א.
דער אינהאלט פון חודש ניסן,
דער,
חודש הגאולה״* - וואם ווערט אזוי אני גערופן על שם זיין צענטראלען ענין,
חג הפסח,
״זמן חירותנו״* - איז ספעציעל אונטערשטראכן אין דעם שבת פאר פסח:
ניסן איז מלשון נם? און נאכמער: ניסן
(מיט צוויי נוני״ן)
באווייזט אויף "נסי נסים״ 4 - די נסים ונפלאות וואט דער אוי־ בערשטער האט געטאן מיט אידן אין דעם חודש ארויסנעמענדיק זיי פון מצרים,
וועלכער באצייכנט די ספעציעלע,
נסים׳־ דיקע הנהגה פון דעם חודש.
און דער ענין
(פון נסי נסים)
קומט גאכמער צום אוים־ דרוק אין דעם שבת פאר פסח
(פון וועלכן עס ווערט געבענטשט
(מיני׳ מתברף)
דער יום־טוב פסח*/ וועלכער ווערט אנגערופן "שבת הגדול" "לפי שנעשה בו נס גדול" 7 ,
דער נס פון "למכה מצרים בבבוריהם"•
(ווי דער אלטער רבי איז מבאר באריכות אין זיין שולחן ערוך*/ "וקבעו נם זה לזכרון לדורות בשבת וקראוהו שבת הגדול".
און נאכמער: "בשבת הגדול היתה התחלת הגאולה והנסים"•* פון יציאת מצרים
(וואם דערפאר זאגט מען בשבת זה "עבדים היינו וכו׳״*י)
.
דארף מען פארשטיין*׳: פארוואם ווערט דוקא דער נם פון "למכה מצרים בבכוריהם" אנגערופן
(א)
"נס גדול"
(גרעסער ווי די אנדערע נסים)
: אין וואם באשטייט די גדלות פון דעם נם? ביז אז דאם איז
(ב)
"התחלת הגאולה והנסים" פון יצי״מ,
דלכאורה איז דאם נאר נאך א נס פון צווישן אלע נסים וואם האבן פאסירט אין מצרים.
מ׳דארף אויד האבן הסברה אין דער שייכות פון דעם נס מיט יום השבת דוקא,
וואם "קבעו נם זה לזכרון לדורות בשבת וקראוהו שבת הגדול",
דאע״ס אז ס׳איז דא א סיבה אויף דעם 3 *,
דארף מען אבער זאגן**
(וויסנדיק דעם גודל הדיוק אין יעדער זאך אין תורה און קביעות הימים ע״פ תורה)
אז דאם האט אויך א שייכות
©פר השיחות - ה׳תנש״א
פנימית מיט דעם תוכן פון שבת,
ביז אז דערפאר ווערט דער שבת אנגערופן "שבת הגדול".
ולהוסיף,
אז די שייכות פון "
(התחלת)
הגאולה והנסים" מיט שבת
(הגדול)
איז נאכמער בהדגשה דעם יאר,
ווען דער ערשטער טאג פסח
(וואם דעמולט איז געווען די גאולה ויציאה ממצרים בפועל)
קומט אויס ביום השבת 5 ?
ב.
איינער פון די ענינים עיקריים אין גאולת מצרים אונטערשטראכן אין תורה איז - דאס וואס די גאולה איז געווען דורך משה רבינו,
גואלם של ישראל,
ווי די תורה דערציילט ובארוכה*׳ ווי דער אויבערשטער האט אויסגעקליבן דוקא משה׳ןי* אלם דער גואל ישראל.
ביז אז אפילו ווען משה האט געבעטן באם אויבערשטן "שלח נא ביד תשלח"",
האט דער אויבערשטער ניט אנגענומען זיין בקשה,
ווייל דער אויבערשטער האט גע־ וואלט אז דוקא משה זאל זיין דער שליח צו גואל זיין בני ישראל.
דערפון איז מובן,
אז משה האט א טיפע שייכות מיט גאולה",
און דערפאר האט דוקא ער בכח צו גואל זיין אידן.
ביז אז חז״ל זאגן אויף משה׳ן "הוא גואל ראשון הוא גואל אחרון""? משה ווערט אנגערופן "גואל אחרון" אפילו בנוגע צו דער גאולה האמיתית והשלימה פון גלות זה האחרון
(וואם וועט זיין ע״י משיח צדקגוx אויף וועלכע עם שטייט 21 "כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות",
ובפרט כידוע" אז גאולת מצרים איז דער ראש ושורש פון אלע גאולות,
כולל אויך גאולה העתידה לבוא -ווארום גאולה
(יעדע גאולה)
קומט דוקא בכח משה.
ג.
די נקודת הביאור בזה:
דער תכלית פון גאולת מצרים איז -"ולקחתי אתכם לי לעם והייתי לכם ל־ אלקים וידעתם כי אני ה׳ אלקיכם המוציא אתכם מתחת סבלות מצרים" 5 ? און "אנכי ה׳ אלקיך אשר הוצאתיך מארץ מצרים"".
ד.
ה.
אז דער גילוי אלקות למטה בגאולת מצרים איז,
בכדי אז אידן,
ווי זיי געפינען זיך אין וועלט,
זאלן דאם זען און אנער־ קענען און וויסן דעם אויבערשטן,
און זאלן אננעמען
(דערנאך בא מתן תורה)
די תורה ומצוות פון דעם אויבערשטן",
און דורך זייער עבודה - אנטפלעקן ג־טלעב־ קייט באופן קבוע ונצחי אין זייער לעבן און חלק בעולם ווי דאם האט זיך אויסגע־ פירט אין דעם משכן
(התכלית פון יצי״מ ומ״ת)
- "ועשו" לי מקדש ושכנתי
ש״פ צד,
שובת הגדול,
ח׳ ניסן
בתוכם״ 17 ,
און גאכמער בקביעות - איז דעם בית המקדש
(ראשון ושני/ ובתכלית השלימות וועט עם זיין אין בית המקדש השלישי,
"מקדש אד׳ כוננו ידיך"",
בית נצחי* 1 ,
בגאולה האמיתית והשלימה,
און דורך דעם - אויך מגלה זיין אלקות אין וועלט באופן כזה,
ביז די שלימות בזה לע״ל,
ווען די גאנצע וועלט און אלע מענטשן אין איר וועלן אנהערן און זעען אלקות בגלוי ובשלימות,
"ונגלה כבוד הוי׳ וראו כל בשר יחדיו כי פי ה׳ דיבר"".
דאם איז אויד דער טעם פארוואם גאולת מצרים איז געקומען דוקא דורך נסים ונפלאות
(גלויים)
- ווארום דוקא דורך א נם שלמעלה מדרך הטבע,
ווערט אנטפלעקט בגלוי
(לעיני בשר)
דער אומ־ באגרענעצטער כה פון דעם אויבערשטן,
מ׳זאל דערקענען בגלוי ווי דער אויבער־ שטער איז דער בעה״ב אוין" טבע העולם,
און האט דעריבער דעם כח צו מאכן א נם העכער פאר
(אדער א נם וואם בייט)
די הנהגה טבעית פון עולם
(מלשון העלם והסתר׳ 1 / וואט טבע
(מלשון "טובעו בים"? פאדדעקט אוין• דעם כח הפועל פון דעם אויבערשטן וואם איז אין אים פאראו,
און דאם האט געגעבן און גיט דעם כה צו אידן
(וועלכע האבן געזען די נסים
גלויים/ אז בא זיי זאל ווערן א גאולה -באפרייאונג פון די באגרענעצונגען
(מדידות והגבלות)
פון דער וועלט און פון דער "פארשקלאפונג" צו וועלטישע הנחות און "קגעכטשאפט" צו די פארשידענע
(מצרים מלשון 11 )
מיצרים וגבולים פון עולם בכלל און גלות בפרט,
אנהויבנדיק פון גלות מצרים - אז עם ווערט "זמן חירותנו",
חירות אמיתית פון אל ע הגבלות,
כולל די הגבלות פון לבושי הטבע
(אויד פון נסים המלובשים בטבע,
ווי נם פורים 34 )
.
ווי דאם וועט זיין בשלימות בגאולה האמיתית והשלימה",
ווען עם וועט זיין "כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות",
נפלאות אינגאנצן למעלה מדרך הטבע
(ווי די נסים פון יצי״מ/ אז נאכמער - נפלאות אפילו בערך צו די נסים פון יציאת מצרים: און אין אן אופן פון "אראנו",
דער אויבערשטער אלייז בא־ ווייזט זיי,
וואס דעמולט ווערט אנט־ פלעקט אלץ,
סיי דאם וואס איז שייך צו ווערן אנטפלעקט
(נגלה/ סיי דאם בא־ האלטענע
(נסתר)
: עם ווערט געזען דער אמת און די פנימיות פון דער הנהגה טבעית,
די פולקאמע הנהגה נסית,
ביז אויר דאם וואס איז אינגאנצן "נפלא".
און דער כח אויף ברענגען גאולה צו אידן
(גילוי אלקות למטה)
באופן הנ״ל קומט דוקא דורך משה רבינו,
גואלם של ישראל,
כדלקמן.
©פר השיחות - ה׳תנש״א
ד.
וועט מען עס פארשטיין דורך ער־ קלערן דעם תוכן ענין וחידוש פון משה
(וואם איז בדוגמא דער חידוש פון עבין הגאולה,
און דערפאר קומט די גאולה דוקא דורך משה׳ן)
- ווי ארויסגעגעבן אין ספר תהלים מזמור צדי״ק
(וועלכער מען פאנגט אן זאגן בימים אלחי)
,
וועל־ כער הויבט זיך אן "תפלה למשה איש ה־ אלקים",
און איז מסיים "ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו ומעשה ידינו כוננה עלינו ומעשה ידינו כוננהו".
דער מזמור איז ספעציעל אויסגע־ טיילט מיט דעם חידוש,
אז ער איז געזאגט געווארן דורך משה רבינו
("תפלה למשה")
; ער איז דער ערשטער פון די "אחד עשר מזמורים כו׳ מכאן עדיי לדוד מזמור
(ש)
משה אמרם״״ - וואם דערפון איז מובן,
אז דער מזמור גיט ארוים דעם תוכן פון עבודת ופעולת משה
(ע״י תפלתו)
,
כולל - זיין פעולה אין אידן און אין דער וועלט".
און ווי חז״ל זאגן״י,
אז "ויהי נועם ה׳
אלקינו עלינו גו׳"
(סיום מזמור זה)
איז די ברכה
(ותפלה)
פון משה אין צחאמענהאנג מיט דער השראת השכינה אין משכן: "אמר להם יהי רצון שתשרה שכינה במעשה ידיכם,
ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו וגו׳".
ד.
ה.
אז דוקא תפלת משה האט אויפגעטאן די השראת השכינה אין משכן׳*,
ארן אין אן אופן פון "כוננה עלינו"
(גרונטבאפעסטיקט)
- מיט א קביעות,
לדור דור
[ביז ווי דאם וועט זיין בשלימות אין בית המקדש השלישי,
כדברי חז״ל 41 עה״פ אז "ומעשה ידינו כוננהו" באציט זין־ צום ביהמ״ק השלישי,
אויף וועלכען דער אויבערשטער זאגט: לעתיד לבא אני אבנה אותו ומשרה שכינתי בתוכו ואינו חרב לעולם]
.
ה.
דער ביאור אין דעם - ובהקדים דעם דיוק אין דעם כפל הלשון
(וענין)
בתחלת המזמור ובסיומו 43 : וואס איז דער טעם אויף דעם כפל "
(תפלה ל)
משה",
און דערנאך זיין תואר - "איש האלקים".
ועד״ז בסיום המזמור: "ויהי נועם ה׳ אלקיגו עלינו ומעשה ידינו כוננה עלינו
(און דערנאך - א צווייטן מאל)
ומעשה ידינו כוננהו"".
ש״פ ונו,
שבת הגמל,
ח׳ ניסן
ויש לומר איינער פון די ביאורים אין דעם:
בכדי אויפטאן המשכת וגילוי אלקות למטה באופן של קביעות
("ושכנתי בתוכם" באופן פון "כוננה עלינו")
פאדערן זיך צוויי ענינים,
צווי* קצוות,
און חיבורם יחד:
(א)
א כה וואם איז העכער פאר די געוויינלעכע הנהגה,
הנהגה טבעית פון וועלט,
וואם דאם האט די שטארקייט צו אריינברענגען אין וועלט גילוי אלקות
(וואם איז ניטא בגלוי אין עולם
(מלשון העלם והסתר)
מצ״ע/ ביז צו איבערמאכן די וועלט,
זי זאל ווערן "א כלי" אויף גילוי אלקות.
