English translation — שיחת ש"פ ראה, מבה"ח אלול ה'תשמ"ו.

English translation 1

On Shabbat Mevarchim there are two matters:

אין שבת קודש מברכים זיינען דא צוויי ענינים:

English translation 2

A common point in every Shabbat Mevarchim,

נקודה משותפת אין יעדער שבת מברכים,

English translation 3

and the unique and novel matter of each Shabbat Mevarchim. There is the general formulation of the blessing of the month

און דער ענין מיוחד וחידוש פון יעדער שבת מברכים. ס'איז דא דער נוסח כללי פון ברכת החודש

English translation 4

(on every Shabbat Mevarchim)

(בכל שבת מברכים)

English translation 5

"Yechadshehu etc.",

"יחדשהו וכו'",

English translation 6

but together with this one must say that in each and every month the blessing relates to the unique content of that month.

אבער ביחד עם זה מוז מען זאגן אז בכל חודש וחודש איז די ברכה שייך צו דעם תוכן מיוחד פון דעם חודש.

English translation 7

And as this is regarding Shabbat in general:

און ווי דאס איז בנוגע צו שבת בכלל:

English translation 8

There is the common point of every Shabbat. And in addition there is the unique matter of each Shabbat,

ס'איז דא די נקודה משותפת פון יעדער שבת. און דערצו איז דא דער ענין מיוחד פון יעדער שבת,

English translation 9

and first and foremost –

ולכל לראש –

English translation 10

the reading of the unique portion on each Shabbat. And within this itself

די קריאת הפרשה המיוחדת בכל שבת. ובזה גופא

English translation 11

(in the Torah reading)

(אין קריאת הפרשה)

English translation 12

there is the common point,

איז דא די נקודה משותפת,

English translation 13

that on every Shabbat one reads a portion of the Torah,

אז בכל שבת לייענט מען א פרשה בתורה,

English translation 14

to the extent that according to several authorities the law is

ביז אז לדעת כמה פוסקים איז דער דין

English translation 15

(which is not so well-known)

(וואס איז ניט אזוי מפורסם)

English translation 16

that one fulfills the Torah reading on Shabbat with any portion whatsoever. And together with this there is the unique portion of each Shabbat.

אז מ'איז יוצא קריאת התורה בשבת מיט איזו פרשה שתהי'. וביחד עם זה איז דא די פרשה מיוחדת פון יעדער שבת.

English translation 17

And from this it is also understood regarding Shabbat Mevarchim HaChodesh,

און דערפון איז אויך מובן בנוגע צו שבת מברכים החודש,

English translation 18

that it contains two matters:

אז ער האט אין זיך צוויי ענינים:

English translation 19

The common point of every Shabbat Mevarchim

די נקודה משותפת פון יעדער שבת מברכים

English translation 20

(corresponding to the common point of every month).

(בהתאם צו דער נקודה משותפת פון יעדער חודש).

English translation 21

And the unique matter of this Shabbat Mevarchim,

און דער ענין מיוחד פון דעם שבת מברכים,

English translation 22

which blesses the unique month,

וועלכער בענטשט דעם חודש מיוחד,

English translation 23

as is understood simply,

כמובן בפשטות,

English translation 24

that since the month has a unique matter and the blessing for the month is drawn from this Shabbat Mevarchim

אז וויבאלד דער חודש האט אן ענין מיוחד און די ברכה אויף דעם חודש ווערט נמשך פון דעם שבת מברכים

English translation 25

[similar to how it is regarding the blessing of each Shabbat –

[ע"ד ווי דאס איז בנוגע צו די ברכה פון יעדער שבת –

English translation 26

that "Minei mitbarchin kulehu yomin"1:

אז מיני' מתברכין כולהו יזמין 1:

English translation 27

One does not say "Bei mitbarchin kulehu yomin",

מ'זאגט ניט "בי' מתברכין כולהו יזמין",

English translation 28

but "Minei mitbarchin",

נאר "מיני' מתברכין",

English translation 29

meaning that from this Shabbat the blessing is drawn into all the days.

ד.ה. אז פון דעם שבת ווערט נמשך די ברכה אין כולהו יומין.

English translation 30

Similarly it is understood regarding Shabbat Mevarchim,

עד"ז איז מובן בנוגע צו שבת מברכים,

English translation 31

that from it the blessing is drawn into the unique month),

אז מיני' ווערט נמשך די ברכה אין דעם חודש מיוחד),

English translation 32

so too does the Shabbat Mevarchim have the unique matter.

האט אויך דער שבת מברכים דעם ענין מיוחד.

English translation 33

And within this itself –

ובזה גופא –

English translation 34

there is the difference of which portion of the Torah is read on Shabbat Mevarchim Elul

איז דא דער חילוק וועלכע פרשה בתורה מ'לייענט בשבת מברכים אלול

English translation 35

(as will be discussed later from section 7 and onward).

(כדלקמן סט"ז ואילך).

English translation 36

And in our matter –

ובעניננו –

English translation 37

this is Shabbat Mevarchim the month of Elul. Which contains a unique matter

איז דאס שבת מברכים חודש אלול. וואס ער האט אין זיך אן ענין מיוחד

English translation 38

(that distinguishes it from other Shabbat Mevarchims)

(וואס טיילט אים אויס פון אנדערע שבת מברכים'ס)

English translation 39

corresponding to the unique matter of the month which it blesses

בהתאם צו דעם ענין מיוחד פון דעם חודש וועלכן ער בענטשט

English translation 40

(as will be discussed later),

(כדלקמן),

English translation 41

And it is known the sicha of my father-in-law, the Rebbe2, that "Shabbat Mevarchim Elul

וכידוע די שיחה פון כ"ק מו"ח אדמו"ר 2 אז "שבת מברכים אלול

English translation 42

in Lubavitch etc. has already changed etc." What the sicha that my father-in-law, the Rebbe, said in a time and place physically distant from Lubavitch –

אין ליובאוויטש כו' האט זיך שוין דער אויך געביטן כו'". וואס די שיחה האט כ"ק מו"ח אדמו"ר געזאגט אין א זמן ומקום רחוק בגשמיות פון ליובאוויטש –

English translation 43

from this it is understood that this was an instruction and empowerment to the listeners then that by them it can and must also be so on Shabbat Mevarchim Elul.

איז דערפון פארשטאנדיק אז דאס איז געווען א הוראה ונתינת כח צו די צוהערער דעמולט אז בא זיי קען און דארף אזוי אויך זיין בשבת מברכים אלול.

English translation 44

And since he ordered it to be printed,

און וויבאלד אז ער האט עס געהייסן אפדרוקן,

English translation 45

a print for generations3,

דפוס לדורות 3,

English translation 46

it is understood that this is an instruction for generations,

איז פארשטאנדיק אז דאס איז א הוראה לדורות,

English translation 47

also for the Jews who find themselves in a place and time distant

אויך פאר די אידן וואס געפינען זיך אין א מקום וזמן רחוק

English translation 48

(seemingly)

(לכאורה)

English translation 49

physically from Lubavitch,

בגשמיות פון ליובאוויטש,

English translation 50

that when Shabbat Mevarchim Elul arrives they have the power that the "also" should change etc.

אז ווען עס קומט שבת מברכים אלול האבן זיי בכח אז דער אויך זאל זיך בייטן וכו'.

English translation 51

The general content of the month

דער תוכן כללי פון חודש

English translation 52

(and consequently of Shabbat Mevarchim)

(ובמילא פון שבת מברכים)

English translation 53

of Elul is –

אלול איז –

English translation 54

that it is the month of teshuvah4,

אז ער איז חודש התשובה 4,

English translation 55

as it states in the writings of the Arizal5,

ווי עס שטייט אין כתבי האריז"ל 5,

English translation 56

that the verse

אז דער פסוק

English translation 57

(in the beginning of Parshat Teitzei6)

(בר"פ תצא 6)

English translation 58

"And she shall weep for her father and for her mother a month of days" refers to the month of Elul,

"ובכתה את אבי' ואת אמה ירח ימים" גייט אויף חודש אלול,

English translation 59

which comes after "When you go out to war against your enemies"7,

וואס דאס קומט נאך דער "כי תצא למלחמה על אויביך" 7,

English translation 60

with the evil inclination,

מיטן יצר הרע,

English translation 61

with all the details explained in the simple meaning of the verses,

מיט די אלע פרטים המבוארים בפשטות הכתובים,

English translation 62

and especially according to what is explained in the inner dimension of the matters in the writings of the Arizal there and in Likkutei Torah8,

ובפרט ע"פ המבואר בפנימיות הענינים בכתבי האריז"ל שם וב לקו"ח 8,

English translation 63

and afterwards "And she shall weep for her father this is the Holy One, blessed be He, and her mother this is Knesset Yisrael, as in the matter of 'After I returned, I regretted'9 and she shall weep over her sins a month of days, which is the month of Elul, which are days and not years, which is the time of teshuvah",

און דערנאך "ובכתה אבי' זה הקב"ה ואמה זו כנסת ישראל כענין אחרי שובי נחמתי 9 ותבכה על עונותי' ירח ימים שהוא חודש אלול שהם ימים ולא שנים שהם זמן התשובה",

English translation 64

and this is a preparation for the matter of marriage,

און דאס ווערט א הכנה אויף דעם ענין הנישואין,

English translation 65

"And afterwards etc. she shall be your wife"10 etc.

"ואחר כן גו' והיתה לך לאשה" 10 וכו'.

English translation 66

And in particularity –

ובפרטיות –

English translation 67

One need not seek in what the unique matter of the month of Elul consists

דארף מען ניט זוכן אין וואס באשטייט דער ענין מיוחד פון חודש אלול

English translation 68

(as one might need to seek it regarding other months),

(ווי מ'דארף עס אפשר זוכן ביי אנדערע חדשים),

English translation 69

because it is hinted in the acronym of the name of the month "Elul"

ווייל דאס איז מרומז אין די ראשי תיבות פון דעם שם החודש "אלול"

English translation 70

[as is known that several matters in halachah are learned from acronyms11] –

[כידוע אז מ'לערנט אפ כמה ענינים בהלכה פון ראשי תיבות 11] –

English translation 71

as discussed many times12 the five acronyms in "Elul"

כמדובר כמ"פ 12 די פינף ראשי תיבות אין "אלול"

English translation 72

[for the name of the thing constitutes,

[וואס דער שם הדבר איז מהוה,

English translation 73

animates and sustains the thing13]

מחי' ומקיים די זאך 13]

English translation 74

which hint to the three pillars upon which the world stands,

וואס זיינען מרמז אויף די שלשה עמודים שעליהם העולם העומד,

English translation 75

Torah, service, and acts of kindness14,

תורה עבודה וגמילות חסדים 14,

English translation 76

which include all types of service,

וועלכע זייגען כולל כל סוגי העבודה,

English translation 77

and as the foundation and introduction to all this –

און אלס יסוד והקדמה לכל זה –

English translation 78

the service of teshuvah

עבודת התשובה

English translation 79

(which opens that the service in the three lines should be in completeness),

(וואס טוט אויף אז די עבודה אין די ג' קוים זאל זיין בשלימות),

English translation 80

and the redemption which is also a part of man's service and on the contrary –

און די גאולה וואס איז אויך א חלק פון עבודת האדם און אדרבה –

English translation 81

the completion of the service

שלימות העבודה

English translation 82

(as will be discussed later):

(כדלקמן):

English translation 83

"Elul" is an acronym for "Ana 15 lido vesamti lach" 16 –

"אלול" ר"ת "אנה 15 לידו ושמתי לך" 16 –

English translation 84

the line of Torah,

דער קו פון תורה,

English translation 85

"divrei Torah koltin" 17.

"דברי תורה קולטין" 17.

English translation 86

"Elul" is an acronym for "Ani 18 ledodi vedodi li" 19 –

"אלול" ר"ת "אני 18 לדודי ודודי לי" 19 –

English translation 87

the line of prayer

דער קו פון תפלה

English translation 88

(service),

(עבודה),

English translation 89

or teshuvah 20.

אדער תשובה 20.

English translation 90

"Elul" is an acronym for "Ish 21 lere'ehu umatanot laevyonim" 22 –

"אלול" ר"ת "איש 21 לרעהו ומתנות לאביונים" 22 –

English translation 91

the line of gemilut chasadim.

דער קו פון גמילות חסדים.

English translation 92

In order for the service to be complete, it must be permeated with the will, thought, desire, and anticipation for the redemption, which is hinted at in "Elul" as an acronym for "LaHashem 23 vayomru lemor ashirah" 24,

בכדי אז די עבודה זאל זיין בשלימות דארף עס זיין דורכגענומען מיט דעם רצון ומחשבה ותשוקה וצפי' צו די גאולה וואס איז נרמז אין "אלול" ר"ת "לה' 23 ויאמרו לאמר אשירה" 24,

English translation 93

the song of the future,

שירה דלעתיד,

English translation 94

"shir lo ne'emar ela yashir etc." 25 –

"שר לא נאמר אלא ישיר כו'" 25 –

English translation 95

which itself is also a part of man's service. And the explanation:

וואס דאס גופא איז אויך א חלק פון עבודת האדם. והביאור:

English translation 96

Since every matter in Torah is a directive,

וויבאלד אז יעדער זאך אין תורה איז א הוראה,

English translation 97

one must say that the promises that are stated in the Torah regarding the future redemption through Mashiach Tzidkeinu –

מוז מען זאגן אז די יעודים וואס שטייען אין תורה וועגן די גאולה העתידה ע"י משיח צדקנו –

English translation 98

as the Rambam writes 26 that "the Torah testified about him" in the Written Torah,

ווי דער רמב"ם שרייבט 26 אז "התורה העידה עליו" בתושב"כ,

English translation 99

and in the words of the prophets "all the books are filled with this matter" 27 –

און בדברי הנביאים "כל הספרים מלאים בדבר זה" 27 –

English translation 100

are not only a matter of reward in the future,

זיינען ניט נאר אן ענין של שכר בעתיד,

English translation 101

"tomorrow to receive their reward" 28,

"למחר לקבל שכרם" 28,

English translation 102

but also a directive and part of the service of Hashem in "today to do them" 29 –

נאר אויך א הוראה וחלק פון עבודת ה' אין "היום לעשותם" 29 –

English translation 103

"your world you shall see in your lifetime" 30.

"עולמך תראה בחייך" 30.

English translation 104

There are matters that are only a matter of reward in the World to Come,

עס זיינען דא ענינים וואס זיינען נאר אן ענין של שכר לע"ל,

English translation 105

but these matters were not revealed now in the Torah and Prophets,

אבער די ענינים זיינען איצטער ניט נתגלה געווארן בתורה ובנביאים,

English translation 106

as it is said 31 "no eye has seen, O God, besides You",

כמ"ש 31 "עין לא ראתה אלקים זולתך",

English translation 107

and as our Sages said 32 "all the prophets, all of them, prophesied only about the days of Mashiach, but regarding the World to Come, 'no eye has seen, O God, besides You'",

וכמאחז"ל 32 "כל הנביאים כולן לא נתנבאו אלא לימות המשיח אבל לעולם הבא עין לא ראתה אלקים זולתך",

English translation 108

"meaning the good that no prophet's eye has seen, and no one has seen it except God etc." 33;

"כלומר הטובה שלא ראתה אותה עין נביא ולא ראה אותה אלא אלקים כו'" 33;

English translation 109

however, matters of reward for the World to Come that have now been revealed in the Torah and Prophets –

משא"כ עניני שכר דלע"ל וואס זיינען איצטער יע נתגלה געווארן אין תורה ונביאים –

English translation 110

must also be a directive in the service now

מוזן אויך זיין א הוראה אין דער עבודה איצטער

English translation 111

(in addition to this being a matter of reward in the World to Come).

(נוסף לזה וואס דאס איז אן ענין של שכר לע"ל).

English translation 112

That is, in addition to the fact that I must now wait and anticipate the coming of Mashiach,

ד.ה. אז נוסף לזה וואס א איך דארף איצטער מחכה זיין ומצפה זיין אויף ביאת המשיח,

English translation 113

as a reward that will come later,

אלס א שכר וואס וועט קומען שפעטער,

English translation 114

this must also descend into the service now,

דארף דאס אויך אראפקומען אין די עבודה איצטער,

English translation 115

"your world you shall see in your lifetime".

"עולמך תראה בחייך".

English translation 116

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 117

In order to be able to serve his service to serve his Master, a Jew needs tranquility of soul and tranquility of body 34 –

בכדי קענען עובד זיין עבודתו לשמש את קונו דארף א איד האבן מנוחת הנפש ומנוחת הגוף 34 –

English translation 118

that is, a matter of redemption

ד.ה. אן ענין של גאולה

English translation 119

(particular)

(פרטית)

English translation 120

in his service,

בעבודתו,

English translation 121

that he is redeemed from matters that confuse, prevent, and hinder his service.

אז ער ווערט נגאל פון ענינים המבלבלים ומונעים ומעכבים לעבודתו.

English translation 122

And as our Sages said 35 "the Torah was given only to those who ate the manna",

וכמאחז"ל 35 "לא ניתנה התורה כו' אלא לאוכלי המן",

English translation 123

because those who ate the manna did not have the confusions from worldly matters, since they ate from what was prepared,

ווארום די אוכלי המן האבן ניט געהאט די בלבולים מעניני העולם וויבאלד אז זיי האבן געגעסן מן המוכן,

English translation 124

bread from heaven 36. And furthermore,

לחם מן השמים 36. ועוד,

English translation 125

the manna had no waste 37,

אז דער מן האט ניט געהאט קיין פסולת 37,

English translation 126

because it came from heaven.

וויבאלד אז ס'איז געקומען מן השמים.

English translation 127

And similarly regarding their other needs –

ועד"ז בנוגע זייערע אנדערע צרכים –

English translation 128

they also received them from what was prepared,

האבן זיי עס אויך באקומען מן המוכן,

English translation 129

water from Miriam's well,

מים מבארה של מרים,

English translation 130

and "your garment did not wear out upon you, and your foot did not swell",

און "שמלתך לא בלתה מעליך ורגלך לא בצקה",

English translation 131

"clouds of glory would rub their garments and press them etc." 38,

"ענני כבוד היו שפים בכסותם ומגהצים אותם כו'" 38,

English translation 132

because this came from heaven,

ווייל דאס איז געקומען מן השמים,

English translation 133

consequently there was no matter of waste there that leaves a mark of "wearing out".

במילא איז דארט ניט געווען אן ענין של פסולת וואס לאזט אן ארט אויף "בלתה".

English translation 134

That is, in order for a person to be able to serve his service completely, he needs to have a state of redemption in his service,

ד.ה. אז בכדי א איך זאל קענען עובד זיין עבודתו בשלימות דארף ער האבן א מצב של גאולה בעבודתו,

English translation 135

a rest and redemption from matters that confuse.

א מנוחה וגאולה פון ענינים המבלבלים.

English translation 136

But when a person finds himself in exile,

בשעת אבער א איך געפינט זיך אין גלות,

English translation 137

where there are all kinds of confusions, hindrances, and delays –

וואו עס זיינען דא כל מיני בלבולים ומניעות ועיכובים –

English translation 138

he might think, how can he perform the service there when there are all these hindrances and delays of exile.

קען ער טראכטן ווי קען ער דארט טאן די עבודה בשעת עס זיינען דא די אלע מניעות ועיכובים פון גלות.

English translation 139

Through the fact that a Jew receives the knowledge in the Torah and Prophets regarding the coming of Mashiach Tzidkeinu,

דורך דעם וואס א איד באקומט אבער די ידיעה אין תורה ונביאים וועגן ביאת משיח צדקנו,

English translation 140

and this becomes a part of his service now,

און דאס ווערט א חלק פון עבודתו איצטער,

English translation 141

that a Jew waits and anticipates the coming of Mashiach 39,

אז א איד איז מחכה ומצפה לביאת המשיח 39,

English translation 142

"I await him every day that he will come" 40,

"אחכה לו בכל יום שיבוא" 40,

English translation 143

not only

ניט נאר

English translation 144

("I await him every day")

("אחכה לו בכל יום")

English translation 145

that he will come in the future 41,

שיבוא בעתיד 41,

English translation 146

but also "that he will come" every day 42,

נאר אויך "שיבוא" בכל יום 42,

English translation 147

and as one says simply in the wording of the prayer

און ווי מ'זאגט בפשטות בנוסח התפלה

English translation 148

(every day)

(בכל יום)

English translation 149

"and may our eyes behold Your return to Zion in mercy",

"ותחזינה עינינו בשובך לציון ברחמים",

English translation 150

and on weekdays one also says the blessing of Tzemach,

און בימי החול זאגט מען אויך ברכת צמח,

English translation 151

"the sprout of David Your servant, may he speedily sprout",

"את צמח דוד עבדך מהרה תצמיח",

English translation 152

"For Your salvation we hope all day"

"לישועתך קוינו כל היום"

English translation 153

[which in truth this prayer also applies on the Sabbath day,

[וואס באמת איז די תפלה שייך אויך ביום השבת,

English translation 154

"but because of the honor of the Sabbath etc. the Sages did not trouble him etc." 43] –

"אלא שמפני כבוד שבת כו' לא הטריחוהו חכמים כו'" 43] –

English translation 155

through the very knowledge that exile is a temporary thing and afterwards there will be the redemption,

איז דורך דער עצם ידיעה אז גלות איז א צייטווייליקע זאך און דערנאך וועט זיין די גאולה,

English translation 156

it gives the Jew a rest and redemption in his service now

גיט עס דעם אידן א מנוחה וגאולה בעבודתו איצטער

English translation 157

("your world you shall see in your lifetime")

("עולמך תראה בחייך")

English translation 158

so that he can perform his service,

ער זאל קענען טאן עבודתו,

English translation 159

knowing that the exile is only a temporary matter,

וויסנדיק אז דער גלות איז נאר א דבר זמני,

English translation 160

consequently even now it is not a reality that can hinder him in his service.

במילא איז דאס אויך איצטער קיין מציאות ניט וואס קען אים שטערן לעבודתו.

English translation 161

– And this is also the explanation in the words of the Rambam44 that the Torah relates physical rewards,

– וואס דאס איז אויך דער ביאור אין דברי הרמב"ם 44 אז תורה דערציילט די יעודים גשמיים,

English translation 162

because this gives a Jew rest to be able to serve his service. And seemingly –

ווייל דאס גיט א אידן מנוחה צו קענען עובד זיין עבודתו. ולכאורה –

English translation 163

many rewards are not for this time,

זיינען כמה יעודים ניט אויף זמן הזה,

English translation 164

but only for the future to come,

נאר אויף לע"ל,

English translation 165

what rest does it give a Jew now? Rather, the very knowledge that it will be so in the future,

איז וואס פאר א מנוחה גיט עס א אידן איצטער? נאר דער עצם ידיעה אז אזוי וועט זיין בעתיד,

English translation 166

gives him rest to be able to do his service now,

גיט אים מנוחה צו קענען טאן עבודתו איצטער,

English translation 167

knowing that the exile is only a temporary thing,

וויסנדיק אז דער גלות איז נאר א דבר זמני,

English translation 168

consequently, this now is also not a reality that can hinder him from his service.

במילא איז דאס איצטער אויך קיין מציאות ניט וואס קען אים שטערן לעבודתו.

English translation 169

As the law is45,

ווי דער דין איז 45,

English translation 170

that a change that reverts to its original state is not a change.

אז א שינוי החוזר לברייתו איז קיין שינוי ניט.

English translation 171

Or according to the difference between a permanent blemish and a temporary blemish46,

אדער ע"ד דער חילוק צווישן א מום קבוע און א מום עובר 46,

English translation 172

that although a blemish disqualifies the service of the priest in the Temple,

אז אע"פ וואס א מום איז מעכב עבודת הכהן במקדש,

English translation 173

however, a temporary blemish does not disqualify some services,

איז אבער א מום עובר ניט מעכב כמה עבודות,

English translation 174

because this is only a temporary thing,

וויבאלד אז דאס איז נאר א דבר זמני,

English translation 175

a blemish that will later pass.

א מום וואס וועט דערנאך עובר זיין.

English translation 176

And correspondingly in the service of Israel:

ועד"ז בעבודת ישראל:

English translation 177

Every Jew is like a priest performing his service in his personal Sanctuary and Temple,

יעדער איד איז ווי א כהן העובד עבודתו אין זיין משכן ומקדש פרטי,

English translation 178

"And I will dwell in their midst47 –

"ושכנתי בתוכם 47 –

English translation 179

in the midst of each and every one of Israel"48.

בתוך כאו"א מישראל" 48.

English translation 180

As it is written49 "And you shall be to Me a kingdom of priests and a holy nation",

כמ"ש 49 "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגוי קדוש",

English translation 181

which includes the simple interpretation that all Jews are like priests

וואס דאס איז כולל דעם פירוש הפשוט אז אלע אידן זיינען ווי כהנים

English translation 182

[although Rashi explains50 that this means "servants"],

[אע"פ וואס רש"י איז מפרש 50 אז דאס מיינט "משרתים"],

English translation 183

even high priests51

ביז כהנים גדולים 51

English translation 184

[as explained in its law in the lessons of the Rambam of these days in the laws of Yom Kippur,

[כמבואר דינו אין די שיעורי רמב"ם דימים אלו בהל' יוהכ"פ,

English translation 185

which is the "time of repentance"52,

וואס איז דער "זמן תשובה" 52,

English translation 186

but on condition that one continues this throughout the year

אבער על מנת אז מ'זאל דאס ממשיך זיין בכל השנה

English translation 187

entirely,

כולה,

English translation 188

as discussed many times53 the precise wording "once a year"54,

כמדובר כמ"פ 53 דער דיוק הלשון "אחת בשנה" 54,

English translation 189

that the "once" must be continued "in the year",

אז דעם "אחת" דארף מען ממשיך זיין "בשנה",

English translation 190

in the year].

אין שנה].

English translation 191

And one of the conditions for the service of the priest in the Temple is –

וואס איינער פון די תנאים אויף עבודת הכהן אין מקדש איז –

English translation 192

that the priest be perfect in his 248 limbs46,

אז דער כהן זאל זיין א תמים ברמ"ח אבריו 46,

English translation 193

that he should not have any blemish,

ער זאל ניט האבן קיין מום,

English translation 194

even not a temporary blemish,

אפילו ניט א מום עובר,

English translation 195

all the more so not a permanent blemish.

עאכו"כ ניט א מום קיים.

English translation 196

In this itself, however, there is a difference between a permanent blemish and a temporary blemish:

בזה גופא איז אבער דא א חילוק צווישן א מום קבוע און מום עובר:

English translation 197

A permanent blemish disqualifies in all services.

א מום קיים איז מעכב בכל העבודות.

English translation 198

But a temporary blemish does not disqualify in all services.

משא"כ א מום עובר איז ניט מעכב בכל העבודות.

English translation 199

And this is also the matter of exile –

און דאס איז אויך דער ענין פון גלות –

English translation 200

a temporary blemish,

א מום עובר,

English translation 201

because when Jews go out of exile,

ווארום באלד גייען אידן ארויס פון גלות,

English translation 202

then the blemish becomes nullified. Consequently, it is understood that also during the time of exile Jews can perform their service in the personal Sanctuary,

און דעמולט ווערט דער מום בטל. במילא איז מובן אז אויך בזמן הגלות קענען אידן טאן עבודתם אין דעם מקדש פרטי,

English translation 203

"And I will dwell in their midst",

"ושכנתי בתוכם",

English translation 204

because exile is only a temporary blemish that does not disqualify all services in the Temple.

וויבאלד אז גלות איז בלויז א מום עובר וואס איז ניט מעכב אלע עבודות במקדש.

English translation 205

Based on this, one will also understand how there is no contradiction between the two matters about which one protests,

עפ"ז וועט מען אויך פארשטיין ווי ס'איז קיין סתירה ניט צווישן די ביידע ענינים וועגן וועלכע מ'שטורעמ'ט,

English translation 206

and –

און –

English translation 207

in a loud voice:

בקול רם:

English translation 208

On one hand, one protests that even during the time of exile one must perform the service in completeness,

פון איין זייט שטורעמט מען אז אויך בזמן הגלות דארף מען טאן די עבודה בשלימות,

English translation 209

because exile is not a reality and there are no hindrances or disqualifications,

ווארום גלות איז קיין מציאות ניט און עס זיינען ניטא קיינע מניעות ועיכובים,

English translation 210

and on the other hand, one demands –

ולאידך גיסא מאנט מען –

English translation 211

that Jews must cry out "Until when",

אז אידן דארפן שרייען "עד מתי",

English translation 212

and "I will wait for Him every day that He will come".

און "אחכה לו בכל יום שיבוא".

English translation 213

A question arises –

שטעלט זיך שאלה –

English translation 214

that seemingly this is a contradiction from within:

אז לכאורה איז דאס א סתירה מיני' ובי':

English translation 215

If exile is not a reality

אויב גלות איז קיין מציאות ניט

English translation 216

(and therefore one must perform the service now in completeness) –

(און דערפאר דארף מען טאן די עבודה איצטער בשלימות) –

English translation 217

why does one cry out "Until when" and want to already leave exile?!

פארוואס שרייט מען "עד מתי" און מ'וויל שוין ארויסגיין פון גלות?!

English translation 218

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 219

Exile is indeed not a reality because it is only like a "temporary blemish",

גלות איז טאקע קיין מציאות ניט ווייל דאס איז בלויז ווי א "מום עובר",

English translation 220

and consequently it does not hinder for many matters of service;

ובמילא שטערט עס ניט לכמה עניני עבודה;

English translation 221

but together with this, a "temporary blemish" is still a reality of a blemish

אבער ביחד עם זה איז א "מום עובר" פארט א מציאות של מום

English translation 222

(at this time),

(בזמן זה),

English translation 223

and it disqualifies certain services. And therefore one cries out "Until when" and wants to already leave exile,

און דאס איז מעכב געוויסע עבודות. און דעריבער שרייט מען "עד מתי" און מ'וויל שוין ארויס פון גלות,

English translation 224

so that even the "temporary blemish" will be nullified,

עס זאל בטל ווערן אויך דעם "מום עובר",

English translation 225

consequently one will be able to perform all matters of service with utmost perfection.

במילא וועט מען קענען טאן אלע עניני עבודה בתכלית השלימות.

English translation 226

According to the above, it is understood that also the verse

ע"פ האמור לעיל איז מובן אז אויך דער ד"ת

English translation 227

(in "Elul")

(אין "אלול")

English translation 228

"To Hashem they said, saying, 'I will sing'",

"לה' ויאמרו לאמר אשירה",

English translation 229

which refers to the future song

וואס גייט אויף דער שירה דלעתיד

English translation 230

("It does not say 'he sang' but 'he will sing' etc.") –

("שר לא נאמר אלא ישיר כו'") –

English translation 231

is not only a matter of "tomorrow to receive their reward",

איז ניט נאר אן ענין פון "למחר לקבל שכרם",

English translation 232

but this also pertains to and is a part of the service of man now in "today to do them",

נאר דאס איז אויך נוגע און א חלק פון עבודת האדם איצטער אין "היום לעשותם",

English translation 233

And in particular, then there is added to this that this is "ashirah" (I will sing) in the future tense,

ובפרט אז נוסף לזה וואס דאס איז "אשירה" לשון עתיד,

English translation 234

it simply refers to the song of Moshe and the Children of Israel which was already in the past,

גייט עס בפשטות אויף שירת משה ובני ישראל וואס איז שוין געווען בעבר,

English translation 235

and in addition to this it became a matter of the present –

און דערצו איז דאס געווארן אן ענין של הוה –

English translation 236

a part of the prayer of each and every day,

א חלק פון תפלת כל יום ויום,

English translation 237

which the matter of prayer in general

וואס ענין התפלה בכלל

English translation 238

(even if it is not a part of the Shemoneh Esrei prayer)

(אפילו אויב ס'איז ניט א חלק פון תפלת העמידה)

English translation 239

is prayer and connection with the Holy One, blessed be He55. And in particular, the part of song within prayer

איז תפלה והתחברות עם הקב"ה 55. ובפרט דער חלק השירה שבתפלה

English translation 240

("Az Yashir",

("אז ישיר",

English translation 241

"Ashirah") –

"אשירה") –

English translation 242

which is one of the "ten expressions" that "are called prayer"56,

וואס דאס איז איינער פון די "עשרה לשונות" וואס "נקראת תפלה" 56,

English translation 243

from which it is understood that it includes all matters of prayer,

וואס מזה מובן אז דאס איז כולל כל עניני התפלה,

English translation 244

only that in each place the name of prayer that is appropriate for that place is used.

נאר בכל מקום נוצט מען דעם שם התפלה המתאים למקום זה.

English translation 245

And the matter in this is as mentioned above –

און דער ענין בזה איז כאמור לעיל –

English translation 246

that the knowledge regarding "Ashirah" in the future tense in the future redemption –

אז דער ידיעה וועגן "אשירה" לשון עתיד בגאולה העתידה –

English translation 247

gives a Jew rest and redemption in the present time to be able to perform his service,

גיט א אידן מנוחה וגאולה בזמן הזה צו קענען עובד זיין עבודתו,

English translation 248

as explained above at length.

כנ"ל בארוכה.

English translation 249

And the main thing is the deed57:

והמעשה הוא העיקר 57:

English translation 250

Standing on Shabbat Mevarchim the month of Elul –

שטייענדיק בשבת מברכים החודש אלול –

English translation 251

a Jew must already accept good resolutions to perform the special service of the entire month of Elul,

דארף א איד שוין אננעמען החלטות טובות צו טאן די עבודה המיוחדת פון גאנץ חודש אלול,

English translation 252

"Yerach Yamim"

"ירח ימים"

English translation 253

(which begins on Rosh Chodesh and includes all the days of the month,

(וואס הויבט זיך אן בראש חודש און איז כולל כל ימי החודש,

English translation 254

not "Rosh HaYerach",

ניט "ראש הירח",

English translation 255

but "Yerach Yamim"),

נאר "ירח ימים"),

English translation 256

as expressed in the five acronyms of the name of the month:

ווי ארויסגעגעבן אין די פינף ראשי תיבות פון שם החודש:

English translation 257

the three pillars of Torah, service

די שלשה עמודים פון תורה עבודה

English translation 258

(prayer)

(תפלה)

English translation 259

and acts of kindness,

וגמילות חסדים,

English translation 260

and with the preface of the service of repentance,

ובהקדמת עבודת התשובה,

English translation 261

and reviewed with the matter of redemption.

