- ביחידות הכללית להאורחים שיחיו -
א.
שטייענדיק נאענט צום סיום פון חודש ניסן,
״חודש הגאולה״׳ - וואם זיין ענין כללי ועיקרי איז חג הפסח,
"זמן חירותנו"־,
ווען מ׳דאנקט דעם אויבערשטן פאר די נסים ונפלאות וועלכע ער האט באוויזן בא יציאת מצרים - איז פאסיק זיר אפצושטעלן אויף די נסים ונפלאות וועלכע האבן פאסירט און פאסירן היינ־ טיקן יאר אין דער איצטיקער תקופה 1 .
*
די נסיס׳דיקע הנהגה פון דעם אויב־ ערשטן ארויסנעמענדיק אידן מעבדות לחירות ביציאת מצרים איז ניט אן איינ־ מאליקע זאד וואס האט פאסירט נאר דע־ מולט
(בא יציאת מצרים/ נאר "בכל־ דור ודור
[ובכל יום ויום 5 ]
חייב אדם לראות את עצמו כאילו הוא יצא
[היום 5 ]
ממצרים"
[ביז אז דאס דריקט זיר אוים במעשה בפועל בליל הסדר,
אז "ישב בהסיבה דרך חירות כו׳""/ און ווי מ׳זאגט אין דער הגדה של פסח
(בליל הסדר)
: "לא את אבותינו בלבד גאל הקב״ה ממצרים אלא אף אותנו גאל עמהם" 7
[ביז אז "אילו לא הוציא הקב״ה את אבותינו ממצרים הרי אנז ובנינו ובני בנינו משועבדים היינו
לפרעה במצרים""]
,
און "לפיכך אנחנו חייבים להודות ולהלל כו׳ למי שעשה לאבותינו ולנו את כל הנסים האלו הוציאנו מעבדות לחירות מיגון לשמחה כר ומשעבוד לגאולה כו׳" 4 .
און נאכמער: גאולת מצרים האט "אויפגעעפנט" די וועג
(דעם צנור)
י און געגעבן דעם כח אויף חירות וגאולה -ובאופן נסי - פון אידן במשך כל הדורות וכל הזמנים"׳; גאולת מצרים איז די פתיחה והתחלה און איז כולל" אלע גאולות
(כולל א גאולה וואס "לאו גאולה דגלות היא אלא שיגאלנו מן הצרות הבאות עלינו כר״־׳/ ביז אויך - די גאולה האמיתית והשלימה 6 -׳
(שאין אחרי׳ גלות 4 ׳/ אויף וועל־
ספר השיחות - ה׳תנש״א
כע עם שטייט 5 "כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות".
את דערפאר זאגט מעז איז דער ברכה 6 ׳ "אשר גאלנו וגאל את אבותינו ממצרים"
(בהמשך ובסיום פון "לפיכך" הנ״ל)
: "כן ה׳ אלקינו כו׳ יגיענו למועדים כו׳ בבניו עירך כו׳ ונודה לך שיר חדש על גאולתנו כו׳".
פון דאס אויבנגעזאגטע איו פאר־ שטאנדיק - וויבאלד אז "בכל דור ודור חייב אדם לראות את עצמו כאילו הוא יצא ממצרים",
און יציאת מצרים איז די התחלה און איז כולל אלע גאולות פון אידן - אז דורך אריינטראכטן זיד איז די נסים ונפלאות פון יציאת מצרים קען מען זען ווי זיי שפיגלען זיך אפ - "בכל דור ודור״,
״בכל יום ויום״ - אין די איצטיקע נסים ונפלאות,
דורך וועלכער "הקדוש ברוך הוא מצילנו מידם" 7 פון די וואס ״עומדים עלינו״ ״בכל דור ודור״,
ביז -
(ווי דאם ברענגט צו)
די גסים ונפלאות אין דער גאולה שלימה
(וועלכע זיינען בדומה צו די נסים פון יציאת מצרים)
.
וכדלקמן
(סעיף ג)
.
ב.