ובפרט נאך אין אן אופן של קביעות ונצחיות - וואס דערצו פאדערט זיד א כח מיוחד,
ווארום מצד גדר העולם - וועלכער באשטייט פון שינויים
(זמן)
-ווערן אלע נבראים נשתנה" בהמשך הזמן,
ביז אז "כל הוה נפסד"",
(ב)
דער כח דארף אראפקומען און זין־ מתלבש זיין ביז צו זיין בערך צו די גדרי העולם
[כידוע" אז א מברר דארף זיך מתלבש זיין בלבושי המתברר]
,
וואם דוקא דע־ מולט האט ער בכח צו דערפון
(מהמת־ ברר)
מאכן א כלי,
א מקום קבוע צו אוים־ נעמען בפנימיות דעם גילוי
(משא״כ אויב דער גילוי איז שלא בערך צו דעם מקבל,
וועט ער דארט ניט בלייבן בקביעות,
נאר באופן מקיף וכיו״ב,
ביז אז במשך הזמן קען עם נסתלק ווערן)
.
ו.
אט דיצוויי עניניס-וי״לאז דאס זיינען די צוויי ענינים אין דעם כפל בתחלת וסיום מזמור צדי״ק - זיינען גע־ ווען כשלימות ובגלוי בא משה רבינו -
וואס ער איז דער ממוצע המחבר צווישן דעם אויבערשטן מיט אידן,
"אנכי עומד בין ה׳ וביניכם"",
וואם א ממוצע דארף האבן אין זיך פון ביידע ענינים וועלכער ער איז מחבר":
אויף "איש האלקים" זאגן חז״ל" "אם אלקים למה איש ואם איש למה אלקים כר,
מחציו ולמטה איש מחציו ולמעלה האלקים".
ארן האבגדיק די ביידע עניגים - ״איש
(און)
האלקים״ - האט משה בכח מחבר זיין אלקות מיט וועלט
(ווי ס׳איז ארוים בגלוי אין משכן משה)
.
ובפרטיות יותר - י״ל אז די צוויי קצוות אין דעם ממוצע זייגען די צוויי ענינים "משה" און "איש האלקים"
(דער כפל בתחלת המזמור)
:
אע״פ וואם "איש האלקים" איז א חיבור פון צוויי קצוות
("איש" און "האלקים")
ווי זיי זיינען אין איין מענטש
(משה)
*־ - איז
ספר השיחות - ה׳תנש״א
אבער שם אלקים בגימטריא הטבע 51 ׳ חוס איז די דרגא אין אלקות וואס "טוט זיך אך און באלעבט טבע העולם.
און דעריבער שטייט "איש האלקים",
ווייל בחי׳ "איש"
("מחציו ולמטה")
פון משה׳ן,
ווי ער איז פארבונדן מיט עולם,
ווערט נתאחד
(נאר)
מיט "האלקים"
(אלקות שבערך הבריאה)
",
אבער ניט מיט הוי׳
(שם העצם" כו׳/ די ג־טלעכע אנטפלעקונג וואט איז העכער פון וועלט
(שנבראת בשם אלקים,
בראשית ברא אלקים")
.
דאקעגן "משה"
(וואט שטייט פאר "איש האלקים")
איז על שם "כי מן המים משיתיהו"" - פון שם מ״ה"
(ונחנו
בסופו.
וראה,
קובץ י״א ניסן* שםx שגם,
מחציו ולמטה"
(בעסקו בענינים גשמיים)
הוא חלק מ,
(איש)
האלקים",
וגם,
מחציו ולמעלה־
(בעסקו בענינים רוחניים)
הוא חלק מ,
איש
(האלקים)
־
(משא־כ בשאר בני אדם,
אוי שיש להם ב׳ חלקים - נשמה וגוף,
נשמה היא,
חלק הוי׳ עמו־,
,
חלק אלוקה ממעל ממש־,
וגוף הוא נברא גשמי)
.
מה"/ שם הוי׳"
(העכער פון "איש ה־ אלקים""*/ אלקות שלמעלה מהבריאה.
וידוע דער פירוש אין ד עם׳/ אז שרש נשמת משה איז פון א דרגא גבוה מאד,
בחי׳ מים
(עלמא דאתכסיא 2 */ שלמעלה מארץ ויבשה
(מקום מושב האדם/ און פון דארטן - ״מן המים - משיתיהו" בגלוי אין
(עלמא דאתגליא,
ביז אין)
עולם הזה הגשמי.
אזוי אז ווי ער שטייט אלם א נשמה בגון* דא למטה איז ער בגלוי "מן המים",
דבוק בגלוי צו מקורו למעלה
(בדוגמא ווי דגי הים וועלכע זיינען שטענדיק מקושר בגלוי צו זייער מקור החיות-מי הים")
.
קומט אויס אז "משה איש האלקים" באדייט די ביידע ענינים הנ״ל בא משה׳ן: ״נזשה״ - זיין פארבונד
(דא למטה)
מיט אלקות שלמעלה מהבריאה
(וואט גיט דעם כח צו מגלה זיין אלקות למטה און איבערמאכן די וועלט,
און ממשיך זיין נצחיות,
כח הבלי גבול - למטה/ און
(ב)
״איש האלקים" - זיין פארבונד
(אלם איש)
מיט אלקות שבערך הבריאה,
וואס דאס גיט דעם כח צו ממשיך זיין אלקות בערך צו
(אידן)
נשמות בגופים בעולם,
באופן אז זיי קענען ווערן כלים
(מצד ענינם הם/ ובאופן של קביעות,
צו גילוי אלקות שבערך הבריאה,
ביז צו ״ושכנתי בתוכם״ -גילוי אלקות שלמעלה מהבריאה.
ע׳ א׳תרכג.
וראה גם תוי׳א יתרו סט,
ריש ע״ב.
מג״א צט,
ג.
ובכ׳׳פ.
ש״פ צו,
שבת הגדול,
ח' ניסן
ז.
עפ״ז וועט מען אויך פארשטיין דעם כפל בסיום המזמור - "ומעשה ידינו כוננה עלינו ומעשה ידינו כוננהו":
וויבאלד או בא משה׳ן
(ממוצע המחבר)
זיינען געווען ביידע עגינים
("משה" און "איש האלקים")
- וואט דערפאר איז בא משה׳ן למטה דא דער ענין הנצחיות וקביעות
(כח ה־ בל״ג)
בגלוי
[כמרומז אין המשך המז־ מור": "מעון אתה היית לנו בדור ודור,
בטרם הרים ילדו גו׳ ומעולם עד עולם אתה א־ל גו/ כי אלו* שנים בעיניך כיום אתמול גו׳״ - אזוי ווערט אויר נמשך די נצחיות בזמן בא "משה איש האלקים"" זייענדיק בטל צו אלקות/ נצחיות אין משה עצמו,
אז "משה לא מת""
(ובכל דור ודור איז דא אתפשטותא דמשה 7 *,
נוסף צו בחי׳ משה שבכל א׳ מישראל"/ און אויך אין זיינע כחות און זיינע פרטים**,
ביז אז
אויר "מעשי ידי משה
(משכן שעשה משה)
נצחיים"* 7 -
דעריבער האט דוקא משה געהאט דעם כח צו ממשיך זיין שבינה למטה* 7 ע״י תפלתו "ויהי נועם גו׳",
"יהי רצון שתשרה שכינה במעשה ידיכם",
אין אן אופן פון ״כוננה עלינו״ - מיט א קביעות,
לדור דור
(ביז אז אין דעם
("ומעשה ידינו כוננהו")
ווערט אנגעדייטעט די נצחיות פון בית המקדש השלישי,
שאינו חרב לעולם,
כנ״ל)
.
וכשם ווי בא משה עצמו זיינען פאראן ביידע ענינים
(,
משה" און "איש האלקים"/ אזוי זיינען פאראן די ביידע ענינים
(כפל)
בברכת ותפלת משה
(״ויהי נועם גו׳״)
-
(א)
המשכת השכינה במשכן,
אלקות שלמעלה מעולם,
(ב)
באופן אז דאם ווערט נתלבש בפנימיות שלמטה - ויש לומר אז זיי זיינען מרומז אין דעם כפל הלשון
(א)
״ומעשה ידינו כוננה עלינו״ - באופן של מקיף מלמעלה,
,
להיותו בלי גבול ותכלית"* 7 ,
(ב)
"ומעשה ידינו כוננהו",
אז ער באפעטטיקט די "מעשה ידינו" עצמם,
ד.
ה.
אז דער "כוננהו" נעמט דורך בפנימיות אויר,
מעשה ידינו"
(ניט נאר באופן פון "כוננה עלינו")
73 .
- ויומתק בזה וואט כפל בכלל בא־ ווייזט אויף קיום הדבר באופן נצחי -בפליים לחושי׳• 7
(וראם איז ניט גאר צוויי
שהם נצחיים,
כי יש נתינת סקום ואפשריות להיפך הנצחיות.
ספר השיחות - ה׳תנש״א
מאל אזויפיל,
נאר נאכמער באיכות ובתוקף)
.
און כפל איז אויר פארבונדז מיט דער גאולה״ - גאולה נצחית".
ח.
ובפרטיות יותר - ע״פ ביאור רש״י” בכפל זה: "ושני פעמים ומעשה ידינו כוננהו,
א׳ על מלאכת המשכן שבירכו לישראל והתפלל שתשרה שכינה במעשה ידיהם במשכן,
וא׳ שתהא ברכה במעשה ידיהם".
ועפ״ז י״ל,
אז דער כפל באדייט א צווייענידקע ברכה פון משה אז ״מעשה ידינו״ זאלן זיין נצחיים - סיי "מעשה ידינו" אין עניני קדושה
(בדוגמת מעשה המשכן/ און סיי אין "מעשה ידינו" אין עניני רשות וחול,
"מעשיך"" און "דר־ כיר״י 7 ,
וואם הגם אז דאם זיינען מעשים פארבונדן מיט הנהגת העולם,
גיט משה אין זיי אריין דעם כח הנצחיות - "ומעשה ידינו כוננהו".
ולהוסיף: "תפלה למשה" איז א חלק פון תפלת שבת.
ועפ״ז איז מובן,
אז די תפלה האט א שייכות מיוחדת מיט שבתי".
ובפרט אז "מזמור שיר ליום השבת"** איז א חלק פון תפלת משה
(פון די י״א מזמורים שאמר משה/ ביז אז "בא" משה וחדשו על שמו מזמור שיר ליום השבת
(ר״תלמשה)
"".
ויש לומר השייכות: עה״פ "מזמור שיר ליום השבת" זאגן חז״ל" "עיסקא דשבתא כפול".
ומבואר בכ״מ" אז דער כפל איז די צוויי דרגות
(שתי שבתות♦•)
בכל שבת - מעלי שבתא און יומא דשבתא",
מנוחה בערך ליגיעה,
און מנוחה בעצם",
ע״ד דער חילוק צווישן שם אלקים
(אלקות בערך הבריאה)
און שם הוי׳
(אלקות שלמעלה מהבריאה)
: און אין שבת קומען זיי ביידע צוזאמען,
כפול.
וי״ל אז דאס איז ע״ד דער כפל בתחלת המזמור -"
(תפלה ל)
משה"
(הוי׳)
און "איש האלקים",
און בסיום המזמור - "ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו",
וואס נועם איז די דרגא פון שבתי•
(וע״ד דער ענין פון עשיית המשכן״)
-"ומעשה ידינו כוננה עלינו",
"ומעשה ידינו כוננהו",
סיי מנוחה בערך ליגיעה דמעשה ידינו,
און סיי מנוחה בעצם
(עלינו)
.
