English translation — בס"ד. שיחת ש"פ וישב, מבה"ח טבת, כ"ד כסלו ה'תשמ"ו.

English translation 1

In the recent farbrengens, it was discussed

מ'האט גערעדט אין די לעצטע התוועדויות,

English translation 2

that in every thing there are many details,

אז אין יעדער זאך זיינען דא א ריבוי פרטים,

English translation 3

and also many general principles.

ביז אויך א ריבוי כללים.

English translation 4

And the reason:

והטעם:

English translation 5

Because every thing was created by the Most High,

וויבאלד אז יעדער זאך איז באשאפן געווארן פון דעם אויבערשטן,

English translation 6

Essence and Being,

עצמות ומהות,

English translation 7

Who includes all capability,

וואס ער איז כולל כל היכולת,

English translation 8

to the extent that He is incomparably higher than saying of Him that He includes everything, because He is the ultimate perfection,

ביז אז ער איז שלא בערך העכער פון זאגן אויף אים אז ער איז כולל הכל ווארום ער איז תכלית השלימות,

English translation 9

that is, the Most High includes within Himself an infinite number of matters—

ד.ה. אז דער אויבערשטער איז כולל אין זיך ריבוי ענינים עד אין קץ –

English translation 10

it is logical to say that in a vessel, the craftsman who made his vessel is recognizable,

לייגט זיך ע"פ שכל צו זאגן אז אין א כלי איז ניכר דער אומן העושה את הכליו,

English translation 11

so too regarding the Creator of the world,

אזוי אויך בנוגע צום בורא עולם,

English translation 12

that what the Creator of the world includes within Himself a multitude of matters is reflected in every created being that was created by Him,

אז דאס וואס דער בורא עולם איז כולל אין זיך א דיבוי ענינים שפיגלט זיך אפ אין יעדער נברא וואס איז באשאפן געווארן על ידו,

English translation 13

and every created being includes within itself many matters.

און יעדער נברא איז כולל אין זיך א ריבוי ענינים.

English translation 14

And although it is not necessary that this be so,

ואע"פ אז ס'איז ניט מוכרח אז אזוי זאל זיין,

English translation 15

but since it arose in His will, blessed be He, that the coming into being should be according to intellect and that one should understand the coming into being and G‑dliness according to human intellect2,

אבער וויבאלד אז עלה ברצונו ית' אז די התהוות זאל זיין ע"פ שכל און אז מ'זאל פארשטיין די התהוות און אלקות לויט שכל האדם 2,

English translation 16

and according to human intellect it follows that the craftsman is recognizable in the vessel—

וע"פ שכל האדם לייגט זיך אז דער אומן איז ניכר אין דער כלי –

English translation 17

therefore, after it arose in His will that it be so

איז לאחרי אז אזוי איז עלה ברצונו

English translation 18

(that all matters should be according to intellect)

(אז אלע ענינים זאלן זיין ע"פ שכל)

English translation 19

it becomes a necessity, as it were, in the order of the chain of descent,

ווערט אזוי א הכרח כביכול אין סדר השתלשלות,

English translation 20

that the multiplicity included in the Creator is reflected in every created being.

אז דער ריבוי הכלול בהבורא שפיגלט זיך אפ אין יעדער נברא.

English translation 21

And this is the explanation of all the parables of a mortal that are brought in the words of our Sages regarding the Most High,

וואס דאס איז דער ביאור אויף די אלע משלים פון א בשר ודם וואס ברענגען זיך אין מאמרי חז"ל אויף דעם אויבערשטן,

English translation 22

a parable of a craftsman who makes a vessel regarding the matter of the creation of the world by the Holy One, blessed be He, only with the distinctions between them,

א משל פון אן אומן שעושה כלי אויף דעם ענין פון בריאת העולם ע"י הקב"ה ננאר מיט די חילוקים ביניהם,

English translation 23

that a craftsman only makes something from something, unlike the Most High Who creates something from nothing, etc.3,

אז אן אומן מאכט נאר יש מיש משא"כ דער אויבערשטער באשאפט יש מאין וכו' 3,

English translation 24

and likewise "a parable: to what is this matter comparable? To a mortal king," and so forth.

ועד"ז "משל למה הדבר דומה למלך בשר ודם" וכיו"ב.

English translation 25

And this is seemingly not understood:

וואס לכאורה איז ניט פארשטאנדיק:

English translation 26

How can one say that because the nature and order of conduct of a craftsman or a mortal king below is in a certain manner,

ווי קען מען זאגן אז וויבאלד דער טבע וסדר הנהגה פון אן אומן אדער א מלך בשר ודם למטה איז באופן מסויים,

English translation 27

this is a reason and explanation for why it is so above?!

איז דאס א סיבה והסברה פארוואס דאס איז אזוי למעלה?!

English translation 28

The reality is precisely the opposite:

די מציאות איז דאך פונקט פארקערט:

English translation 29

Because it is so by the King of kings, the Holy One, blessed be He, above, therefore it is also so in the conduct of a mortal king below, "which were descended from them"4,

וויבאלד אז אזוי איז בא מלך מלכי המלכים הקב"ה למעלה דערפאר ווערט אזוי אויך בהנהגת מלך בשר ודם למטה "שנשתלשלו מהן" 4,

English translation 30

as our Sages said5, "the earthly kingdom is like the heavenly kingdom,"

כמאחז"ל 5 "מלכותא דארעא כעין מלכותא דרקיעא",

English translation 31

and not the opposite, that the heavenly kingdom is like the earthly kingdom. Consequently, it turns out that the parable that is given is not a necessity and reason and explanation for why it is also so above,

און ניט פארקערט אז מלכותא דרקיעא איז כעין מלכותא דארעא. במילא קומט אויס אז דער משל וואס מ'גיט איז ניט קיין הכרח וטעם והסברה פארוואס אזוי איז אויך למעלה,

English translation 32

rather it is merely a proof regarding above. From that which one sees how the matter is below, one knows,

נאר ס'איז בלויז א ראי' אויף למעלה. דערפון וואס מ'זעט ווי דער ענין איז למטה ווייסט מען,

English translation 33

this is a proof,

דאס איז א ראי',

English translation 34

how the matter is above—

ווי דער ענין איז למעלה –

English translation 35

and the proof is that it was thus descended below.

והראי' אז אזוי איז נשתלשל געווארן למטה.

English translation 36

And so indeed it was once discussed6,

וואס אזוי האט מען טאקע אמאל גערעדט 6,

English translation 37

that the parables in the words of our Sages of a mortal are not a reason and necessity for the reality above,

אז די משלים אין חז"ל פון א בשר ודם זיינען ניט קיין טעם והכרח אויף דער מציאות למעלה,

English translation 38

rather it is merely a proof,

נאר ס'איז בלויז א ראי',

English translation 39

by virtue of the fact that they were descended from them7.

מצד דעם וואס נשתלשלו מהן 7.

English translation 40

But from the simple meaning of the content of the parable it is understood that this is not merely a proof,

אבער פון פשטות תוכן המשל איז מובן אז דאס איז ניט בלויז א ראי',

English translation 41

rather it is also a reason and explanation and cause. Because this is indeed the matter of a parable—

נאר ס'איז אויך א טעם והסברה וסיבה. ווייל דאס איז דאך דער ענין פון א משל –

English translation 42

it explains a matter,

דאס איז מסביר אן ענין,

English translation 43

that is, the parable of a mortal king and so forth explains and elucidates the reason why it is so in the attributes of the King of kings, the Holy One, blessed be He.

ד.ה. אז דער משל פון א מלך בשר ודם וכיו"ב איז מבאר ומסביר דעם טעם פארוואס דאס איז אזוי בא די מדות פון מלך מלכי המלכים הקב"ה.

English translation 44

This must therefore have an explanation—

דארף דאך דאס האבן א ביאור –

English translation 45

how can one say that the matters below necessitate and explain a matter above,

ווי קען מען זאגן אז די ענינים למטה זיינען מכריח ומבאר אן ענין למעלה,

English translation 46

when seemingly it is precisely the opposite,

דלכאורה איז פונקט פארקערט,

English translation 47

that the matters below derive from the matters above,

אז די ענינים למטה נעמען זיך פון די ענינים למעלה,

English translation 48

as above.

כנ"ל.

English translation 49

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 50

The Supreme One,

דער אויבערשטער,

English translation 51

Who includes all capability and is the "impossible of impossibilities"8 even below in this world where there are "impossibilities",

וואס ער איז כולל כל היכולת און איז "נמנע הנמנעות" 8 אפילו למטה בעוה"ז וואו עס זיינען דא "נמנעות",

English translation 52

could have created the world in a completely different manner than it is now,

האט געקענט באשאפן די וועלט באופן אחר לגמרי ווי זי איז איצטער,

English translation 53

and not in a way that would be a wonder,

און ניט אין אן אופן אז דאס וואלט געווען א פלא,

English translation 54

for the Supreme One is from the outset not defined by any boundaries,

ווארום דער אויבערשטער איז לכתחילה ניט מוגדר אין קיין שום גדרים,

English translation 55

consequently He could have created the world from the outset in a different manner and that would have been the natural order of the world.

במילא האט ער געקענט באשאפן די וועלט לכתחילה באופן אחר און דאס וואלט געווען דער סדר העולם.

English translation 56

And regarding how the world is now—

ועד"ז ווי דער עולם איז איצטער –

English translation 57

the Supreme One can conduct Himself in a manner of "impossible of impossibilities" within the world itself,

קען דער אויבערשטער זיך פירן באופן פון "נמנע הנמנעות" אין וועלט גופא,

English translation 58

i.e., in a way that is not understood by the intellect of the created being,

ד.ה. אין אן אופן וואס איז ניט מובן ע"פ שכל הנברא,

English translation 59

or He can conduct Himself with a conduct that is understood by human intellect. However, the Supreme One desired that it should be "the Torah spoke in the language of men"10,

אדער ער קען זיך פירן מיט א הנהגה וואס איז מובן בשכל האדם. דער אויבערשטער האט אבער געוואלט אז עס זאל זיין דברה תורה בלשון בני אדם 10,

English translation 60

that the Torah and creation in general should be understood by intellect,

אז תורה און די התהוות בכלל זאל זיין מובן בשכל,

English translation 61

and by intellect as it is now

און בשכל ווי דאס איז איצטער

English translation 62

(as the Supreme One actually created it),

(ווי דער אויבערשטער האט אים בפועל באשאפן),

English translation 63

by the intellect of the emanated beings

בשכל פון די נאצלים

English translation 64

(in the World of Emanation),

(בעולם האצילות),

English translation 65

down to the intellect of created beings

ביז שכל פון נבראים

English translation 66

(in the World of Creation),

(בעולם הבריאה),

English translation 67

down to the intellect of man here below in this world9.

ביז שכל האדם דא למטה בעוה"ז 9.

English translation 68

And after the decision of the Supreme One was thus, that all matters should be understood by intellect, down to the intellect and boundaries below—

ולאחרי וואס אזוי איז געווען די החלטה פון דעם אויבערשטן אז אלע ענינים זאלן זיין מובן בשכל ביז בשכל וגדרים דלמטה –

English translation 69

this compels, as it were, that all matters in the entire order of descent should be arranged according to the boundaries of intellect,

איז דאס מכריח כביכול אז אלע ענינים בכל סדר השתלשלות זאלן זיין אויסגעשטעלט לויט די גדרים פון שכל,

English translation 70

down to how it is comprehensible by human intellect below in this lowest world.

ביז ווי דאס איז פארשטאנדיק בשכל האדם למטה בעוה"ז התחתון.

English translation 71

That is, after it arose in His will that all matters should be understood by intellect—

ד.ה. אז לאחרי שעלה ברצונו אז אלע ענינים זאלן זיין מובן בשכל –

English translation 72

the matters that are understood by the lower intellect

זיינען די ענינים המובנים בשכל למטה

English translation 73

(in the conduct of a mortal king and the like)

(בהנהגת מלך בשר ודם וכיו"ב)

English translation 74

are an explanation and a reason and a "necessity" that the matters above in the entire order of descent should be thus,

א ביאור און טעם און "הכרח" אז אזוי זאלן זיין די ענינים למעלה בכל סדר השתלשלות,

English translation 75

because the entire order of descent was arranged specifically according to the boundaries of intellect,

ווייל כל סדר השתלשלות איז אויסגעשטעלט געווארן דוקא לויט די גדרי השכל,

English translation 76

as they are understood from the matters below.

ווי זיי זיינען פארשטאנדיק פון די ענינים דלמטה.

English translation 77

And based on this it is understood that the parables that our Sages, of blessed memory, give from a mortal below are not merely a proof for the matters above

וואס עפ"ז איז מובן אז די משלים וואס חז"ל געבן פון א בשר ודם למטה זיינען ניט בלויז א ראי' אויף די ענינים למעלה

English translation 78

(because they descended from them),

(מצד דעם וואס נשתלשלו מהן),

English translation 79

but they are also an explanation,

נאר זיי זיינען אויך א ביאור,

English translation 80

even a "necessity" that the matters above are thus.

ביז אויך א "הכרח" אז אזוי זיינען די ענינים למעלה.

English translation 81

To the extent that the matters below are also a reason why the matters above are arranged in a specific manner—

ביז אז די ענינים למטה זיינען אויך א טעם פארוואס די ענינים למעלה שטעלן זיך אויס באופן מסויים –

English translation 82

for the Holy One, blessed be He, desired11 to have, may He be blessed,12 a dwelling place in the lower worlds,

ווארום נתאווה 11 הקב"ה להיות לו ית' 12 דירה בתחתונים,

English translation 83

and all the upper worlds were created for the sake of this lower world.13 Consequently, it is understandable that the way matters are arranged in the upper worlds in a specific manner—

און אלע עולמות העליונים זיינען נתהווה געווארן בשביל עוה"ז התחתון 13. במילא איז פארשטאנדיק אז דאס וואס בעולמות העליונים שטעלן זיך אויס די ענינים באופן מסויים –

English translation 84

is because that is how it needs to be in this lower world.

איז ווייל אזוי דארף זיין אין עוה"ז התחתון.

English translation 85

And from this it is also understood regarding our subject,

וואס דערפון איז מובן אויך בעניננו,

English translation 86

that after it arose in His will that all matters should be understood by intellect,

אז לאחרי שעלה ברצונו אז אלע ענינים זאלן זיין מובן בשכל,

English translation 87

and according to the lower intellect it follows that in a created being there should be reflected the infinite multiplicity that is included in the Creator—

וע"פ שכל למטה לייגט זיך אז אין א נברא זאל זיך אפשפיגלען דער ריבוי עד אין קץ וואס איז כלול אין דעם בורא –

English translation 88

this is an explanation and a necessity, as it were, and a reason that the reality should indeed be thus,

איז דאס א ביאור און א הכרח כביכול און א טעם אז אזוי זאל טאקע זיין די מציאות,

English translation 89

that every created being includes within itself a multiplicity of matters,

אז יעדער נברא איז אין זיך כולל א ריבוי ענינים,

English translation 90

details and generalities.

פרטים און כללים.

English translation 91

However, it is also understandable by intellect that a person cannot begin with all matters at once,

ס'איז אבער אויך פארשטאנדיק בשכל אז א מענטש קען ניט אנהויבן פון אלע ענינים בבת אחת,

English translation 92

but he must have an order and begin with one matter.

נאר ער מוז האבן א סדר און אנהויבן מיט איין ענין.

English translation 93

All the more so when it concerns a multitude,

עאכו"כ ווען עס רעדט זיך וועגן א רבים,

English translation 94

which certainly includes more matters than an individual,

וואס זיי זיינען דאך כולל נאכמער ענינים ווי א יחיד,

English translation 95

one certainly cannot begin with all matters at once,

קען מען זיכער ניט אנהויבן פון אלע ענינים בבת אחת,

English translation 96

but must begin with one thing.

נאר מ'מוז אנהויבן פון איין זאך.

English translation 97

Thus there is the general instruction

האט מען די הוראה כללית

English translation 98

(as discussed in the farbrengen of the previous Shabbat14)

(ווי גערעדט בהתוועדות שלפנ"ז 14)

English translation 99

that "one begins with a blessing"15,

אז "פותחין בברכה" 15,

English translation 100

blessing also from the term "to graft and draw down"16,

ברכה אויך מלשון מבריך וממשיך 16,

English translation 101

that one draws down and bestows blessing. But this very thing

אז מ'איז ממשיך ומשפיע ברכה. אבער דאס גופא

English translation 102

(the drawing down and bestowing of blessing)—

(המשכת והשפעת ברכה) –

English translation 103

surely includes a multiplicity of blessings and drawings down and bestowals,

איז דאך כולל א ריבוי ברכות והמשכות והשפעות,

English translation 104

and especially when it concerns a multitude,

ובפרט ווען עס רעדט זיך וועגן א רבים,

English translation 105

one must within this very thing have an order with which matter to begin.

דארף מען דאך אין דעם גופא האבן א סדר מיט וועלכן ענין מ'זאל אנהויבן.

English translation 106

For this there is the instruction in the Torah—

האט מען אויף דעם די הוראה אין תורה –

English translation 107

that one must begin with a matter that is time-dependent. When one asks a rabbi two questions,

אז מ'דארף אנהויבן פון אן ענין שהזמן גרמא. בשעת מ'פרעגט ביי א רב צוויי שאלות,

English translation 108

he must first answer the question that is time-dependent.17 And since this is so by a rabbi below,

דארף ער לכל לראש ענטפערן די שאלה שהזמן גרמא 17. און וויבאלד אז דאס איז אזוי ביי א רב למטה,

English translation 109

this is a proof and an explanation and a necessity and a reason that the order is also thus by the "Rabbi" above,

איז דאס א ראי' און א ביאור והכרח וטעם אז אזוי איז אויך דער סדר בא דעם "רב" למעלה,

English translation 110

that when one has a multiplicity of matters,

אז בשעת מ'האט א ריבוי ענינים,

English translation 111

one begins with the matter that is time-dependent.

הויבט מען אן מיט דעם ענין שהזמן גרמא.

English translation 112

So too regarding this Shabbos:

אזוי איז אויך בנוגע צו דעם שבת:

English translation 113

On this day there are many matters. But first and foremost, one must begin with the matter that is time-bound. And that is –

ביום זה זיינען דא א ריבוי ענינים. אבער לכל לראש דארף מען אנהויבן מיט דעם ענין שהזמן גרמא. וואס דאס איז –

English translation 114

that this day is the 24th of Kislev,

אז דער טאג איז כ"ד כסלו,

English translation 115

the eve of Chanukah.

ערב חנוכה.

English translation 116

And especially, furthermore:

ובפרט אז נאכמער:

English translation 117

The matter of the 24th of Kislev is emphasized in the Chassidic portion of the day:

דער ענין פון כ"ד כסלו איז מודגש אין דער חסיד'ישער פרשה פון דעם טאג:

English translation 118

It is known the teaching of the Alter Rebbe18 that one must live with the time,

ס'איז ידוע די תורה פון דעם אלטן רבי'ן 18 אז מ'דארף לעבן מיט דער צייט,

English translation 119

and as my revered father-in-law, the Rebbe, transmitted the explanation of the matter

און ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר האט איבערגעגעבן דעם ביאור הדבר

English translation 120

(in the name of the Mitteler Rebbe, etc.),

(בשם פון דעם מיטעלן רבי'ן וכו'),

English translation 121

that this means living with the weekly Torah portion that is read at that time,

אז דאס מיינט לעבן מיט פרשת השבוע וואס מ'לייענט אין דער צייט,

English translation 122

and especially with the part of the portion that pertains to that day.

ובפרט מיט דעם חלק הפרשה וואס איז שייך צו דעם טאג.

English translation 123

Which, of course,

וואס כמובן,

English translation 124

also includes living with the Chassidic portion of the week,19

איז דאס אויך כולל לעבן מיט דער חסיד'ישער פרשה פון דער וואך 19,

English translation 125

which is also a part of Torah, from the word “hora’ah” (instruction)20 and eternal Torah.21 And moreover:

וואס דאס איז אויך א חלק פון תורה מלשון הוראה 20 און תורה נצחית 21. ואדרבה:

English translation 126

The matter of eternity is even more emphasized and revealed in the inner dimension of Torah than in the revealed dimension of Torah,

דער ענין הנצחיות איז נאכמער בהדגשה ובגלוי אין פנימיות התורה ווי אין נגלה דתורה,

English translation 127

as this is simply the case with a person,

ווי דאס איז בפשטות אין אן אדם,

English translation 128

that the matter of eternity is more revealed in the inner dimension of a person than in the external dimension of a person,

אז דער ענין הנצחיות איז נאכמער בגלוי אין פנימיות האדם ווי אין חיצוניות האדם,

English translation 129

in the soul of a person more than in the body of a person, etc.

אין נשמת האדם מער ווי אין גוף האדם וכו'.

English translation 130

And when we stand in this Shabbos that comes after the “toil on Erev Shabbos”22 of the “holiday of holidays” of Yud-Tes Kislev,23

און בשעת מ'שטייט אין דעם שבת וואס קומט נאך דעם "טרח בערב שבת" 22 ב"חג החגים" פון י"ט כסלו 23,

English translation 131

the Rosh Hashanah of Chassidus,24 –

דער ראש השנה פון חסידות 24 –

English translation 132

it is understood that then the Chassidic portion of the week is emphasized in a special way.

איז מובן אז דעמולט איז בהדגשה מיוחדת די חסיד'ישע פרשה פון דער וואך.

English translation 133

In the Chassidic portion of the week there are many discourses from our Rebbes, our Nesi’im. But standing in this Shabbos after Yud-Tes Kislev,

אין דער חסיד'ישער פרשה פון דער וואך זיינען דא כו"כ דרושים מרבותינו נשיאינו. אבער שטייענדיק אין דעם שבת נאך י"ט כסלו,

English translation 134

when the “Vayechulu”25 of all the matters of Yud-Tes Kislev occurs,

ווען עס ווערט דער "ויכולו" 25 פון אלע ענינים פון י"ט כסלו,

English translation 135

which Yud-Tes Kislev is openly connected with the Alter Rebbe

וואס י"ט כסלו איז פארבונדן בגלוי מיטן אלטן רבי'ן

English translation 136

(although in general it is connected with all the Rebbes),

(אע"פ וואס בכללות איז דאס פארבונדן מיט אלע רביים),

English translation 137

the day of his redemption –

יום גאולתו –

English translation 138

it is understandable,

איז פארשטאנדיק,

English translation 139

that on this Shabbos it is primarily emphasized that one should live with the Chassidic portion of the week in the discourses of the Alter Rebbe.

אז בשבת זה איז בעיקר בהדגשה אז מ'זאל לעבן מיט דער חסיד'ישער פרשה פון דער וואך אין די דרושים פון דעם אלטן רבי'ן.

English translation 140

Among the discourses of the Alter Rebbe himself, there are discourses whose exact order and time of delivery according to the order of the portions, etc., is not known,

צווישן די מאמרים פון דעם אלטן רבי'ן גופא זיינען דא מאמרים וואס מ'ווייסט ניט בדיוק דעם סדר וזמן אמירתם בסדר הפרשיות כו',

English translation 141

and these discourses are not arranged according to the order of times and portions;

און די מאמרים זיינען ניט אויסגעשטעלט על סדר זמנים ופרשיות;

English translation 142

However, there is the book “Torah Or” and “Likkutei Torah” of the Alter Rebbe, where the discourses are arranged “according to the order of the portions of the Torah, etc.”

ס'איז אבער דא דער ספר "תורה אור" און "לקוטי תורה" פון דעם אלטן רבי'ן וואס דארטן זיינען די מאמרים אויסגעשטעלט "על סדרי פרשיות התורה כו'"

English translation 143

(as it states on the title page of these books),

(ווי עס שטייט אויפן שער-בלאט פון די ספרים),

English translation 144

discourses that the Alter Rebbe said over the course of several years

מאמרים וואס דער אלטער רבי האט געזאגט במשך כמה שנים

English translation 145

[and also the discourses connected with festivals,

[און אויך די דרושים פארבונדן מיט מועדים,

English translation 146

are included in the portions (discourses of Chanukah –

זיינען אריינגעשטעלט אין פרשיות (דרושי חנוכה –

English translation 147

in Parshas Vayeishev and Miketz,

בפ' וישב ומקץ,

English translation 148

and so forth),

וכיו"ב),

English translation 149

because that was the time of their delivery,

ווייל דעמולט איז געווען זמן אמירתם,

English translation 150

which further proves that the discourses in Torah Or and Likkutei Torah are arranged specifically according to the order of times and portions (as follows in section 10 and onward)].

