English translation — שיחת ש"פ שמות, מבה"ח שבט ה'תשמ"ו

English translation 1

In all Shabbos Mevarchim HaChodesh there is a general concept and common point:

אין אלע שבתות מברכים החודש איז דא דער ענין כללי ונקודה משותפת:

English translation 2

Shabbos Mevarchim is distinguished from the other Shabbosos of the year by that, in addition to that which Shabbos is blessed from the six or seven days of the week,

שבת מברכים איז אויסגעטיילט פון שאר שבתות השנה דערמיט וואס נוסף לזה וואס שבת מיני' מתברכין די ששת אדער שבעת ימי השבועי,

English translation 3

Hashem has invested powers in the auspicious day of Shabbos Mevarchim that it should be able to bless an entire month.

האט דער אויבערשטער אריינגעגעבן כחות אין דעם יום זכאי פון שבת מברכים אז ער זאל קענען מברך זיין א גאנצן חודש.

English translation 4

Therefore there is the institution of our Rabbis, our Nesi'im,

וואס דערפאר איז דא די תקנה פון רבותינו נשיאינו,

English translation 5

as my revered father-in-law, the Rebbe, established, publicized, and requested that it be instituted throughout all the dispersions of Israel,

ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר האט קובע געווען און מפרסם געווען און געבעטן אז מ'זאל איינפירן בכל תפוצות ישראל,

English translation 6

that on every Shabbos Mevarchim HaChodesh, Jews should gather together and hold a farbrengen2,

אז בכל שבת מברכים החודש זאלן זיך אידן צוזאמענקלייבן און מאכן א התוועדות 2,

English translation 7

where words of Torah and words of awakening, founded on Ahavas Yisrael and Ahavas HaTorah and all good matters, should be spoken.

וואו מ'זאל רעדן דברי תורה ודברי התעוררות מיוסדים אויף אהבת ישראל ואהבת התורה וכל הענינים טובים.

English translation 8

And then — at the time when Jews gather together — the "note that descended from Heaven" is known

וואס דעמולט - בשעת אידן קלייבן זיך צוזאמען - איז ידוע די "פתקא אשר משמי שמיא נחיתא"

English translation 9

(as the Alter Rebbe transmitted3)

(ווי דער אלטער רבי האט איבערגעגעבן 3)

English translation 10

regarding the greatness of the matter that a Chassidic farbrengen accomplishes,

וועגן דעם גודל הענין וואס א חסידישער פארברענגען טוט אויף,

English translation 11

and that it brings in a blessing of success in all the matters of those participating in the farbrengen,

און אז דאס גיט אריין א ברכת הצלחה בכל הענינים פון די מתוועדים,

English translation 12

beginning with success in the thing that causes this — the farbrengen itself,

מתחיל פון הצלחה אין דעם דבר הגורם לזה - די התוועדות אליין,

English translation 13

which, being the cause

וואס זייענדיק דער דבר הגורם

English translation 14

(of all these matters of success that come about through the farbrengen)

(צו די אלע עניני הצלחה וואס ווערן ע"י ההתוועדות)

English translation 15

certainly takes the first portion — that the farbrengen itself should be with success,

איז זיי זיכער נוטל חלק בראש - אז די התוועדות עצמה זאל זיין בהצלחה,

English translation 16

and all the matters and good resolutions in general that are accepted at that farbrengen should be with success,

און אלע ענינים והחלטות טובות בכלל וואס מ'נעמט אן בא דער התוועדות זאלן זיין בהצלחה,

English translation 17

and particularly in the special matters of the farbrengen.

ובפרט אין די ענינים המיוחדים פון דער התוועדות.

English translation 18

In addition to this general concept in every Shabbos Mevarchim HaChodesh,

נוסף צו דעם ענין כללי בכל שבת מברכים החודש,

English translation 19

it is understood that each Shabbos Mevarchim also has within itself a special concept corresponding to the special concept and special service of each and every month.

איז פארשטאנדיק אז יעדער שבת מברכים האט אין זיך אויך אן ענין מיוחד בהתאם צו דעם ענין מיוחד ועבודה מיוחדת שבכל חודש וחודש.

English translation 20

All the more so from that which "each day does its work"4,

במכ"ש דערפון וואס "כל יומא ויומא עביד עבידתי' 4,

English translation 21

certainly each and every month has within itself a multitude of matters that distinguish it from the other months. And this is not necessarily in a manner of higher and lower,

עאכו"כ אז כל חודש וחודש האט אין זיך א ריבוי ענינים וואס טיילן אים אויס פון שאר החדשים. און דאס איז לאו דוקא באופן פון עליון ותחתון,

English translation 22

that the matters in one month are higher than the matters in another month,

אז די ענינים אין איין חודש זיינען העכער פאר די ענינים אין אן אנדער חודש,

English translation 23

but rather this is in a manner that each month has its own special matters,

נאר דאס איז אין אן אופן אז יעדער חודש האט זיינע ענינים מיוחדים,

English translation 24

and this one has that which that one does not, and that one has that which this one does not,

ויש בזה מה שאין בזה ויש בזה מה שאין בזה,

English translation 25

and this does not diminish from the other months at all.

און דאס איז גארניט ממעט פון די אנדערע חדשים.

English translation 26

And just as each and every month does its work,

וכשם ווי כל חודש וחודש עביד עבידתי',

English translation 27

so too each Shabbos Mevarchim HaChodesh has its own special service

אזוי האט אויך יעדער שבת מברכים החודש זיין עבודה מיוחדת

English translation 28

(distinguished from all other Shabbosos Mevarchim),

(אויסגעטיילט פון אלע אנדערע שבתות מברכים),

English translation 29

corresponding to the special service of the month that this Shabbos Mevarchim blesses.

בהתאם צו דער עבודה מיוחדת פון דעם חודש וואס דער שבת מברכים איז מברך.

English translation 30

That is, even though Shabbos in general is "sanctified and established"5,

ד.ה. אז אע"פ וואס שבת בכלל "מקדשא. וקיימא" 5,

English translation 31

but when it comes to Shabbos Mevarchim HaChodesh,

אבער בשעת עס רעדט זיך וועגן שבת מברכים החודש,

English translation 32

where the concept of Rosh Chodesh is connected with the service of man — "Israel sanctified the times"6,

וואס דער ענין פון ראש חודש איז פארבונדן מיט עבודת האדם - "ישראל דקדשינהו לזמנים" 6,

English translation 33

its determination depends on the Beis Din,

קביעותו איז תלוי אין בית-דין,

English translation 34

to the extent that "you, even if you are unintentional, even if you are intentional, even if you are mistaken"7 — it is understood that Shabbos Mevarchim HaChodesh also has a connection with the service of man.

ביז אז "אתם אפילו שוגגין אתם אפילו מזידין אתם אפילו מוטעין" 7 - איז פארשטאנדיק אז שבת מברכים החודש האט אויך א שייכות מיט עבודת האדם.

English translation 35

And the concept of Shabbos Mevarchim HaChodesh

און דער ענין פון שבת מברכים החודש

English translation 36

(both the general concept and the special concept of this Shabbos Mevarchim)

(סיי דער ענין כללי און סיי דער ענין מיוחד בשבת מברכים זה)

English translation 37

is not only for select individuals,

איז ניט בלויז פאר יחידי סגולה,

English translation 38

but for every single one of Israel, male and female. As is evident from the very institution of Shabbos Mevarchim HaChodesh:

נאר פאר כל אחד ואחת מישראל. כמובן פון דער עצם התקנה פון שבת מברכים החודש:

English translation 39

The reason why it was instituted that Birkas HaChodesh should be on the Shabbos before Rosh Chodesh

דער טעם פארוואס מ'האט מתקן געווען אז ברכת החודש זאל זיין בשבת שלפני ראש חודש

English translation 40

(Shabbos Mevarchim)

(שבת מברכים)

English translation 41

— for ostensibly the determination of Rosh Chodesh depends on

- דלכאורה איז די קביעות פון ראש חודש תלוי אין

English translation 42

(the night or day when it was seen)

(דער לילה אדער יום ווען מ'האט געזען)

English translation 43

the molad of the moon,

דעם מולד הלבנה,

English translation 44

which, for the most part, is not on that Shabbos before Rosh Chodesh — because now the determination of the months is according to the calculation. Consequently, one knows in advance when Rosh Chodesh will be;

וואס ע"פ רוב איז דאס ניט אין דעם שבת שלפני ראש חודש - ווייל איצטער איז קביעות החדשים ע"פ החשבון. במילא ווייסט מען אין פאראויס ווען עס וועט זיין ראש חודש;

English translation 45

and in order that all Jews should know when it is Rosh Chodesh so that they should know when to observe all the prayers, laws, and customs connected with Rosh Chodesh — which during the weekdays one might forget about due to the distractions — therefore one announces about it at a time of gathering,

ובכדי אז אלע אידן זאלן וויסן ווען ס'איז ראש חודש בכדי צו וויסן ווען צו אפהיטן די אלע תפלות ודינים ומנהגים פארבונדן מיט ראש חודש - וואס בימי החול קען מען וועגן דעם פארגעסן מצד הטרדות - דעריבער איז מען מכריז וועגן דעם אין א זמן כניסה,

English translation 46

on the Shabbos day before Rosh Chodesh,

ביום השבת שלפני ראש חודש,

English translation 47

when all Jews

ווען אלע אידן

English translation 48

(from villages,

(פון כפרים,

English translation 49

cities and towns, etc.)

כרכים ועיירות כו')

English translation 50

gather together in the synagogue8

קומען צוזאמען אין בית הכנסת 8

English translation 51

[because Shabbos is even more a time of gathering than Monday and Thursday].

[ווארום שבת איז נאכמער זמן כניסה ווי שני וחמישי].

English translation 52

One sees from this that Shabbos Mevarchim HaChodesh,

זעט מען דערפון אז שבת מברכים החודש,

English translation 53

including also the special concept of this Shabbos Mevarchim HaChodesh,

כולל אויך דער ענין מיוחד בשבת מברכים חודש זה,

English translation 54

pertains to every single one of Israel, male and female.

איז שייך צו כל אחד ואחת מישראל.

English translation 55

And thereby the concept of gathering — Ahavas Yisrael and Achdus Yisrael — is further emphasized,

און דערביי איז נאכמער מודגש דער ענין פון כניסה - אהבת ישראל ואחדות ישראל,

English translation 56

which adds even more to the blessings of success in all the matters connected with Shabbos Mevarchim,

וואס דאס איז מוסיף נאכמער אין ברכות הצלחה בכל הענינים הקשורים מיט שבת מברכים,

English translation 57

as above.

כנ"ל.

English translation 58

In order to know what is the special aspect of this Rosh Chodesh – Rosh Chodesh Shevat,

בכדי צו וויסן וואס עס איז דער ענין מיוחד אין דעם ראש חודש - ראש חודש שבט,

English translation 59

and consequently,

ובמילא,

English translation 60

in this Shabbat Mevarchim HaChodesh – one looks first and foremost in the Written Torah,

אין דעם שבת מברכים החודש - זוכט מען לכל לראש אין תורה שבכתב,

English translation 61

which even the Sadducees admit to,

וואס אפילו הצדוקים מודים בזה,

English translation 62

and this is relevant

און דאס איז שייך

English translation 63

(be it with the distinction)

(להבדיל)

English translation 64

also to a child of five years for Scripture,

אויך צו א בן חמש למקרא,

English translation 65

who has not yet reached a child of ten for Mishnah and a child of fifteen for Gemara, etc.

וואס האלט נאך ניט בא בן עשר למשנה ובן חמש עשרה לגמרא וכו'.

English translation 66

We find that the full verse states: "In the eleventh month, on the first day of the month"9

געפינט מען אז מקרא מלא דיבר הכתוב אז "בעשתי עשר חודש באחד לחודש" 9

English translation 67

(Rosh Chodesh Shevat)

(ר"ח שבט)

English translation 68

Moshe said to the Jewish people "Mishneh Torah",

האט משה געזאגט צו די אידן "משנה תורה",

English translation 69

and in the manner of "He explained this Torah – he interpreted it to them in seventy languages."10

און באופן פון "באר את התורה הזאת - בשבעים לשון פירשה להם" 10.

English translation 70

And the explanation of this:

והענין בזה:

English translation 71

With this, Moshe prepared the Jewish people for the time, situation, and condition when they would need to come into contact with seventy languages in order to carry out their service in the world.

דערמיט האט משה צוגעגרייט די אידן אויף דעם זמן ומעמד ומצב ווען זיי וועלן דארפן אנקומען צו שבעים לשון בכדי צו אויפטאן עבודתם בעולם.

English translation 72

As long as the Jewish people were in the desert,

כל זמן אידן זיינען געווען אין מדבר,

English translation 73

above the world,

העכער פאר וועלט,

English translation 74

they did not need to come into contact with the nations of the world, and

האבן זיי ניט געדארפט אנקומען צו אומות העולם און

English translation 75

(consequently also not)

(במילא אויך ניט)

English translation 76

with seventy languages.

צו שבעים לשון.

English translation 77

But after this,

אבער לאחרי זה,

English translation 78

when the Jewish people would enter the world,

ווען אידן וועלן אריינגיין אין וועלט,

English translation 79

they would indeed have to deal also with other lands where the seventy nations are found, and they would need to come into contact with seventy languages.

וועלן זיי דאך האבן צו טאן אויך מיט אנדערע ארצות וואו עס געפינען זיך די שבעים אומות און וועלן דארפן אנקומען צו שבעים לשון.

English translation 80

And not only because of the matter of "we were exiled from our land"11,

און ניט דוקא מצד דעם ענין פון "גלינו מארצנו" 11,

English translation 81

but also before the time of exile, the Jewish people were in the lands of the nations as part of an order in the service of Hashem.

נאר אויך לפני זמן הגלות זיינען אידן געווען אין ארצות העמים מצד א סדר אין עבודת ה'.

English translation 82

As this was regarding the tribe of Zevulun,

ווי דאס איז געווען בנוגע צו שבט זבולון,

English translation 83

who "Zevulun shall dwell at the shore of the seas"12,

וואס "זבולון לחוף ימים ישכון" 12,

English translation 84

because their order of service was to travel around the entire world and there conduct business in the manner of "all your deeds should be for the sake of Heaven"13 and "in all your ways know Him"14 – as an order in the service of Hashem.

ווייל סדר עבודתם איז געווען צו ארומפאָרן איבער דער גאנצער וועלט און דארטן פירן געשעפטן באופן פון "כל מעשיך יהיו לשם לשמים" 13 און "בכל דרכיך דעהו" 14 - אלס א סדר אין עבודת ה'.

English translation 85

And coming into the lands of the nations, they encountered the gentiles who lived there,

און קומענדיק אין די ארצות העמים האבן זיי זיך געטראפן מיט די גוים וואס האבן דארטן געלעבט,

English translation 86

and they had to trade with the gentiles and influence them by speaking with the gentiles about the seven Noahide commandments,

און זיי האבן מיט די גוים געדארפט האנדלען און משפיע זיין דורך רעדן מיט די גוים וועגן די ז' מצוות בני נח,

English translation 87

consequently they needed to know the seventy languages,

במילא האבן זיי געדארפט וויסן די שבעים לשון,

English translation 88

and how the Torah is explained in seventy languages.

און ווי תורה ווערט נתפרש בשבעים לשון.

English translation 89

And in addition, they also encountered Jewish people who lived outside the Land – as is known

און דערצו האט מען זיך אויך געטראפן מיט אידן וועלכע האבן געלעבט אין חוץ לארץ - כידוע

English translation 90

(and as is understood from several stories of our Sages of blessed memory)

(וכמובן מכמה סיפורי חז"ל)

English translation 91

that even during the time of the Temple there were Jewish people who were settled in distant lands,

אז אויך בזמן הבית זיינען געווען אידן וואס זיינען געווען פאַרוואָגלט אין ווייטע לענדער,

English translation 92

outside the Land of Israel. During the time of the Second Temple there were many Jewish people who lived outside the Land;

חוץ פון ארץ ישראל. בזמן בית שני זיינען געווען א ריבוי אידן וואס האבן געלעבט אין חוץ לארץ;

English translation 93

and even during the time of the First Temple it is understood from several stories of our Sages of blessed memory that there were Jewish people outside the Land

ואפילו בזמן בית ראשון איז מובן פון כמה סיפורי חז"ל אז עס זיינען געווען אידן אין חוץ לארץ

English translation 94

(for whatever reasons).

(מאיזה סיבות שתהיינה).

English translation 95

It follows that the Jewish people then needed to have knowledge of the seventy languages.

קומט אויס אז אידן האבן דעמולט געדארפט האבן א ידיעה אין די שבעים לשון.

English translation 96

And therefore Moshe prepared them and prepared the Jewish people for this,

און דעריבער האט עס משה באווארנט און האט דערצו צוגעגרייט אידן,

English translation 97

while still in the desert – through the fact that

נאך זייענדיק אין מדבר - דורך דעם וואס

English translation 98

(on Rosh Chodesh Shevat)

(בר"ח שבט)

English translation 99

"Moshe began to explain this Torah – he interpreted it to them in seventy languages." For this is the aspect of a faithful shepherd,

"הואיל משה באר את התורה הזאת - בשבעים לשון פירשה להם". ווארום דאס איז דער ענין פון א רועה נאמן,

English translation 100

that "just as below he stands and serves, so too above he stands and serves"15 on high16,

אז "מה להלן עומד ומשמש אף כאן עומד ומשמש" 15 במרום 16,

English translation 101

and he will not abandon the flock of his pasture17,

און לא יעזוב את צאן מרעיתו 17,

English translation 102

therefore Moshe did all that depended on him,

דעריבער האט משה געטאן כל התלוי בו,

English translation 103

while still being a soul in a body in this physical world,

נאך זייענדיק א נשמה בגוף בעוה"ז הגשמי,

English translation 104

in order to prepare and ready the Jewish people for the matters they would need in the generations after this,

בכדי צו באווארענען און צוגרייטן אידן צו די ענינים וואס זיי וועלן דארפן האבן בדורות שלאחרי זה,

English translation 105

including the matter of "he explained this Torah,

כולל דעם ענין פון "באר את התורה הזאת,

English translation 106

he interpreted it to them in seventy languages."

פירשה להם בשבעים לשון".

English translation 107

This is similar to what we find regarding the cities of refuge – that while still in the desert, "then Moshe set apart three cities on the other side of the Jordan" as cities of refuge18,

ע"ד ווי מ'געפינט עס בנוגע צו די ערי מקלט - אז נאך זייענדיק אין מדבר איז "אז יבדיל משה שלש ערים בעבר הירדן" אלס ערי מקלט 18,

English translation 108

"even though they do not provide refuge until those in the land of Canaan are set apart"19,

"אע"פ שאינן קולטות עד שיבדלו אותן שבארץ כנען" 19,

English translation 109

and Moshe already knew then that "you shall not cross over there"20,

און משה האט שוין דעמולט געוואוסט אז "שמה לא תעבור" 20,

English translation 110

he set apart the cities of refuge,

האט ער מבדיל געווען די ערי מקלט,

English translation 111

because he did all that depended on him as a prince in Israel to prepare the Jewish people for the situation that would be later.

ווייל ער האט געטאן כל התלוי בו אלס נשיא בישראל צוצוגרייטן אידן צו דעם מצב וואס וועט שפעטער זיין.

English translation 112

From this we see the special aspect that exists on Rosh Chodesh Shevat

וואס דערפון זעט מען דעם ענין מיוחד וואס איז דא אין ראש חודש שבט

English translation 113

(as is explicit in the Written Torah)

(ווי מפורש אין תורה שבכתב)

English translation 114

– that then Moshe said "Mishneh Torah",

- אז דעמולט האט משה געזאגט "משנה תורה",

English translation 115

and "Moshe began to explain this Torah,

און "הואיל משה באר את התורה הזאת,

English translation 116

he interpreted it to them in seventy languages."

בשבעים לשון פירשה להם".

English translation 117

And on Rosh Chodesh Shevat, year after year, "these days are remembered and fulfilled"*20,

און בר"ח שבט מדי שנה בשנה איז "הימים האלה נזכרים ונעשים"* 20,

English translation 118

according to the explanation of the AriZal on this21,

כפירוש האריז"ל בזה 21,

English translation 119

that the matters that occurred on Rosh Chodesh Shevat the first time are repeated.

אז עס חזר'ן זיך איבער די ענינים וואס האבן פאסירט בר"ח שבט בפעם הראשונה.

English translation 120

And from this is also understood the special aspect of Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Shevat – which blesses and gives powers so that one can perform the service of Rosh Chodesh Shevat,

און דערפון איז אויך מובן דער ענין מיוחד פון שבת מברכים ר"ח שבט - וואס בענטשט און גיט כחות אז מ'זאל קענען טאן די עבודה פון ר"ח שבט,

English translation 121

"explain this Torah."

"באר את התורה הזאת".

English translation 122

What the general lesson from this is—that just as "Moshe began to explain this Torah,

וואס כללות ההוראה מזה איז - אז כשם ווי "הואיל משה באר את התורה הזאת,

English translation 123

he interpreted it to them in seventy languages" on Rosh Chodesh Shevat,

בשבעים לשון פירשה להם" בר"ח שבט,

English translation 124

so too must it be with every Jew22,

אזוי דארף אויך זיין בא יעדער איד 22,

English translation 125

because every Jew has within himself a spark of Moshe Rabbeinu,

ווארום יעדער איך האט אין זיך א ניצוץ של משה רבינו,

English translation 126

and this is not merely a spark that helps him get by,

און דאס איז ניט סתם א ניצוץ וואס העלפט אים ארויס,

English translation 127

but it affects him in all aspects of his service,

נאר דאס פועל'ט אויף אים בכל עניני העבודה שלו,

English translation 128

as explained in Tanya23,

כמבואר בתניא 23,

English translation 129

that because every Jew has the spark of Moshe within him—for him "fear is a small matter"24,

אז מצד דעם וואס יעדער איד האט דער ניצוץ משה שבו - איז פאר אים "יראה מילתא זוטרתי" 24,

English translation 130

"as it is written25 'And now, Israel, what does Hashem your G-d ask of you but to fear Hashem your G-d, to walk in all His ways and to love Him etc., to keep the commandments of Hashem,'"

"כמ"ש 25 ועתה ישראל מה ה' אלקיך שואל מעמך כי אם ליראה את ה' אלקיך ללכת בכל דרכיו ולאהבה אותו גו' לשמור את מצות ה'",

English translation 131

with all the details enumerated in the verse.

מיט די אלע פרטים אויסגערעכנט אין פסוק.

English translation 132

In addition to this special matter mentioned above in the month of Shevat that is stated in the Written Torah

נוסף צו דעם ענין מיוחד הנ"ל בחודש שבט וואס שטייט בתושב"כ

English translation 133

("he explained this Torah")

("באר את התורה הזאת")

English translation 134

—there is another matter in the month of Shevat that was added in our generation:

- איז דא נאך אן ענין בחודש שבט וואס איז צוגעקומען בדורנו זה:

English translation 135

On the tenth of it,

בעשירי שבו,

English translation 136

"the tenth shall be holy"26,

"העשירי יהי' קודש" 26,

English translation 137

was the hillula of the Rebbe, my father-in-law, the Nasi of our generation,

איז געווען די הילולא פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו,

English translation 138

when "all the toil of man that his soul toiled in his life"27 is revealed and is "the One who works salvations in the midst of the earth"28.

ווען "כל עמל האדם שעמלה נפשו בחייו" 27 ווערט נתגלה און איז "פועל ישועות בקרב הארץ" 28.

English translation 139

And since this is a matter that was added in our generation, which is more relevant to our generation and to ourselves—it is with more storm,

און וויבאלד אז דאס איז א זאך וואס איז צוגעקומען בדורנו וואס איז מער נוגע לדורנו ולעצמנו - איז דאס מיט מער שטורעם,

English translation 140

even though this is a matter that was added thousands of years later than the matter of "he explained this Torah" on Rosh Chodesh Shevat.

אע"פ וואס דאס איז אן ענין וואס איז צוגעקומען טויזנטער יארן שפעטער ווי דער ענין פון "באר את התורה הזאת" ר"ח שבט.

English translation 141

This is similar to what is explained in the commentaries on the prayer29 regarding the text of the prayer "Our G-d and G-d of our fathers," explaining the reason why we precede "Our G-d" before "G-d of our fathers," even though in chronological order "G-d of our fathers" came first and then "Our G-d,"

ע"ד המבואר במפרשי התפלה 29 בנוסח התפלה "אלקינו ואלקי אבותינו" בביאור הטעם פארוואס מ'איז מקדים "אלקינו" פאר "אלקי אבותינו" אע"פ וואס בסדר הזמנים איז פריער געווען "אלקי אבותינו" און דערנאך "אלקינו",

English translation 142

and especially since in prayer we seek to emphasize the merit of the fathers because that would accomplish more—so why do we precede "Our G-d" before "G-d of our fathers"? They explain,

ובפרט אז אין תפלה זוכט מען צו מדגיש זיין זכות אבות ווארום דאס וועט אויפטאן מערער - איז פארוואס איז מען מקדים "אלקינו" פאר "אלקי אבותינו"? איז מען מבאר,

English translation 143

that we begin with "Our G-d" because it is more relevant to us.

אז מ'הויבט אן מיט "אלקינו" ווייל דאס איז מער נוגע צו אונז.

English translation 144

However, the simple answer is not understood:

דער תירוץ בפשטות איז אבער ניט מובן:

English translation 145

Since in prayer it is relevant to accomplish with the prayer,

וויבאלד אז אין תפלה איז נוגע צו אויפטאן מיט דער תפלה,

English translation 146

and with the merit of the fathers one can accomplish more than with one's own merit—what difference does it make what is more relevant to us?!

און מיט זכות אבות קען מען אויפטאן מער ווי מיט זכות עצמו - איז למאי נפק"מ וואס איז אונז מער נוגע?!

English translation 147

From this very point the explanation is understood,

איז דערפון גופא מובן דער ביאור,

English translation 148

because "Our G-d" is more relevant to us,

וויבאלד אז "אלקינו" איז אונז מער נוגע,

English translation 149

therefore it evokes a loftier prayer with greater storm and with more "service before the Master"30,

דערפאר רופט עס ארויס א תפלה נעלית יותר מיט א גרעסערן שטורעם און מיט מער "עבדא קמי' מרי'" 30,

English translation 150

consequently, it indeed accomplishes more!

במילא פועל'ט עס טאקע מער!

English translation 151

And similar to this is the explanation of the Rebbe Maharash

וע"ד דעם ביאור פון רבי'ן מהר"ש

English translation 152

(as the Rebbe, my father-in-law, related31)

(ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר האט דערציילט 31)

English translation 153

regarding a wondrous matter,

אויף דעם דבר פלא,

English translation 154

that in the Gemara we find a dispute of Tannaim and Amoraim regarding all the claims that a half-freed maidservant can claim,

וואס אין גמרא געפינט מען א שקו"ט פון תנאים ואמוראים אין די אלע טענות וואס א שפחה חרופה קען טענה'ן,

English translation 155

that she can claim in this way and in that way etc.

אז זיי קען אזוי טענה'ן און אזוי טענה'ן וכו'.

English translation 156

That is, in order to grasp all these claims of a half-freed maidservant, one must attain the level of a Tanna or a great Tanna,

ד.ה. אז בכדי זיך צו כאפן אויף די אלע טענות פון א שפחה חרופה דארף מען אנקומען צו א תנא אדער א תנא גדול,

English translation 157

an Amora or a great Amora,

אן אמורא אדער אן אמורא גדול,

English translation 158

who studies Torah even in a manner of self-sacrifice. So how can it be said that a half-freed maidservant,

וואס לערנט תורה ביז באופן של מסירת נפש. היינט ווי קען מען זאגן אז א שפחה חרופה,

English translation 159

who has not yet been completely freed,

וואס איז נאך ניט לגמרי נשתחרר געווארן,

English translation 160

consequently she does not have the status of a Jewish daughter—can grasp this?!

במילא האט זי ניט קיין דין פון א בת ישראל - קען זיך כאפן אויף דעם?!

English translation 161

The explanation of this is—because it is relevant to herself,

איז דער ביאור בזה - ווייל דאס איז איך אליין נוגע,

English translation 162

and when a matter is relevant to oneself,

ובשעת א זאך איז נוגע זיך,

English translation 163

one can grasp a rationale that ordinarily would have required a Tanna and Amora who studies Torah in a manner of self-sacrifice!

קען מען זיך כאפן אויף א סברא וואס ע"ד הרגיל וואלט מען דערצו געדארפט האבן א תנא ואמורא וואס לערנט תורה באופן של מס"נ!

English translation 164

Thus it is also understood regarding the text of the prayer "Our G-d and G-d of our fathers,"

אזוי איז אויך מובן בנוגע צום נוסח התפלה "אלקינו ואלקי אבותינו",

English translation 165

that we begin specifically with "Our G-d,"

אז מ'הויבט אן דוקא מיט "אלקינו",

English translation 166

because since it is relevant to him himself,

ווייל היות אז דאס איז אים אליין נוגע,

English translation 167

it is a prayer with more storm,

איז דאס א תפלה מיט מער שטורעם,

English translation 168

and with more self-nullification "as a servant before the Master"30,

און מיט מער ביטול "כעבדא קמי' מרי'" 30,

English translation 169

until "to Him and not to His attributes"32,

ביז "אליו ולא למדותיו" 32,

English translation 170

consequently it accomplishes more and more deeply;

במילא פועל'ט עס מערער און טיפער;

English translation 171

and only afterwards does one say "G-d of our fathers"

און ערשט דערנאך זאגט מען "אלקי אבותינו"

English translation 172

(and in this very matter one proceeds in order—"Abraham, Isaac, and Jacob").

(און אין דעם גופא גייט מען על הסדר - "אברהם יצחק ויעקב").