און דורכגענומען מיט דעם ענין הגאולה.

English translation 262

And according to the rule "I do not ask [anything] except according to my ability"58,

און לויט דעם כלל "איני מבקש כו' אלא לפי כחי" 58,

English translation 263

it is understood that although this is a great service and not every mind can bear it,

איז פארשטאנדיק אז אע"פ וואס דאס איז אן עבודה גדולה ולאו כל מוחא סביל דא,

English translation 264

nevertheless, since it is demanded of a Jew,

איז אבער וויבאלד מ'מאנט עס פון א אידן,

English translation 265

he has the powers to carry it out.

האט ער אויף דעם די כחות דאס דורכצופירן.

English translation 266

And to carry it out to the utmost perfection,

און דורכפירן בתכלית השלימות,

English translation 267

including also with joy and goodness of heart,

כולל אויך מתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 268

as the Torah demands –

ווי תורה מאנט –

English translation 269

"Because you did not serve Hashem your G-d with joy and with goodness of heart"59,

"תחת אשר לא עבדת את ה' אלקיך בשמחה ובטוב לבב" 59,

English translation 270

according to the ruling of the Rambam60 that "the joy that a person rejoices in the performance of a mitzvah... is a great service...". It is indeed a "great service",

כפס"ד הרמב"ם 60 אז "השמחה שישמח אדם בעשיית המצוה כו' עבודה גדולה היא כו'". ס'איז טאקע אן "עבודה גדולה",

English translation 271

But together with this it can be done with great joy,

אבער ביחד עם זה קען דאס געטאן ווערן בשמחה גדולה,

English translation 272

until in a manner as it was with King David

ביז אין אן אופן ווי ס'איז געווען בא דוד המלך

English translation 273

(as the Rambam brings there) –

(ווי דער רמב"ם ברענגט דארט) –

English translation 274

"And King61 David was leaping and dancing before Hashem etc."

"והמלך 61 דוד מפזז ומכרכר לפני ה' וגו'".

English translation 275

And so much so62 that by Michal bat Shaul there was wonder how a king could conduct himself in such a manner63,

ועד 62 כדי כך אז ביי מיכל בת שאול איז געווען א פלא ווי קען א מלך זיך אזוי פירן 63,

English translation 276

even though Michal bat Shaul laid tefillin64,

אע"פ וואס מיכל בת שאול האט געלייגט תפילין 64,

English translation 277

which proves that by her there was the ultimate perfection in subjugation of the heart and mind65

וואס דאס באווייזט אז ביי איר איז געווען תכלית השלימות אין שעבוד הלב והמוח 65

English translation 278

(which is a part of the mitzvah of tefillin66)

(וואס איז חלק פון מצות תפילין 66)

English translation 279

[even though in general "women have light-mindedness"67,

[אע"פ וואס בכלל איז "נשים דעתן קלה" 67,

English translation 280

as it states even regarding the wife of Rabbi Meir68,

ווי ס'שטייט אפילו בנוגע צו אשת ר' מאיר 68,

English translation 281

the daughter of Rabbi Chanina ben Teradyon*68,

בתו של ר' חנינא בן תרדיון* 68,

English translation 282

nevertheless Michal bat Shaul also had the perfection of subjugation of the heart and mind (therefore she was able to lay tefillin)] –

פונדעסטוועגן האט מיכל בת שאול געהאט אויך די שלימות פון שעבוד הלב והמוח (דערפאר האט זי געקענט לייגן תפילין)] –

English translation 283

and even though she stood on such an elevated level,

וא"פ אז זי איז געשטאנען אויף אזא דרגא נעלית,

English translation 284

by her there was wonder at the conduct of King David "leaping and dancing",

איז ביי איר געווען א פלא הנהגת מלך דוד "מפזז ומכרכר",

English translation 285

until she criticized him in speech and openly.

ביז אז זי האט וועגן דעם מערער געווען בדיבור ובגלוי.

English translation 286

Which proves that this was a joy beyond all measure and limitation,

וואס דאס באווייזט אז דאס איז געווען א שמחה למעלה מכל מדידה והגבלה,

English translation 287

completely beyond intellect69.

למעלה משכל לגמרי 69.

English translation 288

And the reason for her wonder was –

און דער טעם אויף איר פלא איז געווען –

English translation 289

because in general there must be "Your eyes shall see the king in his beauty"70,

ווייל בכלל דארף זיין "מלך ביפיו תחזינה עיניך" 70,

English translation 290

and therefore we do not see the king...71 in matters that cause the opposite of honor in the eyes of the people.

און דערפאר אין רואים המלך כו' 71 בענינים וואס פועל'ן היפך הכבוד בעיני העם.

English translation 291

And if this is so regarding any king –

און אויב דאס איז אזוי בנוגע צו יעדער מלך –

English translation 292

all the more so regarding King David,

עאכו"כ בא דוד המלך,

English translation 293

of whom "the essence of kingship is to David"72,

וואס "עיקר המלכות לדוד" 72,

English translation 294

and as explained in the mitzvah of appointing a king

וכמבואר במצות מינוי מלך

English translation 295

(in Sefer HaMitzvot of the Tzemach Tzedek).

(בסהמ"צ להצ"צ).

English translation 296

And even within the house of David itself –

און אפילו אין בית דוד עצמו –

English translation 297

it is known that even King Solomon,

איז ידוע אז אפילו שלמה המלך,

English translation 298

about whom it states73 "And Solomon sat on the throne of Hashem",

אויף וועלכן עס שטייט 73 "וישב שלמה על כסא ה'",

English translation 299

and specifically he was the fifteenth generation from Avraham unlike David who was the fourteenth generation

און דוקא ער איז געווען דער דור הט"ו משא"כ דוד איז געווען דער דור הי"ד

English translation 300

(therefore the actual building of the Holy Temple was specifically through his son Solomon and David only made the preparations for it)74 –

(דערפאר איז בנין ביהמ"ק בפועל געווען דוקא ע"י שלמה בנו און דוד האט דערצו נאר געמאכט די הכנות) 74 –

English translation 301

nevertheless, King Solomon was the wisdom within kingship,

אעפ"כ איז שלמה המלך געווען חכמה שבמלכות,

English translation 302

as it is written75 "And he was wiser than all men",

כמ"ש 75 "ויחכם מכל אדם",

English translation 303

not the essence of kingship,

ניט עצם המלכות,

English translation 304

unlike David who was the essence of the Sefirah of Malchut. Therefore it is understood from this that by King David the matter of "Your eyes shall see the king in his beauty" applies even more strongly.

משא"כ דוד איז געווען עצם ספירת המלכות. איז דאך דערפון מובן אז בא דוד המלך איז נאך שטארקער נוגע דער ענין פון "מלך ביפיו תחזינה עיניך".

English translation 305

Nevertheless,

אעפ"כ,

English translation 306

when it came to the joy before Hashem –

ווען ס'איז געקומען צו די שמחה לפני ה' –

English translation 307

it was "And King David was leaping and dancing before Hashem etc." –

איז געווען "והמלך דוד מפזז ומכרכר לפני ה' וגו'" –

English translation 308

joy beyond all measure and limitation and completely beyond intellect

שמחה למעלה מכל מדידה והגבלה ושכל לגמרי

English translation 309

(as understood from the wonder of Michal bat Shaul),

(כמובן פון דער פלא בא מיכל בת שאול),

English translation 310

and as David explained to Michal bat Shaul

און ווי דוד האט מסביר געווען מיכל בת שאול

English translation 311

(as the Rambam brings there)

(ווי דער רמב"ם ברענגט דארט)

English translation 312

"And I will be even more lightly esteemed than this, and I will be lowly in my eyes"76.

"ונקלותי עוד מזאת והייתי שפל בעיני" 76.

English translation 313

Etc.

ואכ"מ.

English translation 314

And this became a part of the Rambam's book which is "halachos halachos"77 –

און דאס איז געווארן א חלק פון ספר הרמב"ם וואס איז "הלכות הלכות" 77 –

English translation 315

from which it is understood that something similar applies to every Jew,

וואס דערפון איז מובן אז מעין זה איז שייך ביי כאו"א מישראל,

English translation 316

and I ask only according to their ability.

ואיני מבקש כו' אלא לפי כחן.

English translation 317

And in addition to the service in the month of Elul

און אין צוגאב צו דער עבודה בחודש אלול

English translation 318

(and out of joy)

(ומתוך שמחה)

English translation 319

regarding oneself –

בנוגע לעצמו –

English translation 320

there must also be "Love your fellow as yourself"78,

דארף אויך זיין "ואהבת לרעך כמוך" 78,

English translation 321

one must be "candles to illuminate" and influence other Jews that they too should add in the aforementioned service of the month of Elul and out of joy and goodness of heart.

מ'דארף זיין "נרות להאיר" און משפיע זיין אויף אנדערע אידן אז אויך זיי זאלן צוגעבן אין די עבודה הנ"ל פון חודש אלול ומתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 322

Until in a manner that also the Jews

ביז אין אן אופן אז אויך די אידן

English translation 323

(upon whom one influences)

(אויף וועלכע מ'איז משפיע)

English translation 324

should influence yet other Jews. As the nature of a candle to illuminate is simply –

זאלן משפיע זיין אויף נאך אנדערע אידן. ווי די תכונה פון א נר להאיר איז בפשטות –

English translation 325

that it lights other candles,

אז דאס צינדט אן אנדערע נרות,

English translation 326

which have the power to light additional candles

וועלכע האבן בכח צו אנצינדן נאך נרות

English translation 327

(and nothing is lacking from the lighting candle),

(און עס פעלט גארניט אין דעם נר המדליק),

English translation 328

etc.

א.א.וו.

English translation 329

And after all the elaboration, the simple intent is to lead to the matter of spreading Torah and Judaism and spreading the wellsprings outward,

וואס לאחרי כל האריכות מיינט מען צופירן בפשטות צו דעם ענין פון הפצת התורה והיהדות והפצת המעינות חוצה,

English translation 330

"May your springs spread outward"79,

"יפוצו מעינותיך חוצה" 79,

English translation 331

the wellsprings of the Baal Shem Tov,

די מעינות הבעש"ט,

English translation 332

and as they come thereafter through his disciple the Maggid and the Alter Rebbe and the Rebbes after him,

און ווי זיי קומען דערנאך ע"י תלמידו המגיד און דעם אלטן רבי'ן און די נשיאים שלאחריו,

English translation 333

until the spreading of the wellsprings to the outermost outside,

ביז הפצת המעינות אין חוצה שאין חוצה ממנו,

English translation 334

also to such Jews who are in the category of infants taken captive among the nations, may G-d spare us

אויך צו אזוינע אידן וועלכע זיינען בבחי' תינוקות שנשבו בין העכו"ם ר"ל

English translation 335

(as discussed many times) –

(כמדובר כמ"פ) –

English translation 336

one must influence them not only small matters according to their level,

דארף מען אויך צו זיי משפיע זיין ניט נאר דברים קטנים לפי ערכם,

English translation 337

but all matters of service of the month of Elul,

נאר אלע עניני עבודה פון חודש אלול,

English translation 338

within the entirety of Torah and His commandments,

בתוך כללות תורה ומצוותי',

English translation 339

because they too are obligated in all the Torah and commandments.

ווארום אויך זיי זיינען מחוייב אין אלע תומ"צ.

English translation 340

And all the more so from what the Rambam writes

ובמכ"ש דערפון וואס דער רמב"ם שרייבט

English translation 341

(in Iggeret HaShemad80 and Iggeret Teiman81)

(באגרת השמד 80 ואגרת תימן 81)

English translation 342

that even Jeroboam son of Nebat

אז אפילו ירבעם בן נבט

English translation 343

[also before his correction]

[אויך לפני התיקון שלו]

English translation 344

is obligated in all the commandments, even in the commandment of mixing cooked foods for an eruv,

איז מחוייב אין אלע מצוות אפילו במצות עירוב תבשילין,

English translation 345

which is only a rabbinical decree,

וואס איז נאר א גזירה מדרבנן,

English translation 346

and since he is obligated in this, it is understood that if he fulfills it he receives reward for it

און וויבאלד ער איז מחוייב בזה איז מובן אז אויב ער איז דאס מקיים באקומט ער דערפאר שכר

English translation 347

(for the Holy One, blessed be He, does not withhold reward from any creature82) –

(ווארום אין הקב"ה מקפח שכר כל ברי' 82) –

English translation 348

all the more so when it comes to infants taken captive.

עאכו"כ ווען עס רעדט זיך וועגן תינוקות שנשבו.

English translation 349

And in our matter –

ובעניננו –

English translation 350

one must influence all Jews,

דארף מען משפיע זיין אויף אלע אידן,

English translation 351

also infants taken captive

אויך תינוקות שנשבו

English translation 352

(who are also obligated in all the commandments),

(וועלכע זיינען אויך מחוייב בכל המצוות),

English translation 353

in the matters of service of the month of Elul.

אין די עניני עבודה פון חודש אלול.

English translation 354

[And if one has a question, from where does one have the breadth to speak thus –

[און טאמער מ'האט א שאלה וואו נעמט מען א ברייטקייט רעדן אזוי –

English translation 355

one can go and check himself and see that all these matters are written in books and halachic codifiers etc.,

קען מען אליין גיין נאכקוקן און זען אז די אלע ענינים שטייען אין ספרים ופוסקים וכו',

English translation 356

consequently one will see that this is a most simple matter].

במילא וועט מען זען ווי דאס איז אן ענין הכי פשוט].

English translation 357

And through a good resolution and good thought in all matters –

און דורך דער החלטה טובה ומחשבה טובה בכל ענינים –

English translation 358

there will already be "

וועט שוין זיין "

English translation 359

(good thought)

(מחשבה טובה)

English translation 360

the Holy One, blessed be He, joins it to action"83,

הקב"ה מצרפה למעשה" 83,

English translation 361

as Chassidus interprets84 that the Supreme One provides the action –

ווי חסידות טייטשט אפ 84 אז דער אויבערשטער שטעלט צו די מעשה –

English translation 362

"And He85 will sustain you"86.

"והוא 85 יכלכלך" 86.

English translation 363

And the very thought and good resolution should already bring the reward87,

און די עצם מחשבה והחלטה טובה זאל שוין ברענגען דעם שכר 87,

English translation 364

until the main reward –

ביז שכר העיקרי –

English translation 365

the true and complete redemption,

די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 366

not only as we have the redemption now

ניט נאר ווי מ'האט די גאולה איצטער

English translation 367

(as above section 64),

(כנ"ל ס"ד),

English translation 368

but also as a reward,

נאר אויך בתור שכר,

English translation 369

"tomorrow to receive their reward",

"למחר לקבל שכרם",

English translation 370

and in completeness and truth.

ובשלימות ובאמיתיות.

English translation 371

There is yet another matter that precedes all the aforementioned matters hinted in the acronym of "Elul"

ס'איז דא נאך אן ענין וואס קומט פאר די אלע ענינים הנ"ל הנרמזים אין די ראשי תיבות פון "אלול"

English translation 372

(the three lines of Torah, service, and acts of kindness,

(די שלשה קוים תורה עבודה וגמ"ח,

English translation 373

and repentance and redemption) –

און תשובה וגאולה) –

English translation 374

and this is hinted in the

און דאס איז נרמז אין דער

English translation 375

(fifth)

(פינפטער)

English translation 376

acronym –

ראשי תיבות –

English translation 377

"Elul" acronym88

"אלול" ר"ת" 88

English translation 378

(And Hashem your G-d will circumcise89)

(ומל 89 ה' אלקיך)

English translation 379

your heart and the heart

את לבבך ואת לבב

English translation 380

(of your offspring)."

(זרעך) ".

English translation 381

Therefore it was not mentioned earlier.

וואס דערפאר האט מען וועגן דעם פריער ניט דערמאנט.

English translation 382

[The Rebbe, may he merit to live long, smiled and said:]

[כ"ק אדמו"ר שליט"א חייך ואמר:]

English translation 383

There are those who have already asked this question,

עס זיינען דא די וואס האבן שוין געפרעגט די שאלה,

English translation 384

that earlier it was mentioned that there are five acronyms and in practice only four acronyms were mentioned!

אז מ'האט פריער דערמאנט אז עס זיינען דא פינף ראשי תיבות און בפועל האט מען נאר דערמאנט פיר ראשי תיבות!

English translation 385

Seemingly one could say that the acronym "your heart and the heart" is generally in a different category than the other four acronyms –

לכאורה וואלט מען געקענט זאגן אז די ר"ת "את לבבך ואת לבב" איז בכלל אין אן אנדער סוג ווי די אנדערע פיר ר"ת –

English translation 386

because the four acronyms correspond to matters of man's service

ווארום די פיר ר"ת זיינען כנגד ענינים של עבודת האדם

English translation 387

(as discussed above that also the matter of redemption is connected to man's service),

(כמדובר לעיל אז אויך דער ענין הגאולה איז פארבונדן מיט עבודת האדם),

English translation 388

but "your heart and the heart" comes from Above –

משא"כ "את לבבך ואת לבב" קומט מלמעלה –

English translation 389

"And Hashem your G-d will circumcise your heart and the heart",

"ומל ה' אלקיך את לבבך ואת לבב",

English translation 390

not connected to man's service,

ניט פארבונדן מיט עבודת האדם,

English translation 391

therefore it was not mentioned earlier.

דערפאר האט מען וועגן דעם פריער ניט דערמאנט.

English translation 392

One cannot say this, however,

מ'קען אבער אזוי ניט זאגן,

English translation 393

because also "And Hashem your G-d will circumcise your heart and the heart of your offspring" is dependent on man's service,

ווייל אויך "ומל ה' אלקיך את לבבך ואת לבב זרעך" איז תלוי אין עבודת האדם,

English translation 394

as explained in Iggeret HaKodesh90,

כמבואר באגה"ק 90,

English translation 395

that first there must be "And you shall circumcise the foreskin of your heart"91

אז פריער דארף זיין "ומלתם את ערלת לבבכם" 91

English translation 396

(from below upward),

(מלמטלמ"ע),

English translation 397

afterwards comes "And Hashem your G-d will circumcise your heart etc."

דערנאך ווערט "ומל ה"א את לבבך גו'"

English translation 398

(from above downward)

(מלמעלמ"ט)

English translation 399

[only as a temporary directive it can sometimes be,

[נאר אלס א הוראת שעה קען אמאל זיין,

English translation 400

that "And Hashem your G-d will circumcise your heart etc." should be drawn down without the prior service from below upward].

אז עס זאל נמשך ווערן "ומל ה"א את לבבך גו'" אן הקדמת העבודה מלמטלמ"ע].

English translation 401

But the point in this is –

נאר דער ענין אין דעם איז –

English translation 402

that both "your heart and the heart" and the other four acronyms are connected with the service of man,

אז סיי "את לבבך ואת לבב" און סיי די אנדערע פיר ר"ת זיינען פארבונדן מיט עבודת האדם,

English translation 403

but in the service of man there is an essential difference between them:

אבער אין עבודת האדם איז דא א חילוק עיקרי ביניהם:

English translation 404

The fifth acronym

דער פינפטער ר"ת

English translation 405

("your heart and the heart")

("את לבבך ואת לבב")

English translation 406

alludes to a particular type of service that comes as an introduction to the other four acronyms

איז מרמז אויף א באזונדער סוג עבודה וואס קומט אלס הקדמה צו די אנדערע פיר ר"ת

English translation 407

(corresponding to Torah, service, acts of kindness, repentance, and redemption),

(כנגד תורה עבודה גמ"ח תשובה וגאולה),

English translation 408

therefore one speaks about it separately.

דערפאר רעדט מען וועגן דעם באזונדער.

English translation 409

And the explanation of this –

והביאור בזה –

English translation 410

and with an introduction:

ובהקדמה:

English translation 411

All matters of Torah and commandments –

אלע ענינים פון תורה ומצוות –

English translation 412

in general, the three lines of Torah, service, and acts of kindness,

בהג' קוים דתורה עבודה וגמ"ח,

English translation 413

and the service of repentance and the matter of redemption –

ועבודת התשובה וענין הגאולה –

English translation 414

originate from the Giving of the Torah:

נעמען זיך פון מתן תורה:

English translation 415

At the Giving of the Torah, the Torah was given,

ביי מתן תורה איז געגעבן געווארן תורה,

English translation 416

and in particular –

ובפרטיות –

English translation 417

all these three matters of Torah, service, and acts of kindness.

די אלע דריי ענינים פון תורה עבודה וגמ"ח.

English translation 418

And also the matter of repentance, until at the Giving of the Torah itself there was the matter of repentance,

און אויך אויף דעם ענין התשובה. ביז אז בא מתן תורה עצמו איז געווען דער ענין התשובה,

English translation 419

and particularly according to what is explained in Torah Or92 regarding "He held the mountain over them like a tub"93,

ובפרט ע"פ המבואר בתו"א 92 בענין "כפה עליהם הר כגיגית" 93,

English translation 420

that this was the drawing down of great love from above,

אז דאס איז געווען די המשכת אהבה רבה מלמעלה,

English translation 421

which aroused love in the souls of Israel until they came to the matter of the precedence of "we will do" to "we will hear",

וואס האט מעורר געווען אהבה בנשמות ישראל ביז אז זיי זיינען געקומען צו דעם ענין פון הקדמת נעשה לנשמע,

English translation 422

until the matter of utter self-nullification –

ביז דעם ענין פון כלות הנפש –

English translation 423

their souls flew away94,

פרחה נשמתן 94,

English translation 424

i.e., the matter of repentance out of love

ד.ה. דער ענין פון תשובה מאהבה

English translation 425

(the perfection of repentance),

(שלימות התשובה),

English translation 426

as is known95 that the true essence of repentance is

כידוע 95 אז אמיתית ענין התשובה איז

English translation 427

(not regarding sins, but)

(ניט על החטאים, נאר)

English translation 428

"and the spirit shall return to God who gave it"96,

"והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה" 96,

English translation 429

the matter of "their souls flew away",

דער ענין פון "פרחה נשמתן",

English translation 430

and out of love.

ומתוך אהבה.

English translation 431

And although also before the Giving of the Torah there was the service of the Patriarchs etc. in the fulfillment of the commandments

און אע"פ אז אויך פאר מתן תורה איז געווען עבודת האבות וכו' בתומ"צ

English translation 432

("Abraham our Patriarch fulfilled the entire Torah before it was given"97,

("קיים אברהם אבינו את כל התורה כולה עד שלא ניתנה" 97,

English translation 433

and likewise the other Patriarchs etc.98) –

ועד"ז די אנדערע אבות וכו' 98) –

English translation 434

nevertheless, today we fulfill the commandments not because the Patriarchs fulfilled them, but because the Holy One, blessed be He, commanded so at the Giving of the Torah,

איז מען אבער היינט מקיים די מצוות ניט צוליב דעם וואס די אבות האבן זיי מקיים געווען נאר ווייל אזוי האט דער אויבערשטער אנגעזאגט בא מ"ת,

English translation 435

as the Rambam writes99 that "everything that we distance ourselves from or do today, we do only by the command of the Holy One, blessed be He, through Moses our teacher, peace be upon him, not because the Holy One, blessed be He, said this to the prophets before him etc.,

ווי דער רמב"ם שרייבט 99 אז "כל מה שאנו מרחיקים או עושים היום אין אנו עושין אלא במצות הקב"ה ע"י משה רבינו ע"ה לא שהקב"ה אמר זה לנביאים שלפניו כו',

English translation 436

we circumcise not because Abraham our Patriarch, peace be upon him, circumcised himself and the men of his household, but because the Holy One, blessed be He, commanded us through Moses our teacher that we should circumcise just as Abraham our Patriarch, peace be upon him, circumcised etc."

אין אנו מלין מפני שאברהם אבינו ע"ה מל עצמו ואנשי ביתו אלא מפני שהקב"ה צוה אותנו ע"י משה רבינו שנמול כמו שמל אברהם אבינו ע"ה כו'".

English translation 437

And likewise the seven commandments of the children of Noah –

ועד"ז די שבע מצוות בני נח –

English translation 438

today we fulfill them "because the Holy One, blessed be He, commanded them in the Torah and informed us through Moses our teacher that the children of Noah were previously commanded in them" and not "because of intellectual reasoning"100.

איז מען היינט מקיים "מפני שצוה בהן הקב"ה בתורה והודיענו ע"י משה רבינו שבני נח מקודם נצטוו בהן" און ניט "מפני הכרע הדעת" 100.

English translation 439

And as it states in the Midrash101 that "all the commandments that the Patriarchs performed before You were fragrances,

און ווי עס שטייט אין מדרש 101 אז "כל המצות שעשו לפניך האבות ריחות היו,

English translation 440

but we, 'oil poured forth is Your name'"102.

אבל אנו שמן 102 תורק שמך".

English translation 441

And therefore the Giving of the Torah had to come specifically after the introduction of the Exodus from Egypt,

און דערפאר האט מתן תורה געדארפט קומען דוקא לאחרי ההקדמה פון יצי"מ,

English translation 442

which was an "iron crucible"103,

וואס איז געווען א "כור הברזל" 103,

English translation 443

which effected a refinement in the Jews

וואס האט גע'פועל'ט א זיכוך אין אידן

English translation 444

(to separate the good from the evil),

(להפריד הטוב מן הרע),

English translation 445

"like a refiner for silver and a crucible for gold etc., that the crucible separates the dross, meaning that there should be no admixture of waste in the silver and gold etc."104,

"כמו מצרף לכסף וכור לזהב כו' שהכור הוא המפריד הסיגים דהיינו שלא יהי' תערובת פסולת בכסף וזהב כו'" 104,

English translation 446

in order that they should be worthy of receiving the Torah.

בכדי זיי זאלן זיין ראוי לקבלת התורה.

English translation 447

Not so in the time of the Patriarchs

משא"כ בזמן האבות

English translation 448

(who were before the Exodus from Egypt),

(וואס זיי זיינען געווען לפני יצי"מ),

English translation 449

the refinement had not yet occurred.

איז נאך ניט געווען דער זיכוך.

English translation 450

On the other hand, however, it is known that even after the Giving of the Torah we mention the merit of the Patriarchs and the covenant of the Patriarchs,

לאידך גיסא איז אבער ידוע אז אויך נאך מתן תורה איז מען מזכיר זכות אבות וברית אבות,

English translation 451

"and I will remember My covenant with Jacob, and also My covenant with Isaac, and also My covenant with Abraham I will remember"105,

"וזכרתי את בריתי יעקוב ואף את בריתי יצחק ואף את בריתי אברהם אזכור" 105,

English translation 452

for in the merit of

ווארום בזכות

English translation 453

(the remembrance of)

(דער זכרון פון)

English translation 454

the covenant of the Patriarchs

ברית אבות

English translation 455

("and God remembered His covenant with Abraham etc."106,

("ויזכור אלקים את בריתו את אברהם גו'" 106,

English translation 456

was the Exodus from Egypt107,

איז געווען יציאת מצרים 107,

English translation 457

which was on condition that "you shall serve God on this mountain"108, at the Giving of the Torah. And as explained in many places109 that the covenant made with Abraham our Patriarch was connected with the matter of Torah and commandments,

וואס איז געווען על מנת "תעבדון את האלקים על ההר הזה" 108. בא מתן תורה. וכמבואר בכ"מ 109 אז די כריתת ברית מיט אברהם אבינו איז געווען פארבונדן מיט דעם ענין פון תומ"צ,

English translation 458

and the making of the covenant –

און די כריתת ברית –

English translation 459

which is connected with the covenant of circumcision110 –

וואס איז פארבונדן מיט ברית מילה 110 –

English translation 460

was a preparation and giving of power for the giving of the Torah and the fulfillment of the commandments at the Giving of the Torah,

איז געווען א הכנה ונתינת כח אויף נתינת התורה וקיום המצוות בא מ"ת,

English translation 461

and that the commandments should take effect in physical things (and as a preparation for this was the commandment of circumcision with Abraham,

און אז די מצוות זאלן אויפטאן אין די דברים גשמיים (וואס אלס הכנה לזה איז געווען מצות מילה בא אברהם,

English translation 462

which took effect in the physical thing111).

וואס האט אויפגעטאן אין דעם דבר גשמי 111).

English translation 463

And therefore we also say in the text of the blessing of circumcision "to bring him into the covenant of Abraham our Patriarch"112,

און דערפאר זאגט מען אויך בנוסח ברכת מילה "להכניסו בבריתו של אברהם אבינו" 112,

English translation 464

and we mention the covenant "which He made with Abraham"113 etc.,

און מ'דערמאנט דער ברית "אשר כרת את אברהם" 113 וכו',

English translation 465

even though "we circumcise not because Abraham our Patriarch, peace be upon him, circumcised himself and the men of his household, but because the Holy One, blessed be He, commanded us through Moses our teacher that we should circumcise" –

אע"פ וואס "אין אנו מלין מפני שאברהם אבינו ע"ה מל עצמו ואנשי ביתו אלא מפני שהקב"ה צוה אותנו ע"י משה רבינו שנמול" –

English translation 466

because the covenant of Abraham our Patriarch was a preparation and giving of power for the fulfillment of the commandment of circumcision after the Giving of the Torah114.

ווייל בריתו של אברהם אבינו איז געווען א הכנה ונתינת כח אויף קיום מצות מילה לאחרי מ"ת 114.

English translation 467

In general, this is the explanation of the difference between "turn away from evil" and "do good":

ויש לומר אז בכללות איז דאס ע"ד החילוק צווישן סור מרע און עשה טוב:

English translation 468

Before one performs the service after Matan Torah in the manner of "do good,"

איידער מ'טוט די עבודה נאך מ"ת באופן פון עשה טוב,

English translation 469

there must be the preparation of the service before Matan Torah of "turn away from evil." And this is the general concept of circumcision –

דארף זיין די הכנה פון די עבודה לפני מ"ת פון סור מרע. וואס דאס איז כללות ענין המילה –

English translation 470

as the Rambam writes115 that its purpose is the weakening of desires,

ווי דער רמב"ם שרייבט 115 אז ענינו איז החלשת התאוות,

English translation 471

and the removal of the foreskin of the heart in general.116 Therefore, before Matan Torah there was the concept of circumcision

און הסרת ערלת הלב בכלל 116. דערפאר איז פאר מ"ת געווען דער ענין המילה

English translation 472

(also as a physical commandment),

(אויך אלס מצוה גשמית),

English translation 473

"turn away from evil,"

סור מרע,

English translation 474

as a preparation for the service of "and do good" after Matan Torah.

אלס הכנה צו דער עבודה פון ועשה טוב לאחרי מ"ת.

English translation 475

Based on this, one will understand the difference between the initials "es levavcha ve'es levav" and the other four initials corresponding to Torah, service, acts of kindness, repentance, and redemption

ועפ"ז וועט מען פארשטיין דער חילוק צווישן די ר"ת "את לבבך ואת לבב" און די אנדערע פיר ר"ת כנגד תורה עבודה גמ"ח תשובה וגאולה

English translation 476

(the totality of man's service) –

(כללות עבודת האדם) –

English translation 477

which is why the earlier initials were not discussed:

וואס דערפאר האט מען וועגן די ר"ת פריער ניט גערעדט:

English translation 478

The four initials speak about the totality of man's service in the line of "do good" –

די פיר ר"ת רעדן וועגן כללות עבודת האדם אין דעם קו פון עשה טוב –

English translation 479

which was primarily revealed at Matan Torah.

וואס האט זיך בעיקר אויפגעטאן בא מ"ת.

English translation 480

However, "es levavcha ve'es levav" speaks about the concept of circumcision –

משא"כ "את לבבך ואת לבב" רעדט זיך וועגן דעם ענין המילה –

English translation 481

which is the totality of the service of "turn away from evil"

וואס דאס איז כללות העבודה פון סור מרע

English translation 482

[as discussed above,

[כמדובר לעיל,

English translation 483

that "es levavcha ve'es levav" is connected with the removal of the foreskin of the heart (circumcision) in man's service],

אז "את לבבך ואת לבב" איז פארבונדן מיט הסרת ערלת הלב (מילה) בעבודת האדם],

English translation 484

and in general –

ובכללות –

English translation 485

the service before Matan Torah,

די עבודה לפני מ"ת,

English translation 486

which must come as a preparation before one performs the service after Matan Torah

וואס דארף קומען אלס הכנה איידער מ'גייט טאן די עבודה לאחרי מ"ת

English translation 487

("do good").

(עשה טוב).