וואס דאס באווייזט נאכמער אז די דרושים אין תו"א ולקו"ת זיינען אויסגעשטעלט דוקא על סדר הזמנים והפרשיות (כדלקמן ס"י ואילך)].

English translation 151

And the arrangement of Torah Or and Likkutei Torah is with utmost precision –

און דער אויסשטעל פון תו"א ולקו"ת איז בתכלית הדיוק –

English translation 152

as is known that the division and arrangement of the discourses was done by the Tzemach Tzedek,26

כידוע אז חלוקת וסידור המאמרים איז געווען ע"י הצ"צ 26,

English translation 153

a successor of the Alter Rebbe,

א ממלא מקום פון דעם אלטן רבי'ן,

English translation 154

meaning that it is as if the Alter Rebbe himself had divided and arranged them.

ד.ה. אז דאס איז כאילו ווי דער אלטער רבי אליין האט עס מחלק ומסדר געווען.

English translation 155

From this it is understood,

איז דערפון מובן,

English translation 156

that living with the time,

אז דאס לעבן מיט דער צייט,

English translation 157

with the Chassidic portion – is

מיט דער חסיד'ישער פרשה – איז

English translation 158

(primarily)

(בעיקר)

English translation 159

with the Chassidic portion in the book “Torah Or” where the discourses are divided according to the order of the portions of the Torah

מיט דער חסיד'ישער פרשה אין ספר "תורה אור" וואו די מאמרים זיינען מחולק על סדר פרשיות התורה

English translation 160

(similar to the order of the portions in the Written Torah)

(בדוגמא ווי סדר הפרשיות בתושב"כ)

English translation 161

by a successor of the Alter Rebbe.

ע"י א ממלא מקום פון דעם אלטן רבי'ן.

English translation 162

In the discourses in the book “Torah Or” itself –

אין די דרושים בספר "תורה אור" עצמו –

English translation 163

one must say that just as it is in the portion of the Written Torah,

מוז מען זאגן אז פונקט ווי דאס איז אין דער פרשה בתושב"כ,

English translation 164

that in addition to the fact that in the generality of the week one must live with the entirety of the portion,

אז נוסף לזה וואס בכללות השבוע דארף מען לעבן מיט כללות הפרשה,

English translation 165

one must each day of the week live with the daily portion,

דארף מען יעדן טאג פון וואך לעבן מיטן שיעור פון דעם טאג,

English translation 166

as the portion is divided into days

ווי די פרשה איז פאנאנדערגעטיילט אויף ימים

English translation 167

(on the first day –

(ביום ראשון –

English translation 168

from the beginning of the portion until the second [day],

פון תחלת הפרשה ביז שני,

English translation 169

etc.),

א.א.וו.),

English translation 170

so too is it in

אזוי איז דאס אויך אין

English translation 171

(the Oral Torah, in)

(תושבע"פ, אין)

English translation 172

the Chassidic portion,

דער חסיד'ישער פרשה,

English translation 173

only that for whatever reason there are no clear signs there where the portion of one day ends and where the portion of the following day begins;

נאר מפני איזה סיבה שתהי' זיינען דארט ניטא קיין סימנים ברורים וואו עס ענדיקט זיך דער שיעור פון איין טאג און וואו עס הויבט זיך אן דער שיעור פון דעם יום שלאח"ז;

English translation 174

But it is a clear thing that this is also the case in the Chassidic portion,

אבער ס'איז א דבר הברור אז אזוי איז דאס אויך אין דער חסיד'ישער פרשה,

English translation 175

and it is a clear thing,

און ס'איז א דבר הברור,

English translation 176

that just as in the portion of the Written Torah the beginning of the portion is connected with the beginning of the week and the conclusion of the portion is connected with the conclusion of the week

אז פונקט ווי אין דער פרשה בתושב"כ איז התחלת הפרשה פארבונדן מיט התחלת השבוע און סיום הפרשה איז פארבונדן מיט סיום השבוע

English translation 177

(the day of Shabbos),

(יום השבת),

English translation 178

so too is this the case in the Chassidic portion,

אזוי איז דאס אויך אין דער חסיד'ישער פרשה,

English translation 179

that the beginning of the Chassidic portion is connected with the beginning of the week and the conclusion of the portion is connected with the conclusion of the week. And especially since the division and arrangement of the maamarim was done by the Tzemach Tzedek

אז התחלת החסיד'ישע פרשה איז פארבונדן מיט התחלת השבוע און סיום הפרשה איז פארבונדן מיט סיום השבוע. ובפרט אז חלוקת וסידור המאמרים איז געווען ע"י הצ"צ

English translation 180

(the successor of the Alter Rebbe),

(ממלא מקומו פון דעם אלטן רבי'ן),

English translation 181

it is therefore understandable the great precision in this order, that specifically this maamar comes at the end of the portion.

איז דאך פארשטאנדיק דער גודל הדיוק אין דעם סדר אז דוקא דער מאמר קומט בסוף הפרשה.

English translation 182

We see that in the conclusion of today's Chassidic portion in the book "Torah Or" –

זעט מען אז אין דעם סיום פון היינטיקער חסיד'ישער פרשה בספר "תורה אור" –

English translation 183

at the conclusion of Parshas Vayeishev –

בסיום פ' וישב –

English translation 184

today's day of the 24th of Kislev is emphasized:

איז מודגש דער היינטיקער טאג פון כ"ד כסלו:

English translation 185

There it states27:

דארט שטייט 27:

English translation 186

"And this is the concept of the miracle that occurred on Chanukah

"וזהו ענין הנס שהי' בחנוכה

English translation 187

(and likewise on Purim)

(וכן בפורים)

English translation 188

that there was first a war and afterwards the miracle on a day of rest"

שהי' תחלה מלחמה ואח"כ הנס ביום מנוחה"

English translation 189

(as explained at length in Likkutei Torah Parshas Tetzaveh28 on the discourse "To understand why the festival of Pesach is on the day the miracle occurred, unlike Chanukah and Purim which are on the day of rest,

(כמבואר בארוכה אין לקו"ת פ' צו 28 ד"ה להבין מפני מה יו"ט דפסח הוא ביום שנעשה הנס משא"כ בחנוכה ופורים שהן ביום המנוחה,

English translation 190

as below].

כדלקמן].

English translation 191

From this it is proven that the victory of the war was on the 24th of Kislev29,

וואס פון דעם איז מוכח אז דער נצחון המלחמה איז געווען בכ"ד בכסלו 29,

English translation 192

one day before the miracle of the flask of oil "on a day of rest",

א טאג פאר דעם נס דפך השמן "ביום מנוחה",

English translation 193

on the 25th of Kislev30.

בכ"ה בכסלו 30.

English translation 194

From this we see that in today's "lesson" in the Chassidic portion of the week –

זעט מען דערפון אז אין היינטיקן "שיעור" אין דער חסיד'ישער פרשה פון דער וואך –

English translation 195

the conclusion of Torah Or Parshas Vayeishev –

דער סיום פון תורה אור פ' וישב –

English translation 196

the day of the 24th of Kislev is emphasized.

איז בהדגשה דער טאג פון כ"ד כסלו.

English translation 197

And this is a novelty specifically in this year,

וואס דאס איז א חידוש דוקא בשנה זו,

English translation 198

when the fixed date of the 24th of Kislev falls on the day of Shabbos,

ווען די קביעות פון כ"ד בכסלו איז ביום השבת,

English translation 199

that specifically then this is the lesson in the Chassidic portion.

וואס דוקא דעמולט איז דאס דער שיעור אין דער חסיד'ישער פרשה.

English translation 200

In this there is an additional virtue:

אין דעם קומט צו נאך א מעלה:

English translation 201

In general, it is known the rule that "that which is more frequent takes precedence over its counterpart"31 and likewise regarding a beloved matter –

בכלל איז דאך ידוע דער כלל אז "כל התדיר מחבירו קודם את חבירו" 31 ועד"ז בנוגע צו א דבר חביב –

English translation 202

we find that a beloved matter takes precedence over a matter that is not beloved*31.

געפינט מען אז א דבר חביב איז קודם צו א דבר שאינו חביב *31.

English translation 203

In this case

בנדו"ד

English translation 204

(on the 24th of Kislev)

(בב"ד כסלו)

English translation 205

however, we have both virtues together

האט מען אבער ביידע מעלות צוזאמען

English translation 206

(therefore the great virtue of the matter is understandable) –

(במילא איז פארשטאנדיק דער גודל המעלה שבדבר) –

English translation 207

the virtue of frequency

די מעלה פון תדיר

English translation 208

(on the 24th of Kislev every single year)

(בכ"ד כסלו בכל שנה ושנה)

English translation 209

and in this itself there is the virtue of belovedness,

און אין דעם גופא איז דא די מעלה פון חביבות,

English translation 210

due to the novelty of the matter that emerges after the doubt etc.,

מצד דעם חידוש שבדבר וואס קומט ארויס לאחרי הספק כו',

English translation 211

as the saying: there is no joy like the resolution of doubts32,

כמאמר אין שמחה כהתרת הספיקות 32,

English translation 212

as below.

כדלקמן.

English translation 213

In that which the Alter Rebbe writes regarding the miracle of Chanukah that "there was first a war and afterwards the miracle on a day of rest",

אין דעם וואס דער אלטער רבי שרייבט בנוגע נס חנוכה אז "הי' תחלה מלחמה ואח"כ הנס ביום מנוחה",

English translation 214

i.e., that the victory of the war was on the 24th of Kislev, one day before the miracle of the flask of oil on a day of rest on the 25th of Kislev –

ד.ה. אז דער נצחון המלחמה איז געווען בכ"ד בכסלו א טאג פאר דעם נס דפך השמן ביום מנוחה בכ"ה כסלו –

English translation 215

there is a novelty to which one does not pay attention. As discussed many times, to the most prominent matters one does not pay attention. While one learns the maamar,

איז דא א חידוש צו וועלכן מ'איז ניט משים לב. כמדובר כמ"פ אז צו די ענינים הכי בולטים איז מען ניט שם לב. בשעת מ'לערנט דעם מאמר,

English translation 216

one skims through it and does not pay attention that the Alter Rebbe says here a novelty:

לויפט מען עס דורך און מ'איז ניט משים לב אז דער אלטער רבי זאגט דא א חידוש:

English translation 217

In his book of laws, the Rambam writes33,

בספר הלכות שלו שרייבט דער רמב"ם 33,

English translation 218

"When Israel prevailed over their enemies and destroyed them –

"כשגברו ישראל על אויביהם ואבדום –

English translation 219

on the 25th of the month of Kislev it was",

בכ"ה בחדש כסליו הי'",

English translation 220

the opposite of what the Alter Rebbe says, that the victory of the war was on the 24th of Kislev,

"קאפויער" פון דעם וואס דער אלטער רבי זאגט אז נצחון המלחמה איז געווען בכ"ד בכסלו,

English translation 221

one day before the miracle on a day of rest

א טאג פאר דעם נס ביום מנוחה

English translation 222

(on the 25th of Kislev)!

(בכ"ה בכסלו)!

English translation 223

It is not possible to say "the opposite" regarding the Rambam –

ס'איז ניט שייך זאגן "קאַפויער" אויפן רמב"ם –

English translation 224

because he was after all the Rambam and he writes it in his book "Mishneh Torah",

ווייל ער איז דאך געווען דער רמב"ם און ער שרייבט עס בספרו "משנה תורה",

English translation 225

which even the name of the book is from an authoritative source –

וואס אויך דער שם הספר איז פון א בר סמכא –

English translation 226

from the Rambam himself,

פון דעם רמב"ם אליין,

English translation 227

and he writes34 also the reason for calling it this name,

און ער שרייבט 34 אויך דעם טעם אויף קריאת שם זה,

English translation 228

"because a person first reads the Written Torah and afterwards reads this and knows from it the entire Oral Torah",

"לפי שאדם קורא בתורה שבכתב תחלה ואחר כך קורא בזה ויודע ממנו תורה שבעל פה כולה",

English translation 229

therefore it is truly "Mishneh Torah",

במילא איז דאס באמת "משנה תורה",

English translation 230

just like the "Mishneh Torah" of Moshe ben Amram. And it is also known that the Rambam,

פונקט ווי "משנה תורה" פון משה בן עמרם. וכידוע אויך אז דער רמב"ם,

English translation 231

Moshe ben Maimon,

משה בן מיימון,

English translation 232

has the same name as Moshe Rabbeinu,

האט דעם זעלבן נאמען ווי משה רבינו,

English translation 233

Moshe ben Amram. This proves that they are connected,

משה בן עמרם. וואס דאס באווייזט אז זיי זיינען פארבונדן,

English translation 234

and just as it is said of Moshe ben Amram "Moshe is true and his Torah is true"35,

וכשם ווי מ'זאגט אויף משה בן עמרם "משה אמת ותורתו אמת" 35,

English translation 235

so too is this regarding Moshe ben Maimon. And not like those who wish, Heaven forbid, to differentiate between them.

אזוי איז דאס אויך בנוגע צו משה בן מיימון. און ניט ווי די וואס ווילן ר"ל מחלק זיין ביניהם.

English translation 236

It emerges,

קומט אויס,

English translation 237

that what is proven from today's lesson in the Chassidic portion

אז דאס וואס איז מוכח פון היינטיקן שיעור אין דער חסיד'ישער פרשה

English translation 238

[and likewise in Likkutei Torah Parshas Tetzaveh],

[ועד"ז בלקו"ת פ' צו],

English translation 239

that the victory of the war was on the 24th of Kislev –

אז דער נצחון המלחמה איז געווען בכ"ד בכסלו –

English translation 240

is a novelty –

איז א חידוש –

English translation 241

not according to the opinion of the Rambam that this was on the 25th of Kislev.

ניט כשיטת הרמב"ם אז דאס איז געווען בכ"ה כסלו.

English translation 242

Therefore it is understandable that this has within it

במילא איז פארשטאנדיק אז דאס האט אין זיך

English translation 243

(in addition to the virtue of frequency)

(נוסף צו דער מעלה פון תדיר)

English translation 244

the virtue of belovedness due to the novelty of the matter.

די מעלה פון חביבות מצד חידוש הדבר.

English translation 245

Regarding the essence of the matter –

בנוגע צום גוף הענין –

English translation 246

one must indeed understand how does the "Torah Or" at the end of our parshah

דארף מען טאקע פארשטיין ווי שטימט דער "תורה אור" בסוף פרשתנו

English translation 247

(and likewise in Likkutei Torah Parshas Tetzaveh),

(ועד"ז בלקו"ת פ' צו),

English translation 248

that the victory of the war was on the 24th of Kislev,

אז נצחון המלחמה איז געווען בכ"ד כסלו,

English translation 249

accord with the opinion of the Rambam that this was on the 25th of Kislev?

מיט שיטת הרמב"ם אז דאס איז געווען בכ"ה כסלו?

English translation 250

And as mentioned above,

וכאמור לעיל,

English translation 251

even though this is a superficial contradiction—

אז אע"פ וואס דאס איז אן אויבנאויפיקע סתירה –

English translation 252

one does not find that one should dwell upon it.

געפינט מען ניט אז מ'זאל זיך אויף דעם אפשטעלן.

English translation 253

And especially since this is not merely a tangential matter in a Chassidic discourse,

ובפרט אז דאס איז ניט סתם א זייטיקער ענין אין א מאמר חסידות,

English translation 254

but rather it is a complete subject that serves as a foundation for several Chassidic discourses—

נאר דאס איז אן ענין שלם וואס ווערט א יסוד פון כמה מאמרי חסידות –

English translation 255

as explained in Likkutei Torah, Parshas Tetzaveh 28, that the reason why Chanukah

כמבואר בלקו"ת פ' צו 28 אז דער טעם פארוואס חנוכה

English translation 256

(and Purim)

(ופורים)

English translation 257

was established not on the day of the miracle of the military victory

איז נקבע געווארן ניט ביום הנס דנצחון המלחמה

English translation 258

(on the 24th of Kislev)

(בכ"ד כסלו)

English translation 259

but on the day after

נאר ביום שלאח"ז

English translation 260

(on the 25th of Kislev)

(בכ"ה כסלו)

English translation 261

is because the miracle came about through a revelation from the aspect of Memaleh Kol Almin,

איז מצד דעם וואס דער נס איז געקומען ע"י גילוי מבחי' ממכ"ע,

English translation 262

by virtue of which one must proceed with order and gradation,

וואס מצד דעם דארף מען גיין מיט א סדר והדרגה,

English translation 263

first the military victory over the opposing side,

פריער נצחון המלחמה מיטן צד שכנגד,

English translation 264

then a day of rest,

דערנאך יום מנוחה,

English translation 265

first the removal of evil and then the revelation of holiness,

פריער העברת הרע און דערנאך גילוי הקדושה,

English translation 266

and they cannot be together simultaneously;

און זיי קענען ניט זיין צוזאמען בבת אחת;

English translation 267

in contrast, the miracle of Pesach came about through a revelation from the aspect of Sovev Kol Almin,

משא"כ דער נס פון פסח איז געקומען ע"י גילוי מבחי' סוכ"ע,

English translation 268

which is not in the category of division,

וואס איז ניט בבחי' התחלקות,

English translation 269

therefore both things can be simultaneously,

דערפאר קענען זיין ביידע זאכן בבת אחת,

English translation 270

"healing for Israel and plague for Egypt" 36.

"רפוא לישראל ונגוף למצרים" 36.

English translation 271

And since this is a complete subject upon which several discourses are founded—

והיות אז דאס איז אן ענין שלם וואס אויף אים זיינען מיוסד כמה מאמרים –

English translation 272

surely one should have dwelt upon how this accords with the opinion of the Rambam that the military victory was not on the day before

האט מען זיכער זיך געדארפט שטעלן אויף דעם ווי דאס שטימט מיט שיטת הרמב"ם אז דער נצחון המלחמה איז ניט געווען ביום לפנ"ז

English translation 273

(on the 24th of Kislev)

(בכ"ד כסלו)

English translation 274

but on that very day—

נאר באותו יום –

English translation 275

the 25th of Kislev!

בכ"ה כסלו!

English translation 276

The wonder is even greater:

דער פלא איז נאך גרעסער:

English translation 277

even the Tzemach Tzedek,

אפילו דער צ"צ,

English translation 278

who is accustomed to remark in such cases how every matter in Chassidus accords with Nigleh—

וואס ער איז רגיל צו מעיר זיין בכגון דא ווי יעדער ענין בחסידות שטימט מיט נגלה –

English translation 279

does not remark upon this at all!

איז ער אויף דעם גארניט מעיר!

English translation 280

And it is known the innovation of the Tzemach Tzedek in his Chassidic discourses,

וכידוע דער חידוש פון דעם צ"צ במאמרי חסידות שלו,

English translation 281

that he explicitly combined Chassidus with Nigleh.

אז ער האט מחבר געווען בגלוי חסידות מיט נגלה.

English translation 282

The matter of unification

דער ענין פון איחוד

English translation 283

(of Nigleh and Pnimiyus)

(נגלה ופנימיות)

English translation 284

also exists beginning with the Alter Rebbe,

איז אויך דא אנהויבנדיק באם אלטן רבי'ן,

English translation 285

as is known the explanation of his name "Shneur" 37,

כידוע דער פירוש בשמו "שניאור" 37,

English translation 286

that he is "two lights",

אז ער איז "שני אור",

English translation 287

the light of the revealed aspect of Torah and the light of the inner aspect of Torah,

דער אור פון נגלה דתורה און דער אור פון פנימיות התורה,

English translation 288

and both things become unified in one word and in one name—

און ביידע זאכן ווערן נתאחד אין איין ווארט און אין איין נאמען –

English translation 289

"Shneur";

"שניאור";

English translation 290

But in his Torah teachings one does not see as much the unification of Nigleh and Pnimiyus HaTorah as one finds it by the Tzemach Tzedek:

אבער בגלוי בתורתו זעט מען ניט אזויפיל דעם איחוד פון נגלה ופנימיות התורה ווי מ'געפינט עס באם צ"צ:

English translation 291

Also by the Alter Rebbe in his Torah teachings one sometimes finds matters of Nigleh,

אויך באם אלטן רבי'ן בתורתו געפינט מען אמאל ענינים פון נגלה,

English translation 292

but only infrequently,

אבער נאר לעתים רחוקות,

English translation 293

or in general terms,

אדער בכללות,

English translation 294

not as an explanation and mediation of Chassidus with Nigleh and the like,

ניט אלס ביאור ותיווך פון חסידות מיט נגלה וכיו"ב,

English translation 295

and certainly not in the discourses of the Mitteler Rebbe where it is entirely Pnimiyus,

ועאכו"כ בדרושים פון דעם מיטעלן רבי'ן וואס דארטן איז כולו פנימיות,

English translation 296

in contrast, the discourses of the Tzemach Tzedek are explicitly blended from Chassidus,

משא"כ דרושי הצ"צ זיינען בלול בגלוי פון חסידות,

English translation 297

Nigleh,

נגלה,

English translation 298

Midrashim,

מדרשים,

English translation 299

Kabbalah, etc.

קבלה וכו'

English translation 300

[like the Talmud Bavli which is "blended with Scripture, blended with Mishnah, blended with Talmud" 38].

[ע"ד ווי תלמוד בבלי וואס "בלולה במקרא בלולה במשנה בלולה בתלמוד" 38].

English translation 301

And to such an extent,

ועד כדי כך,

English translation 302

that I heard from my revered father-in-law, the Rebbe, leader of our generation

אז איך האב געהערט פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו

English translation 303

(as was discussed at length once),

(ווי גערעדט אמאל בארוכה),

English translation 304

that in the first year of the leadership of the Tzemach Tzedek it was difficult for the Chassidim to comprehend and absorb the discourses of the Tzemach Tzedek,

אז דעם ערשטן יאר פון דער נשיאות פון דעם צ"צ איז געווען שווער פאר די חסידים צו פארנעמען און קולט זיין די מאמרים פון דעם צ"צ,

English translation 305

because of the change and innovation in

צוליב דעם שינוי וחידוש אין

English translation 306

(the style of)

(דעם סגנון פון)

English translation 307

his discourses relative to the discourses that were heard from the Mitteler Rebbe,

זיינע מאמרים לגבי די מאמרים וואס מ'האט געהערט פון דעם מיטעלן רבי'ן,

English translation 308

that the discourses of the Tzemach Tzedek are blended from Chassidus and Nigleh, etc.,

אז מאמריו פון צ"צ זיינען בלול פון חסידות און נגלה וכו',

English translation 309

which was entirely not the case by the Mitteler Rebbe,

וואס דאס איז אינגאנצן ניט געווען באם מיטעלן רבי'ן,

English translation 310

and even by the Alter Rebbe—

און אפילו באם אלטן רבי'ן –

English translation 311

only infrequently, etc.

נאר בעתים רחוקות וכו'

English translation 312

(as above)—

(כנ"ל) –

English translation 313

therefore it was difficult for them to absorb it.

דערפאר איז פאר זיי געווען שווער דאס אויפצונעמען.

English translation 314

And nevertheless,

און אעפ"כ,

English translation 315

one does not find in the discourses of the Tzemach Tzedek—

געפינט מען ניט במאמרי הצ"צ –

English translation 316

in the discourses that have been found until now—

אין די מאמרים וואס מ'האט געפונען ביז איצטער –

English translation 317

that he should dwell upon that which the Alter Rebbe says contrary to the opinion of the Rambam regarding the day of the military victory.