English translation 173

From this it is also understood regarding our matter:

דערפון איז אויך מובן בנוגע לעניננו:

English translation 174

Even though the matter of "he explained this Torah" on Rosh Chodesh Shevat occurred thousands of years before the hillula on the tenth of Shevat,

אע"פ וואס דער ענין פון "באר את התורה הזאת" בר"ח שבט האט פאסירט מיט טויזנטער יארן פאר דער הילולא בעשירי בשבט,

English translation 175

and it is a matter that was done by Moshe Rabbeinu,

און דאס איז אן ענין וואס איז געווען ע"י משה רבינו,

English translation 176

and the recitation of Mishneh Torah,

און אמירת משנה תורה,

English translation 177

which Mishneh Torah means that it also includes the first four books,

וואס משנה תורה מיינט אז דאס איז אויך כולל די ערשטע ד' ספרים,

English translation 178

and Rosh Chodesh Shevat in every year occurs before the tenth of Shevat,

און ר"ח שבט בכל שנה ושנה קומט פאר עשירי בשבט,

English translation 179

and in addition to this—Rosh Chodesh Shevat includes all the days of the month,

ונוסף לזה - איז ראש חודש שבט כולל כל ימי החודש,

English translation 180

also the tenth of Shevat,

אויך עשירי בשבט,

English translation 181

consequently it turns out that Rosh Chodesh Shevat has both advantages,

במילא קומט אויס אז ר"ח שבט האט ביידע מעלות,

English translation 182

both the advantage of Rosh Chodesh Shevat and the advantage of the tenth of Shevat—

סיי די מעלה פון ר"ח שבט און סיי די מעלה פון עשירי בשבט -

English translation 183

Nevertheless,

אעפ"כ,

English translation 184

since the Tenth of Shevat that occurred in our generation is more relevant to us,

וויבאלד אז עשירי בשבט וואס האט פאסירט בדורנו איז אונז מער נוגע,

English translation 185

it is with more storm and it stirs more.

איז דאס מיט מער שטורעם און דאס טוט אויף מער.

English translation 186

And from this is also understood the elevation of this Shabbat Mevarchim Shevat — which has the powers to bless and give strength to the service in Rosh Chodesh Shevat and throughout the month of Shevat,

און דערפון איז אויך מובן דער עילוי פון דעם שבת מברכים שבט - וואס האט די כחות צו בענטשן און געבן כח צו דער עבודה בר"ח שבט און בכל חודש שבט,

English translation 187

including the tenth which shall be holy.

כולל העשירי יהי' קודש שבו.

English translation 188

The lesson from this:

די הוראה דערפון:

English translation 189

Standing on Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh and the month of Shevat, which blesses the Rosh Chodesh and the entire month,

שטייענדיק בשבת מברכים ר"ח וחודש שבט וואס בענטשט דעם ראש חודש וכל החודש כולו,

English translation 190

including the tenth thereof — one must know the preciousness of this Shabbat and of the farbrengen on this Shabbat,

כולל עשירי שבו - דארף מען וויסן די טייערקייט פון דעם שבת און פון דער התוועדות בשבת זה,

English translation 191

in which were invested special powers to bless and draw down powers to perform the service in Rosh Chodesh Shevat and throughout the month of Shevat,

וואס מ'האט אין אים אריינגעגעבן ספעציעלע כחות צו בענטשן און ממשיך זיין כחות צו טאן די עבודה בר"ח שבט ובכל חודש שבט,

English translation 192

the service of "explain this Torah" and the service connected with the Tenth of Shevat,

די עבודה פון "באר את התורה הזאת" און די עבודה פארבונדן מיט עשירי בשבט,

English translation 193

Thus from this is understood the matters that can be accomplished on this Shabbat itself

איז דאך דערפון מובן די ענינים וואס מ'קען אויפטאן אין דעם שבת עצמו

English translation 194

[as discussed above that although Shabbat is "sanctified and established,"

[כמדובר לעיל אז אע"פ וואס שבת "מקדשא וקיימא",

English translation 195

it is also connected with the service of man,

איז דאס אויך פארבונדן מיט עבודת האדם,

English translation 196

for it is Mevarchim Rosh Chodesh,

ווארום דאס איז מברך ראש חודש,

English translation 197

for "Israel sanctified the festivals"],

וואס "ישראל דקדשינהו לזמנים"],

English translation 198

for the Shabbat itself blesses and gives strength to every Jew.

ווארום דער שבת אליין איז מברך און גיט כח צו יעדער אידן.

English translation 199

Consequently, one must certainly utilize the arousal of the farbrengen on this Shabbat,

במילא דארף מען דאך זיכער אויסנוצן די התעוררות פון דער התוועדות בשבת זה,

English translation 200

by utilizing every moment of this Shabbat

דורך אויסנוצן יעדער רגע פון דעם שבת

English translation 201

(for every moment is precious and blesses and gives strength to each one)

(וואס יעדער רגע איז טייער און בענטשט און גיט כח צו יעדערן)

English translation 202

to accept good resolutions regarding actual deed

צו אננעמען החלטות טובות בנוגע למעשה בפועל

English translation 203

(for the deed is the main thing)

(וואס המעשה הוא העיקר)

English translation 204

in the matters connected with the month of Shevat,

אין די ענינים פארבונדן מיט חודש שבט,

English translation 205

beginning with oneself — "and from your flesh do not hide"33,

אנהויבנדיק פון זיך אליין - "ומבשרך לא תתעלם" 33,

English translation 206

and also regarding other Jews,

און אויך בנוגע אנדערע אידן,

English translation 207

in the matters connected with the month of Shevat,

אין די ענינים פארבונדן מיט חודש שבט,

English translation 208

Beginning from Rosh Chodesh Shevat — the service of "explain this Torah,

אנהויבנדיק פון ראש חודש שבט - די עבודה פון "באר את התורה הזאת,

English translation 209

in seventy languages he explained it to them,"

בשבעים לשון פירשה להם",

English translation 210

which includes the entire Torah,

וואס איז כולל כל התורה כולה,

English translation 211

And primarily

און בעיקר

English translation 212

(which is especially relevant in our generation)

(וואס איז נוגע במיוחד בדורנו זה)

English translation 213

— which is also connected with the service of "explain this Torah" — the service that the Baal HaHillula of the Tenth of Shevat intended — the matter of "your springs shall spread forth outward,"

- וואס איז אויך פארבונדן מיט דער עבודה פון "באר את התורה הזאת" - די עבודה וואס דער בעל ההילולא פון עשירי בשבט האט געמאנט - דעם ענין פון "יפוצו מעינותיך חוצה",

English translation 214

and the matter of "immediately to repentance, immediately to redemption"34,

און דעם ענין פון "לאלתר לתשובה לאלתר לגאולה" 34,

English translation 215

which in truth are both matters one and the same,

וואס באמת זיינען ביידע ענינים כולא חד,

English translation 216

for when your springs spread forth outward, "the Master has come," the King Messiah35,

ווארום כשיפוצו מעינותיך חוצה איז "אתי מר" דא מלכא משיחא 35,

English translation 217

in the true and complete redemption, speedily in our actual time.

בגאולה האמיתית והשלימה בעגלא דידן ממש.

English translation 218

In this matter of Shabbat Mevarchim Shevat itself, it occurs in this year that it is on Shabbat Parshat Shemot,

אין דעם ענין פון שבת מברכים שבט גופא קומט צו בשנה זו אז דאס איז בשבת פ' שמות,

English translation 219

and it is known the teaching of the Alter Rebbe36 that one must live with the time,

וכידוע תורת אדה"ז 36 אז מ'דארף לעבן מיט דער צייט,

English translation 220

with the weekly portion.

מיט פרשת השבוע.

English translation 221

In Parshat Shemot there are a multitude of matters ad infinitum.

אין פ' שמות זיינען פאראן א ריבוי ענינים עד א"ס.

English translation 222

And all the more so from this, that even in one verse of the Torah there are a multitude of matters,

ובמכ"ש וק"ו דערפון וואס אפילו אין איין פסוק בתורה זיינען פאראן א ריבוי ענינים,

English translation 223

certainly in an entire portion.

עאכו"כ אין א גאנצער פרשה.

English translation 224

But together with this,

אבער ביחד עם זה,

English translation 225

as discussed many times,

כמדובר כמ"פ,

English translation 226

the entire portion is included in the name of the portion,

איז די גאנצע פרשה כלול אין דעם שם הפרשה,

English translation 227

according to the well-known teaching of the Baal Shem Tov37 that the name by which it is called in the Holy Tongue is the life-force and content of the thing.

כתורת הבעש"ט הידועה 37 אז שמו אשר יקראו לו בלשון הקודש איז דער חיות ותוכן הדבר.

English translation 228

That is:

דאס הייסט:

English translation 229

The name of the portion is simply after one of the first words of the portion,

דער שם הפרשה איז בפשטות על שם איינעם פון די ערשטע ווערטער פון דער פרשה,

English translation 230

as in our case:

ווי אין אונזער פאל:

English translation 231

"Shemot" is the second word of the portion,

"שמות" איז דער צווייטער ווארט פון דער פרשה,

English translation 232

after the word "Ve'eleh." And the reason why it is not called after the first word,

נאך דעם ווארט "ואלה". און דער טעם פארוואס מ'רופט איר ניט אן על שם דעם ערשטן ווארט,

English translation 233

is because there are other portions that begin with the same word

ווייל עס זיינען דא אנדערע פרשיות וואס הויבן זיך אן מיט דעם זעלבן ווארט

English translation 234

(like "Eleh toldot Noach,"

(ווי "אלה תולדות נח",

English translation 235

"Ve'eleh toldot Yitzchak"),

"ואלה תולדות יצחק"),

English translation 236

therefore they choose the first distinct word of the portion;

במילא קלייבט מען אויס דעם ערשטן אויסגעטיילטן ווארט פון דער פרשה;

English translation 237

And although sometimes we find,

ואע"פ אז מ'געפינט אמאל,

English translation 238

as in Parshat Va'eira,

ווי אין פ' וארא,

English translation 239

that the name of the portion is after a word that appears several words into the portion — there too it can be explained that this is the first distinct word.

אז דער שם הפרשה איז על שם א ווארט וואס שטייט נאך עטלעכע ווערטער אין דער פרשה - קען מען דארטן אויך מסביר זיין אז דאס איז דער ערשטער אויסגעטיילטער ווארט.

English translation 240

Nevertheless,

אעפ"כ,

English translation 241

since everything is by Divine Providence,

וויבאלד אז יעדער זאך איז בהשגחה פרטית,

English translation 242

all the more so a name of a portion in the Torah — one must say that the portion is called by this name with Divine Providence,

עאכו"כ א שם הפרשה בתורה - מוז מען זאגן אז די פרשה ווערט בהשגח"פ אנגערופן מיט דעם נאמען,

English translation 243

because the name expresses the content and life-force of the entire portion38.

ווייל דער נאמען גיט ארויס דעם תוכן וחיות פון כל הפרשה 38.

English translation 244

Thus it is also understood regarding Parshat Shemot — that the name of the portion,

אזוי איז אויך מובן בנוגע צו פ' שמות - אז דער שם הפרשה,

English translation 245

"Shemot,"

"שמות",

English translation 246

expresses the content and life-force of the entire portion.

גיט ארויס דעם תוכן וחיות פון כל הפרשה.

English translation 247

One must understand the connection of the content of Parshat Shemot with the name of the portion "Shemot" which simply means "names,"

דארף מען פארשטיין די שייכות פון דעם תוכן פון פ' שמות מיטן שם הפרשה "שמות" וואס מיינט בפשטות "נעמען",

English translation 248

for at first glance one does not see a connection between them:

דבהשקפה ראשונה זעט מען ניט קיין שייכות ביניהם:

English translation 249

The content of the entire Parshat Shemot is — the exile and bondage of Egypt.

דער תוכן פון גאנץ פ' שמות איז - גלות ושעבוד מצרים.

English translation 250

The descent into Egypt begins already at the end of the Book of Bereishit

די ירידה אין מצרים הויבט זיך אן נאך אין סוף ספר בראשית

English translation 251

(as it is written39 "we went down, we went down"),

(כמ"ש 39 "ירד ירדנו"),

English translation 252

but the actual exile and bondage begins in Parshat Shemot.

אבער דער גלות ושעבוד בפועל הויבט זיך אן בפ' שמות.

English translation 253

Beginning immediately from the start of the parshah - "And Yosef died, and all his brothers, and all that generation"40,

אנהויבנדיק גלייך פון תחלת הפרשה - "וימת יוסף וכל אחיו וכל הדור ההוא" 40,

English translation 254

that specifically after this the exile and enslavement began,

וואס דוקא לאחרי זה האט זיך אנגעהויבן דער גלות ושעבוד,

English translation 255

as our Sages, of blessed memory, said41

כמאחז"ל 41

English translation 256

(as Rashi brings down in his commentary on the Torah42)

(ווי רש"י ברענגט אראפ בפירושו על התורה 42)

English translation 257

"As long as one of those who descended to Egypt was alive, the Egyptians did not enslave Israel."

"כל זמן שהי' אחד מהם קיים מאותן שירדו למצרים לא שעבדו המצרים בישראל".

English translation 258

Only in order to explain how Jews came to be in Egypt at all when their place is in the land of Canaan

נאר בכדי צו מסביר זיין ווי קומען אידן בכלל אין מצרים ווען מקומם איז אין ארץ כנען

English translation 259

(in the land of his father's sojournings)

(בארץ מגורי אביו)

English translation 260

- the parshah begins with the introduction that "And these are the names of the children of Israel coming to Egypt etc.";

- הויבט זיך אן די פרשה מיט דער הקדמה אז "ואלה שמות בני ישראל הבאים מצרימה וגו'";

English translation 261

but this is only as an introduction to that which is discussed afterwards regarding the actual exile and enslavement of Egypt,

אבער דאס איז נאר אלס הקדמה צו דעם וואס רעדט זיך לאחרי זה וועגן גלות ושעבוד מצרים בפועל,

English translation 262

which began after "And Yosef died, and all his brothers etc."

וואס האט זיך אנגעהויבן לאחרי "וימת יוסף וכל אחיו גו'".

English translation 263

And so too in the continuation of the parshah, it always discusses the enslavement in exile. And further on in the parshah,

און אזוי אויך בהמשך הפרשה רעדט זיך אלץ וועגן דעם שעבוד בגלות. און וואס ווייטער אין דער פרשה,

English translation 264

the more the difficulty of the enslavement increases. Until one comes close to the end of the parshah where Pharaoh adds to the difficulty of the enslavement even regarding the labor "with rigor" "with mortar and bricks" which is discussed at the beginning of the parshah43 - that "You shall no longer give straw to the people to make bricks as before; let them go and gather straw for themselves"44. Until one comes to the end of the parshah where Moshe complains to the Most High "Why have You done evil to this people? Why have You sent me?"45,

אלץ מער ווערט דער קושי השעבוד. ביז מ'קומט צו קרוב לסיום הפרשה וואו פרעה איז מוסיף אין קושי השעבוד אפילו לגבי דער עבודה "בפרך" "בחומר ובלבנים" וואס רעדט זיך בתחלת הפרשה 43 - אז "לא תאסיפון לתת תבן לעם ללבון הלבנים כתמול שלשם הם ילכו וקוששו להם תבן" 44. ביז מ'קומט צום סיום הפרשה וואו משה טענה'ט צום אויבערשטן "למה הרעותה לעם הזה למה זה שלחתני" 45,

English translation 265

and it is understood that since the attribute of Moshe is the attribute of truth,

ומובן אז וויבאלד מדתו של משה איז מדת האמת,

English translation 266

so indeed was the truth that "You have done evil to this people."

איז אזוי טאקע געווען דער אמת אז "הרעותה לעם הזה".

English translation 267

One sees from this that the entire content of the parshah is - only the exile and enslavement of Egypt.

זעט מען דאך דערפון ווי כל הפרשה איז תוכנה - נאר גלות ושעבוד מצרים.

English translation 268

And regarding the beginning of the ascent and redemption from Egypt,

און וועגן דער התחלת העלי' וגאולה ממצרים,

English translation 269

including even the answer to Moshe regarding his complaint "Why have You done evil etc.",

כולל אפילו דעם ענטפער צו משה'ן אויף זיין טענה "למה הרעותה גו'",

English translation 270

it begins to be discussed only in Parshat Va'eira,

הויבט זיך אן רעדן ערשט אין פ' וארא,

English translation 271

and its conclusion - in Parshat Bo;

וסיומה - בפ' בא;

English translation 272

but in Parshat Shemot it discusses only descent and exile.

משא"כ בפ' שמות רעדט זיך נאר וועגן ירידה וגלות.

English translation 273

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 274

What connection does the name of the parshah "Shemot"

וואס פאר א שייכות האט דער שם הפרשה "שמות"

English translation 275

(which must give the content and vitality of the parshah)

(וואס דארף ארויסגעבן תוכן וחיות הפרשה)

English translation 276

have with the content of the parshah regarding the exile and enslavement of Egypt?!

מיטן תוכן הפרשה וועגן גלות ושעבוד מצרים?!

English translation 277

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 278

In the connection of a name

אין דער שייכות פון א שם

English translation 279

("Shemot")

("שמות")

English translation 280

to the person who bears the name - there is a thing and its opposite46:

צום מענטשן וואס טראגט דעם שם - איז דא א דבר והיפוכו 46:

English translation 281

On one side one sees,

פון איין זייט זעט מען,

English translation 282

that the name is merely an external matter of the person47,

אז דער שם איז בלויז אן אויסערלעכע זאך פון דעם מענטשן 47,

English translation 283

and therefore from a name one cannot have any concept of the essence of the person who is called by that name. As Chassidus48 gives the proof for this:

און דערפאר קען מען פון א נאמען ניט האבן קיין באגריף אינעם מהות פון דעם מענטשן וואס ווערט אנגערופן מיט דעם נאמען. ווי חסידות 48 גיט אויף דעם די ראי':

English translation 284

There are several people with the same name Reuven

עס זיינען פאראן מערערע מענטשן מיטן זעלבן נאמען ראובן

English translation 285

(for example),

(לדוגמא),

English translation 286

even though in their essence they can be opposite one from the other,

אע"פ וואס אין זייער מהות קענען זיי זיין פארקערט איינער פון דעם צווייטן,

English translation 287

one can be rich,

איינער קען זיין אן עשיר,

English translation 288

one poor,

איינער אן עני,

English translation 289

and so too regarding wealth of intellect:

אזוי אויך בנוגע צו עשירות בדעת:

English translation 290

one is wise,

איינער א חכם,

English translation 291

one is not wise,

איינער ניט קיין חכם,

English translation 292

etc.

וכיו"ב.

English translation 293

That is, that in the name of the person, the essence of the person stands in concealment and exile,

ד.ה. אז אין דעם שם האדם שטייט דער מהות האדם בהעלם ובגלות,

English translation 294

because in the name one sees entirely not what kind of essence of person he is.

ווייל אין דעם שם זעט מען אינגאנצן ניט וואס פאר א מהות אדם ער איז.

English translation 295

From the second side, however,

פון דער צווייטער זייט אבער,

English translation 296

it is stated in the books49 that the name of a person has a connection to the very essence of the person,

שטייט אין ספרים 49 אז שם האדם האט א שייכות צום עצם האדם,

English translation 297

the life-force of the soul is drawn into the body through the letters of the name

דער חיות הנפש ווערט נמשך אין גוף דורך די אותיות השם

English translation 298

(which connects the soul with the body),

(וואס איז מקשר דער נשמה מיטן גוף),

English translation 299

according to the teaching of the Baal Shem Tov that his name which is called to him in the Holy Tongue brings him into being, enlivens him, and sustains him. Until Chassidus50 gives the proof for this,

כתורת הבעש"ט אז שמו אשר יקראו לו בלשון הקודש איז אים מהווה מחי' ומקיים. ביז ווי חסידות 50 גיט אויף דעם די ראי',

English translation 300

that when someone is in a faint, heaven forbid - which means that the life-force of the soul is in a state of concealment and withdrawal from the powers of the body - one awakens him by whispering his name in his ear,

אז בשעת איינער איז בהתעלפות ר"ל - וואס דאס מיינט אז דער חיות הנפש איז אין א מצב פון התעלמות והסתלקות פון די כחות הגוף - דערמינטערט מען אים דורך לוחש זיין את שמו באזנו,

English translation 301

which is a proof that the name touches the very life-force of the soul,

וואס דאס איז א באווייז אז דער שם רירט אן אין עצם חיות הנפש,

English translation 302

and therefore it has the power to draw the life-force back into the powers of the body.

און דערפאר האט ער בכח צו ממשיך זיין דעם חיות צוריק אין די כחות הגוף.

English translation 303

And the simple difference between these two extremes in a name is - whether one speaks of the externality of the matter of the name or the inwardness of the matter of the name:

וואס דער חילוק בפשטות צווישן די צוויי קצוות אין שם איז - צי מ'רעדט וועגן חיצוניות ענין השם אדער פנימיות ענין השם:

English translation 304

The first matter in a name

דער ערשטער ענין אין שם

English translation 305

(that it is an external matter which conceals the essence of the person)

(אז דאס איז אן ענין חיצוני וואס איז מעלים אויפן מהות האדם)

English translation 306

is as the matter of the name is simply and revealed;

איז ווי דער ענין השם איז בפשטות ובגלוי;

English translation 307

but the second matter

משא"כ דער צווייטער ענין

English translation 308

(that a name reveals the very essence of the person)

(אז א שם איז מגלה עצם האדם)

English translation 309

is not seen openly in the name,

זעט מען ניט בגלוי אין דעם שם,

English translation 310

rather it is a matter that exists in the name in inwardness.

נאר דאס איז אן ענין וואס איז דא אין דעם שם בפנימיות.

English translation 311

And therefore there is also the difference,

און דערפאר איז אויך דער חילוק,

English translation 312

that regarding the first matter in a name one does not need proofs,

אז אויף דעם ערשטן ענין אין שם דארף מען ניט האבן קיין ראיות,

English translation 313

because everyone sees it openly,

ווייל יעדערער זעט עס בגלוי,

English translation 314

that from the name one cannot know

אז פון דעם שם קען מען ניט וויסן

English translation 315

(in simple matters)

(בפשטות הענינים)

English translation 316

the essence of the person;

מהות האדם;

English translation 317

but in order to know the second matter in a name one must arrive at that which is stated in the books,

משא"כ בכדי צו וויסן דעם צווייטן ענין בשם דארף מען אנקומען דערצו וואס אזוי שטייט אין ספרים,

English translation 318

because by oneself one cannot see it openly in the name.

ווייל אליין קען מען דאס ניט זען בגלוי אין דעם שם.

English translation 319

One sees it simply from the above-mentioned proof in Chassidus:

ווי מ'זעט עס בפשטות פון דער ראי' הנ"ל אין חסידות:

English translation 320

There are several people with the same name Reuven,

עס זיינען פאראן מערערע מענטשן מיטן זעלבן נאמען ראובן,

English translation 321

even though outwardly one can be completely different from the other,

אע"פ וואס בגלוי קען איינער זיין אינגאנצן אנדערש פון דעם צווייטן,

English translation 322

in his essence,

במהותו,

English translation 323

in his intellect,

בשכלו,

English translation 324

in his standing and situation etc.

במעמדו ומצבו וכו'.

English translation 325

True, indeed, that his name which is called in the Holy Tongue animates the thing that is called by that name,

אמת טאקע אז שמו אשר יקראו לו בלשון הקודש איז מחי' די זאך וואס רופט זיך מיט דעם נאמען,

English translation 326

and consequently the name certainly has a connection to his essence — but this is not seen openly,

ובמילא האט דער נאמען זיכער א שייכות מיט זיין מהות - זעט מען דאס אבער ניט בגלוי,

English translation 327

and for this one must come to the Baal Shem Tov and to Midrash Tehillim 51,

און דערביי דארף מען אנקומען צום בעש"ט און צום מדרש תהלים 51,

English translation 328

and this is a matter that one must learn and understand etc.,

און דאס איז א זאך וואס מ'דארף לערנען און פארשטיין וכו',

English translation 329

and not everyone,

און ניט יעדערער,

English translation 330

even an intellectual,

אפילו א משכיל,

English translation 331

can attain this,

קען דערצו צוקומען,

English translation 332

until one emphasizes that specifically "Rabbi Meir would delve into names" 52.

ביז אז מ'איז מדגיש אז דוקא "רבי מאיר הוה דייק בשמא" 52.

English translation 333

On the contrary — one can easily test this:

ואדרבה - מ'קען דאס לייכט אויספרואוון:

English translation 334

After a farbrengen, let them gather several Jews who have the same name

נאכן פארברענגען זאל מען צוזאמענקלייבן עטלעכע אידן וואס האבן דעם זעלבן נאמען

English translation 335

(Reuven etc.)

(ראובן וכיו"ב)

English translation 336

over the course of thirty days 53,

במשך פון שלשים יום 53,

English translation 337

or even non-Jews,

אדער אפילו ניט אידן,

English translation 338

and let one see for himself whether one can find a connection between them

און זאל מען אליין זען צי מ'קען געפינען א שייכות ביניהם

English translation 339

(since they have the same name which animates them)!

(וויבאלד אז זיי האבן דעם זעלבן נאמען וואס איז זיי מחי')!

English translation 340

On the contrary:

אדרבה:

English translation 341

The differences between them and that "their opinions are not equal" 54 — this everyone can see openly:

די חילוקים ביניהם און אז "אין דיעותיהן שוות" 54 - דאס קען יעדערער זען בגלוי:

English translation 342

Let them be told a matter,

זאל מען זיי זאגן אן ענין,

English translation 343

one will see that one will say yes and another will say no,

וועט מען זען אז איינער וועט זאגן יע און א צווייטער וועט זאגן ניין,

English translation 344

for this is the nature of human beings, since their opinions are not equal;

ווארום דאס איז טבע בני אדם מצד אין דיעותיהן שוות;

English translation 345

but in order to understand the connection between them — for this one must come to a Mar bar Rav Ashi,

אבער בכדי צו פארשטיין די שייכות ביניהם - דערביי דארף מען אנקומען צו א מר בר רב אשי,

English translation 346

and to a great sage in the wisdom of the soul,

און צו א חכם גדול בחכמת הנפש,

English translation 347

and even then, hopefully, after much contemplation on this, one may be able to perceive it!

ואפילו דעמולט איז הלואי אז לאחרי ריבוי ההתבוננות בזה זאל מען עס קענען דערזען!

English translation 348

Based on this, one will understand the connection of the name of the portion "Shmos" with the content of the entire portion regarding the exile and bondage of Egypt:

עפ"ז וועט מען פארשטיין די שייכות פון שם הפרשה "שמות" מיטן תוכן כל הפרשה וועגן גלות ושעבוד מצרים:

English translation 349

According to the above, it is understood that in a name

ע"פ הנ"ל איז מובן אז אין א שם

English translation 350

(simply)

(בפשטות)

English translation 351

the person is found in concealment,

געפינט זיך דער מענטש בהעלם,

English translation 352

for in the name one does not see at all what kind of essence of a person he is,

ווייל אין דעם שם זעט מען אינגאנצן ניט וואס פאר א מהות אדם ער איז,

English translation 353

he can be the most elevated person, but in his name it is in the utmost concealment. And even the most elevated matters that exist in the name

ער קען זיין אן אדם הכי נעלה אבער אין זיין שם שטייט עס בתכלית ההעלם. און אפילו די ענינים הכי נעלים וואס זיינען דא אין דעם שם

English translation 354

(the very essence of the person)

(דער עצם האדם)

English translation 355

— are in concealment in the name.

- שטייען בהעלם אין דעם שם.

English translation 356

This is the concept of exile — that one becomes displaced from his place and from his essence and from his true existence

וואס דאס איז דער ענין פון גלות - אז מ'ווערט פֿאַרוואָגלט ממקומו וממהותו ומציאותו האמיתי

English translation 357

(his soul)

(זיין נשמה)

English translation 358

and he is in a place and standing and situation where his essence and existence

און מ'שטייט אין אן ארט ומעמד ומצב וואו זיין מהות ומציאות

English translation 359

(his soul)

(זיין נשמה)

English translation 360

are in concealment;

שטייט בהעלם;

English translation 361

and this is the beginning that gives room for the concept of exile in the world — where G‑dliness is in concealment,

און דאס איז די התחלה וואס גיט אן ארט אויף דעם ענין פון גלות בעולם - וואו אלקות שטייט בהעלם,

English translation 362

"Our signs we have not seen... and we know not until what" 55

"אותותינו לא ראינו גו' ולא אתנו יודע עד מה" 55

English translation 363

(not as in the time of the Temple when G‑dliness was revealed).

(ניט ווי בזמן הבית ווען אלקות איז געשטאנען בגלוי).

English translation 364

Just as redemption means that one returns to his essence and existence,

פונקט ווי גאולה הייסט אז מ'קומט צוריק למהותו ומציאותו,

English translation 365

i.e., to the revelation of the essence and existence,

ד.ה. לגילוי המהות ומציאות,

English translation 366

so exile is exactly the opposite — that his true essence and existence are in concealment.

איז גלות פונקט פארקערט - אז זיין אמת'ער מהות ומציאות שטייט בהעלם.

English translation 367

What, for a Jew, is the explanation of this,

וואס ביי א אידן איז דער פירוש בזה,

English translation 368

both in exile and in redemption,

סיי אין גלות סיי אין גאולה,

English translation 369

is not that he goes away from,

ניט אז ער גייט אוועק פון,

English translation 370

or returns to, his essence and existence,

אדער קומט צוריק צו מהותו ומציאותו,

English translation 371

rather, exile means that his essence and existence are in concealment

נאר גלות הייסט אז זיין מהות ומציאות שטייט בהעלם

English translation 372

(in exile),

(אין גלות),

English translation 373

and redemption means that he reveals it.

און גאולה הייסט אז ער איז דאס מגלה.

English translation 374

This is the content of the concept of the name,

וואס דאס איז דער תוכן פון ענין השם,

English translation 375

in which the essence of the person is in concealment.

וואס אין אים שטייט מהות האדם בהעלם.

English translation 376

And with this, the connection of the name of the portion "Shmos" with the content of the portion regarding the exile and bondage of Egypt is understood:

און דערמיט איז פארשטאנדיק די שייכות פון שם הפרשה "שמות" מיטן תוכן הפרשה וועגן גלות ושעבוד מצרים:

English translation 377

"And these are the names of the children of Israel coming to Egypt":

"ואלה שמות בני ישראל הבאים מצרימה":

English translation 378

How can there be for Jews the state of "coming to Egypt" and the concept of exile and bondage? The true place of Jews is surely not exile!

ווי קען בא אידן זיין דער מצב פון "הבאים מצרימה" און דער ענין הגלות והשעבוד? דער מקום האמיתי פון אידן איז דאך ניט גלות!