און אט די הנהגה נסית-וואס האט זיר אויפגעטאן לכל הזמנים בא יציאת מצרים - שטייט נאכמער בגלוי אין חודש ניסן,
וואס "בניסן נגאלו ובניסן עתידין ליגאל"" 11 ,
וכידוע אז ניסן איז מלשון נסיי,
און גאכמער: ניסן
(מיט צוויי נוני״ן)
באווייזט אויף ״נסי נסים״״ 2 ; ובמיוחד -אין דעם צווייטן האלב חודש,
וועלכער
הריבט זיך אן מיס חג הפסח
(בחמשה עשר בניסן/"זמן חירדתנן",
ובפרט בקביעות שנה זו - "שנת אראנו נפלאות״ - ווען דער ערשטער טאג פסח איז געווען ביום השבת,
וואס איז בכלל א זמן חירות
(בערך צו די אנדערע טעג פון וואך)
- די באפרייאונג פון יעדער מלאכה
(אויר פון "מלאכת אוכל נפש" וואם איז מותר ביו״ט 2 )
,
און מ׳האט אלץ מן המוכן
(כל מלאכתד עשוי 22 )
;
עאכו״ב נאד אלע
(זיבן)
אכט טעג פון חג הפסח
[ווי דאם איו אין חוץ לארץ,
וואו עס געפינען זיר איצטער רוב מנין ובנין פון אידן]
,
וואס אין "זמן חירותנו" עצמו זיינען די ימים האחרונים פון חג הפסח א העכערע דרגא אין חירות לגבי די ימים הראשונים,
וכידוע 22 אז די ימים ראשונים זיינען פארבונדן בעיקר מיט גאולת מצרים און די ימים אחרונים 24 - בעיקר מיט דער גאולה האמיתית והשלימה,
שאין אחרי׳ גלות,
חירות אפילו בערד די חירות פון גאולת מצרים,
נפלאות אפילו בערר די נפלאות פון "כימי צאתר מארץ מצרים" 25 .
און דערפון ווערט עם נמשד אין די איצטיקע טעג נאר פסח בסיום וחותם פון
אור ליום ד׳ פ׳ שמיני,
כ״ו ניסן
חודש ניסן
(וואם אויך דעמולט זאגט מען ניט קיין תחנון",
"נוהגין לעשות כולו
(כל חודש ניסן)
קודש כעין י״ט״ 18 / ואדרבה -הכל הולך אחר החיתום".
ובפרט אז דאס איז אויר אין דער וואך פון פ׳ שמיני,
און בשנה זו - לייענט מען פ׳ שמיני שמונה פעמים,
וידוע דער פתגם" אז "שמיני שמונה שמינה",
אז א יאר ווען מ׳לייענט שמיני שמונה פעמים וועט זיין א "פעטער" יאר געבענטשט בגשמיות וברוחניות - און איצטער,
בסוף חודש ניסן,
האלט מען בא מסיים זיין די אכט מאל פון קריאת פ׳ שמיני - וואם שמיני באווייזט אויף די הנהגה נסית פון דעם אויבערשטן"'■
(שלמעלה משבעת ימי ההיקף פון מעשה בראשית,
סדר הטבעיי)
,
ועאכו״ב שמונה פעמים שמיני,
אז מ׳האט א יאר וואם איז "פעט" און אנגעפילט מיט נסים ונפלאות,
אין אן אופן פון שומן 2 ',
וואם איז "מפעפע בכולו""■.
ג.
דער סדר בא גאולת ויציאת מצרים איז געוועו
(בכללות)
:
"התחלת הגאולה והנסים" 4 ' איז געווען מיט דעם נס גדול 5 '■
(נאד פאר חג הפסח)
פון "למכה מצרים בבכוריהם""',
אז דוקא די בכורי מצרים אליין האבן געשלאגן די מצריים,
ובאופו פון "למכה" דוקא
(ניט "להורג" וכיו״ב)
,
ווייל די בכורים האבן דאך ניט גע׳הרג׳ט אלע מצריים
(נאר א טייל פון זיי)
,
נאר געשלאגן זיי
("למכה")
.
ואדרבה: אין "למכה" איז דא די מעלה,
אז די מצריים אליין קומען דערנאך צו דער הכרה אין די נסים און זיי אליין טרייבן ארויס אידן פון מצרים.
דערנאך - ביום חמשה עשר בניסן -איז געווען יציאת מצרים בפועל,
און דוקא באופן פון "ותחזק מצרים על העם למהר לשלחם גו׳״”,
"בשלח פרעה את העם""'.