אז ער זאל זיך שטעלן אויף דעם וואס דער אלטער רבי זאגט שלא כשיטת הרמב"ם בנוגע צו דעם יום פון נצחון המלחמה.

English translation 318

And likewise one does not find it in the discourses of the leaders who succeeded him.

ועד"ז געפינט מען עס ניט אין די מאמרים פון די נשיאים שלאחריו.

English translation 319

Even if afterwards a discourse will be found where one dwells upon this—

אפילו אויב מ'וועט דערנאך געפינען א מאמר וואו מ'שטעלט זיך אויף דעם –

English translation 320

the question remains,

בלייבט די קשיא,

English translation 321

because the very fact that for all these years this subject was studied and this discourse was not available is also by Divine Providence,

ווייל דאס גופא אז די אלע יארן האט מען געלערנט דעם ענין און ניט געהאט דעם מאמר איז אויך בהשגחה פרטית,

English translation 322

all the more so according to the teaching of the Baal Shem Tov 39 that Divine Providence extends even to a small leaf that turns from side to side,

במכ"ש פון תורת הבעש"ט 39 אז השגח"פ איז אפילו אויף אן עלה קטן וואס דרייט זיך מצד לצד,

English translation 323

and even how it turns over,

און אפילו ווי דאס דרייט זיך איבער,

English translation 324

whether by the blowing wind or in another manner,

צי ע"י רוח המנשבת אדער באופן אחר,

English translation 325

until the Rebbe, my father-in-law, says 40 that this relates to the thought of Adam Kadmon,

ביז ווי דער רבי דער שווער זאגט 40 אז דאס איז נוגע אין מחשבה דאדם קדמון,

English translation 326

all the more so the revelation of a matter in Torah,

עאכו"כ אז דער גילוי פון אן ענין אין תורה,

English translation 327

all the more so of Pnimiyus HaTorah

עאכו"כ פון פנימיות התורה

English translation 328

(and Pnimiyus HaTorah that is connected with Nigleh HaTorah)—

(און פנימיות התורה וואס איז פארבונדן מיט נגלה דתורה) –

English translation 329

is certainly by Divine Providence that until now this discourse was not found.

איז זיכער בהשגח"פ וואס מ'האט ביז איצטער ניט געפונען דעם מאמר.

English translation 330

So too one must understand in the opinion of the Rambam itself simply according to Nigleh

אזוי אויך דארף מען פארשטיין אין שיטת הרמב"ם גופא פשוט ע"פ נגלה

English translation 331

(and as was already discussed once *39):

(און ווי מ'האט שוין אמאל גערעדט *39):

English translation 332

After the Rambam writes "When Israel prevailed over their enemies and destroyed them on the twenty-fifth of the month of Kislev," he continues:

לאחרי וואס דער רמב"ם שרייבט "כשגברו ישראל על אויביהם ואבדום בכ"ה בחדש כסליו הי'" איז ער ממשיך:

English translation 333

"And they entered the Sanctuary and found no pure oil in the Temple except one flask, and there was not enough in it to light for more than one day alone, and they lit from it the lamps of the arrangement for eight days, etc.

"ונכנסו להיכל ולא מצאו שמן טהור במקדש אלא פך אחד ולא הי' בו להדליק אלא יום אחד בלבד והדליקו ממנו נרות המערכה שמונה ימים כו',

English translation 334

And because of this, the Sages instituted, etc., that these eight days, which begin on the twenty-fifth of Kislev, should be days of joy and praise, and they light lamps in the evening at the entrances of the houses each and every night of the eight nights, etc."

ומפני זה התקינו חכמים כו' שיהיו שמונת ימים האלו שתחלתן כ"ה בכסליו ימי שמחה והלל ומדליקין בהן הנרות בערב על פתחי הבתים בכל לילה ולילה משמונת הלילות כו'".

English translation 335

It is simple to understand

ס'איז מובן בפשטות,

English translation 336

that the entry into the Sanctuary and the finding of the flask of oil certainly occurred at least several hours after the conclusion of the victory on the twenty-fifth of Kislev

אז די כניסה להיכל און דאס געפינען דעם פך שמן איז זיכער געווען עכ"פ כמה שעות לאחרי דעם גמר הנצחון בכ"ה כסלו

English translation 337

("When Israel prevailed over their enemies and destroyed them"),

("כשגברו ישראל על אויביהם ואבדום"),

English translation 338

because it is entirely improbable to say that while they were still in the midst of war they went to search for oil! Rather, certainly this was some time after that.

ווייל ס'איז לגמרי ניט מסתבר צו זאגן אז בשעת מ'האט נאך געהאלטן אינמיטן מלחמה איז מען געגאנגען זוכן שמן! נאר זיכער איז דאס געווען כמה זמן לאחרי זה.

English translation 339

That is, even if the conclusion of the victory was on the twenty-fifth in the morning,

ד.ה. אז אפילו אויב דער גמר הנצחון איז געווען בכ"ה בבוקר,

English translation 340

they found the flask of oil after that. Consequently, they did not light the Menorah with the oil until the twenty-fifth in the evening,

האט מען געפונען דעם פך השמן לאחרי זה. במילא האט מען ניט אנגעצונדן די מנורה מיטן שמן ביז בכ"ה בערב,

English translation 341

that is, on the night of the twenty-sixth of Kislev,

ד.ה. באור לכ"ו כסלו,

English translation 342

because the Menorah is inaugurated only by its lighting at dusk.41

ווייל אין מחנכים את המנורה אלא בהדלקתה בין הערבים 41.

English translation 343

Accordingly, the question arises:

שטעלט זיך לפי"ז די שאלה:

English translation 344

Granted, according to the view of the Alter Rebbe and according to those29 who hold that the victory of the war was on the twenty-fourth of Kislev,

בשלמא לדעת אדה"ז ולדעת אלו 29 אז דער נצחון המלחמה איז געווען בכ"ד כסלו,

English translation 345

it is understood that the lighting was on the night of the twenty-fifth of Kislev;

איז מובן אז די הדלקה איז געווען באור לכ"ה כסלו;

English translation 346

but according to the view of the Rambam, that in that year they lit the Menorah on the night of the twenty-sixth of Kislev –

אבער לדעת הרמב"ם אז בשנה ההיא האט מען אנגעצונדן די מנורה באור לכ"ו כסלו –

English translation 347

why was it established for the following year and for all subsequent years that the lighting of Chanukah candles should begin on the night of the twenty-fifth of Kislev42?!

פארוואס האט מען קובע געווען בשנה הבאה ובכל השנים הבאות אז הדלקת נרות חנוכה זאל זיך אנהויבן באור לכ"ה כסלו 42?!

English translation 348

One cannot say that according to the Rambam one must indeed begin lighting on the night of the twenty-sixth of Kislev –

מ'קען ניט זאגן אז לדעת הרמב"ם דארף מען טאקע אנהויבן צינדן באור לכ"ו כסלו –

English translation 349

because nowhere do we find such a novel idea. In many matters we find a dispute between the Rambam and the Sages of France,

ווייל מ'געפינט ערגעץ ניט אז עס זאל שטיין אזא חידוש. בכמה ענינים געפינט מען א מחלוקת צווישן דעם רמב"ם און די חכמי צרפת,

English translation 350

the Ran,

דער ר"ן,

English translation 351

the Rosh and the Tur,

רא"ש וטור,

English translation 352

and there are those who to this day conduct themselves according to the Rambam's view;

און עס זיינען דא די וואס עד היום הזה פירן זיי זיך כשיטת הרמב"ם;

English translation 353

but regarding this matter

אבער בענין זה

English translation 354

(the time of the beginning of lighting Chanukah candles)

(בזמן התחלת הדלקת נרות חנוכה)

English translation 355

we find no dispute,

געפינט מען ניט קיין מחלוקת,

English translation 356

if there were such a dispute –

אויב עס וואלט געווען אזא מחלוקת –

English translation 357

someone would have made a commotion about it,

וואלט אימעצער געדארפט מאכן דערפון א רעש,

English translation 358

and all the more so if one finds a custom to begin lighting on the night of the twenty-sixth.

ועאכו"כ אויב מ'געפינט א מנהג אז מ'זאל אנהויבן צינדן באור לכ"ו.

English translation 359

One must say that the Rambam also holds that one begins lighting on the night of the twenty-fifth.

מוז מען זאגן אז אויך דער רמב"ם האלט אז מ'הויבט אן צינדן באור לכ"ה.

English translation 360

The aforementioned question arises –

שטעלט זיך די שאלה הנ"ל –

English translation 361

that according to the Rambam, they should have begun lighting on the night of the twenty-sixth,

אז לדעת הרמב"ם האט מען געדארפט אנהויבן צינדן באור לכ"ו,

English translation 362

because that is how it was the first time?

ווייל אזוי איז געווען בפעם הראשונה?

English translation 363

An explanation was once offered for this with difficulty:

האט מען אמאל גערעדט א הסברה בזה בדוחק:

English translation 364

There is a principle43 that in matters of holiness the night follows the day, whereas in non-sacred matters the day follows the night. Based on this, it is understood

ס'איז דא דער כלל 43 אז בקדשים הלילה הולך אחר היום משא"כ בחולין היום הולך אחר הלילה. ועפ"ז איז מובן,

English translation 365

that the lighting on the night of the twenty-sixth in the Holy Temple –

אז די הדלקה באור לכ"ו בביהמ"ק –

English translation 366

which is a matter of holiness where the night follows the day –

וואס דאס איז אן ענין פון קדשים וואו הלילה הולך אחר היום –

English translation 367

the lighting belongs to the preceding day –

געהערט די הדלקה צום יום שלפנ"ז –

English translation 368

the day of the twenty-fifth of Kislev. But when this is transferred to a matter of non-sacred –

יום כ"ה כסלו. אבער בשעת דאס שטעלט זיך איבער אין אן ענין פון חולין –

English translation 369

the lighting of Chanukah candles each and every year "at the entrance of his house on the outside,"44

הדלקת נרות חנוכה בכל שנה ושנה "על פתח ביתו מבחוץ" 44,

English translation 370

specifically "his house,"

"ביתו" דוקא,

English translation 371

a non-sacred house,

א בית של חולין,

English translation 372

where the day follows the night –

וואו היום הולך אחר הלילה –

English translation 373

the lighting of the twenty-fifth of Kislev belongs to the preceding night,

געהערט די הדלקה פון כ"ה בכסלו צו דעם לילה שלפנ"ז,

English translation 374

the night of the twenty-fifth.

אור לכ"ה.

English translation 375

I do not know whether this is a true invention or not,

כ'ווייס ניט צי דאס איז א המצאה אמיתית צי ניט,

English translation 376

but it is certainly forced!

אבער ס'איז זיכער א דוחק!

English translation 377

Of course, an effort was also made to search in the printed editions and manuscripts –

זעלבסטפארשטענדלעך אז מ'האט זיך אויך משתדל געווען נאכזוכן אין די דפוסים וכתבי יד –

English translation 378

perhaps there is an error in what the Rambam writes "When Israel prevailed over their enemies and destroyed them on the twenty-fifth of the month of Kislev" and instead of "on the twenty-fifth" it should read "on the twenty-fourth"

אפשר איז דא א גרייז אין דעם וואס דער רמב"ם שרייבט "כשגברו ישראל על אויביהם ואבדום בכ"ה בחדש כסליו הי'" און אנשטאט "בכ"ה" דארף שטיין "בכ"ד"

English translation 379

(according to the view of the Alter Rebbe, etc.),

(כשיטת אדה"ז וכו'),

English translation 380

because it is easy for a copyist

ווייל ס'איז דאך גרינג אז פון א דלי"ת זאל דער מעתיק

English translation 381

(or printer)

(אדער מדפיס)

English translation 382

to mistakenly change a daled to a hei,

בטעות פארבייטן אויף א ה"א,

English translation 383

since it is a manuscript,

ווארום ס'איז דאך א כתב יד,

English translation 384

and the manuscript is old and worn, etc.,

און דער כתב יד איז אלט און אויסגעריבן וכו',

English translation 385

and especially since he saw that in the subsequent halacha it says "twenty-fifth of Kislev,"

ובפרט אז ער האט געזען אז בהלכה שלאח"ז שטייט "כ"ה בכסליו",

English translation 386

he thought that it should also say so here.

האט ער געמיינט אז אזוי דארף אויך שטיין דא.

English translation 387

But of course,

אבער כמובן,

English translation 388

this is also forced. And especially since in the Rome printing of the Rambam

אז דאס איז אויך א דוחק. ובפרט אז אין רמב"ם דפוס רומי

English translation 389

(before the year 500)

(לפני ר"מ)

English translation 390

it does not say "on the twenty-fifth of the month of Kislev"

שטייט ניט "בכ"ה בחדש כסליו"

English translation 391

(as a numeral),

(אין א מספר),

English translation 392

but rather "on the twenty-fifth of the month,"

נאר "בחמשה ועשרים בחודש",

English translation 393

whereas if a hei were to become a daled –

וואס בשלמא אז פון א ה"א זאל ווערן א דלי"ת –

English translation 394

it is easy to understand how this could happen, because it is a minor error,

איז לייכט צו פארשטיין ווי דאס קען פאסירן. ווייל ס'איז א טעות קל,

English translation 395

but it is extremely forced to say that from the word "on the fourth" one would make an error and write a different word –

אבער ס'איז א דוחק הכי גדול צו זאגן אז פון דעם ווארט "בארבעה" זאל מען מאכן א טעות און שרייבן אן אנדער ווארט –

English translation 396

"on the fifth"!

"בחמשה"!

English translation 397

Consequently, the difficulty against the Rambam remains,

במילא בלייבט די קשיא אויפן רמב"ם,

English translation 398

why do we begin lighting Chanukah candles from the night of the twenty-fifth and not from the night of the twenty-sixth, when they lit them the first time.

פארוואס מ'הויבט אן צינדן נרות חנוכה פון אור לכ"ה און ניט פון אור לכ"ו ווען מ'האט זיי געצונדן בפעם הראשונה.

English translation 399

And in addition to this, the very wonder of the matter –

ונוסף צו דעם עצם פלא בדבר –

English translation 400

there is an even stronger question:

איז דא נאך א שטארקערע קשיא:

English translation 401

Even though they had spoken about this once –

אע"פ וואס מ'האט וועגן דעם אמאל גערעדט –

English translation 402

no one has addressed it since then! It was written in several notes –

האט קיינער זיך אויף דעם ניט געשטעלט זינט דעמולט! מ'האט עס פארשריבן אין כמה רשימות –

English translation 403

but afterwards he put it aside on the shelf and since then it has remained there and no one pays attention to it,

אבער דערנאך האט ער דאס אוועקגעשטעלט אויף דער פאליצע און זינט דעמולט איז דאס דארטן געבליבן שטיין און דאס קומט צו קיינעם ניט אן,

English translation 404

because if the sicha had been publicized,

ווייל אויב מ'וואלט מפרסם געווען די שיחה,

English translation 405

someone would certainly have had something to write and publicize about it,

וואלט אימיצער זיכער געהאט וואס צו שרייבן ומפרסם זיין וועגן דעם,

English translation 406

and perhaps find an explanation,

און אפשר געפינען א ביאור,

English translation 407

or at least say that it is "incomprehensible" or that it remains requiring further study!

אדער עכ"פ זאגן אז ס'איז "אין להבין" אדער דאס בלייבט אז צריך עיון!

English translation 408

The explanation of this in the inner dimension of the matters –

דעם ביאור בזה בפנימיות הענינים –

English translation 409

will be understood by prefacing a remark in the matter that is discussed in the maamar in Torah Ohr at the end of our parshah

וועט מען פארשטיין בהקדים א הערה אין דעם ענין וואס רעדט זיך אין דעם מאמר בתורה אור סוף פרשתנו

English translation 410

(that the establishment of Chanukah is not on the day of victory in the war (on the 24th of Kislev) but on the day of rest),

(אז קביעות חנוכה איז ניט ביום נצחון המלחמה (בכ"ד כסלו) נאר ביום המנוחה),

English translation 411

and before this –

ולפני זה –

English translation 412

a remark before the remark:

א הערה לפני הערה:

English translation 413

It is known that once they were very careful not to touch a maamar of a Rebbe.

ס'איז ידוע אז אמאל האט מען זיך זייער געהיט זיך צוצורירן צו א מאמר פון א רבי'ן.

English translation 414

Certainly they studied the maamar with depth,

זיכער האט מען געלערנט דעם מאמר בעיון,

English translation 415

with diligence and perseverance,

בשקידה ובהתמדה,

English translation 416

with all your heart and with all your soul and with all your might –

בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך –

English translation 417

but they were careful not to delve into it and engage in pilpul with questions and discussions, etc.

אבער מ'האט זיך געהיט ניט צו פאָרקען זיך און מפלפל זיין בזה מיט קשיות ושקו"ט וכו'.

English translation 418

And as is known the story,

וכידוע די מעשה,

English translation 419

that when someone began to delve and engage in pilpul in a Chassidic maamar of a Rebbe,

אז בשעת איינער האט זיך אנגעהויבן פאָרקען און מפלפל זיין אין א מאמר חסידות פון רבי'ן,

English translation 420

R' David Hershel

האט ר' דוד הירשל

English translation 421

(so he was called even though he was among the important of the elder Chassidim45]

(אזוי האט מען אים גערופן אע"פ וואס ער איז געווען פון די חשובים צווישן עלטערע חסידים 45]

English translation 422

rebuked him for it:

אים אויסגערעדט דערפאר:

English translation 423

How is it possible that the Rebbe said a maamar and he approaches it with his intellect and engages in pilpul with questions,

היתכן אז דער רבי האט געזאגט א מאמר און ער רירט זיך צו דעם צו מיט זיין שכל און איז זיך אין דעם מפלפל מיט קשיות,

English translation 424

and then answers the questions and then asks further a question on the answer, etc.?

און דערנאך פארענטפערן די קשיות און דערנאך פרעגן ווייטער א קשיא אויף דער פארענטפערונג וכו'?

English translation 425

A Chassidic maamar must be studied in the manner of "naaseh"

א מאמר חסידות דארף מען לערנען באופן פון "נעשה"

English translation 426

(before nishma)

(קודם לנשמע)

English translation 427

and not mix in one's own intellect and reasoning. Even if it is an intellect of the G-dly soul –

און ניט אריינמישן דעם אייגענעם שכל און סברות. אפילו אויב דאס איז א שכל פון נפש האלקית –

English translation 428

one must also be careful in this,

דארף מען זיך אויך היטן אין דעם,

English translation 429

all the more so that perhaps the intellect of the animal soul is mixed into it.

עאכו"כ אז אפשר איז אין דעם אריינגעמישט דער שכל פון נה"ב.

English translation 430

And the things that need to be guarded against in a maamar –

און די זאכן וואס מ'דארף באווארענען אין מאמר –

English translation 431

the Rebbes themselves warned about,

האבן די רביים אליין באווארנט,

English translation 432

and if not –

און אויב ניט –

English translation 433

it is a proof that one need not guard against them!

איז א ראי' אז מ'דארף זיי ניט באווארענען!

English translation 434

The Nasi of our generation, however, instituted that now the order is that one must engage in pilpul in the maamarim with a discussion of one's own intellect just like a discussion in the study of nigleh46,

נשיא דורנו האט אבער אויפגעטאן אז איצטער איז דער סדר אז מ'דארף זיך מפלפל זיין אין די מאמרים מיט א שקו"ט פון דעם אייגענעם שכל פונקט ווי א שקו"ט בלימוד הנגלה 46,

English translation 435

because the maamarim of Chassidus are a part of the Oral Torah where there must be understanding and comprehension according to halachah47. Along with this there is the warning that one may not innovate from one's own,

ווארום די מאמרי חסידות זיינען א חלק פון תושבע"פ וואו עס מוז זיין הבנה והשגה ע"פ הלכה 47. דערביי איז דא די באווארעניש אז מ'טאר ניט מחדש זיין מדילי',

English translation 436

rather one must study the maamarim of the Rebbes,

נאר מ'דארף לערנען די מאמרים פון די רביים,

English translation 437

but in this itself –

אבער בזה גופא –

English translation 438

one must engage in pilpul in it with one's own intellect and ask questions and answer, etc.

דארף מען זיך מפלפל זיין בזה מיטן אייגענעם שכל און פרעגן קשיות און פארענטפערן וכו'.

English translation 439

And as we see in practice that in our generation this is the order of study. And with the explanation –

און ווי מ'זעט בפועל אז בדורנו זה איז אזוי דער סדר הלימוד. און מיט דער הסברה –

English translation 440

that since through this one comes to understanding in Chassidus and in fear of Heaven –

אז וויבאלד אז דורך דעם קומט צו אין הבנה בחסידות און אין יראת שמים –

English translation 441

it is a permissible thing,

איז דאס א דבר המותר,

English translation 442

and moreover –

און נאכמער –

English translation 443

a desirable thing.

א דבר הרצוי.

English translation 444

Based on this, one must understand a seemingly wondrous matter in the conclusion of the maamar in Torah Ohr at the end of our parshah –

עפ"ז דארף מען פארשטיין א דבר פלא לכאורה אין דעם סיום המאמר בתורה אור בסוף פרשתנו –

English translation 445

and with a preface:

ובהקדים:

English translation 446

It has been spoken about many times48 that one finds a wondrous matter in Chassidic maamarim in general:

מ'האט גערעדט כמ"פ 48 אז מ'געפינט א דבר פלא במאמרי חסידות בכלל:

English translation 447

In the Chassidic discourses of Pesach, it speaks about the superiority of the festival of Pesach

אין דרושי חסידות פון פסח רעדט זיך וועגן דער מעלה פון חג הפסח

English translation 448

(the Festival of Matzos)

(חג המצות)

English translation 449

that there is none above it,

אז אין למעלה ממנו,

English translation 450

that is, it is higher than Shavuos and Sukkos and all other festivals. When it comes to the discourses of Shavuos –

דאס איז העכער פאר שבועות וסוכות ושאר כל המועדים. ווען עס קומט צו די דרושי שבועות –

English translation 451

the same thing is said about the festival of Shavuos,

רעדט זיך די זעלבע זאך וועגן חג השבועות,

English translation 452

that there is none above it,

אז אין למעלה ממנו,

English translation 453

and it is higher than Pesach and Sukkos, etc.

און דאס איז העכער פאר פסח און פאר סוכות וכו'.

English translation 454

When it comes to the discourses of Sukkos it is the same thing –

ווען עס קומט צו דרושי סוכות איז די זעלבע זאך –

English translation 455

it is explained how there is none above the festival of Sukkos.

מ'איז מבאר ווי אין למעלה מחג הסוכות.

English translation 456

And so too regarding all other special times about which Chassidus speaks!

ועד"ז בנוגע צו אלע אנדערע זמנים מיוחדים וועגן וועלכע עס רעדט זיך אין חסידות!

English translation 457

So the explanation of this is,

איז דער ביאור בזה,

English translation 458

that this is indeed the reality:

אז אזוי איז טאקע די מציאות:

English translation 459

When a particular time, season, and festival arrives,

ווען עס קומט א זמן ומועד וחג מסויים,

English translation 460

at that time this particular festival is the mitzvah regarding which one is more vigilant49,

איז בזמן זה אט דער מועד די מצוה דהוי זהיר בי' טפי 49,

English translation 461

in the language of the AriZal

בלשון האריז"ל

English translation 462

(brought in many places in Chassidus50) –

(געבראכט בכ"מ בחסידות 50) –

English translation 463

the "gate" through which all other matters ascend. Therefore:

דער "שער" דורך וועלכן עס זיינען עולה שאר כל הענינים. דעריבער:

English translation 464

When the festival of Pesach arrives,

ווען עס קומט חג הפסח,

English translation 465

one speaks of the superiority of the festival of Pesach over all other festivals,

רעדט מען אין דער מעלה פון חג הפסח לגבי שאר כל המועדים,

English translation 466

because then the superiority of Pesach stands out and it is the "gate" through which all other matters and superiorities ascend.

ווייל דעמולט שטייט די מעלה פון פסח בהדגשה און דאס איז דער "שער" דורך וועלכן שאר כל הענינים והמעלות זיינען עולה.