English translation 379

— This is only through that which "And these are the names of the children of Israel",

- איז דאס נאר דורך דעם וואס "ואלה שמות בני ישראל",

English translation 380

for in "the names of the children of Israel"

וואס אין "שמות בני ישראל"

English translation 381

(simply, the concept of the name)

(כפשטות ענין השם)

English translation 382

the essence and soul of the Jews are in concealment,

שטייט דער מהות ונשמה פון אידן בהעלם,

English translation 383

consequently, this is a cause that allows room for the concept of "coming to Egypt" and exile,

במילא איז דאס א סיבה וואס לאזט אַן אָרט אויף דעם ענין פון "הבאים מצרימה" און גלות,

English translation 384

where one becomes displaced from his place and true state,

וואו מ'ווערט פארוואגלט ממקומו ומצבו האמיתי,

English translation 385

and G‑dliness is in concealment,

און אלקות שטייט בהעלם,

English translation 386

"Our signs we have not seen",

"אותותינו לא ראינו",

English translation 387

which begins from the fact that there is a concept of "names",

וואס דאס הויבט זיך אן דערפון וואס ס'איז אן ענין פון "שמות",

English translation 388

that the soul and essence of the children of Israel are in concealment.

אז די נשמה ומהות פון בני ישראל שטייט בהעלם.

English translation 389

In the Midrash 56 it states that "Israel were redeemed from Egypt" because throughout the entire exile there remained "these are the names of the children of Israel". "They did not change their name etc.",

אין מדרש 56 שטייט אז "נגאלו ישראל ממצרים" צוליב דעם וואס דורך דעם גאנצן גלות איז געבליבן "אלה שמות בני ישראל". "שלא שינו את שמם כו'",

English translation 390

"Reuven and Shimon descended, Reuven and Shimon ascended";

"ראובן ושמעון נחתין ראובן ושמעון סלקין";

English translation 391

but the simple meaning of the concept of "names" is a concealment of the essence of the person,

אבער פשטות הענין פון "שמות" איז א העלם אויף מהות האדם,

English translation 392

which gives room for the concealment and descent in exile* 56.

וואס גיט אַן אָרט אויף דעם העלם וירידה בגלות* 56.

English translation 393

Therefore the parshah is called by the name "Shmos",

דעריבער ווערט די פרשה אנגערופן בשם "שמות",

English translation 394

because specifically the word "Shmos" expresses the content,

ווייל דוקא דער ווארט "שמות" גיט ארויס דעם תוכן,

English translation 395

and moreover - this

און נאכמער - דאס

English translation 396

(the concealment and hiding of the essence of man from "Shmos")

(דער העלם והסתר במהות האדם פון "שמות")

English translation 397

is the reason for the matter of the exile and slavery of Egypt which is discussed further in the entire parshah,

איז די סיבה אויף דעם ענין פון גלות ושעבוד מצרים וואס רעדט זיך ווייטער אין דער גאנצער פרשה,

English translation 398

with all the stages in the descent in the difficulty of the slavery.

מיט די אלע שלבים אין דער ירידה בקושי השעבוד.

English translation 399

Until Pharaoh's decree at the end of the parshah that "you shall not give straw to the people to make bricks as yesterday and the day before; they shall go and gather straw for themselves",

ביז צו גזירת פרעה בסוף הפרשה אז "לא תאסיפון לתת תבן לעם ללבון הלבנים כתמול שלשם הם ילכו וקוששו להם תבן",

English translation 400

which is a further descent in the difficulty of the slavery more than the very matter of hard labor,

וואס דאס איז נאכמער ירידה בקושי השעבוד ווי דער עצם ענין פון עבודת פרך,

English translation 401

and to such an extent is the descent and the concealment and hiding,

ועד כדי כך איז די ירידה און דער העלם והסתר,

English translation 402

that even though this is not logical,

אז אע"פ וואס דאס לייגט זיך ניט אין שכל,

English translation 403

as the foremen indeed complained to Pharaoh:

ווי די שוטרים האבן טאקע גע'טענה'ט צו פרעה'ן:

English translation 404

"Straw is not given to your servants, and they say to us, 'Make bricks,' and behold your servants are beaten, and your people sin"57,

"תבן אין ניתן לעבדיך ולבנים אומרים לנו עשו והנה עבדיך מוכים וחטאת עמך" 57,

English translation 405

so how,

איז ווי,

English translation 406

he reasoned,

רעכנט ער,

English translation 407

will the slaves be able to build for him Pithom and Raamses when they have no strength? For this is indeed a rationale that should have entered Pharaoh's intellect,

וועלן די עבדים קענען פאר אים אויפבויען פיתום ורעמסס ווען זיי האבן ניט קיין כח. וואס דאס איז דאך א סברא וואס האט זיך געדארפט לייגן אין דעם שכל פון פרעה,

English translation 408

because it is indeed for his benefit that in order to build Pithom and Raamses one needs healthy and strong slaves.

ווארום דאס איז דאך לטובתו אז בכדי אויפצובויען פיתום ורעמסס דארף מען האבן געזונטע און שטארקע עבדים.

English translation 409

Nevertheless, the concealment and hiding

אעפ"כ איז דער העלם והסתר

English translation 410

(which initially comes from the concealment and hiding in "Shmos")

(וואס קומט ארויס בתחלה פון דעם העלם והסתר אין "שמות")

English translation 411

was so great,

געווען עד כדי כך גרויס,

English translation 412

that it caused Pharaoh to act contrary to his own intellect!

אז דאס האט גורם געווען אז פרעה זאל זיך פירן היפך השכל שלו!

English translation 413

Until one comes to Moshe's complaint at the conclusion of the parshah "Why have You done evil to this people",

ביז מ'קומט צו טענת משה בסיום הפרשה "למה הרעותה לעם הזה",

English translation 414

which is a true evil,

וואס דאס איז א רעה אמיתית,

English translation 415

as is understood from the fact that this is the complaint of Moshe whose attribute is truth.

כמובן מזה וואס דאס איז טענת משה שמדתו אמת.

English translation 416

One sees from this that "Shmos"

זעט מען דערפון אז "שמות"

English translation 417

(the name of the entire parshah)

(דער שם פון כל הפרשה)

English translation 418

expresses the content of the entire parshah,

גיט ארויס דער תוכן פון כל הפרשה,

English translation 419

and moreover - this is the reason for the entire parshah,

און נאכמער - דאס איז די סיבה אויף כל הפרשה,

English translation 420

where it discusses the darkness of exile and the difficulty of slavery,

וואו עס רעדט זיך וועגן דער חושך הגלות וקושי השעבוד,

English translation 421

until the conclusion of the parshah "Why have You done evil, etc."

ביז לסיום הפרשה "למה הרעותה גו'".

English translation 422

And only the last verse in the parshah - in order to conclude with good58 - discusses a matter of good:

און נאר דער לעצטער פסוק אין פרשה - בכדי לסיים בטוב 58 - רעדט וועגן אן ענין של טוב:

English translation 423

"And with a strong hand he will drive them out of his land."

"וביד חזקה יגרשם מארצו".

English translation 424

Moreover:

נאכמער:

English translation 425

In truth, even the conclusion with good is only a good relative to what is discussed earlier in the parshah,

באמת איז אויך דער סיום בטוב נאר א טוב בערך צו דעם וואס רעדט זיך פריער אין דער פרשה,

English translation 426

but this is also not the ultimate good

אבער דאס איז אויך ניט תכלית הטוב

English translation 427

[as we find elsewhere in the Talmud,

[ווי מ'געפינט בכ"מ אין ש"ס,

English translation 428

that the conclusion with good is only relative to the matters that precede it.

אז דער סיום בטוב איז נאר בערך צו די ענינים וואס שטייען לפני זה.

English translation 429

And elsewhere].

ואכ"מ].

English translation 430

And the explanation:

והביאור:

English translation 431

Regarding the exodus from Egypt, one will need to come to "with a strong hand he will drive them out of his land" because there will be Jews who do not want to leave the exile,

ביי דער יציאה ממצרים וועט מען דארפן אנקומען צו "ביד חזקה יגרשם מארצו" ווייל עס וועלן זיין אידן וועלכע ווילן ניט ארויסגיין פון גלות,

English translation 432

even when one tells them that the time has come to leave the exile and one tells them all the good things - they do not want to leave,

אפילו ווען מ'זאגט זיי אז ס'איז געקומען די צייט צו ארויסגיין פון גלות און מ'זאגט זיי צו אלע דברים טובים - ווילן זיי ניט ארויסגיין,

English translation 433

and therefore one must drive them out from there!59

און דערפאר דארף מען זיי פון דארטן ארויסטרייבן! 59

English translation 434

And the primary reason for this is also the matter of "Shmos":

וואס די סיבה ראשונה לזה איז אויך דער ענין פון "שמות":

English translation 435

Because their essence and soul as Jews is in concealment,

וויבאלד אז זייער מהות ונשמה אלס אידן שטייט בהעלם,

English translation 436

it allows room for exile to the extent that the self does not want to leave the exile.

לאזט עס אַן אָרט אויף גלות ביז דערצו אז דער איך זאל ניט וועלן ארויסגיין פון גלות.

English translation 437

From all the above, the connection of the name of the parshah "Shmos" with the content of the parshah is understood - according to the simple interpretation of "Shmos"

מכל הנ"ל איז פארשטאנדיק די שייכות פון שם הפרשה "שמות" מיטן תוכן הפרשה - לויטן פירוש הפשוט אין "שמות"

English translation 438

(that the essence of man is concealed in the name):

(אז דער מהות האדם שטייט אין דעם שם בהעלם):

English translation 439

The content of the parshah simply is - the slavery and exile of Egypt. And the reason for this is the matter of "Shmos" according to the simple interpretation of it,

דער תוכן הפרשה בפשטות איז - שעבוד וגלות מצרים. וואס די סיבה לזה איז דער ענין פון "שמות" כפשטות הפירוש בזה,

English translation 440

that in it the essence and existence is concealed,

אז אין דעם שטייט דער מהות ומציאות בהעלם,

English translation 441

consequently it allows room for the descent of the Jews into exile,

במילא גיט עס אן ארט אויף דער ירידה פון אידן אין גלות,

English translation 442

with all the details thereof that are discussed in the parshah.

עם כל הפרטים בזה וואס רעדן זיך אין דער פרשה.

English translation 443

Together with this, however, there is the second matter in

ביחד עם זה איז אבער דא דער צווייטער ענין אין

English translation 444

(the name of the parshah)

(שם הפרשה)

English translation 445

"Shmos"

"שמות"

English translation 446

(as it is stated in the books)

(ווי עס שטייט אין ספרים)

English translation 447

- the matter for the positive - that the name draws down the vitality of the person

- דער ענין למעליותא - אז דער שם איז ממשיך חיות האדם

English translation 448

(through the letters of the name, the vitality of the soul is drawn into the body),

(דורך אותיות השם ווערט דער חיות הנפש נמשך אין גוף),

English translation 449

and the name touches and reveals the essence of the person,

און דער שם רירט אן און איז מגלה עצם האדם,

English translation 450

which the essence of Jews is never touched and remains always in perfection,

וואס דער עצם פון אידן ווערט קיינמאל ניט אנגערירט און בלייבט אלעמאל בשלימות,

English translation 451

even when in the concealment and hiding of "Shmos"

אפילו זייענדיק אין העלם והסתר פון "שמות"

English translation 452

(which conceal the essence of man)

(וואס זיינען מעלים אויף מהות האדם)

English translation 453

and in the concealment and hiding of exile.

און אין העלם והסתר פון גלות.

English translation 454

That is, when one discusses the simple aspects of matters,

ד.ה. אז בשעת מ'רעדט וועגן פשטות הענינים,

English translation 455

as one sees the matters in revelation - the matter of "Shmos" is a matter of deficiency that conceals the essence of man,

ווי מ'זעט די ענינים בגלוי - איז דער ענין פון "שמות" אן ענין של חסרון וואס איז מעלים אויף מהות האדם,

English translation 456

and correspondingly the content of the parshah is - exile and slavery of Egypt

ועד"ז איז דער תוכן הפרשה - גלות ושעבוד מצרים

English translation 457

(which comes from the fact that "Shmos" conceals the soul);

(וואס דאס קומט מצד דעם וואס "שמות" איז מעלים אויף דער נשמה);

English translation 458

But when speaking about the inner aspects of matters

אבער בשעת מ'רעדט וועגן פנימיות הענינים

English translation 459

(which are not seen openly and for which one must arrive at what is written in the books)

(וואס דאס זעט מען ניט בגלוי און דערצו דארף מען אנקומען צו דעם וואס עס שטייט אין ספרים)

English translation 460

— the concept of "names" is connected to the vitality and essence of the person,

- איז דער ענין פון "שמות" פארבונדן מיט חיות ועצם האדם,

English translation 461

which always remains whole,

וואס דאס בלייבט אלעמאל גאנץ,

English translation 462

and so too the inner content of Parshat Shemot,

און אזוי איז אויך דער פנימיות התוכן פון פ' שמות,

English translation 463

that exile does not touch the essence of Jews at all.

אז גלות רירט אינגאנצן ניט אן דער עצם פון אידן.

English translation 464

And from the aspect of this concept in "names"

און מצד דעם ענין אין "שמות"

English translation 465

(that they did not change their name)

(שלא שינו את שמם)

English translation 466

"Israel was redeemed from Egypt."

"נגאלו ישראל ממצרים".

English translation 467

And the explanation:

והביאור:

English translation 468

Even when the essence of a Jew is concealed in his name,

אפילו ווען דער מהות פון א אידן שטייט בהעלם אין זיין שם,

English translation 469

which therefore gives a place for the descent into exile,

וואס דערפאר גיט עס אן ארט אויף דער ירידה אין גלות,

English translation 470

where the soul and essence of a Jew is concealed

וואו די נשמה ומהות פון א אידן שטייט בהעלם

English translation 471

(as opposed to the concept of redemption where the essence and soul are revealed)

(פארקערט ווי דער ענין הגאולה וואו דער מהות ונשמה שטייט בגלוי)

English translation 472

— this is only regarding revelation and concealment,

- איז דאס אבער נאר בנוגע צו גילוי והעלם,

English translation 473

but his essence remains completely whole even then.

משא"כ זיין עצם בלייבט אויך דעמולט גאנץ.

English translation 474

As per the ruling of the Rambam60

כפס"ד הרמב"ם 60

English translation 475

(the Guide of the Perplexed of all generations)

(דער מורה נבוכים פון כל הדורות)

English translation 476

that the true and inner will of a Jew is "to perform all the mitzvot and to distance himself from transgressions",

אז דער רצון אמיתי ופנימי פון א אידן איז "לעשות כל המצות ולהתרחק מן העבירות",

English translation 477

and that which this is sometimes concealed and he conducts himself otherwise,

און דאס וואס דאס שטייט אמאל בהעלם און ער פירט זיך באופן אחר,

English translation 478

is due to the fact that "his evil inclination overpowered him".

איז דאס מצד דעם וואס "יצרו הוא שתקפו".

English translation 479

And the reason — because a Jew always has a "veritable part of G-d from above"61 by virtue of which he always desires to fulfill the will of Hashem. And in the language of the verse62 "You are children to Hashem your G-d",

והטעם - ווייל א איד האט אלעמאל א "חלק אלוקה ממעל ממש" 61 וואס מצד דעם וויל ער אלעמאל מקיים זיין רצון ה'. ובלשון הכתוב 62 "בנים אתם לה' אלקיכם",

English translation 480

and the nature of a child is similar to the nature of the father, and the will of the child is to fulfill the will of the father,

און דער טבע הבן איז דומה לטבע האב און רצון הבן איז צו מקיים זיין רצון האב,

English translation 481

except when the child is not healthy,

סיידן דער בן איז ניט געזונט,

English translation 482

which comes from an external and extraneous thing — "his evil inclination overpowered him",

וואס דאס קומט מצד א דבר חיצוני וצדדי - "יצרו הוא שתקפו",

English translation 483

which temporarily conceals his inner self and essence;

וואס איז מעלים לפי שעה אויף זיין פנימיות ועצם;

English translation 484

but his true nature and will even then is to fulfill the will of the father.

אבער זיין טבע ורצון האמיתי אויך דעמולט איז צו מקיים זיין רצון האב.

English translation 485

And this is also a refutation of the claim,

וואס דאס איז אויך א הסברה אויף דער טענה,

English translation 486

that it is inappropriate to speak to a Jew about putting on tefillin or wearing tzitzit and the like as long as he is not yet connected to it and does not understand what he is doing — because then he is a hypocrite,

אז עס האט קיין ארט ניט צו רעדן צו א אידן ער זאל לייגן תפילין אדער טראגן ציצית וכיו"ב כל זמן ער האלט ניט דערביי און פארשטייט ניט וואס ער טוט - ווייל דעמולט איז ער א צבוע'יאק,

English translation 487

he does something that he is not connected to, etc.

ער טוט א זאך וואס ער האלט ניט דערביי וכו'.

English translation 488

This claim is entirely unfounded — because it is precisely the opposite:

איז די טענה אינגאנצן ניט אויסגעהאלטן - ווייל ס'איז פונקט פארקערט:

English translation 489

The true reality and will of a Jew is — to fulfill the Torah and mitzvot,

די אמת'ע מציאות און רצון פון א אידן איז - צו מקיים זיין תומ"צ,

English translation 490

"to perform all the mitzvot and to distance himself from transgressions",

"לעשות כל המצות ולהתרחק מן העבירות",

English translation 491

for he has a soul,

ווארום ער האט א נשמה,

English translation 492

a "veritable part of G-d from above",

א "חלק אלוקה ממעל ממש",

English translation 493

and is a child of the Holy One, blessed be He,

און איז א בן של הקב"ה,

English translation 494

who desires to fulfill the will of his Father. Consequently,

וואס וויל מקיים זיין רצון אביו. במילא,

English translation 495

when he puts on tefillin or performs another mitzvah — he does that which is good for his soul — his true essence and reality,

בשעת ער לייגט תפילין אדער איז מקיים אן אנדער מצוה - טוט ער דאס וואס ס'איז גוט פאר זיין נשמה - זיין אמת'ער מהות ומציאות,

English translation 496

and that which he truly wants to do from the inner aspect of his soul.

און דאס וואס ער וויל באמת טאן מצד פנימיות נפשו.

English translation 497

Whether he does not yet understand it intellectually or is not yet connected to it — this is all due to extraneous things,

צי ער פארשטייט עס נאך ניט בשכל אדער ער האלט נאך ניט דערביי - איז דאס אלץ מצד זייטיקע זאכן,

English translation 498

due to his body and animal soul,

מצד זיין גוף ונה"ב,

English translation 499

"his evil inclination overpowered him" and the like,

"יצרו הוא שתקפו" וכיו"ב,

English translation 500

but it is certainly not logical to say,

אבער ס'קלעפט דאך ניט צו זאגן,

English translation 501

that since his body is not yet at the point of understanding what is truly good for his soul

אז היות ווי זיין גוף האלט נאך ניט בא פארשטיין דאס וואס איז באמת גוט פאר זיין נשמה

English translation 502

(for his true reality)

(פאר זיין אמת'ער מציאות)

English translation 503

— he should refrain from doing something that is good for his soul!

- זאל ער זיך אפהאלטן פון טאן א זאך וואס איז גוט פאר זיין נשמה!

English translation 504

And this is analogous to a parable regarding bodily needs:

וע"ד משל ווי דאס איז בנוגע צו צרכי הגוף:

English translation 505

It is not logical to say that when a child is not healthy, G-d forbid, the parents will not give the child the medicines that the doctor prescribes until the child himself understands with his intellect how the medicines will help him! And especially when the medicine is not always sweet,

עס קלעפט ניט אין שכל צו זאגן אז בשעת א קינד איז ניט געזונט ר"ל וועלן די עלטערן ניט געבן דעם קינד די רפואות וואס דער רופא איז מציע ביז דער קינד אליין וועט פארשטיין בשכלו ווי די רפואות וועלן אים העלפן! ובפרט אז די רפואה איז ניט אלעמאל א זיסע,

English translation 506

but it can be sharp and sometimes even bitter!

נאר עס קען זיין שארף און אמאל אויך ביטער!

English translation 507

One understands on his own,

פארשטייט מען דאך אליין,

English translation 508

that if it concerns healthy parents,

אז אויב עס ועדט זיך נאר וועגן געזונטע עלטערן,

English translation 509

they will certainly give the child the medicines,

וועלן זיי זיכער געבן דעם קינד די רפואות,

English translation 510

before he studies the science of medicine and before he understands how it helps him! And on the contrary:

נאך איידער ער לערנט חכמת הרפואה און איידער ער פארשטייט ווי דאס העלפט אים! ואדרבה:

English translation 511

By giving him the medicine and he becomes healthy again,

דורך דעם וואס מ'גיט איט די רפואה און ער ווערט צוריק געזונט,

English translation 512

he can have the strength and health to study the science of medicine and understand how the medicines help him!

קען ער האבן די שטארקייט און געזונט צו לערנען חכמת הרפואה און פארשטיין ווי די רפואות העלפן אים!

English translation 513

So too regarding eating and drinking in general

עד"ז איז אויך בנוגע צו כללות האכילה ושתי'

English translation 514

(which is a closer example to our matter — Torah and mitzvot which are compared to eating, etc.163):

(וואס דאס איז א נעענטערע דוגמא לעניננו - תומ"צ וואס איז געגליכן צו אכילה וכו 163):

English translation 515

There is a sickness where a person loses his appetite and does not want to eat. Not only does he have no desire to eat,

ס'איז דא אזא קראנקהייט וואו דער מענטש פארלירט דעם אפעטיט און וויל ניט עסן. ניט נאר וואס ער האט ניט קיין רצון צו עסן,

English translation 516

but he has a specific desire not to eat. And when one tells him that by not eating he weakens his health,

נאר ער האט א רצון בפירוש צו ניט עסן. און בשעת מ'זאגט אים אז דורך דעם וואס ער עסט ניט שוואכט עס אפ זיין געזונט,

English translation 517

he answers,

ענטפערט ער,

English translation 518

since his desire is not to eat,

וויבאלד אז זיין רצון איז ניט צו עסן,

English translation 519

by wanting to force him to eat one will make him even more unwell! Even though he becomes weaker from not eating — he holds that this comes not from the lack of eating and drinking,

איז דורך דעם וואס מ'וויל אים צווינגען צו עסן וועט מען אים מאכן נאכמער ניט געזונט! אי ער ווערט פֿאָרט שוואכער דורך ניט עסן - האלט ער אז דאס קומט ניט מצד העדר האכילה ושתי',

English translation 520

but because of some extraneous matter!

נאר צוליב א זייטיקן ענין!

English translation 521

This proves that his sickness is very strong,

וואס דאס באווייזט אז זיין קראנקהייט איז גאר שטארק,

English translation 522

to the extent that he does not know at all that he is sick,

עד כדי כך אז ער ווייסט גארניט אז ער איז קראנק,

English translation 523

and that which he becomes weaker — he thinks this comes from an extraneous matter,

און דאס וואס ער ווערט שוואכער - מיינט ער אז דאס קומט צוליב א זייטיקן ענין,

English translation 524

not because of his lack of eating and drinking!

ניט צוליב זיין העדר האכו"ש!

English translation 525

It is therefore understood,

איז דאך פארשטאנדיק,

English translation 526

that one cannot wait to give that person food until he understands with his intellect why he needs to eat,

אז מ'קען ניט ווארטן מיטן געבן יענעם עסן ביז ער וועט פארשטיין בשכלו פארוואס ער דארף עסן,

English translation 527

rather, first and foremost he needs to eat in actuality for the sustenance of his body,

נאר לכל לראש דארף ער עסן בפועל צוליב קיום הגוף שלו,

English translation 528

afterwards he can sit and learn about the reasons for this.

דערנאך קען ער זיך זעצן לערנען וועגן די טעמים לזה.

English translation 529

And in the same manner, it is also regarding Torah and mitzvos — which are compared to eating and drinking 63 that give a person vitality in his soul and thereby in his body — as it is written 64 “Come, eat of my bread,”

וככל הדברים האלה איז אויך בנוגע צו תורה ומצוות - וואס זיינען געגליכן צו אכילה ושתי' 63 וואס גיט א מענטשן חיות בנשמה שלו ועי"ז בגופו - כמ"ש 64 לכו לחמו בלחמי,

English translation 530

and as it is stated regarding Torah and mitzvos “which a man shall do and live by them” 65,

און ווי עס שטייט בנוגע תומ"צ "אשר יעשה אותם האדם וחי בהם" 65,

English translation 531

as is known that the 248 positive commandments and 365 negative commandments — through the 248 and 365 powers and vitalities in the soul — are the true existence and source of vitality and health of the 248 limbs and 365 sinews,

כידוע אז די רמ"ח מצוות עשה ושס"ה מצוות לא תעשה - ע"י די רמ"ח ושס"ה כחות וחיות שבנפש - זיינען דער אמת'ער מציאות ומקור החיות והבריאות פון די רמ"ח אברים און שס"ה גידים,

English translation 532

[As explained in Tanya 66 that although the soul in itself has no connection to the division and form of 248 limbs and 365 sinews,

[כמבואר בתניא 66 אז אע"פ וואס די נשמה מצד עצמה האט קיין שייכות ניט מיט דער התחלקות וציור פון רמ"ח אברים ושס"ה גידים,

English translation 533

but because in the body there are 248 limbs and 365 sinews whose vitality is from the soul,

אבער מצד דעם וואס אין גוף זיינען פאראן רמ"ח אברים ושס"ה גידים וואס חיותם איז פון דער נשמה,

English translation 534

“613 kinds of powers and vitalities are included in it (in the soul) in its essence and substance, to emerge into actuality and revelation from concealment to give life to the 248 limbs and 365 sinews of the body through their enclothing in the animal soul which also has these 248 and 365 powers and vitalities”:]

זיינען "תרי"ג מיני כחות וחיות כלולים בה (בהנשמה) במהותה ועצמותה לצאת אל הפועל והגילוי מההעלם להחיות רמ"ח אברין ושס"ה גידין שבגוף ע"י התלבשותם בנפש החיונית שיש לה ג"כ רמ"ח ושס"ה כחות וחיות הללו"]:

English translation 535

Since Torah and mitzvos are the source of vitality and health of the soul and body,

וויבאלד אז תומ"צ זיינען דער מקור החיות והבריאות פון דער נשמה וגוף,

English translation 536

one cannot wait until the person understands it with his intellect,

קען מען ניט ווארטן ביז דער אדם וועט עס פארשטיין בשכלו,

English translation 537

rather, first and foremost there must be “we will do” 67,

נאר לכל לראש דארף ביי אים זיין "נעשה" 67,

English translation 538

and this itself will give him vitality so that afterwards there can be “we will hear”

און דאס גופא וועט אים געבן חיות אז דערנאך זאל קענען זיין "נשמע"

English translation 539

(and we will understand),

(ונבין),

English translation 540

that he should learn and understand the matters.

ער זאל לערנען און פארשטיין די ענינים.

English translation 541

Based on the above, one will also understand the two extremes that exist in “Shmos”:

ע"פ הנ"ל וועט מען אויך פארשטיין די צוויי קצוות וואס זיינען דא אין "שמות":

English translation 542

In the simple sense of matters, “Shmos” conceals the essence of Jews,

בפשטות הענינים איז "שמות" מעלים אויף דעם מהות פון אידן,

English translation 543

therefore it gives a place for the matter of exile

דעריבער גיט עס אן ארט אויף דעם ענין פון גלות

English translation 544

(as discussed at length).

(כנ"ל בארוכה).

English translation 545

That is, as matters are simply as one sees them revealed in this physical world — one does not see from the name of the person what kind of person this is. This is the simple content of the parshah — that Jews are in a concealment and hiding of exile where their true essence is not seen. And to the extent that the attribute of judgment can argue “what distinguishes these from those,

וואס דאס איז ווי די ענינים זיינען בפשטות ווי מ'זעט זיי בגלוי בעוה"ז הגשמי - זעט מען ניט פון דעם שם האדם וואס פאר א מענטש דאס איז. וואס דאס איז דער פשטות תוכן הפרשה - אז אידן געפינען זיך אין א העלם והסתר פון גלות וואו מ'זעט ניט אן זייער אמת'ן מהות. ועד כדי כך אז מדת הדין קען טענה'ן מה נשתנו אלו מאלו,

English translation 546

these are idol worshippers and those are idol worshippers” 68,

אלו עובדי ע"ז ואלו עובדי ע"ז 68,

English translation 547

because in the revealed one does not see the difference between them.

ווייל בגלוי זעט מען ניט אן דעם חילוק צווישן זיי.

English translation 548

Together with this, however, there is the inner and lofty matter in “Shmos”

ביחד עם זה איז אבער דא דער ענין פנימי ונעלה אין "שמות"

English translation 549

(which is not seen openly,

(וואס דאס זעט מען ניט בגלוי,

English translation 550

and one must arrive at it because it is stated thus in the books)

און מ'דארף אנקומען דערצו אז אזוי שטייט אין ספרים)

English translation 551

— that the name draws down and reveals the essence of the soul’s vitality and the essence of the person,

- אז דער שם איז ממשיך ומגלה עצם חיות הנפש ועצם האדם,

English translation 552

and through the letters of the name the vitality of the soul is drawn into the body,

וע"י אותיות השם ווערט דער חיות הנפש נמשך אין גוף,

English translation 553

until the name of the person encompasses the essence of the person,

ביז אז דער שם האדם נעמט דעם עצם האדם,

English translation 554

so that from the essence of a Jew his true will is “to perform all the mitzvos and distance himself from transgressions”,

וואס מצד דעם עצם פון א אידן איז רצונו האמיתי "לעשות כל המצות ולהתרחק מן העבירות",

English translation 555

and that which he sometimes does not conduct himself thus is only because “his evil inclination overpowered him”.

און דאס וואס ער פירט זיך אמאל ניט אזוי איז נאר דערפאר וואס "יצרו הוא שתקפו".

English translation 556

That is,

דאס הייסט,

English translation 557

that the matter

אז דער ענין

English translation 558

(inner)

(פנימי)

English translation 559

of the name

אין שם

English translation 560

(that it is connected with the essence of the person)

(אז ער איז פארבונדן מיטן עצם האדם)

English translation 561

brings out that although externally Jews are in exile and externally one cannot see their true essence and one might think that they are no different from the nations,

ברענגט ארויס אז אע"פ וואס בחיצוניות געפינען זיך אידן אין גלות און בחיצוניות קען מען ניט זען זייער מהות האמיתי און מ'קען מיינען אז זיי זיינען ניט אנדערש פון די גוים,

English translation 562

“these are idol worshippers and those are idol worshippers” — but in truth there is a difference between them from one extreme to the other:

אלו עובדי כו' ואלו עובדי כו' - איז אבער באמת דא א חילוק ביניהם מן הקצה אל הקצה:

English translation 563

When a gentile serves idolatry — he serves idolatry,

בשעת א גוי דינט ע"ז - דינט ער ע"ז,

English translation 564

but when a Jew serves idolatry, heaven forbid,

אבער בשעת א איד דינט ע"ז ר"ל,

English translation 565

this is only because “his evil inclination overpowered him”,

איז דאס נאר מצד דעם וואס "יצרו הוא שתקפו",

English translation 566

but from his inwardness and essence he has no connection to it and only wants to fulfill the will of Hashem.