English translation 488

In particular, it is understood that even after Matan Torah, all concepts exist,

בפרטיות איז מובן אז אויך נאך מ"ת איז דא אלע ענינים,

English translation 489

of "turn away from evil"

פון סור מרע

English translation 490

(circumcision)

(מילה)

English translation 491

and "do good"

און ועשה טוב

English translation 492

(Torah, service, and acts of kindness, etc.),

(תורה עבודה וגמ"ח וכו'),

English translation 493

and also by Avraham Avinu before Matan Torah there was the concept of "do good,"

און אויך ביי אברהם אבינו לפני מ"ת איז געווען דער ענין פון עשה טוב,

English translation 494

Torah, service, and acts of kindness

תורה עבודה וגמ"ח

English translation 495

("Avraham Avinu fulfilled the entire Torah before it was given" as above),

("קיים אברהם אבינו כל התורה כולה עד שלא ניתנה" כנ"ל),

English translation 496

and also repentance and redemption:

און אויך תשובה וגאולה:

English translation 497

Repentance –

תשובה –

English translation 498

as understood from what the Rambam writes,117

כמובן פון דעם וואס דער רמב"ם שרייבט 117,

English translation 499

that "in the days of Enosh, people made a great error, etc., until the pillar of the world was born, who is Avraham Avinu,

אז "בימי אנוש טעו בני האדם טעות גדול כו' עד שנולד עמודו של עולם והוא אברהם אבינו,

English translation 500

when this mighty one was weaned, he began to explore with his mind, etc.,

כיון שנגמל איתן זה התחיל לשוטט בדעתו כו',

English translation 501

and he had no teacher nor informant of anything, but was immersed in Ur Kasdim among the foolish idolaters, etc., and he served with them, but his heart explored and understood

ולא הי' לו מלמד ולא מודיע דבר אלא מושקע באור כשדים בין עובדי כוכבים הטפשים כו' והוא עובד עמהם ולבו משוטט ומבין

English translation 502

[as detailed in the Midrashim,

[וכמבואר בפרטיות במדרשים,

English translation 503

that at first he thought that perhaps the sun is "god,"

אז פריער האט ער געמיינט אז אפשר איז דער שמש "אלוקה",

English translation 504

then the moon, etc.,

דערנאך דער לבנה וכו',

English translation 505

until he reached the conclusion]

ביז ער איז געקומען צו דער מסקנא]

English translation 506

until he grasped the path of truth and understood the line of righteousness, etc., and knew that there is one God, etc." –

עד שהשיג דרך האמת והבין קו הצדק כו' וידע שיש שם אלוקה אחד כו'" –

English translation 507

the general concept of repentance. Redemption –

כללות ענין התשובה. גאולה –

English translation 508

as is known, the first redemption

כידוע אז די גאולה ראשונה

English translation 509

(of the five redemptions)

(פון די חמש גאולות)

English translation 510

was by Avraham Avinu,

איז געווען ביי אברהם אבינו,

English translation 511

the redemption from Ur Kasdim,119

די גאולה מאור כשדים 119,

English translation 512

from the fiery furnace and from Nimrod

פון דעם כבשן האש און פון נמרוד

English translation 513

(Amraphel)

(אמרפל)

English translation 514

in general,

בכלל,

English translation 515

until he became a free man, etc.;

ביז ער איז געווארן א בן חורין וכו';

English translation 516

But in general, the service before Matan Torah –

אבער בכללות איז די עבודה פאר מ"ת –

English translation 517

is the concept of "turn away from evil"

אן ענין פון סור מרע

English translation 518

(circumcision),

(מילה),

English translation 519

and the service after Matan Torah –

און די עבודה נאך מ"ת –

English translation 520

"do good"].

עשה טוב].

English translation 521

Therefore, the concept of "es levavcha ve'es levav" is not discussed together with the other four initials –

וואס דערפאר רעדט מען וועגן דעם ענין פון "את לבבך ואת לבב" ניט צוזאמען מיט די אנדערע פיר ר"ת –

English translation 522

because it pertains to a separate type of service,

ווארום דאס גייט אויף א באזונדער סוג בעבודה,

English translation 523

the service of "turn away from evil,"

די עבודה פון סור מרע,

English translation 524

which must come as an introduction and preparation before one performs the service of "do good" in Torah,

וואס דארף קומען אלס הקדמה והכנה איידער מ'טוט די עבודה פון עשה טוב אין תורה,

English translation 525

service,

עבודה,

English translation 526

acts of kindness,

גמ"ח,

English translation 527

repentance, and redemption.

תשובה וגאולה.

English translation 528

This concept also exists

דער ענין איז אויך דא

English translation 529

(in particular)

(בפרטיות)

English translation 530

in the service of man each and every day:

אין עבודת האדם בכל יום ויום:

English translation 531

Each day, a Jew must have the service of "do good" in the three pillars,

בכל יום דארף ביי א אידן זיין די עבודה פון עשה טוב אין די שלשה עמודים,

English translation 532

Torah, service, and acts of kindness,

תורה עבודה וגמ"ח,

English translation 533

and in general –

ובכללות –

English translation 534

from the synagogue

מביהכנ"ס

English translation 535

(prayer)

(תפלה)

English translation 536

to the study hall

לביהמ"ד

English translation 537

(Torah)

(תורה)

English translation 538

120 and then conduct yourself with them in a manner of worldly occupation121

120 און דערנאך הנהג בהן מנהג דרך ארץ 121

English translation 539

(acts of kindness).

(גמ"ח).

English translation 540

And also the concept of redemption

און אויך דער ענין הגאולה

English translation 541

(as discussed above, that redemption must be in man's service),

(כמדובר לעיל ווי גאולה דארף זיין בעבודת האדם),

English translation 542

and the concept of repentance.

און ענין התשובה.

English translation 543

Beginning from the start of the day –

אנהויבנדיק פון תחלת היום –

English translation 544

that immediately upon awakening from his sleep122 he says "Modeh ani before the living and eternal King, for You have returned my soul to me, etc." And it can be said that "Modeh ani"

אז מיד כשניעור משנתו 122 זאגט ער "מודה אני לפני מלך חי וקיים שהחזרת בי נשמתי כו'". וואס י"ל אז "מודה אני"

English translation 545

(thanksgiving)

(הודאה)

English translation 546

is the concept of prayer,

איז דער ענין התפלה,

English translation 547

and "for You have returned my soul to me" is the concept of repentance. And afterwards comes the totality of prayer, and afterwards Torah

און "שהחזרת בי נשמתי" איז דער ענין התשובה. און דערנאך קומט כללות התפלה און דערנאך תורה

English translation 548

(the study hall)

(ביהמ"ד)

English translation 549

and acts of kindness

און גמ"ח

English translation 550

(conduct yourself with them in a manner of worldly occupation).

(הנהג בהן מנהג דרך ארץ).

English translation 551

One might therefore think that the service of "do good"

קען מען דאך מיינען אז די עבודה פון עשה טוב

English translation 552

(reciting "Modeh ani,"

(אמירת "מודה אני",

English translation 553

prayer and repentance)

תפלה וחשובה)

English translation 554

is the first service of the day, and before it there need not be any service.

איז די ערשטע עבודה ביום און לפנ"ז דארף ניט זיין קיין עבודה.

English translation 555

True,

אמת טאקע,

English translation 556

there must also be the concept of washing the hands,

עס דארף אויך זיין דער ענין פון נטילת ידים,

English translation 557

washing with nail-water,

וואשן נעגל-וואסער,

English translation 558

whose purpose is "turn away from evil,"123

וואס ענינו איז סור מרע 123,

English translation 559

but this comes after "Modeh ani,"

אבער דאס קומט נאך "מודה אני",

English translation 560

because "Modeh ani" comes from a level where the evil that nail-water protects against124 does not touch;

ווארום "מודה אני" קומט פון א דרגא וואס דארט רירט ניט אן דער רע וואס נעגל-וואסער באווארנט 124;

English translation 561

One might therefore think that "Modeh ani" is the first service of the day,

קען מען דאך מיינען אז "מודה אני" איז די ערשטע עבודה ביום,

English translation 562

and before it there is no service.

ולפנ"ז איז ניטא קיין עבודה.

English translation 563

From this we have the instruction mentioned above that before one does any work of "do good,"

אויף דעם האט מען די הוראה הנ"ל אז איידער מ'טוט איזה עבודה פון עשה טוב,

English translation 564

including the recitation of "Modeh Ani"

כולל אמירת מודה אני

English translation 565

(corresponding to prayer and repentance),

(כנגד תפלה ותשובה),

English translation 566

there must be the introduction of the work of circumcision,

דארף זיין די הקדמה פון עבודת המילה,

English translation 567

removal of the foreskin,

הסרת הערלה,

English translation 568

"turn away from evil."

סור מרע.

English translation 569

And what this is the matter –

וואס דאס איז דער ענין –

English translation 570

that even before one says "Modeh Ani"

אז נאך פאר דעם וואס מ'זאגט "מודה אני"

English translation 571

(do good)

(עשה טוב)

English translation 572

there must be the "one who stirs from his sleep"

דארף זיין דער "ניער משנתו"

English translation 573

(as it states in the Siddur),

(ווי עס שטייט אין סידור),

English translation 574

he must awaken himself from sleep! As long as one sleeps he cannot do any work,

ער דארף זיך אויפכאפן פון שלאף! כל זמן איינער שלאפט ער קען ניט טאן קיין שום עבודה,

English translation 575

do good,

עשה טוב,

English translation 576

because while he sleeps the intellect and the emotions do not function in him

ווארום בשעת ער שלאפט ארבעטן ביי אים ניט די מוחין און די מדות

English translation 577

(in an orderly manner),

(באופן מסודר),

English translation 578

and consequently he cannot perform any good actions in an orderly manner,

ובמילא קען ער ניט טאן קיינע פעולות טובות באופן מסודר,

English translation 579

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 580

then there can even be confusions and contradictions etc.125.

דעמולט קענען גאר זיין בלבולים און סתירות וכו' 125.

English translation 581

If he is a complete tzaddik,

אויב ער איז א צדיק גמור,

English translation 582

or not complete or even a beinoni –

אדער אינו גמור אדער אפילו א בינוני –

English translation 583

he can merit that during sleep his soul ascends on high and draws for him a spirit of life in the Garden of Eden126

קען ער זוכה זיין אז בשעת השינה איז נשמתו עולה למעלה ושואבת לו רוח חיים בגן עדן 126

English translation 584

(as explained in Pirkei DeRabbi Eliezer127) –

(כמבואר בפדר"א 127) –

English translation 585

but the Torah "is not in heaven"128,

אבער תורה "לא בשמים היא" 128,

English translation 586

the Torah was given specifically down below on earth,

תורה איז געגעבן געווארן דוקא למטה בארץ,

English translation 587

and in order to carry out the intention of making a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms, one must have a soul in a physical body,

און בכדי אויספירן די כוונה פון מאכן א דירה לו ית' בתחתונים דארף מען האבן א נשמה בגוף ער,

English translation 588

where all the powers function perfectly,

וואו אלע כחות ארבעטן בשלימות,

English translation 589

unlike while he sleeps,

משא"כ בשעת ער שלאפט,

English translation 590

he is indeed also alive

איז ער טאקע אויך חי

English translation 591

(as a soul in a body)

(אלס נשמה בגוף)

English translation 592

and he has a "chest of life"129,

און ער האט א קיסטא דחיותא 129,

English translation 593

but he cannot perform any good thing in actual practice in this physical world.

אבער ער קען ניט טאן קיין דבר טוב בפועל בעוה"ז הגשמי.

English translation 594

A person can also do a harmful thing during sleep,

א מענטש קען טאן א דבר המזיק אויך בשעת השינה,

English translation 595

as the law is that a person is forewarned at all times, whether awake or asleep130,

ווי דער דין איז אז אדם מועד לעולם בין ער ובין ישן 130,

English translation 596

but while asleep he cannot perform a matter of "do good,"

אבער בשעה שישן קען ער ניט טאן אן ענין של עשה טוב,

English translation 597

including also saying "Modeh Ani."

כולל אויך זאגן "מודה אני".

English translation 598

Therefore,

וואס דערפאר,

English translation 599

before he does any work,

איידער ער טוט עפעס-וואס אן עבודה,

English translation 600

before he even says "Modeh Ani" –

איידער ער זאגט אפילו "מודה אני" –

English translation 601

first of all there must be "one who stirs from his sleep"

דארף צום אלעם ערשטן זיין "ניער משנתו"

English translation 602

(turn away from evil),

(סור מרע),

English translation 603

he should awaken himself from sleep!

ער זאל זיך אויפכאפן פון שלאף!

English translation 604

If one will want to argue with me about this –

אויב מ'וועט זיך מיט מיר וועלן דינגען אין דעם –

English translation 605

let him go himself and try and see if one can say "Modeh Ani" in the middle of sleep,

זאל מען אליין גיין פראוון און זען צי מ'קען זאגן "מודה אני" אין מיטן שלאף,

English translation 606

or must there first be "one who stirs from his sleep"...

אדער פריער דארף זיין ניער משנתו...

English translation 607

And this is a matter according to the nature of holiness and according to the Torah that a person must sleep,

און דאס איז דאך א דבר ע"פ טבע דקדושה וע"פ תורה אז א מענטש דארף שלאפן,

English translation 608

as the law is131 that a person cannot go without sleep for more than three days –

ווי דער דין איז 131 אז א מענטש קען גאר ניט גיין אן שינה מער פאר ג' ימים –

English translation 609

consequently it is necessary that first of all there should be the "one who stirs from his sleep"

במילא איז מוכרח אז קודם כל זאל זיין דער "ניער משנתו"

English translation 610

(turn away from evil),

(סור מרע),

English translation 611

and afterwards the work of "do good" can begin,

און דערנאך קען זיך אנהויבן די עבודה פון עשה טוב,

English translation 612

starting with the recitation of "Modeh Ani",

אנהויבנדיק פון אמירת "מודה אני",

English translation 613

and all other matters of service throughout the day.

און אלע אנדערע עניני עבודה במשך היום.

English translation 614

So too in spiritual service:

אזוי אויך אין עבודה רוחנית:

English translation 615

The Rambam132 compares lying in the vanities of the world to the matter of sleep and slumber,

דער רמב"ם 132 גלייכט צו דאס ליגן אין הבלי העולם צו דעם ענין השינה ותרדמה,

English translation 616

"those who forget the truth in the vanities of time and err all their sleep in vanity and emptiness which does not benefit nor save",

"אלו השוכחים את האמת בהבלי הזמן ושוגים כל שנתם בהבל וריק אשר לא יועיל ולא יציל",

English translation 617

and for this the advice is –

און דערצו איז די עצה –

English translation 618

that first and foremost there must be "Awake, sleepers, from your sleep, and slumberers, arise from your slumber",

אז לכל לראש דארף זיין "עורו ישינים משנתכם ונרדמים הקיצו מתרדמתכם",

English translation 619

first of all one must awaken from "sleep"

צום אלעם ערשטן דארף מען זיך אויפכאפן פון "שלאף"

English translation 620

(turn away from evil),

(סור מרע),

English translation 621

afterwards there can be "and search your deeds and return in repentance and remember your Creator"

דערנאך קען זיין "וחפשו מעשיכם וחזרו בתשובה וזכרו בוראכם"

English translation 622

(and do good)133.

(ועשה טוב) 133.

English translation 623

From this we also have an answer to those who do not want to draw close Jews who are like "captured infants",

דערפון האט מען אויך אן ענטפער צו די וואס ווילן ניט גיין מקרב זיין אידן וועלכע זיינען ווי "תינוקות שנשבו",

English translation 624

"those who forget the truth in the vanities of time and repeat all their sleep in vanity and emptiness which does not benefit nor save" –

"אלו השוכחים את האמת בהבלי הזמן ושונים כל שנתם בהבל וריק אשר לא יועיל ולא יציל" –

English translation 625

with the claim that they want to deal only with certain Jews but not with those who "sleep".

מיט די טענה אז זיי ווילן האבן צוטאן נאר מיט געוויסע אידן אבער ניט מיט אזוינע וואס "שלאפן".

English translation 626

One says to him:

זאגט מען אים:

English translation 627

Look in the mirror. In the mirror one sees nothing but oneself. You will see how you yourself were in the situation and state of sleep last night,

קוק אריין אין שפיגל. אין שפיגל זעט מען מערניט ווי זיך אליין. וועסטו זען ווי דו אליין ביסט געווען אין דעם מעמד ומצב פון שינה נעכטן באנאכט,

English translation 628

and then you could not do anything in the study of Torah and fulfillment of the commandments,

און דעמולט האסטו גארניט געקענט אויפטאן בלימוד התורה וקיום המצוות,

English translation 629

because you were asleep!

ווארום דו ביסט געשלאפן!

English translation 630

And even if you did not sleep last night,

און אפילו אויב דו ביסט נעכטן ניט געשלאפן,

English translation 631

you slept before that,

ביסטו פאר דעם געשלאפן,

English translation 632

because the Most High created the nature of man that one cannot go more than three days without sleeping. It is not dependent on his choice –

ווארום דער אויבערשטער האט באשאפן טבע האדם אז מ'קען ניט גיין מער פאר שלשה ימים אן שלאפן. ס'איז ניט תלוי בבחירתו –

English translation 633

after three days he falls asleep on his own.

לאחרי שלשה ימים פאלט ער אליין שלאפן.

English translation 634

And to such an extent that the Gemara asks134 even regarding the Celebration of the Water Drawing in the time when the Holy Temple existed and regarding the Tannaim –

ועד כדי כך אז די גמרא פרעגט 134 אפילו בנוגע לשמחת בית השואבה בזמן שביהמ"ק הי' קיים און בנוגע צו תנאים –

English translation 635

"the mighty ones"135

"האיתנים" 135

English translation 636

(the letters of Tannaim136)

(אותיות תנאים 136)

English translation 637

"foundations of the earth" –

מוסדי ארץ" –

English translation 638

how did they celebrate the Celebration of the Water Drawing for seven days without tasting the taste of sleep when a person cannot go three days without sleep? And the Gemara answers,

ווי האבן זיי געפראוועט שמחת בית השואבה שבעה ימים שלא טעמנו טעם שינה ווען א מענטש קען ניט גיין שלשה ימים בלי שינה? און די גמרא ענטפערט,

English translation 639

that "they would doze on each other's shoulders" –

אז "היו מנמנמי אכתפא דהדדי" –

English translation 640

and the explanation of this should be only in the spiritual sense,

ווי דער פירוש אין דעם זאל נאר זיין ברוחניות,

English translation 641

but it is certainly that this was also the case in the simple sense.

אבער דאס איז זיכער אזוי אויך געווען בפשטות.

English translation 642

All the more so when it comes to a person in our generation,

עאכו"כ ווען עס רעדט זיך וועגן א מענטש בדורנו זה,

English translation 643

it is certain that he must sleep at least after three days,

איז זיכער אז ער מוז שלאפן עכ"פ נאך שלשה ימים,

English translation 644

and in truth, a person knows that there is more than that.

ובאמת איז ידע אינש איז ס'איז מער דערפון.

English translation 645

He has from himself a living example,

האט ער פון זיך אליין א דוגמא חי',

English translation 646

how he stood in a state of sleep and could not do anything in the service of Hashem. And nevertheless, morning came and it was "renewed from his sleep",

ווי ער איז געשטאנען אין א מצב של שינה און האט גארניט געקענט אויפטאן בעבודת ה'. און אעפ"כ איז געקומען אינדערפרי און ס'איז געווען "ניער משנתו",

English translation 647

and this gave him the ability to say "Modeh Ani" and to perform all his services in doing good etc.

און דאס האט אים געגעבן די מעגלעכקייט צו זאגן "מודה אני" און טאן אלע עבודות שלו בעשה טוב וכו'.

English translation 648

Consequently, he has no reason to look down on other Jews who stand in a state of sleep –

במילא האט ער ניט וואס צו אראפקוקן אויף אנדערע אידן וועלכע שטיין במצב של שינה –

English translation 649

for he himself was like that last night and the like!

ווארום ער אליין איז אזוי געווען נעכטן באנאכט וכיו"ב!

English translation 650

He must learn from himself regarding other Jews who stand in a state of sleep due to the vanities of the world,

דארף ער פון זיך אליין אפלערנען בנוגע צו אנדערע אידן וועלכע שטיין אין א מצב פון שינה מצד הבלי העולם,

English translation 651

captive infants,

תינוקות שנשבו,

English translation 652

that he must engage with them and effect in them the "Awake, sleepers, from your sleep, and slumberers, arise from your slumber."

אז ער דארף זיך מיט זיי פארנעמען און בא זיי פועל'ן דעם "עורו ישנים משנתכם ונרדמים הקיצו מתרדמתכם".

English translation 653

And especially –

ובמיוחד –

English translation 654

standing on the Shabbat Mevarchim Elul –

שטייענדיק בשבת מברכים אלול –

English translation 655

to influence other Jews,

משפיע זיין אויף אנדערע אידן,

English translation 656

even those who are considered captive infants,

אויך די וואס זיינען דערוויילע תינוקות שנשבו,

English translation 657

in the matters of service of the month of Elul

אין די עניני עבודה פון חודש אלול

English translation 658

(as above, sec. 8),

(כנ"ל ס"ח),

English translation 659

And one has for this the special powers of Shabbat Mevarchim Elul,

און מ'האט אויף דעם די ספעציעלע כחות פון שבת מברכים אלול,

English translation 660

when one blesses the new moon of Elul with all six expressions of blessing,

ווען מ'בענטשט ר"ח אלול מיט אלע ששה לשונות של ברכה,

English translation 661

until one says "and let us say Amen",

ביז מ'זאגט "ונאמר אמן",

English translation 662

for "greater is the one who answers Amen than the one who blesses"137,

וואס "גדול העונה אמן יותר מהמברך" 137,

English translation 663

for with this one concludes the victory of the war,

ווארום דערמיט איז מען מסיים דעם נצחון המלחמה,

English translation 664

until the victory of the war of exile.

ביז דעם נצחון פון מלחמת הגלות.

English translation 665

And may it be His will that through the very resolution and thought in this, it should be the single thought that tips the scales –

ויה"ר אז דורך דער עצם החלטה ומחשבה בזה זאל דאס זיין די מחשבה אחת וואס איז מכריע דעם כף השקול –

English translation 666

tips himself and the entire world to the side of merit and causes him and them salvation and deliverance

מכריע את עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות וגרם לו ולהם תשועה והצלה

English translation 667

(as per the ruling of the Rambam132),

(כפס"ד הרמב"ם 132),

English translation 668

until the true salvation and deliverance –

ביז די אמת'ע תשועה והצלה –

English translation 669

the true and complete redemption,

גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 670

And immediately and truly at once,

ותיכף ומיד ממש,

English translation 671

as discussed many times138 and explained in many places139,

כמדובר כמ"פ 138 ומבואר בכ"מ 139,

English translation 672

that Mashiach can come even on the Sabbath day,

אז משיח קען קומען אויך ביום השבת,

English translation 673

and especially during the time of Rava d'Ravin.

ובפרט בזמן פון רעוא דרעוין.

English translation 674

And especially since it is also Shabbat Parshat Re'eh –

ובפרט אז ס'איז דערצו אויך שבת פ' ראה אנכי נותן לפניכם היום –

English translation 675

both a command and a promise –

ל' ציווי ול' הבטחה –

English translation 676

all the blessings that are enumerated in the continuation of the portion,

די אלע ברכות וואס ווערן ארויסגערעכענט בהמשך הפרשה,

English translation 677

until the matter

ביז דער ענין

English translation 678

(at the end of our portion)

(בסיום פרשתנו)

English translation 679

of "Every male shall appear before Hashem your God in the place He will choose",

פון "יראה כל זכורך את פני ה' אלקיך במקום אשר יבחר",

English translation 680

the third Beit HaMikdash,

ביהמ"ק השלישי,

English translation 681

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 682

when then "Every male shall appear" will be not only "three times a year",

וואס דעמולט וועט דער "יראה כל זכורך" זיין ניט נאר "שלש פעמים בשנה",

English translation 683

but "and it shall be from month to month",

נאר "והי' מידי חודש בחדשו",

English translation 684

and furthermore "from Sabbath to Sabbath"140,

און נאכמער "מידי שבת בשבתו" 140,

English translation 685

And there we will perform before You the offerings of our obligations etc. as commanded in Your will etc.141.

ושם נעשה לפניך את קרבנות חובותינו כו' כמצוות רצונך כו' 141.

English translation 686

And with joy and a good heart,

ובשמחה ובטוב לבב,

English translation 687

and speedily, truly in our days,

ובמהרה בימינו ממש,

English translation 688

and especially since it is the holy Shabbat of Parshat Re'eh.

ובפרט אז ס'איז שבת קודש פ' ראה.

English translation 689

In addition to the above, this Shabbat is also Shabbat Parshat Re'eh

נוסף להנ"ל איז דער שבת אויך שבת פ' ראה

English translation 690

(as mentioned above).

(כנזכר לעיל).

English translation 691

One must also derive from this a lesson,

דארף מען אויך דערפון ארויסנעמען א הוראה,

English translation 692

according to the well-known teaching of the Alter Rebbe142 regarding living with the time,

כתורת אדה"ז הידועה 142 וועגן לעבן מיט דער צייט,

English translation 693

with the weekly portion.

מיט פרשת השבוע.

English translation 694

"Re'eh" –

"ראה" –

English translation 695

one can derive the lesson from the name of the portion which animates, constitutes, and sustains the thing called by this name,

קען מען ארויסנעמען די הוראה פון שם הפרשה וועלכער איז מחי' ומהווה ומקיים דער דבר הנקרא בשם זה,

English translation 696

and in our context –

ובעניננו –

English translation 697

the entire portion,

די גאנצע פרשה,

English translation 698

for every matter in the portion is a part of Parshat Re'eh.

וואס יעדער ענין אין דער פרשה איז א חלק פון פ' ראה.

English translation 699

One spoke to the children143 the lesson of "Re'eh". And the lesson is valid also for adults,

האט מען גערעדט צו די קינדער 143 די הוראה פון "ראה". און די הוראה איז גילטיק אויך פאר ערוואקסענע,

English translation 700

as follows.

כדלקמן.

English translation 701

Not like those who think that when one speaks to children one speaks to them about childish matters,

ניט ווי די וואס מיינען אז בשעת מ'רעדט צו קינדער רעדט מען מיט זיי קינדערישע ענינים,

English translation 702

rather one learns from the order in the Torah:

נאר מ'לערנט זיך אפ פון דער סדר אין תורה:

English translation 703

There are several levels in the study of Torah:

עס זיינען דא כמה דרגות בלימוד התורה:

English translation 704

a child of five years for Scripture,

בן חמש שנים למקרא,

English translation 705

a child of ten years for Mishnah,

בן עשר שנים למשנה,

English translation 706

a child of fifteen years for Gemara,

בן חמש עשר לגמרא,

English translation 707

until a child of forty years for understanding144. And in general –

ביז בן ארבעים לבינה 144. ובכלל –

English translation 708

the difference between Peshat,

דער חילוק צווישן פשט,

English translation 709

Remez, Derush, and Sod. For they are indeed separate parts of Torah,

רמז דרוש און סוד. וואס זיי זיינען טאקע באזונדערע חלקים אין תורה,

English translation 710

even with an immense distance between them,

ביז מיט א ריחוק הערך ביניהם,

English translation 711

but together with this they are not separate parts, Heaven forbid,

אבער ביחד עם זה זיינען זיי ניט חלקים נפרדים ח"ו,

English translation 712

rather they are all a part of one Torah,

נאר זיי זיינען אלע א חלק פון תורה אחת,

English translation 713

and furthermore –

און נאכמער –

English translation 714

each part of Torah is descended from the part above it.

יעדער חלק פון תורה ווערט נשתלשל פון דעם חלק שלמעלה ממנו.

English translation 715

That is, when a child of five for Scripture studies the aspect of Peshat,

ד.ה. בשעת א בן חמש למקרא לערנט ע"ד הפשט,

English translation 716

this is not a different matter from the part of Remez, Derush, and Sod that a child of forty

איז דאס ניט אן אנדער ענין פון דעם חלק הרמז והדרוש והסוד וואס א בן ארבעים

English translation 717

(for example)

(לדוגמא)

English translation 718

studies,

לערנט,

English translation 719

rather it is the same Torah and the same matter145,

נאר דאס איז די זעלבע תורה און דעם זעלבן ענין 145,

English translation 720

the difference is only –

דער חילוק איז נאר –

English translation 721

that a child of forty for understanding studies the matter as it is clothed in fewer garments,

אז א בן ארבעים לבינה לערנט דעם ענין ווי ער איז אנגעטאן אין ווייניקער לבושים,

English translation 722

and a child of five for Scripture studies the matter as it has descended from Sod into Peshat,

און א בן חמש למקרא לערנט דעם ענין ווי ער איז נשתלשל געווארן פון סוד אין פשט,

English translation 723

with more garments,

מיט מערערע לבושים,

English translation 724

but in its inwardness, the Peshat contains within itself all the inwardness and Sod, Remez, and Derush that are in it.

אבער בפנימיות אנטהאלט אין זיך דער פשט די גאנצע פנימיות וסוד ורמז ודרוש שבזה.

English translation 725

And this is in the worlds of ABiYA —

ווי דאס איז אין די עולמות אבי"ע –

English translation 726

which correspond to the parts of Torah,

וואס כנגדם זיינען די חלקי התורה,

English translation 727

Peshat, Remez, Derush, Sod146:

פשט רמז דרוש סוד 146:

English translation 728

Although there is a distance of value between all these worlds,

אע"פ וואס ס'איז דא א ריחוק הערך צווישן די אלע עולמות,

English translation 729

and between them there are screens, partitions, and contractions,

וביניהם זיינען דא מסכים ופרסאות וצמצומים,

English translation 730

nevertheless they are all part of one order of Hishtalshelus,

פונדעסטוועגן זיינען זיי אלע א טייל פון איין סדר השתלשלות,

English translation 731

and the meaning of Hishtalshelus is —

וואס דער פירוש אין השתלשלות איז –

English translation 732

that one world is evolved from the world above it,

אז איין עולם ווערט נשתלשל פון דעם עולם שלמעלה ממנה,

English translation 733

only it comes down by means of screens, partitions, etc.

נאר דאס קומט אראפ ע"י מסכים ופרסאות וכו'.

English translation 734

That is, the matters that exist in the world of Asiyah

ד.ה. אז די ענינים וואס זיינען דא אין עולם העשי'

English translation 735

(Peshat)

(פשט)

English translation 736

are evolved from the same matters as they are in the world of Yetzirah

ווערן נשתלשל פון די זעלבע ענינים ווי זיי זיינען אין עולם היצירה

English translation 737

(only between them there are screens, partitions, etc.),

(נאר ביניהם זיינען דא מסכים ופרסאות כו'),

English translation 738

and the world of Yetzirah is evolved from the world of Beriyah,

און עולם היצירה ווערט נשתלשל פון עולם הבריאה,

English translation 739

the world of Beriyah from the world of Atzilus,

עולם הבריאה פון עולם האצילות,

English translation 740

the world of Atzilus from the worlds of HaK that are above Atzilus,

עולם האצילות פון עולמות הא"ק שלמעלה מאצילות,

English translation 741

until before the Tzimtzum —

ביז לפני הצמצום –

English translation 742

because they are all levels in the same order of Hishtalshelus.

ווארום זיי זיינען אלע דרגות אין דעם זעלבן סדר השתלשלות.

English translation 743

Furthermore:

נאכמער:

English translation 744

The entire order of Hishtalshelus is compared to Yaakov's ladder147

גאנץ סדר השתלשלות ווערט געגליכן צו סולם יעקב 147

English translation 745

("a ladder set upon the earth and its top reaches to heaven"148),

("סולם מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה" 148),

English translation 746

which consists of four rungs149,

וואס באשטייט פון פיר שלבים 149,

English translation 747

corresponding to the four worlds into which the entire order of Hishtalshelus is divided. One sees in a physical ladder —

כנגד די פיר עולמות אויף וועלכע גאנץ סדר השתלשלות טיילט זיך. זעט מען אין א סולם גשמי –

English translation 748

that the rungs are not separate things,

אז די שלבים זיינען ניט באזונדערע זאכן,

English translation 749

but all the rungs are connected and hold between the same two sides of the ladder,

נאר אלע שלבים ווערן נתחבר און האלטן זיך צווישן די זעלבע צוויי צדדי הסולם,

English translation 750

which go from the top of the ladder to the bottom of the ladder.

וואס גייען מראש הסולם עד סוף הסולם.

English translation 751

That is, each rung is connected to the same sides of the ladder as the rungs above it.

ד.ה. אז יעדער שלב איז מחובר צו די זעלבע צדדי הסולם ווי די שלבים שלמעלה ממנו.

English translation 752

So too is it understood regarding the parts of Torah —

אזוי איז אויך מובן בנוגע צו די חלקי התורה –

English translation 753

which from them it is drawn into the worlds in the order of Hishtalshelus,

וואס פון זיי ווערט עס נמשך אין די עולמות בסדר השתלשלות,

English translation 754

as the saying150: He looked into the Torah and created the world:

כמאמר 150 אסתכל באורייתא וברא עלמא:

English translation 755

The same matter in Torah is evolved from the world of Sod into the world of Derush and the world of Remez until the world of Peshat. The difference between them is only how many garments, screens, and partitions are in between,

דער זעלבער ענין אין תורה ווערט נשתלשל פון עולם הסוד אין עולם הדרוש און עולם הרמז ביז אין עולם הפשט. דער חילוק ביניהם איז נאר וויפל לבושים ומסכים ופרסאות זיינען דא בינתיים,

English translation 756

but it is the same matter that is evolved from world to world.

אבער דאס איז דער זעלבער ענין וואס ווערט נשתלשל מעולם לעולם.

English translation 757

From this it is understood,

איז דערפון מובן,

English translation 758

that when one speaks with a child —

אז בשעת מ'רעדט מיט א קינד –

English translation 759

there is no necessity that one must speak with him specifically childish matters,

איז ניטא קיין הכרח אז מ'דארף מיט אים רעדן דוקא קינדערישע ענינים,

English translation 760

rather one can speak with him the highest and deepest matters in Torah,

נאר מ'קען מיט אים רעדן די העכסטע און טיפסטע ענינים שבתורה,

English translation 761

one only needs to clothe them in examples from his world. And in the well-known phrase —

מ'דארף עס נאר מלביש זיין אין דוגמאות פון זיין עולם. ובלשון הידוע –

English translation 762

in parables,

אין משלים,

English translation 763

until three thousand parables151,

ביז אין ג' אלפים משל 151,

English translation 764

that is, three thousand levels152. As explained in many places153 the difference between a parable and a riddle,

ד.ה. ג' אלפים דרגות 152. כמבואר בכ"מ 153 דער חילוק צווישן א משל וחידה,

English translation 765

that a riddle

אז א חידה

English translation 766

(like the riddle of Shimshon154)

(ווי די חידה פון שמשון 154)

English translation 767

conceals the matter,

איז מעלים אויף דעם ענין,

English translation 768

but a parable is like a garment,

משא"כ א משל איז ווי א לבוש,

English translation 769

in the parable are found all the details and minutiae of the moral,

אין דעם משל געפינען זיך אלע פרטי ופרטי פרטים פון דעם נמשל,

English translation 770

and when one merely removes the garment of the parable, one has the moral itself.