English translation 467

And so too when the festival of Shavuos and the festival of Sukkos, etc., arrive.

ועד"ז ווען עס קומט חגה"ש וחגה"ס וכיו"ב.

English translation 468

Accordingly, it seemingly should have also been the case regarding the maamar in Torah Or at the end of our parshah and the maamar in Likkutei Torah on Parshas Tetzaveh:

לפי"ז האט לכאורה אזוי אויך געדארפט זיין בנוגע צו דעם מאמר בתו"א סוף פרשתנו און דעם מאמר בלקו"ת פ' צו:

English translation 469

It is simply understood,

ס'איז פארשטאנדיק בפשטות,

English translation 470

that a maamar which is connected to a specific time was generally said by the Rebbes in that time itself,

אז א מאמר וואס איז פארבונדן מיט א זמן מסויים האבן די רביים ע"פ רוב געזאגט אין דעם זמן עצמו,

English translation 471

not before it or after it, nor at another time.

ניט לפני זה אדער לאחרי זה און ניט בזמן אחר.

English translation 472

And accordingly, it is understood regarding the maamarim in Torah Or and Likkutei Torah,

ועד"ז איז מובן בנוגע צו די מאמרים אין תו"א ולקו"ת,

English translation 473

that generally the Alter Rebbe said the maamarim on these parshiyos.

אז ע"פ רוב האט דער אלטער רבי געזאגט די מאמרים בפרשיות אלו.

English translation 474

And accordingly, the maamarim connected to festivals

ועד"ז די מאמרים פארבונדן מיט מועדים

English translation 475

(Chanukah and the like)

(חנוכה וכיו"ב)

English translation 476

were simply also said on the festival about which the maamar speaks.

זיינען בפשטות אויך געזאגט געווארן אין דעם מועד וועגן וועלכן עס רעדט זיך אין דעם מאמר.

English translation 477

And since "the Torah speaks of the majority"51,

און וויבאלד אז "תורה על הרוב תדבר" 51,

English translation 478

one must say that also the maamar in Torah Or at the end of our parshah, which begins with a discourse on a verse from the haftarah of Shabbos Chanukah

מוז מען זאגן אז אויך דער מאמר בתו"א סוף פרשתנו וואס הויבט זיך אן מיט א ד"ה פון א פסוק פון דער הפטורה פון שבת חנוכה

English translation 479

("So said Hashem of Hosts: If you will walk in My ways etc., and I will give you walkers among these who stand"52) –

("כה אמר ה' צבאות אם בדרכי תלך כו' ונתתי לך מהלכים בין העומדים האלה" 52) –

English translation 480

was simply said

איז בפשטות געזאגט געווארן

English translation 481

(by the Alter Rebbe)

(ע"י אדה"ז)

English translation 482

not on Parshas Vayeishev

ניט בפ' וישב

English translation 483

(which was not Shabbos Chanukah),

(וואס איז ניט געווען שבת חנוכה),

English translation 484

but on Shabbos Chanukah when the haftarah was said53. It is entirely unfitting to say that the Alter Rebbe said the maamar on a Shabbos

נאר בשבת חנוכה ווען מ'האט געזאגט די הפטורה 53. ס'פאסט לגמרי ניט זאגן אז דער אלטער רבי האט געזאגט דעם מאמר אין א שבת

English translation 485

(Parshas Vayeishev and the like)

(פ' וישב וכיו"ב)

English translation 486

when the haftarah was not said!

ווען מ'האט ניט געזאגט די הפטורה!

English translation 487

And accordingly, the maamar in Likkutei Torah on Parshas Tetzaveh, beginning "To understand why the festival of Pesach is on the day the miracle occurred, unlike Chanukah and Purim which are on the day of rest",

ועד"ז דער מאמר בלקו"ת פ' צו ד"ה "להבין מפני מה יו"ט דפסח הוא ביום שנעשה הנס משא"כ בחנוכה ופורים שהן ביום המנוחה",

English translation 488

which speaks about Pesach –

וואס רעדט זיך וועגן פסח –

English translation 489

was simply said on the festival of Pesach54,

איז בפשטות געזאגט געווארן בחג הפסח 54,

English translation 490

not at another time.

ניט בזמן אחר.

English translation 491

Even if there was an exception

אפילו אויב ס'איז געווען א יוצא מן הכלל

English translation 492

(that the Alter Rebbe said a maamar not in its time,

(אז דער אלטער רבי האט געזאגט א מאמר ניט בזמנו,

English translation 493

on Shabbos Chanukah) –

בשבת חנוכה) –

English translation 494

it should have been noted somewhere. And especially now that we see from the manuscripts when the maamarim were said.

האט וועגן דעם געדארפט ערגעץ שטיין. ובפרט אז איצטער זעט מען שוין פון די כתבי יד ווען די מאמרים זיינען געזאגט געווארן.

English translation 495

Accordingly, on the other hand, one must understand:

לפי"ז דארף מען פארשטיין לאידך גיסא:

English translation 496

Since the maamar

וויבאלד אז דער מאמר

English translation 497

(beginning "So said Hashem of Hosts etc.")

(ד"ה כה אמר ה' צבאות גו')

English translation 498

is a maamar of Chanukah

איז א מאמר פון חנוכה

English translation 499

(the haftarah of Shabbos Chanukah)

(די הפטורה פון שבת חנוכה)

English translation 500

and was said on Shabbos Chanukah –

און איז געזאגט געווארן בשבת חנוכה –

English translation 501

why did the Tzemach Tzedek place it in Torah Or among the discourses on Parshas Vayeishev –

פארוואס האט עס דער צ"צ אריינגעשטעלט אין תורה אור צווישן די דרושים בפ' וישב –

English translation 502

what connection does it have with Parshas Vayeishev,

וואס האט עס פאר א שייכות מיט פ' וישב,

English translation 503

and especially since in many years Parshas Vayeishev falls before Chanukah?

ובפרט אז בכמה שנים איז פ' וישב פאר חנוכה?

English translation 504

Furthermore:

נאכמער:

English translation 505

Several Chanukah discourses did the Tzemach Tzedek place in Parshas Vayeishev,

כמה דרושי חנוכה האט דער צ"צ אריינגעשטעלט בפ' וישב,

English translation 506

and several

און כמה

English translation 507

(most)

(רוב)

English translation 508

Chanukah discourses did he place in Parshas Mikeitz?!

דרושי חנוכה האט ער אריינגעשטעלט בפ' מקץ?!

English translation 509

In the books of the Mitteler Rebbe, this is initially not a question,

אין די ספרים פון דעם מיטעלן רבי'ן איז דאס לכתחילה קיין שאלה ניט,

English translation 510

because the Chanukah discourses are not placed within the parshiyos of the Torah

ווייל די דרושי חנוכה זיינען ניט אריינגעשטעלט בתוך פרשיות התורה

English translation 511

(as in Torah Or),

(ווי אין תורה אור),

English translation 512

rather for this there is a separate book –

נאר אויף דעם איז דא א באזונדער ספר –

English translation 513

the book "Shaarei Orah" which consists of "Shaar HaChanukah" that contains only Chanukah discourses where matters of Chanukah are discussed per se,

דער ספר "שערי אורה" וואס באשטייט פון "שער החנוכה" וואס אנטהאלט נאר דרושי חנוכה וואו עס רעדט זיך וועגן עניני חנוכה בפ"ע,

English translation 514

and afterwards "Shaar HaPurim" which contains only Purim discourses.

און דערנאך "שער הפורים" וואס אנטהאלט נאר דרושי פורים.

English translation 515

And accordingly in the Siddur –

ועד"ז אין סידור –

English translation 516

this is also not divided by sedros,

איז דאס אויך ניט פאנאנדערגעטיילט אויף סדרות,

English translation 517

rather regarding each festival it is discussed in a separate gate:

נאר וועגן יעדער מועד רעדט זיך אין א באזונדער שער:

English translation 518

Shaar HaChanukah,

שער החנוכה,

English translation 519

Shaar HaPurim,

שער הפורים,

English translation 520

and so on regarding the other festivals.

וכיו"ב בנוגע לשאר המועדים.

English translation 521

And in his book Toras Chaim, which is divided by parshiyos –

און בספרו תורת חיים וואס איז יע פאנאנדערגעטיילט אויף פרשיות –

English translation 522

there are no Chanukah discourses there. In addition to the fact that part of that book55 was printed not during the lifetime of the Mitteler Rebbe but by his sons.

זיינען דארטן ניטא קיין דרושי חנוכה. נוסף לזה וואס א טייל פון דעם ספר 55 איז געדרוקט געווארן ניט בחייו פון דעם מיטעלן רבי'ן נאר ע"י בניו.

English translation 523

The only place where one finds Chanukah discourses and the like placed within the parshiyos –

דער איינציקער ארט וואו מ'געפינט דרושי חנוכה וכיו"ב אריינגעשטעלט בתוך הפרשיות –

English translation 524

and by the Tzemach Tzedek himself –

און ע"י הצ"צ עצמו –

English translation 525

is in Torah Or. One must understand as above –

איז אין תורה אור. דארף מען פארשטיין כנ"ל –

English translation 526

why did the Tzemach Tzedek place the maamar

פארוואס דער צ"צ האט אריינגעשטעלט דעם מאמר

English translation 527

(beginning "So said Hashem etc.")

(ד"ה כה אמר ה' גו')

English translation 528

among the discourses of Parshas Vayeishev,

צווישן דרושי פ' וישב,

English translation 529

and in general –

און בכלל –

English translation 530

several Chanukah discourses in Parshas Vayeishev,

כמה דרושי חנוכה בפ' וישב,

English translation 531

and several discourses in Parshas Mikeitz?

וכמה דרושים בפ' מקץ?

English translation 532

And one can say the simple explanation

ויש לומר הביאור בפשטות

English translation 533

(based on the above that most maamarim in Torah Or and Likkutei Torah are maamarim that the Alter Rebbe said on the corresponding parshah):

(ע"פ הנ"ל אז רוב המאמרים בתו"א ולקו"ת זיינען מאמרים וואס דער אלטער רבי האט געזאגט בפרשה המתאימה):

English translation 534

Because in the year of the saying of the maamar, Shabbos Chanukah

ווייל בשנת אמירת המאמר איז דער שבת חנוכה

English translation 535

(when this maamar was said)

(ווען ס'איז געווען אמירת מאמר זה)

English translation 536

was Shabbos Parshas Vayeishev56,

געווען ש"פ וישב 56,

English translation 537

Therefore the Tzemach Tzedek placed it among the discourses of Parshas Vayeishev.

דעריבער האט עס דער צ"צ אריינגעשטעלט צווישן די דרושים פון פ' וישב.

English translation 538

And accordingly, he placed the aforementioned maamar on matters of Pesach

ועד"ז האט ער אריינגעשטעלט דעם מאמר הנ"ל בעניני פסח

English translation 539

(which was said on Pesach)

(וואס איז געזאגט געווארן פסח)

English translation 540

among the discourses of Parshas Tetzaveh,

צווישן די דרושים פון פ' צו,

English translation 541

because in the year of the saying of the maamar, this was in Parshas Tetzaveh.

ווייל בשנת אמירת המאמר איז דאס געווען אין פ' צו.

English translation 542

And for this reason it is also understood that the many discourses of Chanukah that the Tzemach Tzedek placed in Parshat Vayeishev and many

ומהאי טעמא איז אויך מובן דאס וואס כמה דרושי חנוכה האט דער צ"צ אריינגעשטעלט בפ' וישב און כמה

English translation 543

(most)

(רוב)

English translation 544

discourses of Chanukah –

דרושי חנוכה –

English translation 545

in Parshat Miketz:

בפ' מקץ:

English translation 546

The maamarim that the Alter Rebbe said during the days of Chanukah when the weekly parshah was Parshat Vayeishev –

די מאמרים וואס דער אלטער רבי האט געזאגט בימי חנוכה ווען די פרשה פון וואך איז געווען פ' וישב –

English translation 547

the Tzemach Tzedek placed in Parshat Vayeishev,

האט דער צ"צ אריינגעשטעלט בפ' וישב,

English translation 548

and the maamarim that he said during the days of Chanukah when the weekly parshah was Parshat Miketz –

און די מאמרים וואס ער האט געזאגט בימי חנוכה ווען פרשת השבוע איז געווען פ' מקץ –

English translation 549

he placed in Parshat Miketz.

האט ער אריינגעשטעלט בפ' מקץ.

English translation 550

That is, the Chanukah maamarim in Parshat Vayeishev become a part of the Chassidic parshah with which one must live in Parshat Vayeishev,

ד. ה. אז די מאמרי חנוכה בפ' וישב ווערן א חלק פון דער חסיד'ישער פרשה מיט וועלכער מ'דארף לעבן בפ' וישב,

English translation 551

even though in some years Parshat Vayeishev is before Chanukah;

אע"פ וואס בכמה שנים איז פ' וישב פאר חנוכה;

English translation 552

and the Chanukah maamarim in Parshat Miketz become a part of the Chassidic parshah with which one must live in Parshat Miketz,

און די מאמרי חנוכה בפ' מקץ ווערן א חלק פון דער חסיד'ישער פרשה מיט וועלכע מ'דארף לעבן בפ' מקץ,

English translation 553

even though in some years Parshat Miketz is after Chanukah.

אע"פ וואס בכמה שנים איז פ' מקץ נאך חנוכה.

English translation 554

But it is understood,

אבער ס'איז מובן,

English translation 555

that the very fact that some Chanukah maamarim are in Parshat Vayeishev and the other Chanukah maamarim are in Parshat Miketz –

אז דאס גופא וואס די מאמרי חנוכה זיינען בפ' וישב און די אנדערע מאמרי חנוכה זיינען בפ' מקץ –

English translation 556

also proves that these Chanukah discourses in Parshat Vayeishev have a connection to Parshat Vayeishev,

באווייזט אויך אז די דרושי חנוכה בפ' וישב האבן א שייכות מיט פ' וישב,

English translation 557

and the Chanukah discourses in Parshat Miketz have a connection to Parshat Miketz.

און די דרושי חנוכה בפ' מקץ האבן א שייכות מיט פ' מקץ.

English translation 558

After the above introduction –

לאחרי הקדמה הנ"ל –

English translation 559

that the maamar beginning "Ko Amar Hashem"

אז דער מאמר ד"ה כה אמר ה'

English translation 560

(in Torah Or at the end of our parshah)

(בתו"א סוף פרשתנו)

English translation 561

was said on Shabbat Chanukah,

איז געזאגט געווארן בשבת חנוכה,

English translation 562

and the maamar in Likkutei Torah Parshat Tzav was said on Pesach

און דער מאמר בלקו"ת פ' צו איז געזאגט געווארן בפסח

English translation 563

(as above section 11),

(כנ"ל סי"א),

English translation 564

and that the order in Chassidic maamarim is that in the maamar said at a particular time, one speaks then about the superiority of that time over all other times

און אז דער סדר במאמרי חסידות איז אז אין דעם מאמר וואס מ'זאגט בזמן מסויים רעדט מען דעמולט וועגן דער מעלה פון יענעם זמן לגבי שאר כל הזמנים

English translation 565

(as above section 10) –

(כנ"ל ס"י) –

English translation 566

the question arises in our case:

ווערט די שאלה בנדו"ד:

English translation 567

Granted, in the maamar in Likkutei Torah Parshat Tzav,

בשלמא אין דעם מאמר בלקו"ת פ' צו,

English translation 568

it is understandable why he explains "to understand why the festival of Pesach is on the day the miracle occurred, unlike Chanukah and Purim which are on the day of rest" –

איז פארשטאנדיק וואס ער איז מבאר "להבין מפני מה יו"ט דפסח הוא ביום שנעשה הנס משא"כ בחנוכה ופורים שהן ביום המנוחה" –

English translation 569

because the maamar was said during the days of Pesach,

ווארום דער מאמר איז געזאגט געווארן בימי הפסח,

English translation 570

when one speaks about the superiority of Pesach over all other festivals,

וואס דעמולט רעדט מען במעלת הפסח לגבי שאר כל המועדים,

English translation 571

therefore he speaks about the difference between Pesach and Chanukah and Purim,

דערפאר רעדט ער וועגן דעם חילוק צווישן פסח און חנוכה ופורים,

English translation 572

because from this explanation one derives the superiority of Pesach,

ווייל פון דעם ביאור האט מען ארויס די מעלה פון פסח,

English translation 573

that Chanukah and Purim are connected only to the aspect of Memale,

אז חנוכה ופורים זיינען פארבונדן נאר מיט בחי' ממלא,

English translation 574

because of which one must proceed with order and gradation,

וואס מצד דעם דארף מען גיין מיט א סדר והדרגה,

English translation 575

first the victory of the war against the opposing side,

פריער נצחון המלחמה מיטן צד שכנגד,

English translation 576

and one cannot immediately take hold of the most sublime revelation etc.

און מ'קען ניט גלייך פארנעמען דעם גילוי הכי נעלה כו'.

English translation 577

Therefore they were established not on the day of the miracle of the victory of the war but on the day after it;

דערפאר זיינען זיי נקבע געווארן ניט ביום הנס דנצחון המלחמה נאר ביום שלאח"ז;

English translation 578

in contrast, the miracle of Pesach came from the aspect of Sovev,

משא"כ דער נס פון פסח איז געקומען פון בחי' סובב,

English translation 579

which is not in the aspect of division,

וואס איז ניט בבחי' התחלקות,

English translation 580

therefore both things can be simultaneously,

דערפאר קענען זיין ביידע זאכן בבת אחת,

English translation 581

"healing Israel and smiting Egypt".

"רפוא לישראל ונגוף למצרים".

English translation 582

From this emerges the most sublime superiority of Pesach over Chanukah and Purim –

וואס דערפון קומט ארויס די מעלה הכי נעלית פון פסח לגבי חנוכה ופורים –

English translation 583

in accordance with the fact that this maamar is a maamar of Pesach when one must speak about the superiority of Pesach.

בהתאם לזה וואס דער מאמר איז א מאמר פון פסח ווען מ'דארף רעדן במעלת פסח.

English translation 584

But in Torah Or at the end of our parshah

אבער בתו"א סוף פרשתנו

English translation 585

(beginning "Ko Amar Hashem"),

(ד"ה כה אמר ה'),

English translation 586

it is entirely not understood why he speaks there about "the matter of the miracle that occurred on Chanukah etc. that first there was war and afterwards the miracle on the day of rest":

איז אינגאנצן ניט פארשטאנדיק פארוואס ער רעדט דארטן וועגן "ענין הנס שהי' בחנוכה כו' שהי' תחלה מלחמה ואח"כ הנס ביום מנוחה":

English translation 587

This is after all a maamar of Shabbat Chanukah

דאס איז דאך א מאמר פון שבת חנוכה

English translation 588

(not of the days of Pesach),

(ניט פון ימי הפסח),

English translation 589

when one must speak about the superiority of Chanukah even over Pesach –

ווען מ'דארף רעדן במעלת חנוכה אפילו לגבי פסח –

English translation 590

so why does he speak there that on Chanukah "first there was war and afterwards the miracle on the day of rest",

איז ווי קומט ער דארטן רעדן אז בחנוכה "הי' תחלה מלחמה ואח"כ הנס ביום מנוחה",

English translation 591

which not only is this seemingly not a superiority of Chanukah,

וואס ניט נאר אז דאס איז לכאורה ניט קיין מעלה פון חנוכה,

English translation 592

but on the contrary –

נאר אדרבה –

English translation 593

this brings out the deficiency of Chanukah relative to Pesach

דאס ברענגט ארויס דעם חסרון פון חנוכה לגבי פסח

English translation 594

(as explained in Likkutei Torah Parshat Tzav)?!

(כמבואר בלקו"ת פ' צו)?!

English translation 595

The explanation of this is –

איז דער ביאור בזה –

English translation 596

that this is precisely the point,

אז היא הנותנת,

English translation 597

and here one sees the great precision in Chassidic maamarim,

און אט דא זעט מען דעם גודל הדיוק במאמרי חסידות,

English translation 598

not only in general matters but also in the finest details:

ניט נאר בענינים כלליים נאר אויך בפרטי פרטים:

English translation 599

The comparison of Chanukah and Purim to Pesach

די צוגלייכעניש פון חנוכה ופורים צו פסח

English translation 600

("to understand why the festival of Pesach is on the day the miracle occurred, unlike Chanukah and Purim which are on the day of rest")

("להבין מפני מה יו"ט דפסח הוא ביום שנעשה הנס משא"כ בחנוכה ופורים שהן ביום המנוחה")

English translation 601

which indeed brings out the superiority of Pesach over Chanukah –

וואס ברענגט טאקע ארויס מעלת פסח לגבי חנוכה –

English translation 602

is discussed specifically in that maamar in Likkutei Torah

רעדט זיך דוקא אין דעם מאמר בלקו"ת

English translation 603

(Parshat Tzav),

(פ' צו),

English translation 604

because since this is a maamar of the days of Pesach, he wants to bring out the superiority of Pesach over Chanukah and Purim,

ווייל היות אז דאס איז א מאמר פון ימי הפסח וויל ער ארויסברענגען די מעלה פון פסח לגבי חנוכה ופורים,

English translation 605

Sovev over Memale;

סובב לגבי ממלא;

English translation 606

But in Torah Or

אבער אין תו"א

English translation 607

(at the end of our parshah)

(סוף פרשתנו)

English translation 608

he indeed does not bring the comparison to the festival of Pesach,

ברענגט ער טאקע ניט דעם דמיון צו חג הפסח,

English translation 609

he speaks only about Chanukah

ער רעדט נאר וועגן חנוכה

English translation 610

(and Purim),

(ופורים),

English translation 611

that "first there was war and afterwards the miracle on the day of rest",

אז "תחלה הי' מלחמה ואח"כ הנס ביום מנוחה",

English translation 612

and does not mention at all the matter of Pesach

און דערמאנט אינגאנצן ניט דעם ענין פון פסח

English translation 613

(that Pesach was established on the day the miracle occurred)!

(אז פסח איז נקבע געווארן ביום שנעשה הנס)!

English translation 614

Since this is a maamar of Chanukah, he wants to discuss here the explanation of the superiority of Chanukah,

ווארום היות אז דאס איז א מאמר פון חנוכה וויל ער דא רעדן בביאור מעלת חנוכה,

English translation 615

not the superiority of Pesach. So if he would bring the analogy to Pesach, the superiority of Pesach relative to Chanukah would be emphasized,

ניט במעלת פסח. איז אויב ער וועט ברענגען דעם דמיון צו פסח וועט זיין מודגש די מעלה פון פסח לגבי חנוכה,

English translation 616

that Pesach comes from the aspect of Sovev which is higher than Chanukah which comes from the aspect of Memalei

אז פסח קומט מבחי' סובב וואס איז העכער פאר חנוכה וואס קומט מבחי' ממלא

English translation 617

(as is indeed explained in the maamar of Pesach in Likkutei Torah).

(ווי דאס איז טאקע מבואר אין דעם מאמר פון פסח בלקו"ת).