ובכללות יותר: כוננהו אין "מעשה ידינו" פון ימי החול
("ששת ימים תעבוד ועשית
ש״פ צו,
שבת הגדול,
ח׳ ניסן
כל מלאכתך""/,
ומעשה ידינו כוננה עלינו" בעם השבת,
ווען,
כל** מלאכתך ןשוי״עי,
און שבת - בדוגמת משה - איז פאר־ בוגדן מיט ענין הנצחיות,
כידועיי אז בכל שבת איז דא מעין פון דעם,
יום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים"",
וועז עם וועט זיין שלימות הגילוי פון מנוחה בעצם,
מנוחה נצחית.
און די גאולה
(,
מיד נגאלין")
קומט דורך דעם וואס,
משמרין שתי שבתות כהלכתן" 5 *
(די צוויי דרגות בכל שבת",
וואט עיסקא כפול)
.
ט.
ע״םהנ״לישלומרדעםטעםםאר־ וואט אט די תפלה - תפלת משה איש ה־ אלקים - איז מזמור צדי״ק אין תהלים,
סיי מצד דעם מספר
(תשעים/ און סיי מצד דעםאות
(צ׳)
:
תשעים:
בתלתא זימני הוה חזקה 5 *.
דער ענין פון חזקה
(לשון חוזק,
שטארקייט)
איז,
אז מיט
(דער פארטזעצונג אדער איבער׳־ חזר׳ונג פון)
דריי מאל ווערט די זאך קביעות׳דיק,
עם ווערט פארפעטטיקט
(,
כוננה")
און אזוי וועט זי בלייבן אויף אייביק.
די פולקאמע שלימות אין חזקה פון שלשה
(פעמים)
גופא איז—ניינציק,
וועל־
כער איז דריי מאל דרייטיק,
דריי מאל דריי מאל צען: די שלימות פון יעדער מספר איז ווען דאם איז בלול פון עשר,
ווארום עשר איז שלימות המספר 7 *,
וואט באווייזט אויף שלימות הענין
[וואם דער־ פאר וועט די גאולה העתידה - גאולה נצחית - דין פארבוגדן מיט מספר עשרה:,
עלי עשור״** וכו׳יי]
.
ועפ״ז - איו שלשים
(צען מאל דריי)
א שלימות אין חזקה
(שלימות מער ווי דריי,
זעקם,
ניין וכיו״ב)
; און תשעים
(דריי מאל דרייטיק)
איז די פולקאמע שלימות אין חזקה.
צ׳:
דער אופן רגיל ווי חז״ל וכו׳ שרייבן דעם אות
(במילר)
איז -,
צד"׳* 1
(או א ק׳ צום טוף)
.
ובכמה מקומות שרייבט מען,
צדי״ק״י•*
(מ׳איז מצרף צו צד״י דעם אות
ספר השיחות - ה׳תגש״א
שלאחרי זה - ק׳" 1 / רואם דאם איז פאר־ בוגדן" 1 מיט דער דרגא פון א צדיק,
בחינת יסוד כמ״ש״י,
צדיק יסוד עולם"" 1 .
שסיים אין ספרים" 1
(ע״פ הידוע בגודל הדיוק בכל עניני התורה,
ובפרט קדושת האותיות,
אז יעדער אות במילוי האט א פירוש/ אז "צד״י" איז פון לשרן צד
(זייט/ און לפ״ז איז מובן אז "צדי" מיינט צדשלי-מייזזייט.
ויש לומר דער ענין בזה
(בעבודת ה׳)
:
דער אויבערשטער האט באשאפן א מענטשן און די וועלט אין אן אופן אז עם זיינען פאראן צוויי צדדים
("זה לעומת זה"" 1 )
: דער צד הקדושה און דער צד שכנגד,
דער יצר טוב
(בצד ימין,
חלל
פכ׳א
(הובא באוה״ת שם ם 32 ? תתקכא)
: וכן לא נקרא צדיק אלא בהיותו מתייחד בצדק.
וכן מפורש באותיות דר"? אות צד": אל תקרי צד־י אלא צדק.
וי״ג: צדיק.
וראה הערה 103.
הימני" 33 )
און דער יצר הרע
(בצד שמאל" 34 )
.
וויבאלד אז "תורה צוה לגו משה מורשה קהלת יעקב"" 1 צו יעדער איד,
איז פארשטאנדיק אז ״צדי״ - מיין צד
(דער צד פון א אידן)
- איז תורה ומצוות,
די פסקי דיני התורה ווי א איד דארף זיך אויפפירן בעולם
(משא״ב דער צד שכנגד האט צו אים קיין שייכות ניט,
ועאכו״כ ניט אז דאס זאל זיין צד שלו)
.
לאידך גיסא ווערט דאס אבער אגגע־ רופן "צדי",
מער ניט ווי מיינער א צד
(ניט מציאותי,
וכיו״ב)
- ווארום: דער אויבער־ שטער האט דאך באשאפן די וועלט
(בשם אלקים)
אלם א "צד" בפני עצמו
(זה לעומת זה עשה אלקים" 1 / אן עולם וואם איז מעלים ומסתיר אוין* אלקות,
תחתונים,
ביז "תחתון שאין תחתון למטה ממנו בענין הסתר אורו ית׳"* 11 ,
און אין איר הערט זיך ניט אן
(מצ״ע)
ווי מ׳דארף פאלגן די הוראות התורה,
ביז אז עם קעז זייז אז מ׳זאל זיך פירן היפך התורה ח״ו.
און די כוונה אין דעם איז - אז מ׳זאל איבער־ מאכן די וועלט,
אז אויר דער "צד" פון וועלט מצד ענינו הוא זאל "מסכים" זיין צו הוראות ופס״ד התורה
(וואם דוקא דע־ מולט ווערט דאם נקבע בפנימיות אין די תחתוניי.
ועפ״ז קען נתעורר ווערן די שאלה
(אפילו בנוגע צו א דבר של רשות,
אפילו ניט דער צד שכנגד)
: ווי קען א איד ארויסגיין און איבערמאכן די
(חפצא פון)
וועלט און די מענטשן אין דער וועלט,
אז זיי - מצד ענינם הם - זאלן זין־ פירן ע״פ הוראות ופס״ד התורה
(ביז "לכוף את כל באי עולם לקבל מצוות שנצטוו בני נח" 1 )
ש״פ צו,
שבת הגדול,
ח׳ ניסן
- ער איז דאך אין דעם צ "נוגע בדבר",
ווארום תורה איז תלוי בישראל און איז געגעבן געווארן בשביל ישראל
(און דערפאר איז מחשבתן של ישראל קדמה לתורה*"/ ור עם שטייס אין תורה "צו את בני ישראל",
"דבר אל בנ״י"
(וכיו״ב)
,
און די חיות פון א איד איז תלוי אין תורה
(היא חיינו ואורך ימינו*״)
- איז די שאלה: זייענדיק א "נוגע בדבר",
ווי קען ער אויפטאן און מאכן א דירה לו ית׳ בתחתונים*",
מצד ענינם הסז!
דעריבער האט דער אויבערשטער גע־ מאבט אז א איד
(ווי ער קומט אראפ למטה בעולם אלם א נשמה בגוף)
שטייט ער בגלוי כאילו מן הצד,
אז זיין שייכות
(עצמי)
צו תורה ומצוות איז אים ניט מכריח און איז ניט גורם קיין נטי׳
(בגלוי)
ער זאל זיך אזוי פירן,
נאר מ׳האט עם אפגעגעבן לבחירתו החפשית,
ער זאל בוחר זיין "ובחרת בחיים"*" צו דעם צד פון תומ״צ,
ובמילא איז ער ניט קיין "נוגע בדבר",
ווארום ער איז ניט מוכרח צו זיך פירן באופן אחד דוקא,
ער האט איך זיך סיי א צד טוב און סיי א צד שכנגד,
און "זה וזה שופטן"*"
(ניט "מושלים"*",
אויך ניט זיין נפש האלקית)
:
אבער מ׳גיט צו א יו״ד צום "צד",
ווארום די כוונה בזה איז - "ובחרת בחיים",
ער איז בוחר אז דעם צד ימין זאל ווערן ״צדי״,
זיין צד•״
[און דעמולט -
ווען ער איז בוחר צו פאלגן דעם נפש האלקית - איז "הקב״ה עוזרו״י",
"כי יעמוד לימין אביון להושיע משופטי נפשו"•*׳]
.
וואס דאם זיינען ע״ד די צוויי ענינים איו משה - "משה" און "איש האלקים"
[ומעין זה - די נשמה וגוף פון יעדער איד]
: זייענדיק "משה" ע״ש מן המים משיתיהו
(למעלה מעולם)
איז ער פארבונדן בגלוי נאר מיט אלקות,
מיט "אין מים אלא תורה"׳"
(,
זכרו תורת משה עבדי"*"/ וואם תורה איז בעה״ב אויף וועלט,
"בראשית",
בשביל התורה ובשביל ישראל*",
ובכח זה קען ער איבערמאכן וועלט און דארט ממשיך זיין גילוי אלקות; זייענדיק "איש"
("מחציו ולמטה")
איז ער "נדמה בחומריותו לגופי אוה״ע"*",
און איז דעריבער כאילו ווי עומד מן הצד,
און איז בוחר,
"ובחרת בחיים",
אז ווי ער שטייט אלם ״איש״ ווערט ער ״איש האלקים״ - "צדי".
עפ״ז איז פארשטאנדיק,
אז וויבאלד "צד״י"
(אז תומ״צ איז זיין צד)
קומט
(ניט אלם "נוגע בדבר",
נאר)
ע״י בחירתו,
זייענדיק
(בחיצוניות)
אן "איש",
א נשמה בגוף גשמי בעולם - האט ער בכח צו איבערמאכן עולם און תושבי העולם,
אז אויך זיי זאלן "מסכים" זיין,
צו פאלגן די הוראות התורה,
באופן מה אז דאם ווערט אין זיי נקבע בפנימיות,
וויבאלד אז דאם איז בערכם,
כנ״ל.
אזוי אז דורך דעם קען
י׳,
פירושו - שד ימין,
ע״ש היו׳ד שבבר ימין של הנ׳ באות 1׳.
ספר השיחות - ה׳תנש״א
אלקות נמשך ונתגלה ווערן בכל העולם,
באופן של קביעות.
י.
מ׳דארף נאד פארשטיין: האמור לעיל רעדט זיך וועגן די עבודה פון "צד״י",
צו ממשיך זיין אלקות אין חלק הרשות שבעולם,
אין העולם שמשם אלקים
(וואם דאס איז טאקע מעלים אוין* אלקות,
אבער ניט מנגד)
- אז היות די עבודה פון בירור העולם איז דורך התלבשות אין בחי׳ "איש האלקים",
ווערט דאס נתקבל אויך אין גדרי העולם; בשעת מ׳זאגט אבער אז די גאנצע וועלט דארף ווערן א דירה לו יתברך בתחתונים,
א דירת קבע,
איז פארשטאנדיק אז עם קען ניט בלייבן א "ווינקל" אין וועלט וואט איז מנגד צו אלקות ח״ו
(ווייל דעמולט פעלט אין דער קביעות ונצחית פון כל הדירה)
.
איז ווי האט מען בכח צו אויפטאן אויך אין דעם,
צד שכנגד",
אן,
ארט" וואו ס׳איז שוין געווען א מכשול היפך התורה ר״ל?
דארף מען זאגן,
אז דורך,
תפלה למשה איש האלקים"
(וואס גיט דעם כח אויף המשכת אלקות באופן של קביעות/ דערגרייכט עם אויר אין תחתון שאין תחתון למטה ממנו,
און מאכט עם אויר איבער.
ויש לומר אז דאם איז מרומז אין דעם וואם מ׳איז מוסיף א ק׳ צו "צד״י",
וואט מאכט דעם ווארט ״צדיק״ - וואט א ק׳ איז יורד למטה מן השורה"*,
וכדלקמן.
יא.
אויף דעם פירוש הנ״ל
(ס״ה)
אז משה ע״ש "מן המים משיתיהו" באדייט דער גילוי פון שם הוי׳,
שלמעלה מן העולם,
עלמא דאתכסיא - שטעלט זין• לכאורה אן אויבנאויפיקע קשיא: די "מים"
(פון וועלכע "משיתיהו" משה׳ן)
זיינען געווען די מי נילוס - "ותשם בטוף על שפת
היאור״ 14 ,
בסמיכות 7 * 41 צו - דער עבודה זרה פון מצרים" 42 ! אויך: דוקא בת פרעה מלך מצרים
(- ערות הארץ" 43 )
האט ארויסגענומען משה׳ן מן המים,
און האט אים אנגערופן משה׳ן על שם "מן המים משיתיהו",
ודוקא על שם זה ווערט ער אנגערופן
(אע״פ וואס י׳ שמות היו לו" 44 )
- ווי שטימט דאם מיט דעם פירוש אין חסידות,
אז דאם איז עלמא דאתכסיא,
תכלית ההיפר פון ע״ז און פרעה וכו׳ח
איז דער ביאור אין דעם,
אז היא הנותנת: כל הגבוה גבוה ביותר נופל למטה מטה ביותר 45 ".