און בשעת מ'נעמט נאר אראפ דעם לבוש פון דעם משל האט מען דעם נמשל עצמו.

English translation 771

Only in this itself, one must sometimes reach three thousand parables,

נאר אין דעם גופא דארף מען אמאל אנקומען צו שלשת אלפים משל,

English translation 772

three thousand garments to clothe the intellect according to the capacity of the recipient vessel,

שלשת אלפים לבושים צו מלביש זיין דעם שכל לפי ערך כלי המקבל,

English translation 773

but in every level of the parable,

אבער אין יעדער דרגא פון דעם משל,

English translation 774

until even in the parable of the three thousand —

ביז אפילו אין דעם משל השלשת אלפים –

English translation 775

the entire moral is found,

געפינט זיך דער גאנצער נמשל,

English translation 776

and when the recipient will be elevated in his intellect, he will be able to reveal in the parable the entire moral.

און בשעת דער מקבל וועט נתעלה ווערן בשכלו וועט ער קענען מגלה זיין אין דעם משל דעם גאנצן נמשל.

English translation 777

And in the well-known phrase155 —

ובלשון הידוע 155 –

English translation 778

that Torah speaks essentially of the supernal and alludes secondarily to the lower. Only when one is in the lower,

אז תורה מדברת בעצם בעליונים ורומזות בשניות בתחתונים. נאר בשעת מ'געפינט זיך בתחתונים,

English translation 779

even as with a small child,

ביז ווי עס איז ביי א קליין קינד,

English translation 780

one must then find parables and examples from his life in the lower in order to explain the matter to him,

דארף מען דעמולט געפינען משלים ודוגמאות פון חיים שלו בתחתונים בכדי אים מסביר זיין דעם ענין,

English translation 781

but in the inwardness lies the matter as it speaks of the supernal.

אבער בפנימיות ליגט אין דעם דער ענין ווי דאס איז מדברת בעליונים.

English translation 782

And based on this there is the directive,

וואס עפ"ז האט מען די הוראה,

English translation 783

that when one speaks with small children

אז בשעת מ'רעדט מיט קליינע קינדער

English translation 784

(in years or in knowledge)

(בשנים אדער בידיעות)

English translation 785

one need not speak with them specifically childish matters,

דארף מען מיט זיי ניט רעדן דוקא קינדערישע ענינים,

English translation 786

rather one can speak with them deep matters of Torah,

נאר מ'קען מיט זיי רעדן ענינים עמוקים שבתורה,

English translation 787

even from the inner dimension of Torah,

ביז אפילו פון פנימיות התורה,

English translation 788

only one needs to clothe it in letters that are suitable for them,

נאר מ'דארף עס מלביש זיין אין אותיות המתאימות להם,

English translation 789

and from this they will eventually come to the inwardness of the intent,

און דערפון וועלן זיי סו"פ קומען צו פנימיות הכוונה,

English translation 790

as it is in the supernal.

ווי דאס איז בעליונים.

English translation 791

And especially since every Jew,

ובפרט אז בא יעדער איד,

English translation 792

before he emerges into the air of the world,

קודם שיצא לאויר העולם,

English translation 793

"they teach him the entire Torah"156,

"מלמדין אותו כל התורה כולה" 156,

English translation 794

and it is understood that all the teachers that the child will later have

וכמובן אז אלע מלמדים וואס דער קינד וועט דערנאך האבן

English translation 795

(even one who is forty years old for understanding)

(ביז אפילו בן ארבעים לבינה)

English translation 796

do not reach the teacher who taught him in his mother's womb! And certainly they taught him there also the inner dimension of Torah

קומען ניט צו דעם מלמד וואס האט מיט אים געלערנט במעי אמו! און זיכער האט מען מיט אים דארטן געלערנט אויך פנימיות התורה

English translation 797

(not only Peshat),

(ניט נאר פשט),

English translation 798

as Torah speaks of the supernal.

ווי תורה איז מדברת בעליונים.

English translation 799

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 800

There they primarily taught him the inner dimension of Torah,

דארטן האט מען אים בעיקר געלערנט פנימיות התורה,

English translation 801

how the matters are in spirituality,

ווי די ענינים זיינען ברוחניות,

English translation 802

in the supernal realms,

בעליונים,

English translation 803

and from this he comes to the matters as they are drawn down in the physicality of the world –

און פון דעם קומט ער צו די ענינים ווי זיי ווערן נשתלשל בגשמיות העולם –

English translation 804

for while in his mother's womb he does not have an animal, a parchment, ink, a physical scribe, and the like,

ווארום זייענדיק במעי אמו האט ער דאך ניט קיין בהמה און א קלף און דיו און א סופר גשמי וכיו"ב,

English translation 805

consequently he will not understand what these things are,

במילא וועט ער ניט פארשטיין וואס די זאכן זיינען,

English translation 806

therefore one must teach him there how the matters are according to the level of his comprehension,

דעריבער מוז מען מיט אים דארט לערנען ווי די ענינים זיינען לפי ערך השגתו,

English translation 807

being a soul that has not yet any connection with this physical world

זייענדיק א נשמה וואס האט נאך ניט קיין שייכות מיט עוה"ז הגשמי

English translation 808

(except for his mother's womb),

(חוץ ממעי אמו),

English translation 809

and especially while still in a state of "a lit candle is placed upon his head"156,

ובפרט נאך אין א מצב פון "נר דלוק לו על ראשו" 156,

English translation 810

consequently the study there must be how Torah is in the supernal realms. Only they add to him,

במילא מוז דער לימוד דארט זיין ווי תורה איז בעליונים. נאר דערצו איז מען אים מוסיף,

English translation 811

that he should know that afterwards, when he will emerge from his mother's womb, there will come to be a novelty of a physical animal, physical parchment, a scribe, etc.!

אז ער זאל וויסן אז דערנאך ווען ער וועט ארויסגיין ממעי אמו וועט דארטן צוקומען א חידוש פון א בהמה גשמית וקלף גשמי און א סופר וכו'!

English translation 812

And through this all the questions that are asked about speaking with children are answered –

וואס עפ"ז ווערן פארענטפערט די אלע שאלות וואס מ'פרעגט אויף דעם וואס מ'רעדט מיט קינדער –

English translation 813

for we speak with them not about childish matters,

ווארום מ'רעדט מיט זיי ניט קינדערישע ענינים,

English translation 814

but about matters of Torah that speak of the supernal realms;

נאר עניני תורה שמדברת בעליונים;

English translation 815

only we speak it in letters that they can understand,

נאר מ'רעדט עס אין אותיות וואס זיי קענען פארשטיין,

English translation 816

with parables from their world.

מיט משלים פון זייער וועלט.

English translation 817

And this was also the case previously,

ועד"ז איז אויך געווען בפעם הקודמת,

English translation 818

that we spoke with the children about matters that are indeed clothed in letters that the children can understand,

אז מ'האט גערעדט מיט די קינדער ענינים וואס זיינען טאקע אנגעטאן אין אותיות וואס די קינדער קענען פארשטיין,

English translation 819

but in truth they are matters taken from the higher parts of Torah,

אבער באמת זיינען זיי ענינים גענומען פון די העכערע חלקים בתורה,

English translation 820

merely translated into letters that children can understand,

מערניט ווי איבערגעזעצט אין אותיות וואס קינדער קענען פארשטיין,

English translation 821

it seems to me.

לפענ"ד.

English translation 822

Therefore the words to the children contain a lesson and instruction also for adults,

וואס דערפאר האבן די רייד צו די קינדער א לימוד והוראה אויך פאר ערוואקסענע,

English translation 823

until for all Jews,

ביז פאר אלע אידן,

English translation 824

one need only remove the garments in which it is clothed for the children –

מ'דארף דערצו נאר אראפנעמען די לבושים ווי ס'איז אנגעטאן פאר די קינדער –

English translation 825

one can see how the lesson applies to the other parts of Torah.

קען מען זען ווי דער לימוד איז בשאר חלקי התורה.

English translation 826

The explanation:

והענין:

English translation 827

"See" teaches a Jew that his service must be in a manner of sight. And in the language of the Yerushalmi157 on the verse in Tehillim158

"ראה" לערנט א אידן אז עבודתו דארף זיין באופן של ראי'. ובלשון הירושלמי 157 עה"פ אין תהלים 158

English translation 828

[which was said today]

[וואס מ'האט היינט געזאגט]

English translation 829

"But man walks in a mere shadow"

"אך בצלם יתהלך איש"

English translation 830

[and as explained in the notes of the Tzemach Tzedek on the verse159] –

[וכמבואר ברשימות הצ"צ עה"פ 159] –

English translation 831

"Whoever recites a tradition from the one who said it should see the master of the tradition as if he is standing before him."

"כל האומר שמועה מפי אומרה יהא רואה בעל השמועה כאלו הוא עומד כנגדו".

English translation 832

That is:

דאס הייסט:

English translation 833

When one goes on a mission from the Nasi of our generation –

בשעת מ'גייט אין א שליחות פון נשיא דורנו –

English translation 834

it is not enough that one learns about it in a pamphlet,

איז ניט גענוג אז מ'לערנט וועגן וועגן דעם אין א קונטרס,

English translation 835

or in Likkutei Sichos,

אדער אין לקוטי שיחות,

English translation 836

which is indeed very fine and good,

וואס דאס איז טאקע זייער פיין און גוט,

English translation 837

but more is demanded of you, that "he should see as if the master of the tradition is standing before him",

אבער מ'מאנט פון דיר אז "יהא רואה כאילו בעל השמועה עומד כנגדו",

English translation 838

"See, I place before you today" –

"ראה אנכי נותן לפניכם היום" –

English translation 839

you should visualize with your power of sight that the Nasi of our generation stands opposite you and tells you,

דו זאלסט זאל זיך מצייר זיין מיט דיין כח הראי' ווי נשיא דורנו שטייט דיר אנקעגן און זאגט דיר אן,

English translation 840

listen to "I place before you today" to act in spreading the wellsprings outward!

הער זיך איין "אנכי נותן לפניכם היום" צו טאן אין הפצת המעינות חוצה!

English translation 841

There are indeed those who merited to see him physically,

עס זיינען דאך דא די וואס האבן אים זוכה געווען זען בגשמיות,

English translation 842

and also those who did not merit to see him –

און אויך די וואס האבן אים ניט זוכה געווען זען –

English translation 843

there are indeed accurate pictures

זיינען דאך דא תמונות מדוייקות

English translation 844

(as much as is possible for a picture).

(וויפל ס'איז שייך אויף א תמונה).

English translation 845

Thus the instruction:

האט מען די הוראה:

English translation 846

Not only that he learns Likkutei Sichos and reviews what is written there,

ניט נאר וואס ער לערנט לקוטי שיחות און חזר'ט וואס דארטן שטייט,

English translation 847

but more is demanded of him –

נאר מ'מאנט פון אים נאכמער –

English translation 848

it should be "see",

עס זאל זיין "ראה",

English translation 849

you should visualize and see as if the master of the tradition is standing before him,

דו זאלסט זיך מצייר זיין און זען כאילו בעל השמועה עומד כנגדו,

English translation 850

and sends him on the mission.

און שיקט דיר אין דער שליחות.

English translation 851

Then this will remove the confusions that hinder fulfilling the mission with joy and a good heart,

וואס דעמולט וועט דאס אראפנעמען די בלבולים וואס שטערן צו מקיים זיין די שליחות בשמחה ובטוב לבב,

English translation 852

or that hinder the fulfillment of the mission altogether.

אדער וואס שטערן בכלל דער קיום השליחות בכלל.

English translation 853

For this there is a simple advice –

האט מען דערויף די עצה פשוטה –

English translation 854

that there should be seeing as if the master of the tradition is standing before him. And the matter depends only on his will:

עס זאל זיין יראה כאילו בעל השמועה עומד לנגדו. ואין הדבר תלוי אלא ברצונו:

English translation 855

He indeed has a power of visualization. He can use it to visualize insignificant things. Or he can use it to visualize the image of the Nasi of our generation!

ער האט דאך א כח הציור. קען ער עס אויסנוצן אויף זיך מצייר זיין דברים של מה-בכך. אדער ער קען עס אויסנוצן אויף מצייר זיין דעם ציור פון נשיא דורנו!

English translation 856

The self can ask the question:

קען דאך דער איך פרעגן די שאלה:

English translation 857

The Supreme One created the world in such a way that in order to be able to see

דער אויבערשטער האט באשאפן די וועלט אין אן אופן אז בכדי קענען זען

English translation 858

(see)

(ראה)

English translation 859

there must be light. But if it is dark –

דארף זיין ליכטיק. אויב ס'איז אבער פינסטער –

English translation 860

he cannot see.

קען ער ניט זען.

English translation 861

He argues:

טענה'ט ער:

English translation 862

We are indeed in exile,

מ'געפינט זיך דאך אין גלות,

English translation 863

where "our signs we have not seen... and there is no one with us who knows how long"160,

וואו ס'איז "אותותינו לא ראינו גו' ולא אתנו יודע עד מה" 160,

English translation 864

and especially in the double and redoubled darkness of exile,

ובפרט אין דעם חושך כפול ומכופל פון גלות,

English translation 865

which is compared in many places to the darkness of night161 –

וואס ווערט געגליכן בכ"מ צו חושך הלילה 161 –

English translation 866

now how is it demanded of him that it should be "see" –

היינט ווי מאנט מען עס פון אים עס זאל זיין "ראה" –

English translation 867

when "darkness covers the earth"162;

ווען ס'איז "החושך יכסה ארץ" 162;

English translation 868

he indeed wants to see –

ער וויל טאקע זען –

English translation 869

but the world does not allow him?!

אבער די וועלט לאזט אים ניט?!

English translation 870

They tell him –

זאגט מען אים –

English translation 871

that the reality is not so. And this is learned from the fourth day

אז די מציאות איז ניט אזוי. און דאס לערנט מען אפ פון יום הרביעי

English translation 872

(the gathering day of the children):

(דער יום הכינוס פון די קינדער):

English translation 873

On the fourth day the luminaries were suspended,

ביום הרביעי נתלו המאורות,

English translation 874

"the two great luminaries"163,

"שני המאורות הגדולים" 163,

English translation 875

whose function is "to give light upon the earth"164,

וואס זייער תפקיד איז "להאיר על הארץ" 164,

English translation 876

as it is written in the Torah,

ווי עס שטייט אין תורה,

English translation 877

He looked into the Torah and created the world –

ואסתכל באורייתא וברא עלמא –

English translation 878

from this came into actual existence in the world,

איז דערפון ארויסגעקומען במציאות בפועל בעולם,

English translation 879

"and it was so"164,

"ויהי כן" 164,

English translation 880

that on the fourth day the luminaries were suspended in the firmament of the heaven so that it should be "to give light upon the earth",

אז ביום הרביעי נתלו המאורות ברקיע השמים בכדי עס זאל זיין "להאיר על הארץ",

English translation 881

"the great luminary for the dominion of the day and the small luminary for the dominion of the night"163,

"את המאור הגדול לממשלת היום ואת המאור הקטן לממשלת הלילה" 163,

English translation 882

that is, that both by day and by night there is a luminary in the firmament that shines upon the earth.

ד.ה. אז סיי ביום און סיי בלילה איז דא א מאור ברקיע וואס איז מאיר על הארץ.

English translation 883

Consequently, it is understood,

במילא איז פארשטאנדיק,

English translation 884

that even when one finds oneself in the double and multiplied darkness of exile,

אז אפילו ווען מ'געפינט זיך בחושך כפול ומכופל פון גלות,

English translation 885

one has the power that there should be "see",

האט מען דעם כח אז עס זאל זיין "ראה",

English translation 886

for even then there is the "luminary" in the firmament that shines upon the earth.

ווארום אויך דעמולט איז דא דער "מאור" ברקיע וואס איז מאיר על הארץ.

English translation 887

And especially as it was before the diminution of the moon

ובפרט ווי ס'איז געווען קודם מיעוט הירח

English translation 888

(on the fourth day)

(ביום הרביעי)

English translation 889

(because of which there must be "bring an atonement for me"165) –

(וואס מצד דעם דארף זיין והביאו עלי כפרה 165) –

English translation 890

that then the moon too

וואס דעמולט איז אויך דער לבנה

English translation 891

(for the dominion of the night)

(לממשלת הלילה)

English translation 892

was a great luminary

געווען א מאור הגדול

English translation 893

("the two great luminaries");

("שני המאורות הגדולים");

English translation 894

but even after the diminution,

אבער אויך לאחרי המיעוט,

English translation 895

it too is a "small luminary" whose function is "to give light upon the earth",

איז דאס אויך א "מאור הקטן" וואס תפקידו איז "להאיר על הארץ",

English translation 896

consequently it provides the possibility for "see".

במילא גיט עס די מעגלעכקייט אויף "ראה".

English translation 897

In this comes a bestowal of special power –

אין דעם קומט צו א נתינת כח מיוחדת –

English translation 898

when one connects it with the giving of charity:

בשעת מ'פארבינדט עס מיט נתינת הצדקה:

English translation 899

Charity means that one gives someone charity even though one is not obligated to him at all. It is not a matter of repaying a debt. If one owes him a debt –

צדקה איז דער טייטש אז מ'גיט איינעם צדקה אע"פ וואס מ'איז אים גארניט מחוייב. ס'איז ניט דער ענין פון פריעת חוב. אויב מ'קומט יענעם א חוב –

English translation 900

it is not charity when one pays him back,

איז דאס ניט קיין צדקה בשעת מ'צאלט אים אפ,

English translation 901

because one owes it to him. It is also not a matter of a gift –

ווארום מ'קומט עס אים. ס'איז אויך ניט דער ענין פון מתנה –

English translation 902

which is also connected with a reason,

וואס איז אויך פארבונדן מיט א טעם,

English translation 903

as the saying166 "If he did not give me pleasure, he would not give me a gift". For this reason there are several similar matters between a gift and a sale,

וכמאמר 166 "אי לאו דעביד לי' נייחא לנפשי' לא יהיב לי' מתנתא". וואס דערפאר זיינען דא כמה ענינים דומים בין מתנה ומכר,

English translation 904

because both are connected with the relationship to the recipient,

ווארום ביידע זיינען פארבונדן מיט דעם יחס צום מקבל,

English translation 905

from the aspect of obligation or the state of "he gives me pleasure"

מצד החיוב אדער מצב "עביד לי' נייחא"

English translation 906

[and this is similar to the aforementioned distinction (section 4) between a permanent blemish and a temporary blemish].

[וע"ד ובדוגמת החילוק הנ"ל (ס"ד) צווישן מום קבוע ומום עובר].

English translation 907

But charity means that one gives it to him not because of any obligation or favor,

משא"כ צדקה איז דער טייטש אז מ'גיט עס אים ניט צוליב קיין חיוב ונשיאת חן,

English translation 908

but charity for the sake of charity,

נאר צדקה לשם צדקה,

English translation 909

that is, even matters for which one is not obligated to him at all

ד.ה. אויך ענינים וואס מ'איז יענעם ניט מחוייב כלל

English translation 910

(even not from the aspect of "he gives me pleasure").

(אפילו ניט מצד עביד לי' נייחא).

English translation 911

And since the attribute of the Holy One, blessed be He, is measure for measure167 –

און וויבאלד אז מדתו של הקב"ה איז מדה כנגד מדה 167 –

English translation 912

which is a matter understood by intellect,

וואס דאס איז דאך אן ענין המובן ע"פ שכל,

English translation 913

even for a son of Noah

אויך פאר א בן נח

English translation 914

(as discussed in the farbrengen before this*167) –

(כמדובר בהתוועדות שלפנ"ז* 167) –

English translation 915

it is understood,

איז מובן,

English translation 916

that through the fact that a Jew gives charity,

אז דורך דעם וואס א איד גיט צדקה,

English translation 917

the Above gives him charity,

גיט אים דער אויבערשטער צדקה,

English translation 918

that is, not only what He owes him, as it were,

ד.ה. ניט נאר המחוייב לו כביכול

English translation 919

(or –

(אדער –

English translation 920

from the aspect of "he gives me pleasure", as it were),

מצד עביד נייחא לנפשי' כביכול),

English translation 921

but matters that are entirely beyond measure and limitation.

נאר ענינים שלמעלה ממדידה והגבלה לגמרי.

English translation 922

Parenthetical remark:

מאמר המוסגר:

English translation 923

Recently people are agitated in defending against a wild error concerning the Above168:

לאחרונה קאכט מען זיך אין באווארענען א ווילדן טעות בנוגע צו דעם אויבערשטן 168:

English translation 924

When one says that according to intellect it follows that regarding the Above it is thus and so,

בשעת מ'זאגט אז ע"פ שכל לייגט זיך אז בא דעם אויבערשטן איז כך וכך,

English translation 925

as one says regarding the aforementioned matter that measure for measure is a thing understood by intellect also regarding the Above,

ווי מ'זאגט בענין הנ"ל אז מדה כנגד מדה איז א דבר המובן ע"פ שכל אויך בנוגע צו דעם אויבערשטן,

English translation 926

or regarding the matter of yesh me'ayin,

אדער בנוגע דעם ענין פון יש מאין,

English translation 927

and so forth –

ואכ"מ –

English translation 928

the meaning is not that it must necessarily be so;

איז ניט דער פשט אז אזוי איז מוכרח עס זאל זיין;

English translation 929

there is no compulsion and necessity regarding the Above,

ס'איז ניטא קיין הכרח און מוז בא דעם אויבערשטן,

English translation 930

the Above is all-powerful and He could have made it in an entirely different manner.

דער אויבערשטער איז כל יכול און ער האט געקענט מאכן באופן אחר לגמרי.

English translation 931

It is only that thus it arose in His will,

ס'איז נאר וואס כך עלה ברצונו,

English translation 932

whether for a reason or for the opposite of a reason,

מצד א טעם אדער מצד היפך הטעם,

English translation 933

that it should be in a specific manner,

אז עס זאל זיין באופן מסויים,

English translation 934

in a manner understood by intellect. And as explained in the maamarim of the Rebbe Maharash169 –

באופן המובן ע"פ שכל. וכמבואר אין די מאמרים פון דעם רבי'ן מהר"ש 169 –

English translation 935

initially it passed over170.

לכתחילה אריבער 170.

English translation 936

But the Above could have created it in an entirely different manner –

אבער דער אויבערשטער האט עס געקענט באשאפן אין אן אנדער אופן לגמרי –

English translation 937

above intellect or below intellect,

שלמעלה מן השכל אדער למטה מן השכל,

English translation 938

above time and place or within time and place, etc.;

למעלה מזמן ומקום אדער אין זמן ומקום וכו';

English translation 939

and only by His free choice did He choose that it should be in the manner that it is now.

און נאר בבחירתו החפשית האט ער בוחר געווען אז עס זאל זיין באופן ווי ס'איז איצטער.

English translation 940

And in this itself

ובזה גופא

English translation 941

(after it arose in His will) –

(לאחרי שעלה ברצונו) –

English translation 942

the Above established that there should be mishpatim

האט דער אויבערשטער אויסגעשטעלט אז עס זאלן זיין משפטים

English translation 943

(things understood by intellect)

(דברים המובנים בשכל)

English translation 944

and chukim

און חוקים

English translation 945

(which are not understood by intellect),

(וואס זיינען ניט מובן ע"פ שכל),

English translation 946

including even matters that are impossible to be otherwise

ביז אויך ענינים וואס אי אפשר באופן אחר

English translation 947

(after thus it arose in His will),

(לאחרי שכך עלה ברצונו),

English translation 948

like the matter that "to exchange them for another nation I cannot"171:

ווי דער ענין אז "להחליפם באומה אחרת איני יכול" 171:

English translation 949

That "I cannot" is not because it is so inherently necessary,

דאס וואס "איני יכול" איז ניט ווייל ס'איז אזוי מוכרח בעצם,

English translation 950

but because thus the Above chose in His free choice172,

נאר ווייל אזוי האט דער אויבערשטער בוחר געווען בבחירתו החפשית 172,

English translation 951

and choice is specifically when there is another possibility173,

וואס בחירה איז דוקא בשעת ס'איז דא א צווייטע אפשריות 173,

English translation 952

the Above chose that "to exchange them for another nation I cannot";

האט דער אויבערשטער בוחר געווען אז "להחליפם באומה אחרת איני יכול";

English translation 953

But above this –

אבער למעלה מזה –

English translation 954

one need not guard against it from the outset. Because there, from the outset, there is no existence of another nation,

דארף מען עס לכתחילה ניט באווארענען. ווארום דארטן איז לכתחילה ניטא די מציאות פון אומה אחרת,

English translation 955

only "Israel, the Torah, and the Holy One, blessed be He, are all one"174,

נאר נאר "ישראל אורייתא וקוב"ה כולא חד" 174,

English translation 956

or even higher –

אדער נאך העכער –

English translation 957

"Israel and the King alone"175.

"ישראל ומלכא בלחודוהי" 175.

English translation 958

And among the matters that the Most High wanted to be according to intellect is the principle of measure for measure,

און צווישן די ענינים וואס דער אויבערשטער האט געוואלט זיי זאלן זיין ע"פ שכל איז דער כלל פון מדה כנגד מדה,

English translation 959

also from the aspect of the Above.

אויך מצד למעלה.

English translation 960

And therefore it is understood intellectually,

און דערפאר איז מובן ע"פ שכל,

English translation 961

that when Jews give charity,

אז בשעת אידן גיבן צדקה,

English translation 962

the Most High conducts Himself with them measure for measure,

פירט זיך מיט זיי דער אויבערשטער מדה כנגד מדה,

English translation 963

and gives them charity,

און גיט זיי צדקה,

English translation 964

more than they deserve,

מער וויפל ס'קומט זיי,

English translation 965

as above.

כנ"ל.

English translation 966

And in particular when one connects the giving of charity with three coins –

ובפרט אז מ'פארבינדט די נתינת הצדקה מיט דריי מטבעות –

English translation 967

corresponding to the "threefold cord

כנגד דעם "חוט המשולש

English translation 968

(which)

(וואס)

English translation 969

is not quickly broken"176.

לא במהרה ינתק" 176.

English translation 970

And to add,

ולהוסיף,

English translation 971

that the matter of charity also applies on the Sabbath day –

אז דער ענין הצדקה איז שייך אויך ביום השבת –

English translation 972

including this Shabbos which comes after the gathering of the children –

כולל דעם היינטיקן שבת וואס קומט לאחרי דער יום הכינוס פון די קינדער –

English translation 973

first and foremost by giving another Jew a smile,

לכל לראש דורך געבן א צווייטן אידן א שמייכל,

English translation 974

a pleasant countenance.

סבר פנים יפות.

English translation 975

Exactly the opposite of how others conduct themselves at a farbrengen –

פונקט פארקערט ווי אנדערע פירן זיך בא דער התוועדות –

English translation 976

that one pushes another,

אז מ'שטופט דעם צווייטן,

English translation 977

with the excuse,

מיטן תירוץ,

English translation 978

that he is not guilty,

אז ער איז ניט שולדיק,

English translation 979

because one pushes him,

ווארום מ'שטופט אים,

English translation 980

consequently he pushes the other –

במילא שטופט ער דעם צווייטן –

English translation 981

the force of his force,

כח כחו,

English translation 982

even though he himself knows the truth...

אע"פ וואס ער אליין ווייסט דעם אמת...

English translation 983

Or when he sees another sleeping,

אדער בשעת ער זעט ווי א צווייטער שלאפט,

English translation 984

he nudges him and pushes him,

טורקעט ער אים און שטופט אים,

English translation 985

with the excuse that he wants to wake that one from sleep –

מיטן חירוץ אז ער וויל יענעם אויפוועקן פון שלאף –

English translation 986

but in truth he himself knows that the reason he pushes that one is because he envies that one that he can sleep and he cannot sleep! He indeed sits at the farbrengen and listens to what is being said,

אבער באמת ווייסט ער אליין אז דער טעם פארוואס ער שטופט יענעם איז ווייל ער איז יענעם מקנא אז יענער קען שלאפן און ער קען ניט שלאפן! ער זיצט טאקע באם פארברענגען און הערט זיך צו וואס מ'רעדט,

English translation 987

but he has no pleasure in it,

אבער ער האט אין דעם ניט קיין תענוג,

English translation 988

because he holds that he has already heard the content of the discussion so many times,

ווארום ער האלט אז ער האט שוין געהערט דעם תוכן המדובר כו"כ פעמים,

English translation 989

consequently he listens out of politeness,

במילא הערן הערט ער זיך צו מפני הנימוס,

English translation 990

but he is not obligated to have pleasure in it;

אבער ער איז ניט מחוייב האבן אין דעם תענוג;

English translation 991

but he sees that the one sitting next to him is sleeping and has pleasure –

אבער ער זעט אז דער וואס זיצט לעבן אים שלאפט און האט תענוג –

English translation 992

consequently he envies that one because that one can sleep and have pleasure and he must sit and torment himself and cannot fall asleep because one pushes him! And out of envy –

במילא איז ער יענעם מקנא פארוואס יענער קען שלאפן און האבן תענוג און ער דארף זיצן און מאטערן זיך און קען ניט אנטשלאפן ווערן ווארום מ'שטופט אים! ומפני הקנאה –

English translation 993

he pushes the other! Only in order to fulfill the matter of charity –

שטופט ער דעם צווייטן! נאר בכדי מקיים זיין דעם ענין הצדקה –

English translation 994

he pushes him with mercy...

שטופט ער אים מיט רחמנות...

English translation 995

But that is not the charity meant;

ניט די צדקה מיינט מען אבער;

English translation 996

what is meant is charity by giving another a smile and a pleasant countenance in truth,

מ'מיינט צדקה דורך געבן דעם צווייטן א שמייכל און א סבר פנים יפות באמיתית,

English translation 997

a charity permitted on Shabbos,

א צדקה המותרת בשבת,

English translation 998

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 999

there is no greater charity than this.

אין לך צדקה גדולה מזו.

English translation 1000

And on the Sabbath day it is even easier to fulfill the matter of charity than on weekdays,

און ביום השבת איז נאך לייכטער מקיים זיין דעם ענין הצדקה ווי בימי החול,

English translation 1001

because then "there is no sadness with her"177, and also:

ווארום דעמולט איז "אין עצב עמה" 177, וגם:

English translation 1002

Shabbos itself is a "new face"

שבת עצמו איז א "פנים חדשות"

English translation 1003

(therefore one does not need to have "new faces" for the seven blessings on the Sabbath day178),

(דערפאר דארף מען ניט האבן קיין "פנים חדשות" ל"שבע ברכות" ביום השבת 178),

English translation 1004

consequently this gives power that there should be a pleasant countenance.

במילא גיט דאס כח אז עס זאל זיין סבר פנים יפות.

English translation 1005

And through the fulfillment of the commandment of charity also on the Sabbath day –

און דורך קיום מצות צדקה אויך ביום השבת –

English translation 1006

the Most High draws down measure for measure from above,

איז דער אויבערשטער ממשיך מדה כנגד מדה מלמעלה,

English translation 1007

until the most essential charity –

ביז די צדקה הכי עיקרית –

English translation 1008

"that the Holy Temple be rebuilt speedily in our days",

"שיבנה ביהמ"ק במהרה בימינו",

English translation 1009

and "Moshiach is coming" also in the vernacular of those who do not yet understand Yiddish and all the more so the Holy Tongue,

און "ווי וואנט משיח נאו" אויך בשפת המדינה פון די וואס פארשטייען נאך ניט אידיש ועאכו"כ לשון הקודש,

English translation 1010

but the vernacular of the seventy languages that were renewed in the generation of the dispersion179,

נאר שפת המדינה פון די שבעים לשון וואס זיינען נתחדש געווארן בדור הפלגה 179,

English translation 1011

until one comes to the true and complete redemption itself,

ביז אז מ'קומט צו די גאולה האמיתית והשלימה עצמה,

English translation 1012

of which "then I will turn to the peoples a pure language, that they may all call upon the name of Hashem, to serve Him with one accord"180,

וואס "אז אהפוך אל עמים שפה ברורה לקרוא כולם בשם ה' לעבדו כולם שכם אחד" 180,

English translation 1013

"and the kingdom shall be Hashem's"181,

"והיתה לה' המלוכה" 181,

English translation 1014

and all the nations will cry out in their vernacular that "Moshiach is coming",

און אלע אומות וועלן שרייען בשפת המדינה שלהם אז "משיח נאו",

English translation 1015

Moshiach is already here,

משיח איז שוין דא,

English translation 1016

because "the glory of Hashem shall be revealed, and all flesh together shall see that the mouth of Hashem has spoken"182,

ווארום "ונגלה כבוד ה' וראו כל בשר יחדיו כי פי ה' דיבר" 182,

English translation 1017

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1018

Discourse (like a talk)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 1019

beginning "See, I place before you today".

ד"ה ראה אנכי נותן לפניכם היום.

English translation 1020

It is also customary to explain a matter in Rashi in our portion,

ס'איז אויך רגיל צו מבאר זיין אן ענין בפרש"י בפרשתנו,

English translation 1021

a matter in the notes of the Tatte on the Zohar,

אן ענין אין די הערות פון טאטן אויפן זהר,

English translation 1022

a matter in Pirkei Avos,

אן ענין אין פרקי אבות,

English translation 1023

and a matter in today's Rambam lesson

און אן ענין אין היינטיקן שיעור רמב"ם

English translation 1024

[according to the division of three chapters per day,

[לויט די חלוקה פון ג' פרקים ליום,

English translation 1025

so that one should complete the entire Mishneh Torah in one year,

על מנת מ'זאל מסיים זיין כל ספר משנה תורה בשנה אחת,

English translation 1026

in the manner that the Rambam writes183 regarding the completion of the Written Torah].