אבער מצד זיין פנימיות ועצם האט ער דערצו קיין שייכות ניט און וויל נאר מקיים זיין רצון ה'.

English translation 567

And in the merit of this, that they did not change their name — from the aspect of the inner matter in "names" — "Israel were redeemed from Egypt."

און בזכות זה וואס לא שינו את שמם - מצד דעם ענין פנימי אין "שמות" - "נגאלו ישראל ממצרים".

English translation 568

Until Chassidus reveals further:

ביז אז חסידות ברענגט ארויס נאכמער:

English translation 569

Thus is the explanation

אזוי איז דער פירוש

English translation 570

(as above at length),

(כנ"ל בארוכה),

English translation 571

that in revelation and externality, a name conceals the essence of the person and thereby leaves room for exile,

אז בגלוי ובחיצוניות איז א שם מעלים אויף מהות האדם און לאזט במילא אן ארט אויף גלות,

English translation 572

and only from what is stated in the books does one know that a name has within it the virtue that it is connected with the inwardness and essence of the person

און נאר מצד דעם וואס שטייט אין ספרים ווייסט מען אז א שם האט אין זיך די מעלה אז דאס איז פארבונדן מיט פנימיות ועצם האדם

English translation 573

(through the letters of the name, the life-force of the soul is drawn into the body),

(ע"י אותיות השם ווערט דער חיות הנפש נמשך אין גוף),

English translation 574

which is not affected by exile,

וואס ווערט ניט אנגערירט פון גלות,

English translation 575

and the external matters are only due to his evil inclination compelling him.

און די ענינים חיצוניים זיינען נאר מצד יצרו אנסו.

English translation 576

Chassidus, however, is not satisfied with this

חסידות באגנוגנט זיך אבער ניט דערמיט

English translation 577

(that through the letters of the name, the life-force of the soul is drawn into the body),

(אז ע"י אותיות השם ווערט דער חיות הנפש נמשך אין גוף),

English translation 578

but adds69 that the name reveals the essence,

נאר גיט צו 69 אז דער שם איז מגלה דעם עצם,

English translation 579

with the proof from something openly revealed in the physical body — that when someone is in a faint, heaven forbid,

מיט דער ראי' פון א דבר שבגלוי בגוף הגשמי - אז בשעת איינער איז בהתעלפות ח"ו,

English translation 580

one awakens him by whispering his name in his ear,

דערמינטערט מען אים דורך דעם וואס מ'איז לוחש שמו באזנו,

English translation 581

which is proof that the name touches and reveals the essence of the life-force of the soul,

וואס דאס איז א באווייז אז דער שם רירט אן און איז מגלה עצם חיות הנפש,

English translation 582

and therefore it has the power to draw the life-force back into the faculties of the body.

און דערפאר האט ער בכחו צו ממשיך זיין דעם חיות צוריק אין די כחות הגוף.

English translation 583

Seemingly:

וואס לכאורה:

English translation 584

Why does Chassidus need to bring this matter — is there not a greater matter in a name,

צוליב וואס דארף חסידות ברענגען דעם ענין - ס'איז דאך דא נאך א גרעסערער ענין אין שם,

English translation 585

that the entire life-force of the person is drawn into the body through the letters of the name?

אז דער גאנצער חיות האדם ווערט נמשך אין גוף ע"י אותיות השם?

English translation 586

The explanation in this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 587

Every matter in Torah must be expressed and reflected openly in the physicality of the world. Therefore Chassidus adds that this matter — that a name grasps the essence — is expressed openly in the physical body of a person,

יעדער ענין אין תורה דארף זיך אויסדריקן און אפשפיגלען בגלוי אין גשמיות העולם. דערפאר גיט צו חסידות אז אט דער ענין וואס א שם נעמט דעם עצם דריקט זיך דאס אויס בגלוי אין דעם גוף הגשמי פון א מענטשן,

English translation 588

that when he is in a state of faint, may the Merciful One save us,

אז בשעת ער שטייט בהתעלפות ר"ל,

English translation 589

one awakens him by whispering his name in his ear.

דערמינטערט מען אים דורך לוחש זיין שמו באזנו.

English translation 590

And not only is it so stated in Chassidus

און ניט נאר וואס אזוי שטייט אין חסידות

English translation 591

(which is also a matter of revelation),

(וואס דאס איז אויך אן ענין של גילוי),

English translation 592

but it is so revealed in this physical world that it was seen with physical eyes:

נאר דאס איז עד כדי כך בגלוי בעוה"ז הגשמי אז מ'האט עס געזען בעיני בשר:

English translation 593

When it was actually tested with a person who had fainted, may the Merciful One save us,

בשעת מ'האט עס אויסגעפרואווט בפועל מיט א מענטשן וואס איז נתעלף געווארן ו"ל,

English translation 594

it was seen that this awakened him!

האט מען געזען אז דאס האט אים דערמינטערט!

English translation 595

To the extent that this can be so even with a non-Jew70,

ביז אז דאס קען זיין אזוי אפילו ביי א ניט-אידן 70,

English translation 596

from the aspect of the matter of choice

מצד דעם ענין הבחירה

English translation 597

[I did not find it stated explicitly anywhere regarding a non-Jew,

[כ'האב ניט געפונען עס זאל ערגעץ שטיין בפירוש ווי דאס איז בנוגע צו א ניט-אידן,

English translation 598

therefore one can ponder this:

במילא קען מען אין דעם קלערן:

English translation 599

but from the aspect of the matter of choice, one must say that something similar is so also with non-Jews]

אבער מצד דעם ענין הבחירה דארף מען זאגן אז מעין זה איז אזוי אויך בא ניט-אידן]

English translation 600

— to such an extent is this revealed.

- עד כדי כך איז דאס בגלוי.

English translation 601

From this one sees the innovation that was added in the latter generations through the revelation of Chassidus:

זעט מען דערפון דעם אויפטו וואס איז צוגעקומען בדורות האחרונים ע"י גילוי החסידות:

English translation 602

Before the revelation of Chassidus, the essence of the person was not revealed in the person's name. In revelation, one only saw that a name is an external matter that does not indicate the essence of the person,

לפני גילוי החסידות איז דער מהות האדם ניט געשטאנען בגלוי בשם האדם. בגלוי האט מען נאר געזען אז א שם איז אן ענין חיצוני וואס באווייזט ניט אויפן מהות האדם,

English translation 603

and one only knew from books that a name is connected with the life-force of the soul,

און מ'האט נאר געוואוסט פון ספרים אז א שם איז פארבונדן מיטן חיות הנפש,

English translation 604

but this was a matter that stood hidden and concealed in the name.

אבער דאס איז א זאך וואס איז געשטאנען בהעלם ובהסתר אין דעם שם.

English translation 605

After, however, it became "a mitzvah to reveal this wisdom"71,

לאחרי אבער ווי ס'איז געווארן "מצוה לגלות זאת החכמה" 71,

English translation 606

until the revelation of Chassidus

ביז דעם גילוי החסידות

English translation 607

(whose general matter is the revelation of the hidden)

(וואס ענינה בכלל איז גילוי הנסתר)

English translation 608

— the revelation of the essence through the name emerged from the category of hidden and became a matter revealed and simple in this physical world

- איז דער גילוי העצם ע"י השם ארויס מגדר נסתר און געווארן אן ענין נגלה ובפשטות בעוה"ז הגשמי

English translation 609

(for the discourses are printed and everyone can study in them),

(ווארום די מאמרים זיינען אפגעדרוקט און יעדערער קען אין דעם לערנען),

English translation 610

to the extent that one sees it openly with physical eyes when one awakens a person who has fainted by whispering his name in his ear.

ביז אז מ'זעט עס בגלוי בעיני בשר בשעת מ'דערמינטערט א פאר'חלש'טן ע"י לוחש זיין שמו באזנו.

English translation 611

And Chassidus revealed it to everyone,

און חסידות האט עס מגלה געווען פאר אלעמען,

English translation 612

to the extent that even a young bochur who is just beginning to learn Chassidus and learns this matter — that a name reveals the essence of the soul and therefore one awakens through it a person who is in a faint — repeats it with innocence and simplicity,

ביז אז אפילו א יונגער בחור וואס הויבט ערשט אן לערנען חסידות און לערנט דעם ענין אז א שם איז מגלה עצם הנפש און דערפאר דערמינטערט מען דורך דעם א מענטשן וואס איז בהתעלפות - חזר'ט ער עס איבער בתמימות ובפשטות,

English translation 613

from the aspect that he is a believer the son of a believer,

מצד דעם וואס ער איז א מאמין בן מאמין,

English translation 614

even though he does not understand it!

אע"פ וואס ער פארשטייט עס ניט!

English translation 615

The lesson from this:

די הוראה דערפון:

English translation 616

When you meet a Jew on the street, in whose externality you see the first matter in "name" — one sees that he has a Jewish name

בשעת דו טרעפסט א אידן אין גאס וואס בחיצוניות זעסטו אויף אים דעם ערשטן ענין אין "שם" - מ'זעט אז ער האט א אידישן נאמען

English translation 617

(Reuven or Shimon and the like),

(ראובן אדער שמעון וכיו"ב),

English translation 618

but his essence stands hidden,

אבער זיין מהות שטייט בהעלם,

English translation 619

one does not see openly his connection with Torah and mitzvos —

מ'זעט ניט בגלוי זיין שייכות מיט תומ"צ -

English translation 620

You are told:

זאגט מען דיר:

English translation 621

"Do not look at his appearance"72,

"אל תבט אל מראהו" 72,

English translation 622

do not look at his externality,

קוק ניט אויף זיין חיצוניות,

English translation 623

rather at the inwardness of the matter of the name,

נאר אויף פנימיות ענין השם,

English translation 624

for after it became "a mitzvah to reveal this wisdom" and the revelation of Chassidus,

ווארום לאחרי ווי "מצוה לגלות זאת החכמה" און גילוי החסידות,

English translation 625

the order became that everyone can see openly the

איז געווארן דער סדר אז יעדערער קען זען בגלוי דעם

English translation 626

(second)

(צווייטן)

English translation 627

lofty matter that exists in a name — the revelation of the essence of a Jew,

ענין נעלה וואס איז דא אין א שם - דער גילוי העצם פון א אידן,

English translation 628

by virtue of which he is at the ultimate level of perfection!

וואס מצז דעם איז ער בתכלית השלימות!

English translation 629

And one only needs to call out his name,

און מ'דארף נאר אויסרופן זיין נאמען,

English translation 630

in a manner of words that come from the heart73 — then one immediately arouses him from his fainting in matters of Judaism,

באופן פון דברים היוצאים מן הלב 73 - איז מען אים דעמולט גלייך מעורר פון זיין התעלפות בעניני יהדות,

English translation 631

for through this one arouses his essential life-force of the soul which is above his internal powers, and this restores his vitality in all his powers.

ווארום דורך דעם איז מען מעורר זיין עצם חיות הנפש שלמעלה מכחות פנימיים שלו און דאס איז מחזיר זיין חיות בכל הכחות שלו.

English translation 632

And on the contrary — in this there is an advantage over the order of service with the internal powers:

ואדרבה - אין דעם איז דא אן עילוי לגבי סדר העבודה מיט די כחות הפנימיים:

English translation 633

When one needs to arouse in that person the internal powers,

בשעת מ'דארף בא יענעם מעורר זיין די כחות פנימיים,

English translation 634

one must proceed in order from the light to the heavy,

דארף מען גיין על הסדר מן הקל אל הכבד,

English translation 635

it must pass through the three intellects

עס דארף דורכגיין די ג' מוחין

English translation 636

(Wisdom, Understanding, and Knowledge)

(חכמה בינה ודעת)

English translation 637

and the seven emotions and the three garments,

און די ז' מדות און די ג' לבושים,

English translation 638

which takes time and effort, and not everyone can do it equally, etc.;

וואס דאס נעמט צייט און מרץ און ניט ביי אלעמען קען מען אויפטאן בשוה וכו';

English translation 639

But not so when one arouses his essence

משא"כ בשעת מ'איז מעורר זיין עצם

English translation 640

(through calling his name)

(דורך קריאת שמו)

English translation 641

— then one arouses him immediately,

דעמולט איז מען אים גלייך מעורר,

English translation 642

and immediately — in actual deed,

און גלייך - אין מעשה בפועל,

English translation 643

and afterwards it already affects all the powers from below upward!

און דערנאך פועל'ט עס שוין אין אלע כחות מלמטה למעלה!

English translation 644

And through that which one arouses the essence of a Jew by means of calling his name — the aspect of advantage in "names" — then one effects that, regardless of the fact that he is in exile

און דורך דעם וואס מ'איז מעורר דעם עצם פון א אידן ע"י קריאת שמו - דער צד העילוי אין "שמות" - דעמולט טוט מען אויף אז ניט קוקנדיק אויף דעם וואס מ'געפינט זיך אין גלות

English translation 645

(as it speaks in Parshat Shemot),

(ווי עס רעדט זיך בפ' שמות),

English translation 646

the redemption comes immediately — the exodus from the concealment and hiding of "names."

קומט גלייך די גאולה - די יציאה פון דעם העלם והסתר פון "שמות".

English translation 647

And in the language of the letter of my father-in-law, the Rebbe, in connection with his redemption on 12 Tammuz:74

ובלשון פון מכתב כ"ק מו"ח אדמו"ר בקשר לגאולתו בי"ב תמוז: 74

English translation 648

When one meets a Jew who "is called by the name Israel,"

בשעת מ'טרעפט א אידן וואס "בשם ישראל יכונה",

English translation 649

he claims that the name Israel is for him merely a nickname75 — one must know that his true name "Israel" reveals the essence,

ער טענה'ט אז שם ישראל איז ביי אים בלויז א כינוי 75 - דארף מען וויסן אז שמו האמיתי "ישראל" איז מגלה זיין עצם,

English translation 650

and from the perspective of the essence of every Jew, "Not only me did the Holy One, blessed be He, redeem,"

און מצד דעם עצם פון יעדער אידן איז "לא אותי בלבד גאל הקב"ה",

English translation 651

not only the head of Israel,

ניט נאר דעם ראש בישראל,

English translation 652

but in the same redemption there is also redeemed "all who are called by the name Israel,"

נאר אין דער זעלבער גאולה ווערט אויך נגאל "כל אשר בשם ישראל יכונה",

English translation 653

the lowest level in Israel,

די דרגא הכי תחתונה בישראל,

English translation 654

and certainly the intermediate levels.

ועאכו"כ די דרגות שבינתיים.

English translation 655

For this, it is only required that there be

דערביי פאדערט זיך נאר אז עס זאל זיין

English translation 656

(in the language of the leader of our generation76)

(בלשון נשיא דורנו 76)

English translation 657

"stand ready, all of you,"

"עמדו הכן כולכם",

English translation 658

and that one arouse every Jew by means of calling his name and by means of the revelation of the inner dimension of the Torah

און אז מ'זאל מעורר זיין יעדן אידן ע"י קריאת שמו וע"י גילוי פון פנימיות התורה

English translation 659

(which reveals the essence of a Jew through calling his name)

(וואס איז מגלה דעם עצם פון א אידן ע"י קריאת שמו)

English translation 660

in a manner of words that come from the heart and by showing a living example — then one is certainly successful in "awakening" all Jews from their fainting, heaven forbid, in exile,77

באופן פון דברים היוצאים מן הלב און באווייזנדיק א דוגמא חי' - דעמולט איז מען זיכער מצליח צו "אויפוועקן" אלע אידן פון זייער התעלפות ר"ל אין גלות 77,

English translation 661

and going to the true and complete redemption.

און גיין צו דער גאולה האמיתית והשלימה.

English translation 662

And may it be His will that, standing in this Shabbat which blesses the month of Shevat, including the tenth of Shevat

ויה"ר אז שטייענדיק אין דעם שבת וואס בענטשט חודש שבט כולל עשירי בשבט

English translation 663

(the tenth shall be holy),

(העשירי יהי' קודש),

English translation 664

when all the toil and service of the baal hahilula stands revealed and "works salvations in the midst of the land" — may one take from this strength to perform the aforementioned service,

ווען כל עמל ועבודת בעל ההילולא שטייט בגלוי און איז "פועל ישועות בקרב הארץ" - זאל מען דערפון נעמען כח אויף טאן די עבודה הנ"ל,

English translation 665

and in a Shabbat-like manner,

און אין א שבת'דיקן אופן,

English translation 666

and after Shabbat — may the Shabbat-ness be drawn into the weekdays,

און נאך שבת - זאל די שבת'דיקייט נמשך ווערן אין וואכעדיקייט,

English translation 667

beginning from the conclusion of Shabbat,

אנהויבנדיק פון מוצאי שבת,

English translation 668

and afterwards in the following days,

און דערנאך אין די ימים שלאח"ז,

English translation 669

going and increasing light,

והולך ומוסיף ואור,

English translation 670

until the true and complete redemption,

ביז צו דער גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 671

and "awake and sing, you who dwell in the dust"78 and the leader of our generation at the head,

ו"הקיצו ורננו שוכני עפר" 78 ונשיא דורנו לכל לראש,

English translation 672

speedily, in our very own time.

בעגלא דידן ממש.

English translation 673

Discourse (in the style of a talk)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 674

Beginning with the words "And these are the names of the children of Israel, etc."

ד"ה ואלה שמות בני ישראל גו'.

English translation 675

Regarding a verse and Rashi in our portion — there is a perplexing Rashi commentary,

בנוגע א פסוק ופרש"י בפרשתנו - איז דא א פירוש רש"י תמוה,

English translation 676

where Rashi addresses a matter that is seemingly completely understandable in the simple meaning of the verses,

וואו רש"י שטעלט זיך אויף אן ענין וואס איז לכאורה אינגאנצן פארשטאנדיק בפשטות הכתובים,

English translation 677

and nevertheless Rashi writes on it a commentary that is seemingly the opposite of the plain meaning!

ואעפ"כ שרייבט אויף דעם רש"י א פירוש וואס איז לכאורה היפך הפשט!

English translation 678

At the beginning of the portion it states79 "And the king of Egypt spoke to the Hebrew midwives, of whom the name of the one was Shifrah and the name of the second was Puah,

בתחלת הפרשה שטייט 79 "ויאמר מלך מצרים למילדות העבריות אשר שם האחת שפרה ושם השנית פועה,

English translation 679

and he said, 'When you deliver the Hebrew women, etc., if it is a son, you shall kill him, etc.'" Rashi comments and explains:

ויאמר בילדכן את העבריות גו' אם בן הוא והמתן אותו גו'". שטעלט זיך אויף דעם רש"י און איז מפרש:

English translation 680

"Shifrah — this is Yocheved

"שפרה - זו יוכבד

English translation 681

(and she is called by the name 'Shifrah')

(און זי ווערט אנגערופן בשם "שפרה")

English translation 682

because she beautifies the newborn

על שם שמשפרת את הולד

English translation 683

(as is known that when the newborn emerges from its mother's womb it is covered in blood, and the midwife (Yocheved) cleans and beautifies it80],

(כידוע אז בשעת דער ולד איז יוצא ממעי אמו איז ער מכוסה בדם און די מילדת (יוכבד) מאכט אים ריין און שיין 80],

English translation 684

Puah — this is Miriam

פועה - זו מרים

English translation 685

(and she is called 'Puah')

(און זיי ווערט אנגערופן "פועה")

English translation 686

because she coos and speaks and murmurs to the newborn, in the manner of women who pacify a crying baby, etc."

על שם שפועה ומדברת והוגה לולד כדרך הנשים המפייסות תינוק הבוכה כו'".

English translation 687

A stormy question arises:

שטעלט זיך די שטורעמדיקע קשיא:

English translation 688

The explanation of the verses is completely understandable without Rashi,

דער פירוש אין די פסוקים איז אינגאנצן פארשטאנדיק אָן פרש"י,

English translation 689

the Hebrew midwives were named Shifrah and Puah,

די מילדות העבריות האבן געהייסן שפרה און פועה,

English translation 690

and when Pharaoh told them "if it is a son, you shall kill him" they did not obey him,

און ווען פרעה האט זיי געזאגט "אם בן הוא והמתן אותו" האבן זיי אים ניט געפאלגט,

English translation 691

"the midwives feared God and did not do as the king of Egypt had spoken to them, and they kept the children alive."81

"ותיראן המילדות את האלקים ולא עשו כאשר דבר אליהן מלך מצרים ותחיין את הילדים" 81.

English translation 692

What is missing here in the plain meaning, that Rashi needs to come and extract the matter from its plain meaning,

וואס פעלט דא אין פירוש הפשוט אז רש"י דארף קומען און ארויסנעמען דעם ענין מפשוטו,

English translation 693

and to innovate in the plain meaning of the verse that Shifrah and Puah do not mean Shifrah and Puah but rather Yocheved and Miriam,

און מחדש זיין בפשוטו של מקרא אז שפרה ופועה מיינט ניט שפרה ופועה נאר יוכבד ומרים,

English translation 694

and then he needs to go and explain why they were called here Shifrah and Puah

און דארף דעמולט גיין מסביר זיין פארוואס מ'האט זיי דא גערופן שפרה ופועה

English translation 695

(when in truth they are Yocheved and Miriam)?

(ווען באמת זיינען זיי יוכבד ומרים)?

English translation 696

In addition to the difficulty that Miriam was a midwife — even though she was a young girl of a few years old82

נוסף אויף דעם דוחק אז מרים איז געווען א מילדת - אע"פ וואס זי איז געווען א קליין מיידעלע פון עטלעכע יאר אלט 82

English translation 697

(being before the birth of Moshe)!

(זייענדיק לפני לידת משה)!

English translation 698

Commentators83 explain that Rashi's compulsion is from his later commentary on the verse84 "And it was, because the midwives feared G-d, that He made for them houses",

מפרשים 83 זיינען מסביר אז דער הכרח פון רש"י איז פון זיין ווייטערדיקן פירוש אויפן פסוק 84 "ויהי כי יראו המילדות את האלקים ויעש להם בתים",

English translation 699

where he quotes "And He made for them houses" and explains "houses of priesthood and Levite and royalty, which are called houses,

וואו ער איז מעתיק "ויעש להם בתים" און איז מפרש "בתי כהונה ולוי' ומלכות שקרויין בתים,

English translation 700

and he built the house of Hashem and the house of the king85,

ויבן את בית ה' ואת בית המלך 85,

English translation 701

priesthood and Levite from Yocheved and royalty from Miriam,

כהונה ולוי' מיוכבד ומלכות ממרים,

English translation 702

as it is brought in tractate Sotah86,

כדאיתא במס' סוטה" 86,

English translation 703

and since Rashi there is compelled to explain that this refers to Yocheved and Miriam

וואס היות ווי רש"י איז דארטן מוכרח צו מפרש זיין אז דאס גייט אויף יוכבד ומרים

English translation 704

(from whom were established houses of priesthood and Levite and royalty),

(וואס פון זיי זיינען אויפגעשטעלט געווארן בתי כהונה ולוי' ומלכות),

English translation 705

this compels Rashi to explain earlier that Shifrah and Puah

איז דאס מכריח רש"י'ן צו מפרש זיין פריער אז שפרה ופועה

English translation 706

(the midwives)

(די מילדות)

English translation 707

are Yocheved and Miriam

זיינען יוכבד ומרים

English translation 708

(and therefore he also needs to explain why they are called Shifrah and Puah).

(און דערפאר דארף ער אויך מסביר זיין פארוואס זיי ווערן אנגערופן שפרה ופועה).

English translation 709

The truth, however, is

דער אמת איז אבער,

English translation 710

that not only does this not answer the question,

אז ניט נאר וואס דאס פארענטפערט ניט די קשיא,

English translation 711

but it makes the question even stronger:

נאר דאס מאכט די קשיא נאך שטארקער:

English translation 712

If the verse "And He made for them houses" would compel straightforwardly

אויב דער פסוק "ויעש להם בתים" וואלט מכריח געווען גלאטיקערהייט

English translation 713

(according to the plain meaning)

(ע"ד הפשט)

English translation 714

that there it must be speaking about houses of priesthood and Levite and royalty,

אז דארטן מוז זיך רעדן וועגן בתי כהונה ולוי' ומלכות,

English translation 715

and consequently about Yocheved and Miriam — then one could say that this compels Rashi to explain that Shifrah and Puah are Yocheved and Miriam;

ובמילא וועגן יוכבד ומרים - וואלט מען געקענט זאגן אז דאס איז מכריח רש"י'ן צו מפרש זיין אז שפרה ופועה זיינען יוכבד ומרים;

English translation 716

But we see from Rashi himself that this is not so straightforward:

אבער מ'זעט פון רש"י'ן אליין אז דאס איז ניט אזוי גלאטיק:

English translation 717

a) Rashi needs to bring a proof for this from a verse,

א) רש"י דארף אויף דעם ברענגען א ראי' פון א פסוק,

English translation 718

that "houses of priesthood and Levite and royalty" are called by the name "houses". b) And he does not bring a proof from the Five Books of the Torah,

אז "בתי כהונה ולוי' ומלכות" ווערן אנגערופן בשם "בתים". ב) און ער ברענגט ניט קיין ראי' פון חמשה חומשי תורה,

English translation 719

but rather he needs to come to a verse in the Prophets. c) Then Rashi needs to add — "as it is brought in tractate Sotah",

נאר ער דארף דערצו אנקומען צו א פסוק אין נביאים. ג) דערנאך דארף רש"י נאך צוגעבן - "כדאיתא במס' סוטה",

English translation 720

even though he does not write that "they expounded" or "they alluded" in tractate Sotah,

דאע"פ וואס ער שרייבט ניט אז "דרשו" אדער "רמזו" במס' סוטה,

English translation 721

from which it is understood that this is an explanation according to the plain meaning — but from this we see that this is not understood from the study of the plain meaning on the spot,

וואס מזה מובן אז דאס איז א פירוש ע"ד הפשט - אבער דערפון זעט מען אז דאס איז ניט מובן פון לימוד הפשט על אתר,

English translation 722

but rather one needs to come to a Gemara for this.

נאר מ'דארף אויף דעם אנקומען צו א גמרא.

English translation 723

And accordingly, the same question arises on Rashi on the verse "And He made for them houses"

ועפ"ז שטעלט זיך די זעלבע קשיא אויף פרש"י עה"פ "ויעש להם בתים"

English translation 724

(as was asked on that Rashi that Shifrah and Puah are Yocheved and Miriam)

(ווי מ'האט געפרעגט אויף דעם פרש"י אז שפרה ופועה זיינען יוכבד ומרים)

English translation 725

— what compels Rashi to take the verse out of its plain meaning,

- וואס איז מכריח רש"י'ן צו ארויסנעמען דעם פסוק מפירושו הפשוט,

English translation 726

that "And He made for them houses" means simply,

אז "ויעש להם בתים" מיינט בפשטות,

English translation 727

that even though Pharaoh should have punished them for not obeying him,

אז אע"פ וואס פרעה האט זיי געדארפט מעניש זיין דערפאר וואס זיי האבן אים ניט געפאלגט,

English translation 728

but because "the midwives feared G-d" and they did not obey Pharaoh — their reward for this is that "He made for them houses",

אבער וויבאלד אז "יראו המילדות את האלקים" און זיי האבן ניט געפאלגט פרעה'ן - באשטייט זייער שכר דערפון וואס "ויעש להם בתים",

English translation 729

they established families*86.

זיי האבן אויפגעשטעלט משפחות* 86.

English translation 730

Also, one must understand:

אויך דארף מען פארשטיין:

English translation 731

Rashi only explains the word "houses",

רש"י איז בלויז מפרש דעם ווארט "בתים",

English translation 732

that this means "houses of priesthood and Levite and royalty" — why does he also quote the words "And He made for them" in which he seemingly adds no explanation?

אז דאס מיינט "בתי כהונה ולוי' ומלכות" - פארוואס איז ער אויך מעתיק די ווערטער "ויעש להם" אין וועלכע ער גיט לכאורה ניט צו קיין פירוש?

English translation 733

With yet several more precise points,

מיט נאך כמה דיוקים,

English translation 734

and as will be explained further.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 735

It is also customary to dwell on a matter in the notes of the Tatte on the Zohar of our parshah.

ס'איז אויך רגיל צו אפשטעלן זיך אויף אן ענין אין די הערות פון טאטן אויפן זהר דפרשתנו.

English translation 736

In the current parshah, the Tatte87 dwells on the statement of the Zohar

אין היינטיקער פרשה שטעלט זיך דער טאטע 87 אויף דעם מאמר הזהר

English translation 737

(Part II, page 5, side a)

(חלק ב' דף ה' עמוד א')

English translation 738

"If the people of the world knew the great honor of Yaakov at the time that the Holy One, blessed be He88 said 'I will go down with you to Egypt', they would be licking dust three parasangs near his grave,

"אי בני עלמא ידעין יקרא סגיאה דיעקב בשעתא דא"ל קב"ה 88 אנכי ארד עמך מצרימה הוי מלחכי עפרא תלת פרסי קריב לקברי',

English translation 739

for thus explain our great masters, the masters of the Mishnah89,

דהכי מפרשי מרנא רברבי עלמא מאריהון דמתניתא 89,

English translation 740

it is written90 'And Moshe went out to meet his father-in-law, etc.' it was found that all of Israel, all of them went out, etc. it was found that because of Moshe all of them went out,

כתיב 90 ויצא משה לקראת חתנו כו' אשתכחו דכל ישראל כלהו נפקו כו' אשתכח דבגין משה נפקו כולהון,

English translation 741

and if because of Moshe so, because of the Holy One, blessed be He, when He said 'I will go down with you to Egypt', all the more so."

ומה אם בגין משה כך בגין קב"ה כד אמר אנכי ארד עמך מצרימה עאכ"ו".