און די אידן זיינען ארוים כשלימות,
"ברכוש גדול״י',
"כספם וזהבם אתם"" 4 ,
און אין אן אופן פון "וינצלו את מצרים"׳ 4 ,
"כלי כסף וכלי זהב ושמלות" 42 ,
ביז אז "אף מה שלא היו שואלים מהם היו נותנים להם"׳ 4 .
ביז - דער גמר וסיום פון יציאת מצרים בא קריעת ים סוף,
ווארום אפילו ווען אידן זיינען ארויס פון מצרים זיינען די מצריים נאך געבליבן בתקפם,
ביז אז "וירדפו מצרים אחריהם" 44 ,
און ס׳איז געווען
(שייך)
דער פחד ומורא פון מצרים עליהם; משא״ב דורך טביעת מצרים בים,
(ראה דעת זקנים מבעה״ת בא יב.
ג)
.
טור ושו״ע אדה״ז או״ח ר״ס תל.
ספר השיחות - ה׳תנש״א
,
,
לא נשאר בהם עד אחד" 45 ,
חוץ פון דעם "אחד׳/ פרעה מלך מצרים
(וועלכער איז דערנאך געווארן מלר נינוהץ בכדי ער זאל זעען די נסים ונפלאות וואס דער אויבערשטער האט געמאכט פאר אידן.
ד.
"כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות":
יעדערער קען זען בגלוי ווי די נסים פון יציאת מצרים שפיגלען זיך אפ איצ־ טער אין דעם נצחון בימינו אלו - סיי אין דעם עצם נצחון און סיי אין דעם זמן ווען דאס קומט פאר,
ובמיוחד - אין די ימים זכאין פון חודש ניסן
(וואט בשנה זו שטייט דעמולט נאכמער בהדגשה דער ענין החירות,
כנ״ל)
:
נאך פאר חג הפסח - איז געווען דער "למכה מצרים בבכוריהם",
אז די "בכורים" פון אומות העולם"
(בולל פון מדינת מצרים און די מדינות ערביים הסמוכות לה)
- כפי החלטת באי כחם אין די "יוניי־ טעד ניישענם״ - האבן מלחמה געהאט און געשלאגן "מצרים",
א צורר היהודים,
(מצרים מלשון")
"מיצר" לישראל ר״ל,
וביום הפורים שנה זו - "שנת אראנו נפלאות״ - איז געווען דער נצחון
(ווי די אוה״ע האבן מכריז געווען)
,
און זיין מפלה,
באופן פון "למכה גו"׳
(ניט "להורג"/ און דוקא דורך ניט־אידן
("בכוריהם")
,
וועלכע האבן אים נוזף און מבזה געווען,
און מכריח געווען אז ער דארף חרטה האבן פון פעולותיו עד אז,
און ער האט געמוזט מודה זיין און
אננעמען און מקיים זיין די אלע ציוויים והוראות און פאדערונגען וואם ער האט באקומען פון "בכוריהם": באפרייען א טייל פון די מלחמה־געפאנגענע,
און אויך מקיים זיין די אנדערע זאכן וואם מ׳האט פון אים געפאדערט.
און דערנאך איז געווען דער המשך בזה - אין חודש ניסן,
און דעמולט גופא - בימי הפסח,
״זמן חירותנו״ - אז "בכוריהם" אין די "יונייטעד ניישענס" האבן ממשיך געווען אין דער נזיפה ובזיון שלו:
בימי הפורים ולאחרי זה האט מען נאך ניט געוואוסט וואס וועט זיין דער המשך,
ווי ווייט מ׳וועט אים מבזה ומזיק זיין,
ווי שטארק ער וועט בלייבן,
וויפל ער וועט דארפן מודה זיין און אפצאלן,
און ווי ער וועט דאס אלץ אננעמען,
אדער דאם וועט זיין דורך אנדערע; דערנאך בימי חודש ניסן,
בימי הפסח - זיינען "בכוריהם" ארוים מיט א נזיפה חזקה און א החלטה למסקנא ותנאים חזקים
(נוסף אויף די הוראות שלפני זה)
ווי סאדאם דארף זיך אויפפירן,
און אויך זעען און פארזיכערן אז ער זאל דאס מקיים זיין: באפרייען די שבויים,
אומקערן דאם וואס ער צוגענו־ מען,
און אפצאלן פאר די נזקים און היז־ קות וואס ער האט איצטער געטאן
(און אויך אויף דעם וואס ער האט פריער געטאז/
ובהמשך ימי החודש,
ביז אין די לעצ־ טע טעג פון דעם חודש,
איז אין דעם נס צוגעקומען נאכמער - אז ער האט דערצו אלץ מסכים געווען,
און אן קיין ווידער־ שטאנד און מלחמה,
ביז אז ער האט מגלה געווען געלטער און רכושים וואם ער האט באהאלטן
(און ביז איצטער האט מען גאר ניט געוואוסט אזערהאטדאסגעהאט)
.