ע"ד ווי דער רמב"ם שרייבט 183 בנוגע צו סיום תורה שבכתב].

English translation 1027

Regarding Rashi –

בנוגע צו פרש"י –

English translation 1028

one refrained from seeking a matter,

האט מען פארשפארט זוכן אן ענין,

English translation 1029

because in the "Likkutei Sichos"

ווארום אין די "לקוטי שיחות"

English translation 1030

(the collection of talks)

(דער ליקוט פון שיחות)

English translation 1031

that was printed for this Shabbos, it discusses a matter in Rashi in our portion

וואס האט זיך אפגעדרוקט צו דעם שבת רעדט זיך וועגן אן ענין בפרש"י בפרשתנו

English translation 1032

(on the verse184 "you will not be able")

(עה"פ 184 "לא תוכל")

English translation 1033

that still requires explanation,

וואס דארף נאך האבן ביאור,

English translation 1034

as indicated there185 that "this is not its place";

ווי דארט אנגעצייכנט 185 אז "אין כאן מקומו";

English translation 1035

but when another

אבער בשעת עס קומט אן אנדער

English translation 1036

(the present)

(דער איצטיקער)

English translation 1037

place and time comes –

מקום וזמן –

English translation 1038

it is a place and time suitable to add explanation to the incomprehensible things.

איז א מקום וזמן המתאים צו מוסיף זיין ביאור אין די דברים בלתי מובנים.

English translation 1039

And since this is a Rashi on the parshah of Re'eh –

און וויבאלד אז דאס איז א פרש"י בפ' ראה –

English translation 1040

it must also have a connection with the concept of "Re'eh",

דארף דאס אויך האבן א קשר מיט דעם ענין פון "ראה",

English translation 1041

the concept of sight.

ענין הראי'.

English translation 1042

And likewise the other matters of this day –

ועד"ז די אנדערע ענינים דיום זה –

English translation 1043

the matter in the notes on the Zohar and the matter in Pirkei Avos –

דער ענין אין די הערות אויפן זהר און דער ענין בפרקי אבות –

English translation 1044

must also have a connection with the concept of sight

דארף אויך האבן א שייכות מיט דעם ענין הראי'

English translation 1045

("Re'eh").

("ראה").

English translation 1046

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1047

The connection of this matter in Rashi with "Re'eh":

די שייכות פון דעם ענין בפרש"י מיט "ראה":

English translation 1048

Rashi brings

רש"י ברענגט

English translation 1049

(from Rabbi Yehoshua ben Korchah)

(פון רבי יהושע בן קרחה)

English translation 1050

an example from "And the Jebusites, the inhabitants of Jerusalem, the children of Judah could not drive them out"186,

א דוגמא פון "ואת היבוסי יושבי ירושלים לא יכלו בני יהודה להורישם" 186,

English translation 1051

which speaks about the acquisition of the place of the Temple by King David. And the Temple is connected with sight

וואס דאס רעדט זיך וועגן קניית מקום המקדש ע"י דוד המלך. וואס דער מקדש איז פארבונדן מיט ראי'

English translation 1052

("Re'eh") –

("ראה") –

English translation 1053

as per the ruling of the Rambam187 that "It is a positive commandment to make a house for Hashem etc. and to make pilgrimage to it three times a year",

כפס"ד הרמב"ם 187 אז "מצות עשה לעשות בית לה' כו' וחוגגין אליו שלש פעמים בשנה",

English translation 1054

"All your males shall appear",

"יראה כל זכורך",

English translation 1055

"Just as he comes to see, so he comes to be seen, and just as he comes to be seen, so he comes to see"188,

"כשם שבא לראות כך בא ליראות וכשם שבא ליראות כך בא לראות" 188,

English translation 1056

in the manner of "Eye to eye they shall see".

ע"ד "עין בעין יראו".

English translation 1057

And this is also connected with the author of the statement –

און דאס איז אויך פארבונדן מיט דעם בעל המאמר –

English translation 1058

Rabbi Yehoshua ben Korchah,

רבי יהושע בן קרחה,

English translation 1059

whom Rashi cites in his commentary

וואס רש"י ברענגט אראפ בפירושו

English translation 1060

[and as was explained in the compilation189 the reason why Rashi brings the name of the author of the statement,

[און ווי מ'האט מבאר געווען אין דעם ליקוט 189 דעם טעם פארוואס רש"י ברענגט דעם שם בעל המאמר,

English translation 1061

based on the well-known statement and principle of Rabbi Yehoshua ben Korchah190 "Why was Shema preceded by Vehayah Im Shamoa? So that one should first accept upon himself the yoke of the kingdom of heaven and afterwards accept upon himself the yoke of the commandments" –

מיוסד אויפן מאמר הידוע וכללי פון רבי יהושע בן קרחה 190 "למה קדמה שמע לוהי' אם שמוע כדי שיקבל עליו עול מלכות שמים תחלה ואחר כך מקבל עליו עול מצות" –

English translation 1062

a most famous matter:

אן ענין הכי מפורסם:

English translation 1063

acceptance of the yoke etc.,

קבלת עול וכו',

English translation 1064

the commandment of Kriyas Shema etc.]:

מצות ק"ש וכו']:

English translation 1065

There are two more general statements of Rabbi Yehoshua ben Korchah where one sees the connection of the concept of "Re'eh" –

עס זיינען פאראן נאך צוויי מאמרים כלליים פון רבי יהושע בן קרחה וואו מ'זעט די שייכות דעם ענין פון "ראה" –

English translation 1066

one statement connected with the life of Rabbi Yehoshua ben Korchah,

איין מאמר פארבונדן מיט חיי רבי יהושע בן קרחה,

English translation 1067

which is a general matter in Chumash,

וואס דאס איז אן ענין כללי בחומ"צ,

English translation 1068

as is known that "The life191 of the tzaddik is not a life of flesh192,

כידוע אז "חיי 191 הצדיק אינם חיים בשרים 192,

English translation 1069

but rather a spiritual life which is faith, fear, and love",

כ"א חיים רוחניים שהם אמונה ויראה ואהבה",

English translation 1070

and a second statement connected with

און א צווייטער מאמר פארבונדן מיט

English translation 1071

(another)

(נאך)

English translation 1072

general matter in the performance of commandments,

אן ענין כללי בתומ"צ,

English translation 1073

the matter of charity

ענין הצדקה

English translation 1074

(which is equivalent to all the commandments193,

(וואס איז שקולה כנגד כל המצוות 193,

English translation 1075

and as explained in Tanya194):

וכמבואר בספר התניא 194):

English translation 1076

The Gemara relates195 "Rabbi asked Rabbi Yehoshua ben Korchah: In what did you lengthen your days etc.,

די גמרא דערציילט 195 "שאל רבי את ר' יהושע בן קרחה במה הארכת ימים כו',

English translation 1077

He said to him: In all my days I never gazed at the likeness of a wicked person."

א"ל מימי לא נסתכלתי בדמות אדם רשע".

English translation 1078

From this one sees the connection with the concept of "Re'eh":

זעט מען דערפון די שייכות מיט דעם ענין פון "ראה":

English translation 1079

The length of days of Rabbi Yehoshua ben Korchah was dependent on his power of sight

די אריכות ימים של ריב"ק איז געווען אפהענגיק אין זיין כח הראי'

English translation 1080

("In all my days I never gazed etc.").

("מימי לא נסתכלתי כו'").

English translation 1081

To such an extent is the matter of sight relevant,

עד כדי כך איז נוגע ענין הראי',

English translation 1082

that it caused the length of days of Rabbi Yehoshua ben Korchah,

אז דאס האט גורם געווען אריכות ימים פון ריב"ק,

English translation 1083

and it is understood that the length of days of a tzaddik is also a length in the commandments and good deeds of a tzaddik

ומובן אז אריכות ימים פון א צדיק איז אויך אן אריכות אין די תומ"צ ומעשים טובים פון א צדיק

English translation 1084

(and especially since "The life of the tzaddik is not a life of flesh,

(ובפרט אז "חיי הצדיק אינם חיים בשרים,

English translation 1085

but rather a spiritual life which is faith, fear, and love",

כ"א חיים רוחניים שהם אמונה ויראה ואהבה",

English translation 1086

as above),

כנ"ל),

English translation 1087

including the explanation of the Alter Rebbe196 on "a day that is entirely long"197

כולל פירוש אדה"ז 196 אין "יום שכולו ארוך" 197

English translation 1088

(length of days) –

(אריכות ימים) –

English translation 1089

"that even at its beginning it is long",

"שגם בתחלתו הוא ארוך",

English translation 1090

length of days in quality –

אריכות ימים באיכות –

English translation 1091

and all this was dependent on the matter of sight!

וכל זה איז געווען תלוי בענין הראי'!

English translation 1092

Another general statement of Rabbi Yehoshua ben Korchah is regarding the matter of charity198:

נאך א מאמר כללי פון ריב"ק איז בנוגע דעם ענין הצדקה 198:

English translation 1093

"Rabbi Yehoshua ben Korchah says: Whoever averts his eyes from charity is as if he worships idols."

"רבי יהושע בן קרחה אומר כל המעלים עיניו מן הצדקה כאילו עובד עבודת כוכבים".

English translation 1094

Here too one sees the connection with the concept of "Re'eh":

וואס דא זעט מען אויך די שייכות מיט דעם ענין פון "ראה":

English translation 1095

Of all the virtues and matters in the commandment of charity, Rabbi Yehoshua ben Korchah emphasizes specifically the matter of sight in this –

פון די אלע מעלות וענינים במצות צדקה איז ריב"ק מדגיש דוקא דעם ענין הראי' שבזה –

English translation 1096

"averts his eyes from charity". And this is a great novelty:

"המעלים עיניו מן הצדקה". וואס דאס איז א חידוש גדול:

English translation 1097

In the commandment of charity, the main thing is the actual giving and through this the sustaining of the life of the poor person and his household199. And to such an extent that one who loses a coin from his hand and a poor person finds it etc.,

במצות צדקה איז דער עיקר די נתינה בפועל און דורך דעם אויפטאן דעם החיית את נפש העני ובני ביתו 199. ועד כדי כך אז המאבד סלע מתוך ידו ומצאה עני כו',

English translation 1098

thereby fulfills the commandment of charity200,

איז ער דערמיט מקיים מצות צדקה 200,

English translation 1099

all the more so when he gives the charity,

עאכו"כ בשעת ער גיט די צדקה,

English translation 1100

and all the more so with a pleasant countenance.

ועאכו"כ בסבר פנים יפות.

English translation 1101

Nevertheless, Rabbi Yehoshua ben Korchah says that even if he gives charity in actuality and sustains the life of the poor person and his household,

אעפ"כ זאגט ריב"ק אז אפילו אויב ער גיט צדקה בפועל און איז מחי' את נפש העני וב"ב,

English translation 1102

and even with a pleasant countenance –

און אפילו בסבר פנים יפות –

English translation 1103

but if he "averts his eyes from charity" this is "as if he worships idols",

אבער אויב ער איז "מעלים עיניו מן הצדקה" איז דאס "כאילו עובד עבודת כוכבים",

English translation 1104

one of the most severe sins,

פון די הארבסטע עבירות,

English translation 1105

to the point that this is the beginning of the deeds of Esav –

ביז אז דאס איז די התחלה פון די עשה"ד –

English translation 1106

to such an extent is the matter of sight relevant

עד כדי כך איז נוגע דער ענין הראי'

English translation 1107

(and its negation –

(ושלילתו –

English translation 1108

"averts his eyes")

"מעלים עיניו")

English translation 1109

in the commandment of charity!

במצות צדקה!

English translation 1110

And as will be explained below. Those who have provided drink for their gatherings in matters of good –

וכפי שיתבאר לקמן. די וואס האבן צוגעשטעלט משקה פאר זייערע מסיבות בעניני טוב –

English translation 1111

should now go up to say "L'chaim",

זאלן איצטער ארויפגיין זאגן "לחיים",

English translation 1112

and afterwards distribute a portion of the drink to those assembled here,

און דערנאך טיילן א חלק פון די משקה להמסובים כאן,

English translation 1113

and the rest –

און די איבעריקע –

English translation 1114

at the continuation at the gatherings in their places.

בא דעם המשך בא די מסיבות במקומם.

English translation 1115

And may it be His will that the resolution and beginning now be a good beginning, a good thought that will tip the balanced scale,

ויה"ר אז די החלטה והתחלה איצטער זאל זיין א התחלה טובה א מחשבה טובה וואס וועט מכריע זיין דעם כף השקול,

English translation 1116

and tip himself and the entire world to the side of merit and bring him and them salvation and deliverance,

און מכריע זיין את עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות וגרם לו ולהם תשועה והצלה,

English translation 1117

in the true and complete redemption through Moshiach our righteousness.

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 1118

[The Rebbe, may he live for many good days, gave a jug of drink to R. D.N. shlita.

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן קנקן משקה להר"ר ד.נ. שיחי'.

English translation 1119

And to R. A.S. and R. M.S. shlita. And he commanded them to announce the time and place of the gathering.

ולהר"ר א.ש. והר"ר מ.ש. שיחיו. וצוה להם להכריז אודות זמן ומקום המסיבה.

English translation 1120

Afterwards he began to sing "And I will empty out for you a blessing".

אח"כ התחיל לנגן "והריקותי לכם ברכה"].

English translation 1121

The explanation in Rashi

הביאור בפרש"י

English translation 1122

(continuation to Likkutei Sichos Parshas Re'eh) –

(המשך ללקו"ש פ' ראה) –

English translation 1123

will be printed separately

י"ל בפ"ע

English translation 1124

(in the supplement to the weekly Likkutei Sichos for Parshas Shoftim).

(בהשמטה ללקו"ש השבועי לפ' שופטים).

English translation 1125

The explanation in the story of the Gemara regarding the connection of R' Yehoshua ben Karcha with the matter of "Re'eh" –

דער ביאור אין סיפור הגמרא בהשייכות פון ריב"ק מיטן ענין פון "ראה" –

English translation 1126

"Rabbi asked R' Yehoshua ben Karcha: With what did you lengthen days etc.,

"שאל רבי את ר' יהושע בן קרחה במה הארכת ימים כו',

English translation 1127

he said to him: In my life I never gazed at the face of a wicked person" –

א"ל מימי לא נסתכלתי בדמות אדם רשע" –

English translation 1128

in the greatness of the matter of sight:

בגודל הענין פון ראי':

English translation 1129

The reason why Rabbeinu HaKadosh asked R' Yehoshua ben Karcha "With what did you lengthen days"

דער טעם פארוואס רבינו הקדוש האט געפרעגט בא ריב"ק "במה הארכת ימים"

English translation 1130

(for seemingly the question is "somewhat about life"?

(דלכאורה ווערט אויף דעם די שאלה "קצת בחיי"?

English translation 1131

(as R' Yehoshua ben Karcha said to him).

(ווי ריב"ק האט אים געזאגט).

English translation 1132

And to add:

ולהוסיף:

English translation 1133

Rabbeinu HaKadosh, as his name so is he,

רבינו הקדוש כשמו כן הוא,

English translation 1134

he was holy in all his matters. So did he not have better to ask, as it were, than "With what did you lengthen days"?!) –

ער איז געווען קדוש בכל עניניו. איז צי דען האט ער ניט געהאט בעסער וואס צו פרעגן כביכול ווי "במה הארכת ימים"?!) –

English translation 1135

is because "Torah it is and I need to learn":

איז ווייל "תורה היא וללמוד אני צריך":

English translation 1136

Since Rabbeinu HaKadosh was the arranger of the Oral Torah,

וויבאלד אז רבינו הקדוש איז געווען דער מסדר פון תורה שבע"פ,

English translation 1137

which is "its explanation" of the Written Torah

וואס איז "פירושה" פון תורה שבכתב

English translation 1138

[as it states at the beginning of the Talmud 201 "the Tanna is based on the verse"],

[ווי עס שטייט בתחלת הש"ס 201 "תנא אקרא קאי"],

English translation 1139

Torah from the word teaching 202 –

תורה מלשון הוראה 202 –

English translation 1140

therefore he wanted to know "With what did you lengthen days" in order to be able to write down the Torah and teaching thereof 203 in the Oral Torah so that one should know the teaching and advice how to lengthen days.

דערפאר האט ער געוואלט וויסן "במה הארכת ימים" בכדי קענען אראפשרייבן די תורה והוראה דערפון 203 אין תושבע"פ בכדי מ'זאל וויסן די הוראה ועצה ווי צו מאריך ימים זיין.

English translation 1141

And to this R' Yehoshua ben Karcha answered him "In my life I never gazed at the face of a wicked person".

און אויף דעם האט אים ריב"ק געענטפערט "מימי לא נסתכלתי בדמות אדם רשע".

English translation 1142

A strong question arises:

שטעלט זיך די קלאץ קשיא:

English translation 1143

It is known that R' Yehoshua ben Karcha had arguments with Sadducees and with wicked gentiles 204 –

ס'איז ידוע אז ריב"ק האט געהאט וויכוחים מיט צדוקים און מיט גוים רשעים 204 –

English translation 1144

so how can he say that "In my life I never gazed at the face of a wicked person"?!

היינט ווי קען ער זאגן אז "מימי לא נסתכלתי בדמות אדם רשע"?!

English translation 1145

So the explanation of this is understood from the precise language that R' Yehoshua ben Karcha said "I never gazed"

איז דער ביאור בזה מובן פון דעם לשון מדוייק וואס ריב"ק האט געזאגט "לא נסתכלתי"

English translation 1146

(and not "I never saw"):

(און ניט "לא ראיתי"):

English translation 1147

The action of gazing regarding ordinary sight is –

דער אויפטו פון הסתכלות לגבי ראי' סתם איז –

English translation 1148

sight can be in a casual manner,

ראי' קען זיין באופן עראי,

English translation 1149

but gazing is an analytical sight,

משא"כ הסתכלות איז א ראי' עיונית,

English translation 1150

he looks well,

ער קוקט זיך גוט איין,

English translation 1151

until he receives pleasure from it 205.

ביז ער באקומט דערפון תענוג 205.

English translation 1152

And this R' Yehoshua ben Karcha said,

און דאס האט ריב"ק געזאגט,

English translation 1153

that "In my life I never gazed at the face of a wicked person":

אז "מימי לא נסתכלתי בדמות אדם רשע":

English translation 1154

Seeing the face of a wicked person,

ראיית דמות אדם רשע,

English translation 1155

in a casual manner,

באופן עראי,

English translation 1156

certainly happened to him –

איז ביי אים זיכער געווען –

English translation 1157

for he indeed had arguments with wicked people;

ווארום ער האט דאך געהאט וויכוחים מיט רשעים;

English translation 1158

but "in my life" there was never an analytical gazing at the face of a wicked person.

אבער "מימי" איז קיינמאל ניט געווען א הסתכלות עיונית בדמות אדם רשע.

English translation 1159

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 1160

It is known the teaching of the Baal Shem Tov 206,

ס'איז ידוע די תורה פון בעש"ט 206,

English translation 1161

that when one sees evil in another,

אז בשעת איינער זעט רע אין א צווייטן,

English translation 1162

it is a proof that that same evil is in him himself, at least in a refined manner.

איז דאס א הוכחה אז אותו הרע איז דא ביי אים אליין בדקות עכ"פ.

English translation 1163

Just as one looks in a mirror –

אזוי ווי איינער קוקט אין א שפיגל –

English translation 1164

"if his face is clean he does not see any flaw in the mirror",

"אם פניו נקיים אינו רואה במראה שום דופי",

English translation 1165

if he sees however a stain etc.,

אויב ער זעט אבער א לכלוך וכיו"ב,

English translation 1166

it is because "his face is soiled"

איז דאס דערפאר וואס "פניו מטונפין"

English translation 1167

(and as the language of our Sages 207,

(וע"ד לשון רז"ל 207,

English translation 1168

that when one says "Take the splinter from between your teeth" they answer him "Take the beam from between your eyes"),

אז בשעת איינער זאגט "טול קיסם מבין שיניך" ענטפערט מען אים "טול קורה מבין עיניך"),

English translation 1169

and according to the teaching of the Baal Shem Tov that everything a person sees or hears is a lesson in his service.

וכתורת הבעש"ט אז יעדער זאך וואס א מענטש זעט אדער הערט איז א הודאה בעבודתו.

English translation 1170

And the explanation of this 208:

והביאור בזה 208:

English translation 1171

Since everything is with Divine Providence,

וויבאלד אז יעדער זאך איז בהשגחה פרטית,

English translation 1172

it is understood that what he saw an evil thing in the other is not by chance, Heaven forbid,

איז מובן אז דאס וואס ער האט געזען א דבר רע ביים צווייטן איז ניט במקרה ח"ו,

English translation 1173

rather it was shown to him from Above,

נאר מ'האט עס אים באוויזן מלמעלה,

English translation 1174

in order to inform him that he has that evil thing in himself and that he should correct it.

בכדי אים מודיע זיין אז ער האט דעם דבר רע בא זיך און ער זאל עס מתקן זיין.

English translation 1175

And based on this one can also explain the words of R' Yehoshua ben Karcha "In my life I never gazed at the face of a wicked person":

ועפ"ז קען מען אויך מסביר זיין דברי ריב"ק "מימי לא נסתכלתי בדמות אדם רשע":

English translation 1176

From Above they never

מלמעלה האט מען אים קיינמאל

English translation 1177

("in my life")

("מימי")

English translation 1178

presented him with a gazing

ניט מזמין געווען א הסתכלות

English translation 1179

(analytical sight)

(ראי' עיונית)

English translation 1180

at the face of a wicked person

בדמות אדם רשע

English translation 1181

(even though ordinary sight did happen to him).

(אע"פ וואס ראי' סתם איז ביי אים געווען).

English translation 1182

From this is a proof that he did not have in himself that evil

איז דערפון א הוכחה אז ער האט ניט אין זיך דעם רע

English translation 1183

(even not in a refined manner),

(אפילו ניט בדקות),

English translation 1184

therefore they did not need to show it to him from Above.

דערפאר האט מען עס אים ניט געדארפט באווייזן מלמעלה.

English translation 1185

And because of this

און צוליב דעם

English translation 1186

(that he had no evil in himself,

(וואס ער האט אין זיך ניט קיין רע,

English translation 1187

and therefore "In my life I never gazed at the face of a wicked person")

און דערפאר "מימי לא נסתכלתי בדמות אדם רשע")

English translation 1188

he had length of days:

האט ער געהאט אריכות ימים:

English translation 1189

Even without the length of days he would also have been R' Yehoshua ben Karcha

אפילו אן די אריכות ימים וואלט ער אויך געווען רבי יהושע בן קרחה

English translation 1190

(his name given to him at the time of his birth),

(שמו שניתן לו בשעה שנולד),

English translation 1191

with all his virtues;

מיט אלע מעלות שלו;

English translation 1192

but through that which "In my life I never gazed at the face of a wicked person"

אבער דורך דעם וואס "מימי לא נסתכלתי בדמות אדם רשע"

English translation 1193

(because he had no evil in himself),

(ווייל ער האט ניט אין זיך קיין רע),

English translation 1194

he lengthened days,

האט ער מאריך ימים געווען,

English translation 1195

until –

ביז –

English translation 1196

as it states 209,

ווי עס שטייט 209,

English translation 1197

that "he lengthened days double the years of Rabbi",

אז "האריך ימים כפל שנותיו של רבי",

English translation 1198

double for strength 210,

כפליים לתושי' 210,

English translation 1199

which brought a lengthening also in his good deeds

וואס האט געבראכט אן אריכות אויך במעשים טובים שלו

English translation 1200

(the life of the righteous),

(חיי הצדיק),

English translation 1201

as above.

כנ"ל.

English translation 1202

The explanation in the maamar of the Rebbe, the Baal Shem Tov, "One who averts his eyes from charity is as if he serves idolatry" –

דער ביאור אין מאמר ריב"ק "כל המעלים עיניו מן הצדקה כאילו עובד עבודת כוכבים" –

English translation 1203

In the greatness of the matter of sight

בגודל הענין פון ראי'

English translation 1204

(and the absence of sight –

(און העדר הראי' –

English translation 1205

averts his eyes)

מעלים עיניו)

English translation 1206

in the mitzvah of charity:

במצות צדקה:

English translation 1207

As long as one does not avert his eyes from charity,

כל זמן וואס איינער איז ניט מעלים עיניו מן הצדקה,

English translation 1208

even if he gives charity not in perfect completeness,

איז אפילו אויב ער גיט צדקה ניט בתכלית השלימות,

English translation 1209

not with a pleasant countenance,

ניט בסבר פנים יפות,

English translation 1210

or without any intention

אדער בלי כוונה כלל

English translation 1211

(like one who loses a sela, etc.) –

(ע"ד המאבד סלע וכו') –

English translation 1212

there is still hope:

איז נאך דא א תקוה:

English translation 1213

But if he "averts his eyes from charity",

אבער אויב ער איז "מעלים עיניו מן הצדקה",

English translation 1214

he makes himself not seeing –

ער מאכט זיך ניט זעענדיק –

English translation 1215

then even if he gives charity in practice,

איז אפילו אויב ער גיט צדקה בפועל,

English translation 1216

and also with a pleasant countenance –

און אויך בסבר פנים יפות –

English translation 1217

then there is no hope,

איז דעמולט ניטא קיין תקוה,

English translation 1218

because he is one who "averts his eyes from charity".

ווארום ער איז אזא וואס איז "מעלים עיניו מן הצדקה".

English translation 1219

And in the language of Kabbalah211 and Chassidus212 –

ובלשון הקבלה 211 והחסידות 212 –

English translation 1220

that there must be "a point in My palaces". The point of wisdom,

אז עס דארף זיין "נקודה בהיכלי'". נקודת החכמה,

English translation 1221

which is the matter of sight213

וואס דאס איז ענין הראי' 213

English translation 1222

(as our Sages, of blessed memory, said214: Who is wise? One who sees the outcome),

(כמאחז"ל 214 איזהו חכם הרואה את הנולד),

English translation 1223

must be in the palace of understanding,

דארף זיין בהיכל הבינה,

English translation 1224

"for the point gives life to the palace, that if there is no point, the palace serves nothing"215,

"שהנקודה מחי' את ההיכל שאם אין נקודה אין ההיכל משמש כלום" 215,

English translation 1225

as stated,

כאמור,

English translation 1226

that "one who averts his eyes

אז "המעלים עיניו

English translation 1227

(wisdom)

(חכמה)

English translation 1228

from charity" is "the palace serves nothing".

מן הצדקה" איז "אין היכל משמש כלום".

English translation 1229

To the extent that this is "as if he serves idolatry",

ביז אז דאס איז "כאילו עובד עבודת כוכבים",

English translation 1230

because this concerns the mitzvah of charity,

ווארום דאס רעדט זיך וועגן מצות צדקה,

English translation 1231

which is equivalent to all the mitzvos,

וואס זי איז שקולה כנגד כל המצוות,

English translation 1232

and as explained in Tanya216 the reason for this, because "when one gives charity

וכמבואר בתניא 216 הטעם לזה ווייל "כשנותן צדקה

English translation 1233

(that a person gives from his labor, or 'with these coins he could have purchased the life of his soul to Hashem')

(שאדם נותן מיגיע כפיו אדער "במעות אלו הי' יכול לקנות חיי נפשו לה'")

English translation 1234

behold, his entire vital soul ascends to Hashem".

הרי כל נפשו החיונית עולה לה'".

English translation 1235

And one could elaborate on this,

ויש להאריך בזה,

English translation 1236

Give to the wise and he will become wiser,

ותן לחכם ויחכם עוד,

English translation 1237

that wisdom is the matter of sight,

וואס חכמה איז דער ענין הראי',

English translation 1238

Who is wise? One who sees the outcome

איזהו חכם הרואה את הנולד

English translation 1239

(as above),

(כנ"ל),

English translation 1240

like "Consider the loss of a mitzvah against its reward, and the reward of a transgression against its loss"217.

ע"ד "הוי מחשב הפסד מצוה כנגד שכרה ושכר עבירה כנגד הפסדה" 217.

English translation 1241

And through one thought

און דורך דער מחשבה אחת

English translation 1242

("Consider, etc.")

("הוי מחשב כו'")

English translation 1243

one tips himself and the entire world to the scale of merit and brings salvation and deliverance to himself and to them,

איז מען מכריע את עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות וגרם לו ולהם תשועה והצלה,

English translation 1244

until the true and complete redemption through our righteous Mashiach,

ביז די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1245

And speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1246

On the Zohar in our parshah there are no notes from my father. But there are his notes on the Zohar of the previous year's edition,

אויף דעם זהר בפרשתנו זיינען ניטא קיינע הערות פון טאטן. אבער עס זיינען דא זיינע הערות אויפן זהר דפ' שלפנ"ז,

English translation 1247

Parshas Eikev,

פ' עקב,

English translation 1248

from which

וואס מיני'

English translation 1249

(from Parshas Eikev)

(מש"פ עקב)

English translation 1250

all the days are blessed218,

מתברכין כולהו יומין 218,

English translation 1251

also Shabbos. And as discussed many times,

אויך דער שבת. וכמדובר כמ"פ,

English translation 1252

that it is contrary to reason to say that all the days of the week receive a blessing from Shabbos, but Shabbos does not receive the blessing! And it is also understood simply:

אז ס'איז היפך הסברא צו זאגן אז כל ימי השבוע באקומען א ברכה פון שבת משא"כ שבת באקומט ניט די ברכה! וכמובן אויך בפשטות:

English translation 1253

Since "he will eat on Shabbos" comes from "one who toiled on Erev Shabbos"219,

וויבאלד אז דער "יאכל בשבת" קומט פון דעם "מי שטרח בערב שבת" 219,

English translation 1254

and "one who toiled on Erev Shabbos" comes through the blessing of the preceding Shabbos –

און דער "טרח בערב שבת" קומט ע"י הברכה בשבת שלפניו –

English translation 1255

it is understood that the coming Shabbos receives a blessing

איז מובן אז דער שבת הבא באקומט א ברכה

English translation 1256

(through Erev Shabbos)

(ע"י ערב שבת)

English translation 1257

from the preceding Shabbos,

פון דעם שבת שלפניו,

English translation 1258

all the more so when it concerns a blessing in spirituality.

עאכו"כ ווען עס רעדט זיך וועגן א ברכה ברוחניות.

English translation 1259

In the notes on Parshas Eikev, my father220 comments on what is stated in Ra'aya Mehemna221 in the explanation of the wording of the blessing

אין די הערות בפ' עקב שטעלט זיך דער טאטע 220 אויף דעם וואס שטייט אין רעיא מהימנא 221 בפירוש נוסח הברכה

English translation 1260

(the blessing over enjoyments and the blessing over mitzvos)

(ברכת הנהנין וברכת המצוות)

English translation 1261

"Blessed are You, Hashem, our God, King of the universe"

"ברוך אתה ה' אלקינו מלך העולם"

English translation 1262

(and as also explained in the commentaries on the Zohar222) –

(וכמבואר אויך אין ביאורי הזהר 222) –

English translation 1263

"Blessed is the secret of the supernal source, to flow, to draw down, and to illuminate all the lamps",

"ברוך דא רזא דמקורא עלאה מכלא לארקא ולאמשכא ולאנהרא כל בוצינין",

English translation 1264

and he explains that "Blessed, which is the secret of the supernal source,

און איז מבאר אז "ברוך שהוא רזא דמקורא עלאה,

English translation 1265

namely the foundation of Abba,

דהיינו יסוד אבא,

English translation 1266

behold, wisdom is the yud of the Name,

הנה חכמה הוא יו"ד שבשם,

English translation 1267

which has three levels, and they are the three letters of yud,

שיש בזה ג' בחי' והוא הג' אותיות יו"ד,

English translation 1268

"yud is a point,

"י נקודה,

English translation 1269

vav is a line,

ו' קו,

English translation 1270

dalet is an area. And they also allude to Chabad,

ד' שטח. ורומזים ג"כ על חב"ד,

English translation 1271

for wisdom includes understanding and knowledge as well,

כי חכ' כולל בינה ודעת ג"כ,

English translation 1272

yud is wisdom,

י' חכמה,

English translation 1273

vav is knowledge,

ו' דעת,

English translation 1274

dalet is understanding. This is 'to flow' from yud,

ד' בינה. זהו לארקא מי',

English translation 1275

and 'to draw down' from vav,

ולאמשכא מו',

English translation 1276

for vav is drawing down,

כי ו' הוא המשכה,

English translation 1277

and 'to illuminate' from dalet,

ולאנהרא מד',

English translation 1278

for the illumination of light is in expansion, and that is area".

כי הארת אור הוא בהתפשטות והיינו שטח".