English translation 742

And he explains many details in this Zohar,

און ער איז מבאר כו"כ פרטים אין דעם זהר,

English translation 743

including — "why specifically licking dust,

כולל - "למה מלחכי עפרא דוקא,

English translation 744

what is the benefit in this",

מהו התועלת בזה",

English translation 745

"why specifically three parasangs",

"למה ג' פרסי דוקא",

English translation 746

"what need is there for the a fortiori argument from Moshe to the Holy One, blessed be He,

"מה צריך הק"ו ממשה על הקב"ה,

English translation 747

if even regarding Moshe this was not so,

לוא יהא אם אפילו במשה לא הי' כזאת,

English translation 748

all the more so regarding the Holy One, blessed be He,

ג"כ צריך בהקב"ה,

English translation 749

as understood"91

וכמובן" 91

English translation 750

(and especially since regarding Moshe and Yitro no proof and a fortiori argument is brought from another place],

(ובפרט אז בא משה ויתרו ברענגט מען ניט קיין ראי' וק"ו ממקום אחר],

English translation 751

and more.

ועוד.

English translation 752

He does not, however, explain the lesson that can be derived from this in the service of Hashem — and as will be explained further.

ער איז אבער ניט מבאר די הלכה וואס מ'קען דערפון ארויסנעמען אין עבודת ה' - וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 753

It is also customary lately to speak about a matter in the daily study of the Rambam.

ס'איז אויך נהוג לאחרונה צו רעדן אן ענין אין דעם שיעור היומי ברמב"ם.

English translation 754

In today's lesson, we begin learning the laws of neighbors.

אין היינטיקן שיעור הויבט מען אן לערנען הלכות שכנים.

English translation 755

Immediately. At the beginning of the lesson in the Rambam

גלייך. בתחלת השיעור ברמב"ם

English translation 756

(at the start of Hilchot Shecheinim)

(בריש הל' שכנים)

English translation 757

one sees a wondrous and novel thing:

זעט מען א דבר פלא וחידוש:

English translation 758

Since the Rambam calls these laws "Hilchot Shecheinim" and after this comes "Hilchot Sheluchin veShutafin" — it would be fitting that in Hilchot Shecheinim he should speak about the laws of neighbors,

וויבאלד אז דער רמב"ם רופט אן די הלכות "הלכות שכנים" און לאחרי זה קומט "הלכות שלוחין ושותפין" - וואלט געפאסט אז אין הלכות שכנים זאל ער רעדן וועגן דיני שכנים,

English translation 759

and in Hilchot Sheluchin veShutafin he should speak about the laws of partners.

און אין הל' שלוחין ושותפין זאל ער רעדן וועגן דיני שותפים.

English translation 760

In practice, however, we see that he begins to speak in Hilchot Shecheinim not about the laws of neighbors themselves,

בפועל זעט מען אבער אז ער הויבט אן רעדן אין הלכות שכנים ניט וועגן הלכות שכנים עצמן,

English translation 761

but rather about the laws of partners — one of the ways one becomes neighbors:

נאר וועגן דיני שותפים - איינער פון די אופנים ווי מ'ווערט שכנים:

English translation 762

that initially there are partners in a piece of land,

אז פריער זיינען דא שותפים אין א שטיקל קרקע,

English translation 763

and afterwards the partners divide the land and each takes his portion,

און דערנאך צעטיילן זיך די שותפים אין דער קרקע און יעדערער נעמט זיין חלק,

English translation 764

and only after a great length with many laws about the division of the land between the partners,

און ערשט לאחרי דער אריכות גדולה בריבוי דינים וועגן חלוקת הקרקע בין השותפים,

English translation 765

at which point they become neighbors,

וואס דעמולט ווערן זיי שכנים,

English translation 766

does the Rambam continue regarding the laws connected with neighbors!

איז דער רמב"ם ממשיך וועגן די דינים פארבונדן מיט שכנים!

English translation 767

It is not understood:

איז ניט פארשטאנדיק:

English translation 768

Being Hilchot Shecheinim, he should have begun speaking about the laws of neighbors themselves,

זייענדיק הלכות שכנים האט ער געדארפט אנהויבן רעדן וועגן דיני שכנים עצמן,

English translation 769

and about the laws of partners he should have written later in Hilchot Shecheinim

און וועגן דיני שותפים האט ער געדארפט שרייבן ווייטער אין הלכות שכנים

English translation 770

(if it is relevant to Hilchot Shecheinim),

(אויב דאס איז נוגע צו הלכות שכנים),

English translation 771

or in Hilchot Sheluchin veShutafin — but why does he begin Hilchot Shecheinim with a lengthy discussion about the laws of dividing land between partners,

אדער אין הלכות שלוחין ושותפין - ווי פאסט עס אבער אז ער זאל אנהויבן הלכות שכנים מיט אן אריכות וועגן דיני חלוקת הקרקע בין השותפים,

English translation 772

"One who buys from his fellow half his field, or two who buy a field from one, or who inherit, or to whom it is given as a gift, etc.,

"אחד הקונה מחבירו חצי שדהו או שנים שקנו מאחד שדה או שירשו או שנתנה להן במתנה כו',

English translation 773

in short, whenever there is partnership in land between them and one of the partners seeks to divide and take his portion alone,

כללו של דבר כל שיש ביניהם שותפות בקרקע וביקש אחד מן השותפין לחלק וליטול חלקו לבדו,

English translation 774

if that land is subject to division, he forces the other partners and they divide with him,

אם יש באותה קרקע דין חלוקה כופה את שאר השותפין וחולקין עמו,

English translation 775

and if it is not subject to division, none of them can force his fellow to divide, etc.,"

ואם אין בה דין חלוקה אין אחד מהן יכול לכוף את חבירו לחלוק וכו'",

English translation 776

and only after a lengthy discussion on this does he speak about the laws of neighbors?!

און ערשט לאחרי אן אריכות בזה זאל ער רעדן וועגן הלכות שכנים?!

English translation 777

And as will be explained below, how the matter is according to the method of study "to correct the opinions and straighten all deeds"92.

וכפי שיתבאר לקמן ווי דער ענין איז ע"פ דרך הלימוד "לתקן הדעות וליישר כל המעשים" 92.

English translation 778

In this lesson of Rambam — at the end of the lesson — one also sees the great precision of the Rambam's language:

אין דעם שיעור רמב"ם - בסיום השיעור - זעט מען אויך דעם גודל הדיוק פון לשון הרמב"ם:

English translation 779

At the end of the lesson93 the Rambam writes:

בסיום השיעור 93 שרייבט דער רמב"ם:

English translation 780

"The people of the river irrigate in order,

"בני הנהר משקין על הסדר,

English translation 781

if one of them wants to dam up so that the water returns to him and he irrigates first and then opens,

רצה אחד מהן לסכור כדי שיחזור לו המים וישקה תחלה ואח"כ יפתח,

English translation 782

and one wants to irrigate first — whoever prevails acquires."

ואחד רוצה להשקות תחלה - כל המתגבר זכה".

English translation 783

Here one sees the clear language94 and pure language95 of the Rambam

וואס דא זעט מען דעם לשון ברורה 94 ולשון צח 95 פון רמב"ם

English translation 784

(in the language of the Mishnah96),

(בלשון המשנה 96),

English translation 785

and how he expresses several matters in his clear and precise language:

און ווי ער גיט ארויס כמה ענינים אין זיין לשון ברורה ומדוייקת:

English translation 786

The usual language for this matter in the Talmud is — "kol d'alim gavar"97. The Rambam, however, writes the language "kol hamitgaber zachah"98. And the difference:

דער לשון הרגיל אויף דעם ענין אין ש"ס איז - "כל דאלים גבר" 97. דער רמב"ם שרייבט אבער דער לשון "כל המתגבר זכה" 98. והחילוק:

English translation 787

The language "kol hamitgaber zachah" is much more refined than the language "kol d'alim gavar",

דער לשון "כל המתגבר זכה" איז א סך איידעלער ווי דער לשון "כל דאלים גבר",

English translation 788

consequently it is more fitting for a law in the Torah:

במילא פאסט עס מער אין א הלכה אין תורה:

English translation 789

"D'alim" indicates that there is still some element of violence in it,

"דאלים" באווייזט אז אין דעם איז פארט דא עפעס אן ענין פון אלימות,

English translation 790

i.e. — the opposite of fairness;

ד.ה. - היפך היושר;

English translation 791

whereas "hamitgaber" can be entirely in a holy manner — as it is written99 "Let not the mighty boast in his might, etc.",

משא"כ "המתגבר" קען זיין אינגאנצן ע"פ קדושה - כמ"ש 99 "אל יתהלל הגבור בגבורתו גו'",

English translation 792

rather he must boast in that his might is from the Most High — a strengthening in holiness,

נאר ער דארף זיך מתהלל זיין מיט דעם וואס גבורתו איז פון דעם אויבערשטן - א התגברות דקדושה,

English translation 793

a strengthening in the service of Hashem,

א התגברות בעבודת ה',

English translation 794

strengthening against the evil inclination,

התגברות קעגן דעם יצר,

English translation 795

and so forth.

וכיו"ב.

English translation 796

"Gavar" indicates that even though he indeed obtained,

"גבר" באווייזט אז אע"פ וואס ער האט עט טאקע באקומען,

English translation 797

it is, however, in a manner of "gavar",

איז דאס אבער באופן פון "גבר",

English translation 798

not necessarily a matter of superiority;

לאו דוקא אן ענין למעליותא;

English translation 799

whereas "zachah" is a much more refined language,

משא"כ "זכה" איז א סך אן איידעלערער לשון,

English translation 800

a language of superiority — that he is not merely stronger,

א לשון למעליותא - אז ער איז ניט סתם שטארקער,

English translation 801

but he has also merited it.

נאר ער האט דערצו זוכה געווען.

English translation 802

Another matter in today's lesson of Rambam — in the middle of the lesson:

נאך אן ענין אין היינטיקן שיעור רמב"ם - באמצע השיעור:

English translation 803

Among the laws of dividing lands between partners, the Rambam writes the law100:

צווישן די דיני חלוקת הקרקעות בין השותפין שרייבט דער רמב"ם דעם דין 100:

English translation 804

"One who rents from his fellow part of a courtyard or a field that is not subject to division, or two who rent a place together in partnership,

"אחד השוכר מחבירו מקצת חצר או שדה שאין בה דין חלוקה או שנים ששכרו מקום אחד בשותפות,

English translation 805

each one can force his fellow and say to him: either rent my portion from me or rent your portion to me,

כל אחד מהן יכול לכוף את חבירו ולומר לו או שכור ממני חלקי או השכיר לי חלקך,

English translation 806

and if it is subject to division, they divide."

ואם יש בה דין חלוקה חולקין".

English translation 807

The Ra'avad, however, argues on this and holds,

דער ראב"ד קריגט זיך אבער אויף דעם און האלט,

English translation 808

that "they said 'gud o agud' only regarding inheritance and a gift",

אז "לא אמרו גוד או אגוד אלא בירושה ובמתנה",

English translation 809

where the partnership came not by his will,

וואו די שותפות איז געקומען ניט ברצונו,

English translation 810

whereas in a partnership through rental or purchase,

משא"כ ביי א שותפות בשכירות ובמקח,

English translation 811

which was by his will,

וואס איז געווען ברצונו,

English translation 812

one cannot say "gud o agud",

קען מען ניט זאגן "גוד או אגוד",

English translation 813

because he willingly took the other as a partner,

ווייל ער האט ברצונו גענומען דעם צווייטן אלס שותף,

English translation 814

knowing whom he takes as a partner,

וויסנדיק וועמען ער נעמט אלס שותף,

English translation 815

consequently he cannot later regret it.

במילא קען ער דערנאך ניט חרטה האבן.

English translation 816

In this dispute between the Rambam and the Ra'avad, one sees a general principle in the method of the Rambam and the Ra'avad.

וואס אין דער מחלוקת בין הרמב"ם והראב"ד זעט מען א קו כללי בשיטת הרמב"ם והראב"ד.

English translation 817

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 818

This Shabbos has an additional aspect:

אין דעם שבת איז דא נאך אן ענין:

English translation 819

It falls between the 20th of Teves,

ער קומט צווישן כ"ף טבת,

English translation 820

the yom hilula of the Rambam,

דער יום ההילולא פון רמב"ם,

English translation 821

and the 24th of Teves,

און כ"ד טבת,

English translation 822

the yom hilula of the Alter Rebbe.

דער יום ההילולא פון דעם אלטן רבי'ן.

English translation 823

In the fixed calendar of this year, this Shabbos falls between the 20th of Teves and the 24th of Teves — Shabbos Parshas Shemos,

וואס בקביעות שנה זו איז דער שבת בין כ"ף טבת וכ"ד טבת - שבת פ' שמות,

English translation 824

and both days

און ביידע טעג

English translation 825

(the 20th of Teves and the 24th of Teves)

(כ"ף טבת וכ"ד טבת)

English translation 826

have a special connection to Shabbos Parshas Shemos:

האבן א שייכות מיוחדת מיט דעם שבת פ' שמות:

English translation 827

The 20th of Teves, in the fixed calendar of this year, occurred on the fourth day of Parshas Shemos,

כ"ף טבת בקביעות שנה זו איז אויסגעקומען ביום הרביעי דפ' שמות,

English translation 828

which has a special connection to the following Shabbos

וואס האט א שייכות מיוחדת מיט דעם שבת שלאחריו

English translation 829

(Shabbos Parshas Shemos)

(שבת פ' שמות)

English translation 830

— being the beginning of the ascent of Shabbos101,

- זייענדיק די התחלה פון מעלי שבתא 101,

English translation 831

when we say the "small Lechu Neranena"

ווען מ'זאגט דעם "קליינעם לכו נרננה"

English translation 832

(in the language of my revered father-in-law, the Rebbe102).

(בלשון כ"ק מו"ח אדמו"ר 102).

English translation 833

And the 24th of Teves this year is on the conclusion of this Shabbos — Motzaei Shabbos Parshas Shemos.

און כ"ד טבת בשנה זו איז במוצאי שבת זה - מוצאי שבת פ' שמות.

English translation 834

The connection of the 24th of Teves to Shabbos Parshas Shemos is further:

די שייכות פון כ"ד טבת מיט שבת פ' שמות איז נאכמער:

English translation 835

The histalkus of the Alter Rebbe also occurred on Motzaei Shabbos Parshas Shemos. This date can be recorded in two ways:

די הסתלקות פון דעם אלטן רבי'ן איז אויך געווען במוצאי שבת פ' שמות. וואס דעם תאריך קען מען אנצייכענען אויף צוויי אופנים:

English translation 836

a) the night of Sunday of Parshas Va'eira,

א) אור ליום ראשון דפ' וארא,

English translation 837

or b) Motzaei Shabbos Parshas Shemos. We see that the language of the Tzemach Tzedek regarding the time of the histalkus103 is — "on Motzaei Shabbos of Shemos."

אדער ב) מוצאי שבת פ' שמות. זעט מען אז דער לשון הצ"צ בנוגע לזמן ההסתלקות 103 איז - "במוש"ק דשמות".

English translation 838

The emphasis and novelty in this is further:

די הדגשה וחידוש בזה איז נאכמער:

English translation 839

The Gemara104 says that "one who dies on Erev Shabbos is a good sign for him

די גמרא 104 זאגט אז "מת בערב שבת סימן יפה לו

English translation 840

(that he enters into rest immediately105),

(שיכנס למנוחה מיד 105),

English translation 841

[but] on Motzaei Shabbos it is a bad sign for him." The Tzemach Tzedek had the choice to emphasize that the histalkus was on the night of Sunday,

במוצאי שבת סימן רע לו". האט דאך דער צ"צ געהאט די ברירה צו מדגיש זיין אז די הסתלקות איז געווען באור ליום ראשון,

English translation 842

whereby the deficiency of Motzaei Shabbos would not be so emphasized,

וואס דעמולט איז ניט אזוי מודגש דער חסרון פון מוצאי שבת,

English translation 843

and the advantage of Sunday, the first day, etc., would be emphasized,

און ס'איז מודגש די מעלה פון יום ראשון ויום אחד וכו',

English translation 844

nevertheless he writes that it was "on Motzaei Shabbos of Shemos"!

פונדעסטוועגן שרייבט ער אז דאס איז געווען "במוש"ק דשמות"!

English translation 845

From this it is understood:

וואס דערפון איז מובן:

English translation 846

Since both days

וויבאלד אז ביידע טעג

English translation 847

(the 20th of Teves and the 24th of Teves)

(כ"ף טבת און כ"ד טבת)

English translation 848

are connected

זיינען פארבונדן

English translation 849

(in the fixed calendar of this year)

(בקביעות שנה זו)

English translation 850

and, as is known*105, all matters and events of the week are alluded to in the parshah of the week — with the Shabbos of Parshas Shemos,

וע"פ הידוע* 105 אז אלע ענינים ומאורעות פון דער וואך זיינען מרומז אין דער פרשה פון דער וואך - מיטן שבת פון פ' שמות,

English translation 851

the content of the avodah of both baalei hilula

איז דער תוכן העבודה פון די ביידע בעלי ההילולא

English translation 852

(the Rambam and the Alter Rebbe)

(דער רמב"ם און דער אלטער רבי)

English translation 853

is alluded to in Parshas Shemos.

מרומז אין פ' שמות.

English translation 854

Previously it was explained

אמאל האט מען מבאר געווען

English translation 855

(and it has already been printed106)

(און ס'איז שוין אפגעדרוקט 106)

English translation 856

the connection of the 20th of Teves and the 24th of Teves to Parshas Va'eira — according to the fixed calendar in several years when both days occur in the week of Parshas Va'eira;

די שייכות פון כ"ף טבת וכ"ד טבת צו פ' וארא - לויט דער קביעות בכמה שנים ווען ביידע טעג קומען אויס אין דער וואך פון פ' וארא;

English translation 857

but corresponding to the fact that in the fixed calendar of this year they both occur in Parshas Shemos — they must also have a connection to Parshas Shemos. And a connection both from the aspect of the common denominator between them,

אבער בהתאם לזה וואס בקביעות שנה זו קומען זיי ביידע אויס בפ' שמות - מוזן זיי אויך האבן א שייכות מיט פ' שמות. און א שייכות סיי מצד דעם צד השוה שביניהם,

English translation 858

and from the aspect of the differences between them,

און סיי מצד די חילוקים שביניהם,

English translation 859

regarding which differences between them we will primarily speak now,

וואס וועגן די חילוקים ביניהם וועט מען בעיקר רעדן יעצט,

English translation 860

because regarding the common denominator between them we have already spoken previously

ווייל וועגן דעם צד השוה שביניהם האט מען שוין אמאל גערעדט

English translation 861

(and it is printed).

(און ס'איז געדרוקט).

English translation 862

And the explanation:

והענין:

English translation 863

In Torah Ohr on our parshah and in the Chassidic discourses that follow it

אין תורה אור פרשתנו און אין די דרושי חסידות שלאחריו

English translation 864

(a part of which was reviewed earlier)

(וואס א חלק דערפון האט מען פריער גע'חזר'ט)

English translation 865

it is explained regarding the two times that it is written "And these are the names of the children of Israel etc." — in Parshas Vayigash107 and at the beginning of Parshas Shemos,

איז מען מבאר די צוויי מאל וואס עס שטייט "ואלה שמות בני ישראל גו'" - בפ' ויגש 107 און בריש פ' שמות,

English translation 866

that the purpose of the descent of the soul into the body is in order to draw down the aspect of His great Name into revelation below,

אז תכלית ירידת הנשמה בגוף איז בכדי צו ממשיך זיין בחי' שמו הגדול בגילוי למטה,

English translation 867

which is accomplished through Torah,

וואס דאס טוט מען אויף דורך תורה,

English translation 868

because "the entire Torah is the Names of the Holy One, blessed be He"

ווייל "כל התורה היא שמותיו של הקב"ה"

English translation 869

(as the Ramban writes in his introduction to the Torah108).

(ווי דער רמב"ן שרייבט בהקדמתו על התורה 108).

English translation 870

And in this itself, there are generally two levels in the revelation of the aspect of supernal Names below through the children of Israel

און אין דעם גופא זיינען פאראן בכללות צוויי דרגות אין גילוי בחי' שמות עליונים למטה ע"י בני ישראל

English translation 871

("these are the names of the children of Israel",

("אלה שמות בני ישראל",

English translation 872

"that the children of Israel draw down and effect the aspect of the revelation of supernal Names below" through the Torah)

"שבנ"י ממשיכים ועושים בחי' גילוי שמות עליונים למטה" ע"י התורה)

English translation 873

— the aspect of Names of the concealed worlds

- בחי' שמות דעלמין סתימין

English translation 874

(corresponding to which is "these are the names of the children of Israel" in Parshas Vayigash),

(וואס כנגד זה איז "אלה שמות בני ישראל" שבפ' ויגש),

English translation 875

and the aspect of Names of the revealed worlds

און בחי' שמות דעלמין דאתגליין

English translation 876

(corresponding to which is "these are the names of the children of Israel" in Parshas Shemos).

(וואס כנגד זה איז "אלה שמות בני ישראל" שבפ' שמות).

English translation 877

It can be said that analogous to this is the difference between the Torah of the Rambam and the Torah of the Alter Rebbe — both of which are "Names of the Holy One, blessed be He",

ויש לומר אז בדוגמת זה איז דער חילוק צווישן דער תורה פון דעם רמב"ם און דער תורה פון דעם אלטן רבי'ן - וואס שתיהן זיינען "שמותיו של הקב"ה",

English translation 878

but in particular, the Torah of the Rambam is analogous to the revelation of the aspect of Names of the revealed worlds, and the Torah of the Alter Rebbe is analogous to the revelation of the aspect of Names of the concealed worlds.

אבער בפרטיות איז תורת הרמב"ם בדוגמת דעם גילוי פון בחי' שמות דעלמין דאתגליין און תורת אדה"ז איז בדוגמת דעם גילוי פון בחי' שמות דעלמין סתימין.

English translation 879

And the explanation:

והביאור:

English translation 880

Although in general there is a common denominator between the Torah of the Rambam and the Torah of the Alter Rebbe,

אע"פ וואס בכללות איז דא א צד השוה צווישן תורתו של הרמב"ם און תורתו של אדה"ז,

English translation 881

in that both produced books in the revealed Torah

וואס ביידע האבן ארויסגעגעבן ספרים אין תורת הנגלה

English translation 882

(up to definitive halachic rulings)

(ביז הלכות פסוקות)

English translation 883

and in the hidden Torah:

און אין תורת הנסתר:

English translation 884

The Rambam — the revealed Torah in his book Yad HaChazakah,

דער רמב"ם - תורת הנגלה בספרו יד החזקה,

English translation 885

and the hidden Torah

און תורת הנסתר

English translation 886

(relative to the Rambam)

(בערך צום רמב"ם)

English translation 887

— concerning Maaseh Merkavah and Maaseh Bereishis — in his book Moreh Nevuchim,

- וועגן מעשה מרכבה ומעשה בראשית - בספרו מורה הנבוכים,

English translation 888

and in the first four chapters of the book Yad;

און אין די ערשטע פיר פרקים פון ספר היד;

English translation 889

and the Alter Rebbe — the revealed Torah in his Shulchan Aruch,

און דער אלטער רבי - תורת הנגלה בשולחן ערוך שלו,

English translation 890

and the hidden Torah in his Tanya and his Maamarim

און תורת הנסתר בספר התניא ומאמרים שלו

English translation 891

[as discussed at length in the aforementioned sicha]

[ווי גערעדט בארוכה בשיחה הנ"ל]

English translation 892

— nevertheless, one sees a fundamental difference between their Torah — the Torah of the Rambam is in a manner of revealed

- אז פונדעסטוועגן זעט מען א חילוק עיקרי צווישן תורתם - תורתו של הרמב"ם איז באופן של נגלה

English translation 893

(worlds of revelation)

(עלמין דאתגליין)

English translation 894

in contrast to the Torah of the Alter Rebbe, which is in a manner of the revelation of the hidden

משא"כ תורתו של אדה"ז איז באופן פון גילוי הנסתר

English translation 895

(concealed worlds):

(עלמין סתימין):

English translation 896

The Rambam in his halachic book

דער רמב"ם בספר הלכות שלו

English translation 897

(Yad HaChazakah)

(יד החזקה)

English translation 898

writes the halachos without their reasons.

שרייבט די הלכות בלי טעמיהן.

English translation 899

In contrast, the Alter Rebbe in his halachic book

משא"כ דער אלטער רבי בספר הלכות שלו

English translation 900

(Shulchan Aruch)

(שולחן ערוך)

English translation 901

writes the "halachos with their reasons" 109.

שרייבט די "הלכות בטעמיהן" 109.

English translation 902

The difference between them:

דער חילוק ביניהם:

English translation 903

In the reasons are found the innerness, soul, and hidden aspect of the laws. It follows,

אין די טעמים זיינען דא די פנימיות ונשמה ונסתר פון די דינים. קומט אויס,

English translation 904

that in the Torah of the Rambam only the matters of the revealed are openly stated, and not the matters of innerness and soul — the laws themselves without their reasons,

אז אין תורת הרמב"ם שטייען בגלוי נאר די ענינים של נגלה און ניט די ענינים של פנימיות ונשמה - די הלכות אליין בלי טעמיהן,

English translation 905

in contrast to the Torah of the Alter Rebbe, where the revealed is openly stated

משא"כ בתורת אדה"ז שטייט בגלוי די נגלה

English translation 906

(the laws themselves)

(די הלכות אליין)

English translation 907

together with the soul, innerness, and hidden aspect

צוזאמען מיט דער נשמה ופנימיות ונסתר

English translation 908

(the reasons of the laws).

(די טעמי ההלכות).

English translation 909

This difference between them is seen even more in their hidden Torah:

דעם חילוק ביניהם זעט מען נאכמער בתורת הנסתר שלהם:

English translation 910

Although his book Moreh Nevuchim and the first four chapters in the book Yad are a matter of the hidden aspect of the Torah

אע"פ וואס ספרו מורה הנבוכים און די ד' פרקים הראשונים בספר היד זיינען אן ענין פון נסתר דתורה

English translation 911

(which speaks about Maaseh Merkavah and Maaseh Bereishis)

(וואס רעדט וועגן מעשה מרכבה ומעשה בראשית)

English translation 912

relative to the rest of the Rambam's Torah,

בערך צו שאר תורת הרמב"ם,

English translation 913

as the Rambam writes in his introduction to his book Moreh Nevuchim the cautions one must have in order to study it, etc. 110 — one sees that there too the matters of the revealed are in a manner of revealed,

ווי דער רמב"ם שרייבט בהקדמתו לספרו מו"ן די זהירות'ן וואס מ'דארף האבן בכדי דאס צו לערנען וכו' 110 - זעט מען אז אויך דארטן שטייען די ענינים פון נגלה באופן פון נגלה,

English translation 914

in contrast, the matters of the hidden are in a manner of hidden,

משא"כ די ענינים של נסתר שטייען באופן של נסתר,

English translation 915

i.e., that openly one sees primarily the matter of the revealed,

ד.ה. אז בגלוי זעט מען בעיקר דעם ענין הנגלה,

English translation 916

and the hidden aspect within it remains concealed.

און דער נסתר שבזה שטייט בהעלם.

English translation 917

As one sees at the beginning of the book Yad HaChazakah

ווי מ'זעט עס בריש ספר יד החזקה

English translation 918

(at the start of the first four chapters where he speaks about Maaseh Merkavah and Maaseh Bereishis)

(בתחלת ד' פרקים הראשונים וואו ער רעדט וועגן מעשה מרכבה ומעשה בראשית)

English translation 919

— that the Name Havayah

- אז דעם שם הוי'

English translation 920

(a matter of the hidden)

(אן ענין של נסתר)

English translation 921

the Rambam only hints at in an acronym of the words "Yesod HaYesodos v'Amud HaChochmos",

איז דער רמב"ם בלויז מרמז אין א ראשי תיבות פון די ווערטער "יסוד היסודות ועמוד החכמות",

English translation 922

and openly he writes only the phrase "Metzui Rishon",

ובגלוי שרייבט ער נאר דעם לשון "מצוי ראשון",

English translation 923

a term of the revealed,

א לשון של נגלה,

English translation 924

and in order to know the acronym one must first reach his grandson 111.

און בכדי צו וויסן דעם ר"ת דארף מען ערשט אנקומען צו זיין אייניקל 111.

English translation 925

Seemingly:

וואס לכאורה:

English translation 926

If the Rambam wishes to mention the Name Havayah — why does he not write it openly,

אויב דער רמב"ם וויל דערמאנען דעם שם הוי' - פארוואס שרייבט ער עס ניט בגלוי,

English translation 927

as he writes it openly in many places 112,

ווי ער שרייבט עס בגלוי בכ"מ 112,

English translation 928

and specifically here at the beginning of the book Yad

און דוקא דא בתחלת ספר היד

English translation 929

(the halachic book)

(ספר הלכות)

English translation 930

does he only hint at it and write openly only the phrase "Metzui Rishon" etc.?

איז ער דאס בלויז מרמז און שרייבט בגלוי נאר דעם לשון "מצוי ראשון" וכו'?

English translation 931

Rather, from this very thing one sees,

נאר דערפון גופא זעט מען,

English translation 932

that in the Rambam's book

אז בספר הרמב"ם

English translation 933

(even in the matters of Maaseh Merkavah etc.)

(אפילו אין די ענינים פון מעשה מרכבה וכו')

English translation 934

he writes openly only the matters of the revealed, whereas the matters of the hidden remain in concealment and hint.

שרייבט ער בגלוי נאר די ענינים שבנגלה משא"כ די ענינים של נסתר בלייבן בנסתר וברמז.

English translation 935

And certainly when comparing the Torah of the Rambam to the Torah of Chassidus, and particularly that of the Alter Rebbe — one sees that even the hidden Torah in the Rambam's books

ועאכו"כ בשעת מ'פארגלייכט תורת הרמב"ם צו תורת החסידות ובפרט פון דעם אלטן רבי'ן - זעט מען אז אפילו תורת הנסתר בספרי הרמב"ם

English translation 936

(Moreh Nevuchim and the first four chapters of the book Yad)

(מו"נ וד' פרקים הראשונים דספר היד)

English translation 937

are revealed relative to Chassidus.

זיינען נגלה בערך צו חסידות.