בכדי דערגרייכן צו אלקות שלמעלה מגדר הבריאה,
דארף מען אגקומען דוקא צו בת פרעה
[וכמרומז בשמה "בתי־ה"**׳,
מלשון בת
(מקבלת)
פון י״ה 3 י,
שלמעלה משם הוי׳]
,
אז זי זאל ארויסנעמען משה׳ן פון א מקום של עבודה זרה
(מי נילוס)
7 * 48 ,
און דורך דעם ווערט דער גילוי פון "מן המים משיתיהו",
דער גילוי פון משה׳ן פון עלמא דאתכסיא אין עלמא דאתגליא.
ועפ״ז יש לומר,
אז דאם וואם משה איז
ש״פ צו,
שבת הגדול,
ח׳ גיסן
געווען אין תיבה "בסוף על שפת היאור",
בסמיכות צו מקום ע״ז
(נאר נידעריקער פאר,
איש",
מחציו ולמטה")
,
אבער באופן אז ער איז געווען באשיצט דורך דער תיבה,
און בפשטות איז די תיבה געווען פתוחה מלמעלה•",
ד.
ה.
אז משה איז זייענדיק אין תיבה געווען גלוי כלפי שמיא,
און זייענדיק דארט איז "ראתה
(אפילו באך זייענדיק בת פרעה)
עמו שני־ נה״״י,
און דערנאך "מן המים משיתיהו" בת פרעה דוקא,
און ער איז אויפגע־ וואסקן אין בית פרעה מלך מצרים"׳ -האט דאס געגעבן משה׳ן דעם כח,
אז ער זאל דערנאך קענען צוברעכן די קליפה וע״ז פון מצרים,
און פון דארט אויסלייזען אידן.
קומט אויס אז אין דעם פסוק "תפלה למשה איש האלקים" איז כלול אויר א דריטער ענין
(נוסף אויף דער עבודה פון "איש האלקים"
(גילוי אלקות בערך הבריאה/ און "משה"
(גילוי שם הוי׳ שלמעלה מן הבריאה)
)
די עבודה פון בירור התחתון שאין תחתון למטה ממנו.
וי״ל אז דאס איז מרומז אין דעם ענין פון ״תפלה למשה״״י,
כמבואר אין חסידות"• אז דאם איז תפלת
עשיר,
פארבונזץ מיט עצמותו ית׳,
שלמעלה פון הוי׳ און אלקים
(סובב און ממלא)
והמחבר שניהם יחד,
וואם בכח העצמות
(שלמעלה לגמרי פון מציאות העולם און פון שלילת מציאות העולם)
ווערט נמשך אלקות בכל העולם ובכל הדרגות שבו,
בה אין תחתון שאין תחתון למטה ממנו.
ווי דאם וועט זיין בשלימות בגאולה האמיתית והשלימה,
ווען "ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ""׳,
און "לא יהי׳ שם לא מלחמה כו׳,
ולא יהי׳ עסק כל העולם אלא לדעת את ה׳ בלבד*< - דער גילוי פון "ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו",
עלמא דאתי איקרי נועם׳•׳,
תענוג העצ־ מי"׳
(ביז דאם ווערט נמשך אין)
"ומעשה ידינו כוננה עלינו ומעשה ידינו מננהר,
כסיום המזמור"׳.
ספר השיחות - ה׳תנש״א
יב.
עפ״ז יש לומר דער רמז אין דעם מזמור צדי״ק
(בהוספת ק׳ נאך צד*)
:
ס׳איז ידוע דער פירושי אין "בה״א נברא העולם הזה""*,
אז עולם איז בא־ שאפן געווארן בה״א,
וועלכע האט דריי קוים,
כנגד די דריי דרגות אין עולם -בריאה יצירה עשי׳,
מחשבה דיבור ומעשה: דער גג ורגל ימיני
(המחוברים)
זיינען כנגד מחשבה ודיבור,
און דער רגל השמאלי הנפסק איז כנגד עשי׳,
אויף וועלכע עם שטייס ״אף עשיתיו״״י,
אף המפסיק.
וויבאלד אז "עולם על מילואו נב־ רא"**,
איז מובן אז אע״פ וואם עוה״ז איז באשאפן געווארן בה״א,
אז ס׳איז דא א הפסק פאר עולם העשי׳
(ד.
ה.
א העלם והסתר וואם איז מעלים אויף איר חיבור מיט די העכערע עולמות)
- איז דאס אבער על מילואו,
באופן ווי דער אויבער־ שטער האט עם באשאפן בשם אלקים,
אז ס׳איז דא א וועלט וואם איז מעלים אויף אלקות.
און די עבודה אין דעם עולם באשטייט פון ״צד״י״״י - בוחר זיין אז תומ״צ איז דער צד פון א אידן,
כנ״ל.
המצאו•
(עצמותו ית׳)
.
ובסיום ספרו - בהל׳ משיח,
הקשור עם הגילוי ד,
נועם•
(עלמא דאתי/ ובזה גופא - ב׳ תקופות: שלא יהי׳ שינוי הטבע כ*א ביטול שעבוד מלכיות בלבד
(גילוי אלקים בגימטריא הטבע/ ובתקופה שני׳ נסים למעלה מטבע - כנרמז בסיום הספר,
כמים לים מכסים*.
כמבואר במ״א
(הדרן על הרסב״ם לעיל ע׳ 98 ואילה.
דערנאך איז דא די עבודה פון ק׳
(דקדושה)
- אז מ׳דערגרייכט אויך אין דעם ארט
(שנעשית ע״י החטא/ אז פון דעם אות ה׳ זאל ווערן אן אות ק׳,
וואס איר רגל השמאלי איז יורד למטה מן השורה,
למטה פון דעם ארט ווי דער אויבערשטער האט די וועלט באשאפן לכתחילה.
און די כוונה אין דעם איז -"אשר ברא אלקים לעשות,
לתקן"*",
ווערן א "שותף להקב״ה במעשה בראשית"" 5 *,
און מברר זיין אויר דעם ארט,
ווי משה האט אויפגעטאן
(כנ״ל)
- וואם אין דעם באשטייט שלימות העבודה פון א "צדי״ק",
אז ער איז ממשיך פון "צד״י"
(אז תומ״צ איז זיין צד)
אויך אין ק׳* 5 * למטה מן השורה 52 *.
יג.
ע״פ כל הנ״ל איז פארשטאנדיק פארוואם דוקא משה איז גואלם של
לאחרי אות צ׳ שהוא נ׳
(כפופה)
וי׳ בימינו,
שמרמז על העבודה בקדושה ורשות,
דאה שג׳ ר״ת נפילה,
ה*ז נ׳ כפופה
(שאינו יורדת למטה מן השורה/ וזהו הירידה בשם אלקים,
וצורך עלי׳ לבחי׳ נ׳ ר*ת נשיא,
עד לגילוי שער הנ׳.
ומרומז גם בזה ש״צדי׳י,
הוא מלשון וצודה לי ציד•
(מגן דוד שם/ בירור ר״ציד•
(המותר)
דעולם הזה.
וע״׳י הירידה נוספת למטה מן השורה,
באות ק׳
(דד ן׳ פשוטה/ געשית עלי׳ שלא בערך,
ע״ד משה
(ש,
םן המים משיחיהח,
ממקום של ע*ז/ שבכחו לברר גם למטה מן השורה.
ש״פ צו,
שבת הגדול,
ח׳ ניסן
ישראל,
בגאולת מצרים,
און גואל ראשון הוא גואל אחרון — ווארום זייענדיק בדרגת.
תפלה למשה איש האלקים" ו^ט ער בכח צו ממשיך זיין גאולה - גילוי כח הבלי גבול - אין וועלט,
און אויסלייזען אידן פון אלע מיצרים וגבולים,
ביז אויך פון קליפת וע״ז של מצרים,
ובכת זה -אויך די גאולה האמיתית והשלימה,
וואם,
כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות",
ניט גאר נסים המלובשים בטבע
(אלקים/ נאר אריך גסים גלויים שלמעלה מדרך הטבע לגמרי,
ביז נפלאות,
און עם וועט זיין א גאולה שאין אחרי׳ גלות,
באופן אז כל העולם כולו וועט זיין א דירה לו יתברך,
דירת קבע ונצחי,
לעד ולעולמי עולמים.
יד.
דערמיט קען מען אויך מבאר זיין דעם תוכן פון דעם,
נס גדול" בשבת הגדול,
און דער קשר מיט שבת דוקא:
דעם נס פון,
למכה מצרים בבכוריהם",
אז דער תוקף פון לעו״ז עצמו
(בכורי מצרים)
שלאגט מצרים,
ארץ מלאה גילו־ לים״ 1 - דער בירור פון דעם ק׳
(למטה מן השורה)
- ווערט אויפגעטאן דורך א גילוי הכי נעלה פון אלקות,
העכער ווי די נסים וואס האבן פאסירט מיט אידן אליין
(אדער די נסים וואט דער אויבערשטער האט געמאכט)
.
ביז אז דאם ברעגגט ארויס נאכמער דער כח נצחי וכח הבלי גבול פון אלקות,
אז דאם דערגרייכט אפילו במקום זה.
דעריבער ווערט דוקא דאם אנגערופן,
נם גדול",
און דוקא דאם ווערט די,
התחלת גאולה ונסים" פון גאולת מצרים.
און דאם איז נקבע געווארן דוקא בשבת,
ווארום שבת איז פארבונדן סיט דער גאולה נצחית - יום שכולו שבת
ומנוחה לחיי עולמים
(כנ״ל ס״ז/ ועסקא דשבתא כפול,
וואס כפל איז אויך פאר־ בונדן מיט גאולה; און דעריבער,
אין דעם שבת ווען עם האט פאסירט דער,
נס גדול״ פון,
למכה מצרים בבמריהם" -מאכט עם איכער דעם גאנצן שבת,
אז עס ווערט א,
שבת הגדול".
[און דעריבער האט דער שבת אויך בכח צו מברך זיין חג הפםח,
כנ״לם״א4
ולהוסיף,
אז בקביעות שנה זו
(ובכמה שנים)
קומט אויס שבת הגדול בשבת פ׳ צו,
,
אין צו אלא לשון זירוז נויד ולדו־ רות" 154 ,
וואם אוגטערשטרייכט גאבמער גילוי ענין הנצחיות למטה - בכח זה וואס דער אויבערשטער זאגט אן צו משה רבינו:,
צו אל אהרן",
און דורך אהרן קומט עס אן צו יעדער איד
(ווארום אהרן איז אוהב שלום ורודף שלום אוהב את הבריות ומקרבן לתורה 55 ')
,
אז ער האט דעם ציווי און אומבאגרענעצטען נתינת כח פון דעם אויבערשטן,
סיי אין הווה
(מיד)
און סיי אין עתיד
(לדורות)
:
,
מיד״ - עס איז ניטא ביי אים קיין שטערונג אדער אפילו אן אפהאלט צו קענען דורכפירען דעם ציווי גלייך,
ווייל ער איז אריינגעטאן אין דעם אינגאנצען,
ביז אז דאס איז זיין לעבן,
דורך און דורך; ולדורות - דאם ווערט פארגע־ זעצט,
און אין דעם זעלבן אופן פון זריזות,
אויך ביי די קומענדיקע דודות -ל׳ רבים: און ווען ס׳איז דא די חזקה פון דריי דורות
(פון אים און נאך צוויי דורות/ ווערט עס אן ענין נצחי אויף אלע דורות,
אז יעדע פעולה וואם ער טוט זאל דין באופו פון,
מעשה ידינו כוננהו""׳.
ספר השיחות - ה׳תנש״א
טו.