English translation 1279

This note was explained at the farbrengen of the previous year223. Now we will focus on the note of the following year,

וואס די הערה האט מען מבאר געווען בהתוועדות שלפנ"ז 223. וועט מען זיך איצטער אפשטעלן אויף דער הערה שלאח"ז,

English translation 1280

where he comments on the continuation of the explanation in Ra'aya Mehemna in the continuation of the wording of the blessing – "

וואו ער שטעלט זיך אויף דעם המשך הביאור ברע"מ בהמשך נוסח הברכה – "

English translation 1281

(Blessed)

(ברוך)

English translation 1282

are You, Hashem, our God" –

אתה ה' אלקינו" –

English translation 1283

"'You' is when He begins to be revealed,

"אתה לבתר שארי לאתגלייא,

English translation 1284

for this 'Blessed' is hidden, etc.,

דבא האי ברוך סתים איהו כו',

English translation 1285

'You' is the beginning of revelation to the heart, etc.,

אתה שירותא לאתגלייא לבו כו',

English translation 1286

and who is this? This is the secret of the right, etc., for it is found to be revealed. 'Hashem' is the secret of the middle,

ומאן איהו דא רזא דימינא כו' דהא אשתכח לאתגלייא. הוי' דא רזא דאמצעיתא,

English translation 1287

the secret of faith in all directions. 'Our God' is the side of the left, etc.",

רזא דמהימנותא בכל סטרין. אלקינו דא סטרא דשמאלא כו'",

English translation 1288

i.e., that "Blessed" is Chabad

ד.ה. אז "ברוך" איז חב"ד

English translation 1289

(as explained in the note of the previous year),

(כמבואר אין דער הערה שלפנ"ז),

English translation 1290

and "You, Hashem, our God" is Chagat,

און "אתה ה' אלקינו" איז חג"ח,

English translation 1291

And he is precise

און ער איז מדייק

English translation 1292

(in the note on the Zohar):

(אין דער הערה אויפן זהר):

English translation 1293

"In 'Atah' and 'Hashem' he uses the word 'raza' in each one,

"באתה ובהוי' נקט תיבת רזא בכל א',

English translation 1294

raza d'yemina,

רזא דימינא,

English translation 1295

raza d'emtza'ita,

רזא דאמצעיתא,

English translation 1296

but here by 'Elokeinu' he does not use 'raza',

וכאן באלקינו לא נקט רזא,

English translation 1297

only 'sitra',

רק סטרא,

English translation 1298

and by 'Hashem' he uses 'raza' twice,

ובהוי' נקט רזא ב"פ,

English translation 1299

raza d'emtza'ita,

רזא דאמצעיתא,

English translation 1300

raza d'meheimanuta". And he explains it according to how it is by the six days of creation which correspond to the six middot224:

רזא דמהימנותא". און ער איז דאס מבאר ע"ד ווי דאס איז בא די ששת ימי בראשית וועלכע זיינען כנגד די ששה מדות 224:

English translation 1301

"One can say according to how on the first day, when light was created, Chesed,

"י"ל ע"ד כמו ביום ראשון שנברא בו האור, חסד,

English translation 1302

it is written 'ki tov'225,

כתיב כי טוב 225,

English translation 1303

and on the third day, which corresponds to Tiferet, it is written226 twice 'ki tov',

וביום שלישי שלנגד ת"ת כתיב 226 ב"פ כי טוב,

English translation 1304

and on the second day, which corresponds to Gevurah, 'ki tov' is not written,

וביום שני שלנגד גבורה לא כתיב כי טוב,

English translation 1305

and behold, 'raza', which is secret and concealment, is like the aspect of 'tov',

והנה רזא שהוא סוד והעלם הוא כמו בחי' טוב,

English translation 1306

for 'tov' refers to concealment and hiding,

כי טוב הו"ע גניזה והעלם,

English translation 1307

as it is said227 on the verse225 'And Elokim saw the light that it was good',

כמא' 227 ע"פ 225 וירא אלקים את האור כי טוב,

English translation 1308

'for it is good to hide it etc.'

כי טוב לגנוז כו'

English translation 1309

[And to add according to the known that "or" has the gematria "raz"228,

[ולהוסיף ע"פ הידוע אז "אור" איז בגימטריא "רז" 228,

English translation 1310

and the meaning of light is good,

וואס ענינו של אור איז טוב,

English translation 1311

"the light that it was good"],

"האור כי טוב"],

English translation 1312

thus 'tov' is in secret and concealment, not spreading forth,

הרי שטוב הוא בסוד ובהעלם שאינו מתפשט,

English translation 1313

therefore 'tov' is like 'raza',

א"כ טוב הוא כמו רזא,

English translation 1314

therefore by 'Atah' which is Chesed etc., the right, like the first day when light was created,

לכן באתה שהוא חסד כו' ימינא כמו יום ראשון שנברא בו האור,

English translation 1315

he uses 'raza d'yemina',

נקטו רזא דימינא,

English translation 1316

just as on the first day it is said 'tov',

כמו שנאמר ביום ראשון טוב,

English translation 1317

and by 'Hashem' Tiferet, like the third day which corresponds to the sefirah of Tiferet,

ובהוי' ת"ת כמו יום שלישי שלנגד ספירת הת"ת,

English translation 1318

he uses twice 'raza' just as on the third day it is said twice 'tov',

נקטו ב"פ רזא כמו שנאמר ביום שלישי ב"פ טוב,

English translation 1319

and by 'Elokeinu' which corresponds to the attribute of Gevurah

ובאלקינו שהוא לנגד מדת הגבורה

English translation 1320

(and although here it is included in the right and the right in it etc. (as it states in the Zohar),

(ואם שכאן הוא כליל בימינא וימינא בי' כו' (ווי עס שטייט אין זהר),

English translation 1321

but the Name itself, Elokim, is in Gevurah,

אך הרי השם עצמו אלקים הוא בגבורה,

English translation 1322

the left)

שמאלא)

English translation 1323

like the second day which corresponds to Gevurah,

כמו יום שני שלנגד גבורה,

English translation 1324

he does not use 'raza' just as on the second day 'tov' is not said."

לא נקט בי' רזא כמו שביום שני לא נאמר טוב".

English translation 1325

And in the continuation of the matter, he explains the difference between Chesed and Gevurah

ובהמשך הענין איז ער מבאר דעם חילוק צווישן חסד וגבורה

English translation 1326

("Atah" and "Elokeinu") –

("אתה" און "אלקינו") –

English translation 1327

"Chesed in general etc. is only in the aspect of makif alone etc.,

"חסד בכלל כו' הוא רק בבחי' מקיף לבד כו',

English translation 1328

and Gevurah is the aspect of pnimi,

וגבורה הוא בחי' פנימי,

English translation 1329

and this is 'Elokeinu', our G-d,

וזהו אלקינו אלוקה שלנו,

English translation 1330

which is drawn down in the aspect of pnimiut,

שנמשך בבחי' פנימיות,

English translation 1331

for this is the matter of Gevurah and tzimtzum, that it be drawn down in the aspect of pnimiut etc."

כי זהו ענין גבורה וצמצום שיומשך בבחי' פנימיות כו'".

English translation 1332

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 1333

a) The lesson from this in avodat ha'adam. b) What is the explanation of that "or" and "tov" are the matter of "raz"

א) די הוראה דערפון אין עבודת האדם. ב) וואס איז דער ביאור אין דעם אז "אור" און "טוב" איז דער ענין פון "רז"

English translation 1334

(to the extent that "or" has the gematria "raz") –

(ביז אז "אור" איז בגימטריא "רז") –

English translation 1335

seemingly it is exactly the opposite:

לכאורה איז פונקט פארקערט:

English translation 1336

Light and good are a matter of revelation,

אור וטוב איז אן ענין של גילוי,

English translation 1337

precisely the opposite of "raz",

פונקט דער היפך פון "רז",

English translation 1338

secret and concealment –

סוד והעלם –

English translation 1339

so how does it fit that by Chesed

היינט ווי פאסט עס אז בא חסד

English translation 1340

("Atah"),

("אתה"),

English translation 1341

corresponding to the first day, tov,

כנגד יום ראשון, טוב,

English translation 1342

should stand "raz",

זאל שטיין "רז",

English translation 1343

and all the more so by Tiferet

ועאכו"כ אז בא תפארת

English translation 1344

("Hashem"),

("הוי'"),

English translation 1345

corresponding to the third day,

כנגד יום שלישי,

English translation 1346

twice tov,

ב"פ טוב,

English translation 1347

should stand yet two times "raz",

זאל שטיין נאך צוויי מאל "רז",

English translation 1348

two times concealment?!

צוויי מאל העלם?!

English translation 1349

The entire matter of a blessing is a blessing and hamshacha229 and addition beyond the usual according to "tmidin kesidran". If it is the regular hamshacha –

דער גאנצער ענין פון א ברכה איז א ברכה והמשכה 229 והוספה יותר מכפי הרגיל לויט "תמידין כסדרן". אויב דאס איז די המשכה הרגילה –

English translation 1350

it is not a blessing. A blessing means that there comes a new blessing and hamshacha in addition to the regular state. And in this consists the entirety of the avodah of a Jew –

איז דאס ניט א ברכה. א ברכה הייסט אז עס קומט צו א ברכה והמשכה חדשה בהוספה אויף דעם מצב הרגיל. וואס אין דעם באשטייט כללות העבודה פון א אידן –

English translation 1351

to draw down blessing and hamshacha in all the worlds more than the worlds possess from themselves230.

צו ממשיך זיין ברכה והמשכה בכל העולמות מער וויפל די עולמות פארמאגן מצד עצמם 230.

English translation 1352

And based on this it is understood that in order to draw down Chesed

וואס עפ"ז איז מובן אז בכדי ממשיך זיין חסד

English translation 1353

(blessing)

(ברכה)

English translation 1354

it must come from a level that until now was in concealment,

דארף דאס קומען פון א דרגא וואס איז ביז איצטער געווען בהעלם,

English translation 1355

in the aspect of "raz",

בבחי' "רז",

English translation 1356

because if it is a level that already stands in revelation from itself –

ווארום אויב דאס איז א דרגא וואס שטייט שוין בגלוי מצ"ע –

English translation 1357

it is already revealed,

איז דאס שוין בגלוי,

English translation 1358

and one does not need to come to an additional blessing and hamshacha upon it;

און מ'דארף אויף דעם ניט אנקומען צו א ברכה והמשכה נוספת;

English translation 1359

rather, the very matter of blessing compels saying that it comes from a level that until now stood in the aspect of raz

נאר דער עצם ענין פון ברכה איז מכריח זאגן אז דאס קומט פון א דרגא וואס איז ביז איצטער געשטאנען בבחי' רז

English translation 1360

(in secret and concealment),

(בסוד ובהעלם),

English translation 1361

and the hamshacha of the blessing consists of this, that he reveals also the aspect of raz.

און די המשכת הברכה באשטייט דערפון אז ער איז מגלה אויך בחי' רז.

English translation 1362

Therefore it states in Ra'aya Mehemna on "Atah"

דערפאר שטייט אין רע"מ אויף "אתה"

English translation 1363

(the aspect of Chesed)

(בחי' חסד)

English translation 1364

"raza d'yemina",

"רזא דימינא",

English translation 1365

and therefore light in general has the gematria "raz" –

און דערפאר איז אור בכלל בגימטריא "רז" –

English translation 1366

because the entire matter of the hamshacha of light and Chesed comes from a level that until then was in the aspect of raz

ווייל דער גאנצער ענין פון המשכת אור וחסד קומט פון א דרגא וואס איז ביז דעמולט געווען בבחי' רז

English translation 1367

(in concealment).

(בהעלם).

English translation 1368

Afterwards, there must be the aspect of gevurah,

דערנאך דארף זיין דער ענין פון גבורה,

English translation 1369

"Eloheinu",

"אלקינו",

English translation 1370

"the left side" –

"סטרא דשמאלא" –

English translation 1371

as explained231 regarding "tzedakah and mishpat"232 or "mishpat and tzedakah"233:

כמבואר 231 בענין "צדקה ומשפט" 232 אדער "משפט וצדקה" 233:

English translation 1372

In order that the flow of chesed and tzedakah be measured according to the vessel of the recipient –

בכדי אז די השפעת חסד וצדקה זאל זיין געמאסטן לפי כלי המקבל –

English translation 1373

one must have the aspect of gevurah,

דארף מען האבן דעם ענין הגבורה,

English translation 1374

a reckoning and accounting

א דין וחשבון

English translation 1375

(mishpat)

(משפט)

English translation 1376

so that the flow be measured according to the vessel of the recipient,

אז די השפעה זאל זיין אפגעמאסטן לפי כלי המקבל,

English translation 1377

and not be in a manner of an abundance of good that they cannot receive,234

און זאל ניט זיין באופן פון רוב טובה שאינם יכולים לקבל 234,

English translation 1378

which would cause a breaking of the vessels,

וואס וועט גורם זיין שבירת הכלים,

English translation 1379

or if one needs physical things, one gives him spiritual things,

אדער יענער דארף האבן גשמיות גיט מען אים רוחניות,

English translation 1380

which is a very fine thing,

וואס דאס איז זייער א פיינע זאך,

English translation 1381

and he is therefore grateful,

און עס קומט אים דערפאר א דאנק,

English translation 1382

but primarily, that one needs physical things.

אבער לכל לראש דארף יענער האבן גשמיות.

English translation 1383

[As we learn from the conduct of the Baal Shem Tov,

[ווי מ'לערנט עס אפ פון הנהגת הבעש"ט,

English translation 1384

that even before his Torah (spirituality) was revealed,

אז נאך איידער וואס תורתו (רוחניות) איז נתגלה געווארן,

English translation 1385

he would help simple Jews physically,235

פלעגט ער העלפן אידן פשוט בגשמיות 235,

English translation 1386

as is known of the Baal Shem Tov stories before the time of his revelation,

כידוע די בע"ש'סקע מעשיות קודם הזמן שנתגלה,

English translation 1387

and not in the manner of Baal Shem Tov stories (which are supernatural),

און ניט באופן פון בע"ש'סקע מעשיות (שלא ע"ד הרגיל),

English translation 1388

but this was his regular order] –

נאר אזוי איז געווען זיין סדר הרגיל] –

English translation 1389

For this, there must be the aspect of gevurah and tzimtzum, so that the drawing down and flow of chesed and tzedakah be in a manner of pnimiyut,

דארף דערצו זיין דער ענין הגבורה והצמצום אז די המשכת והשפעת חסד וצדקה זאל זיין בבחי' פנימיות,

English translation 1390

according to the measure of the vessel of the recipient.

לפי ערך כלי המקבל.

English translation 1391

And since this is a matter of gevurah, tzimtzum, and concealment

און וויבאלד אז דאס איז אן ענין של גבורה וצמצום והעלם

English translation 1392

(so that the other can receive the flow) –

(בכדי אז יענער זאל קענען מקבל זיין די השפעה) –

English translation 1393

it is explicitly relevant that there not be an additional revelation from the aspect of raz,

איז דא בפירוש נוגע אז עס זאל ניט זיין א גילוי נוסף מבחי' רז,

English translation 1394

for the movement of gevurah is not to draw down additional lights,

ווארום די תנועה פון גבורה איז ניט צו ממשיך זיין תוס' אורות,

English translation 1395

but rather the opposite –

נאר אדרבה –

English translation 1396

to conceal and contract the light and chesed according to the measure of the vessel of the recipient. Therefore, it does not say "raza d'smola"

צו מעלים ומצמצם זיין דעם אור וחסד לפי ערך כלי המקבל. דערפאר שטייט דערביי ניט "רזא דשמאלא"

English translation 1397

(only "stra d'smola").

(נאר "סטרא דשמאלא").

English translation 1398

This is the explanation of the statement of our Sages, may their memory be for a blessing,236 regarding what is written "Bereishit bara Elokim"

וואס דאס איז דער ביאור אין דעם מאמר רז"ל 236 אויף דעם וואס עס שטייט "בראשית ברא אלקים"

English translation 1399

("and it did not say 'bara Hashem'") –

("ולא אמר ברא ה'") –

English translation 1400

"At first, it arose in thought to create the world with the attribute of judgment

"בתחלה עלה במחשבה לברוא את העולם במדת הדין

English translation 1401

(the name Elokim)

(שם אלקים)

English translation 1402

He saw that the world would not endure, so He partnered with it the attribute of mercy

וראה שאין העולם מתקיים שיתף עמו מדת הרחמים

English translation 1403

(the name Havayah)."

(שם הוי') ",

English translation 1404

And seemingly –

ולכאורה –

English translation 1405

how is it that the Supreme One,

ווי קומט עס אז דער אויבערשטער,

English translation 1406

Who is the nature of good,

וואס ער איז טבע הטוב,

English translation 1407

would initially want to create the world with the attribute of judgment,

זאל לכתחילה וועלן באשאפן די וועלט במדת הדין,

English translation 1408

and only when "He saw that the world would not endure, He partnered with it the attribute of mercy",

און נאר ווען "ראה שאין העולם מתקיים שיתף עמו מדת הרחמים",

English translation 1409

but were it not for this, He would have created it with the attribute of judgment? The explanation of this is:237

אבער לולא זה וואלט ער עס באשאפן במדת הדין? איז דער ביאור בזה 237:

English translation 1410

In order for there to be an existence of the world, there must be the attribute of judgment and tzimtzum, so that the source not stand revealed,

בכדי עס זאל זיין א מציאות העולם דארף זיין מדת הדין וצמצום בכדי דער מקור זאל ניט שטיין בגלוי,

English translation 1411

for if the source stands revealed, it is the source and not a world,

ווייל אויב דער מקור שטייט בגלוי איז דאס מקור און ניט עולם,

English translation 1412

and in order for there to be an existence of a world, there must be the attribute of judgment and concealment of the light.

און בכדי עס זאל זיין א מציאות של עולם דארף זיין מדת הדין והעלם האור.

English translation 1413

That is, the existence of the world in its own essence is an existence of gevurah and judgment

ד.ה. אז מציאות העולם מצ"ע איז א מציאות של גבורה ודין

English translation 1414

(Elokim).

(אלקים).

English translation 1415

And only because "He saw that the world would not endure, He partnered with it the attribute of mercy",

און נאר מצד דעם וואס "ראה שאין העולם מתקיים שיתף עמו מדת הרחמים",

English translation 1416

a revelation of light,

א גילוי אור,

English translation 1417

but this revelation of light is "He partnered with it" –

אבער דער גילוי אור איז "שיתף עמו" –

English translation 1418

with the attribute of judgment,

מיט מדת הדין,

English translation 1419

meaning that the essence remains the attribute of judgment,

ד.ה. אז דער עיקר בלייבט מדת הדין,

English translation 1420

only "He partnered with it the attribute of mercy" within the attribute of judgment itself,

נאר "שיתף עמו מדת הרחמים" אין דעם מדת הדין עצמו,

English translation 1421

so that the revelation of light of the attribute of mercy not break the existence of the world,

בכדי אז דער גילוי אור פון מדת הרחמים זאל ניט ברעכן מציאות העולם,

English translation 1422

but rather it be drawn down within the boundaries of the world.

נאר דאס זאל נמשך ווערן בגדרי העולם.

English translation 1423

This is the matter,238

וואס דאס איז דער ענין 238,

English translation 1424

that after the world was created with the attribute of judgment

אז לאחרי שנברא העולם במדת הדין

English translation 1425

(in order that there be an existence of a world) –

(בכדי עס זאל זיין א מציאות של עולם) –

English translation 1426

a Jew comes there and his order of service begins with drawing down blessing and chesed into this world,

קומט דארט א איד און זיין סדר העבודה הויבט זיך אן מיט המשכת הברכה וחסד אין דעם עולם,

English translation 1427

additional lights,

תוספת אורות,

English translation 1428

more than the world possesses in its own essence.

מער וויפל דער עולם פארמאגט מצ"ע.

English translation 1429

This is the matter of a Jew –

וואס דאס איז דער ענין פון א איד –

English translation 1430

that wherever he goes, he breaks through the barrier

אז וואו ער גייט איז ער פורץ גדר

English translation 1431

(in holiness).

(בקדושה).

English translation 1432

So too, when he comes into the world

אזוי אויך ווען ער קומט אין וועלט

English translation 1433

(which was created with the attribute of judgment)

(שנברא במדת הדין)

English translation 1434

he must there break through the barrier,

דארף ער דארט פורץ גדר זיין,

English translation 1435

and draw down blessing and chesed more than the world has in its own essence.

און ממשיך זיין ברכה וחסד מער וויפל די וועלט האט מצ"ע.

English translation 1436

But the flow of chesed is drawn down through the aspect of gevurah, measured according to the vessel of the recipient,

אבער די השפעת חסד ווערט נמשך דורך בחי' גבורה געמאסטן לויט כלי המקבל,

English translation 1437

that is, a drawing down that is above the world

ד.ה. א המשכה שלמעלה מעולם

English translation 1438

(chesed)

(חסד)

English translation 1439

into the boundaries of the world.

אין גדרי העולם.

English translation 1440

This is the matter of "He partnered with it the attribute of mercy"

וואס דאס איז דער ענין פון שיתף עמו מדת הרחמים

English translation 1441

(the union of chesed and gevurah) –

(חיבור חסד וגבורה) –

English translation 1442

that after there is the reckoning and accounting

אז לאחרי ווי ס'איז דא דער דין וחשבון

English translation 1443

(from the aspect of gevurah,

(מבחי' גבורה,

English translation 1444

"Eloheinu")

"אלקינו")

English translation 1445

regarding the flow of chesed

בהשפעת החסד

English translation 1446

("Atah") –

("אתה") –

English translation 1447

then the flow descends in actuality to the recipient in a manner of chesed and gevurah together

דעמולט קומט אראפ די השפעה בפועל צו דעם מקבל באופן פון חסד וגבורה ביחד

English translation 1448

(the attribute of mercy).

(מדת הרחמים).

English translation 1449

This is the matter of "Havayah",

וואס דאס איז דער ענין פון "הוי'",

English translation 1450

the aspect of Tiferet,

בחי' תפארת,

English translation 1451

corresponding to the third day, in which "ki tov" was doubled,239

כנגד יום השלישי שהוכפל בו כי טוב 239,

English translation 1452

good for heaven and good for creatures,240

טוב לשמים וטוב לבריות 240,

English translation 1453

both good for heaven –

סיי טוב לשמים –

English translation 1454

the aspect of chesed,

בחי' חסד,

English translation 1455

and good for creatures –

און סיי טוב לבריות –

English translation 1456

the aspect of gevurah, so that it be commensurate and good for creatures

בחי' גבורה בכדי עס זאל זיין בערך און טוב לבריות

English translation 1457

(not in a manner of an abundance of good that they cannot receive).

(ניט באופן פון רוב טובה שאינם יכולים לקבל).

English translation 1458

And since now the influence descends in actual deed below

און וויבאלד אז איצטער אראפ די השפעה בעשי' בפועל למטה

English translation 1459

(to the recipient),

(צו דעם מקבל),

English translation 1460

in the aspect of Chesed together with the aspect of Gevurah

בחי' חסד צוזאמען מיט בחי' גבורה

English translation 1461

(i.e., Chesed according to the measure of the vessel of the recipient),

(ד.ה. חסד לפי ערך כלי המקבל),

English translation 1462

the attribute of Rachamim –

מדת הרחמים –

English translation 1463

this must come from an even higher level in Raz

דארף דאס קומען פון נאך א העכערע דרגא אין רז

English translation 1464

(concealment),

(העלם),

English translation 1465

because since it must be drawn down to the lowest level, it must come from the highest height,

ווארום וויבאלד אז עס דארף נמשך ווערן למטה מטה דארף עס קומען פון גבוה גבוה,

English translation 1466

two times Raz

ב' פעמים רז

English translation 1467

(higher than the aspect of Raz the first time, which is sufficient for the drawing down of Chesed as it still stands in the thought of the influencer,

(העכער ווי בחי' רז פעם א' וואס איז גענוג פאר המשכת החסד ווי דאס שטייט נאך במחשבת המשפיע,

English translation 1468

before it descends in actual deed),

איידער עס קומט אראפ בעשי' בפועל),

English translation 1469

such an exalted level that stands in concealment twofold,

אזא דרגא נעלית וואס שטייט בהעלם בכפליים,

English translation 1470

As discussed many times regarding the third day, on which "it was good" was doubled,

כמדובר כמ"פ בנוגע צו יום שלישי שהוכפל בו כי טוב,

English translation 1471

that the explanation of this is

אז דער פירוש בזה איז

English translation 1472

(not that part of the day is one time good and part of the day the second time good, but rather)

(ניט אז חלק היום איז איין מאל טוב וחלק היום דער צווייטער טוב, נאר)

English translation 1473

the entire day is doubled from two aspects of good,

כל היום כולו איז כפול פון ב' בחי' טוב,

English translation 1474

likewise two aspects of Raz in Tiferet means Raz twofold. And even more than Raz twofold,

עד"ז ב' בחי' רז בתפארת איז דער טייטש רז בכפליים. און נאכמער פאר רז בכפליים,

English translation 1475

as understood from the parable in the Gemara241 that two people together can lift more than twice as much as each of them alone can lift.

כמובן פון דעם משל אין גמרא 241 אז צוויי מענטשן צוזאמען קענען אויפהויבן מער פאר צוויי מאל ווי יעדערער פון זיי אליין קען אויפהויבן.

English translation 1476

And likewise regarding two times Raz

ועד"ז בנוגע ב' פעמים רז

English translation 1477

(in Tiferet),

(בתפארת),

English translation 1478

this is more than twice each of them.

איז דאס מער פאר צוויי מאל יעדערער פון זיי.

English translation 1479

From this is also understood the practical directive:

דערפון איז אויך מובן די הוראה בפועל:

English translation 1480

First and foremost, a person must know that his purpose is to bestow blessing, Chesed, and Tzedakah,

לכל לראש דארף א איך וויסן אז ענינו איז צו משפיע זיין ברכה וחסד וצדקה,

English translation 1481

both regarding himself,

הן בנוגע לעצמו,

English translation 1482

"to bestow kindness with the wretched and poor that is his body"242,

"לגמול חסד עם העלובה ועני' היא גופו" 242,

English translation 1483

and regarding others.

והן בנוגע הזולת.

English translation 1484

And this is generally the concept of blessing –

וואס דאס איז בכללות דער ענין הברכה –

English translation 1485

"Blessed are You, Hashem, our God, King of the universe":

"ברוך אתה ה' אלקינו מלך העולם":

English translation 1486

When a person wants

בשעת א איך וויל

English translation 1487

(for example)

(לדוגמא)

English translation 1488

to drink a glass of water

טרינקען א גלאז וואסער

English translation 1489

(a reality of the world),

(א מציאות של עולם),

English translation 1490

he first recites a blessing,

מאכט ער פריער א ברכה,

English translation 1491

"Blessed are You, Hashem, our God, King of the universe, by Whose word all things exist",

"ברוך אתה ה' אלקינו מלך העולם שהכל נהי' בדברו",

English translation 1492

and likewise on every food item and on every mitzvah he first recites a blessing,

ועד"ז אויף יעדער דבר מאכל און אויף יעדער מצוה מאכט ער פריער א ברכה,

English translation 1493

through which he draws down additional lights,

וואס דורך דעם איז ער ממשיך תוספת אורות,

English translation 1494

blessing and influence,

ברכה והמשכה,

English translation 1495

into the world.

אין וועלט.

English translation 1496

And in order to perform this service, it is not sufficient that the person does it only in actual deed,

און בכדי טאן די עבודה איז ניט מספיק אז דער איך זאל דאס טאן נאר במעשה בפועל,

English translation 1497

rather he must invest in it all his ten faculties –

נאר ער דארף אין דעם אריינלייגן אלע זיינע עשר כחות –

English translation 1498

Chabad of his soul

חב"ד שבנפשו

English translation 1499

("Baruch",

("ברוך",

English translation 1500

"to draw forth and extend and illuminate"),

"לארקא ולאמשכא ולאנהרא"),

English translation 1501

and Chagat of his soul

און חג"ת שבנפשו

English translation 1502

("Atah Hashem Elokeinu"),

("אתה ה' אלקינו"),

English translation 1503

which also include the attributes that follow them,

וואס זיי זיינען כולל אויך די מדות שלאחרי זה,

English translation 1504

Nahi and Malchut,

נה"י ומלכות,

English translation 1505

which are supports of Chagat as is known.

וועלכע זיינען סניפים פון חג"ת כידוע.

English translation 1506

And in particular, it descends

ובפרטיות קומט עס אראפ

English translation 1507

(after "Baruch")

(נאך "ברוך")

English translation 1508

into the phrases "Atah Hashem Elokeinu",

אין די לשונות "אתה הוי' אלקינו",

English translation 1509

corresponding to Chesed, Gevurah, and Tiferet

כנגד חסד גבורה ותפארת

English translation 1510

(like the first day, second day, and third day).

(ע"ד יום ראשון יום שני ויום שלישי).

English translation 1511

And in service:

ובעבודה:

English translation 1512

In order to draw down Chesed and Tzedakah,

בכדי ממשיך זיין חסד וצדקה,

English translation 1513

it is required that he not remain standing at his level as he was until now,

פאדערט זיך אז ער זאל ניט בלייבן שטיין בדרגתו ווי ער איז געשטאנען ביז דעמולט,

English translation 1514

for then no additional influence of Chesed and Tzedakah comes,

ווארום דעמולט קומט ניט צו קיין תוס' השפעת חסד וצדקה,

English translation 1515

rather he must reveal the aspect of Raz within him,

נאר ער זאל מגלה זיין בחי' רז שבו,

English translation 1516

and in service –

ובעבודה –

English translation 1517

that it is not sufficient that he conduct himself according to his habit,

אז ס'איז ניט מספיק ער זאל זיך פירן ע"פ הרגילות שלו,

English translation 1518

even if this is a habit in holiness in which he has already conducted himself a hundred times,

אפילו אויב דאס איז א רגילות דקדושה אין וועלכע ער האט שוין געפירט מאה פעמים,

English translation 1519

but this has become his nature,

איז דאס אבער געווארן טבע שלו,

English translation 1520

consequently this is not a matter of "servant of God"243,

במילא איז דאס ניט אן ענין של "עובד אלקים" 243,

English translation 1521

rather he must change from his habit,

נאר ער דארף משנה זיין מרגילותו,

English translation 1522

i.e., draw down a new influence from his aspect of Raz

ד.ה. ממשיך זיין א המשכה חדשה מבחי' רז שלו

English translation 1523

(which until now did not stand in revelation),

(וואס איז ביז איצטער ניט געשטאנען בגלוי),

English translation 1524

above his measurement and limitation until now.

למעלה ממדידה והגבלה שלו עד עתה.

English translation 1525

Afterwards, he must measure that the influence to "the wretched and poor that is his body" and to the other should not be in a manner that breaks them,

דערנאך דארף ער אפמעסטן אז די השפעה עם "העלובה ועני' היא גופו" און צו דעם זולת זאל ניט זיין באופן אז דאס זאל זיי צוברעכן,

English translation 1526

but rather an influence according to their vessels and limitations

נאר א השפעה לויט זייערע כלים והגבלות

English translation 1527

(the aspect of Gevurah).

(בחי' גבורה).

English translation 1528

And then the influence must descend in actual deed below,

און דעמולט דארף די השפעה אראפקומען בפועל למטה,

English translation 1529

whereupon there comes into this an additional influence from the highest height,

וואס דעמולט קומט אין דעם צו א תוס' המשכה מגבוה גבוה,

English translation 1530

two times Raz,

ב' פעמים רז,

English translation 1531

as above.

כנ"ל.

English translation 1532

And one can connect this with the concept of seeing

ויש לקשר זה מיט דעם ענין הראי'

English translation 1533

("Re'eh") –

("ראה") –

English translation 1534

and this is also the transition to the concept in Pirkei Avot –

און דאס איז אויך דער איבערגאנג צו דעם ענין אין פרקי אבות –

English translation 1535

as is known that the concept of seeing is connected with unity.

כידוע אז ענין הראי' איז פארבונדן מיט אחדות.

English translation 1536

As understood from the words of the Yerushalmi244 that that which Jerusalem is "a city that was joined together with itself"245,

כמובן פון דברי הירושלמי 244 אז דאס וואס ירושלים איז "עיר שחוברה לה יחדיו" 245,

English translation 1537

"a city that makes all of Israel into friends" –

"עיר שהיא עושה כל ישראל לחברים" –

English translation 1538

was "at the time that the tribes went up there",

איז געווען "בשעה ששם עלו שבטים",

English translation 1539

i.e., "at the time of the pilgrimage"246,

ד.ה. "בשעת הרגל" 246,

English translation 1540

and one can say the explanation of this

ויש לומר הביאור בזה

English translation 1541

(in the inner aspect of the matters) –

(בפנימיות הענינים) –

English translation 1542

that through that which at the time of the pilgrimage there was "every male shall appear before Hashem your God",

אז דורך דעם וואס בשעת הרגל איז געווען "יראה כל זכורך את פני ה' אלקיך",

English translation 1543

just as one comes to see, etc.,

כשם שבא לראות וכו',

English translation 1544

this brought about the concept of unity among Israel.

האט דאס אויפגעטאן דעם ענין האחדות בין ישראל.

English translation 1545

And likewise conversely –

ועד"ז לאידך –

English translation 1546

the concept of unity

דער ענין האחדות

English translation 1547

(self-nullification)

(ביטול)

English translation 1548

is a vessel for seeing the face of our God.

איז א כלי אויף ראיית פני אלקינו.

English translation 1549

As it is written247 "Bless us, our Father, all of us as one, with the light of Your countenance",

כמ"ש 247 "ברכנו אבינו כולנו כאחד באור פניך",

English translation 1550

i.e., that through "all of us as one" comes "bless us, our Father, etc., with the light of Your countenance",

ד.ה. אז דורך "כולנו כאחד" ווערט "ברכנו אבינו כו' באור פניך",

English translation 1551

"with the light of the King's countenance of life"248.

"באור פני מלך חיים" 248.

English translation 1552

And based on this, we can explain that which is stated in the current chapter

ועפ"ז יש לבאר דאס וואס עס שטייט אין היינטיקן פרק

English translation 1553

(in Avot) 249,

(אין אבות) 249,

English translation 1554

that among the "ten 249 miracles were performed for our ancestors in the Holy Temple etc." was "they stood crowded and prostrated themselves with ample space",

אז צווישן די "עשרה* 249 נסים נעשו לאבותינו בבית המקדש כו'" איז געווען "עומדים צפופים ומשתחוים רווחים",

English translation 1555

the small containing the many 250,

מועט המחזיק את המרובה 250,

English translation 1556

the matter of unity,

דער ענין האחדות,

English translation 1557

and also that "no 249 person ever said to another, 'The place is too narrow for me to stay overnight in Jerusalem'"

און אויך אז "לא* 249 אמר אדם לחבירו צר לי המקום שאלין בירושלים

English translation 1558

(during the time of the pilgrimage 251) –

(בשעת העלי' לרגל 251) " –

English translation 1559

because the matter of the appearance during the pilgrimage in Jerusalem and in the Holy Temple

ווייל דער ענין הראי' בשעת הרגל בירושלים ובביהמ"ק

English translation 1560

("Every male of yours shall appear before the face of the L-rd, the G-d of Israel")

("יראה כל זכורך את פני ה"א")

English translation 1561

is connected with the matter of unity and self-nullification,

איז פארבונדן מיט ענין האחדות והביטול,

English translation 1562

"they stood crowded and prostrated themselves with ample space",

"עומדים צפופים ומשתחוים רווחים",

English translation 1563

and "no one said

און "לא אמר

English translation 1564

(even did not say)

(אפילו לא אמר)

English translation 1565

to another, 'The place is too narrow for me to stay overnight in Jerusalem'",

אדם לחבירו צר לי המקום שאלין בירושלים",

English translation 1566

the city that was united together.