English translation 938

In contrast, in the hidden Torah of the Alter Rebbe it is exactly the opposite: specifically the matters of the hidden and innerness of the Torah are openly stated,

משא"כ בתורת הנסתר פון דעם אלטן רבי'ן איז פונקט פארקערט אז דוקא די ענינים פון נסתר ופנימיות התורה שטייען בגלוי,

English translation 939

to the extent that even the matters of the revealed that are in his Chassidus are openly the innerness of the Torah,

ביז אז אפילו די ענינים שבנגלה וואס שטייען אין זיינע חסידות זיינען זיי בגלוי פנימיות התורה,

English translation 940

as one sees in his Tanya and certainly in his Chassidic Maamarim.

ווי מ'זעט עס בספר התניא שלו ועאכו"כ אין זיינע מאמרי חסידות.

English translation 941

Based on this, one can explain the connection of the two days of the Hilula of the Rambam and the Alter Rebbe

עפ"ז יש לומר די שייכות פון די צוויי ימי ההילולא פון רמב"ם און אלטן רבי'ן

English translation 942

(the 20th and 24th of Teves)

(כ"ף און כ"ד טבת)

English translation 943

to Parshas Shemos:

צו פרשת שמות:

English translation 944

The Torah of the Rambam and the Torah of the Alter Rebbe are both

די תורה פון דעם רמב"ם און די תורה פון דעם אלטן רבי'ן זיינען ביידע

English translation 945

(a part of the entire Torah which is)

(א חלק פון כל התורה וואס איז)

English translation 946

"the names of the Holy One, blessed be He",

"שמותיו של הקב"ה",

English translation 947

which reveals and draws down here below the aspect of the names above

וואס איז מגלה וממשיך דא למטה בחי' שמות דלמעלה

English translation 948

(up to the aspect of His great Name).

(ביז בחי' שמו הגדול).

English translation 949

But in particular, the Torah of the Rambam

אבער בפרטיות איז תורת הרמב"ם

English translation 950

(where the revealed is openly stated and the hidden and the Name Havayah are concealed)

(וואו נגלה שטייט בגלוי און נסתר און דער שם הוי' שטייט בהעלם)

English translation 951

is connected with the drawing down and revelation of the aspect of the names of the worlds of revelation,

פארבונדן מיט די המשכה וגילוי פון בחי' שמות דעלמין דאתגליין,

English translation 952

and the Torah of the Alter Rebbe

און תורת אדה"ז

English translation 953

(where the hidden aspect of the Torah is openly stated)

(וואו נסתר דתורה שטייט בגלוי)

English translation 954

is connected with the drawing down and revelation of the aspect of the names of the concealed worlds,

איז פארבונדן מיט די המשכה וגילוי פון בחי' שמות דעלמין סתימין,

English translation 955

similar to the future revelation of "And the glory of Hashem shall be revealed 113 — the aspect of the name of the Holy One, blessed be He

מעין הגילוי דלע"ל פון "ונגלה 113 כבוד ה' - בחי' שמו של הקב"ה

English translation 956

(the Name Havayah)

(שם הוי')

English translation 957

114 — and all flesh together shall see etc.",

114 - וראו כל בשר יחדיו גו'",

English translation 958

the revelation of the aspect of the names of the concealed worlds. Not as the Name Havayah is concealed

דער גילוי פון בחי' שמות דעלמין סתימין. ניט ווי דער שם הוי' שטייט בהעלם

English translation 959

(in the present time)

(בזמן הזה)

English translation 960

as it is in the Torah of the Rambam.

ווי דאס איז בתורת הרמב"ם.

English translation 961

And this should be connected with the two extremes that exist in a name,

ויש לקשר זה מיט די ב' קצוות וואס זיינען דא אין א שם,

English translation 962

as explained above at length:

כמבואר לעיל בארוכה:

English translation 963

Even when a name draws down and reveals the essence

אפילו בשעת א שם איז ממשיך ומגלה דעם עצם

English translation 964

(therefore it has the power to rouse from fainting),

(דערפאר האט ער בכח צו מעורר זיין מהתעלפות),

English translation 965

nevertheless, in the name itself, no inner intentions and lofty matters that have the power to draw down the essence are heard explicitly,

הערט זיך ניט בגלוי אין דעם שם קיינע פנימיות'דיקע כוונות וענינים נעלים וואס האבן בכח צו ממשיך זיין אן עצם,

English translation 966

rather, what is heard explicitly is a simple physical name,

נאר בגלוי הערט זיך אן איינפאכער שם גשמי,

English translation 967

and the only thing seen explicitly is the result of calling the name — that it rouses from fainting;

און די איינציקע זאך וואס מ'זעט בגלוי איז די תוצאה פון קריאת השם - אז דאס איז מעורר מהתעלפות;

English translation 968

nevertheless, it is specifically the name that draws from the inwardness and essence of the person.

ביחד עם זה איז דוקא דער שם ממשיך מפנימיות ועצם האדם.

English translation 969

This is analogous to the aforementioned difference between the Torah of the Rambam and the Torah of the Alter Rebbe:

וואס דאס איז בדוגמא ווי דער חילוק הנ"ל צווישן תורת הרמב"ם ותורת אדה"ז:

English translation 970

In the Torah of the Rambam there are also matters of the hidden and the inward,

אין תורת הרמב"ם זיינען אויך דא ענינים של נסתר ופנימיות,

English translation 971

analogous to how in a name there is the inner power to draw down the essence,

בדוגמא ווי אין א שם איז דא דער כח פנימי צו ממשיך זיין דעם עצם,

English translation 972

but explicitly one sees only matters of the revealed,

אבער בגלוי זעט מען נאר ענינים של נגלה,

English translation 973

and the hidden remains concealed,

און דער נסתר בלייבט בהעלם,

English translation 974

just as the inner power in a name remains concealed.

אזוי ווי דער כח הפנימי אין א שם בלייבט בהעלם.

English translation 975

However, in the Torah of the Alter Rebbe, the hidden aspects of the Torah are explicitly stated,

משא"כ בתורת אדה"ז שטייט בגלוי נסתר שבתורה,

English translation 976

the inner power in a name that draws from the inwardness and essence of the person.

דער כח הפנימי אין א שם וואס איז ממשיך מפנימיות ועצם האדם.

English translation 977

Here is the place to continue the explanation of Rashi from last Shabbos115 on the verse116 "and he expired and was gathered" — "and death was not stated regarding him, and our Sages said117 'Yaakov our father did not die'."

כאן המקום להמשיך דעם ביאור בפרש"י פון לעצטן שבת 115 עה"פ 116 "ויגוע ויאסף" - "ומיתה לא נאמרה בו ואמרו רז"ל 117 יעקב אבינו לא מת".

English translation 978

It was explained then that "Yaakov our father did not die" does not mean that he remained alive,

מ'האט דעמולט מסביר געווען אז "יעקב אבינו לא מת" הייסט ניט אז ער איז געבליבן לעבן,

English translation 979

rather that he "did not die" with an ordinary death that comes as a punishment for the sin of the Tree of Knowledge

נאר אז "לא מת" במיתה רגילה וואס קומט אלס אן עונש אויפן חטא עץ הדעת

English translation 980

("for on the day you eat from it you shall surely die"118).

("ביום אכלך ממנו מות תמות" 118).

English translation 981

However, this answer is entirely untenable according to the plain meaning,

דער תירוץ איז אבער אינגאנצן ניט אויסגעהאלטן ע"ד הפשט,

English translation 982

and I relied on the fact that they would challenge this and make a great storm about it — because a five-year-old studying Scripture understands no practical difference whether this is a death that comes as a punishment for the sin of the Tree of Knowledge or not,

און איך האב זיך פארלאזט אז מ'וועט זיך אויף דעם שטעלן און מאכן דערפון א גרויסן שטורעם - ווייל א בן חמש למקרא פארשטייט ניט דעם חילוק בפועל צי דאס איז א מיתה וואס קומט אלס עונש אויפן חטא עה"ד אדער ניט,

English translation 983

in terms of practical outcome there is no difference,

בנוגע לפועל איז ניטא קיין נפק"מ,

English translation 984

because either way

ווייל בין כך ובין כך

English translation 985

(even if Yaakov's passing did not come from the sin of the Tree of Knowledge)

(אפילו אויב פטירת יעקב איז ניט געקומען מצד חטא עה"ד)

English translation 986

he is absent as a soul in a body here below — so how can one say of him that he "did not die"?

פעלט ער אלס א נשמה בגוף דא למטה - במילא ווי קען מען אויף אים זאגן אז "לא מת".

English translation 987

Furthermore, a five-year-old studying Scripture does not understand how one can say that the sin of the Tree of Knowledge did not affect Yaakov — when Yaakov

נוסף לזה וואס א בן חמש למקרא פארשטייט ניט ווי מ'קען זאגן אז דער חטא עה"ד האט ניט אנגערירט יעקב'ן - בשעת יעקב

English translation 988

(like all people)

(ווי אלע מענטשן)

English translation 989

descends from Adam the First,

שטאמט פון אדם הראשון,

English translation 990

therefore the sin of Adam the First certainly has an effect on all his children and grandchildren*118

במילא האט דער חטא פון אדה"ר זיכער א השפעה אויף אלע זיינע בנים ובני בנים* 118

English translation 991

(according to the plain meaning).

(ע"ד הפשט).

English translation 992

And although one could explain that Yaakov had no connection to the sin of the Tree of Knowledge because, had he been there at that time, he would not have sinned — this is not according to the plain meaning. And primarily: what is the practical difference? In practice, Adam the First transgressed the sin,

ואע"פ אז מ'קען מסביר זיין אז יעקב האט קיין שייכות ניט צום חטא עץ הדעת ווייל אילו יצוייר ער וואלט דעמולט געווען וואלט ער ניט חוטא געווען - איז דאס אבער ניט ע"ד הפשט. ועיקר - למאי נפק"מ בפועל? בפועל האט אדה"ר עובר געווען אויפן חטא,

English translation 993

and consequently it has an effect on all his descendants in all the generations that came after him.

ובמילא האט עס א השפעה אויף כל תולדותיו בכל הדורות הבאים אחריו.

English translation 994

And furthermore, primarily:

ועוד ועיקר:

English translation 995

What is the practical difference regarding Yaakov's passing? Yaakov actually passed away,

למאי נפק"מ בפועל בנוגע לפטירת יעקב? יעקב איז בפועל נפטר געווארן,

English translation 996

so what practical difference does it make whether this came from a connection to the sin of the Tree of Knowledge or not,

איז למאי נפק"מ צי דאס איז געקומען מצד א שייכות לחטא עה"ד אדער ניט,

English translation 997

as above?

כנ"ל?

English translation 998

Moreover:

נאכמער:

English translation 999

I have not yet found anyone,

כ'האב נאך ניט געטראפן איינעם,

English translation 1000

even among older Jews

אפילו אן עלטערן אידן

English translation 1001

(even a hundred-year-old who is already completely completely...),

(ביז אפילו א בן מאה וואס איז שוין אינגאנצן אינגאנצן...),

English translation 1002

who can explain what indeed is the practical difference whether the death comes because of the sin of the Tree of Knowledge or not119,

וואס זאל קענען מסביר זיין וואס איז טאקע די נפק"מ בפועל צי די מיתה קומט צוליבן חטא עץ הדעת אדער ניט 119,

English translation 1003

whether it comes

צי דאס קומט

English translation 1004

(only)

(נאר)

English translation 1005

from "the venom of the serpent"120 or not — either way it is a matter of the departure of the soul from the body,

מצד "עטיו של נחש" 120 אדער ניט - בין כך איז דאך דאס אן ענין פון הסתלקות הנשמה מן הגוף,

English translation 1006

so what is the practical difference?!

איז למאי נפק"מ בפועל?!

English translation 1007

And the reasoning that ordinary death

און די הסברה אז סתם מיתה

English translation 1008

(from the sin of the Tree of Knowledge,

(מצד חטא עה"ד,

English translation 1009

and also from one's own sins)

ווי אויך מצד אייגענע חטאים)

English translation 1010

comes through an angel and messenger,

קומט ע"י א מלאך ושליח,

English translation 1011

whereas death that does not come through the sin of the Tree of Knowledge comes through the Holy One, blessed be He,

משא"כ מיתה וואס קומט ניט ע"י חטא עה"ד קומט ע"י הקב"ה,

English translation 1012

death by a kiss*120 — this is still a matter of death that is called death by a kiss — so what is the practical difference?!

מיתת נשיקין* 120 - איז דאך דאס פאָרט אן ענין פון מיתה וואס ווערט אנגערופן בשם מיתת נשיקין - איז למאי נפק"מ בפועל?!

English translation 1013

And behold:

והרי:

English translation 1014

Even in the letters of Kabbalah and the letters of Chassidus it is difficult to explain this — all the more so according to the plain meaning for a five-year-old studying Scripture!

אפילו באותיות הקבלה ואותיות החסידות איז דאס שווער צו מסביר זיין - עאכו"כ ע"ד הפשט פאר א בן חמש למקרא!

English translation 1015

Therefore, one must still understand the explanation in Rashi's words "and death was not stated regarding him, and our Sages said 'Yaakov our father did not die'"?

במילא דארף מען נאך פארשטיין דעם פירוש בדברי רש"י "ומיתה לא נאמרה בו ואמרו רז"ל יעקב אבינו לא מת"?

English translation 1016

So the explanation of this is

איז דער ביאור בזה

English translation 1017

(as we began to discuss last Shabbos)

(ווי מ'האט אנגעהויבן רעדן לעצטן שבת)

English translation 1018

— that this is similar to how Rashi explained earlier regarding Chanoch:

- אז דאס איז ע"ד ווי רש"י האט פריער מפרש געווען בנוגע צו חנוך:

English translation 1019

Also regarding Chanoch, the language of death is not stated,

אויך בא חנוך שטייט ניט דער לשון מיוה,

English translation 1020

rather the language "and he was no more, for G-d took him"121. Rashi explains the reason for this:

נאר דער לשון "ואיננו כי לקח אותו אלקים" 121. איז רש"י מפרש דעם טעם לזה:

English translation 1021

"He was a righteous man, but light-minded in his thought to return and be wicked, therefore the Holy One, blessed be He, hastened and removed him and caused him to die before his time,

"צדיק הי' וקל בדעתו לשוב להרשיע לפיכך מיהר הקב"ה וסילקו והמיתו קודם זמנו,

English translation 1022

and this is why Scripture changed [the wording] regarding his death, writing 'and he was no more in the world' to fulfill his years."

וזהו ששינה הכתוב במיתתו לכתוב ואיננו בעולם למלאות שנותיו".

English translation 1023

And based on this, one will also understand regarding Jacob, that "death was not mentioned regarding him...

ועפ"ז וועט מען פארשטיין אויך בנוגע צו יעקב וואס "מיתה לא נאמרה בו...

English translation 1024

Jacob our father did not die":

יעקב אבינו לא מת":

English translation 1025

The explanation of "Jacob our father did not die" is - that the "he expired and was gathered to his people" was not through "death",

דער פירוש אין "יעקב אבינו לא מת" איז - אז דער "ויגוע ויאסף על עמיו" איז ניט געווען ע"י "מיתה",

English translation 1026

but rather in the manner of "God took him"

נאר ע"ד "לקח אותו אלקים"

English translation 1027

(like Enoch),

(דחנוך),

English translation 1028

who passed away before his time

שנפטר קודם זמנו

English translation 1029

(like Enoch).

(כמו חנוך).

English translation 1030

And the proof that Jacob passed away before his time,

און דער הוכחה אז יעקב נפטר קודם זמנו,

English translation 1031

because he should have lived longer is - as explained in the plain meaning of Scripture,

ווארום ער האט געדארפט לעבן לענגער איז - כמפורש בפש"מ,

English translation 1032

as we learned earlier that Jacob said

ווי מ'האט פריער געלערנט אז יעקב האט געזאגט

English translation 1033

(complained)

(געקלאגט)

English translation 1034

to Pharaoh "few and evil have been the days of the years of my life, and they have not attained the days of the years of the lives of my fathers".

פאר פרעה "מעט ורעים היו ימי שני חיי ולא השיגו את ימי שני חיי אבותי".

English translation 1035

That is, that Jacob complained about the fact that he would not live as many years as his parents - "few have been the days of the years of my life" relative to my fathers*.

ד.ה. אז יעקב האט זיך געקלאגט אויף דעם וואס ער וועט ניט לעבן אזויפיל יארן ווי זיינע עלטערן - "מעט גו' היו ימי שני חיי" לגבי אבותי*.

English translation 1036

As it was in practice, that Jacob lived only one hundred forty-seven years,

ווי ס'איז געווען בפועל אז יעקב האט בלויז געלעבט קמ"ז שנה,

English translation 1037

less than the one hundred eighty years of his father Isaac and less than the one hundred seventy-five years of Abraham.

ווייניקער פאר די ק"פ שנה פון אביו יצחק און ווייניקער פאר די קע"ה שנה של אברהם.

English translation 1038

From this it is understood that according to nature, Jacob should have lived like the days of the years of the lives of his fathers,

וואס דערפון איז מובן אז ע"פ טבע האט יעקב געדארפט לעבן כימי שני חיי אבותיו,

English translation 1039

and when he lives less than that - this is a death before his time. Therefore he complained "few have been" about the fact that he would pass away before his time.

ובשעת ער לעבט ווייניקער דערפון - איז דאס א מיתה קודם זמנו. דערפאר האט ער זיך געקלאגט "מעט גו'" אויף דעם וואס ער וועט נפטר ווערן קודם זמנו.

English translation 1040

[And although we spoke last Shabbat,

[ואע"פ אז מ'האט גערעדט לעצטן שבת 122,

English translation 1041

that Jacob did not pass away before his time because he lived several years after the age of his mother* (and according to nature, a person can live in proximity to the years of his mother or to the years of his father) - this is a separate question regarding Jacob,

אז יעקב איז ניט נפטר געווארן קודם זמנו ווארום ער האט געלעבט כמה שנים לאחרי פרק אמו* 122 (וואס בטבע חיי האדם קען ער לעבן בסמיכות לשני חיי אמו אדער לשני חיי אביו 123) - איז דאס א באזונדער שאלה אויף יעקב,

English translation 1042

how does it come that he should complain about the fact that "few have been the days of the years of my life" relative to my fathers when he lived several years after the age of his mother;

ווי קומט עס אז ער זאל זיך קלאגן אויף דעם וואס "מעט גו' היו ימי שני חיי" לגבי אבותי ווען ער האט געלעבט כמה שנים לאחרי פרק אמו;

English translation 1043

but in practice we see that Jacob complained about this].

אבער בנוגע לפועל זעט מען אז יעקב האט זיך אויף דעם געקלאגט].

English translation 1044

This is indeed a matter that we find only by Jacob, that he should complain about this and protest the fact that "few have been" relative to the years of my fathers

וואס דאס איז דאך אן ענין וואס מ'געפינט נאר בא יעקב אז ער זאל זיך קלאגן אויף דעם און תובע זיין דאס וואס "מעט גו'" לגבי שני אבותי

English translation 1045

[we find by others that their death was so many years before their father;

[מ'געפינט ביי אנדערע אז מיתתם איז געווען כו"כ שנים לפני אביהם;

English translation 1046

but only by Jacob do we find that he protested this].

אבער נאר בא יעקב'ן געפינט מען אז ער האט דאס תובע געווען].

English translation 1047

And therefore specifically by Jacob "death was not mentioned regarding him and our Rabbis, of blessed memory, said Jacob our father did not die",

און דעריבער איז דוקא בא יעקב'ן "מיתה לא נאמרה בו ואמרו רז"ל יעקב אבינו לא מת",

English translation 1048

because the "he expired and was gathered to his people" was not through "death" but rather in the manner of "God took him"

ווייל דער "ויגוע ויאסף על עמיו" איז ניט געווען ע"י "מיתה" נאר ע"ד "לקח אותו אלקים"

English translation 1049

(like Enoch),

(דחנוך),

English translation 1050

because his passing was before his time

ווייל פטירתו איז געווען קודם זמנו

English translation 1051

(like Enoch)

(כמו חנוך)

English translation 1052

and this bothered Jacob until he complained about it.

און דאס האט יעקב'ן געארט ביז אז ער האט זיך אויף דעם געקלאגט.

English translation 1053

And one must add in the explanation of Rashi and the matter - that in all this there is a fundamental difference between Jacob and Enoch:

ויש להוסיף בביאור הרש"י והענין - אז בכל זה איז דא א חילוק עיקרי בין יעקב לחנוך:

English translation 1054

By Enoch, the reason for "God took him" before his time was because he was "light-minded to return and become wicked". Consequently, it is difficult to say that the matter of the opposite of good

בא חנוך איז די סיבה אויף "לקח אותו אלקים" קודם זמנו געווען ווייל ער איז געווען "קל בדעתו לשוב ולהרשיע". ובמילא איז שווער צו זאגן אז דער ענין היפך הטוב

English translation 1055

(light-minded to return and become wicked)

(קל בדעתו לשוב ולהרשיע)

English translation 1056

is a reason for the negation of the matter of death entirely

איז א סיבה אויף שלילת ענין המיתה לגמרי

English translation 1057

(that all his passing was only through that which "God took him").

(אז כל פטירתו איז נאר עי"ז וואס "לקח אותו אלקים").

English translation 1058

Therefore Rashi explains that in his passing there was a kind of death,

דעריבער איז רש"י מפרש אז בפטירתו איז געווען מעין מיתה,

English translation 1059

only "the Scripture changed regarding his death"

נאר "שינה הכתוב במיתתו"

English translation 1060

("the Holy One, blessed be He, hastened and removed him and caused him to die before his time").

("מיהר הקב"ה וסילקו והמיתו קודם זמנו").

English translation 1061

However, by Jacob

משא"כ בא יעקב'ן

English translation 1062

(whose passing was not because he was "light-minded etc." heaven forbid)

(וואס פטירתו איז ניט געווען צוליב דעם וואס "קל בדעתו כו'" ח"ו)

English translation 1063

- there was entirely no matter of death - "death was not mentioned regarding him...

- איז אינגאנצן ניט געווען קיין ענין של מיתה - "מיתה לא נאמרה בו...

English translation 1064

Jacob our father did not die".

יעקב אבינו לא מת".

English translation 1065

One must still understand

מ'דארף נאך אבער פארשטיין

English translation 1066

[in addition to the above - how does Jacob's claim accord with the fact that he lived several years after the age of his mother]:

[נוסף להנ"ל - ווי שטימט טענת יעקב מיט דעם וואס ער האט געלעבט כמה שנים לאחרי פרק אמו]:

English translation 1067

Jacob's words to Pharaoh "few and evil have been the days of the years of my life etc." were simply when Jacob came to Egypt,

דברי יעקב לפרעה "מעט ורעים היו ימי שני חיי גו'" איז בפשטות געווען גלייך ווען יעקב איז געקומען אין מצרים,

English translation 1068

which was seventeen years before his death

וואס דאס איז געווען שבע עשרה שנה לפני מותו

English translation 1069

(as it is written "and Jacob lived in the land of Egypt seventeen years").

(כמ"ש "ויחי יעקב בארץ מצרים שבע עשרה שנה").

English translation 1070

Now, how did Jacob already know then,

היינט ווי האט עס שוין יעקב דעמולט געוואוסט,

English translation 1071

and primarily - how does it fit that already then

ובעיקר - ווי פאסט עס אז שוין דעמולט

English translation 1072

(so many years before his death)

(כו"כ שנים לפני מותו)

English translation 1073

Jacob should complain "few have been the days of the years of my life" relative to his fathers

זאל זיך יעקב באקלאגן "מעט גו' ימי שני חיי" לגבי אבותיו

English translation 1074

(it would be understandable if he says it at the end of the seventeen years,

(בשלמא ווען ער זאגט עס בשעת ער שטייט בסוף השבע עשרה שנה,

English translation 1075

but how does it fit to complain seventeen years before his death),

אבער ווי פאסט עס קלאגן זיך שבע עשרה לפני מותו),

English translation 1076

he then lived seventeen years and perhaps he would live more years,

ער האט דערנאך געלעבט שבע עשרה שנה און אפשר וועט ער לעבן נאך יארן,

English translation 1077

until the days of the years of the lives of his fathers?!

ביז ימי שני חיי אבותיו?!

English translation 1078

From this we have the lesson,

דערפון האט מען דעם לימוד,

English translation 1079

that according to nature, every Jew must have length of days and good years at least like the years of the lives of his fathers,

אז ע"פ טבע דארף יעדער איד האבן אריכות ימים ושנים טובות עכ"פ ווי שני חיי אבותיו,

English translation 1080

and on the contrary:

ואדרבה:

English translation 1081

There must be a special reason why this should not be so!

עס דארף זיין א סיבה מיוחדת פארוואס דאס זאל ניט זיין אזוי!

English translation 1082

Therefore every Jew has the power

דעריבער האט יעדער איד בכח

English translation 1083

(from Jacob our father)

(פון יעקב אבינו)

English translation 1084

to demand that he should have length of days and good years! And when a Jew demands this - he brings it about and it becomes so in practice!

צו מאנען אז ער זאל האבן אריכות ימים ושנים טובות! און בשעת א איד מאנט דאס - פירט ער זיכער אויס און ס'ווערט אזוי בפועל!

English translation 1085

All the more so at a time when a Jew urges that the redemption should already come,

עאכו"כ בשעת א איד מאנט אז עס זאל שוין קומען די גאולה,

English translation 1086

because it is already "all the deadlines have passed and the matter depends only on repentance,"

ווארום ס'איז שוין "כלו כל הקיצין ואין הדבר תלוי אלא בתשובה" 124,

English translation 1087

and the leader of our generation has already ruled that all Jews have already repented - "immediately to repentance,"

און נשיא דורנו האט שוין אפגע'פסק'נט אז אלע אידן האבן שוין תשובה געטאן - "לאלתר לתשובה",

English translation 1088

and now it must already be "immediately to redemption" - consequently one cries out:

און איצטער דארף שוין זיין "לאלתר לגאולה" - במילא שרייט מען:

English translation 1089

"Until when?!"...

"עד מתי"?!...

English translation 1090

There are those who say:

עס זיינען פאראן די וואס זאגן:

English translation 1091

How is it that a person sits and torments Jews for several hours,

ווי קומט עס אז עס זיצט א מענטש און ער מאטערט אידן עטלעכע שעה,

English translation 1092

and speaks here and there,

און רעדט אהער און אהין,

English translation 1093

and then suddenly he cries out "enough of exile,"

און דערנאך גיט ער מיטאמאל א געשריי "דאַלאָי גלות",

English translation 1094

and urges them that they should also cry out "until when,"

און מאנט פון זיי אז זיי זאלן אויך שרייען "עד מתי",

English translation 1095

because it is already over,

ווארום ס'איז שוין דורך,

English translation 1096

Friday and the early hours of Shabbat,

פרייטאג און עלטעכע שעה אין שבת,

English translation 1097

and it is already afternoon after several hours that we have been speaking here,

און מ'האלט שוין נאכמיטאג לאחרי כמה שעות וואס מ'רעדט דא,

English translation 1098

and still he has not come!

ועדיין לא בא!

English translation 1099

They argue:

טענה'ן זיי:

English translation 1100

Why must one remind them on the day of Shabbat about the pain of exile,

צוליב וואס דארף מען זיי דערמאנען ביום השבת וועגן צער הגלות,

English translation 1101

and furthermore one must have complaints against the Most High

און דערצו דארף מען נאך האבן טענות צום אויבערשטן

English translation 1102

(as it were)

(כביכול)

English translation 1103

and say opinions to the Most High - we do not want to quarrel with the Most High. We want to live in peace with the Most High!

און זאגן דיעות דעם אויבערשטן - מ'וויל זיך ניט קריגן מיטן אויבערשטן. מ'וויל לעבן בשלום מיט דעם אויבערשטן!

English translation 1104

And especially since the Most High knows what He needs to do,

ובפרט אז דער אויבערשטער ווייסט וואס ער דארף טאן,

English translation 1105

and knows what is stated in the Gemara that "all the deadlines have passed and the matter depends only on repentance,"

און ווייסט וואס עס שטייט אין גמרא אז "כלו כל הקיצין ואין הדבר תלוי אלא בתשובה",

English translation 1106

and knows that the leader of our generation ruled that Jews have already repented - so how does a "yell" come and urge that we must already have the redemption?!

און ווייסט אז נשיא דורנו האט גע'פסק'נט אז אידן האבן שוין תשובה געטאן - איז ווי קומט א "יא-טיביע-דאם" און מאנט אז מ'דארף שוין האבן די גאולה?!

English translation 1107

One answers them,

ענטפערט מען זיי,

English translation 1108

that here it is not relevant to enter into any calculations,

אז דא איז ניט נוגע אריינגיין אין קיינע חשבונות,

English translation 1109

what is relevant is only the matter - that the redemption should already come in actuality,

נוגע איז נוגע נאר דער ענין - אז עס זאל שוין קומען די גאולה בפועל,

English translation 1110

and in a manner of "I will hasten it" and "I will hasten it" within "I will hasten it"!!

ובאופן פון "אחישנה" 125 און "אחישנה" שב"אחישנה"!!

English translation 1111

If Jews sit at the farbrengen and sleep - they will be placed sleeping upon "the clouds of heaven,"

אי עס זיצן אידן בא דער התוועדות און שלאפן - וועט מען זיי ארויפזעצן שלאפענדיקערהייט על "ענני שמיא" 126,

English translation 1112

and waking from sleep they will open their eyes and see that they suddenly find themselves in Jerusalem the holy city,

און אויפכאפנדיק זיך פון שלאף וועלן זיי אויפעפענען די אויגן און זען אז זיי געפינען זיך מיטאמאל אין ירושלים עיר הקודש,

English translation 1113

or if they do not know where they are, they will be told,

אדער זיי וועלן ניט וויסן וואו זיי זיינען וועט מען זיי דערציילן,

English translation 1114

and they will wash netilat yadayim and they will be told which blessing to make according to the Shulchan Aruch!...

און זיי וועלן וואשן נעגל-וואסער און מ'וועט זיי זאגן וועלכע ברכה צו מאכן ע"פ שו"ע!...

English translation 1115

If one has questions - in good health! But first let the redemption come,

אי מ'האט קשיות - געזונטערהייט! אבער פריער זאל קומען די גאולה,

English translation 1116

and then Elijah will surely have mercy on him, seeing that he cannot sleep and he is distressed by the fact that he has a question, and Elijah will surely answer him the question.

און דעמולט וועט אליהו זיכער אויף אים רחמנות האבן זעענדיק אז ער קען ניט שלאפן און ער האט צער דערפון וואס ער האט א קשיא און אליהו וועט אים זיכער ענטפערן די קשיא.

English translation 1117

But Jews - get out of exile!

אבער אידן - גייט ארויס פון גלות!