ה.
דערפון האט מען דעם ענטפער צו
אור ליום ד׳ פ׳ שמיני,
כ״ו ניסן
די אידן וואם פרעגן: שטייענדיק איז דעם ״שנת אראנו נפלאות״ - וואו זעט מען נסים ונפלאות,
בה בדוגמת די נסים ונפלאות בא יציאת מצרים און פורים?!
מ׳דארף נאר אויפעפענען די אויגן און צוקוקן צו די לעצטע געשעענישן אין יענער טייל וועלט,
ווי געדרוקט אין צייטונגען-
זעט מען בגלוי ממש ווי עם זיינען פארגעקומען און עם קומען פאר נסים ונפלאות
(בדוגמת צו די נסים ביציאת מצרים)
לטובת בני ישראל ולטובת העולם כולו,
אנהויבנדיק פון דעם אז "למכה מצרים בבכוריהם",
די בכורי אוה״ע אליין האבן מבטל געווען דעם כה ושליטה פון דעם צורר היהודים און צורר קעגן אנדע־ רע מענטשן
(אויד ניט־אידזך און ער קערט אום דאם וואס ער האט צוגענומען,
און צאלט אפ די היזקות,
כולל אויך - די דברים גנוזים וועלכער ער האט בא־ האלטן.
און נאכמער: די נסים קומען פאר אין די טעג פון יאר וואס זיינען ספעציעל פארבונדן מיט נסים פאר אידן: ימי הפורים - ווען ס׳איז געווען דער נס ונצחון וגאולה פון אידן און די מפלה פון המן הרשע צורר היהודים
(אין מלכות פרם ומדי)
,
און
(מיסמך גאולה לגאולהי•■ -)
ימי חודש ניסן וימי הפסח - גאולת ישראל פון מצרים,
ובאופן פון נסים ונפלאות,
ואדרבה׳■: נס פורים איז געווען א נם מלובש בדרכי הטבע" 5 ,
אזוי אז נאר דורך דער פארבינדונג פון אנפאנג פון מלכות אחשורוש מיט "בשנת שלוש למלכו" 51 און
מיט "בשנת שבע למלכותו" 52 און מיט "חודש ניסן בשנת שתים עשרה" למל־ כוחו׳■ 5 - וסעודות אסתר פאר אחשורוש והמן׳ 5 וכו׳ - מאכן פון דעם אלעם איין המשך וענין און זיר אין דעם אריינ־ טראכטן - האט מען איו דעם דערקענט יד השם.
משא״כ אין די איצטיקע געשעע־ נישן קומען פאר נסים ונפלאות גלויות,
גלויות ניט נאר פאר אידן,
נאר אויך פאר אנדערע פעלקער.
און די נסים קומען פאר,
כאמור,
אין חודש ניסן,
אזוי אז מיום ליום
(אין חודש ניסן עצמו)
קומען צו נייע אנטוויקלונגען,
בקשר מיט דער החלטה פון "בכוריהם"
(אין "יונייטעד ניישענם")
,
און אין דער הסכמה פון סאדאם - ווי ס׳איז געווען בימים אלה בסיום חודש ניסן,
חודש הגאולה,
און מ׳ערווארט אז עם וועט זיין א המשך בכיוון זה,
היינט באנאכט,
אדער מארגן,
איבערמארגן וכר.
ו.