האמור לעיל איז נאכמער בהדגשה געפינענדיק זיך אין חודש ניסן פון היינטיקן יאר "הי׳ תהא שנת נפלאות אראנו",
און ווי גערעדט
(אויך אין די מכתבים כלליים)
וועגן די נסים ונפלאות וועלכע האבן פאסירט דעם יאר
(נאענט צו דעם היינטיקן פורים)
,
אז ס׳איז בטל געווארן א מנגד צו אידן,
ביז אז דער נצחון האט געבראכט דערצו,
אז דער שונא זאל באפרייען,
אין א גוטן אופן,
א טייל פון די מלחמה־געפאנגענע וכו׳,
ווי גערעדט אויספירלעו פריער.
און זיכער וועט דער אויבערשטער ממשיך זיין ווייזן נסים ונפלאות,
ביז -ועיקר - "אראנו נפלאות" בגאולה האמיתית והשלימה,
וואם די מלחמות אין יענעם טייל וועלט
(,
מלך פרם" מיט,
מלך ארם")
זיינען פון די סימנים אז אט קומט די גאולה ע״י משיח צדקנו,
ווי עס שטייט אין ילקוט שמעוני 7 ",
און ווי ער זאגט דארט,
אז,
בני אל תתיראו.
.
הגיע זמן גאולתכם",
און,
מלך המשיח עומד על גג ביהמ״ק והוא משמיע להם לישראל ואומר,
ענוים הגיע זמן גאולתכם"!
טז.
פוזדעסאלעםהאטיעדעראידא הוראה אין זיין אייגענע עבודה:
שטייענדיק אין שנת נפלאות אראנו,
און אין דעם גופא - בחודש ניסן,
און בתוך השבוע פון חג הפסח,
זמן חירותנו,
און אין אנבליק פון די געשעענישן און נסים - וואם זיינען גלויים לעיני בשר,
לעיני כל העמים-
דארף דאס ארויסרופן ביי א אידן נאכמער רצון און כחות צו טאן זיין עבודה באופן פון נם,
ביז נסי נסים - ס׳איז ניט גענוג ער זאל זיך אויפהויבן פון זיין
ביז־איצטיקער געוואוינהייט אין לימוד התורה וקיום המצוות בהידור,
נאר ער דארף שטייגן אין דעם אלץ העכער און העכער,
,
ילכו מחיל אל חיל"•",
ביז ער דערגרייכט דעם אמת׳ן,
נם גדול" פאר־ בונדן מיט,
גדול הוי׳ ומהולל מאד״י".
און מ׳האט אויף דעם א נתינת כח מיוחדת פון מזמור צדי״ק,
,
תפלה למשה איש האלקים",
,
ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו ומעשה ידינו כוננה עלינו ומעשה ידינו מננהר - אז "תשרה שכינה במעשה ידיו",
און משה גיט כח יעדן אידן - בפרט דורך בחי׳ משה שבו
(וואס ווירקט אויף זיין עבודה בפועל)
- ער זאל מגלה זיין אין זיך דעם,
צדיק" שבו,
"ועמך כולם צדיקים"•",
ווי ער איז פארבונדן מיט ״צדיק ה׳ בכל דרכיו״*״,
און דורך דעם -טאן בשלימות זיין עבודה פון "צד״י",
זיך אינגאנצן איבערגעבן צו דעם צד פון תורה,
אזוי אז דאס ווערט "צדי" אינגאנצן
(אזוי אז ס׳איז ניטא קיין ארט אויף א קס״ד פון נאך א צד/ סיי בנוגע צו זיך אליין,
און סיי בנוגע צו השפעה אויף אנדערע אידן,
בהפצת התורה והיהדות והפצת המעינות חוצה,
און אויר - משפיע זיין אויף אוה״ע בנוגע צו זייערע שבע מצוות" 56 ,
- אין אין דעם קומט מען צו נוצען נאך א געשעניש להוספה בעבודת השם: בהשגחה פרטית,
איז בימים אלו ארויסגעגעבן געווארן א החלטה מספר 104- גימטריא צד־י“ 57 - פון דעם בית הנבחרים פח דער
ש״פ צו,
שבת הנמל,
ח׳ ניסן
וו4
מדינה
(די באי־כח פון המדינה כולה/ רואם האט דעם כה פון דינא דמלכותא דינא“ - בקשר מיט קובע דין היי יארי־ גען "עשתי עשר יוס״“■ לחודש ניסן אלם א מאג געווידמעט במיוחד צו פאר־ שטארקן חינוך הטוב א.
ז.
וו.
- יסודות אין ישוב העולם פאר כל תושבי המדינה וכל תושבי העולם—
און טאן דאם ביז אין אן אופן פון "צדיק",
דערגרייכן אויך אין חוצה שאין חוצה ממנה.
והדגשה מיוחדת בענין שהזמן גרמא״י: צושטעלן אלע צרכי החג צו די וואם דארפן דערצו אנקומען - די צרכי הסדר
(מצות,
ד׳ כוסות וכו׳/ אין צרכי יום טוב בכלל
(בגדי יום טוב,
ומאכלי יום טוב/ וכיו״ב.
ויש לעורר אויף נאד אן ענין בקשר עם זה: אין די ערטער וואו מ׳&ראוועט סדרים ציבוריים וכלליים - זיינען דא כמה מקומות וואו מ׳האט געמאכט הכנות צו פראווען גאר איין סדר
(צוליב דעם וואם עם פעלט געלט וכיו״ב)
.
ונחוץ וכדאי ביותר,
אז מ׳זאל זיך משתדל זיין ביותר מאכן ביידע סדרים,
על כל פנים - טיילן די הוצאות איף ביידע נעכט,
ובודאי -וועט מען דערצו ניט דארפן אנקומען,
ווייל דער אויבערשטער וועט זיכער בענטשן אן צושטעלן צו די עוסקים בזה כל המצטרך,
אן גאכמער דערפון.
ויהי רצון אז עם זאל שוין מקויים ווערן די שלימות התפלה פון משה אן פון משה שבכאו״א מישראל - "תפלה למשה אש האלקים״ - "ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו",
"תשרה שכינה במעשה ידיכם",
אן מעשינו ועבודתינו במשך זמן הגלות,
אן תיכן• ומיד ממש דעם עיקר - אן דעם בית המקדש השלישי,
"מקדש אד׳ כוננו ידיך".
הפר השיחות - ה׳תנש״א
ברכת כ״ק אדמו״ר שליט״א לאג״ש שיחיו שברבו אותר אור ליום ג/ י״א ניסן ה׳תנש״א לאחרי תפלת ערבית
א.
כשם ווי אין תורה איז דער סדר אז ״במה שסיים כו׳ פתח להם כו׳"* - אזוי דארף אויר זיין בא אידן,
אז "במה שסיים" ווערט דערנאך דער המשך און התחלת ופתיחת הענין שלאחרי זה באופן של פעולה נמשכת
(ביז - על כל השנים כולסץ.
אזוי ווי מ׳האט איצטער מסיים געוועף מיס ״ואני אברכם״ 4 - איז "פתח להם" אויך מיט דעם ענין:
"ואני אברכם": דער אויבערשטער זאגט אין תורה
(ואין מקרא יוצא מידי פשוטו 5 / אז ער אליין וועט בענטשן את כל המברכים 5 ,
ובברכתו של הקב״ה -מידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה 7 ,
אן קיין מדידה והגבלה במקום ובזמן,
במילא קומט עס אן תיכף ומיד ממש•,
און צוזאמען דערמיט איז ״ואני אברכם״ - ווי דאם איז למעלה ממדידה והגבלה
(פון "אני",
דער אויבערשטער אליין)
ווערט עם נמשך
(ברכה מלשון המשכה•)
צו אידן למטה,
און באופן פון "אברכם"
(סתם,
בלי פרטים)
וואם איז - אלע ברכות,
צו יעדער אידן און צו אלע אידן"*,
סיי כענינים כלליים סיי בענינים פרטיים,
ביז פרטי פרטים.
דאם הייסט אז "ואני אברכם" איז כולל צוויי ענינים,
צוויי קצוות: פון "אני"
(דער אויבערשטער אליין)
שלמעלה מכל מדידה והגבלה,
ווערט "אברכם",
ברכה והמשכה צו אידן למטה.
וואם אין יעדער ברכה והמשכה פא־ דערז זיד צוויי ענינים: די ברכה זאל קומען פון אן ארט וואס אה העכער פאר די הגבלות פון דעם מתברך מצ״ע
(וואם דערפאר דארף ער אנקומען צו דער ברכה)
,
און צוזאמען דערמיט זאל עם נמשך ווערן אין דעם מתברך בפנימיותו,
לפי ענינו וההצטרכות שלו.
ברכה - אור ליום </ *"א גיסן
3ו4
ב.
די ברכה פון רעם אויבערשטן
(״ואני אברכם״)
- און אין ביידע ענינים:
(א)
א ברכה שלמעלה ממרידה והגבלה,
(ב)
וועלכע ווערט נמשך צו יעדער איד למטה - איז ספעציעל אונטערשטראכן אין תפלת וברכת משה אין דער התחלה פון מזמור צדי״ק אין תחלים** - דער ערשטער פון די "אחד עשר 1 ׳ מזמורים" וואט משה האט געזאגט 63 * - וועלכער הויבט זיך אן: "תפלה למשה איש ה־ אלקים",
און ענדיקט זיר
(מיט תפלת משה)
"ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו ומעשה ידינו כוננה עלינו ומעשה ידינו כוננהו":
זייענדיק א תפלה
(תפלה למשה)
-און אויר א ברכה״ - פון "משה איש ה־ אלקיס",
איז פארשטאנדיק אז דאם האט אין זיך דעם כח פון
(א ברכה פון)
"אלקים" 5 *,
ע״ד
(כביכול)
"ואני
(הקב״ה עצמו)
אברכם",
וכמודגש אין תוכן התפלה והברכה,
ובסיומה** - "ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו",
אז ״עלינו״ - יעדער איד און אלע אידן -זאל זיין דער גילוי פון "נועם ה׳ אלקינו",
וואם "נועם" 7 *
(נועם עילאה)
איז די דרגא פון עתיק,
און פנימיות עתיק,
ביז - עצמותו ית׳•*
("אני",
"אני אברכם" 1 / און דאם זאל נמשך ווערן אין "מעון"
(אותיות נועם"/ מלכות,
ביז אין "מעשה ידינו",
און דער כח אויף דעם קומט פון "תפלה למשה איש האלקים",
תפלת עשיר",
וועל־ כע דערלאנגט אין עצמותו ית" 2 ,
און דעריבער איז פארשטאנדיק אז דאם איז א ברכה שלמעלה מכל מדידה והגבלה במקום וזמן,
וויבאלד אז דאס קומט פון "משה איש האלקים" ובאופן פח "נועם ה׳ אלקינו עלינו".
און ווי פארשטאנדיק דערפון וואט מיט דער ברכה האט משה געבענטשט אידן אז עט זאל זיין די השראת השכינה אין משכן - "יהי רצון שתשרה שכינה במעשה ידיכם,
ויהי נועם ה׳ אלקינו עלעו
מתפללים והוא סקור כל הברכות וחשפעות כו׳)
,
הרי זה.
תפלה למשה איש האלקיס•,
ע*ד.
ואני אברכם•
(כביכול)
,
בהוספה על ברכת הכהנים
(שלוחי דרחמנא - קידושיו כג,
ב.
וש*נ)
.
ספר השיחות - ה׳תנש״א
גו׳"",
און אין אופן פון "כוננה עלינו גו׳",
באפעסטיקט אויף א יסודות׳דיקן אופן -מיט א קביעות,
לעד ולנצח נצחים
(כמובן פון דעם פירוש אין תניא אין "שכינתא שריא",
אז דאם איז בקביעות" ונצחיות"/ און "ושכנתי
(בקביעות)
בתוכם"",
בתוך כל אחד ואחד מישראלי?
[ויש לומר אז דער כח לזה קומט דער־
פון וואט די ברכה איז פון "משה איש האלקים",
וואט דוקא פון דעם אויב־ ערשטן קומט דער כח צו אויפטאן השראת השכינה באופן של קביעות ונצחיות]
.