English translation 618

Therefore, he does not bring there the analogy to Pesach,

דערפאר ברענגט ער דארטן ניט דעם דמיון צו פסח,

English translation 619

and he only brings the matter that on Chanukah "first there was war and afterwards the miracle on a day of rest" –

און ברענגט נאר דעם ענין אז בחנוכה "הי' תחלה מלחמה ואח"כ הנס ביום מנוחה" –

English translation 620

because with this he does not intend to explain that the miracle of Chanukah is only through the revelation from the aspect of Memalei Kol Almin,

ווייל דערמיט וויל ער ניט מבאר זיין אז דער נס פון חנוכה איז נאר ע"י הגילוי מבחי' ממכ"ע,

English translation 621

lower than the miracle of Pesach through the revelation from the aspect of Sovev Kol Almin

למטה פון דער נס דפסח ע"י גילוי מבחי' סוכ"ע

English translation 622

(as explained in Likkutei Torah Parshas Tavo),

(כמבואר בלקו"ת פ' צו),

English translation 623

but on the contrary –

נאר אדרבה –

English translation 624

the superiority that exists in Chanukah, as it is expressed in the very fact that on Chanukah "first there was war and afterwards the miracle on a day of rest":

די מעלה וואס איז דא אין חנוכה ווי דאס דריקט זיך אויס אין דעם גופא וואס בחנוכה "הי' תחלה מלחמה ואח"כ הנס ביום מנוחה":

English translation 625

The superiority in this is understood from what is explained in the maamar

די מעלה בזה איז מובן מהמבואר אין דעם מאמר

English translation 626

(in Torah Or our parshah57),

(בתו"א פרשתנו 57),

English translation 627

that the fact that on Chanukah

אז דאס וואס בחנוכה

English translation 628

(and Purim)

(ופורים)

English translation 629

"first there was war and afterwards the miracle on a day of rest" is connected with the descent of the soul into the body, even the descent into exile,

"הי' תחלה מלחמה ואח"כ הנס ביום מנוחה" איז פארבונדן מיט ירידת הנשמה בגוף ביז דער ירידה אין גלות,

English translation 630

where the service in exile is in a manner of war

וואס די עבודה אין גלות אין באופן של מלחמה

English translation 631

("all the days of the duration of the exile, it is all in the aspect of war").

("כל ימי משך זמן הגלות הכל היא בבחי' מלחמה").

English translation 632

But the descent is for the purpose of ascent:

אבער די ירידה איז צורך עלי':

English translation 633

before the descent of the soul into the body, the souls were in the aspect of "standing",

לפני ירידת הנשמה בגוף זיינען די נשמות געווען בבחי' עומדים,

English translation 634

but through the descent they become "walking",

אבער דורך דער ירידה ווערן זיי מהלכים,

English translation 635

until the perfection of the walking in the future to come

ביז צו דער שלימות ההליכה לע"ל

English translation 636

(the "miracle on a day of rest" that comes after the war).

(דער "נס ביום מנוחה" וואס קומט לאחרי המלחמה).

English translation 637

This is also connected with Parshas Vayeishev –

וואס דאס איז אויך פארבונדן מיט פ' וישב –

English translation 638

as explained in Torah Or at the beginning of our parshah58 regarding the matter of "And Yaakov settled in the land of his father's sojournings, in the land of Canaan",

כמבואר בתו"א ריש פרשתנו 58 בענין "וישב יעקב בארץ מגורי אביו בארץ כנען",

English translation 639

that "the land of Canaan" refers to the descent of the soul into the body and the descent into exile,

אז "ארץ כנען" גייט אויף ירידת הנשמה בגוף וירידה בגלות,

English translation 640

which is in the manner of "Canaan" which means "merchant"59,

וואס איז באופן פון "כנען" שפירושו "סוחר" 59,

English translation 641

for when Jews descend into exile they are like a "merchant",

ווארום בשעת אידן זיינען יורד אין גלות זיינען זיי בדוגמא ווי א "סוחר",

English translation 642

who invests money in order to profit more than he invested –

וואס איז משקיע ממון בכדי מרויח זיין נאכמער וויפל ער האט משקיע געווען –

English translation 643

because the descent into exile is for the purpose of ascent in order to profit more than one had before the descent.

ווייל די ירידה אין גלות איז צורך עלי' בכדי צו מרויח זיין מער וויפל מ'האט געהאט לפני הירידה.

English translation 644

It follows,

קומט אויס,

English translation 645

that what is stated in the maamar of Chanukah

אז דאס וואס עס שטייט אין דעם מאמר פון חנוכה

English translation 646

(in Torah Or at the end of our parshah)

(בתו"א סוף פרשתנו)

English translation 647

that on Chanukah "first there was war and afterwards the miracle on a day of rest",

אז בחנוכה "הי' תחלה מלחמה ואח"כ הנס ביום מנוחה",

English translation 648

is not a deficiency of Chanukah,

איז ניט א חסרון פון חנוכה,

English translation 649

but rather in this is expressed

נאר אין דעם ברענגט זיך ארויס

English translation 650

(according to the explanation in this maamar)

(לויטן ביאור במאמר זה)

English translation 651

the great superiority of Chanukah.

די מעלה גדולה פון חנוכה.

English translation 652

That is:

דאס הייסט:

English translation 653

Although in both maamarim

אע"פ וואס אין ביידע מאמרים

English translation 654

(in Torah Or and in Likkutei Torah)

(אין תו"א און אין לקו"ת)

English translation 655

the matter is brought that on Chanukah

ברענגט זיך דער ענין אז בחנוכה

English translation 656

(and Purim)

(ופורים)

English translation 657

"first there was war and afterwards the miracle on a day of rest" –

איז "תחלה הי' מלחמה ואח"כ הנס ביום מנוחה" –

English translation 658

it is brought, however, in these two maamarim for two completely opposite reasons:

ברענגט זיך עס אבער אין די צוויי מאמרים צוליב צוויי אינגאנצן פארקערטע טעמים:

English translation 659

In the maamar in Likkutei Torah –

אין דעם מאמר בלקו"ת –

English translation 660

which is a maamar of the festival of Pesach,

וואס איז א מאמר פון חג הפסח,

English translation 661

he wants to bring out the superiority of Pesach relative to Chanukah and Purim –

וויל ער ארויסברענגען די מעלה פון פסח לגבי חנוכה ופורים –

English translation 662

he brings the matter that Chanukah and Purim were established on a day of rest

ברענגט ער דעם ענין אז חנוכה ופורים זיינען נקבע געווארן ביום מנוחה

English translation 663

(and not on the day of the miracle)

(ולא ביום הנס)

English translation 664

unlike Pesach –

ניט ווי פסח –

English translation 665

in order to bring out the superiority of Pesach relative to Chanukah and Purim,

בכדי ארויסצוברענגען די מעלה פון פסח לגבי חנוכה ופורים,

English translation 666

the superiority of Sovev relative to Memalei.

די מעלה פון סובב לגבי ממלא.

English translation 667

However, in the maamar in Torah Or –

משא"כ אין דעם מאמר בתו"א –

English translation 668

which is a maamar of Chanukah,

וואס איז א מאמר פון חנוכה,

English translation 669

he wants there to bring out the superiority of Chanukah

וויל ער דארטן ארויסברענגען די מעלה פון חנוכה

English translation 670

(not of Pesach) –

(ניט פון פסח) –

English translation 671

he brings out with this the superiority of Chanukah,

ברענגט ער דערמיט ארויס די מעלה פון חנוכה,

English translation 672

the superiority of descent for the purpose of ascent.

די מעלה פון ירידה צורך עלי'.

English translation 673

According to the above explanation in Likkutei Torah, one can also explain in the inner aspect of the matters, that the opinion of the Rambam

ע"פ ביאור הנ"ל אין לקו"ת קען מען אויך מבאר זיין בפנימיות הענינים ווי שיטת הרמב"ם

English translation 674

(that the victory of the war was on the 25th of Kislev)

(אז דער נצחון המלחמה איז געווען בכ"ה כסלו)

English translation 675

is consistent with the opinion of the Alter Rebbe that it was on the 24th of Kislev:

שטימט מיט שיטת אדה"ז אז דאס איז געווען בכ"ד כסלו:

English translation 676

The Alter Rebbe explains in Likkutei Torah there, in the explanation of the difference between the miracle of Pesach which came through the revelation from the aspect of Sovev Kol Almin, and Chanukah and Purim which came through the revelation from the aspect of Memalei Kol Almin –

דער אלטער רבי איז מבאר בלקו"ת שם בביאור החילוק צווישן דעם נס פון פסח וואס איז געקומען ע"י הגילוי מבחי' סוכ"ע און חנוכה ופורים וועלכע זיינען געקומען ע"י הגילוי מבחי' ממכ"ע –

English translation 677

that from the perspective of the revelation of Memalei Kol Almin, one must proceed in order and gradation,

אז מצד דער גילוי פון ממכ"ע מוז מען גיין בסדר והדרגה,

English translation 678

and it is not possible for both matters of the removal of evil and the revelation of holiness to be simultaneously,

און עס קענען ניט זיין ביידע ענינים פון העברת הרע והתגלות הקדושה בבת אחת,

English translation 679

but first removal and afterwards the next day the revelation of holiness.

נאר פריער העברה ואח"כ למחרתו התגלות הקדושה.

English translation 680

However, Sovev Kol Almin "is not in the aspect of division and illuminates all of them as one, therefore these two things can be

משא"כ סוכ"ע "אינו בבחינת התחלקות ומאיר לכולם כאחד ע"כ יכול להיות שני דברים אלו

English translation 681

(the removal of evil and the revelation of holiness)

(העברת הרע והתגלות הקדושה)

English translation 682

in one subject: smiting the Egyptians with the plague of the firstborn and the revelation of holiness to Israel". Afterwards he adds

בנושא א' נגוף למצרים מכת בכורות והתגלות הקדושה לישראל". דערנאך איז ער מוסיף

English translation 683

(or perhaps this is a gloss of the Tzemach Tzedek):

(אדער אפשר איז דאס א הגה"ה פון צ"צ):

English translation 684

"And what is written in the books that this

"ומ"ש בספרים שזה

English translation 685

[smiting the Egyptians]

[נגוף למצרים]

English translation 686

was before midnight and this

הי' קודם חצות וזה

English translation 687

[the revelation of holiness to Israel]

[התגלות הקדושה לישראל]

English translation 688

after midnight –

לאחר חצות –

English translation 689

it is not so,

אינו,

English translation 690

but rather everything was at one time."

אלא הכל הי' בזמן א'".

English translation 691

What emerges from the addition,

וואס פון דער הוספה קומט אויס,

English translation 692

is that the revelation of Sovev Kol Almin is so much higher than the division of times that comes from Memaleh Kol Almin,

אז דער גילוי פון סוכ"ע איז עד כדי כך העכער פאר התחלקות הזמנים שמצד ממכ"ע,

English translation 693

that it precludes the revelation from the aspect of Sovev Kol Almin from being expressed in any division of time whatsoever,

אז דאס איז שולל אז דער גילוי מבחי' סוכ"ע זאל זיך אויסשטעלן אין איזה התחלקות הזמן שתהי',

English translation 694

even in the smallest division –

אפילו אין א התחלקות הכי קטנה –

English translation 695

not only a division of two separate days

ניט נאר א התחלקות פון צוויי באזונדערע טעג

English translation 696

(as is the case regarding Chanukah and Purim),

(ווי דאס איז בנוגע צו חנוכה ופורים),

English translation 697

but even not in two separate times on the same day

נאר אפילו ניט אין צוויי באזונדערע זמנים אין דעם זעלבן טאג

English translation 698

(before midday and after midday),

(לפני חצות ולאחרי חצות),

English translation 699

rather “everything was in one time.” Because every division of time,

נאר "הכל הי' בזמן א'". ווארום יעדער התחלקות פון זמן,

English translation 700

even the smallest, comes from the aspect of Memaleh Kol Almin, not from the aspect of Sovev Kol Almin.

אפילו הכי קטנה קומט מבחי' ממכ"ע ניט מבחי' סוכ"ע.

English translation 701

And based on this one can mediate

וואס עפ"ז קען מען מתווך זיין

English translation 702

(in the inner aspect of the matters)

(בפנימיות הענינים)

English translation 703

the opinion of the Rambam with the opinion of the Alter Rebbe:

שיטת הרמב"ם מיט שיטת אדה"ז:

English translation 704

Even the Rambam,

אפילו דער רמב"ם,

English translation 705

who holds that the victory in the war was on the twenty-fifth of Kislev,

וואס האלט אז דער נצחון המלחמה איז געווען בכ"ה כסלו,

English translation 706

does not learn that the miracle of the flask of oil came all at once together with the victory in the war,

לערנט ניט אז דער נס פון פך השמן איז געקומען בבת אחת צוזאמען מיט נצחון המלחמה,

English translation 707

but certainly they occurred in two separate times

נאר זיכער האבן זיי פאסירט אין צוויי באזונדערע זמנים

English translation 708

(on the twenty-fifth of Kislev itself),

(בכ"ה בכסלו עצמו),

English translation 709

as discussed above

כמדובר לעיל

English translation 710

(section 7),

(ס"ז),

English translation 711

that while in the midst of a war one does not go looking for oil!

אז בשעת מ'האלט אינמיטן א מלחמה גייט מען ניט זוכן קיין שמן!

English translation 712

That is, that both according to the Alter Rebbe and according to the Rambam, Chanukah is expressed in a division of time. The difference is only,

ד.ה. אז סיי לדעת אדה"ז און סיי לדעת הרמב"ם שטעלט זיך אויס חנוכה אין א התחלקות פון זמן. דער חילוק איז נאר,

English translation 713

that according to the Alter Rebbe it is expressed in a division of two separate days

אז לדעת אדה"ז שטעלט זיך דאס אויס אין א התחלקות פון צוויי באזונדערע ימים

English translation 714

(victory in the war on the twenty-fourth of Kislev and the miracle of the flask of oil on the day of rest on the twenty-fifth of Kislev),

(נצחון המלחמה בכ"ד בכסלו ונס דפך השמן ביום מנוחה בכ"ה בכסלו),

English translation 715

whereas according to the Rambam it is expressed in two separate times on the same day

משא"כ לדעת הרמב"ם שטעלט זיך דאס אויס אין צוויי באזונדערע זמנים באותו יום

English translation 716

(on the twenty-fifth of Kislev),

(בכ"ה בכסלו),

English translation 717

but according to both it is expressed in a division of time,

אבער לויט ביידן שטעלט זיך עס אויס אין א התחלקות פון זמן,

English translation 718

which comes from the aspect of Memaleh Kol Almin

וואס דאס קומט מבחי' ממכ"ע

English translation 719

(not like the miracle of Pesach which comes from the aspect of Sovev Kol Almin).

(ניט ווי דער נס פון פסח וואס קומט מבחי' סוכ"ע).

English translation 720

It follows,

קומט אויס,

English translation 721

that the explanation in Likkutei Torah

אז דער ביאור בלקו"ת

English translation 722

(that the miracle of Pesach comes from the aspect of Sovev Kol Almin,

(אז דער נס פסח קומט מבחי' סוכ"ע,

English translation 723

therefore it was in a manner of “smiting” and “healing” simultaneously,

במילא איז דאס געווען באופן פון "נגוף" און "רפוא" בבת אחת,

English translation 724

even not in two separate times on the same day,

אפילו ניט אין צוויי באזונדערע זמנים באותו יום,

English translation 725

whereas the miracle of Chanukah comes from the aspect of Memaleh Kol Almin,

משא"כ דער נס חנוכה קומט מבחי' ממכ"ע,

English translation 726

therefore it is expressed in a division of times)

דערפאר שטעלט זיך דאס אויס בהתחלקות זמנים)

English translation 727

is also consistent with the opinion of the Rambam,

איז מתאים אויך לדעת הרמב"ם,

English translation 728

because according to him as well, the victory and the miracle of the flask of oil were in two separate times on the twenty-fifth of Kislev,

ווייל אויך לדעתו איז דער נצחון און דער נס פון פך השמן געווען אין צוויי באזונדערע זמנים בכ"ה בכסלו,

English translation 729

therefore it proves that this comes from the aspect of Memaleh Kol Almin

במילא באווייזט עס אז דאס קומט מבחי' ממכ"ע

English translation 730

(not from the aspect of Sovev Kol Almin,

(ניט מבחי' סוכ"ע,

English translation 731

which precludes even any division in time,

וואס איז שולל אפילו איזה התחלקות בזמן,

English translation 732

even on the same day).

אפילו באותו יום).

English translation 733

Give to the wise and he will become wiser60,

ותן לחכם ויחכם עוד 60,

English translation 734

and one can delve into this etc.

און מ'קען זיך פארקען אין דעם וכו'.

English translation 735

In terms of practical application,

בנוגע לפועל,

English translation 736

in “there61 is the plain”:

אין "טאַפאָרוו 61 דא פלאַחו":

English translation 737

This Shabbat is the eve of Chanukah. And although on Shabbat one does not prepare for a weekday62,

דער שבת איז ערב חנוכה. ואע"פ אז אין שבת מכין לחול 62,

English translation 738

nevertheless one must say that Shabbat contains within it several matters,

מוז מען אבער זאגן אז שבת האט אין זיך כמה ענינים,

English translation 739

and one of them is that it is a preparation for Chanukah –

און איינער פון זיי איז דאס וואס ער איז א הכנה צו חנוכה –

English translation 740

as is understood from the fact that because tomorrow is Chanukah we do not say “Tzidkatcha Tzedek” in the Shabbat Minchah prayer63,

כמובן מזה וואס צוליב דעם וואס מארגן איז חנוכה זאגט מען ניט קיין "צדקתך צדק" בתפלת מנחת שבת 63,

English translation 741

not only that one need not say it,

ניט נאר וואס מ'דארף עס ניט זאגן,

English translation 742

but one may not say it. From this it is understood that the matters of Chanukah begin already from Shabbat.

נאר מ'טאר עס ניט זאגן. וואס דערפון איז מובן אז די ענינים פון חנוכה הויבן זיך אן שוין פון שבת.

English translation 743

And especially since we also have the ruling that we attend to the needs of the community on Shabbat64,

ובפרט אז מ'האט אויך די הוראה אז מפקחין על צרכי ציבור בשבת 64,

English translation 744

which seemingly:

וואס לכאורה:

English translation 745

How can one speak about weekday matters on the Shabbat day? Only because this is “needs of the community”,

ווי קען מען רעדן וועגן עניני חול ביום השבת? נאר היות אז דאס איז "צרכי ציבור",

English translation 746

therefore we attend to this on Shabbat,

איז מפקחין על זה בשבת,

English translation 747

and simply the reason for this is,

וואס בפשטות איז דער טעם אויף דעם,

English translation 748

because on the Shabbat day Jews gather together as a community,

ווייל ביום השבת קלייבן זיך אידן צוזאמען בציבור,

English translation 749

therefore it is an appropriate time to adopt good resolutions regarding matters of community needs.

במילא איז דאס א זמן מתאים צו אננעמען החלטות טובות בענינים פון צרכי ציבור.

English translation 750

And to this is added the advantage,

און דערצו קומט צו די מעלה,

English translation 751

that when one adopts these good resolutions on the Shabbat day

אז בשעת מ'נעמט אן די החלטות טובות ביום השבת

English translation 752

(not on a weekday)

(ניט ביום חול)

English translation 753

it is a resolution of ultimate perfection

איז דאס א החלטה בתכלית השלימות

English translation 754

(more than a mere resolution on a weekday) –

(מער ווי סתם א החלטה ביום חול) –

English translation 755

because the resolution is in a manner of “all your work is done”65,

ווייל די החלטה איז אין אן אופן פון "כל מלאכתך עשוי'" 65,

English translation 756

out of rest of the soul and rest of the body.

מתוך מנוחת הנפש ומנוחת הגוף.

English translation 757

And in our matter:

ובעניננו:

English translation 758

Standing on a Shabbat that is the eve of Chanukah –

שטייענדיק אין א שבת וואס איז ערב חנוכה –

English translation 759

one must already adopt resolutions regarding the needs of the community to fulfill the instructions of Chanukah.

דארף מען שוין אננעמען החלטות אויף די צרכי ציבור צו מקיים זיין די הוראות פון חנוכה.

English translation 760

And in general –

ובכללות –

English translation 761

that each and every day one must increase in “a mitzvah is a lamp and the Torah is light”66. And not only regarding oneself,

אז בכל יום ויום דארף מען מוסיף זיין אין "נר מצוה ותורה אור" 66. און ניט נאר בנוגע צו זיך אליין,

English translation 762

rather “at the entrance of his house on the outside”,

נאר "על פתח ביתו מבחוץ",

English translation 763

to influence likewise upon others,

משפיע זיין אזוי אויך אויף אנדערע,

English translation 764

and not only that they should have the essential matter of “a mitzvah is a lamp and the Torah is light”,

און ניט נאר אז בא זיי זאל זיין דער עצם ענין פון "נר מצוה ותורה אור",

English translation 765

but also the increase in this from day to day. As has become the “simple custom”67,

נאר אויך די הוספה בזה מיום ליום. ווי ס'איז געווארן דער "מנהג פשוט" 67,

English translation 766

that each and every day one kindles “at the entrance of his house on the outside” not only one lamp,

אז בכל יום ויום צינדט מען אן "על פתח ביתו מבחוץ" ניט נאר א נר אחד,

English translation 767

but also the increase in lamps from day to day.

נאר אויך די הוספה בנרות מיום ליום.

English translation 768

And through the fact that one accepts the resolutions on this day of Shabbos

און דורך דעם וואס מ'נעמט אן די החלטות על זה ביום השבת

English translation 769

(Erev Chanukah),

(ערב חנוכה),

English translation 770

when there must be the supervisors of communal needs,

ווען עס דארף זיין דער מפקחין על צרכי ציבור,

English translation 771

and especially since the resolutions are in the ultimate perfection, containing within themselves the power of "all your work is done" –

ובפרט אז די החלטות זיינען בתכלית השלימות האבנדיק אין זיך דעם כח פון "כל מלאכתך עשוי'" –

English translation 772

one already receives immediately

באקומט מען שוין דעמולט

English translation 773

(at the time of the resolution)

(בשעת ההחלטה)

English translation 774

the reward for the matter regarding which one accepted the resolution68,

דעם שכר אויף דעם ענין אויף וועלכן מ'האט אנגענומען די החלטה 68,

English translation 775

in our case –

בעניננו –

English translation 776

the reward for the Chanukah lights.

דעם שכר אויף נרות חנוכה.

English translation 777

Up to the ultimate reward that one receives through the Chanukah lights –

ביז צו דעם תכלית השכר וואס מ'באקומט ע"י נרות חנוכה –

English translation 778

the true and complete redemption:

די גאולה האמיתית והשלימה:

English translation 779

The difference between the lights of the Temple and the lights of Chanukah is,

דער חילוק צווישן די נרות המקדש און די נרות חנוכה איז,

English translation 780

that the lights of the Temple are specifically seven

אז נרות המקדש זיינען דוקא שבעה

English translation 781

(and there may not be eight lights),

(און עס טארן ניט זיין שמונה נרות),

English translation 782

but the lights of Chanukah are specifically eight. This is analogous to the difference between the harp in the Holy Temple of seven strings,

משא"כ נרות חנוכה זיינען דוקא שמונה. וואס דאס איז בדוגמא ווי דער חילוק צווישן דעם כינור אין ביהמ"ק של שבעה נימין,

English translation 783

and the harp of the days of Moshiach of eight strings69.

און דעם כינור של ימות המשיח של שמונה נימין 69.

English translation 784

And as explained in various places70 that this is also analogous to the difference between the seven shepherds and the eight princes of man71,

וע"ד המבואר בכ"מ 70 אז דאס איז אויך בדוגמת החילוק צווישן די שבעה רועים און די שמונה נסיכי אדם 71,

English translation 785

which include also Moshiach72

וואס זיינען כולל אויך משיח 72

English translation 786

(therefore they are eight and not seven).

(דערפאר זיינען זיי שמונה און ניט שבעה).

English translation 787

It follows,

קומט אויס,

English translation 788

that the eight lights of Chanukah are connected with the future redemption –

אז די שמונה נרות חנוכה זיינען פארבונדן מיט דער גאולה העתידה –

English translation 789

the eight princes of man

די שמונה נסיכי אדם

English translation 790

(which include Moshiach),

(וואס זיינען כולל משיח),

English translation 791

and with the harp of the days of Moshiach of eight strings.

און מיטן כינור של ימות המשיח של שמונה נימין.

English translation 792

And the preparation for this already begins from the Shabbos before Chanukah,

און די הכנה לזה הויבט זיך שוין אָן פון דעם שבת שלפני חנוכה,

English translation 793

and especially since from Shabbos one goes directly into Chanukah.

ובפרט אז פון שבת גייט מען גלייך אריין אין חנוכה.