נאך אן ענין אין די געשעענישן בזמן האחרון אין וועלכן מ׳זעט נסים ונפלאות - איז די יציאה פון א ריבוי אידן ממדינה ההיא,
וועלכע איז בדוגמת יציאת מצרים 55 :
לאחרי א ריבוי שנים פון א הנהגה באופן אחר לגמרי,
אין וועלכע אידן האבן פון דארטן ניט געקענט ארויסגיין -איז דוקא בשנה זו ובשנה שלפני׳ האט די מדינה אויפגעעפנט אירע טירן צו ארוים־ לאזן אידן זיי זאלן גיין אין ארץ הקודש
[און אפילו אויב,
מאיזו סיבה שתהי׳,
האבן א טייל פון זיי זיך מתעכב געווען אין
ספר השיחזת - ה׳תנש״א
אנדערע מדינות לפי שעה
(אין ארצות הברית אדער אוסטראליא וכיו״ב)
וועלן זיי בקרוב זיך איבערטראגן
(ברצון שלם ומתוך שמחה וטוב לבב)
אין ארץ הקודש,
צוזאמען מיט זייערע משפחות]
.
און ביז אז די מדינה אליין איז זיי מסייע צו ארויסגיין,
בדוגמא ווי ס׳איז געווען ביציאת מצרים,
וואס תכליתה איז געווען צו גיין אין ארץ הקודש
(והבאתי אתכם אל הארץ גו׳ 56 )
,
כולל אויך - סיוע פון די דברים גנוזים פון "מצרים"
(כנ״ל ס״ד־ה/ אז מ׳נוצט דאם אויך,
ביז אז א טייל דערפון - און אויך פון אנדערע געלטער פון אנדערע מדינות - קומט אן צו אידן,
אחינו בני ישראל וואם זיינען ערשט ארויס
(און גייען איצט ארויס)
ב״יציאת מצרים",
פון "מצרים"
(מלשון מיצרים וגבולים• 56 )
פון מדינה ההיא,
בדוגמא ווי ס׳איז געווען ביציאת מצרים בפעם הראשונה,
אז "וינצלו את מצרים",
ביז אז "אף מה שלא היו שואלים היו נותנים להם",
און אויך די דברים גנוזים"-.
ז.
די הוראה פון דעם אלעס איז פאר־ שטאנדיק בפשטות:
זעענדיק די נסים וואם דער אויבער־ שטער טוט - ערוועקט עם נאכמער אין א אידן,
די הכרה אז דער אויבערשטער איז דער בורא העולם ומנהיגו,
און אז ער מאכט שטעגדיקע נסים פאר אידן,
און "הקדוש ברוך הוא מצילנו מידם" פון די וואם "עומדים עלינו".
ובפרט אז די איצטיקע נסים דערמא־ נען און פארשטארקן דעם הרגש בא אידן "לראות את עצמו כאילו הוא יצא היום ממצרים",
און אז "לא את אבותינו בלבד
גאל הקב״ה ממצרים אלא אף אותנו גאל עמהם״ - גאולת מצרים איז די התחלה און כולל אלע גאולות
(אפילו אויך א גאולה וואם "יגאלנו מן הצרות הבאות עלינו כו׳"/ כנ״ל,
און מ׳גיט דערפאר אפ שבח והודאה,
"יודו לשמך"" 5 ,
"למי שעשה לאבותינו ולנו את כל הנסים האלו הוציאנו מעבדות לחירות מיגון לשמחה כו׳".
ועוד וג״ז עיקר: דער עיקר אופן ווי א איד נעמט אויף די נסים און טוט אויף אז דער אויבערשטער זאל צוגעבן נאכמער נסים איז - דורך דעם וואס ער איז מוסיף אין לימוד התורה און קיום המצוות בהידור,
כולל - מצות תפילין
(וואם איז דאך אן אות וזכר צו יציאת מצריפי 5 )
- און הוקשה כל התורה כולה לתפילין 60 -וואם דורך דעם ווערט "וראו כל עמי הארץ כי שם ה׳ נקרא עליך ויראו ממך"׳ 6 ,
ביז אז אוה״ע זיינען מעורר אידן אז זייער הצלחה בעבר ובעתיד
(נאכמער)
איז דאם דערפאר וואס ״שם ה׳ נקרא עליך״,
און -"יודו לשמך".
און אין לימוד התורה עצמו - במיוחד בלימוד פנימיות התורה,
וואס דורך דעם ווערט "אתי מר" דא מלכא משיחא 62 ,
"אראנו נפלאות" בגאולה האמיתית והשלימה.