עפ״ז קומט אוים אז אין "תפלה למשה גו׳" איז מודגש די צוויי ענינים הנ״ל
(אין "ואני אברכם")
וואט פאדערן זיד אין א ברכה: צוזאמען דערמיט וואט "תפלה למשה איש האלקים" איז א ברכה שלמעלה מכל מדידה והגבלה - איז זי א ברכה וועלכע ווערט נמשך פון משה צו יעדער איד,
און א ברכה כללית - די ברכה אז "תשרה שכינה במעשה ידיכם"־־.
ג.
ויש לומר גאכמער: דער כח ואופן ווי די ברכות של הקב״ה ווערן נמשך צו אידן למטה איז דורך משה רבינו - דער רועה נאמן פון אלע אידן"
(בכל הדו־ רות"/ דורך וועמען עם ווערן נמשך אלע השפעות צו אידן,
און ער איז דער ממוצע המחבר ״ביניכם וביו ה׳ אלקיכם" 31 -וואט
(זייענדיק א ממוצע)
האט ער אין זיר פון ביידע ענינים וועלכע ער איז מחבר 52 ,
ווי חז״ל זאגן 33 אויף ״איש האלקים״ -
ברכה - אוד ליום ג',
י״א ניסן
"מחציו ולמטה איש מחציו ולמעלה ה־ אלקים".
משה האט אין זיד ביידע ענינים - סיי ווי ער איז בדוגמא שלמעלה
("מחציו ולמעלה האלקים"/ און סיי ווי ער איו בדוגמא צו אידן למטה
("מחציו ולמטה איש"/ און האבנדיק די ביידע ענינים האט משה דעם כח פון ״תפלה למשה״ -צו אראפברענגען די ברכות של הקב״ה ווי זיי זיינען למעלה ממדידה והגבלה
("ואני אברכם")
34 צו אידן ווי זיי זיינען נשמות בגופים למטה
(בבתי׳ "איש")
.
[ובפרטיות יותר - י״ל אז דאם איז דער חילוק צווישן "משה" און "איש ה־ אלקים": "איש האלקים" באווייזט אויף דעם חיבור פון בחי׳ איש מיט שם אלקים
(בגימטריא הטבע* 3 )
,
אלקות שבערך הבריאה
(והאיש הנברא/ וועלכע איז בא־ שאפו געווארן בשם אלקים
(בראשית ברא אלקים גו׳ 34 )
.
משא״ב "משה" איז פאר־ בונדן מיט שם מ״הי 3 ,
שם הוי׳• 3 ,
שלמעלה מהבריאה]
.
לויט דעם קומט אוים אז דער מזמור ״תפלה למשה״ - נוסף לזה וואס דאס גייט אויף דער תפלה פון משה אויף אידן
(און ברכת משה צו אידן)
- איז אן ענין כללי ביותר: תפלת וברכת הנשיא - משה,
וועלכער איז כולל כל התפלות והברכות כולם; דורך "תפלה למשה",
נשיא ישראל,
וואם הנשיא הוא הכלי 3 ,
ווערן נמשך אלע ברכות פון דעם אויבערשטן למטה,
בכל הפרטים ופרטי פרטים.
ד.
נאכמער: בכדי אז ביי אידן זאל נקלט ווערן בפנימיות די ברכות של הקב״ה
(שלמעלה ממדידה והגבלה/ איז פארשטאנדיק אז אויר בא זיי דארף זיין מעין פון די ביידע ענינים הנ״ל
(פון "איש" און פון "האלקים"/
ויש לומר,
ע״פ הידוע" אז יעדער איד האט אין זיך בחי׳ משה שבו,
כמובן פון דברי הגמרא• 4 עה״פ 78 "ועתה ישראל מה ה׳ אלקיך שואל מעמך כי אם ליראה את ה׳ אלקיך",
"אטו יראה מילתא זוטרתי היא? אין,
לגבי משה מילתא זוטרתי",
און וויבאלד אז "בל נפש ונפש מבית ישראל יש בה מבחי׳ משרע״ה",
דעריבער,
כשם ווי די ענינים זיינען געווען בא משה׳ן,
אז ביי איס איז דאס "זוטרתי",
אזוי ווערט עם "זוטרתי" בא יעדער איד
(אנשים נשים וטף עד סוף כל הדורות/ ביז אז דאם פועל׳ט אויף אים אין זיין עבודה בפועל כהמשך
ספר השיחות - ה׳תנש״א
הכתוב
("ועתה ישראל גו׳")
"ללכת בכל דרכיו ולאהבה אותו ולעבוד את ה״א גו׳ לשמור את מצות ה׳ גו"׳".
דערפון איז מובן,
אז ע״ד ווי בא משה׳ן זיינען פאראן ביידע ענינים פון "איש" און "האלקים"
(וואם ע״י זה איז ער דער ממוצע המחבר צווישן די ברכות שלמעלה און אידן למטה/ איז "אפם קצהו ושמץ מנהו"" דא בא יעדער איד
(כדלקמן)
,
וואט דאם גיט אים דעם כח צו אויפנעמען די ברכות כשלימות.
עפ״ז איז נאבמער פארשטאנדיק,
ווי דער מזמור צדי״ק "תפלה למשה" איז כולל כל הברכות כולם - ווארום נוטף לזה וואם דורך "תפלה למשה" ווערן נמשך אלע ברכות צו אידן למטה,
איז דא בחי׳ משה בכל א׳ מישראל,
און במילא איז
(תפלת)
משה כולל אלע אידן,
און דער תוכן המזמור דריקט אוים און שפיגלט אפ
(דעם תוכן און עבודה פון)
אידן עצמם אין אלע זייערע ענינים
(ווארום משה איז רעיא מהימנא פון אלע אידן
(כנ״ל/ ביז אז בחי׳ משה איז דא אין יעדער איד/ ביז -אז "תפלה למשה" פועל׳ט אויף אים אין זיין עבודה בפועל
(כנ״ל/ משה גיט דעם כח אז אלע ענינים פון דעם מזמור,
אגהויבנדיק פון דעם עצם ענין פון "תפלה למשה איש האלקים",
זאלן נמשך ווערן צו יעדער איד.
ה.
וועט מען עם פארשטיין לויט דעם ביאור אין דעם כפל הלשון
(וענין)
במזמור צדי״ק - א כפל הן אין דעם מברך
(בתחלת המזמור)
: "
(תפלה ל)
משה" און "איש האלקים",
און הן אין דער ברכה עצמה
(בסיום המזמור)
: "ומעשה ידינו כוננה ^*ינו" און "ומעשה ידינו כוננהו"":
מעין דעם ענין פון "איש האלקים",
"מחציו ולמטה איש מחציו ולמעלה ה־ אלקים״
(וואם שטייט אויף משה׳ן)
- איז דא בא יעדער איד,
בבחי׳ משה שבו.
ובכללות - אז יעדער איד טיילט זיר אין צוויי חלקים: א גשמה און א גוף,
וואם זיין נשמה איז א "חלק אלוקה ממעל ממש"",
ע״ד "האלקים"; און זיין גון* איז פארבוגדן מיט בחי׳ "איש",
א יש ונברא.
ובפרטיות יותר - איז דאם דער חילוק צווישן "משה" און "איש האלקים"
(כנ״ל ס״ג)
: "איש האלקים" באווייזט אויף דעם חיבור פון בחי׳ איש
(דער גוף)
מיט שם אלקים
(בגימטריא הטבע)
.
משא״ב "משה" איז פארבונדן מיט שם מה - הוי׳.
וואס די צוויי ענינים זיינען פאראן בא יעדער איד
(בבחי׳ משה שבו)
: די צוויי דרגות אין זיין נשמה - בחי׳ ישראל שבה",
וואם איז פארבונדן מיט שם הוי׳"
("חלק הוי׳ עמו""/ און בחי׳ יעקב שבה",
פארבונדן מיט שם אלקים"
(יעקב איז י׳ עקב" 5 ,
ווי דער יו״ד פון שם הוי׳ 51 קומט אראפ בבחי׳ עקב 52 ,
וידו
(אותיות יו״ד 55 )
ברכה - אור ליום ג',
י״א ניסן
7ו4
אוחזת בעקב עשו 54 )
.
און דערפון קומט ארוים דער חילוק צווישן דער נשמה
(משם הוי׳ 55 )
און גוף
(משם אלקים 54 / ביז אז דערפון ווערט נשתלשל כו׳ למטה דער חילוק צווישן,
מחציו ולמטה איש" און,
מחציו ולמעלה האלקים".
כשם ווי אין א אידן זיינען פאראן די צוויי ענינים פון,
משה" און,
איש ה־ אלקים״ - אזוי איז אויך אין זיין עבודה,
אין,
מעשה ידינו",
וכמודגש אין דעם כפל פון,
מעשה ידינו" בסיום המזמור
(,
ומעשה ידינו כוננה עלינו ומעשה ידינו כוננהו")
-די עבודה אין עניני קדושה -,
מחציו ולמעלה": און עבודה בעניני רשות וחול
(עניני העולם)
-,
מחציו ולמטה".
ובכל־ לות - די עבודה עם עצמו
(,
מחציו ולמעלה")
,
און די עבודה בבירור העולם
(,
מחציו ולמטה")
.
ויש לומר,
אז דער כח צו קענען אוים־ טאן
(ברכה והמשכה)
אין ביידע אופני עבודה—קומט פון משה רבינו,
בחי׳ משה שבכל א׳: דורך רעם וואט א איד האט אין זיר
(בחי׳ משה,
וואם איז כלול פון)
ביידע ענינים פון,
משה" אוו,
איש האלקים"
(א נשמה וגוף/ גיט עם אים רעם כח צו טאו בשלימות - באופן פון,
כוננהו״ - ביידע אופני עבודה,
סיי די עבודה אין עניני קדושה,
און סיי די עבודה אין בירור העולם
(בבחי׳ חולין שנעשה על טהרת הקודש 57 )
.
ו.
א דוגמא לזה - געפינט מען אין דעם ענין פון שבת• 5 :
עה״פ "מזמור שיר ליום השבת"* 5
(בהמשך הי״א מזמורים שאמר משה)
זאגן חז״ל*,
עיסקא דשבתא כפול".
איו מבואר בכ״מ" אז דער כפל
(פון עיסקא דשבתא)
איז כנגד די צוויי דרגות פח מעלי שבתא ויומא שבתא,
מנוחה בערך היגיעה און מנוחה בעצם,
ע״ד דער חילוק צווישן שם אלקים
(אלקות בערך הבריאה/ און שם הוי'
(אלקות שלמעלה מהבריאה)
.
ועפ״ז י״ל אז דאס איז דער כפל בסיום המזמור: ביום השבת,
ווען ס׳איז דא דער,
ויהי נועם ה 89 אלקינו עלינו",
ווערט א שלימות כפולה
[בדוגמת השלימות וואס ווערט אויפגעטאן דורך,
תפלה למשה",
וואם איז פארבונדן מיט שבת]
:,
ומעשה ידינו כוננה עלינו״ - די שלימות פון מנוחה בעצם,
אח,
ומעשה ידינו כוננהו״ -די שלימות אויר פון מנוחה בערך היגיעה בימי החול
(,
ויכולו השמים והארץ וכל צבאם" 2 *)
[נוסף אויף דעם וואס פון שבת מיני׳ מתברכין כולהו יומין 3 * אויך אויף דער עבודה בימי החול שלאחרי זה]
.
ובכללות יותר: כוננהו אין,
מעשה ידינו" פון ימי החול,
,
ומעשה ידינו כוננה עלינח ביום השבת,
ווען,
כל מלאכתך עשוי׳"".
ז.
ולהוסיף,
אז דאם איז אויר מרומז אין דעם כפל פון,
מזמור שיר
(ליום השבת)
",
,
מזמור כפול"• 4 :
דער חילוק צווישן,
מזמור" און,
שיר" איז,
אז מזמור איז בכלי און שיר איז
8ו4
ספר השימות - ה׳תנש״א
בפה 5 ? ובעבודה רוחנית: שיר בפה בא־ ווייזט אויף דער דרגא פון אור
(המשפיע/ און מזמור בכלי - איז די כלי
(המקבל)
.