English translation 794

And simply –

ובפשטות –

English translation 795

that through the good resolutions regarding matters of Chanukah that one accepts already on Erev Chanukah –

אז ע"י די החלטות טובות בעניני חנוכה וואס מ'נעמט אָן נאך בערב חנוכה –

English translation 796

one already receives immediately the reward,

באקומט מען שוין דעמולט גלייך דער שכר,

English translation 797

and the ultimate reward that one receives through the Chanukah lights –

ותכלית השכר וואס מ'באקומט ע"י נרות חנוכה –

English translation 798

the true and complete redemption when we will have the harp of eight strings and the eight princes of man,

די גאולה האמיתית והשלימה ווען מ'וועט האבן דעם כינור של שמונה נימין און די שמונה נסיכי אדם,

English translation 799

And from this Shabbos Erev Chanukah one dances directly into Chanukah,

און פון דעם שבת ערב חנוכה טאַנצט מען גלייך אריין אין חנוכה,

English translation 800

and it becomes "and may our eyes behold Your return to Zion with mercy" –

און ס'ווערט דער "ותחזינה עינינו בשובך לציון ברחמים" –

English translation 801

the dedication of the altar in the Third Holy Temple,

חנוכת המזבח בביהמ"ק השלישי,

English translation 802

and we see it with physical eyes,

און מ'זעט עס בעיני בשר,

English translation 803

speedily in our very own days,

בעגלא דידן ממש,

English translation 804

and with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 805

Earlier it was mentioned that on this Shabbos one must also live with the weekly portion of the Written Torah –

מ'האט פריער דערמאנט אז בשבת זה דארף מען אויך לעבן מיט פרשת השבוע בתושב"כ –

English translation 806

Parshas Vayeishev.

פ' וישב.

English translation 807

And as discussed many times, that the lesson of the entirety of the portion is taken from the name of the portion,

וכמדובר כמ"פ אז די הוראה פון כללות הפרשה נעמט מען ארויס פון דעם שם הפרשה,

English translation 808

as is known72 that its name which is called in the Holy Tongue gives life to,

כידוע *72 אז שמו אשר יקראו לו בלשון הקודש איז מחי',

English translation 809

brings into being and sustains the thing and expresses its content for one who is able to concentrate and understand the meaning in the details of the letters of the name.

מהוה ומקיים די זאך און גיט ארויס זיין תוכן פאר אזא וואס איז שייך צו פאנאנדערקלייבן זיך און פארשטיין דעם פירוש אין די פרטי האותיות פון דעם שם.

English translation 810

Analogous to Adam HaRishon who knew by which name to call each thing –

בדוגמא ווי אדם הראשון וואס ער האט געוואוסט מיט וועלכן נאמען אנצורופן יעדער זאך –

English translation 811

as it states in the Midrash73,

ווי עס שטייט אין מדרש 73,

English translation 812

that the Holy One, blessed be He, said to the ministering angels that the wisdom of man is "greater than yours",

אז דער אויבערשטער האט געזאגט צו די מלאכי השרת אז חכמת האדם "מרובה משלכם",

English translation 813

"He brought before them the animal etc. He said to them, 'What is its name?' and they did not know,

"הביא לפניהם את הבהמה וכו' א"ל זה מה שמו ולא היו יודעין,

English translation 814

He passed them before Adam. He said to him, 'What is its name?'

העבירן לפני אדם א"ל זה מה שמו,

English translation 815

He said, 'This is an ox, this is an animal etc.'"

אמר זה שור זה בהמה וכו'".

English translation 816

And as explained in various places74 the superiority in this,

וכמבואר בכ"מ 74 די מעלה שבזה,

English translation 817

that a name of a created being gives life to and brings into being and sustains the thing and draws down from the source and root of the created being,

אז א נאמען פון א נברא איז מחי' ומהוה ומקיים די זאך און איז ממשיך פון מקור ושרש הנברא,

English translation 818

and this expresses the content and characteristics of the thing. And since Adam HaRishon had the power to call the name of the created being and through this to draw down and reveal in each created being the root of the created being and to reveal the characteristics of the created being –

און דאס גיט ארויס דעם תוכן ותכונות פון דער זאך. און וויבאלד אז אדם הראשון האט געהאט בכח צו קורא זיין בשם הנברא און דורך דעם ממשיך ומגלה זיין אין יעדן נברא דעם שרש הנברא און מגלה זיין תכונות הנברא –

English translation 819

therefore he was given the knowledge of the names of all created beings so that he could actualize this in practice.

דערפאר האט מען אים געגעבן די ידיעה אין די שמות פון אלע נבראים בכדי ער זאל דאס קענען אויפטאן בפועל.

English translation 820

But the angels,

משא"כ די מלאכים,

English translation 821

who did not have this power,

וואס זיי האבן ניט געהאט אט דעם כח,

English translation 822

were not given the knowledge. As is simple regarding all matters,

האט מען זיי ניט געגעבן די ידיעה. כמובן בפשטות בנוגע לכל הענינים,

English translation 823

that one gives the knowledge to actualize and reveal a thing only to one who can actualize it,

אז מ'גיט די ידיעות צו אויפטאן און מגלה זיין א זאך נאר צו אזא וואס קען דאס אויפטאן,

English translation 824

if he cannot actualize it –

אויב ער קען דאס ניט אויפטאן –

English translation 825

there is no benefit in giving him the knowledge.

איז ניטא קיין תועלת אין געבן אים די ידיעות.

English translation 826

And accordingly it is understood also now regarding all names including also the names of the portions,

ועד"ז איז מובן אויך איצטער בנוגע צו אלע שמות כולל אויך שמות הפרשיות,

English translation 827

that only a wise person who can actualize and reveal the content and the characteristics of a thing etc.,

אז נאר א חכם וואס קען אויפטאן און מגלה זיין דעם תוכן און די תכונות פון א זאך וכו',

English translation 828

is given the knowledge to understand in detail how in the name of a thing lies the entire content and all the characteristics of the thing.

גיט מען אים די ידיעה צו פארשטיין בפרטיות ווי אין דעם שם פון א זאך ליגט דער גאנצער תוכן און אלע תכונות פון דער זאך.

English translation 829

And accordingly regarding the names of the portions –

ועד"ז בנוגע לשמות הפרשיות –

English translation 830

he is given the power to understand and see how in the name of the portion lies the content of all the details and minutiae of the entire portion.

גיט מען אים דעם כח צו פארשטיין און זען ווי אין שם הפרשה ליגט דער תוכן פון אלע פרטים ופרטי פרטים פון כל הפרשה.

English translation 831

But all other people know only in general that the name of the portion has a connection to the content of the entire portion,

משא"כ אלע אנדערע מענטשן ווייסן נאר בכללות אז דער שם הפרשה האט א שייכות צום תוכן כל הפרשה,

English translation 832

but they do not know and do not see how in the name lie all the details of the portion.

אבער זיי ווייסן ניט און זעען ניט ווי אין דעם נאמען ליגן אלע פרטים פון דער פרשה.

English translation 833

For example –

ולדוגמא –

English translation 834

in the name of the first portion of the Torah –

אין דעם נאמען פון פרשה הראשונה בתורה –

English translation 835

"Bereishis":

"בראשית":

English translation 836

Only a great sage can see in detail how in the word "Bereishis" lie all the details of the portion,

דוקא א חכם גדול קען זען בפרטיות ווי אין דעם ווארט "בראשית" ליגן אלע פרטים פון דער פרשה,

English translation 837

by his separating out the 720 permutations in the word "Bereishis"

דורך דעם וואס ער קלייבט זיך פאנאנדער אין די 720 צירופים בתיבת "בראשית"

English translation 838

(as explained in Sefer Yetzirah 75 that a word of six letters has 720 permutations),

(כמבואר בספר יצירה 75 אז א ווארט פון שש אותיות האט 720 צירופים),

English translation 839

and in the acronyms in "Bereishis".

און אין די ראשי תיבות אין "בראשית".

English translation 840

But this applies only to a great sage.

אבער דאס איז שייך נאר צו א חכם גדול.

English translation 841

However, other people are not relevant to this. They can only see and understand how in the name of the portion "Bereishis" lies the content of the entire portion,

משא"כ אנדערע מענטשן זיינען דערצו ניט שייך. זיי קענען נאר זען און פארשטיין ווי אין דעם שם הפרשה "בראשית" ליגט דער תוכן פון כללות הפרשה,

English translation 842

but not all the details and particulars of details.

אבער ניט אלע פרטים ופרטי פרטים.

English translation 843

And so too regarding the name of Parshas Noach

ועד"ז בנוגע צו דעם נאמען פון פ' נח

English translation 844

("Noach")

("נח")

English translation 845

and Parshas Lech

און פ' לך

English translation 846

("Lech Lecha")

("לך לך")

English translation 847

and the rest of the portions.

ושאר הפרשיות.

English translation 848

Accordingly, a question arises regarding the name of our portion –

לפי"ז ווערט א שאלה בנוגע צו דעם נאמען פון פרשתנו –

English translation 849

"Vayeishev":

"וישב":

English translation 850

Regarding all the names of the portions

בנוגע צו אלע שמות הפרשיות

English translation 851

("Bereishis",

("בראשית",

English translation 852

"Noach",

"נח",

English translation 853

"Lech" and so forth)

"לך" וכיו"ב)

English translation 854

everyone can understand at least the general connection with the content of the entire portion

קען יעדערער פארשטיין עכ"פ די כללות השייכות מיט תוכן כל הפרשה

English translation 855

(even though he cannot understand the connection with all the details in the portion);

(אע"פ וואס ער קען ניט פארשטיין די שייכות מיט אלע פרטים אין דער פרשה);

English translation 856

However, regarding the name "Vayeishev",

משא"כ בנוגע דעם נאמען פון "וישב",

English translation 857

not only does it not express the content of the entire portion,

איז ניט נאר וואס דאס גיט ניט ארויס דעם תוכן פון כללות הפרשה,

English translation 858

but on the contrary –

נאר אדרבה –

English translation 859

it actually expresses exactly the opposite content,

דאס גיט גאר ארויס פונקט א פארקערטן תוכן,

English translation 860

even in the plain meaning of the verses!

אויך אין פשטות הכתובים!

English translation 861

The simple explanation of the name of the portion "Vayeishev" is –

דער פירוש הפשוט אין דעם שם הפרשה "וישב" איז –

English translation 862

that it is a state of settlement. But when one learns the portion, the simple content of the portion is –

אז ס'איז א מצב פון התיישבות. בשעת מ'לערנט אבער די פרשה איז דער תוכן הפשוט פון דער פרשה –

English translation 863

exactly the opposite of settlement:

פונקט פארקערט פון התיישבות:

English translation 864

In the portion it discusses the sale of Yosef and afterwards "And Yosef was brought down to Egypt" 76,

אין דער פרשה רעדט זיך וועגן מכירת יוסף און דערנאך "ויוסף הורד מצרימה" 76,

English translation 865

and the sale of Yosef to Potiphar 77,

ומכירת יוסף לפוטיפר 77,

English translation 866

and his sitting in the prison 78 etc. –

וישיבתו בבית האסורים 78 וכו' –

English translation 867

all matters that are the very opposite of settlement!

אלע ענינים וואס זיינען דער סאַמע היפך פון התיישבות!

English translation 868

Moreover:

נאכמער:

English translation 869

One need not come to learn the entire portion in order to know that it discusses the opposite of settlement –

מ'דארף ניט אנקומען צו לערנען כל הפרשה בכדי צו וויסן אז דאס רעדט זיך וועגן היפך ההתייישבות –

English translation 870

immediately at the beginning of the portion 79 Rashi explains that "Vayeishev" means

גלייך בתחלת הפרשה 79 איז רש"י מפרש אז "וישב" מיינט

English translation 871

(not actual settlement, but)

(ניט התיישבות בפועל, נאר)

English translation 872

"Yaakov sought to dwell in tranquility",

"ביקש יעקב לישב בשלוה",

English translation 873

and in actuality –

ובפועל –

English translation 874

"the anger of Yosef sprang upon him",

"קפץ עליו רוגזו של יוסף",

English translation 875

and the explanation of "sprang" in its plain sense is –

וואס דער פירוש אין "קפץ" בפשטות איז –

English translation 876

that immediately and instantly after Yaakov's request to dwell in tranquility, the anger of Yosef sprang upon him,

אז תיכף ומיד נאך בקשת יעקב לישב בשלוה איז אויף אים ארויפגעשפרונגען רוגזו של יוסף,

English translation 877

without any interval of time!

בלי הפסק זמן!

English translation 878

That is, after Yaakov's request to dwell in tranquility there was no time in which he actually sat in settlement,

ד.ה. אז לאחרי בקשת יעקב לישב בשלוה איז ניט געווען קיין זמן וואס ער איז געזעצן בפועל בהתיישבות,

English translation 879

but immediately and instantly after his request "the anger of Yosef sprang upon him",

נאר תיכף ומיד לאחרי בקשתו "קפץ עליו רוגזו של יוסף",

English translation 880

the absolute opposite of settlement.

היפך בתכלית פון התיישבות.

English translation 881

This is the plain meaning in the simple sense of Scripture in "Vayeishev"

אט דאס איז דער פירוש הפשוט בפשוטו של מקרא אין "וישב"

English translation 882

[even though Rashi explains it as a third interpretation,

[דאע"פ וואס רש"י איז דאס מפרש אלס דריטן פירוש,

English translation 883

and in the name of the Midrash 80 but since Rashi brings it,

און בשם פון מדרש 80 אבער וויבאלד אז רש"י ברענגט עס,

English translation 884

it is certainly the plain meaning of Scripture] –

איז דאס זיכער פשוטו של מקרא] –

English translation 885

not "and he dwelt" in actuality,

ניט "וישב" בפועל,

English translation 886

but "Yaakov sought to dwell in tranquility",

נאר "ביקש יעקב לישב בשלוה",

English translation 887

and in actuality immediately and instantly "the anger of Yosef sprang upon him",

און בפועל איז תיכף ומיד "קפץ עליו רוגזו של יוסף",

English translation 888

as recounted in the continuation of the portion.

כמסופר בהמשך הפרשה.

English translation 889

That is, one need not wait until one learns the entire portion in order to see that the portion discusses the opposite of settlement,

ד.ה. אז מ'דארף ניט ווארטן ביז מ'לערנט די גאנצע פרשה בכדי צו זען אז די פרשה רעדט וועגן היפך ההתיישבות,

English translation 890

but Rashi explains it immediately at the beginning of the portion,

נאר רש"י איז דאס מפרש גלייך בתחלת הפרשה,

English translation 891

and the main point –

און דער עיקר –

English translation 892

he explains it on the word "Vayeishev",

ער איז דאס מפרש אויף דעם ווארט "וישב",

English translation 893

the name of the entire portion!

דער שם פון כל הפרשה!

English translation 894

One sees,

זעט מען,

English translation 895

that not only does the name of the portion "Vayeishev" not express the content of the portion

אז ניט נאר וואס דער שם הפרשה "וישב" גיט ניט ארויס תוכן הפרשה

English translation 896

(at least in general),

(בכללות עכ"פ),

English translation 897

but it actually expresses an opposite content:

נאר דאס גיט גאר ארויס א פארקערטן תוכן:

English translation 898

"Vayeishev" means settlement,

"וישב" מיינט התיישבות,

English translation 899

and in actuality it means that there was only "Yaakov sought to dwell in tranquility",

ובפועל מיינט עס גאר אז ס'איז נאר געווען "ביקש יעקב לישב בשלוה",

English translation 900

and in actuality there was the opposite of settlement?!

און בפועל איז געווען היפך ההתיישבות?!

English translation 901

And even though "Vayeishev" ostensibly expresses a content opposite to the simple content of the portion –

ואע"פ וואס "וישב" גיט ארויס לכאורה א תוכן הפכי ווי דער תוכן הפשוט פון דער פרשה –

English translation 902

it becomes the name of the entire portion,

ווערט דאס דער נאמען פון כל הפרשה,

English translation 903

and every word of the portion is called a word of Parshas Vayeishev. So much so that in the letters of our Nesi'im of the week,

און יעדער ווארט פון דער פרשה הייסט א ווארט פון פ' וישב. ביז אז אין די אגרות פון רבותינו נשיאינו פון דער וואך,

English translation 904

they write that this is a day of Parshas Vayeishev. So much so that it becomes a practice for everyone,

שרייבן זיי אז דאס איז א טאג פון פ' וישב. ביז אז דאס ווערט א הנהגה פון כאו"א,

English translation 905

that on every letter one writes the date,

אז אויף יעדער בריוו שרייבט מען דעם תאריך,

English translation 906

that this is such and such a day in Parshas Vayeishev,

אז דאס איז יום פלוני בפ' וישב,

English translation 907

and especially in our generation, as the Nasi of our generation said that one must be precise in all details and particulars of details,

ובפרט בדורנו זה ווי נשיא דורנו האט געזאגט אז מ'דארף מדייק זיין אין אלע פרטים ופרטי פרטים,

English translation 908

in the time and place 81,

אין דעם זמן ומקום 81,

English translation 909

consequently everyone must write in their letters the date and time of the writing of the letter. Consequently everyone writes

במילא דארפן אלע שרייבן אין זייערע בריוו דעם תאריך וזמן כתיבת המכתב. במילא שרייבן אלע

English translation 910

(not to mention on Shabbos)

(ניט אום שבת גערעדט)

English translation 911

on a letter that one writes in this week,

אויף א בריוו וואס מ'שרייבט בשבוע זה,

English translation 912

that this is a day of Parshas Vayeishev simply.

אז דאס איז א טאג פון פ' וישב סתם.

English translation 913

What emerges according to the above,

וואס ע"פ הנ"ל קומט גאר אויס,

English translation 914

that by writing "Vayeishev" simply,

אז דערמיט וואס מ'שרייבט "וישב" סתם,

English translation 915

which means settlement –

וואס מיינט התיישבות –

English translation 916

one expresses a content completely opposite to the content of the portion!

גיט מען ארויס א תוכן הפכי לגמרי פון תוכן הפרשה!

English translation 917

One cannot answer

מ'קען ניט ענטפערן,

English translation 918

that the name of the parshah is simply "Vayeishev",

אז דער שם הפרשה איז "וישב" סתם,

English translation 919

not "Vayeishev Yaakov",

ניט "וישב יעקב",

English translation 920

meaning that the name of the parshah does not emphasize the settlement of Yaakov

ד.ה. אז דער שם הפרשה איז מדגיש ניט די התיישבות פון יעקב

English translation 921

(regarding which there was indeed only "Yaakov sought to dwell in tranquility" and in practice it was the opposite of settlement),

(וואס בנוגע לזה איז טאקע געווען בלויז "ביקש יעקב לישב בשלוה" און בפועל איז געווען היפך ההתיישבות),

English translation 922

but rather about settlement in general of Jews who learn the parshah –

נאר וועגן התיישבות בכלל פון אידן וואס לערנען די פרשה –

English translation 923

because this makes the question even stronger:

ווייל דאס מאכט די קשיא נאך שטארקער:

English translation 924

If it was not "Vayeishev Yaakov" and Yaakov's request to dwell in tranquility was not fulfilled,

מה-דאך אז ס'איז ניט געווען "וישב יעקב" און ס'איז ניט מקויים געווארן בקשת יעקב לישב בשלוה,

English translation 925

and the anger of Yosef sprang upon him –

און קפץ עליו רוגזו של יוסף –

English translation 926

then how can there be settlement for a simple Jew!

היינט ווי קען ביי סתם א אידן זיין התיישבות!

English translation 927

And since this is a simple question,

און וויבאלד אז דאס איז א פשוט'ע קשיא,

English translation 928

also in study according to the plain meaning –

אויך בלימוד ע"ד הפשט –

English translation 929

therefore, even though we take the explanation of this from Chassidus,

איז אע"פ וואס מ'נעמט דעם ביאור בזה פון חסידות,

English translation 930

we must present it to be understood in simple letters for everyone.

דארף מען דאס געבן צו פארשטיין באותיות פשוטות פאר יעדערן.

English translation 931

And especially since we have just come from the festival of Yud-Tes Kislev,

ובפרט אז מ'קומט איצטער פון י"ט וכ"ף כסלו,

English translation 932

this is particularly connected with Chassidus,

איז דאס במיוחד פארבונדן מיט חסידות,

English translation 933

and in a manner that we present it to be understood by everyone.

און אין אן אופן אז מ'גיט עס צו פארשטיין לכאו"א.

English translation 934

As is known, the Baal HaGeulah endeavored and insisted that Chassidus be presented to be understood by everyone according to his understanding and comprehension.

כידוע אז דער בעל הגאולה האט זיך משתדל געווען און געמאנט אז חסידות זאל מען געבן צו פארשטיין לכאו"א לפי הבנתו והשגתו.

English translation 935

And according to this explanation, one will understand another thing:

און לויט דעם ביאור בזה וועט מען פארשטיין נאך א זאך:

English translation 936

Since Yud-Tes Kislev occurs this year in Parshas Vayeishev,

וויבאלד אז י"ט כסלו קומט אויס בשנה זו בפ' וישב,

English translation 937

and Shabbos Parshas Vayeishev is the Shabbos after Yud-Tes Kislev –

און שבת פ' וישב איז דער שבת נאך י"ט כסלו –

English translation 938

it must be said that Yud-Tes Kislev has a connection to the parshah82.

מוז מען זאגן אז י"ט כסלו האט א שייכות מיט דער פרשה 82.

English translation 939

And one may say the connection:

ויש לומר השייכות:

English translation 940

The redemption of Yud-Tes Kislev is connected with the verse83 "He redeemed my soul in peace from the battle against me"

די גאולה פון י"ט כסלו איז פארבונדן מיטן פסוק 83 "פדה בשלום נפשי מקרב לי"

English translation 941

(as the Alter Rebbe writes in his well-known letter84).

(ווי דער אלטער רבי שרייבט באגרת שלו הידועה 84).

English translation 942

We spoke at length85 about the connection between the redemption and "He redeemed my soul in peace":

האט מען גערעדט בארוכה 85 דעם קשר צווישן דער גאולה מיט "פדה בשלום נפשי":

English translation 943

The concept of "redeemed" can only be said after there was an opposite state from which a redemption and liberation was needed. And afterwards there was the redemption and liberation from there,

דער ענין פון "פדה" איז שייך זאגן נאר לאחרי זה ווי ס'איז געווען א מצב הפכי וואס פון דארטן דארף זיין א פדי' וגאולה. און דערנאך איז פון דארטן געווען די פדי' וגאולה,

English translation 944

and in a manner of "He redeemed my soul in peace" –

ובאופן פון "פדה בשלום" –

English translation 945

which is the concept of "Vayeishev"

וואס דאס איז דער ענין פון "וישב"

English translation 946

(the name of the entire parshah),

(שם כל הפרשה),

English translation 947

settlement in peace and tranquility.

התיישבות בשלום ושלוה.

English translation 948

However, this seems insufficient –

לכאורה איז דאס אבער ניט מספיק –

English translation 949

because in the redemption of Yud-Tes Kislev it was exactly the opposite of in "Vayeishev Yaakov":

ווייל בא דער גאולה פון י"ט כסלו איז געווען פונקט פארקערט ווי בא "וישב יעקב":

English translation 950

In the redemption of the Alter Rebbe, there was first an imprisonment,

בא דער גאולה פון דעם אלטן רבי'ן איז פריער געווען א מאסר,

English translation 951

and from there came the redemption and liberation in peace and it became "Vayeishev" in tranquility;

און פון דארטן איז געווען די גאולה ופדי' בשלום און ס'איז געווארן "וישב" בשלוה;

English translation 952

whereas by Yaakov it was "Yaakov sought to dwell in tranquility" and in practice it became "the anger of Yosef sprang upon him",

משא"כ בא יעקב'ן איז געווען "ביקש יעקב לישב בשלוה" ובפועל איז געווארן "קפץ עליו רוגזו של יוסף",

English translation 953

the opposite of "Vayeishev".

היפך פון "וישב".