עיר שחוברה לה יחדיו.

English translation 1567

At the beginning of the current chapter, the Mishnah says:

אין אנהויבט פון היינטיקן פרק זאגט די משנה:

English translation 1568

"With ten utterances the world was created,

"בעשרה מאמרות נברא העולם,

English translation 1569

and what does Scripture teach [by this]? Could it not have been created with one utterance?

ומה תלמוד לומד והלא במאמר אחד יכול להבראות,

English translation 1570

Rather, to exact punishment from the wicked who destroy the world that was created with ten utterances, and to give reward to the righteous who sustain the world that was created with ten utterances."

אלא להפרע מן הרשעים שמאבדין את העולם שנברא בעשרה מאמרות וליתן שכר לצדיקים שמקימין את העולם שנברא בעשרה מאמרות".

English translation 1571

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 1572

A) A wonder –

א) א דבר פלא –

English translation 1573

A strong difficulty 252:

א קלאץ קשיא 252:

English translation 1574

Since the wicked destroy a world that is worth one "utterance"

וויבאלד אז די רשעים זיינען מאבד אן עולם וואס איז שוה א "מאמר אחד"

English translation 1575

("could have been created with one utterance") –

("במאמר אחד יכול להבראות") –

English translation 1576

why are they liable [for the fact] that the Supreme One created it "with ten utterances"?

פארוואס זיינען זיי שולדיק אז דער אויבערשטער האט עס באשאפן "בעשרה מאמרות";

English translation 1577

"Behold, Reuven bought a vessel worth a zuz for ten zuzim, and Shimon stole it –

"והלא ראובן שקנה כלי שוה זוז בעשרה זוזים וגנבו שמעון –

English translation 1578

is it possible that he should pay him ten zuzim etc."?!

היתכן שיפרע לו עשרה זוזים כו'"?!

English translation 1579

B) Since it is a Torah of kindness –

ב) וויבאלד אז ס'איז א תורת חסד –

English translation 1580

the Mishnah should have, first and foremost, prefaced the side of good and kindness,

האט די משנה געדארפט לכל לראש מקדים זיין דעם צד הטוב והחסד,

English translation 1581

"to give reward to the righteous who sustain the world that was created with ten utterances",

"ליתן שכר לצדיקים שמקימין את העולם שנברא בעשרה מאמרות",

English translation 1582

and afterwards stated the side opposite to good,

און דערנאך זאגן דעם צד פון היפך הטוב,

English translation 1583

"to exact punishment from the wicked who destroy the world that was created with ten utterances",

"להפרע מן הרשעים שמאבדין את העולם שנברא בעשרה מאמרות",

English translation 1584

"so that they may hear and so that they may learn" 7253

"למען ישמעו ולמען ילמדו" 7253

English translation 1585

C) The wording "to exact punishment from the wicked" –

ג) דער לשון "להפרע מן הרשעים" –

English translation 1586

seemingly it should have said "to exact punishment upon the wicked",

לכאורה האט געדארפט שטיין "להפרע בהרשעים",

English translation 1587

like "when I smite in the land of Egypt" 254,

ע"ד "בהכותי בארץ במצרים" 254,

English translation 1588

"smite the wicked" 255,

"הכות הרשע" 255,

English translation 1589

"forty lashes he may strike him" 256 –

"ארבעים יכנו" 256 –

English translation 1590

because one exacts punishment upon the wicked,

ווארום מ'איז פורע אין דעם רשע,

English translation 1591

not from the wicked?

ניט פון דעם רשע?

English translation 1592

D) The connection of this to "Re'eh"

ד) די שייכות דערפון צו "ראה"

English translation 1593

(since we study this chapter,

(וויבאלד מ'לערנט דעם פרק,

English translation 1594

with Divine providence,

בהשגח"פ,

English translation 1595

on the Shabbat of Parshat Re'eh).

בשבת פ' ראה).

English translation 1596

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 1597

It is explained in many places 257 the meaning of "could have been created with one utterance",

ס'איז מבואר בכ"מ 257 דער פירוש אין "במאמר אחד יכול להבראות",

English translation 1598

that this "one utterance" itself also includes the ten utterances,

אז דער "מאמר אחד" איז אין זיך אויך כולל די עשרה מאמרות,

English translation 1599

in concealment or in potential

בהעלם אדער בכח

English translation 1600

(or whatever term one might use for this).

(אדער וועלכע לשון מ'זאל אויף דעם נוצן).

English translation 1601

And within this itself there are two explanations:

און אין דעם גופא זיינען דא צוויי פירושים:

English translation 1602

A) "With one utterance" refers to the Sefirah of Keter 258,

א) "במאמר אחד" גייט אויף ספירת הכתר 258,

English translation 1603

which is above the ten utterances corresponding to the ten Sefirot,

וואס איז למעלה פון די עשרה מאמרות כנגד העשר ספירות,

English translation 1604

like the general principle preceding the particulars –

ע"ד הכלל קודם הפרט –

English translation 1605

Keter includes within itself in potential and concealment all ten Sefirot;

כתר איז אין זיך כולל בכח ובהעלם אלע עשר ספירות;

English translation 1606

B) "With one utterance" refers to the Sefirah of Malchut 259,

ב) "במאמר אחד" גייט אויף ספירת המלכות 259,

English translation 1607

which is below the ten utterances corresponding to the ten Sefirot,

וואס איז למטה פון די עשרה מאמרות כנגד העשר ספירות,

English translation 1608

like the general principle after the particulars –

ע"ד הכלל לאחר הפרט –

English translation 1609

because Malchut also includes within itself all ten Sefirot,

ווייל מלכות איז אין זיך אויך כולל אלע עשר ספירות,

English translation 1610

the sum total of all the ten Sefirot.

דער סך-הכל פון אלע ע"ס.

English translation 1611

And the meaning of "could have been created with one utterance" is –

און דער פירוש אין "במאמר אחד יכול להבראות" איז –

English translation 1612

that the creation could have been "with one utterance",

אז דער בריאה האט געקענט זיין "במאמר אחד",

English translation 1613

through Keter or through Malchut,

ע"י כתר אדער ע"י מלכות,

English translation 1614

in which case the creation would also have included all ten levels,

וואס דעמולט וואלט אין דער בריאה אויך געווען כלול אלע עשר דרגות,

English translation 1615

but only in potential and concealment,

אבער נאר בכח ובהעלם,

English translation 1616

and in revelation and actuality there would have been no matter of division,

און בגלוי ובפועל וואלט ניט געווען קיין ענין של התחלקות,

English translation 1617

one would have seen in revelation only one matter,

מ'וואלט געזען בגלוי נאר איין ענין,

English translation 1618

because the coming into being would have been through one utterance;

וויבאלד אז די התהוות וואלט געווען ע"י מאמר אחד;

English translation 1619

However, since the purpose of the creation of the world is "to reveal the perfection of His powers etc."

וויבאלד אבער אז דער תכלית פון בריאת העולם איז "לגלות שלימות כחותיו כו'"

English translation 1620

(as it states in Etz Chaim 260),

(ווי עס שטייט אין עץ חיים 260),

English translation 1621

therefore the creation was through ten utterances,

דערפאר איז די בריאה געווען ע"י עשרה מאמרות,

English translation 1622

not as they are included in their source in Keter or in their sum total in Malchut,

ניט ווי זיי זיינען כלול אין זייער שרש בכתר אדער אין זייער סך-הכל במלכות,

English translation 1623

rather ten utterances in their own right

נאר עשרה מאמרות בפ"ע

English translation 1624

(not only nine utterances,

(ניט בלויז תשעה מאמרות,

English translation 1625

but also the one utterance stands in its own right,

נאר אויך דער מאמר אחד שטייט בפ"ע,

English translation 1626

not included in Keter or Malchut)

ניט כלול אין כתר אדער מלכות)

English translation 1627

through the ten Sefirot as they stand in their own right in their place

ע"י העשר ספירות ווי זיי שטייען בפ"ע במקומם

English translation 1628

(not included in Keter or in Malchut),

(ניט כלול בכתר אדער במלכות),

English translation 1629

whereby the perfection of His powers etc. is revealed,

וואס דעמולט ווערן נתגלה שלימות כחותיו כו',

English translation 1630

and a world is created that consists of division of details etc. in revelation and actuality.

און עס ווערט באשאפן אן עולם וואס באשטייט פון התחלקות הפרטים כו' בגילוי ובפועל.

English translation 1631

And based on this, the concept of "to exact retribution from the wicked who destroy the world that was created with ten utterances, and to give reward to the righteous who sustain the world that was created with ten utterances" is understood –

ועפ"ז איז מובן דער ענין פון "להפרע מן הרשעים שמאבדין את העולם שנברא בעשרה מאמרות וליתן שכר לצדיקים שמקימין את העולם שנברא בעשרה מאמרות" –

English translation 1632

even though "with one utterance it could have been created"261:

אע"פ וואס "במאמר אחד יכול להבראות" 261:

English translation 1633

If the world had been created with one utterance, the details would not have stood in revelation

אויב די וועלט וואלט באשאפן געווארן במאמר אחד וואלטן די פרטים ניט געשטאנען בגלוי

English translation 1634

(only in potential and concealment).

(מערניט בכח ובהעלם).

English translation 1635

Then one could not give reward and punishment for ten utterances –

וואלט מען דעמולט ניט געקענט געבן שכר ועונש אויף עשרה מאמרות –

English translation 1636

because the concept of reward and punishment is for something revealed,

ווארום דער ענין פון שכר ועונש איז אויף א דבר שבגלוי,

English translation 1637

not for something concealed and potential;

ניט אויף אן ענין שבהעלם ובכח;

English translation 1638

specifically through the fact that it was created with ten utterances,

דוקא דורך דעם וואס נברא בעשרה מאמרות,

English translation 1639

one sees the

זעט מען די

English translation 1640

(ten)

(עשרה)

English translation 1641

details in revelation –

פרטים בגלוי –

English translation 1642

reward and punishment can exist for a matter of ten.

קען זיין שכר ועונש אויף אן ענין של עשרה.

English translation 1643

The connection to "See"

די שייכות צו "ראה"

English translation 1644

(vision):

(ראי'):

English translation 1645

The entire difference between creation with one utterance or with ten utterances

דער גאנצער חילוק צווישן בריאה במאמר אחד אדער בעשרה מאמרות

English translation 1646

(the difference between concealment and revelation,

(דער חילוק צווישן העלם וגילוי,

English translation 1647

potential and actual) –

כח ופועל) –

English translation 1648

is only from the aspect of vision:

איז נאר מצד הראי':

English translation 1649

If the division of details stands in concealment and potential

אויב די התחלקות הפרטים שטייען בהעלם ובכח

English translation 1650

(with one utterance)

(במאמר אחד)

English translation 1651

he cannot see it,

קען ער עס ניט זען,

English translation 1652

if it stands in revelation and actuality

אויב עס שטייט בגלוי ובפועל

English translation 1653

(with ten utterances)

(בעשרה מאמרות)

English translation 1654

he can see it.

קען ער עס יע זען.

English translation 1655

However, from the aspect of the power of hearing –

משא"כ מצד כח השמיעה –

English translation 1656

even if he sees only one matter revealed,

איז אפילו אויב ער זעט נאר בגלוי איין ענין,

English translation 1657

the world that was created with one utterance,

העולם שנברא במאמר אחד,

English translation 1658

he can contemplate and arrive at the conclusion that within this generality lie many details.

קען ער זיך מתבונן זיין און צוקומען צו דער מסקנא אז אין דעם כלל ליגן א ריבוי פרטים.

English translation 1659

As explained in many places, the difference between sight and hearing:

כמבואר בכ"מ דער חילוק צווישן ראי' ושמיעה:

English translation 1660

Hearing –

שמיעה –

English translation 1661

when one hears about something,

בשעת מ'הערט וועגן א זאך,

English translation 1662

one cannot hear all the details at once,

קען מען ניט הערן אלע פרטים בבת אחת,

English translation 1663

rather one hears detail after detail,

נאר מ'הערט פרט אחר פרט,

English translation 1664

first one hears one detail,

פריער הערט מען איין פרט,

English translation 1665

then another detail, etc.,

דערנאך נאך א פרט וכו',

English translation 1666

and afterwards one connects all the details and has one complete matter. Sight –

און דערנאך איז מען מחבר אלע פרטים און מ'האט איין ענין שלם. ראי' –

English translation 1667

is exactly the opposite:

איז פונקט פארקערט:

English translation 1668

when one sees something,

בשעת מ'זעט א זאך,

English translation 1669

one sees all the details at once,

זעט מען אלע פרטים בבת אחת,

English translation 1670

and only afterwards does one distinguish that this is on its right and this is on its left,

און ערשט דערנאך קלייבט מען זיך פאנאנדער אז דאס איז מימינו און דאס איז משמאלו,

English translation 1671

and this is in this color and this is in a second color, etc.

און דאס איז בצבע זה און דאס איז בצבע שני וכו'.

English translation 1672

Based on this it is understood,

וואס עפ"ז איז מובן,

English translation 1673

that when one hears something,

אז בשעת מ'הערט א זאך,

English translation 1674

even if one does not immediately hear all the details,

איז אפילו אויב מ'הערט ניט גלייך אלע פרטים,

English translation 1675

afterwards one can come to know and contemplate that there are additional details in it;

קען מען דערנאך צוקומען צו דערוויסן זיך און זיך מתבונן זיין אז אין דעם זיינען פאראן נאך פרטים;

English translation 1676

however, when one sees something –

משא"כ בשעת מ'זעט א זאך –

English translation 1677

one sees the entire thing immediately:

זעט מען גלייך די גאנצע זאך:

English translation 1678

If one saw only one matter –

אויב מ'האט געזען נאר איין ענין –

English translation 1679

one will always remain with that one matter,

וועט מען אלעמאל בלייבן מיט דעם איין ענין,

English translation 1680

details will not come afterwards,

עס וועלן דערנאך ניט צוקומען פרטים,

English translation 1681

if one saw a multitude of details –

אויב מ'האט געזען א ריבוי פרטים –

English translation 1682

one remains with a multitude of details.

בלייבט מען מיט א ריבוי פרטים.

English translation 1683

It follows that specifically from the aspect of the power of sight there is a difference between concealment and revelation,

קומט אויס אז דוקא מצד כח הראי' איז דא דער חילוק צווישן העלם וגלוי,

English translation 1684

potential and actual

כח ופועל

English translation 1685

(one utterance and ten utterances).

(מאמר אחד און עשרה מאמרות).

English translation 1686

Since in the current chapter

וויבאלד אז אין היינטיקן פרק

English translation 1687

(the fifth262)

(חמישי 262)

English translation 1688

the matter of Shemittah is also mentioned –

ווערט דערמאנט אויך וועגן דעם ענין פון שמיטה –

English translation 1689

"Exile comes to the world... and for the desecration of the Shemittah of the land";

"גלות בא לעולם כו' ועל שמיטת הארץ";

English translation 1690

and additionally, this is also discussed in the weekly Torah portion263;

און דערצו רעדט זיך וועגן דעם אויך בפרשת השבוע 263;

English translation 1691

and we are now in a year that is the eve of the seventh year –

און מ'שטייט איצטער אין א יאר ערב שנת השביעית –

English translation 1692

therefore, this is the place to again mention the preparations that one must begin to make for the coming seventh year,

דערפאר איז כאן המקום צו נאכאמאל דערמאנען וועגן די הכנות וואס מ'דארף אנהויבן מאכן צו דער קומענדיקער שנה השביעית,

English translation 1693

As the law is264 that the preparations for the seventh year begin "thirty days before Rosh Hashanah"

ווי דער דין איז 264 אז די הכנות צו שנה השביעית הויבן זיך אן "ל' יום לפני ר"ה"

English translation 1694

[according to Rabbi Yosei –

[ולדעת ר' יוסי –

English translation 1695

"two weeks" before the thirty days],

"לשתי שבתות" לפני הל' יום],

English translation 1696

i.e., from Rosh Chodesh Elul

ד.ה. פון ראש חודש אלול

English translation 1697

[when "it is customary that when a person writes a letter to his friend... from Rosh Chodesh Elul... he hints to him... that he should merit in the coming days of judgment for good, to be written and sealed in the Book of Good Life"265].

[וואס "נוהגין כשכותב אדם לחבירו אגרת כו' מן ר"ח אלול כו' רומז לו כו' שיזכה בימי הדין הבאים לטובה להיות נכתב ונחתם בספר חיים טובים" 265].

English translation 1698

And accordingly, the preparations in connection with the matter of the "Shemittah Fund" must begin.

ועד"ז דארפן זיך אנהויבן די הכנות בקשר מיט דעם ענין פון "קרן השמיטה".

English translation 1699

And also regarding the matter of making a Pruzbul,

און אויך בנוגע דעם ענין פון מאכן א פרוזבול,

English translation 1700

according to the ruling of the Alter Rebbe266,

כפס"ד אדה"ז 266,

English translation 1701

that the time for making the Pruzbul is, initially, at the end of the sixth year

אז זמן עשיית הפרוזבול איז לכתחילה בסוף שנה הששית

English translation 1702

(because "even though Shemittah only releases at its end...

(ווייל "אף ששביעית אינה משמטת אלא בסופה...

English translation 1703

some say that once the seventh year enters, it is forbidden to claim a debt").

י"א שמשנכנסת שנת השביעית אסור לתבוע חוב").

English translation 1704

And since one cannot do this at the very last moment before Rosh Hashanah –

און היות אז מ'קען דאך דאס ניט טאן ברגע האחרון פאר ר"ה –

English translation 1705

therefore one must do it before that,

דערפאר דארף מען עס טאן לפני זה,

English translation 1706

as has been discussed at length many times267.

כמדובר כמ"פ בארוכה 267.

English translation 1707

May it be His will that very soon the desire of all Israel be fulfilled to fulfill the commandments dependent on the Land in the Land of Israel in the true and complete redemption.

ויה"ר אז בקרוב ממש זאל מקויים ווערן רצון כל ישראל צו מקיים זיין די מצוות התלויות בארץ אין ארץ ישראל בגאולה האמיתית והשלימה.

English translation 1708

And all the more so from that which the Gemara relates268 regarding Moshe Rabbeinu,

ובמכ"ש דערפון וואס די גמרא דערציילט 268 בנוגע צו משה רבינו,

English translation 1709

that "Why did Moshe Rabbeinu desire to enter the Land of Israel,

אז "מפני מה נתאווה משה רבינו ליכנס לארץ ישראל,

English translation 1710

does he need to eat its fruit, etc.,

וכי לאכול מפרי' הוא צריך כו',

English translation 1711

rather, Moshe said: Many commandments were commanded to Israel and they are only fulfilled in the Land of Israel,

אלא כך אמר משה הרבה מצוות נצטוו ישראל ואין מתקיימין אלא בארץ ישראל,

English translation 1712

I will enter the Land so that they may all be fulfilled through me."

אכנס אני לארץ כדי שיקיימו כולן על ידי".

English translation 1713

What is it then that this was so by Moshe Rabbeinu,

וואס מה-דאך אז אזוי איז געווען בא משה רבינו,

English translation 1714

the chosen of all mankind269,

דער נבחר מכל מין האדם 269,

English translation 1715

and even on his last day,

און נאך ביום האחרון שלו,

English translation 1716

when he stood at the pinnacle of perfection,

ווען ער איז געשטאנען בתכלית השלימות,

English translation 1717

"today my days and years are full"270,

"היום מלאו ימי ושנותי" 270,

English translation 1718

and "his eye was not dimmed etc."271 –

און "לא כהתה עינו כו'" 271 –

English translation 1719

all the more so that this is the desire of all Yisrael now!

עאכו"כ אז דאס איז די תאוה פון כל בני ישראל איצטער!

English translation 1720

And especially since every Jew has within himself the Moshe within him,

ובפרט אז יעדער איד האט אין זיך דער משה שבקרבו,

English translation 1721

which affects his actual service,

וואס פועל'ט אויף זיין עבודה בפועל,

English translation 1722

as explained in Tanya272.

כמבואר בתניא 272.

English translation 1723

From this it is also understood,

דערפון איז אויך מובן,

English translation 1724

that just as Moshe Rabbeinu said "I will enter the Land so that they all will be sustained through me",

אז כשם ווי משה רבינו האט געזאגט "אכנס אני לארץ כדי שיתקיימו כולם על ידי",

English translation 1725

and as explained in many places the interpretation of this,

וכמבואר בכ"מ הפירוש בזה,

English translation 1726

"the meaning is so that I will sustain them all, and what is the language 'they will be sustained' etc.,

"דהול"ל כדי שאקיים את כולם ומהו הלשון שיתקיימו כולן כו',

English translation 1727

for if he would have brought them into the Land, then through this Yisrael would have had eternal existence in the Land and the Beis HaMikdash would not have been destroyed, and thus all the mitzvos dependent on the Land and on the Beis HaMikdash would also have been fulfilled forever, and it is understood that they would have been practiced by Yisrael,

דאם הי' הוא הי' מכניסם לארץ שעי"ז הי' לישראל קיום נצחי בארץ ולא הי' נחרב ביהמ"ק א"כ עי"ז כל המצות התלויות בארץ ובבהמ"ק היו מתקיימים ג"כ לעולם וד"ל שהיו נוהגין בישראל,

English translation 1728

unlike now, when terumos and maasros and korbanos are not practiced until the future to come"273,

משא"כ עכשיו הרי אינן נוהגין תרומות ומעשרות וקרבנות עד לע"ל" 273,

English translation 1729

and therefore Moshe prayed "Va'eschanan etc. and let me see the Land"274,

און דערפאר האט משה מתפלל געווען "ואתחנן גו' ואראה את הארץ" 274,

English translation 1730

"so that through this they would have eternal existence in the Land and the Beis HaMikdash would not have been destroyed etc."275.

"שעי"ז הי' להם קיום נצחי בארץ ולא הי' נחרב ביהמ"ק כו'" 275.

English translation 1731

So just as this was by Moshe Rabbeinu,

איז כשם ווי דאס איז געווען בא משה רבינו,

English translation 1732

so too, corresponding to this, it exists in every Jew,

איז מעין זה דא בא יעדער איד,

English translation 1733

by virtue of the Moshe within him,

מצד דעם משה שבקרבו,

English translation 1734

that through the fulfillment of mitzvos by him, he fulfills the mitzvah,

אז דורך קיום המצוות על ידו איז ער מקיים די מצוה,

English translation 1735

as our sages, of blessed memory, said276 on the verse277 "and you shall do them" –

כמאחז"ל 276 עה"פ 277 "ועשיתם אותם" –

English translation 1736

"and you shall do them",

"ועשיתם אתם",

English translation 1737

I consider it as if you made Me,

מעלה אני עליכם כאילו עשאוני,

English translation 1738

and according to the teaching of the Maggid278 on the verse279 "and you shall keep My statutes and My judgments which a man shall do and live by them" –

וכתורת הרב המגיד 278 עה"פ 279 "ושמרתם את חוקותי ואת משפטי אשר יעשה האדם וחי בהם" –

English translation 1739

so through the fulfillment of mitzvos a person draws life into the mitzvos. And it is known the story of the Baal Shem Tov280,

אז דורך קיום המצוות איז א איך ממשיך חיות אין די מצוות. וכידוע דער סיפור מיטן בעש"ט 280,

English translation 1740

that his tzitzis would shake by themselves,

אז זיינע ציצית פלעגן זיך אליין טרייסלען,

English translation 1741

because of the fact that he drew life into them,

מצד דעם וואס ער האט אין זיי ממשיך געווען חיות,

English translation 1742

for it is the nature of every living thing to move.

וואס טבע כל חי שמתנועע.

English translation 1743

And after all this it is understood –

וואס לאחרי כל זה איז מובן –

English translation 1744

that since Yisrael desire to fulfill the mitzvos dependent on the Land,

אז וויבאלד נתאוו בני ישראל צו מקיים זיין די מצוות התלויות בארץ,

English translation 1745

and most of the mitzvos are dependent on "six years you shall sow your field etc."281 –

וואס רוב המצוות זיינען תלוי אין "שש שנים תזרע שדך גו'" 281 –

English translation 1746

then if Moshiach would delay, heaven forbid, until the seventh year –

איז אויב משיח וועט זיך פארהאלטן ח"ו ביז שנה השביעית –

English translation 1747

the Jews would have a claim that they could not fulfill most of the mitzvos dependent on the Land in "six years you shall sow your field etc."

וועלן אידן האבן א טענה אז זיי האבן ניט געקענט מקיים זיין רוב מצוות התלויות בארץ בשש שנים תזרע שדך גו'

English translation 1748

(because it will already be the seventh year)!

(ווארום ס'וועט שוין זיין שנה השביעית)!

English translation 1749

So this is another reason that Moshiach must already come at least thirty days before Rosh HaShanah,

איז דאס נאך א טעם אז משיח דארף שוין קומען עכ"פ פאר ל' יום קודם ר"ה,

English translation 1750

before Rosh Chodesh Elul

פאר ר"ח אלול

English translation 1751

(when the caution regarding field work begins,

(ווען עס הויבט זיך אן דער זהירות בעבודת השדה,

English translation 1752

"one may not plant, nor graft, nor layer on the eve of the Sabbatical year less than thirty days before Rosh HaShanah"),

"אין נוטעין ואין מבריכין ואין מרכיבין ערב שביעית פחות מל' יום קודם ר"ה"),

English translation 1753

in order that there should still be time to fulfill the mitzvos dependent on "six years you shall sow your field".

בכדי מ'זאל נאך האבן צייט צו מקיים זין די מצוות התלויות בשש שנים תזרע שדך.

English translation 1754

And even before this –

און נאך לפני זה –

English translation 1755

already on this Shabbos,

שוין בשבת זה,

English translation 1756

Parshas Re'eh;

ש"פ ראה;

English translation 1757

before Parshas Shoftim –

פאר ש"פ שופטים –

English translation 1758

what is this coming to teach us,

מאי קמ"ל,

English translation 1759

rather also on this Shabbos,

נאר אויך בשבת זה,

English translation 1760

Parshas Re'eh 5746,

ש"פ ראה תשמ"ו,

English translation 1761

especially in the time of Rava d'Ravvin,

בפרט בזמן רעוא דרעוין,

English translation 1762

and in this place –

ובמקום זה –

English translation 1763

Moshiach Tzidkeinu comes,

קומט משיח צדקנו,

English translation 1764

and we go immediately,

און מ'גייט תיכף ומיד,

English translation 1765

"with the clouds of heaven"282,

"ארו עם ענני שמיא" 282,

English translation 1766

to our holy Land,

אין ארצנו הקדושה,

English translation 1767

"a land which etc. the eyes of Hashem your God are always upon it, from the beginning of the year to the end of the year"283,

"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 283,

English translation 1768

and there itself in Yerushalayim the holy city,

און דארטן גופא אין ירושלים עיר הקודש,

English translation 1769

"the city of the great King"284,

"קרית מלך רב" 284,

English translation 1770

and to the Temple Mount,

ולבהר הבית,

English translation 1771

and to the third Beis HaMikdash,

ולביהמ"ק השלישי,

English translation 1772

where there will be "every male of yours shall appear before the face of Hashem your God",

וואס דארט וועט זיין "יראה כל זכורך את פני ה' אלקיך",

English translation 1773

just as one comes to see, so one comes to be seen, and just as one comes to be seen, so one comes to see,

כשם שבא לראות כך בא ליראות וכשם שבא ליראות כך בא לראות,

English translation 1774

not only "and now, Yisrael, listen" as it is also in the time of exile or in Eretz Yisrael in general,

ניט נאר "ועתה שמע ישראל" ווי ס'איז אויך בזמן הגלות אדער אין ארץ ישראל בכלל,

English translation 1775

but in a manner of seeing

נאר באופן של ראי'

English translation 1776

(as Moshe Rabbeinu wanted285 and)

(ווי משה רבינו האט געוואלט 285 און)

English translation 1777

as it will be in Yerushalayim and in the Beis HaMikdash.

ווי ס'וועט זיין בירושלים ובביהמ"ק.

English translation 1778

And since Jews want and the Holy One, blessed be He, wants that we go out of exile –

און וויבאלד אז אידן ווילן און דער אויבערשטער וויל אז מ'זאל ארויסגיין פון גלות –

English translation 1779

therefore "nothing will be withheld from them etc."286,

איז לא יבצר מהם כו' 286,

English translation 1780

and the redemption comes immediately,

און עס קומט גלייך די גאולה,

English translation 1781

on this very Shabbos,

בשבת זה ממש,

English translation 1782

Parshas Re'eh 5746,

ש"פ ראה תשמ"ו,

English translation 1783

"with our young and with our old etc. with our sons and with our daughters"287,

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 287,

English translation 1784

very soon,

בקרוב ממש,

English translation 1785

and with joy and a good heart,

ובשמחה וטוב לבב,

English translation 1786

"a great congregation shall return here"288.

"קהל גדול ישובו הנה" 288.

English translation 1787

The matter in the Rambam –

דער ענין אין רמב"ם –

English translation 1788

at least the questions on the matter and in brief:

עכ"פ די שאלות בדבר ובקיצור:

English translation 1789

In today's Rambam lesson we learn the end of Hilchos Avodas Yom HaKippurim

אין היינטיקער שיעור רמב"ם לערנט מען סוף הל' עבודת יוהכ"פ

English translation 1790

(chapters 4 and 5. As the matter was discussed in (the) 3rd, 4th and 5th in a farbrengen previously289).

(פרק ד' וה'. כמדובר הענין ב(ג') ד' וה' אין א התוועדות שלפנ"ז 289).

English translation 1791

At the beginning of the lesson290 the Rambam writes "The order of all the services on this day

בתחלת השיעור 290 שרייבט דער רמב"ם "סדר כל המעשים שביום זה

English translation 1792

(Yom HaKippurim)

(יוהכ"פ)

English translation 1793

is as follows:

כך הוא:

English translation 1794

Around midnight they cast lots for the removal of the ashes from the altar. And they arrange the pyre and remove the ashes from the altar in the manner that is done every day, in the order we have explained, until they reach the slaughter of the Tamid,

כחצות הלילה מפיסין לתרומת הדשן. ומסדרין את המערכה ומדשנין את המזבח כדדרך שעושין בכל יום על הסדר שביארנו עד שיגיעו לשחיטת התמיד,

English translation 1795

When they reach the slaughter of the Tamid, they spread a linen sheet between the Kohen and the people,

כשיגיעו לשחוט את התמיד פורסין סדין של בוץ בין כהן ובין העם,

English translation 1796

And why linen? So that he should recognize that the service of the day is in linen garments,

ולמה של בוץ כדי שיכיר שעבודת היום בבגדי בוץ,

English translation 1797

And he removes the ordinary garments and immerses and dons the golden garments and sanctifies his hands and feet and slaughters the Tamid for the majority of its two [sides] etc."

ופושט בגדי חול וטובל ולובש בגדי זהב ומקדש ידיו ורגליו ושוחט בתמיד רוב שנים וכו'".

English translation 1798

[And to note,

[ולהעיר,

English translation 1799

immediately after the Rambam writes that "when they come to slaughter the daily offering, they spread a linen sheet between the priest and the people,

אז גלייך נאך דעם וואס דער רמב"ם שרייבט אז "כשיגיעו לשחוט את התמיד פורסין סדין של בוץ בין כהן ובין העם,

English translation 1800

and why of linen? So that he should recognize that the service of the day is in linen garments" –

ולמה של בוץ כדי שיכיר שעבודת היום בבגדי בוץ" –

English translation 1801

he continues:

איז ער ממשיך:

English translation 1802

"And he removes the ordinary garments, immerses, and dons the golden garments",

"ופושט בגדי חול וטובל ולובש בגדי זהב",

English translation 1803

not linen garments!].

ניט בגדי בוץ!].

English translation 1804

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 1805

The Rambam writes earlier291 that all the services on Yom Kippur are performed by the Kohen Gadol.

דער רמב"ם שרייבט פריער 291 אז אלע עבודות ביוהכ"פ ווערן געטאן ע"י הכהן גדול.

English translation 1806

According to this, it is not understood what the Rambam writes that "they cast lots for the removal of the ashes and arrange the arrangement, etc.",

ולפי"ז איז ניט מובן וואס דער רמב"ם שרייבט אז "מפיסין לתרומת הדשן ומסדרין את המערכה כו'",

English translation 1807

i.e., that the removal of the ashes and the arrangement of the arrangement were not specifically by the Kohen Gadol,

ד.ה. אז תרומת הדשן וסידור המערכה איז ניט געווען דוקא ע"י הכהן גדול,

English translation 1808

but rather by lot

נאר ע"י פיוס

English translation 1809

(lottery)

(גורל)

English translation 1810

by whichever priest it would be. And even if one would say that the Kohen Gadol participated in the lot

באיזה כהן שיהי'. ואפילו אויב מ'וועט זאגן אז דער כהן גדול האט זיך משתתף געווען אין דער גורל

English translation 1811

(even though it does not appear so),

(אע"פ וואס ס'איז ניט משמע כן),

English translation 1812

the lot could still fall upon another priest,

קען אבער דער גורל אויספאלן אויף א צווייטן כהן,

English translation 1813

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1814

"whatever separates, separates from the majority"292 –

"כל דפריש מרובא פריש" 292 –

English translation 1815

how does this accord with the fact that the services on Yom Kippur were performed by the Kohen Gadol?