וע״ד דער חילוק צווישן אור הנשמה
(משם הוי/ "משה")
און דער כלי הגוף
(משם אלקים,
"איש האלקים")
**.
ואע״ם וואם אויר די כלי און גוף איז "איש האלקים",
וועלכער איז א שם קדוש 7 * של הקב״ה״ - איז דאם אבער
(כמגן)
בהעלם,
ווארום די כוונה איז אז א איד זאל דאס מגלה זיין דורך זיין עבודה
("מעשה ידינו",
ניט נהמא דכסופאי* ח״ו)
פון גילוי אור הנשמה בהגוף" 7 ,
אז די נשמה שלו זאל פועל׳ן און איבערמאבן דעם גוף,
ביז מגלה זיין ווי דער גוף איז א כלי צו דעם אור הנשמה,
"חלק אלוקה ממעל ממש",
משם הוי/ און אויך מגלה זיין די מעלה אין דעם גוף
(משם אלקים)
עצמו.
און דורך דעם - האט מען אויך דעם כח אויף דער עבודה צו אויפטאן אין עולם
(שנברא בשם אלקים/ און מגלה זיין ווי עולם איז א כלי צו אלקות,
דורכדעם וואם ער מאכט פון אלע עניני העולם א
כלי צו אויספירן שליחותו בעולם בקיום התומ״צ,
דער גילוי השכינה "במעשה ידיכם" באופן של קביעות ונצחיות,
ביז אז עם ווערט א דירה לו
(לו לעצמותו 71 )
יתברך בתחתונים 71 ,
בתחתון שאין תחתון למטה ממנו 73 .
און דער כח לזה קומט,
כאמור לעיל,
פון "תפלה למשה איש האלקים",
פון משה רבינו,
און פון משה שבכל א׳ מישראל,
וואט ער האט אין זיך ביידע ענינים פון "משה" און "איש האלקים",
און ער איז מברך וממשיך כחות
(באופן של קליטה בפנימיות כנ״ל)
אין דער עבודה פון ״מעשה ידינו״ אין ביידע ענינים - אין גילוי אור הנשמה אור הקדושה,
און אין דער עבודה מימן כלי הגוף און בירור עניני העולם,
אז ביידע זאלן זיין "כוננהו",
באפעסטיקט אויף א יסודות׳דיקן אופן -דער גילוי פון "יסוד היסודות ועמוד החכמות"* 7 ר״ת הוי׳ 75
(שלמעלה משם אלקים)
אין מציאות העולם,
אז מ׳ווייסט און מ׳זעט ווי "כל הנמצאים משמים וארץ ומה שביניהם לא נמצאו אלא מאמיתת המצאו"* 7 ,
"והוי׳* 75 אלקים אמת",
"הוא לבדו האמת כו׳"
[ע״ד "ואמת* 7 הוי׳ לעולם"/ "המצוי הזה הוא אלקי העולם אדון
ברכה - אור ליום ג',
י״א גיסן
9ו4
כל הארץ"**/ ביז באופן אז "מלאה" הארץ דיעה את הוי׳ כמים לים מכסים"".
ח.
ד?ר ?נין הנ״ל פון "תפלה למשה" שמיים נאכמער בהדגשה ובגילוי בדורנו זה - ויען מ׳האט דעם כת פון די תפלות וברכות און עבודה פון רבותינו נשיאינו,
אתפשטותא דמשה בכל דרא ודרא",
ביז ב״ק מו״ח אדמו״ר נשיא דורנו,
אתפשטותא דמשה שבדורנו,
ובפרט ווען מ׳שטייט לאחרי ארבעים שנה מהסתלקות־הילולא שלו
(בשנת תש״י/ ווען "נתן ה׳ לכם לב לדעת ועינים לראות ואזנים לשמוע""•,
קאי איניש אדע־ תא דרבי׳*•,
וואם ער גיט דעם כח או בחי׳ משה אין יעדער איד בדורנו - ובפרט דורך דעם גילוי פון פנימיות התורה - צו מגלה זיין ווי ער איז "משה איש האלקים",
און ווי "ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו ומעשה ידינו כוננה עלינו ומעשה ידינו כוננהו",
דער גילוי בחי׳ נועם
(פנימיות עתיק/ דורך לימוד התורה,
ובפרט פנימיות התורה,
און די עבודה פון הפצת התורה והיהדות והפצת המעינות חוצה,
כאופן אז דאס מוט איין* "כוננהו" אין "מעשה ידינו",
אין אלע דרגות שבזה,
אנהויבנדיק פון דער עבודה מיט זיך אליין - דורך דעם וואט יעדער איד איז מגלה
(בכח פון נשיא דורנו)
ווי ער איז שלוחו של הקב״ה,
ושלוחו של אדם
(העליון••)
כמותו 3 •
("משה איש האלקים"/
וואס דאס ווערט דורך דעם וואס א איד -אלם שלוחו של הקב״ה - נוצט אוים זיינע כחות אויף עבודת ה׳,
אזוי אז די כחות זיינען נאר ווי א כלי,
א "שליח",
אויף אויספירן שליחותו ורצונו של הקב״ה,
בלימוד התורה,
נגלה דתורה ופנימיות התורה
[כולל ובמיוחד הלכות שבתורה
(בחי׳ הוי׳•• שבתורה)
••,
ווי ספר ה־ רמב״ם*• וכיו״ב]
,
וקיום המצוות בהידור,
און אזוי טוט ער אויף אויך אין עולם,
אז כל עניני העולם ווערן א כלי אויף אויספירן שליחותו של הקב״ה:
און דורך דעם וואס דער שליח טוט זיין עבודה כשלימות בצירוף זיינע עשר כחות - ווערט דאם משיחי•
(בגימטריא שליח בצירוף עשר"/ ביז דער גילוי פון משיח בפועל,
ווען עם וועט זיין דער שלימות הגילוי "ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו גר".
ט.
אין דעם אלעם קומט צו נאכמער הדגשה בשנה זו,
ה׳רשנ״א,
ר״ת הי׳ תהא שגת נפלאות אראנו:
ספר השיחות - ה׳תגש״א
דער שרש פון הנהגה נסית קומט פון שם הוי; שלמעלה פון הנהגה טבעית וואט קומט פון שם אלקים
(בגימטריא הטבס׳.
דער סדר הרגיל אין עולם איז די הנהגה טבעית.
עם זיינען אבער דא זמנים ווען דער אויבערשטער מאכט נסים,
מלשון "אריסיי נסי״יי,
כמו הנם על ה־ הרים" 1 ",
וועלכער הויבט אויף און איז מגלה אלקות וואם איז העכער פאר דער בריאה,
און הויבט אויר אויף און איז מגלה די פנימיות פון דער הנהגה טבעית
(אז דאם קומט פון דעם אויבערשטן,
שם אלקיפץי.
ווי דאם איז געווען אין שנה שעברה,
ה׳תש״ג,
ר״ת הי׳ תהא שנת נסים - כמדובר כמ״פיי,
וועגן די נסים וואט מ׳האט דע-מולטגעזען.
דערנאר איז דא א חידוש נעלה יותר -"אראנו נפלאות",
ווי עט שטייט בנוגע צו דער גאולה האמיתית והשלימה,
אז "כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות״”,
נפלאות אפילו בערך צו די נסים פון יציאת מצרים*,
ד.
ה.
אז עם ווערט אן על" אפילו איו דעם עגין פון "ארים נסי".
ונוסף לזה - איז דאם אין אן אופן פון "אראנו נפלאות": די נפלאות זיינען בגלוי באופן אז מ׳קען זיי זעען בעיני בשר.
און נאב־ מער - "אראנו",
דער אויבערשטער אליין באווייזט די נפלאות,
איז פארשטאנדיק אז דאם איז למעלה מכל מדידה והגבלה,
און - אז אלץ ווערט אנטפלעקט,
עם ווערט געזען דער אמת און פנימיות פון דער הנהגה טבעית יי,
און דער גילוי פון די פולקאמע הנהגה נטית,
ביז - אויר דער גילוי פון דאס וואט איז אינגאנצן "נפלא״”.
עפ״ז איז פארשטאנדיק,
אז שטייענדיק אין ״שנת נפלאות אראנו״ - שטייט בהדגשה יתירה די ברכה פון דעם אויבערשטן
(וואט ווערט נמשך דורך.
תפלה למשה איש האלקים")
אין אלע עגינים,
"ויהי נועם ה״א עלינו״ - אז עט ווערט "ומעשה ידעו כוננהו" סיי אין דער הנהגה טבעית
ברכה - אור ליום ג',
י״א ניסן
(אלקים/ אז אין זיין "וואכעדיקע״” און טבעית׳דיקע ענינים ווערט,
כוננהו"
(ביז באופן של נפלאות)
,
און נאכמער - "ומעשה ידינו כוננה עלינו" אפילו אין דער הנהגה נסית
(הוי׳)
,
אז אפילו אין זיין "שבת׳דיקע" און למעלה־מדרך־הטבע׳־ דיקע הנהגה באווייזט דער אויבערשטער נסים גלויים - ווי ער האט שוין אנגע־ הויבן באווייזן,
און איז ממשיך באווייזן ביתר שאת וביתר עוז,
לכל אחד ואחת,
אויך בחייו הפרטיים,
און הויבט אויף אידן
(און "מעשה ידינו")
למעלה ממעמדם ומצבם אפילו כשהיו בשנת נסים
(וואס אויך דעמולט איז מען געווען אויפגע־ הויבן)
,
און אין אן אופן פון "
(נפלאות)
אראנו",
אז מ׳זעט עם בגלוי,
מראה באצבעו ואומר זה"• 1 .
ולהוסיף: דער סדר האותיות פון מספר השנה איז
(תשx״א,
פריער נפלאות און דערנאך אראנו.
אבער אידן האבן
(אויך)
מוסיף ומשגה געווען דעם סדר,
אז מ׳זאל זאגן "אראנו נפלאות"
(כלשון הכתוב)
.
ויש לומר דער חילוק: אין "נפלאות אראנו" איז דער עיקר הדגשה אויף די נפלאות,
און די נפלאות - "אראנו",
מ׳זעט זיי באופן של ראי׳.
אין "אראנו נפלאות" איז דער עיקר הדגשה אויף דעם "אראנו",
ווי דער אויב־ ערשטער אליין באווייזט באופן של ראי׳ - דער אמת ופנימיות פון יעדער זאך,
און בשעת דאם איז אין אן אופן פון "אראנו"
(דורך דעם אויבערשטן אליין)
זעט מען
(בדרך ממילא)
ווי דאם איז אלץ -"נפלאות"
(סיי די הנהגה טבעית,
סיי די הנהגה נסית,
סיי די מאורעות שבעבר און סיי די נפלאות וואס וועלן זיין בעתיד)
.
ביז אז עם ווערט ״אראנו״ - דער גילוי וראי׳ אין דעם אויבערשטן אליין,
כביכול - "והיו עיניך רואות את מוריד" 1 " 1 ,
ראי׳ בעיני בשר,
ביז אז דאם נעמט דורך אויך די הנהגה טבעית וגשמיות פון א אידן 1 " 1 .
און בשעת ס׳איז דא דער "אראנו" אין
("ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו",
ביז אין)
דעם אויבערשטן אליין,
זעט מען ווי אלץ
(סיי טבע,
סיי נם)
איז "נפלאות"
("כוננהו")
שלהקב״ה.
י.
אין שנת אראנו נפלאות גופא איז דאס נאכמער אונטערשטראכן אין חודש ניסן,
וואם באווייזט אויף "נסי נסים"" 111 ,
גסים אפילו בערך צו נסים
(ע״ד די נפלאות דלע״ל כג״ל/
און אין חודש ניסן עצמו - נאך שבת הגדול,
"שנעשה בו נס גדול"•" 112
(גדלות אין נס עצמו/ און שוין נאך עשירי בניסן
(ווען דער "נס גדול" האט פאסירט בפועל,
בשבת לפני פסח עשירי בניסן 5 " 114 /
ספר השיחות - ה׳תנש״א
און מ׳האלט שוין אור ל״עשתי עשר יום"*" 1 בחודש ניסן,
דער "נשיא לבני אשר״*״ 1 ,
וואס זיין ענין איז - "והוא יתן מעדני מלך״י״י: יעדער איד ווערט גע־ בענטשט - נאך אין די לעצטע רגעים פון גלות - מיט "מעדני מלך",
דער ענין התענוג
("ויהי נועם"/ און "מעדני מלך׳"" 1 דוקא - שלימות התענוג*" 1 ,
סיי בגשמיות און סיי ברוחניות,
כולל - "מעדני מלך" אין עבודת ה׳,
המשכת תענוג אויך אין דער סדר ושלימות העבודה פון מלך ר״ת "מוח לב כבד"" 1 ,
מוח שליט על הלב"׳,
און דערנאך ווערט עם נמשך אין כבד
(מקור הדם" 1 ,
"הדם הוא הנפש" 3 "/ אזוי אז ס׳איז דא שלימות ציור ומצב האדם -איז אויך אין דעם ווערט א תוספת ברכה,
פון המשכת התענוג
("מעדני מלך")
.