English translation 1118

[The Rebbe shlita interrupted at this moment and smiled,

[כ"ק אדמו"ר שליט"א הפסיק כרגע וחייך,

English translation 1119

and said:]

ואמר:]

English translation 1120

L'chaim,

לחיים,

English translation 1121

l'chaim and blessing

לחיים ולברכה

English translation 1122

[and made a motion with his hand indicating "yes".]

[ועשה תנועה בידו הן'.]

English translation 1123

The lesson "to correct the opinions and to straighten all deeds" that can be derived from the fact that the Rambam begins the laws of neighbors with the laws of partners, and after the division of partners in land that involves division they become neighbors, and then the Rambam begins regarding the laws connected with neighbors:

דער לימוד "לתקן הדיעות וליישר כל המעשים" וואס מ'קען ארויסנעמען פון דעם וואס דער רמב"ם הויבט אן הל' שכנים מיט דיני שותפים ולאחרי חלוקת השותפים בקרקע שיש בו משום חלוקה ווערן זיי שכנים און דעמולט הויבט אן דער רמב"ם דעדן וועגן די דינים פארבונדן מיט שכנים:

English translation 1124

The matter of "partners" and "neighbors" are two orders in the service of G-d,

דער ענין פון "שותפים" און "שכנים" זיינען צוויי סדרים אין עבודת ה',

English translation 1125

and the order in this

און דער סדר בזה

English translation 1126

(in the usual manner)

(ע"ד הרגיל)

English translation 1127

is - first comes the service of "partners" and then comes the service of "neighbors."

איז - פריער קומט די עבודה פון "שותפים" און דערנאך קומט די עבודה פון "שכנים".

English translation 1128

And the explanation:

והביאור:

English translation 1129

In general - first and foremost comes the person himself

בכללות - לכל לראש קומט דער אדם עצמו

English translation 1130

(the person in relation to himself),

(דער אדם ביחס לעצמו),

English translation 1131

who consists of "partners" - the soul and body which are two partners. Then comes the matter of how the person becomes a "neighbor" with others,

וואס ער באשטייט פון "שותפים" - דיי נשמה וגוף וועלכע זיינען צוויי שותפים. דערנאך קומט דער ענין ווי דער אדם ווערט א "שכן" מיט אנדערע,

English translation 1132

as the Rambam writes that man is political by nature - the matter of "neighbors."

ווי דער רמב"ם שרייבט 127 אז אדם הוא מדיני - דער ענין פון "שכנים".

English translation 1133

And in particular - within the person himself:

ובפרטיות - אין דעם אדם עצמו:

English translation 1134

First and foremost,

לכל לראש,

English translation 1135

in order for there to be the very existence of a person,

בכדי עס זאל זיין די עצם מציאות פון א מענטשן,

English translation 1136

"there are three partners in a person,

איז "שלשה שותפין הן באדם,

English translation 1137

the Holy One blessed be He, and his father, and his mother,"

הקב"ה ואביו ואמו" 128,

English translation 1138

the father and mother give him the body and the Most High gives him the soul;

דער אב ואם גיבן אים דעם גוף און דער אויבערשטער גיט אים די נשמה 129;

English translation 1139

afterwards a person also has within himself "neighbors,"

דערנאך האט א מענטש אין זיך אויך "שכנים",

English translation 1140

a good neighbor - the good inclination,

א שכן טוב - דער יצר טוב,

English translation 1141

and a bad neighbor - the evil inclination,

און א שכן רע - דער יצר הרע,

English translation 1142

And regarding this he must know the laws of the laws of neighbors,

און אויף דעם דארף ער וויסן די דינים פון הלכות שכנים,

English translation 1143

in order to know how to conduct himself in relation to his neighbors

בכדי צו וויסן ווי זיך צו פירן ביחס צו זיינע שכנים

English translation 1144

(the good inclination and the evil inclination)

(דער יצ"ט און יצה"ר)

English translation 1145

- he should guard himself from damage of sight and general damage from the bad neighbor

- ער זאל זיך אפהיטן פון היזק ראי' והיזק סתם פון דעם שכן רע

English translation 1146

(the evil inclination),

(דער יצה"ר),

English translation 1147

and strive that his close neighbor should be the good neighbor - the good inclination,

און זיך משתדל זיין אז זיין שכן קרוב זאל זיין דער שכן טוב - דער יצר טוב,

English translation 1148

until the Most High Himself becomes his good neighbor,

ביז אז דער אויבערשטער אליין ווערט זיין שכן טוב,

English translation 1149

which assists him in his service,

וואס דאס איז אים מסייע בעבודתו,

English translation 1150

as it is said "a close neighbor is better than a distant brother"

כמ"ש 130 "טוב שכן קרוב מאח רחוק"

English translation 1151

(as explained in Ohr HaTorah of the Tzemach Tzedek on the verse),

(כמבואר באוה"ת להצ"צ עה"פ 131),

English translation 1152

until he also clarifies and transforms the bad neighbor

ביז אז ער איז אויך מברר ומהפך דעם שכן רע

English translation 1153

(the evil inclination)

(יצה"ר)

English translation 1154

- "with all your heart, with both your inclinations."

- "בכל לבבך בשני יצריך" 132.

English translation 1155

Afterwards one is elevated to a higher level in avodah - the level of "partners",

דערנאך ווערט מען נתעלה צו א העכערע דרגא בעבודה - די דרגא פון "שותפים",

English translation 1156

that not only is one a "neighbor"

אז ניט נאר איז מען א "שכן"

English translation 1157

(openly)

(בגלוי)

English translation 1158

with the Most High

מיטן אויבערשטן

English translation 1159

(one is in proximity to Him),

(מ'געפינט זיך בסמיכות אליו),

English translation 1160

but one becomes a "partner with the Holy One, blessed be He, in the work of creation".

נאר מ'ווערט א "שותף להקב"ה במעשה בראשית" 133.

English translation 1161

What this is, in general, is the difference between the avodah during the weekdays and the avodah on the day of Shabbos:

וואס דאס איז בכללות דער חילוק צווישן דער עבודה בימי החול און דער עבודה ביום השבת:

English translation 1162

During the weekdays the avodah is to add to the world,

בימי החול איז די עבודה צו אויפטאן אין עולם,

English translation 1163

and to engage with the evil inclination

און זיך איינקערן מיטן יצה"ר

English translation 1164

(the evil neighbor),

(דער שכן רע),

English translation 1165

and to add so that one becomes

און אויפטאן אז מ'זאל ווערן

English translation 1166

(openly)

(בגלוי)

English translation 1167

a "close neighbor" with the Most High;

א "שכן קרוב" מיטן אויבערשטן;

English translation 1168

afterwards, on the day of Shabbos, the avodah is to become a "partner with the Holy One, blessed be He, in the work of creation",

דערנאך ביום השבת איז די עבודה צו ווערן א "שותף להקב"ה במעשה בראשית",

English translation 1169

as our Sages, of blessed memory, said: "Whoever prays on Friday evening and says Vayechulu is considered as if he became a partner with the Holy One, blessed be He, in the work of creation".

ווי חז"ל זאגן 134 אז "כל המתפלל בערב שבת ואומר ויכולו כאילו נעשה שותף להקב"ה במעשה בראשית".

English translation 1170

And in the avodah of man - this is the matter of the study of Torah,

ובעבודת האדם - איז דאס דער ענין פון לימוד התורה,

English translation 1171

because Torah is the level of Shabbos,

ווארום תורה איז די דרגא פון שבת,

English translation 1172

as understood from the words of our Sages, of blessed memory, that "according to everyone, the Torah was given on Shabbos",

כמובן מדברי חז"ל 135 אז ל"כולי עלמא בשבת ניתנה תורה",

English translation 1173

because Torah and Shabbos are identical - that through Torah a Jew becomes a "partner with the Holy One, blessed be He, in the work of creation".

ווארום תורה און שבת זיינען היינו הך 136 - אז דורך תורה ווערט א איד א "שותף להקב"ה במעשה בראשית".

English translation 1174

Afterwards one comes to an even higher level in avodah - the avodah of "neighbors" which comes after the avodah of "partners",

דערנאך קומט מען צו נאך א העכערע דרגא אין עבודה - די עבודה פון "שכנים" וואס קומט לאחרי דער עבודה פון "שותפים",

English translation 1175

"partner with the Holy One, blessed be He, in the work of creation"

"שותף להקב"ה במעשה בראשית"

English translation 1176

(as is the order in the Rambam):

(ווי דער סדר איז אין רמב"ם):

English translation 1177

First one is a "partner with the Holy One, blessed be He, in the work of creation". What a partner means is that in every single point of the thing he is a partner. And in the avodah of man this is that in every single matter a Jew must come to "the Holy One, blessed be He, helps him",

פריער איז מען א "שותף להקב"ה במעשה בראשית". וואס א שותף הייסט אז בכל נקודה ונקודה פון דער זאך איז ער א שותף 137. ובעבודת האדם איז דאס אז בכל ענין וענין דארף א איד אנקומען צו "הקב"ה עוזרו",

English translation 1178

"and were it not for the Holy One, blessed be He, helping him, he could not overcome it".

"ואלמלא הקב"ה עוזרו אין יכול לו" 138.

English translation 1179

That is, that in every single matter that the Jew does and in every matter in Torah that he learns, the Most High is a partner in it,

ד.ה. אז בכל ענין וענין וואס דער איד טוט ובכל ענין בתורה וואס ער לערנט איז דער אויבערשטער א שותף בזה,

English translation 1180

because "the Holy One, blessed be He, helps him".

ווייל "הקב"ה עוזרו".

English translation 1181

Afterwards, however, he is elevated to a higher level - that he ceases to be a partner with the Holy One, blessed be He

דערנאך ווערט ער אבער נתעלה צו א העכערע דרגא - אז ער ווערט אויס שותף להקב"ה

English translation 1182

(in all matters)

(בכל הענינים)

English translation 1183

and he becomes a "neighbor" to the Holy One, blessed be He,

און ער ווערט א "שכן" להקב"ה,

English translation 1184

for which

וואס אויף דעם

English translation 1185

(that from partners they should become neighbors)

(אז פון שותפים זאלן ווערן שכנים)

English translation 1186

it is required that the thing in which they are partners should have a division,

פאדערט זיך אז די זאך אין וועלכער זיי זיינען שותפים זאל האבן כדי חלוקה,

English translation 1187

"for if it were divided among the partners, the least of them would receive a portion upon which the entire name is called, etc."

"שאילו יחלק לפי השותפין יגיע לפחות שבהם חלק ששם הכל קרוי עליו וכו'"

English translation 1188

(four cubits in a courtyard, etc.).

(ארבע על ארבע אין א חצר וכיו"ב) 139.

English translation 1189

And in avodah - that he also has the avodah in his own portion,

ובעבודה - אז ער האט אויך די עבודה בקב שלו 140,

English translation 1190

a "portion upon which the entire name is called",

א "חלק ששם הכל קרוי עליו",

English translation 1191

Torah is called by his name,

תורה נקראת על שמו 141,

English translation 1192

by virtue of which he can demand "with force"

וואס מצד דעם קען ער מאנען "בזרוע"

English translation 1193

(by the merit in their hand,

(בזכות שבידם,

English translation 1194

not like "the entire world" which "is sustained by charity",

ניט ווי "כל העולם כולו" וואס "נזונין בצדקה",

English translation 1195

by the charity of the Holy One, blessed be He, and not by the merit in their hand)

בצדקתו של הקב"ה ולא בזכות שבידן)

English translation 1196

. Then the Most High is not a "partner" with him in all matters,

142. דעמולט איז דער אויבערשטער ניט קיין "שותף" מיט אים בכל הענינים,

English translation 1197

but a "neighbor",

נאר א "שכן",

English translation 1198

because he has a "portion upon which the entire name is called",

ווארום ער האט א "חלק ששם הכל קרוי עליו",

English translation 1199

the avodah in his own portion which is called by his name,

די עבודה בקב שלו שנקראת על שמו,

English translation 1200

by virtue of which he can demand "with force" from the Most High. Also then he needs to come to the help of the Holy One, blessed be He,

וואס מצד דעם קען ער מאנען "בזרוע" בא דעם אויבערשטן. אויך דעמולט דארף ער אנקומען צו עזר של הקב"ה,

English translation 1201

just as sometimes one also needs to come to the help of a neighbor,

אזוי ווי מ'דארף אמאל אויך אנקומען צו דעם עזר פון א שכן,

English translation 1202

but this is not like a partner who has a share in every single detail.

אבער דאס איז ניט ווי א שותף וואס האט א חלק בכל פרט ופרט.

English translation 1203

What this is, is the order in the Rambam,

וואס דאס איז דער סדר אין רמב"ם,

English translation 1204

that one begins with partners - the avodah of "partner with the Holy One, blessed be He, in the work of creation",

אז מ'הויבט אן מיט שותפים - די עבודה פון "שותף להקב"ה במעשה בראשית",

English translation 1205

that in every single matter of the Jew the Most High is a partner,

אז בכל ענין וענין פון דעם אידן איז דער אויבערשטער א שותף,

English translation 1206

"the Holy One, blessed be He, helps him". Afterwards one is elevated from being a "partner with the Holy One, blessed be He" to becoming a "neighbor" to the Holy One, blessed be He,

"הקב"ה עוזרו". דערנאך ווערט מען נתעלה פון זיין א "שותף להקב"ה" צו ווערן א "שכן" להקב"ה,

English translation 1207

because one has a "portion upon which the entire name is called",

ווייל מ'האט א "חלק ששם הכל קרוי עליו",

English translation 1208

the avodah in his own portion.

די עבודה בקב שלו.

English translation 1209

And it can be said that this is also connected to the study of this matter in the Zohar:

ויש לומר אז דאס איז אויך פארבונדן מיטן לימוד פון דעם ענין אין זהר:

English translation 1210

Just as the Most High descended to Egypt together with our father Yaakov,

כשם ווי דער אויבערשטער איז יורד אין מצרים צוזאמען מיט יעקב אבינו,

English translation 1211

"I will go down with you to Egypt",

"אנכי ארד עמך מצרימה",

English translation 1212

so too He descends into exile together with all Jews - because the soul of Yaakov is "inclusive of all the souls of Israel from the beginning of the world until the end of the world" - as it is stated "in all their affliction, He was afflicted".

אזוי איז ער יורד אין גלות צוזאמען מיט אלע אידן 143 - ווארום נשמת יעקב איז "כלולה מכל הנשמות שבישראל מעולם ועד עולם" 144 - ווי עס שטייט 145 "בכל צרתם לו צר".

English translation 1213

Furthermore:

נאכמער:

English translation 1214

The precise point in this is,

דער דיוק בזה איז,

English translation 1215

that "in all their affliction, He was afflicted",

אז "בכל צרתם לו צר",

English translation 1216

that is, that the "He was afflicted" is not a matter of "affliction" as it is from the aspect of Above - where there are powers to bear the affliction,

ד.ה. אז דער "לו צר" איז ניט אן ענין של "צר" ווי דאס איז מצד למעלה - וואס דארטן האט מען כחות צו פארטראגן דעם צר,

English translation 1217

but "in all their affliction",

נאר "בכל צרתם",

English translation 1218

exactly as the affliction is below,

פונקט אזוי ווי דער צר איז למטה,

English translation 1219

where there are not the powers to bear the affliction,

וואס דארטן האט מען ניט די כחות צו פארטראגן דעם צר,

English translation 1220

so is "He was afflicted" Above!

אזוי איז "לו צר" למעלה!

English translation 1221

And when speaking about a Jew, it is understood that every small thing is a matter of "their affliction" - because Jews are the children of Avraham, Yitzchak, and Yaakov,

ובשעת מ'רעדט וועגן א אידן איז פארשטאנדיק אז יעדער קלייניקייט איז אן ענין פון "צרתם" - ווארום אידן זיינען בני אברהם יצחק ויעקב,

English translation 1222

and therefore "even if you make them a feast like that of Shlomo in his time, you have not fulfilled your obligation towards them".

און דערפאר איז "אפילו אם אתה עושה להם כסעודת שלמה בשעתו לא יצאת ידי חובתך עמהן" 146.

English translation 1223

And it is known, the word of His Holiness, our Master, Teacher, and Rebbe, the Nasi of our generation,

וכידוע דער ווארט פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו,

English translation 1224

that every Jew by the Most High is like a son-in-law living on board! For with a son-in-law living on board, every small action is "hard labor,"

אז יעדער איד בא דעם אויבערשטן איז אזוי ווי אן איידעם אויף קעסט! וואס ביי אן איידעם אויף קעסט איז יעדער פעולה קטנה אן "עבודת פרך",

English translation 1225

as it is known that "hard labor" does not necessarily mean difficult labor,

כידוע אז "עבודת פרך" הייסט ניט דוקא אן עבודה קשה,

English translation 1226

but rather an unusual labor,

נאר אן עבודה בלתי רגילה,

English translation 1227

for example - women's work for men is for them "hard labor" because they are not accustomed to it. And since a son-in-law living on board is accustomed that his father-in-law should provide him with everything,

לדוגמא - עבודת נשים לאנשים איז פאר זיי "עבודת פרך" ווייל אינם רגילים בכך 147. און וויבאלד אז אן איידעם אויף קעסט איז רגיל אז זיין שווער זאל אים צושטעלן אלץ,

English translation 1228

every small action is "hard labor"!

איז יעדער פעולה קטנה אן "עבודת פרך"!

English translation 1229

So too regarding every Jew,

אזוי איז אויך בנוגע צו יעדער אידן,

English translation 1230

who is like a son-in-law living on board by the Most High - that every small thing that he needs to do in this physical world is a matter of "their distress." One tells him that he should have to do with physicality and materiality - he cries out that this is "their distress,"

וועלכער איז אזוי ווי אן איידעם אויף קעסט בא דעם אויבערשטן - אז יעדער קלייניקייט וואס ער דארף טאן בעוה"ז הגשמי איז אן ענין פון "צרתם". מ'זאגט אים ער זאל האבן צו טאן מיט גשמיות וחומריות - שרייט ער אז דאס איז "צרתם",

English translation 1231

because he is not accustomed to this,

ווארום ער איז ניט רגיל בזה,

English translation 1232

he is accustomed to sit and study Torah and the Most High should provide him with everything!

ער איז רגיל צו זיצן און לערנען תורה און דער אויבערשטער זאל אים אלץ צושטעלן!

English translation 1233

One says to a Jew,

זאגט מען א אידן,

English translation 1234

"I will descend with you to Egypt,"

"אנכי ארד עמך מצרימה",

English translation 1235

"In all their distress, He is distressed,"

"בכל צרתם לו צר",

English translation 1236

that the Most High descends together with him into exile and into all the matters of distress that he has in exile,

אז דער אויבערשטער איז יורד צוזאמען מיט אים אין גלות און אין די אלע ענינים פון צר וואס ער האט אין גלות,

English translation 1237

until in a manner that "in all their distress

ביז אין אן אופן אז "בכל צרתם

English translation 1238

(according to the value of a created being)

(לפי ערך א נברא)

English translation 1239

He is distressed"

לו צר"

English translation 1240

(as above).

(כנ"ל).

English translation 1241

And since "I will descend with you to Egypt" - one has the instruction from the Zohar - that all matters of exile

און וויבאלד אז "אנכי ארד עמך מצרימה" - האט מען די הוראה פון זהר - אז אלע ענינים פון גלות

English translation 1242

(Egypt)

(מצרים)

English translation 1243

come out to help the Jew

קומען ארויס צו ארויסהעלפן דעם אידן

English translation 1244

(all the more so as it was by Moses that at the time "Moses went out to meet his father-in-law" "all of them went out")

(במכ"ש ווי ס'איז געווען בא משה אז בשעת "ויצא משה לקראת חותנו" איז "נפקו כולהון")

English translation 1245

to clarify, refine, and elevate the exile,

צו מברר ומזכך ומעלה זיין דעם גלות,

English translation 1246

until drawing down the Aleph of the Alufo Shel Olam into "Golah"

ביז צו ממשיך זיין דעם אל"ף פון אלופו של עולם אין "גולה"

English translation 1247

(exile),

(גלות),

English translation 1248

immediately becomes "Geulah."

ווערט דעמולט גלייך "גאולה" 148.

English translation 1249

And especially at a time when Jews add further in this and perform the service with joy,

ובפרט בשעת אידן זיינען נאך מוסיף בזה און טוען די עבודה מתוך שמחה,

English translation 1250

joy breaks all boundaries,

איז שמחה פורץ אלע גדרים 149,

English translation 1251

even the boundaries of holiness,

אפילו די גדרים דקדושה,

English translation 1252

all the more so the boundaries of the opposite of holiness,

עאכו"כ די גדרים פון היפך הקדושה,

English translation 1253

of exile - and immediately comes the redemption.

פון גלות - און עס קומט גלייך די גאולה.

English translation 1254

All the more so when one performs the service in public,

עאכו"כ ווען מ'טוט די עבודה ברבים,

English translation 1255

for even an individual can tip the scales for himself and for the entire world to the side of merit and bring about salvation and deliverance for himself and for them

וואס אפילו א יחיד קען מכריע זיין את עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות וגורם לו ולהם תשועה והצלה

English translation 1256

(according to the ruling of the Rambam),

(כפס"ד הרמב"ם 150),

English translation 1257

all the more so a multitude.

עאכו"כ א רבים.

English translation 1258

And this is the connection with the "gathering" that is now taking place,

וואס דאס איז דער קשר מיט דער "פגישה" וואס קומט איצטער פאר,

English translation 1259

and will continue also at the conclusion of Shabbat, etc.,

און ווערט נמשך אויך במוצאי שבת וכו',

English translation 1260

where Jews have gathered together in public in order to strengthen themselves in matters of Judaism.

וואו אידן האבן זיך צוזאמענגעקליבן ברבים בכדי זיך צו פארשטארקן אין ענינים פון אידישקייט.

English translation 1261

And in order to include all those assembled here in this matter through a physical thing - they will now distribute beverage from the farbrengen for the "gathering,"

ובכדי משתף זיין כל המתוועדים כאן אין דעם ענין דורך א דבר גשמי - וועט מען איצטער טיילן משקה פון דער התוועדות פאר דער "פגישה",

English translation 1262

and they should distribute a part of it here

און מ'זאל טיילן א טייל דערפון דא

English translation 1263

(since it is Shabbat),

(וויבאלד אז ס'איז שבת 151),

English translation 1264

and the rest - at the farbrengen that will take place at the conclusion of Shabbat.

והשאר - בא דער התוועדות וואס וועט זיין במוצאי שבת.

English translation 1265

And all this will further hasten the true and complete redemption,

און דאס אלץ וועט נאכמער צואיילן דיי גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1266

and especially since the continuation of the "gathering" takes place at the Melaveh Malkah meal at the conclusion of Shabbat, which is called "the meal of King David, the Messiah."

ובפרט אז דער המשך פון דער "פגישה" קומט פֿאָר בסעודת מלוה מלכה במוצאי שבת וואס ווערט אנגערופן "סעודתא דדוד מלכא משיחא" 152.

English translation 1267

In addition to this, there is another celebration connected with the old Rebbe that begins at the conclusion of Shabbat;

נוסף לזה איז דא נאך א מסיבה פארבונדן מיטן אלטן רבי'ן וואס הויבט זיך אן במוצאי שבת;

English translation 1268

And they also sent beverage for a celebration that will take place at the conclusion of the coming Shabbat,

און מ'האט אויך אריינגעשיקט משקה פאר א מסיבה וואס וועט פארקומען במוצאי שבת הבא,

English translation 1269

which in this year is Rosh Chodesh Shevat,

וואס בשנה זו איז דאס ראש חודש שבט,

English translation 1270

which is blessed from this Shabbat.

וואס ווערט געבענטשט פון דעם שבת.

English translation 1271

They will also participate in these celebrations by giving beverage for the celebrations,

וועט מען זיך משתתף זיין אויך אין די מסיבות דורך געבן משקה פאר די מסיבות,

English translation 1272

and they should also announce about this now.

און מ'זאל וועגן דעם אויך מכריז זיין איצטער.

English translation 1273

And may it be His will that from these joys they should come to "everlasting joy upon their head" in the eternal redemption for the eternal nation,

ויה"ר אז פון די שמחות זאל מען קומען צו "שמחת עולם על ראשם" 153 בגאולת עולם לעם עולם,

English translation 1274

and they will immediately have an eternal inheritance,

און מ'וועט דעמולט האבן נחלת עולם,

English translation 1275

the completeness of the Land,

שלימות הארץ,

English translation 1276

"a land which the L-rd your G-d cares for; the eyes of the L-rd your G-d are always upon it, from the beginning of the year to the end of the year,"

"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 154,

English translation 1277

and in a manner of "when the L-rd your G-d enlarges your border,"

ובאופן פון "כי ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 155,

English translation 1278

together with the completeness of the people,

צוזאמען מיט שלימות העם,

English translation 1279

"with our young and with our old, with our sons and with our daughters,"

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 156,

English translation 1280

and the completeness of the Torah and its commandments.

ושלימות התורה ומצוותי'.

English translation 1281

And all this - immediately, in our very own time.

און דאס אלץ - בעגלא דידן ממש.

English translation 1282

[His Holiness, our Rebbe, may he live for many good days, Amen, gave a jug of beverage to Professor Y.C., may he live, (for the gathering).

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן קנקן משקה לפרופ' י.ח. שיחי' (עבור הפגישה).

English translation 1283

To the honorable Rabbi S.M.M.B., may he live, (for the Melaveh Malkah of "Descendants of the Alter Rebbe").

להר"ר ש.מ.מ.ב. שיחי' (עבור המלוה מלכה ד"צאצאי אדה"ז").

English translation 1284

To the honorable Rabbi D.R., may he live, (for the Melaveh Malkah of Tzeirei Agudas Chabad at the conclusion of the coming Shabbat).

להר"ר ד.ר. שיחי' (עבור מלוה מלכה דצא"ח במוצאי שבת הבא).

English translation 1285

And he commanded each of them to announce the time and place, etc.

וצוה לכאו"א מהם להכריז הזמן ומקום כו'.

English translation 1286

Afterwards, His Holiness, our Rebbe, may he live for many good days, Amen, began to sing "And I will pour out for you a blessing until there is no more."]

אח"כ התחיל כ"ק אדמו"ר שליט"א לנגן "והריקותי לכם ברכה עד בלי די"].

English translation 1287

Since the blessing "until there is no lack" has not yet been fulfilled in its completeness, one must add more in charity and in joy. For charity is great, bringing the redemption closer,

וויבאלד אז די ברכה "עד בלי די" 157 איז נאך ניט נתקיים געווארן בשלימותה - דארף מען נאך מוסיף זיין אין צדקה און אין שמחה. וואס גדולה צדקה שמקרבת את הגאולה 158,

English translation 1288

and joy breaks down barriers, it will bring down the blessings of Hashem until there is no lack. And the prophecy will be fulfilled: "Awake and sing, you who dwell in the dust,"

און שמחה פורץ גדר - וועט עס ממשיך זיין ברכות ה' עד בלי די. און עס וועט מקויים ווערן דער יעוד והקיצו ורננו שוכני עפר,

English translation 1289

"and they among them" – the Rambam and the leader of our generation,

והם בתוכם - דער רמב"ם און נשיא דורנו,

English translation 1290

and all those mentioned above – among them,

און די אלע אויבנדערמאנטע - בתוכם,

English translation 1291

"and Moshe and Aharon with them."

ומשה ואהרן עמהם 159.

English translation 1292

The explanation in Rashi in our portion regarding Shifrah and Puah:

דער ביאור בפרש"י בפרשתנו בנוגע צו שפרה ופועה:

English translation 1293

When a child of five years of age studying the Written Torah learns the verse "And the king of Egypt said to the Hebrew midwives, of whom the name of the first was Shifrah and the name of the second was Puah," a "difficult question" arises for him,

בשעת דער בן חמש למקרא לערנט דעם פסוק "ויאמר מלך מצרים למילדות העבריות אשר שם האחת שפרה ושם השנית פועה" שטעלט זיך ביי אים א "קלאץ קשיא",

English translation 1294

and this compels Rashi to explain that Shifrah and Puah are Yocheved and Miriam, etc.:

און דאס איז מכריח רש"י צו מפרש זיין אז שפרה ופועה זיינען יוכבד ומרים וכו':

English translation 1295

It says earlier "And the children of Israel were fruitful and increased abundantly, and multiplied, and grew exceedingly mighty,"

עס שטייט פריער 160 "ובני ישראל פרו וישרצו וירבו ויעצמו במאד מאד",

English translation 1296

until Rashi explains "that they gave birth to six at one birth" – now how did the entire Jewish people manage with only two midwives

ביז ווי רש"י איז מפרש "שהיו יולדות ששה בכרס אחד" - היינט ווי האבן זיך גאנץ כלל ישראל איספראוועט מיט בלויז צוויי מילדות

English translation 1297

(Shifrah and Puah)?!

(שפרה ופועה) 161?!

English translation 1298

Even if all these women had given birth in the usual manner, it is also not understandable how they managed with only two midwives,

אפילו אויב בא די אלע פרויען וואלט געווען לידה ע"ד הרגיל - איז אויך ניט פארשטאנדיק ווי מ'האט זיך איספראוועט בלויז מיט צוויי מילדות,

English translation 1299

because for every birth one must have a midwife,

ווארום בא יעדער לידה דארף מען דאך האבן א מילדת,

English translation 1300

all the more so "that they gave birth to six at one birth"?!

עאכו"כ "שהיו יולדות ששה בכרס אחד"?!

English translation 1301

This compels Rashi to say that these two midwives

איז דאס מכריח רש"י'ן צו זאגן אז די צוויי מילדות

English translation 1302

(Shifrah and Puah)

(שפרה ופועה)

English translation 1303

were not ordinary midwives,

זיינען ניט געווען סתם מילדות,

English translation 1304

but rather exceptional midwives,

נאר אויסגעצייכנטע מילדות,

English translation 1305

righteous women,

נשים צדקניות,

English translation 1306

who had the power to be midwives for so many Jews and for a birth of six at one birth. Therefore Rashi explains that Shifrah and Puah were not simply two women who were named Shifrah and Puah,

וואס האבן געהאט דעם כח צו זיין מילדות פאר אזויפיל אידן און פאר א לידה פון ששה בכרס אחד. דערפאר איז רש"י מפרש אז שפרה ופועה זיינען ניט געווען סתם צוויי פרויען וואס האבן געהייסן שפרה ופועה,

English translation 1307

but rather Yocheved and Miriam,

נאר יוכבד ומרים,

English translation 1308

who were righteous women

וועלכע זיינען געווען צדקניות

English translation 1309

(and that which they are called here Shifrah and Puah is "because she beautifies the child, etc.").