ונוסף אויף די אייגענע עבודה,
דארף מען אויר משפיע זיין אויף נאך אידן,
דורך הפצת התורה והיהדות און הפצת המעינות חוצה,
כולל ובמיוחד - בא די
אור ליום ד׳ פ׳ שמיני,
כ״ו ניסן
אידן רואם קומען איצטער ארוים
(ביציאת "מצרים")
פון מדינה ההיא.
ח.
ויהי רצון אז דער אויבערשטער זאל העלפן יעדער איד ער זאל האבן די "עינים לראות מבמילא)
אזנים לשמוע",
און ״לב לדעת" 4 - צו זען "המסות הגדולות אשר ראו עיניך האותות והמופתים הגדולים ההם״ 42 ,
די נסים גלויים וואט קומען פאר בכל יום,
ובפרט אז מ׳האלט שוין נאך די "ארבעים שנה" 45 זיין במדבר העמים
(פון גלות)
,
איו א מצב פון "
(ארבעים שנה)
אקוט בדור" 44 ,
און מ׳האלט שוין בא "יבואון אל מנוחתי" 47 ,
אין ארץ הקודש וירושלים* 4 ,
ביז "שלם",
שלימות המנוחה - בגאולה האמיתית והשלימה,
איז פארשטאנדיק,
אז אידן זיינען שוין דערצו גרייט,
און האבן שוין דעם "לב לדעת ועינים לראות ואזנים לשמוע"
[אזוי ווי ס׳איז געווען בארבעים השנה נאך יציאת מצרים,
וואס כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות]
.
און אפילו אויב ס׳איז נאד דא א איד וועמען מ׳דארף מסביר זיין ביז ער זאל זען די נסים
(ווארום ער האט זיך דער־ וויילע נאד ניט פאנאנדערגעקליבן)
-קומט עס אז אויפן לייכטסטן אופן,
בדרכי נועם ובדרכי שלום ובשמחה ובטוב לבב,
ס׳איז גענוג מ׳זאל אים איין מאל מעורר זיין אויף דעם.
ויה״ר אז מ׳זאל ניט דארפן רעדן און
דערציילן איינער דעם צווייטן וועגן די נסים,
ווארום יעדערער וועט און זעט עם בגלוי,
מראה באצבעו ואומר זה 4 ,
און איז מכיר ומודה לה׳ אויף די נסים,
ביז אז ער שעמט זיד ניט צו ארויסגיין אין א ריקוד צוליב די נסים גלויים!
ווארום ער רעדט זיר ניט איין אז ס׳איז ניטא וואס צו טאנצן און שטורעמען אויף די נסים וואס דער אויבערשטער בא־ ווייזט,
נאר אדרבה: ער קומט צו דער הכרת האמת לאמיתו,
א)
אז דער אויבער־ שטער באווייזט נסים גלויים,
און ב)
אז מ׳דארף אויף דעם זיין בשמחה גדולה.
ובפרט שטייענדיק,
ווי גערעדט,
אין חודש ניסן,
ווען אלע אידן זיינען בדרגת צדיקים
[כידוע" 7 דער חילוק צווישן חודש תשרי און חודש ניסן,
ע״ד דער חילוק צווישן עבודת התשובה און די עבודת הצדיקים׳ 7 } ויש לומר אז דאם איז איינער פון די טעמים פארוואס מען זאגט דעמולט ניט קיין תחנון 4 *
(דערפאר וואס מ׳דארף דערצו
(תחנון)
דעמולט ניט אנ־ קומען,
כמדובר כמה פעמים 72 )
,
ווארום יעדער איד ווערט אויפגעהויבן
(בבחי׳ נס,
ארים נסיי■ 7 )
לדרגת צדיק 74 ,
במילא דארף מעז ניט אנקומעז צו אמירת תחנון
ספר השיחות - ה׳תנש״א
און תשובה אויף ענינים הפכיים,
נאר מ׳האט דעמולט די תשובה באופן פון "לא־ תבא צדיקיא בתיובתא" 75
(די תשובה איז אויף דעם וואם ער האט געקענט טאן זיין עבודה באופן נעלה יותר)
.