און עם ווערט נתגלה ווי יעדער איד איז א בן מלך*״
(ביז א ״מלח עצמו־״)
-בנו של מלך מלכי המלכים הקב״ה,
וכמ״ש*" "וכל בניך לימודי הוי׳",
וואם דאם גייט אויף יעדער איד
(וועלכער איז נכלל אין ״בניך״)
- וכמבואר הענין ד״כל בניך גו׳" אין די דרושי חתונה פון כ״ק
מו״ח אדמו״רי"; און זייענדיק א "בן מלך׳ באקומט ער "מעדני מלח בשלימות,
שלימות התענוג.
ויש להוסיף ולקשר זה מיט דעם מאמר הידוע פון דעם בעש״ט"",
אז יעדער איד איז טייער בא דעם אויבערשטן ווי א בן יחיד שנולד להורים זקנים לעת זקנותם -דלכאורה,
איז ניט מובן דער משל פון "הורים זקנים לעת זקנותם" אויף דעם אויבערשטן,
ובלשון חז״ל*": "מי איכא זיקנא קמי׳"?!
ויש לומר,
ע״פ הידוע אז "זקן" איז פארבונדן מיט
(חכמה"",
ביז מיט)
עתיק
(יומין)
1 ",
ווארום עתיק איז לשון זקן
(במ״ש" 1 "ועתיק יומין יתיב גו׳")
3 ",
פנימיות הבתר,
ביז מיט פנימיות עתיק,
עצמות התענוג
(בחי׳ אחד עשר,
חד ולא בחושבן)
*"; וי״ל אז דער משל הנ״ל
(אז א איד איז א בן יחיד שנולד להורים זקנים מ׳)
איז מרמז ווי א איד איז פארבונדן מיט בחי׳ זקן
(עתיק)
שלמעלה,
וואס איז איין
ברכה - אור ליום ג',
י״א ניסן
זאך מיט עצמות ומהות 5 ״ - ישראל וקוב״ה כולא חדי".
און דעריבער ווערט צו אים
(דער בן מלך)
אויד נמשך "מעדני מלחי 12 - עצמות התענוג
(עתיק)
.
ובפרט דורך דעם וואס אידן האבן מוסיף געווען בלימוד התורה בכלל,
כולל ובמיוחד - לימוד פנימיות התורה,
וואס דורך דעם ווערט די המשכת גילוי פון "עצמות עתיק"" 12 אין אידן.
און זיכער וועט מען ווייטער מוסיף זיין אין לימוד התורה ובפרט פנימיות התורה - און אויר אין קיום המצות בהידור - באופן שלמעלה ממדידה והגבלה,
און איו דעם גופא - איז מען מוסיף מערער און מערער,
"ילכו מחיל אל חיל״י 12 ,
אז ניט קוקנדיק אויף דער הנהגה ביז איצטער באופן פון "נם",
און פון "ארים נסי",
אויפגעהויבן לגבי חן הנהגה נסית הרגילה שלפנ״ז,
איז ער עולה הע־ כער און נאד העכער באופן פון "נפלאות" שבתורה
("גל עיני ואביטה נפלאות מתו־ רתך"" 13 / ביז "נפלאות אראנו",
און נאב־ מער - "אראנו נפלאות",
אז עם איז דא דער לימוד התורה באופן של ראי׳ 131 ,
ביז ראי׳ אין אלקות,
אין דעם נותן התורה
(והיו עיניך רואות את מוריך)
,
און דאס ברענגט דעם גילוי פון "נפלאות" אין תורה.
און דורך דעם באקומט מען מדה כנגד מדה 132 וכמה פעמים ככה פון דעם אויב־ ערשטן,
אז ״אראנו נפלאות״ כפשוטו -דער אויכערשטער אליין באווייזט אים,
באופן פון מראה באצבעו ואומר זה: אט האסטו די נסים ונפלאות וואס איך,
דער אויבערשטער,
האט דיר געגעבז,
ווי "הורים זקנים" גיבן צום "בן יחיד שנולד לעת זקנותם",
מבחי׳ עחיקא קדישא,
ביז אז דער אויבערשטער אליין שטייט בהתגלות,
און מיט וואס איז ער "פארנומעף כביכול
(אדער אן א כביכול)
- מיט "אראנו",
באווייזן יעדער איד "נפלאות",
אז דאם וואס עם איז געשען מיט אים ביז איצטער איז אויר געווען "נפלאות",
ועאכו״כ די נפלאות וואם קו־ מען דערנאד
(נאך דעם "אראנו"/
ביז - די נפלאות בגאולה האמיתית והשלימה,
ובאופן פון "אראנו",
און דער־ נאך - קומען נאך העכערע "נפלאות",
א.
ז.
וו.
עד אין סוף.
יא.
בכל זה קומט צו דורך דעם וואס מ׳וועט איצטער מסיים זיין
(כרגיל)
מיט מאכן יעדערן פון הנוכחים כאן
(און דורך ח - כלל ישראל)
פאר א שליח מצוה אין מצות הצדקה
(ששקולה כנגד כל המצוות 133 )
,
וכמדובר לעיל* 13 אז דורך דעם וואם יעדער איד אלם שלוחו של הקב״ה,
וועט אויסנוצן זיינע עשר כחות כשלימות במילוי שליחותו - ברענגט ער
(שליח בצירוף עשר בגימטריא)
משיח,
און נוסף על "גימטריא"
(וואס איז בהעלם 135 / בגילוי ממש,
בראי׳ תושיית,
ספר השיחות - ה׳תנש״א
און תיכף ומיד ממש נעמט משיח ארוים אלע אידן פון גלות,
"בנערינו ובזקנינו גו׳ בבנינו ובבנותינו"" 1 ,
בגאולה האמיתית והשלימה,
און מ׳גייט אין ארץ הקודש,
אין ירושלים עיר הקודש,
להר הקודש,
לבית המקדש השלישי,
"מקדש אד׳ כוננו ידיך" 7 ",
וואט דארטן האט מען בתכלית השלי־ מות אלע ברכות פון "תפלה למשה איש האלקים.
.
ומעשה ידינו כוננה עלינו ומעשה ידינו כוננהו״ - כברכת משה
(ואהרן)
בנוגע צו השראת השכינה אין משכן,
"ויברכו את העם",
"ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו,
יהי רצון שתשרה שכינה במעשה ידיכם״״ 1 - וואם די שלימות פון "תשרה שבינה במעשה ידיכם" וועט זיין אין דעם בית המקדש השלישי״ 1 ,
״וכשיבנה -משה ואהרן יהא עמנו""",
און עם ווערט
(בדוגמא
(אבל בעלי׳ ובהוספה לגבי)
ווי ס׳איז געווען בעת השראת השכינה אין משכן)
"וירא כל העם וירונו ויפלו על פניהם״ 139 ״ - גילוי אלקות באופן של ראי׳,
ביז אז דאס ברענגט בא זיי ארויס א רינה" 1 ,
און אזא גילוי וואט
איז העכער פאר פנימיות
(ביז אז "ויפלו על פניהם")
.
ויהי רצון,
אז נאד אין די לעצטע מעשינו ועבודתינו אין די לעצטע רגעים פון גלות זאל זיין די השראת השכינה "במעשה ידיכם",
כולל אין דער שליחות לצדקה וואט מ׳וועט איצטער געבן,
און פון דעם כפל "תפלה למשה איש האלקים",
האט מען דעם כח צו אויפטאן דעם כפל פון "ומעשה ידינו כוננה עלינו ומעשה ידינו כוננהו",
אין מעשינו ועבו־ דתינואיצטער,
און מ׳האט אויד משה ואהרן עמהם -בחי׳ משה
(ואהרן - מז׳ רועי ישראלי"/ שבכל א׳ מישראל,
אנשים נשים וטף,
ותיכף ומיד ממש - "הקיצו ורננו 141 " שוכני עפר" 4 ",
ומשה ואהרן עמהם בפשטות,
נשמות בגופים,
צוזאמען מיט אלע אידו׳
ותיכף ומיד ממש - "ומעשה ידינו כוננהו" אין דעם "מקדש אדג־י כוננו ידיך".
[כ״ק אדמו״ר שליט״א נתן לכאו״א מהנוכחים שיחיו שטר של דולר,
לתתו
(או חילופו)
לצדקה]
.
ספר השיחות - ה׳חנש״א
רשימת דברי כ״ק אדמו״ר שליט״א אור לי״ד נישן ה׳תנש״א - לאחרי מכירת חמץ -
חג הפסח כשר ושמח,
ולהמשיכו על כל השנה כולה 1 ,
כולל ובמיוחד - המשכת כל עניני ברכה באופן תמידי,
במו ברכת טל -שמתחילים לומר ביום ראשון דפסחי -ש״לא מיעצר",
כד יהיו כל הברכות וההמשכות בטוב הנראה והנגלה לכלל ישראל באופן ש״לא מיעצר",
ועד להברכה הכי עיקרית - גאולה האמיתית והשלימה/ גאולה שאין אחרי׳ גלות־
(״לאמיעצר")
.
ובפשטות - שתיכף ומיד שומעים קול
השופר דמשיח>,
ולפנ״ז קולו של אליהו הנביא זכור לטוב,
מבשר הגאולה/ שאומר שהגאולה כבר באה,
כדאיתא בילקוט שמעוני• "בשעה שמלר המשיח בא עומד על גג בית המקדש והוא משמיע להם לישראל ואומר ענוים• הגיע זמן גאולתכם".
ובפרט בעמדנו בשנה מיוחדת שב־ ראשי־תיבות שלה נרמז ענין הגאולה -"הי׳ תהא שנת אראנו נפלאות"
(או ״נפלאות אראנו״)
- שתיכף ומיד נעשה ה״אראנו נפלאות",
"אראנו" דייקא,
שרואים בעיני בשר ה״נפלאות" דהגאולה האמיתית והשלימה
("כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות""^ ובאופן ד״הי׳ תהא",
"בהווייתו יהא״”,
שמורה על התוקף והנצחיות.
ובכל זה נוסף גם המעלה דשנה זו בעניו ה״חזקה״ 1 ׳ - שהתחלת השנה
(ר״ה)
היתה באופן משולש,
ג׳ ימים רצופים
ספר השיחות - ה׳תנש״א
דיו״ט ושבת,
וכן ימים ראשונים דחג הסוכות ושמע״צ ושמח״ת באופן משולש,
ג׳ פעמים משולש,
ושייך במיוחד לחג הפסח שיש בו שלשה דברים עיקריים,
פסח מצה ומרור״ - שנעשה התוקף ד״חזקה" בכל הענינים האמורים.
ויה״ר והוא העיקר - שמהדיבור בכל זה
(ששייך לפסח,
כדאיתא בכתבי הארי־ ז״ל" ש״פסח" הוא "פה סח")
יומשך ויבוא המעשה בפועל תיכף ומיד,
כולל ובמיוחד בנוגע להקרבת קרבן פסח מחר,
בערב פסח,
שלא יהי׳ צורך באמירת "סדר קרבן פסח" בדיבור
(כמ״ש" "ונשלמה פרים שפתינו")
,
כיון שיקריבו קרבן פסח במעשה בפועל בבית המקדש השלישי.
כ״ק אדמו״ר שליט״א פנה אל הרב
(הרה״ג וכו׳ הרי״י שי׳ פיקרסקי)
ואמר: ומסתמא תמצאו היתר שיוכלו להקריב קרבן פסח גם ללא ביקור ד׳ ימים".
ואח״ב פנה להערב קבלן
(ר״מ שי׳ הכהן ריבקין)
,
ואמר: ותתכוננו לברך הברכה המשולשת,
ברכת כהנים,
בבית המקדש השלישי,
בחג הפסח זה.
וסיים: תודה רבה,
וחג הפסח כשר ושמח.
ספר השיחות - ה׳תנש״א