איז ווי שטימט עס דערמיט אז די עבודות ביוהכ"פ זיינען געווען ע"י הכה"ג?

English translation 1816

And it is forced to say that the service of the removal of the ashes is not part of the service,

ודוחק לומר אז עבודת תרומת הדשן איז ניט קיין חלק פון דער עבודה,

English translation 1817

because "he sanctifies his hands and feet for the removal of the ashes, even though he sanctifies before sunrise, he does not need to sanctify again after daylight, since he sanctified at the beginning of the service"293.

ווארום "קידש ידיו ורגליו לתרומת הדשן אע"פ שהוא מקדש קודם שתעלה השמש אינו צריך לחזור ולקדש אחר שהאיר היום שהרי בתחלת עבודה קידש" 293.

English translation 1818

All the more so regarding the arrangement of the arrangement,

עאכו"כ בנוגע צו סידור המערכה,

English translation 1819

which is certainly a part of the service,

וואס איז זיכער א חלק פון דער עבודה,

English translation 1820

for which sanctification of hands and feet is required –

וואס דערפאר דארף דערצו זיין קידוש ידים ורגלים –

English translation 1821

and nevertheless it is implied from the Rambam

ואעפ"כ איז משמע פון רמב"ם

English translation 1822

("and they arrange the arrangement, etc., in the manner done every day",

("ומסדרין את המערכה כו' כדרך שעושין בכל יום",

English translation 1823

which every day was not done by the Kohen Gadol)

וואס בכל יום איז דאס ניט געווען ע"י הכה"ג)

English translation 1824

that this was not done by the Kohen Gadol?

אז דאס איז ניט געווען ע"י הכה"ג?

English translation 1825

The question becomes even stronger:

די קשיא ווערט נאך שטארקער:

English translation 1826

The slaughter of the offerings on Yom Kippur was specifically by the Kohen Gadol –

שחיטת הקרבנות ביוהכ"פ איז געווען דוקא ע"י הכה"ג –

English translation 1827

even though during the rest of the year "the slaughter of holy things is valid by non-priests, even most holy things, etc."294,

אע"פ וואס בשאר ימי השנה איז "שחיטת הקדשים כשירה בזרים אפילו קדשי קדשים כו'" 294,

English translation 1828

and not only after the fact

און ניט נאר בדיעבד

English translation 1829

(since we do not find that the verse made it an impediment295),

(ווייל מ'געפינט ניט אז שנה הכתוב עליו לעכב 295),

English translation 1830

but even initially;

נאר לכתחילה;

English translation 1831

However, when it comes to the removal of the ashes and the arrangement of the arrangement on Yom Kippur,

משא"כ ווען עס רעדט זיך וועגן תרומת הדשן וסידור המערכה ביוהכ"פ,

English translation 1832

which is a part of the service and is always done by priests

וואס איז א חלק פון דער עבודה און ווערט אלעמאל געטאן ע"י הכהנים

English translation 1833

(and not by a non-priest) –

(ולא ע"י זר) –

English translation 1834

this was not specifically by the Kohen Gadol!

איז דאס געווען ניט דוקא ע"י הכה"ג!

English translation 1835

Thus the question arises:

ווערט די שאלה:

English translation 1836

Since the removal of the ashes and the arrangement of the arrangement

וויבאלד אז תרומת הדשן וסידור המערכה

English translation 1837

(which is always done by priests)

(וואס ווערט אלעמאל געטאן ע"י הכהנים)

English translation 1838

was not done by the Kohen Gadol on Yom Kippur –

איז ניט געווען ע"י הכה"ג ביוהכ"פ –

English translation 1839

then certainly the slaughter

האט דאך די שחיטה

English translation 1840

(which is valid by a non-priest)

(וואס איז בכלל כשירה בזר)

English translation 1841

should not have needed to be specifically by the Kohen Gadol?

זיכער ניט געדארפט זיין דוקא ע"י הכה"ג?

English translation 1842

This is understandable regarding the slaughter of the daily afternoon offering –

בשלמא בנוגע צו שחיטת תמיד בין הערביים –

English translation 1843

it is understood that after the slaughter of the daily morning offering was done by the Kohen Gadol,

איז מובן אז לאחרי ווי שחיטת תמיד של בוקר איז געווען ע"י הכה"ג,

English translation 1844

it is not fitting that the slaughter of the daily afternoon offering should be done by another,

פאסט ניט אז שחיטת תמיד בין הערביים זאל זיין דורך אן אנדערער,

English translation 1845

because there is a rule that "they ascend in holiness and do not descend"296. But the question is why the slaughter of the daily morning offering had to be specifically by the Kohen Gadol.

ווייל ס'איז א כלל אז "מעלין בקודש ואין מורידין" 296. אבער די שאלה איז פארוואס שחיטת תמיד של בוקר האט געדארפט זיין דוקא ע"י הכה"ג.

English translation 1846

At the end of the chapter (4)

בסוף הפרק (ד')

English translation 1847

the Rambam writes the order of the end of the service on Yom Kippur:

שרייבט דער רמב"ם דער סדר פון סוף העבודה ביוהכ"פ:

English translation 1848

"And afterwards

"ואחר כך

English translation 1849

(after the burning of the incense and the trimming of the lamps of the afternoon)

(לאחרי הקטרת הקטורת והטבת הנרות של בין הערביים)

English translation 1850

he sanctifies his hands and feet, removes the golden garments, dons his own garments, and goes out to his home, and all the people escort him to his home,

מקדש ידיו ורגליו ופושט בגדי זהב ולובש בגדי עצמו ויוצא לביתו וכל העם מלוין אותו עד ביתו,

English translation 1851

and he makes a holiday because he emerged safely from the Sanctuary."

ויום טוב הי' עושה על שיצא בשלום מן הקדש".

English translation 1852

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 1853

a) After the conclusion of the service, why does the Kohen Gadol need sanctification of hands and feet?

א) לאחרי סיום העבודה פארוואס דארף דער כה"ג האבן קידוש ידים ורגלים?

English translation 1854

b) The book of the Rambam is "laws upon laws". What is the law in that 1) "all the people escort him to his home"?

ב) דער ספר הרמב"ם איז "הלכות הלכות". וואס איז דער הלכה אין דעם אז 1) "כל העם מלוין אותו עד ביתו"?

English translation 1855

[One cannot say that this is according to the law that one must escort a person on the road,

[מ'קען ניט זאגן אז דאס איז ע"ד הדין אז מ'דארף מלוה זיין את האדם בדרך,

English translation 1856

because there it is due to danger297,

ווייל דארטן איז דאס מפני הסכנה 297,

English translation 1857

unlike regarding the return of the Kohen Gadol to his home in Jerusalem].

משא"כ בנוגע חזרת כה"ג לביתו בירושלים].

English translation 1858

And 2) "he makes a holiday, etc."?

און 2) "יום טוב הי' עושה וכו'"?

English translation 1859

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 1860

Also the conclusion of the law "and he goes out to his home and all the people escort him to his home,

אויך דער סיום ההלכה "ויוצא לביתו וכל העם מלוין אותו עד ביתו,

English translation 1861

and he makes a holiday because he emerged safely from the Sanctuary" is a part

ויום טוב הי' עושה על שיצא בשלום מן הקדש" איז א חלק

English translation 1862

(and continuation)

(והמשך)

English translation 1863

of the service of the day,

פון עבודת היום,

English translation 1864

therefore sanctification of hands and feet was required for this,

דערפאר האט דערצו געדארפט זיין קידוש ידים ורגלים,

English translation 1865

and therefore this is a matter of laws upon laws,

און דערפאר איז דאס אן ענין של הלכות הלכות,

English translation 1866

not merely a narrative

ניט גלאט א סיפור דברים

English translation 1867

(as will be explained).

(כדלקמן).

English translation 1868

It will be understood according to the great precision in the language of the Rambam

וועט מען עס פארשטיין לויט דעם גודל הדיוק בלשון הרמב"ם

English translation 1869

("clear and concise language"298 –

("לשון צח וקצר" 298 –

English translation 1870

as can be seen by comparing the language of the Rambam with the language of the Mishnah299 (the source of the Rambam),

ווי מ'קען עס זען ע"פ השוואת לשון הרמב"ם מיט לשון המשנה 299 (דער מקור פון רמב"ם),

English translation 1871

and in this itself there are several versions (as brought in Dikdukei Soferim and others),

ובזה גופא זיינען פאראן כמה גירסאות (ווי געבראכט אין דקדוקי סופרים ועוד),

English translation 1872

also according to the version of the Rambam:

אויך כגירסת הרמב"ם:

English translation 1873

In the Mishnah it states (according to the version before us) "and they accompany him to his house, and he would make a festive day for his friends when he came out safely from the Sanctuary." The Rambam writes:

אין משנה שטייט (לויט די גירסא שלפנינו) "ומלוין אותו עד ביתו ויום טוב הי' עושה לאוהביו בשעה שיצא בשלום מן הקודש". דער רמב"ם שרייבט:

English translation 1874

"And he goes out to his house, and all the people accompany him to his house (an addition to the version in the Mishnah where the words "all the people" do not appear),

"ויוצא לביתו וכל העם מלוין אותו עד ביתו (א הוספה אויף די גירסא אין משנה וואו עס שטייט ניט די ווערטער "וכל העם"],

English translation 1875

and he would make a festive day [and omits the word "his friends"] for that he came out [and not "when he came out" as in the Mishnah] safely from the Sanctuary."

ויום טוב הי' עושה [און איז משמיט דער ווארט "אוהביו"] על שיצא [און ניט "בשעה שיצא" ווי אין משנה] בשלום מן הקודש".

English translation 1876

According to the changes, it will be understood how this is a part of the service of the day and a matter of halachah:

לויט די שינויים וועט מען פארשטיין ווי דאס איז א חלק פון עבודת היום און אן ענין של הלכה:

English translation 1877

Because the Kohen Gadol performed the service on Yom Kippur as an agent of all the people,

וויבאלד אז דער כהן גדול האט געטאן די עבודה ביוהכ"פ אלס א שליח פון כל העם,

English translation 1878

and not only of "his friends"

און ניט נאר פון "אוהביו"

English translation 1879

[as the Rambam writes earlier that in addition to the prayer that the Kohen Gadol prayed for himself,

[ווי דער רמב"ם שרייבט פריער אז נוסף אויף די תפלה וואס דער כה"ג האט מתפלל געווען על עצמו,

English translation 1880

"Please Hashem, grant atonement for the sins... that I have sinned..."300,

"אנא השם כפר נא לחטאים כו' שחטאתי כו'" 300,

English translation 1881

and the prayer he prayed for all the Kohanim,

און די תפלה שהתפלל פאר אלע כהנים,

English translation 1882

"I and my household and the sons of Aharon, Your holy people",

"אני וביתי ובני אהרן עם קדושיך",

English translation 1883

he also prayed for all Jews,

האט ער אויך מתפלל געווען פאר אלע אידן,

English translation 1884

"Please Hashem, grant atonement for the sins... that they have sinned... before You, Your people the House of Israel..."301] –

"אנא השם כפר נא לחטאים כו' שחטאו כו' לפניך עמך בית ישראל כו'" 301] –

English translation 1885

therefore it was "and all the people accompany him to his house",

דערפאר איז געווען "וכל העם מלוין אותו עד ביתו",

English translation 1886

"and he would make a festive day",

"ויום טוב הי' עושה",

English translation 1887

not only "for his friends",

ניט נאר "לאוהביו",

English translation 1888

but for all the people.

נאר לכל העם.

English translation 1889

It follows,

קומט אויס,

English translation 1890

that by what the Rambam adds "and all the people accompany him to his house",

אז דערמיט וואס דער רמב"ם איז מוסיף "וכל העם מלוין אותו עד ביתו",

English translation 1891

and omits "

און משמיט "

English translation 1892

(and he would make a festive day)

(ויום טוב הי' עושה)

English translation 1893

for his friends" –

לאוהביו" –

English translation 1894

he expresses the halachah in this,

גיט ער ארויס דער הלכה שבזה,

English translation 1895

that a part of the service of the day is,

אז א חלק פון עבודת היום איז,

English translation 1896

that after the service of the Kohen Gadol in the Sanctuary as an agent for all the people,

אז לאחרי עבודת הכה"ג במקדש אלס שליח פאר כל העם,

English translation 1897

"all the people accompany him to his house" as an expression of gratitude for his having performed the service as their agent,

איז "כל העם מלוין אותו עד ביתו" אלס הכרת טובה אויף דעם וואס ער האט געטאן די עבודה בשליחותם,

English translation 1898

and "he would make a festive day",

און "יום טוב הי' עושה",

English translation 1899

not only "for his friends" but for all the people –

ניט נאר "לאוהביו" נאר לכל העם –

English translation 1900

because the Kohen Gadol's safe exit from the Sanctuary was a joy for all the people,

ווארום יציאת הכה"ג בשלום מן הקודש איז געווען א שמחה פאר כל העם,

English translation 1901

since the Kohen Gadol is their agent.

וויבאלד אז דער כה"ג איז זייער שליח.

English translation 1902

And the halachah in this that "he would make a festive day"

און דער הלכה אין דעם וואס "יום טוב הי' עושה"

English translation 1903

(because this too is a part of the service of the Kohen Gadol)

(ווייל דאס איז אויך א חלק פון עבודת הכה"ג)

English translation 1904

is also understood from the change in the language of the Rambam

איז אויך מובן פון דער שינוי בלשון הרמב"ם

English translation 1905

(regarding the language of the Mishnah):

(לגבי לשון המשנה):

English translation 1906

The Rambam writes "and he would make a festive day for that he came out safely from the Sanctuary",

דער רמב"ם שרייבט "ויום טוב הי' עושה על שיצא בשלום מן הקדש",

English translation 1907

a change from the language of the Mishnah "and he would make a festive day... when he came out safely from the Sanctuary":

בשינוי מלשון המשנה "ויו"ט הי' עושה כו' בשעה שיצא בשלום מן הקודש":

English translation 1908

"When he came out..." is still a narrative of when is the time that he would make a festive day –

"בשעה שיצא כו'" איז נאך א סיפור דברים ווען איז דער זמן וואס הי' עושה יו"ט –

English translation 1909

"when he came out...";

"בשעה שיצא כו'";

English translation 1910

but "and he would make a festive day for that he came out safely from the Sanctuary" –

אבער "ויו"ט הי' עושה על שיצא בשלום מן הקדש" –

English translation 1911

is a giving of reason and a halachah,

איז א נתינת טעם און א הלכה,

English translation 1912

that "he would make a festive day" because the Kohen Gadol came out safely from the Sanctuary and there was no matter of the opposite of life.

אז "יו"ט הי' עושה" צוליב דעם וואס דער כה"ג איז ארויס בשלום מן הקדש און ס'איז ניט געווען קיין ענין פון היפך החיים.

English translation 1913

And accordingly it follows that this is a part of the service of the Kohen Gadol –

וואס עפ"ז קומט אויס אז דאס איז א חלק פון עבודת הכה"ג –

English translation 1914

that because he came out safely,

אז צוליב דעם וואס יצא בשלום,

English translation 1915

from death to life,

מן המות אל החיים,

English translation 1916

he made a festive day.

האט ער געמאכט א יו"ט.

English translation 1917

And since it was a part of his service,

און וויבאלד אז ס'איז געווען א חלק מעבודתו,

English translation 1918

therefore it belongs in the book of Halachot.

דערפאר באלאנגט עס אין ספר הלכות.

English translation 1919

Accordingly, another question arises:

לפי"ז קומט צו נאך א שאלה:

English translation 1920

The law is302 that "four need to give thanks: those who descend to the sea, those who travel in deserts, and one who was ill and recovered, and one who was imprisoned in the house of confinement"

דער דין איז 302 אז "ארבעה צריכין להודות יורדי הים הולכי מדבריות ומי שהי' חולה ונתרפא ומי שהי' חבוש בבית האסורים"

English translation 1921

(acronym "Chaim"303).

(ר"ת "חיים" 303].

English translation 1922

And this

וואס דאס

English translation 1923

(the blessing of HaGomel)

(ברכת הגומל)

English translation 1924

was instituted in the present time in place of the thanksgiving offering304,

האט מען מתקן געווען בזמן הזה במקום הקרבן תודה 304,

English translation 1925

which was brought "for a matter of thanksgiving for a miracle that was done for him, such as those who descend to the sea and those who travel in deserts and those imprisoned in the house of confinement and a sick person who recovered, for they need to give thanks, as it is written about them*304 'Let them give thanks to Hashem for His kindness and His wonders for the children of men, and let them sacrifice sacrifices of thanksgiving'"305.

וואס מ'האט געבראכט "על דבר הודאה על נס שנעשה לו כגון יורדי הים והולכי מדבריות וחבושי בית האסורים וחולה שנתרפא שהם צריכין להודות שכתוב בהן* 304 יודו לה' חסדו ונפלאותיו לבני אדם ויזבחו זבחי תודה" 305.

English translation 1926

And it is known the difference between the custom of Ashkenazim and the custom of Sephardim306 whether the obligation of thanksgiving is specifically for these four or also for other cases of deliverance.

וידוע דער חילוק צווישן מנהג האשכנזים ומנהג הספרדים 306 צי דער חיוב הודאה איז דוקא בארבעה אלו אדער בא אנדערע פאלן פון הצלה.

English translation 1927

And according to the opinion that it applies to other cases of deliverance,

וע"פ הדיעה אז דאס איז אין אנדערע פאלן של הצלה,

English translation 1928

all the more so deliverance from death to life –

עאכו"כ הצלה ממות לחיים –

English translation 1929

it seemingly should have followed that the Kohen Gadol should have brought a thanksgiving offering for his having come out safely from the Sanctuary,

האט לכאורה געדארפט אויסקומען אז דער כהן גדול האט געדארפט ברענגען א קרבן תודה אויף דעם שיצא בשלום מן הקודש,

English translation 1930

just as he makes a festive day for this.

פונקט ווי ער מאכט אויף דעם א יו"ט.

English translation 1931

And that the Rambam does not mention it here

און דאס וואס דער רמב"ם דערמאנט עס דא ניט

English translation 1932

(as he mentions regarding making a festive day)

(ווי ער דערמאנט וועגן עשיית יו"ט)

English translation 1933

is not a question –

איז קיין שאלה ניט –

English translation 1934

because it is a matter understood by itself,

ווייל ס'איז א דבר המובן מעצמו,

English translation 1935

that for a deliverance from death one must bring a thanksgiving offering,

אז אויף א הצלה ממות דארף מען ברענגען א קרבן תודה,

English translation 1936

and its place is not in the Halachot of the Yom Kippur service.

און מקומו איז ניט אין הל' עבודת יוהכ"פ.

English translation 1937

But on the other hand, one could possibly say,

אבער פון צווייטן זייט וואלט מען געקענט אפשר זאגן,

English translation 1938

that since the Kohen Gadol initially entered the Holy of Holies with the thought that he should emerge in peace –

אז וויבאלד דער כה"ג איז לכתחילה אריין אין קדה"ק מיט דער מחשבה אז ער זאל ארויסקומען בשלום –

English translation 1939

he does not need to bring a thanksgiving offering,

דארף ער ניט ברענגען קיין קרבן תודה,

English translation 1940

just as one does not need to bring a thanksgiving offering for every mitzvah that a Jew merits to fulfill!307

פונקט ווי מ'דארף ניט ברענגען א קרבן תודה אויף יעדער מצוה וואס א איד איז זוכה מקיים זיין! 307

English translation 1941

But according to this, it is not understood why "he would make a festive day for having emerged safely from the Sanctuary":

אבער לפי"ז איז ניט מובן פארוואס "יום טוב הי' עושה על שיצא בשלום מן הקדש":

English translation 1942

If this is like the fulfillment of any mitzvah –

אויב דאס איז אזוי ווי קיום כל מצוה –

English translation 1943

one should not make a special festive day for it! Because according to this, a Jew would have to make a festive day every single day for having merited to fulfill a mitzvah of the Holy One, blessed be He!

דארף מען אויף דעם ניט מאכן א יו"ט מיוחד! ווייל לויט דעם וואלט א איד געדארפט מאכן א יו"ט בכל יום ויום אויף דעם וואס ער האט זוכה געווען מקיים זיין א מצוה של הקב"ה!

English translation 1944

The truth is –

דער אמת איז –

English translation 1945

that one should indeed make a festive day every single day for this,

אז מ'דארף אויף דעם טאקע מאכן א יו"ט בכל יום ויום,

English translation 1946

as per the ruling of the Rema308 "and a good heart makes a constant feast"309! And since it is about such a great festive day –

כפס"ד הרמ"א 308 "וטוב לב משתה תמיד" 309! און וויבאלד אז עס רעדט זיך וועגן אזא יו"ט גדול –

English translation 1947

how could it be that one should not say "L'Chaim" every single day on that occasion! One must indeed say "L'Chaim" –

איז היתכן אז מ'זאל דערביי ניט זאגן "לחיים" בכל יום ויום! דארף מען טאקע זאגן "לחיים" –

English translation 1948

if one does not fall asleep at the gathering –

אויב מ'שלאפט ניט באם פארברענגען –

English translation 1949

every single day,

בכל יום ויום,

English translation 1950

alone or with another, etc...

אליין זאגן אדער זאגן א צווייטן וכו'...

English translation 1951

[And if the festive day of the Kohen Gadol was indeed due to the joy of a mitzvah (as with every mitzvah),

[און אויב דער יו"ט של הכה"ג איז געווען טאקע מצד שמחה של מצוה (אזוי ווי בא יעדער מצוה),

English translation 1952

it seemingly has no place to be written in the laws of the Yom Kippur service (as above regarding the thanksgiving offering),

האט עס לכאורה ניט קיין ארט שרייבן אין הל' עבודת יוהכ"פ (כנ"ל בנוגע לקרבן תודה),

English translation 1953

for its place is among the laws concerning the joy of a mitzvah (end of the laws of Lulav)].

ווארום מקומו איז צווישן די דינים וועגן שמחה של מצוה (סוף הל' לולב)].

English translation 1954

Since the Rambam states here that the Kohen Gadol made a special festive day for this "for having emerged safely from the Sanctuary",

וויבאלד אז דער רמב"ם זאגט דא אז דער כה"ג האט געמאכט אויף דעם א יו"ט מיוחד "על שיצא בשלום מן הקדש",

English translation 1955

it is logical that he should also need to bring a thanksgiving offering.

איז מסתבר אז ער זאל אויך דארפן ברענגען א קרבן תודה.

English translation 1956

And in this very matter –

ובזה גופא –

English translation 1957

another question arises:

ווערט נאך א שאלה:

English translation 1958

The thanksgiving offering can only be brought the next morning

דעם קרבן תודה קען מען ערשט ברענגען מחר בבוקר

English translation 1959

(for "all offerings are only offered during the day"310).

(ווארום "כל הקרבנות אין מקריבין אותן אלא ביום" 310).

English translation 1960

So if the Kohen Gadol brought a thanksgiving offering, the question becomes –

איז אויב דער כה"ג האט געבראכט א קרבן תודה ווערט די שאלה –

English translation 1961

whether he made the festive day only in the morning

צי ער האט געמאכט דעם יו"ט ערשט בבוקר

English translation 1962

(together with the bringing of the thanksgiving offering),

(ביחד עם הבאת הקרבן תודה),

English translation 1963

or he made the festive day at night

אדער דער יו"ט האט ער געמאכט בלילה

English translation 1964

(as is implied by the simple language of the Rambam,

(ווי ס'איז משמע פון פשטות לשון הרמב"ם,

English translation 1965

"they would escort him to his house and he would make a festive day, etc."),

"מלוין אותו עד ביתו ויו"ט הי' עושה כו'"),

English translation 1966

in which case one can connect this festive day with the custom of our Nesi'im to eat a festive meal specifically at the conclusion of Yom Kippur,311

וואס דעמולט קען מען מקשר זיין דעם יו"ט מיטן מנהג של רבותינו נשיאינו צו עסן א סעודת יו"ט דוקא במוצאי יוהכ"פ 311,

English translation 1967

specifically at night

דוקא בלילה

English translation 1968

(not the next day).

(ניט למחרתו).

English translation 1969

In this Rambam there is another precision:

אין דעם רמב"ם איז דא נאך א דיוק:

English translation 1970

From the Rambam it emerges that immediately after the completion of his service in the Temple

פון רמב"ם קומט אויס אז תיכף לאחרי גמר עבודתו במקדש

English translation 1971

(the burning of the incense and the tending of the lamps between the evenings)

(הקטרת קטורת והטבת הנרות בין הערביים)

English translation 1972

he would immediately "sanctify his hands and feet, remove the golden garments, and put on his own garments",

איז גלייך געווען "מקדש ידיו ורגליו ופושט בגדי זהב ולובש בגדי עצמו",

English translation 1973

and immediately "go out to his house, etc."

און גלייך "ויוצא לביתו וכו'".

English translation 1974

The question arises:

שטעלט זיך די שאלה:

English translation 1975

What was the haste that the Kohen Gadol should make such a leap

וואס איז געווען די איילעניש אז דער כה"ג זאל מאכן אזא שפרונג

English translation 1976

(so to speak) –

(כביכול) –

English translation 1977

that from the most sublime service on Yom Kippur in the Temple,

אז פון די עבודה הכי נעלית ביוהכ"פ במקדש,

English translation 1978

he should immediately go to his house? Just as we see that before the Yom Kippur service the Kohen Gadol had a preparation of seven days in the Chamber of Parhedrin,312

זאל ער גלייך גיין לביתו? פונקט ווי מ'זעט אז קודם עבודת יוהכ"פ האט דער כה"ג געהאט א הכנה של שבעה ימים בלשכת פרהדרין 312,

English translation 1979

so too, seemingly, it should have been after the service,

אזוי האט לכאורה אויך געדארפט זיין לאחרי העבודה,

English translation 1980

that he should not immediately leap to his house

אז ער זאל ניט גלייך שפרינגען לביתו

English translation 1981

(indeed in Jerusalem,

(טאקע בירושלים,

English translation 1982

but still his house),

אבער פארט ביתו),

English translation 1983

but rather first go to the Chamber of the Kohen Gadol

נאר פריער זאל ער גיין אין לשכת כה"g

English translation 1984

(to rest, etc.),

(אפרוען זיך וכיו"ב),

English translation 1985

and make Havdalah,

און מאכן הבדלה,

English translation 1986

and only then,

און ערשט דערנאך,

English translation 1987

go home?!

אהיים גיין?!

English translation 1988

[Incidentally:

[אגב:

English translation 1989

The reason why the Rambam does not mention here the matter that the Kohen Gadol made Havdalah,

דער טעם פארוואס דער רמב"ם דערמאנט דא ניט דעם ענין אז דער כה"ג האט געמאכט הבדלה,

English translation 1990

which is something that pertains not only to the weekday after Havdalah,

וואס דאס איז דאך א זאך וואס איז נוגע ניט נאר צו חול שלאחרי ההבדלה,

English translation 1991

but also to Yom Kippur (before Havdalah),

נאר אויך צו יוהכ"פ (שלפני ההבדלה),

English translation 1992

as is known that Havdalah affects both matters –

כידוע אז הבדלה פועל'ט אויף ביידע ענינים –

English translation 1993

sacred and mundane –

קודש און חול –

English translation 1994

the Rambam does not need to mention it,

דארף עס דער רמב"ם ניט דערמאנען,

English translation 1995

because it is simply understood from the laws of Havdalah elsewhere that the Kohen Gadol made Havdalah,

ווייל ס'איז מובן בפשטות פון דיני הבדלה במקום אחר אז דער כה"ג האט געמאכט הבדלה,

English translation 1996

and its place is not here in the laws of the Yom Kippur service,

און ס'איז ניט מקומו כאן בהל' עבודת יוהכ"פ,

English translation 1997

as stated above regarding the thanksgiving offering].

ע"ד האמור לעיל בנוגע לקרבן תודה].

English translation 1998

So the explanation of this is –

איז דער ביאור בזה –

English translation 1999

based on the teaching "to straighten the minds and correct all actions"313:

ע"פ הלימוד "ליישר הדיעות ולתקן כל המעשים" 313:

English translation 2000

The intention is that one should draw from the holiness of the Kohen Gadol on Yom Kippur in the Temple into his private home.

די כוונה איז אז מ'זאל ממשיך זיין פון קדושת הכה"ג ביוהכ"פ במקדש אין ביתו הפרטי.

English translation 2001

That is, just as the Kohen Gadol stands at the most sublime level on Yom Kippur and in the Temple,

ד.ה. אז ווי דער כה"ג שטייט בדרגא הכי נעלית ביוהכ"פ ובמקדש,

English translation 2002

without any interval of time and without any interruption from other matters,

בלי שום הפסק זמן ובלי שום הפסק פון שאר הענינים,

English translation 2003

not even the change of his garments

מערניט ווי שינוי הלבושים שלו

English translation 2004

("he removes the golden garments and puts on his own garments")

("פושט בגדי זהב ולובש בגדי עצמו")

English translation 2005

and the matter of Havdalah –

און ענין ההבדלה –

English translation 2006

he should immediately transition from this state of the Sanctuary on Yom Kippur to his home.

זאל ער גלייך איבערגיין פון דעם מצב מקדש ביוהכ"פ לביתו.

English translation 2007

That is, that he should draw the most sublime holiness of the service of the Kohen Gadol on Yom Kippur in the Temple into his private home!

ד.ה. אז ער זאל ממשיך זיין די קדושה הכי נעלית פון עבודת כה"ג ביוהכ"פ במקדש בביתו הפרטי!

English translation 2008

The lesson from this for every individual:

די הוראה דערפון לכאו"א:

English translation 2009

Every Jew must draw from the holiness of the Holy Temple into his private home,

יעדער איד דארף ממשיך זיין פון קדושת הביהמ"ק אין ביתו הפרטי,

English translation 2010

and even –

ביז –

English translation 2011

into the entire world.

אין כל העולם כולו.

English translation 2012

And regarding our subject –

ובנוגע לעניננו –

English translation 2013

standing on Shabbat Mevarchim Elul –

שטייענדיק בשבת מברכים אלול –

English translation 2014

the instruction is,

איז די הוראה,

English translation 2015

that one must draw down the highest matters of the month of Elul and the month of Tishrei that follows afterwards into the private life of each and every one,

אז מ'דארף ממשיך זיין די העכסטע ענינים פון חודש אלול און חודש תשרי הבא לאח"ז בחייו הפרטיים של כאו"א,

English translation 2016

both for oneself,

סיי זיך אליין,

English translation 2017

and also to other Jews,

ביז אויך צו אנדערע אידן,

English translation 2018

even those who are, Heaven forbid, on the level of infants taken captive among the nations

אפילו אזוינע וואס זיינען דערוויילע בדרגת תינוקות שנשבו בין העכו"ם ר"ל

English translation 2019

(as discussed above).

(כמדובר לעיל).

English translation 2020

And this will be an immediate preparation that one should see openly among all Jews the "One who separates between Israel and the nations",

און דאס וועט זיין א הכנה קרובה אז מ'זאל זען בגלוי ביי אלע אידן דעם "המבדיל בין ישראל לעמים",

English translation 2021

like "they spread a sheet of linen between the Kohen and the people,

ע"ד "פורסין סדין של בוץ בין כהן ובין העם,

English translation 2022

and why of linen? So that he should recognize that the service of the day is in linen garments",

ולמה של בוץ כדי שיכיר שעבודת היום בבגדי בוץ",

English translation 2023

linen garments,

בגדי בד,

English translation 2024

whose concept is the level of Yechidah314,

וואס ענינם איז בחי' יחידה 314,

English translation 2025

Yechidah to unify You315,

יחידה לייחדך 315,

English translation 2026

which connects the Yechidah of Israel with the Only One of the world –

וואס פארבינדט יחידה של ישראל מיט יחידו של עולם –

English translation 2027

"linen with linen"316,

"בד בבד" 316,

English translation 2028

"I and the King alone",

"אנא ומלכא בלחודוהי",

English translation 2029

like the state of the Kohen Gadol

ווי דער מצב פון דעם כה"ג

English translation 2030

(Yechidah of the soul)

(יחידה בנפש)

English translation 2031

on Yom Kippur

ביוהכ"פ

English translation 2032

(Yechidah of time)

(יחידה בזמן)

English translation 2033

in the Holy of Holies

בקדה"ק

English translation 2034

(Yechidah of the world).

(יחידה בעולם).

English translation 2035

And this descends simply in the blessing of the Holy One, blessed be He, to each and every one of Israel –

און דאס קומט אראפ בפשטות אין ברכת הקב"ה לכאו"א מישראל –

English translation 2036

in children, life, and ample sustenance, and in all of them ample,

בבני חיי ומזוני רויחי ובכולם רויחי,

English translation 2037

until the most essential blessing –

ביז צו די ברכה הכי עיקרית –

English translation 2038

the true and complete redemption.

גאולה האמיתית והשלימה.

English translation 2039

And may it be His will that from this discourse on matters of the Holy Temple and matters of sacrifices etc. –

ויה"ד אז פון דעם דיבור בעניני ביהמ"ק ובעניני קרבנות וכו' –

English translation 2040

it should come down in actual deed,

זאל עס אראפקומען במעשה בפועל,

English translation 2041

in the building of the Third Holy Temple,

בבנין ביהמ"ק השלישי,

English translation 2042

"With our young and with our old etc., with our sons and with our daughters",

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו",

English translation 2043

"a great congregation shall return here",

"קהל גדול ישובו הנה",

English translation 2044

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 2045

and with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 2046

His Holiness the Rebbe, may he live for many good years, instructed to play "He will build the Holy Temple etc.".

כ"ק אדמו"ר שליט"א צוה לנגן "שיבנה ביהמ"ק כו'".

English translation 2047

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 2048

Those who need to recite an after-blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 2049

will certainly recite an after-blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 2050

----------------- * -----------------

----------------- * -----------------