English translation 954

The explanation of this is –

איז דער ביאור בזה –

English translation 955

that in truth, by Yaakov as well, there was afterwards settlement,

אז באמת איז אויך בא יעקב'ן דערנאך געווען התיישבות,

English translation 956

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 957

the true concept of settlement,

אמיתית ענין ההתיישבות,

English translation 958

which came specifically after the descent of "the anger of Yosef sprang upon him",

וואס איז געקומען דוקא לאחרי הירידה פון "קפץ עליו רוגזו של יוסף",

English translation 959

similar to "He redeemed my soul in peace" which was after the imprisonment,

בדוגמא ווי "פדה בשלום נפשי" וואס איז געווען לאחרי המאסר,

English translation 960

and upon this goes the concept of "Vayeishev" –

און אויף דעם גייט דער ענין פון "וישב" –

English translation 961

the true concept of "Vayeishev",

אמיתית ענין פון "וישב",

English translation 962

which comes specifically after the descent,

וואס דאס קומט דוקא לאחרי הירידה,

English translation 963

as will be explained below.

וכדלקמן.

English translation 964

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 965

Specifically through the descent of "the anger of Yosef sprang upon him",

דוקא דורך דער ירידה פון "קפץ עליו רוגזו של יוסף",

English translation 966

the sale of Yosef and "Yosef was taken down to Egypt" etc. –

מכירת יוסף און "ויוסף הורד מצרימה" וכו' –

English translation 967

there came to Yaakov the true concept of settlement,

איז צוגעקומען בא יעקב'ן דער אמיתית ענין ההתיישבות,

English translation 968

when it was "Yaakov lived in the land of Egypt seventeen years"86,

ווען ס'איז געווען "ויחי יעקב בארץ מצרים שבע עשרה שנה" 86,

English translation 969

as explained in many places87 and in Chassidus at length88 that Yaakov Avinu lived his best seventeen years in Egypt,

כמבואר בכ"מ 87 ובחסידות בארוכה 88 אז יעקב אבינו האט געלעבט זיינע זיבעצן בעסטע יארן אין מצרים,

English translation 970

And as is also explained in the Zohar on our parshah89

וכמבואר אויך בזהר פרשתנו 89

English translation 971

[and my father stands on this in his notes,

[און דער טאטע שטעלט זיך אויף דעם אין זיינע הערות,

English translation 972

as we will,

ווי מ'וועט,

English translation 973

without a vow,

בלי נדר,

English translation 974

discuss later]

שפעטער רעדן]

English translation 975

that because "the anger of Yosef sprang upon him" when Yosef was seventeen years old, the Omnipresent therefore repaid him with "He gave him another seventeen years that he existed in the land of Egypt in joy, honor, and completeness of everything",

אז צוליב דעם וואס "קפץ עליו רוגזו של יוסף" ווען יוסף איז געווען בן שבע עשרה שנה האט דער אויבערשטער אים דערפאר אפגעצאלט דערמיט וואס "יהב לי' שבע עשרה שנין אחרנין דאתקיים בארעא דמצרים בחדו ביקרא ובשלימו דכלא",

English translation 976

there was the true "Vayechi"

דארטן איז געווען דער אמת'ער "ויחי"

English translation 977

(life)

(לעבן)

English translation 978

of Yaakov.

פון יעקב.

English translation 979

It turns out,

קומט אויס,

English translation 980

that specifically through the descent of "the anger of Yosef sprang upon him",

אז דוקא דורך דער ירידה פון "קפץ עליו רוגזו של יוסף",

English translation 981

the descent of Yosef to Egypt –

ירידת יוסף למצרים –

English translation 982

there came to Yaakov true settlement, which without the descent

איז צוגעקומען ביי יעקב'ן התיישבות אמיתית וואס לולי הירידה

English translation 983

(of "the anger of Yosef sprang upon him",

(פון "קפץ עליו רוגזו של יוסף",

English translation 984

the descent of Yosef to Egypt)

ירידת יוסף למצרים)

English translation 985

Yaakov would never have attained such a settlement,

וואלט יעקב קיינמאל ניט צוגעקומען צו אזא התיישבות,

English translation 986

which is a settlement incomparably higher than the settlement that would have been in the land of his father's sojournings in the land of Canaan had the Omnipresent already then fulfilled Yaakov's request to dwell in tranquility,

וואס איז א התיישבות שלא בערך העכער פאר דער התיישבות וואס וואלט געווען בארץ מגורי אביו בארץ כנען אויב דער אויבערשטער וואלט שוין דעמולט מקיים געווען בקשת יעקב לישב בשלוה,

English translation 987

As explained in the Midrash in our parshah90,

כמבואר במדרש בפרשתנו 90,

English translation 988

then "Our father Yaakov was fit to descend to Egypt in iron chains"

אז "ראוי הי' יעקב אבינו לירד למצרים בשלשלאות של ברזל"

English translation 989

(in order to fulfill the decree that Jews must descend to Egypt),

(בכדי צו מקיים זיין די גזירה אז אידן דארפן יורד זיין למצרים),

English translation 990

and the Almighty prevented it and brought it about that Yaakov should descend with honor,

און דער אויבערשטער האט עס פארשפארט און גע'פועל'ט אז יעקב זאל יורד זיין מתוך כבוד,

English translation 991

through that which "He brought about a pretext that Yaakov loved Yosef and his brothers hated him and sold him to the Ishmaelites and they brought him down to Egypt and Yaakov and his sons descended on his account",

דורך דעם וואס "הביא עלילה שאהב יעקב ליוסף וישנאוהו אחיו וימכרוהו לישמעאלים ויורידוהו למצרים וירד יעקב ובניו בשבילו",

English translation 992

That is, the entire descent

ד.ה. אז די גאנצע ירידה

English translation 993

(of "the anger of Yosef leaped upon him")

(פון "קפץ עליו רוגזו של יוסף")

English translation 994

that is discussed in our parshah –

וואס רעדט זיך בפרשתנו –

English translation 995

the sale of Yosef,

מכירת יוסף,

English translation 996

his descent to Egypt,

ירידתו למצרים,

English translation 997

his sale to Potiphar and his sitting in the prison,

מכירתו לפוטיפר וישיבתו בבית האסורים,

English translation 998

and the interpretation of the dreams –

ופתרון החלומות –

English translation 999

was in order to bring about a higher ascent and settlement,

איז געווען בכדי ארויסצוברענגען אן עלי' והתיישבות נעלה יותר,

English translation 1000

so that through this the cupbearer would tell Pharaoh about the interpretation of his dream by Yosef,

אז דורך דעם זאל דער שר המשקים דערציילן פרעה'ן וועגן פתרון חלומו ע"י יוסף,

English translation 1001

and Pharaoh would summon Yosef and Yosef would interpret his dream,

און פרעה וועט רופן יוסף'ן און יוסף וועט פותר זיין חלומו,

English translation 1002

and Pharaoh would therefore appoint him as viceroy,

און פרעה וועט אים דערפאר באשטימען אלס משנה למלך,

English translation 1003

with the entire order of development,

מיטן גאנצן סדר השתלשלות,

English translation 1004

until Yaakov would come to Egypt,

ביז יעקב וועט קומען קיין מצרים,

English translation 1005

and come not in iron chains,

און קומען ניט בשלשלאות של ברזל,

English translation 1006

but in an honorable manner –

נאר בדרך כבוד –

English translation 1007

Pharaoh himself would send wagons to bring Yaakov to Egypt,

פרעה וועט אליין שיקן עגלות בכדי ברענגען יעקב אין מצרים,

English translation 1008

and Yaakov would bless him91,

און יעקב וועט אים בענטשן 91,

English translation 1009

which itself is a matter of "Vayeishev",

וואס דאס אליין איז אן ענין של "וישב",

English translation 1010

and afterwards there would be "Vayeishev" within "Vayeishev" because Yaakov would live his best years in Egypt!

און דערנאך וועט זיין "וישב" ב"וישב" ווייל יעקב וועט לעבן זיינע בעסטע יארן אין מצרים!

English translation 1011

So it emerges that the events of our parshah

וואס עפ"ז קומט אויס אז די מאורעות שבפרשתנו

English translation 1012

("the anger of Yosef leaped upon him")

("קפץ עליו רוגזו של יוסף")

English translation 1013

are not at all a contradiction to the name of the parshah –

זיינען אינגאנצן ניט קיין סתירה צו דעם נאמען פון דער פרשה –

English translation 1014

"Vayeishev",

"וישב",

English translation 1015

settlement,

התיישבות,

English translation 1016

on the contrary:

אדרבה:

English translation 1017

The descent that is discussed in our parshah brought about true settlement in Egypt!

די ירידה וואס רעדט זיך בפרשתנו האט געבראכט צו התיישבות אמיתית אין מצרים!

English translation 1018

That is,

דאס הייסט,

English translation 1019

the name of the parshah –

אז דער נאמען פון דער פרשה –

English translation 1020

"Vayeishev",

"וישב",

English translation 1021

which means settlement,

וואס מיינט התיישבות,

English translation 1022

expresses the content of the entire parshah –

גיט ארויס דעם תוכן פון כל הפרשה –

English translation 1023

whose content is "the anger of Yosef leaped upon him",

וואס תוכנה איז "קפץ עליו רוגזו של יוסף",

English translation 1024

the descent of Yosef to Egypt,

די ירידה פון יוסף אין מצרים,

English translation 1025

in order that it should bring Yaakov to true settlement in Egypt.

על מנת אז עס זאל ברענגען יעקב'ן צו התיישבות אמיתית אין מצרים.

English translation 1026

Based on this, one will also understand how the matter of "Vayeishev"

עפ"ז וועט מען אויך פארשטיין ווי דער ענין פון "וישב"

English translation 1027

(the name of the entire parshah)

(שם כל הפרשה)

English translation 1028

is not a contradiction to "Yaakov sought to dwell in tranquility, the anger of Yosef leaped upon him":

איז קיין סתירה ניט צו "ביקש יעקב לישב בשלוה קפץ עליו רוגזו של יוסף":

English translation 1029

Yaakov's request to dwell in tranquility –

בקשת יעקב לישב בשלוה –

English translation 1030

is a request measured according to Yaakov's comprehension of how much settlement in tranquility is coming to him. For Yaakov is indeed one of the Patriarchs,

איז א בקשה געמאסטן לויט השגת יעקב וויפל ער פארשטייט אז אים קומט התיישבות בשלוה. וואס יעקב איז טאקע איינער פון די אבות,

English translation 1031

and "the chosen of the Patriarchs"92 –

און "בחיר שבאבות" 92 –

English translation 1032

but it is understood that Yaakov's comprehension,

אבער ס'איז פארשטאנדיק אז השגת יעקב,

English translation 1033

even when it is in a manner of "with all your might"93,

אפילו בשעת דאס איז אין אן אופן פון "בכל מאדך" 93,

English translation 1034

is nevertheless within measure and limitation relative to the comprehension of the Holy One, blessed be He,

איז פארט במדידה והגבלה בערך צו השגת הקב"ה,

English translation 1035

Who is beyond all measure and limitation. And it can be that however much settlement in tranquility Yaakov thinks is coming to him,

וואס ער איז למעלה מכל מדידה והגבלה. און עס קען זיין אז וויפל התיישבות בשלוה יעקב מיינט אז אים קומט,

English translation 1036

the Almighty understands that even more than that is coming to him.

פארשטייט דער אויבערשטער אז אים קומט נאכמער דערפון.

English translation 1037

And so it indeed was:

וואס אזוי איז טאקע געווען:

English translation 1038

When Yaakov asked the Almighty to dwell in tranquility in the land of his father's sojourning –

בשעת יעקב האט געבעטן דעם אויבערשטן לישב בשלוה בארץ מגורי אביו –

English translation 1039

the Almighty said to him:

האט דער אויבערשטער אים געזאגט:

English translation 1040

You ask for tranquility according to how you understand,

דו בעטסט שלוה לויט ווי דו פארשטייסט,

English translation 1041

which is indeed within measure and limitation;

וואס דאס איז דאך במדידה והגבלה;

English translation 1042

but I understand that in truth much more than what you ask is coming to you!

איך פארשטיי אבער אז באמת קומט דיר א סך מער וויפל דו בעטסט!

English translation 1043

And this is similar to the explanation in Chassidus, and particularly in Likkutei Torah94, regarding the prayer that Jews say "With Your abundant mercies, have mercy upon us":

וע"ד הפירוש אין חסידות ובפרט אין לקו"ת 94 אין דער תפלה וואס אידן בעטן "ברחמיך הרבים רחם עלינו":

English translation 1044

The simple explanation of this is,

דער פירוש הפשוט בזה איז,

English translation 1045

that one asks the Almighty for mercy not in the measure of mercy of a flesh and blood being, but in the measure of the Almighty –

אז מ'בעט באם אויבערשטן רחמים ניט אין דער מאָס פון רחמים פון א בשר ודם נאר אין דער מאָס פון אויבערשטן –

English translation 1046

"With Your abundant mercies".

"ברחמיך הרבים".

English translation 1047

Chassidus, however, explains even more deeply:

חסידות איז אבער מפרש נאך טיפער:

English translation 1048

Every person must have abundant mercy upon the spark of Divinity in his soul that descended from a high roof to a deep pit. But it is understood that however great the mercy that a person thinks is upon him –

יעדער מענטש דארף האבן רחמים רבים אויף דעם ניצוץ אלקות שבנפשו שירד מאיגרא רמה לבירא עמיקתא. אבער ס'איז פארשטאנדיק אז ווי גרויס ס'איז דער רחמנות וואס א מענטש מיינט אז עס איז אויף אים –

English translation 1049

it is nevertheless measured according to his comprehension.

איז דאס פארט געמאסטן לויט זיין השגה.

English translation 1050

Not so regarding the Almighty, for He is "Behold, it is a very great descent without end and limit,

משא"כ לגבי דעם אויבערשטן וואס ער איז א"ס "הנה ירידה גדולה היא מאד לא"ס ותכלית,

English translation 1051

and the mercies of Hashem are very abundant upon this great descent",

ורחמי ה' מרובים מאד על ירידה הגדולה הזאת",

English translation 1052

only the Almighty Himself understands how great the mercy upon the person truly is!

נאר דער אויבערשטער אליין פארשטייט ווי גרויס עס איז טאקע די רחמנות אויפן מענטשן!

English translation 1053

Therefore one asks that "although according to our limited intellect we do not feel the mercy,

דעריבער בעט מען אז "הגם שלפי שכלנו הדל אין אנו מרגישים הרחמנות,

English translation 1054

nevertheless, in Your abundant mercies, have mercy upon us".

מ"מ ברחמיך הרבים רחם עלינו".

English translation 1055

That is, one does not ask only the measure of "Your abundant mercies",

ד.ה. אז מ'בעט ניט נאר די מאס פון רחמיך הרבים,

English translation 1056

rather one asks that the Omnipresent should have mercy according to how the Omnipresent Himself knows how much mercy is needed,

נאר מ'בעט אז דער אויבערשטער זאל האבן רחמנות לויט ווי דער אויבערשטער אליין ווייסט וויפל רחמנות מ'דארף האבן,

English translation 1057

which

וואס דאס

English translation 1058

("Your abundant mercies")

("רחמיך הרבים")

English translation 1059

is incomparably higher than all the levels of mercy that a person can comprehend,

איז שלא בערך העכער פאר אלע דרגות אין רחמנות וואס א מענטש קען משיג זיין,

English translation 1060

even from the mercy of the tribes in the worlds of Beriah, Yetzirah, and Asiyah,

אפילו פון דער רחמנות פון די שבטים בעולמות דבי"ע,

English translation 1061

and from the Patriarchs in the world of Atzilut95,

און פון די אבות בעולם האצילות 95,

English translation 1062

including also the mercy of our father Jacob96 –

כולל אויך די רחמנות פון יעקב אבינו 96 –

English translation 1063

all of this is incomparably lower than "Your abundant mercies".

דאס אלץ איז שלא בערך נידעריקער פאר "רחמיך הרבים".

English translation 1064

This is the perfection of the request and prayer of a Jew to the Omnipresent:

וואס דאס איז די שלימות הבקשה והתפלה פון א אידן צום אויבערשטן:

English translation 1065

A Jew can pray and ask that he should have from "His full, open, holy, and expansive hand"97. And although he certainly asks it from "His full, open, holy, and expansive hand" of the Omnipresent –

א איד קען מתפלל זיין און בעטן אז ער זאל האבן מידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה 97. וואס אע"פ אז ער בעט עס זיכער "מידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה" פון דעם אויבערשטן –

English translation 1066

this can, however, be a request according to how much he

קען דאס אבער זיין א בקשה לויט וויפל ער

English translation 1067

(the limited person)

(דער אדם המוגבל)

English translation 1068

understands how great is "His full, open, holy, and expansive hand".

פארשטייט ווי גרויס ס'איז "ידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה".

English translation 1069

Afterwards he can ask incomparably more –

דערנאך קען ער בעטן שלא בערך נאכמער –

English translation 1070

and this is the perfection of the request:

און דאס איז די שלימות הבקשה:

English translation 1071

He asks for "His full, open, holy, and expansive hand" according to how the Omnipresent

ער בעט "מידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה" לויט ווי דער אויבערשטער

English translation 1072

("in Your abundant mercies")

("ברחמיך הרבים")

English translation 1073

understands how great is "His full, open, holy, and expansive hand"!

פארשטייט ווי גרויס עס איז "ידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה"!

English translation 1074

And regarding this, in our context:

ועד"ז בעניננו:

English translation 1075

Jacob asked for settlement in tranquility according to how he understands,

יעקב האט געבעטן ישיבה בשלוה לויט ווי ער פארשטייט,

English translation 1076

which is ultimately lower than the comprehension of the Holy One, blessed be He.

וואס דאס איז סוף סוף נידעריקער פאר השגת הקב"ה.

English translation 1077

Analogously, the aspect of mercy of our father Jacob is lower than "Your abundant mercies".

בדוגמא ווי בחי' רחמים דיעקב אבינו איז נידעריקער פאר "רחמיך הרבים".

English translation 1078

The Omnipresent, however, understood that Jacob deserves incomparably more settlement in tranquility than Jacob thought.

דער אויבערשטער האט אבער פארשטאנען אז יעקב'ן קומט שלא בערך מער התיישבות בשלוה וויפל יעקב האט געמיינט.

English translation 1079

But in order to attain the true settlement in tranquility, there had to be "the anger of Joseph was aroused against him",

אבער בכדי צוצוקומען צו דער התיישבות בשלוה אמיתית דארף זיין "קפץ עליו רוגזו של יוסף",

English translation 1080

"for a small moment I have forsaken you"98,

"רגע קטן עזבתיך" 98,

English translation 1081

that specifically through this descent Jacob could attain an ascent and true settlement according to how the Omnipresent understands –

וואס דוקא דורך דער ירידה קען יעקב צוקומען צו אן עלי' והתיישבות אמיתית לויט ווי דער אויבערשטער פארשטייט –

English translation 1082

which was fulfilled in Egypt,

וואס דאס איז מקויים געווארן אין מצרים,

English translation 1083

at the time when "Jacob lived in the land of Egypt seventeen years",

בשעת ס'איז געווען "ויחי יעקב בארץ מצרים שבע עשרה שנה",

English translation 1084

his best years.

זיינע בעסטע יארן.

English translation 1085

Therefore the Omnipresent brought about causes so that there would be "the anger of Joseph was aroused against him",

דעריבער האט דער אויבערשטער מסבב געווען סיבות אז עס זאל זיין "קפץ עליו רוגזו של יוסף",

English translation 1086

because specifically through this Jacob would attain a state of true settlement.

ווארום דוקא דורך דעם וועט יעקב צוקומען צו א מצב פון התיישבות אמיתית.

English translation 1087

And based on this, it is understood how the name of the portion "Vayeishev"

ועפ"ז איז מובן ווי דער שם הפרשה "וישב"

English translation 1088

(is not only not a contradiction to the content of the portion and to "Jacob sought to dwell in tranquility, the anger of Joseph was aroused against him",

(איז ניט בלויז ניט קיין סתירה מיטן תוכן הפרשה און מיט "ביקש יעקב לישב בשלוה קפץ עליו רוגזו של יוסף",

English translation 1089

but on the contrary –)

נאר אדרבה –)

English translation 1090

expresses the content of the entire portion:

גיט ארויס דעם תוכן פון כל הפרשה:

English translation 1091

The name of the portion is not "Vayeishev Yaakov",

דער שם הפרשה איז ניט "וישב יעקב",

English translation 1092

rather "Vayeishev" without specification

נאר "וישב" סתם

English translation 1093

(as one writes it in letters and the like).

(ווי מ'שרייבט עס אין בריוו וכיו"ב).

English translation 1094

And the difference:

והחילוק:

English translation 1095

"Vayeishev Yaakov" emphasizes that the settlement is from Jacob's side,

"וישב יעקב" איז מדגיש ווי די התיישבות איז מצד יעקב,

English translation 1096

"Jacob sought to dwell in tranquility" according to his comprehension,

"ביקש יעקב לישב בשלוה" לויט השגתו,

English translation 1097

which request was indeed not fulfilled

וואס די בקשה איז טאקע ניט מקויים געווארן

English translation 1098

(because the Omnipresent wanted to give him a higher level in settlement).

(וויבאלד אז דער אויבערשטער האט געוואלט אים געבן א העכערע דרגא אין התיישבות).

English translation 1099

However, "Vayeishev" without specification,

משא"כ "וישב" סתם,

English translation 1100

which stands as a word in the Torah of Hashem,

וואס שטייט אלס א ווארט אין תורת ה',

English translation 1101

refers to the settlement as it is from the side of the Omnipresent

גייט אויף דער התיישבות ווי דאס איז מצד דעם אויבערשטן

English translation 1102

(for "Vayeishev" is a word in His Torah),

(וואס "וישב" איז א ווארט בתורתו),

English translation 1103

which, on the contrary –

וואס אדרבה –

English translation 1104

this is the true settlement as the Omnipresent understands what settlement means

דאס איז די התיישבות אמיתית ווי דער אויבערשטער פארשטייט וואס עס הייסט התיישבות

English translation 1105

(which is incomparably higher than the settlement as it is from the side of Jacob's request),

(וואס דאס איז שלא בערך העכער פאר דער התיישבות ווי דאס איז מצד בקשת יעקב),

English translation 1106

and this settlement will be fulfilled in actuality at the time of "Jacob lived in the land of Egypt seventeen years".

און די התיישבות וועט מקויים ווערן בפועל בשעת "ויחי יעקב בארץ מצרים שבע עשרה שנה".

English translation 1107

And since this settlement is fulfilled through the descent of "the anger of Joseph was aroused against him" which is discussed in our portion,

און וויבאלד אז די התיישבות ווערט מקויים דורך דער ירידה פון "קפץ עליו רוגזו של יוסף" וואס רעדט זיך בפרשתנו,

English translation 1108

which is truly a preparation for the true settlement of Jacob that subsequently occurred in Egypt –

וואס איז באמת א הכנה צו דער התיישבות אמיתית פון יעקב'ן וואס איז דערנאך געווארן אין מצרים –

English translation 1109

it is understandable that the name of the portion "Vayeishev"

איז פארשטאנדיק אז דער שם הפרשה "וישב"

English translation 1110

(true settlement by the Holy One, blessed be He)

(התיישבות אמיתית ע"י הקב"ה)

English translation 1111

expresses the content of the entire portion,

גיט ארויס דעם תוכן כל הפרשה,

English translation 1112

whose content is "the anger of Joseph was aroused against him" in order that Jacob should subsequently have true settlement.

וואס תוכנה איז "קפץ עליו רוגזו של יוסף" על מנת אז בא יעקב'ן זאל זיין התיישבות אמיתית.

English translation 1113

Furthermore:

נאכמער:

English translation 1114

The matter of "the anger of Joseph was aroused against him",

דער ענין פון "קפץ עליו רוגזו של יוסף",

English translation 1115

the sale of Joseph and the descent of Joseph to Egypt, etc., as it is written in the Torah of Hashem, is a matter of good and holiness. As is known the saying99 that when the father reads in the Torah, one does not hear the opposite of blessings.

מכירת יוסף וירידת יוסף למצרים וכו' ווי דאס שטייט אין תורת ה' איז אן ענין פון טוב וקדושה. כידוע דער פתגם 99 אז ווען דער טאטע לייענט אין תורה הערט מען ניט היפך הברכות.