און דער חודש ניסן גיט נאכמער כח צו יעדער איד און הויבט אים אויף נ אך העכער,
אז חאטש זיין מעמד ומצב ביז איצטער איז געווען א הויכער,
ווערט ער אויפגעהויבן לדרגת נם
(למעלה מטבע העולם לגמרי)
,
און ער זעט די נסים פון דעם אויבערשטן ארום זיך.
ווי מ׳זעט עס במיוחד בא די אידן וואם קומען ארוים
(כביציאת מצרים)
ממדינה ההיא,
אז ניט קוקנדיק אויף די נסיונות וואם זיי זיינעו דורך און א טייל פון זיי האבן ניט געהאט א שייכות גלוי׳ מיט לימוד התורה וקיום המצוות,
זיינען א ריבוי מהם אנגעקומען אין ארץ הקודש,
און זיי האבן א שייכות לתומ״צ בפועל,
אויך דורך ארויסהעלפן א צווייטן אידן בזה,
ביז אז זיי אליין - און זייערע קינדער - ווערן לומדי תורה ומקיימי מצוות בהידור;
און אפילו די וואס האבן זיך דערוויי־ לע באזעצט,
מסיבות שונות ומשונות,
אין אנדערע מדינות,
וועלן זיי דערנאר אויך אנקומען אין ארץ הקודש,
כנ״ל.
ועוד וגם זה עיקר - אז זיי קומען אלע אן אין "ארץ הקודש" און אין "ירושלים עיר הקודש" ברוחניות "יראה שלם",
שלימות היראה* 7 .
ווי מ׳זעט עס בגלוי אין דעם קיום פון
שמתחילים לומר בחודש ניסן שנה זו.
וראה ה״פתי־ חה״ לקובץ י״א ניסן - שנת הצדי"? ס״ה ואילך.
מצות מילה 77 ,
וואם מ׳איז דאס איצטער מקיים ביי כו״כ פון אחינו בני ישראל ממדינה ההיא
(וואם זיי האבן עס ניט מקיים געווען צוליב די נסיונות און שווערי־ קייטן)
,
ביז אז זיי בעטן זיך אז מ׳זאל דאם ניט מעכב זיין און גלייד מכנים זיין זיי בבריתו של אברהם אבינו,
"אחד הי׳ אברהם"" 7 .
ט.
ועוד והוא העיקר: פון דער שמחה ושירה" 7 אויף די איצטיקע נסים גלויים,
זאל מען קומען תיכף ומיד ממש צו "נודה לך שיר חדש על גאולתנו",
בגאולה האמיתית והשלימה,
וואם דעמולט וועלן זיין די גרעסטע נסים ונפלאות,
"אראנו נפלאות״
(נפלאות - אפילו בערך צו די נסים ביציאת מצרים/
און אלע אידן,
"בנערינו ובזקנינו גו׳ בבנינו ובבנותינו״״״,
בכל מקום שהם -סיי פון מדינה ההיא,
סיי די וואם האבן זיך באזעצט דערוויילע במדינות אחרות - גייען,
"וארו עם ענני שמיא״י•
(ע״ד ווי מ׳פליט מיט אן אוירון,
אבער נאך שנע־ לער)
- אין ארצנו הקדושה,
אין ירושלים עיר הקודש,
להר הקודש,
לבית המקדש השלישי.
און מ׳היילט דאם נאכמער צו דורך מאכן יעדערן פאר א שליח מצוה לצדקה
אור ליום ד׳ פ׳ שמיני,
כ״ו מסן
(ובהוספה מדילי׳)
,
וואס "גדולה צדקה שמקרבת את הגאולה"".
ובפרט אין דעם בית הכנסת ובית המדרש ובית מעשים טובים - בית משולש - פון כ״ק מו״ח אדמר׳ר נשיא דורגו.
והקיצו ורננו שוכני עפר",
והוא וכל בני ביתו נשמות בגוף בתוכם,
צוזאמען מיט אלע אידן פון כל הדורות,
און מ׳נעמט מיט אין ארץ הקודש דעם ביהכנ״ס וביהמ״ד און אלע בתי כנסיות ובתי מדרשות".
ועוד והוא העיקר: לא עכבן אפילו כהרף עין",
יראה אל אלקים בציון",
בנערינו ובזקנינו בבנינו ובבנותינו.
85)
מכילתא ופרש״י בא יב,
מא.
86)
תהלים פד,
ת.
ספר השיחות - ה׳תנש״א