(און דאס וואס מ'האט זיי דא אנגערופן שפרה ופועה איז "ע"ש שמשפרת הולד וכו'").

English translation 1310

This, however, is also not sufficient,

דאס איז אבער אויך ניט מספיק,

English translation 1311

because even if one says that these two midwives were righteous women

ווייל אפילו מ'זאל זאגן אז די צוויי מילדות זיינען געווען נשים צדקניות

English translation 1312

(Yocheved and Miriam)

(יוכבד ומרים)

English translation 1313

– one must also come to a very great miracle that they could be midwives for so many Jews,

- דארף מען אויך אנקומען צו א נס הכי גדול אז זיי זאלן קענען זיין מילדות פאר אזויפיל אידן,

English translation 1314

and even for those who gave birth to six at one birth!

און נאך פאר אזעלכע וואס האבן געבוירן ששה בכרס אחד!

English translation 1315

Rashi does not need to address this,

דארף דאס רש"י ניט באווארענען,

English translation 1316

because the verse itself addresses it:

ווייל דער פסוק אליין באווארנט עס:

English translation 1317

When Pharaoh argued with the midwives "Why have you done this thing, and have saved the boys alive,"

בשעת פרעה האט גע'טענה'ט צו די מילדות "מדוע עשיתן הדבר הזה ותחיין את הילדים" 162,

English translation 1318

they answered him "Because the Hebrew women are not like the Egyptian women,

האבן זיי אים געענטפערט 163 "כי לא כנשים המצריות העבריות,

English translation 1319

for they are lively, and before the midwife comes to them, they give birth." From this we see,

כי חיות הנה בטרם תבוא אליהן המילדת וילדו". זעט מען דערפון,

English translation 1320

that the Hebrew women at that time did not need to come to midwives,

אז די נשים העבריות האבן דעמולט ניט געדארפט אנקומען צו מילדות,

English translation 1321

because they gave birth "before the midwife comes to them"!

ווייל ילדו "טרם תבוא אליהן המילדת"!

English translation 1322

And from the simple meaning of the verses it is understandable that this was not a lie

און פון פשטות הכתובים איז פארשטאנדיק אז דאס איז ניט געווען קיין ליגן

English translation 1323

(in order to remove Pharaoh's claim),

(בכדי אראפצונעמען טענת פרעה),

English translation 1324

but rather this was indeed the reality – because it is a matter that is exposed to public knowledge:

נאר אזוי איז טאקע געווען די מציאות - ווארום ס'איז דאך א מילתא דעבידא לגלוי':

English translation 1325

The Egyptians saw when a woman was pregnant, consequently they could investigate and clarify whether the women gave birth by themselves or with the help of a midwife,

די מצריים האבן געזען ווען א פרוי טראגט במילא האבן זיי געקענט נאכקוקן און מברר זיין צי די פרויען געבוירן אליין אדער מיט דער הילף פון א מילדת,

English translation 1326

and it could not be hidden

און מ'האט עס ניט געקענט באהאלטן

English translation 1327

[as it says further "And she could no longer hide him,"

[ווי עס שטייט ווייטער 164 "ולא יכלה עוד הצפינו",

English translation 1328

"the Egyptians counted for her, etc., and they investigated after her at the end of nine months"];

"שמנו לה המצרים כו' והם בדקו אחרי' לסוף ט'"];

English translation 1329

so if the reality was not as the midwives said that "before the midwife comes to them, they give birth" – Pharaoh could have easily found out whether they were telling the truth,

איז אויב די מציאות איז ניט געווען ווי די מילדות האבן געזאגט אז "בטרם תבוא אליהן המילדת וילדו" - וואלט דאך פרעה לייכט געקענט אויסגעפינען צי זיי זאגן דעם אמת,

English translation 1330

and if they were not telling the truth, Pharaoh certainly would not have accepted the excuse,

און אויב זיי זאגן ניט דעם אמת וואלט דאך פרעה זיכער ניט אנגענומען דעם תירוץ,

English translation 1331

and he would certainly have responded to them about it,

און ער וואלט זיי זיכער געענטפערט אויף דעם,

English translation 1332

and we do not find that he questioned them.

און מ'געפינט ניט אז ער זאל זיי אפפרעגן.

English translation 1333

Therefore from this

איז דערפון

English translation 1334

(that we do not find that Pharaoh did not accept their excuse)

(וואס מ'געפינט ניט אז פרעה זאל ניט אננעמען זייער תירוץ)

English translation 1335

it is understood that this was indeed the reality that "before the midwife comes to them, they give birth."

מובן אז אזוי איז טאקע געווען די מציאות אז "בטרם תבוא אליהן המילדת וילדו".

English translation 1336

Furthermore:

נאכמער:

English translation 1337

Since it is a matter that is exposed to public knowledge – the midwives themselves would not have said this excuse,

וויבאלד אז ס'איז א מילתא דעבידא לגלוי' - וואלטן די מילדות אליין ניט געזאגט דעם תירוץ,

English translation 1338

knowing that Pharaoh could easily find out whether they were telling the truth.

וויסנדיק אז פרעה קען לייכט אויסגעפינען צי זיי זאגן דעם אמת.

English translation 1339

[Our Sages of blessed memory say that the women would go out to the field to give birth to children,

[חז"ל זאגן 165 אז די נשים פלעגן ארויסגיין לשדה צו געבארן קינדער,

English translation 1340

and according to this the midwives could do nothing at all;

ועפ"ז האבן די מילדות גארניט געקענט טאן;

English translation 1341

but according to the simple explanation, one does not need to come to this.]

אבער ע"ד הפשט דארף מען דערצו ניט אנקומען].

English translation 1342

It turns out that according to the simple explanation, the reality was indeed that "before the midwife comes to them, they give birth."

קומט אויס אז ע"ד הפשט איז טאקע געווען די מציאות אז "בטרם תבוא אליהן המילדת וילדו".

English translation 1343

According to this, the question also falls away: how did two midwives manage with so many births? Because indeed, at that time, they did not need to come to the midwives.

וואס עפ"ז פאלט אויך אפ די קשיא ווי האבן זיך איספראוועט צוויי מילדות מיט אזויפיל לידות - ווייל מ'האט דעמולט טאקע ניט געדארפט אנקומען צו מילדות

English translation 1344

(Because they gave birth "before the midwife came to them").

(ווארום ילדו "טרם תבוא אליהן המילדת").

English translation 1345

Only in order to calm the women,

נאר בכדי צו בארואיקן די פרויען,

English translation 1346

so that if something happens, they should know that there are midwives — there were two midwives. In practice, they may never have needed to come to them,

אז טאמער עס מאכט זיך עפעס זאלן זיי וויסן אז עס זיינען דא מילדות - זיינען געווען צוויי מילדות. בפועל האט מען צו זיי אפשר קיינמאל ניט געדארפט אנקומען,

English translation 1347

but in order to calm the women, these two midwives were there.

אבער בכדי צו בארואיקן די פרויען זיינען געווען די צוויי מילדות.

English translation 1348

But regarding this itself

אבער אויף דעם גופא

English translation 1349

(in order to calm the women)

(בכדי צו בארואיקן די פרויען)

English translation 1350

one also needed to have distinguished women,

דארף מען דאך אויך האבן אויסגעצייכנטע פרויען,

English translation 1351

whom all women know that they can rely on them to come if something happens — therefore Rashi explains that Shifrah and Puah were not ordinary women,

וואס אלע פרויען ווייסן אז מ'קען זיך אויף זיי פארלאזן אז זיי וועלן קומען אויב עס מאכט זיך עפעס - דערפאר איז רש"י מפרש אז שפרה ופועה זיינען ניט געווען סתם פרויען,

English translation 1352

but special women — Yocheved and Miriam,

נאר ספעציעלע פרויען - יוכבד ומרים,

English translation 1353

righteous women,

נשים צדקניות,

English translation 1354

upon whom one could rely,

וואס אויף זיי האט מען זיך געקענט פארלאזן,

English translation 1355

consequently, they were calm.

במילא איז מען געווען רואיק.

English translation 1356

[The simple meaning of the verse itself only compels that they were special midwives,

[פשוטו של מקרא אליין איז מכריח נאר אז זיי זיינען געווען ספעציעלע מילדות,

English translation 1357

but from the simple meaning of the verse one does not know who they were;

אבער פון פשוטו של מקרא ווייסט מען ניט ווער זיי זיינען געווען;

English translation 1358

and for this Rashi needs to come to the Oral Torah that they were Yocheved and Miriam,

און אויף דעם דארף רש"י אנקומען צו תושבע"פ 166 אז זיי זיינען געווען יוכבד און מרים,

English translation 1359

because of that "which was a tradition in their hands" that Shifrah and Puah are Yocheved and Miriam,

מצד דעם "שהיתה קבלה בידם" אז שפרה ופועה זיינען יוכבד ומרים,

English translation 1360

or one knows it from that which is stated later "and He made them houses" (which refers to Yocheved and Miriam,

אדער מ'ווייסט עס דערפון וואס עס שטייט ווייטער "ויעש להם בתים" (וואס דאס גייט אויף יוכבד ומרים,

English translation 1361

as Rashi explains later),

ווי רש"י איז מפרש ווייטער),

English translation 1362

as explained in the commentators of Rashi,

כמבואר במפרשי רש"י 167,

English translation 1363

and as follows].

וכדלקמן].

English translation 1364

According to this, the question arises — in what did the reward and goodness consist for the midwives "and He made them houses" because of that which "the midwives feared God":

עפ"ז שטעלט זיך די שאלה - אין וואס איז באשטאנען דער שכר וטובה פאר די מילדות "ויעש להם בתים" צוליב דעם וואס "יראו את המילדות את האלקים":

English translation 1365

Granted, if Pharaoh had not accepted their excuse

בשלמא אויב פרעה וואלט ניט אנגענומען זייער תירוץ

English translation 1366

(that "before the midwife comes to them, they give birth")

(אז "בטרם תבוא אליהן המילדת וילדו")

English translation 1367

and had wanted to punish them for that which "they kept the children alive" — one could learn that the Almighty paid them with the reward and goodness of "and He made them houses",

און האט זיי דערפאר געוואלט מעניש זיין אויף דעם וואס "ותחיין את הילדים" - וואלט מען געקענט לערנען אז דער אויבערשטער האט זיי אפגעצאלט מיטן שכר וטובה פון "ויעש להם בתים",

English translation 1368

that they were not punished by Pharaoh, but they established families;

אז זיי זיינען ניט נענש געווארן פון פרעה נאר זיי האבן אויפגעשטעלט משפחות;

English translation 1369

But since Pharaoh accepted their answer and did not proceed to punish them — what is then the reward and goodness that they will establish families,

אבער וויבאלד אז פרעה האט אנגענומען זייער ענטפער און האט ניט געהאלטן בא מעניש זיין זיי - איז וואס איז שוין דער שכר וטובה אז זיי וועלן אויפשטעלן משפחות,

English translation 1370

for this would be the natural course in any case

ווארום אזוי דאך דארף זיין בדרך הטבע בלאו הכי

English translation 1371

(even without a special reward from the Holy One, blessed be He),

(אפילו אן א שכר מיוחד מהקב"ה),

English translation 1372

because so it was with all the Jews

ווייל אזוי איז געווען ביי אלע אידן

English translation 1373

("and the children of Israel were fruitful and swarmed and multiplied and became very, very mighty",

("ובני ישראל פרו וישרצו וירבו ויעצמו במאד מאד",

English translation 1374

"and the people multiplied and became very mighty").

"וירב העם ויעצמו מאד" 168).

English translation 1375

One must say that "and He made them houses" was a special reward and goodness,

מוז מען זאגן אז "ויעש להם בתים" איז געווען א שכר וטובה מיוחדת 169,

English translation 1376

not only that they would establish families

ניט נאר אז זיי וועלן אויפשטעלן משפחות

English translation 1377

(houses),

(בתים),

English translation 1378

but that they would establish special families and houses in Israel.

נאר אז זיי וועלן אויפשטעלן ספעציעלע משפחות ובתים בישראל.

English translation 1379

Therefore Rashi explains,

דעריבער איז רש"י מפרש,

English translation 1380

that "and He made them houses" means "houses of priesthood and Levite and royalty which are called houses",

אז "ויעש להם בתים" מיינט "בתי כהונה ולוי' ומלכות שקרויין בתים",

English translation 1381

and brings upon this the proof from a verse in the Prophets that "and he built the house of the Lord and the house of the king",

און ברענגט אויף דעם די ראי' פון פסוק אין נביאים אז "ויבן את בית ה' ואת בית המלך",

English translation 1382

"priesthood and Levite from Yocheved and royalty from Miriam",

"כהונה ולוי' מיוכבד ומלכות ממרים",

English translation 1383

and concludes with his source for this — "as it is stated in tractate Sotah".

און איז מסיים מיט זיין מקור לזה - "כדאיתא במס' סוטה".

English translation 1384

That is:

דאס הייסט:

English translation 1385

from the simple meaning of the verse it is compelled that "and He made them houses" does not mean literally

פון פשוטו של מקרא איז מוכרח אז "ויעש להם בתים" מיינט ניט כפשוטו

English translation 1386

(establishing families)

(אויפשטעלן משפחות)

English translation 1387

but special houses

נאר ספעציעלע בתים

English translation 1388

(as above);

(כנ"ל);

English translation 1389

however, in order to know in what these special houses consisted,

בכדי אבער וויסן אין וואס עס זיינען באשטאנען די ספעציעלע בתים,

English translation 1390

Rashi needs to come to the Oral Torah — "as it is stated in tractate Sotah" — that this means "houses of priesthood and Levite and royalty etc.".

דארף רש"י אנקומען צו תושבע"פ - "כדאיתא במס' סוטה" - אז דאס מיינט "בתי כהונה ולוי' ומלכות כו'".

English translation 1391

That is, that the teaching from tractate Sotah is not contrary to the plain meaning,

ד.ה. אז דער לימוד פון מס' סוטה איז ניט היפך הפשט,

English translation 1392

because the plain meaning compels that they were special houses,

ווייל פשט איז מכריח אז זיי זיינען געווען בתים מיוחדים,

English translation 1393

the Gemara in tractate Sotah only specifies which special houses they were

די גמרא אין מס' סוטה איז נאר מפרט וועלכע בתים מיוחדים זיי זיינען געווען

English translation 1394

(houses of priesthood and Levite and royalty).

(בתי כהונה ולוי' ומלכות).

English translation 1395

Therefore he writes only "as it is stated in tractate Sotah"

דערפאר שרייבט ער נאר "כדאיתא במס' סוטה"

English translation 1396

(not "our Rabbis, may their memory be blessed, expounded" and the like),

(ניט דרשו רז"ל וכיו"ב),

English translation 1397

because the explanation in the Gemara is entirely consistent with the plain meaning,

ווייל דער פירוש אין גמרא איז אינגאנצן אויסגעהאלטן ע"ד הפשט,

English translation 1398

only the source for this is not from the plain meaning of the verses but from the Gemara.

נאר דער מקור לזה איז ניט פון פשטות הכתובים נאר פון גמרא.

English translation 1399

And since Rashi already brings here

און וויבאלד אז רש"י ברענגט שוין דא

English translation 1400

(from the Gemara)

(פון גמרא)

English translation 1401

that "and He made them houses" refers to houses of priesthood and Levite and royalty which come from Yocheved and Miriam,

אז "ויעש להם בתים" גייט אויף בתי כהונה ולוי' ומלכות וועלכע קומען פון יוכבד ומרים,

English translation 1402

and this is consistent with the plain meaning — he knows from this already also that the special Hebrew midwives Shifrah and Puah

און דאס איז אויסגעהאלטן ע"ד הפשט - ווייסט ער דערפון שוין אויך אז די ספעציעלע מילדות העבריות שפרה ופועה

English translation 1403

(of whom the simple meaning of the verse compels that they were special women)

(וואס פשוטו של מקרא איז מכריח אז זיי זיינען געווען ספעציעלע פרויען)

English translation 1404

— were Yocheved and Miriam. Or one can say that he knows it from that "which was a tradition in their hands".

- זיינען געווען יוכבד ומרים. אדער מ'קען זאגן אז ער ווייסט עס דערפון "שהיתה קבלה בידם" 167.

English translation 1405

That is, it is not as the commentators of Rashi learn,

ד.ה. ס'איז ניט ווי די מפרשי רש"י לערנען,

English translation 1406

that Rashi's proof that Shifrah and Puah are Yocheved and Miriam is from what he writes later on "and He made for them houses" that this refers to the houses of Yocheved and Miriam

אז דער הכרח פון רש"י אז שפרה ופועה זיינען יוכבד ומרים איז דערפון וואס ער שרייבט ווייטער אויף "ויעש להם בתים" אז דאס גייט אויף די בתים פון יוכבד ומרים

English translation 1407

[and as discussed many times that the commentators learn the matters in Rashi in the manner of pilpul and derush etc.,

[וכמדובר כמ"פ אז די מפרשים לערנען די ענינים בפרש"י ע"ד הפלפול והדרש וכו',

English translation 1408

but primarily Rashi is the plain meaning of Scripture]

אבער לכל לראש איז פרש"י פשוטו של מקרא]

English translation 1409

- rather, Rashi's proof is from that which the plain meaning of Scripture compels that Shifrah and Puah were not ordinary women,

- נאר דער הכרח פון רש"י איז דערפון וואס פשוטו של מקרא איז מכריח אז שפרה ופועה זיינען ניט געווען סתם נשים,

English translation 1410

but special women;

נאר ספעציעלע נשים;

English translation 1411

and how does he actually know who they were - he knows it either from "that it was a tradition in their hands,"

און ווי ווייסט ער בפועל ווער זיי זיינען געווען - ווייסט ער דאס אדער מצד "שהיתה קבלה בידם",

English translation 1412

or from what it says later "and He made for them houses,"

אדער דערפון וואס עס שטייט ווייטער "ויעש להם בתים",

English translation 1413

houses of priesthood and Levite and royalty of Yocheved and Miriam.

בתי כהונה ולוי' ומלכות פון יוכבד ומרים.

English translation 1414

According to the above, one will also understand why Rashi quotes the words "and He made for them":

ע"פ הנ"ל וועט מען אויך פארשטיין פארוואס רש"י איז מעתיק די ווערטער "ויעש להם":

English translation 1415

Although the source of Rashi

אע"פ וואס דער מקור פון רש"י

English translation 1416

(in the plain meaning of Scripture)

(בפשוטו של מקרא)

English translation 1417

that "and He made for them houses" refers specifically to houses of priesthood and Levite and royalty is "as it is brought in tractate Sotah,"

אז "ויעש להם בתים" גייט אויף בתי כהונה ולוי' ומלכות דוקא איז "כדאיתא במס' סוטה",

English translation 1418

and this is not contrary to the plain meaning

און דאס איז ניט היפך הפשט

English translation 1419

(because the plain meaning compels that "and He made for them houses" means special houses,

(ווייל פשט איז מכריח אז "ויעש להם בתים" מיינט ספעציעלע בתים,

English translation 1420

as above)

כנ"ל)

English translation 1421

- there is also a support for this from the plain meaning of Scripture itself,

- האט מען אויך א סיוע לזה פון פשוטו של מקרא אליין,

English translation 1422

from that which it says "and He made for them houses":

פון דעם וואס עס שטייט "ויעש להם בתים":

English translation 1423

The usual expression in such a case is "and they had houses" or "and he built for them houses,"

דער לשון הרגיל בכגון דא איז "ויהי להם בתים" אדער "ויבן להם בתים",

English translation 1424

as it says "if HaShem does not build a house, in vain do its builders labor on it,"

ווי עס שטייט 170 "אם ה' לא יבנה בית שוא עמלו בוניו בו",

English translation 1425

and the like - why does it say an unusual expression "and He made"?

וכיו"ב - פארוואס שטייט א לשון בלתי רגיל "ויעש" 169?

English translation 1426

Rather, the expression "and He made" emphasizes that thereby the Creator makes a new reality - "and He made" from the language of a new creation.

נאר דער לשון "ויעש" איז מדגיש אז דערביי מאכט דער אויבערשטער א נייע מציאות - "ויעש" מלשון עשי' חדשה.

English translation 1427

Which further compels one to say that here it is not speaking about simply establishing houses among Israel,

וואס דאס איז נאכמער מכריח צו זאגן אז דא רעדט זיך ניט וועגן סתם אויפשטעלן בתים בישראל,

English translation 1428

because then it should have said "and he built for them houses,"

ווארום דעמולט האט געדארפט שטיין "ויבן להם בתים",

English translation 1429

"and they had houses,"

"ויהיו להם בתים",

English translation 1430

rather about creating and renewing a new reality and type of houses,

נאר וועגן אויפמאכן ומחדש זיין א נייע מציאות וסוג פון בתים,

English translation 1431

that the Creator repays the midwifery with the special reward of "and He made for them houses" - that He makes for them not ordinary houses as for all Jews,

אז דער אויבערשטער צאלט אפ די מילדות מיטן שכר מיוחד פון "ויעש להם בתים" - אז ער מאכט פאר זיי ניט סתם בתים ווי ביי אלע אידן,

English translation 1432

rather He makes for them a new type of houses.

נאר ער מאכט פאר זיי א נייעם סוג פון בתים.

English translation 1433

For which houses is it fitting to say that they are a new type of houses? It is fitting to say only for "houses of priesthood and Levite and royalty" - because then such a reality did not yet exist,

אויף וועלכע בתים פאסט צו זאגן אז זיי זיינען א סוג חדש פון בתים? פאסט עס צו זאגן נאר אויף "בתי כהונה ולוי' ומלכות" - ווייל דעמולט איז נאך ניט געווען אזא מציאות,

English translation 1434

and in order for there to be a reality of such houses, a new creation from the Creator was required that He should first make them anew

און בכדי עס זאל זיין א מציאות פון אזוינע בתים האט זיך געפאדערט אן עשי' חדשה פון דעם אויבערשטן אז ער זאל זיי ערשט אויפמאכן מחדש

English translation 1435

("and He made").

("ויעש").

English translation 1436

And the explanation:

והביאור:

English translation 1437

Now, the matter of houses of priesthood is a matter that is not natural.

איצטער איז דער ענין פון בתי כהונה אן ענין שבטבע.

English translation 1438

That is, that after the Creator chose the tribe of Levi and the children of Aharon,

ד.ה. אז לאחרי ווי דער אויבערשטער האט בוחר געווען בשבט לוי ובבני אהרן,

English translation 1439

one who is born to a father who is a kohen,

איז איינער וואס ווערט געבארן צו א טאטן א כהן,

English translation 1440

he is consequently also a kohen:

איז ער במילא אויך א כהן:

English translation 1441

But then

אבער דעמולט

English translation 1442

(in Egypt)

(אין מצרים)

English translation 1443

the entire reality of houses of priesthood did not yet exist

איז נאך ניט געווען די גאנצע מציאות פון בתי כהונה

English translation 1444

(a special house from which kohanim emerge).

(א בית מיוחד פון וועלכן עס קומען ארויס כהנים).

English translation 1445

Even after the exodus from Egypt, the service was still with the firstborns, not with the kohanim,

אפילו לאחרי יציאת מצרים איז נאך געווען די עבודה בבכורות ניט בכהנים 171,

English translation 1446

for the matter of firstborns is not a new reality,

וואס דער ענין פון בכורות איז ניט קיין מציאות חדשה,

English translation 1447

rather a natural thing,

נאר א דבר שבטבע,

English translation 1448

that the firstborn in every house of Israel

אז דער נולד ראשון בכל בית ישראל

English translation 1449

(regardless of which tribe and house he is from)

(ניט קוקנדיק פון וועלכן שבט ובית ער איז)

English translation 1450

is the choicest and consequently he performs the service

איז מובחר 172 און במילא טוט ער די עבודה

English translation 1451

[as the Rambam writes,

[ווי דער רמב"ם שרייבט 173,

English translation 1452

that "everything that is for the name of the good God" must be "from the beautiful and excellent etc. from the comely and good" as it says "all the fat is for HaShem").

אז "כל דבר שהוא לשם הא-ל הטוב" דארף זיין "מן היפה המשובח כו' מן הנאה והטוב" כמ"ש 174 "כל חלב לה'").

English translation 1453

But in order for the reality of houses of priesthood to exist - the Creator needed to make a new reality,

אבער בכדי עס זאל זיין די מציאות פון בתי כהונה - האט דער אויבערשטער געדארפט אויפמאכן א נייע מציאות,

English translation 1454

He needed to choose Aharon and his sons,

ער האט געדארפט בוחר זיין אין אהרן ובניו,

English translation 1455

that they should be the kohanim.

אז זיי זאלן זיין די כהנים.

English translation 1456

So too, the matter of houses of Levite did not exist then,

אזוי אויך דער ענין פון בתי לוי' איז דעמולט ניט געווען,

English translation 1457

and the Creator first needed to make a new reality of houses of Levite,

און דער אויבערשטער האט ערשט געדארפט אויפמאכן א נייע מציאות פון בתי לוי',

English translation 1458

that should be separated from the rest of the tribes.

וואס זאלן זיין אויסגעטיילט פון שאר השבטים.

English translation 1459

So too the houses of royalty

אזוי אויך בתי מלכות

English translation 1460

(the kingdom of the house of David,

(מלכות בית דוד,

English translation 1461

from the house of Judah)

מבית יהודה)

English translation 1462

was not demolished;

איז דעמולט ניט געווען;

English translation 1463

and were it not for this that the Most High had chosen the house of David, kings could have been from all the tribes,

ולולא זה וואס דער אויבערשטער האט בוחר געווען בבית דוד וואלטן מלכים געקענט זיין. פון אלע שבטים,

English translation 1464

and as the reality indeed is,

און ווי די מציאות איז טאקע,

English translation 1465

as the Rambam rules,

ווי דער רמב"ם פסק'נט 175,

English translation 1466

that there can be kings from all the tribes but the Most High specifically chose the house of David,

אז עס קענען זיין מלכים פון אלע שבטים אבער דער אויבערשטער האט בוחר געווען דוקא בבית דוד,

English translation 1467

therefore specifically their kingdom is an eternal kingdom forever and ever.

דערפאר איז דוקא זייער מלכות א מלכות נצחית לעד ולעולמי עולמים.

English translation 1468

That is, that in order that there should be houses of royalty

ד.ה. אז בכדי עס זאלן זיין בתי מלוכה

English translation 1469

(the kingdom of the house of David)

(מלכות בית דוד)

English translation 1470

the Most High needed to perform a new act of creation,

האט דער אויבערשטער געדארפט טאן אן עשי' חדשה,

English translation 1471

and in the language of the Scriptures - "I have found David My servant",

ובלשון הכתובים - "מצאתי דוד עבדי" 176,

English translation 1472

"David My servant whom I have chosen",

"דוד עבדי אשר בחרתי אותו" 177,

English translation 1473

that is, that for this a new act of creation of the Holy One, blessed be He, was required.

ד.ה. אז דערצו האט זיך געפאדערט אן עשי' חדשה של הקב"ה.

English translation 1474

Based on this it is understood that the expression "and He made for them houses" applies specifically to the three types of houses - houses of priesthood and Levites and royalty - because in order that there should be an existence of such houses, "and He made" was required,

וואס עפ"ז איז מובן אז דער לשון "ויעש להם בתים" פאסט דוקא אויף די דריי סוגי בתים - בתי כהונה ולוי' ומלכות - ווארום בכדי עס זאלן זיין א מציאות פון אזוינע בתים האט זיך געפאדערט "ויעש",

English translation 1475

that the Most High should establish them anew.

אז דער אויבערשטער זאל זיי אויפמאכן מחדש.

English translation 1476

And this is the reward that the Most High paid Yocheved and Miriam for that "because the midwives feared God" - "and He made for them houses",

און דאס איז דער שכר וואס דער אויבערשטער האט אפגעצאלט יוכבד ומרים אויף דעם וואס "כי יראו המילדות את האלקים" - "ויעש להם בתים",

English translation 1477

special houses that the Most High establishes anew - houses of priesthood and Levites

בתים מיוחדים וואס דער אויבערשטער מאכט אויף מחדש - בתי כהונה ולוי'

English translation 1478

(Aaron and Moses)

(אהרן ומשה)

English translation 1479

from Yocheved,

מיוכבד 178,

English translation 1480

and houses of royalty from Miriam.

ובתי מלכות ממרים.

English translation 1481

And based on this it is also understood why Rashi in his commentary also quotes the words "and He made for them"

ועפ"ז איז אויך מובן פארוואס רש"י בפירושו איז מעתיק אויך די ווערטער "ויעש להם"

English translation 1482

(even though he ostensibly only explains the words "houses")

(אע"פ וואס ער איז לכאורה נאר מפרש די ווערטער "בתים")

English translation 1483

- because the expression "and He made for them" provides support from the plain meaning of the verse for this

- ווייל דער לשון "ויעש להם" גיט א סיוע מפשוטו של מקרא אויף דעם

English translation 1484

(which he brings from tractate Sotah)

(וואס ער ברענגט ממס' סוטה)

English translation 1485

that this speaks about houses of priesthood and Levites and royalty

אז דאס רעדט זיך וועגן בתי כהונה ולוי' ומלכות

English translation 1486

(which require a new act of creation - "and He made"),

(וועלכע פאדערן אן עשי' חדשה - "ויעש"),

English translation 1487

and this also strengthens the special reward that Yocheved and Miriam received.

און דאס איז אויך מחזק דעם שכר מיוחד וואס יוכבד ומרים האבן באקומען.

English translation 1488

And may it be His will that very soon Moses and Aaron should be with them,

ויה"ר אז בקרוב ממש זאל זיין משה ואהרן עמהם,

English translation 1489

in fulfillment of the prophecy "awake and sing, you who dwell in the dust" and they among them,

בקיום היעוד ו"הקיצו ורננו שוכני עפר" והם בתוכם,

English translation 1490

in the true and complete redemption through our righteous Messiah,

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1491

David the king Messiah,

דוד מלכא משיחא,

English translation 1492

and speedily in our very own days.

ובעגלא דידן ממש.

English translation 1493

Afterward he said:

אח"כ אמר:

English translation 1494

Those who need to make a final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1495

will certainly make a final blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 1496

----------------- * -----------------

----------------- * -----------------