English translation 1116

And all the more so from this, what is said that even "Esau" is "mentioned in the portion"100, he is a part of the Torah and is good and holy, etc.101,

ובמכ"ש דערפון וואס מ'זאגט אז אפילו ווי "עשו" איז "אמור בפרשה" 100 איז ער א חלק פון תורה און איז טוב וקדוש כו' 101,

English translation 1117

certainly the matters that are discussed in our portion.

עאכו"כ די ענינים וואס רעדן זיך בפרשתנו.

English translation 1118

And the explanation of this is understood according to the above –

און דער ביאור בזה איז מובן ע"פ הנ"ל –

English translation 1119

Because all these events in our parshah connected with "the anger of Joseph leaped upon him" are more than the way of the Almighty to bring Jacob to a true settlement,

ווייל די אלע מאורעות שבפרשתנו פארבונדן מיט "קפץ עליו רוגזו של יוסף" זיינען מערניט ווי דער וועג פון דעם אויבערשטן צו ברענגען יעקב'ן צו א התיישבות אמיתית,

English translation 1120

as explained above at length.

כנ"ל בארוכה.

English translation 1121

According to what was explained above, one will also understand the explanation of what was asked last Shabbat regarding the attribute of truth of our father Jacob:

ע"פ המבואר לעיל וועט מען אויך פארשטיין דעם ביאור אויף דעם וואס מ'האט געפרעגט לעצטן שבת 102 בנוגע צו מדת האמת פון יעקב אבינו:

English translation 1122

Chassidus explains on "And Jacob sent messengers before him to Esau his brother" that "Jacob thought that Esau had already been clarified and returned to his supernal root in the aspect of the encompassing lights of Tohu",

חסידות איז מבאר 103 אויף "וישלח יעקב מלאכים לפניו אל עשו אחיו" אז "יעקב חשב שעשו נתברר כבר וחזר לשרשו הנעלה בחי' המקיפים דתהו",

English translation 1123

and that Esau is already ready for the times of Mashiach. And consequently –

און אז עשו איז שוין גרייט פאר משיח'ס צייטן. ובמילא –

English translation 1124

for "And the kingdom shall be the L-rd's" *. Therefore Jacob sent messengers to Esau in order to inform him that the clarification of the world of Tikkun had already ended

פאר "והיתה 104 לה' המלוכה" *104. דעריבער האט יעקב געשיקט מלאכים צו עשו'ן בכדי אים צו מודיע זיין אז ס'האט זיך שוין געענדיקט דער בירור פון עולם התיקון

English translation 1125

(through Jacob)

(דורך יעקב'ן)

English translation 1126

while Jacob was with Lavan,

בשעת יעקב איז געווען בא לבן'ען,

English translation 1127

and now Esau can draw from his root of the encompassing lights of Tohu,

און איצטער קען עשו ממשיך זיין משרשו פון די אורות מקיפים דתהו,

English translation 1128

which is the state of the true and complete redemption when there is a state of "And the kingdom shall be the L-rd's".

וואס דאס איז דער מצב פון דער גאולה האמיתית והשלימה ווען ס'איז א מצב פון "והיתה לה' המלוכה".

English translation 1129

Afterwards, however, it turned out not as Jacob thought:

דערנאך האט זיך אבער ארויסגעוויזן ניט ווי יעקב האט געטראכט:

English translation 1130

"And the messengers returned to Jacob, saying: 'We came to your brother, to Esau, and moreover he is coming to meet you, and four hundred men with him'":

"וישובו המלאכים אל יעקב לאמר באנו אל אחיך אל עשו וגם הולך לקראתך וארבע מאות איש עמו" 105:

English translation 1131

"Although according to your warmth it is very fitting and proper that he should draw from the aspect of the encompassing light of Tohu, since the perfection of Tikkun is found in you,

"עם היות שמחמתך ראוי ונכון מאד שיומשך אליך מבחי' המקיף דתהו מאחר שנמצא בך השלימות של התיקון,

English translation 1132

but what can be done, that the obstacle is from the side of your brother Esau, who is still below in the aspect of brokenness and has not been clarified at all".

אבל מה לעשות שהמניעה היא מצד עשו אחיך שהוא עדיין למטה בבחי' שבירה ולא נתברר עדיין כלל".

English translation 1133

That is, the messengers said to Jacob not as you said that Esau is "your brother" and he has already been clarified,

ד.ה. די מלאכים האבן געזאגט יעקב'ן לא כפי שאמרת אז עשו איז "אחיך" און ער איז שוין נתברר געווארן,

English translation 1134

but on the contrary –

נאר אדרבה –

English translation 1135

"he is coming to meet you, and four hundred men with him". And in the language of Rashi:

"הולך לקראתך וארבע מאות איש עמו". ובלשון רש"י 106:

English translation 1136

"That you were saying he is my brother, but he treats you as the wicked Esau, his hatred still remains". And this caused Jacob to be distressed

"שהיית אומר אחי הוא אבל הוא נוהג עמך כעשו הרשע עודנו בשנאתו". און דאס האט גורם געווען אז יעקב זאל זיך מצטער זיין

English translation 1137

("And Jacob feared greatly"),

("ויירא יעקב מאד" 107),

English translation 1138

and he went to prepare himself "for a gift, for prayer, and for war",

און ער איז געגאנגען זיך צוגרייטן "לדורון לתפלה ולמלחמה" 108,

English translation 1139

hearing that Esau had not yet been clarified as he had thought.

הערנדיק אז עשו איז נאך ניט נתברר געווארן ווי ער האט געטראכט.

English translation 1140

The question was asked:

האט מען געפרעגט די שאלה:

English translation 1141

How does this accord with the fact that the attribute of Jacob is the attribute of truth,

ווי שטימט עס דערמיט וואס מדתו של יעקב איז מדת האמת 109,

English translation 1142

as it is written "You give truth to Jacob",

כמ"ש 110 "תתן אמת ליעקב",

English translation 1143

and as the explanation of this is explained in Tanya, that Jacob is the central line,

וכמבואר הפירוש בזה אין תניא 111 אז יעקב איז דער קו האמצעי,

English translation 1144

the "middle bar that passes through from one end to the other, from the highest levels and degrees to the end of all degrees,

דער "בריח התיכון המבריח מן הקצה אל הקצה מרום המעלות ומדרגות עד סוף כל דרגין,

English translation 1145

and in every level and degree it passes through the middle point which is the point and aspect of its attribute of truth",

ובכל מעלה ומדרגה מבריח תוך נקודה האמצעית שהיא נקודת ובחי' מדת אמת שלה",

English translation 1146

that is, that the central line passes through from one end to the other and in it there is no change and it does not become dim at the lower end,

ד.ה. אז דער קו האמצעי איז מבריח מן הקצה אל הקצה און אין אים ווערט ניט קיין שינוי און ער ווערט ניט שמעלער בקצה התחתון,

English translation 1147

but just as it is true above, so it is true below,

נאר פונקט ווי דאס איז אמת למעלה אזוי איז דאס אמת למטה,

English translation 1148

and in every world it is true according to that world. And since Jacob's attribute is truth –

ובכל עולם ועולם איז דאס אמת לפי עולם ההוא. והיות אז יעקב איז מדתו אמת –

English translation 1149

how can it be that he did not see the truth regarding Esau and it seemed to him that Esau had already been clarified,

ווי קען דאס זיין אז ער האט ניט געזען דעם אמת וועגן עשו'ן און אים האט זיך געדוכט אז עשו כבר נתברר,

English translation 1150

when the reality was not as the messengers later informed him?!

ווען די מציאות איז געווען ניט ווי די מלאכים האבן אים דערנאך מודיע געווען?!

English translation 1151

One cannot say that he saw how Esau is in his root and the messengers informed him that Esau is located below in "the land of Seir, the field of Edom" and there he has not yet been clarified –

מ'קען ניט זאגן אז ער האט געזען ווי עשו איז בשרשו און די מלאכים האבן אים מודיע געווען אז עשו געפינט זיך למטה אין "ארצה שעיר שדה אדום" און דארטן איז ער נאך ניט נתברר געווארן –

English translation 1152

because Jacob himself knew

ווייל יעקב האט אליין געוואוסט

English translation 1153

(when he thought that Esau had already been clarified)

(ווען ער האט געטראכט אז עשו כבר נתברר)

English translation 1154

that Esau is located in "the land of Seir",

אז עשו געפינט זיך "ארצה שעיר",

English translation 1155

he himself had sent the messengers there,

ער אליין האט דאך אהין געשיקט די מלאכים,

English translation 1156

only Jacob thought that since Esau is there below in "the land of Seir", he had already been clarified.

נאר יעקב האט געמיינט אז ווי עשו איז דא למטה אין "ארצה שעיר" איז ער שוין נתברר געווארן.

English translation 1157

One will understand this according to what was explained above regarding the matter of "Jacob sought to dwell in tranquility":

וועט מען דאס פארשטיין ע"פ המבואר לעיל בענין "ביקש יעקב לישב בשלוה":

English translation 1158

The same question can be asked about that which "Jacob sought to dwell in tranquility" and in practice it turned out

די זעלבע שאלה קען מען פרעגן אויף דעם וואס "ביקש יעקב לישב בשלוה" און בפועל האט זיך ארויסגעוויזן

English translation 1159

(not as Jacob sought, but)

(ניט ווי יעקב ביקש, נאר)

English translation 1160

that "the anger of Joseph leaped upon him" and he did not have the settlement –

אז "קפץ עליו רוגזו של יוסף" און ער האט ניט געהאט די התיישבות –

English translation 1161

how does this accord with the fact that Jacob's attribute is truth?

ווי שטימט עס דערמיט וואס יעקב איז מדתו אמת 112?

English translation 1162

But the question is even stronger regarding that which Jacob thought that Esau had already been clarified –

אבער די שאלה איז נאך שטארקער אויף דעם וואס יעקב האט געטראכט אז עשו כבר נתברר –

English translation 1163

because this is not merely that "Jacob sought etc."

ווייל דאס איז ניט בלויז וואס "ביקש יעקב כו'"

English translation 1164

(and in practice his request was not fulfilled),

(ובפועל איז ניט נתקיימה בקשתו),

English translation 1165

but here Jacob actually held that Esau had actually been clarified –

נאר דא האט יעקב בפועל געהאלטן אז עשו איז בפועל נתברר געווארן –

English translation 1166

the question is even stronger: how does this accord with the fact that Jacob's attribute is truth?

איז נאך שטארקער די שאלה ווי שטימט עס מיט דעם וואס יעקב מדתו אמת?

English translation 1167

Is the explanation of this similar to the explanation of how "Jacob sought to dwell in tranquility" corresponds with the fact that Jacob's attribute is the attribute of truth:

איז דער ביאור בזה ענלעך צום ביאור ווי "ביקש יעקב לישב בשלוה" שטימט דערמיט וואס מדתו של יעקב איז מדת האמת:

English translation 1168

Jacob's calculation that he is due a settled tranquility –

דער חשבון של יעקב אז אים קומט ישיבה בשלוה –

English translation 1169

is a true calculation according to Jacob's level,

איז א חשבון אמיתי לויט דרגת יעקב,

English translation 1170

as Jacob understood his level

ווי יעקב האט פארשטאנען דרגתו

English translation 1171

(from the aspect of his attribute of truth).

(מצד מדת האמת שלו).

English translation 1172

That his request was not actually fulfilled,

דאס וואס בקשתו איז בפועל ניט נתקיים געווארן,

English translation 1173

is not because his level lacked in this true calculation,

איז ניט מצד דעם וואס בדרגתו הוא האט געפעלט אין דעם חשבון האמיתי,

English translation 1174

but because from the aspect of the Supernal One,

נאר צוליב דעם וואס מצד דעם אויבערשטן,

English translation 1175

Who is incomparably higher even than the attribute of truth of Jacob,

וואס ער איז שלא בערך העכער אויך פון מדת האמת של יעקב,

English translation 1176

which is still within the category of an "attribute"

וואס איז אלץ בגדר פון א "מדה"

English translation 1177

(the attribute of truth) –

(מדת האמת) –

English translation 1178

Jacob is due an even higher level in settlement. Therefore the Supernal One arranged that "the anger of Joseph was aroused against him" in order that through this Jacob should come to a higher level in settlement

קומט יעקב'ן נאך א העכערע דרגא אין התיישבות. דערפאר האט דער אויבערשטער אויסגעשטעלט אז עס זאל זיין "קפץ עליו רוגזו של יוסף" על מנת אז יעקב זאל עי"ז קומען צו א העכערע דרגא אין התיישבות

English translation 1179

(as it comes about for him from the aspect of his level).

(ווי ביי אים קומט אויס מצד דרגתו הוא).

English translation 1180

Similarly to what was discussed earlier regarding "with Your abundant mercies":

ע"ד ווי גערעדט פריער בנוגע צו "ברחמיך הרבים":

English translation 1181

The calculation of a created being below,

דער חשבון פון א נברא למטה,

English translation 1182

according to his own level,

לויט דרגתו הוא,

English translation 1183

that he is due a certain measure of mercy –

אז אים קומט א מדה מסויימת פון רחמים –

English translation 1184

is a true calculation according to the level of the created being,

איז א חשבון אמיתי לפי דרגת הנברא,

English translation 1185

which is a limited level.

וואס איז א דרגא מוגבלת.

English translation 1186

And likewise the mercy of the attribute of Jacob –

ועד"ז די רחמים פון מדת יעקב –

English translation 1187

is true according to Jacob's level. But from the aspect of "Your abundant mercies",

איז אמת לויט דרגתו של יעקב. אבער מצד "רחמיך הרבים",

English translation 1188

the level of the Supernal One,

די דרגא פון דעם אויבערשטן,

English translation 1189

the Supernal One understands that there must be a greater mercy upon him.

פארשטייט דער אויבערשטער אז אויף אים דארף זיין א רחמנות גדולה יותר.

English translation 1190

Similarly, this is also the explanation regarding that which Jacob thought that Esau had already been refined:

עד"ז איז אויך דער ביאור בנוגע צו דעם וואס יעקב האט געטראכט אז עשו כבר נתברר:

English translation 1191

From the aspect of Jacob's level and his attribute of truth, it is the truth that Esau has already been refined,

מצד דרגתו של יעקב ומדת האמת שלו איז דער אמת אז עשו איז שוין דעמולט נתברר געווארן,

English translation 1192

and was ready together with Jacob to celebrate the times of Mashiach,

און איז געווען גרייט צוזאמען מיט יעקב'ן צו פראווען משיח'ס צייטן,

English translation 1193

and for "the kingship shall be Hashem's".

און צו "והיתה לה' המלוכה".

English translation 1194

For Jacob knew

ווארום יעקב האט געוואוסט

English translation 1195

(as he sent the angels to tell Esau)

(ווי ער האט געשיקט די מלאכים זאגן עשו'ן)

English translation 1196

that he had just emerged from the exile of Laban,

113 אז ער איז ערשט ארויס פון גלות בא לבן'ען,

English translation 1197

after all the troubles and suffering he endured there for twenty years,

לאחרי די אלע צרות וצער וואס ער האט דארטן געליטן במשך עשרים שנה 114,

English translation 1198

"I was consumed by drought by day and frost by night etc.",

"הייתי ביום אכלני חורב וקרח בלילה וגו'" 115,

English translation 1199

constantly tormenting himself,

זיך שטענדיק געמאטערט,

English translation 1200

not sleeping at night and not studying by day etc.

באנאכט ניט געשלאפן און באטאג ניט געלערנט וכו'.

English translation 1201

And afterwards,

און דערנאך,

English translation 1202

even when he was already at the point of leaving Laban,

אפילו ווען ער האט שוין געהאלטן ביי אוועקגיין פון לבן'ען,

English translation 1203

Laban pursued him and would have done worse to him had the Supernal One not restrained Laban *115.

איז אים לבן נאכגעלאפן און וואלט אים אפגעטאן נאך ערגער אויב דער אויבערשטער וואלט לבן'ען ניט אפגעהאלטן *115.

English translation 1204

And to such an extent was the descent into exile –

ועד כדי כך איז געווען די ירידה אין גלות –

English translation 1205

that Laban even argued to Jacob that even the matters that Jacob had created while with Laban belonged to Laban –

אז לבן האט נאך גע'טענה'ט צו יעקב אז אפילו די ענינים וואס יעקב האט געשאפן זייענדיק בא לבן באלאנגען צו לבן –

English translation 1206

"The daughters are my daughters, and the sons are my sons, and the flocks are my flocks, and all that you see is mine",

"הבנות בנותי והבנים בני והצאן צאני וכל אשר אתה רואה לי הוא" 116,

English translation 1207

and his claim was incorporated into the Torah of truth,

און טענתו איז אריינגעשטעלט געווארן בתורת אמת,

English translation 1208

from which it is understood that this is true,

וואס מזה מובן אז דאס איז אמת,

English translation 1209

and as indeed explained in Chassidus

וכמבואר טאקע אין חסידות

English translation 1210

(at length in Toras Chaim)

(בארוכה אין תורת חיים 117)

English translation 1211

that such was the actual reality,

אז אזוי איז געווען די מציאות אמיתית,

English translation 1212

that "all that you see is mine".

אז "כל אשר אתה רואה לי הוא".

English translation 1213

And in addition, Jacob knew that he went into exile to Laban not of his own accord,

און דערצו האט יעקב געוואוסט אז ער איז געגאנגען אין גלות צו לבן ניט על דעת עצמו,

English translation 1214

but because his parents sent him there –

נאר ווייל זיינע עלטערן האבן אים אהינצו געשיקט –

English translation 1215

which further magnifies the pain of exile,

וואס דאס איז נאכמער מגדיל דעם צער הגלות,

English translation 1216

for the less one understands why one finds oneself in exile,

ווייל וואס ווייניקער מ'פארשטייט פארוואס מ'געפינט זיך אין גלות,

English translation 1217

the greater the pain therein.

אלץ מער איז דער צער בזה.

English translation 1218

And after all the troubles and suffering that Jacob endured for twenty years in the exile of Laban,

ולאחרי די אלע צרות וצער וואס יעקב האט געליטן במשך עשרים שנה בגלות לבן,

English translation 1219

and another two years of wandering on the road –

און נאך צוויי יאר פון טלטול בדרך 118 –

English translation 1220

Jacob made the calculation,

האט יעקב געמאכט דעם חשבון,

English translation 1221

and a calculation according to truth

און א חשבון אליבא דאמת

English translation 1222

(for Jacob's attribute is truth),

(ווארום יעקב איז מדתו אמת),

English translation 1223

that the sole reason he had to suffer all these persecutions and troubles was because a descent is necessary for the sake of an ascent,

אז דער איינציקער טעם פארוואס ער האט געדארפט ליידן די אלע רדיפות וצרות איז ווייל ירידה צורך עלי',

English translation 1224

"According to the pain is the reward" –

"לפום צערא אגרא" 119 –

English translation 1225

in order that he should attain the true and complete redemption,

בכדי ער זאל צוקומען צו דער גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1226

an ascent incomparably higher than his standing and situation before his descent into exile.

אן עלי' שלא בערך העכער ווי מעמדו ומצבו לפני ירידתו בגלות.

English translation 1227

Consequently, it is understandable that according to Jacob's level,

במילא איז פארשטאנדיק אז לפי דרגת יעקב,

English translation 1228

as he understood his level,

ווי ער האט פארשטאנען דרגתו,

English translation 1229

he already held at the complete redemption,

האט ער שוין דעמולט געהאלטן בא דער גאולה שלימה,

English translation 1230

and also Esau had already been refined and holds at the redemption and "the kingship shall be Hashem's".

און אויך עשו כבר נתברר און האלט בא דער גאולה און "והיתה לה' המלוכה".

English translation 1231

Therefore Jacob sent angels to Esau in order to inform him that the refinement of the world of Tikkun had been completed through his service in the exile of Laban,

דעריבער האט יעקב געשיקט מלאכים אל עשו בכדי אים צו מודיע זיין אז דער בירור פון עולם התיקון האט זיך געענדיקט דורך זיין עבודה בגלות לבן,

English translation 1232

and now Esau –

און איצטער דארף עשו –

English translation 1233

who also already holds at the redemption –

וואס אויך ער האלט שוין בא דער גאולה –

English translation 1234

must continue the makifim of Tohu,

ממשיך זיין די מקיפים דתהו,

English translation 1235

and we will have the complete redemption and "the kingship shall be Hashem's".

און מ'וועט האבן די גאולה השלימה און "והיתה לה' המלוכה".

English translation 1236

Based on the above, it is understood why Yaakov sent

וואס עפ"ז איז מובן פארוואס יעקב האט געשיקט

English translation 1237

(the angels)

(די מלאכים)

English translation 1238

to say to Esau "I dwelt with Lavan –

זאגן עשו'ן "עם לבן גרתי –

English translation 1239

and I observed the 613 mitzvos",

ותרי"ג מצוות שמרתי" 120,

English translation 1240

which superficially is not understood:

דלכאורה אינו מובן:

English translation 1241

If Yaakov held that Esau was still a rasha,

אויב יעקב האט געהאלטן אז עשו איז נאך דעמולט א רשע,

English translation 1242

and during the course of many years he had abandoned every forbidden thing –

און במשך פון כמה וכמה שנים האט ער אפגעטאן כל דבר אסור –

English translation 1243

how does it fit that Yaakov should say to him "I dwelt with Lavan and I observed the 613 mitzvos",

ווי פאסט עס אז יעקב זאל אים זאגן "עם לבן גרתי ותרי"ג מצוות שמרתי",

English translation 1244

firstly this is not a virtue for Esau,

ערשטנס איז דאס פאר עשו'ן ניט קיין מעלה,

English translation 1245

and furthermore –

און נאכמער –

English translation 1246

with this he will make him even more angry,

דערמיט וועט ער אים מאכן נאכמער אין-כעס,

English translation 1247

because Yaakov is provoking him with this,

ווארום יעקב רייצט זיך דערמיט מיט אים,

English translation 1248

that while you abandoned every forbidden thing I was in the house of Lavan where I fulfilled all the 613 mitzvos;

אז בשעת דו האסט אפגעטאן כל דבר אסור בין איך געווען בא לבן וואו איך האב מקיים געווען אלע תרי"ג מצוות;

English translation 1249

and Yaakov wanted here to find favor in the eyes of Esau –

און יעקב האט דאך דא געוואלט נושא חן זיין בא עשו'ן –

English translation 1250

so how does he come to provoke him by saying that "I observed the 613 mitzvos"?!

איז ווי קומט ער זיך מיט אים רייצן דורך זאגן אז "תרי"ג מצוות שמרתי"?!

English translation 1251

Based on the above, this is understood:

ע"פ הנ"ל איז דאס מובן:

English translation 1252

Yaakov held

יעקב האט געהאלטן

English translation 1253

(in truth according to his level)

(אליבא דאמת מצד דרגתו הוא)

English translation 1254

that Esau had already become clarified,

אז עשו איז שוין דעמולט נתברר געווארן,

English translation 1255

therefore it is fitting to tell him the virtue of Yaakov that "I observed the 613 mitzvos". And on the contrary –

במילא פאסט אים זאגן די מעלה פון יעקב'ן אז "תרי"ג מצוות שמרתי". ואדרבה –

English translation 1256

with this he let Esau know that he

דערמיט האט ער עשו'ן געלאזט וויסן אז ער

English translation 1257

(Yaakov)

(יעקב)

English translation 1258

is also already prepared for the Geulah.

איז שוין אויך מוכן צו דער גאולה.

English translation 1259

This is, however, all from the aspect of the midah of Yaakov, whose midah is indeed emes,

דאס איז אבער אלץ מצד מדת יעקב וואס מדתו איז טאקע אמת,

English translation 1260

but it is still the midah of emes,

אבער דאס איז פארט מדת האמת,

English translation 1261

which is still connected to a measure and limitation;

וואס איז פארט פארבונדן מיט א מדידה והגבלה;

English translation 1262

The Above, however, is higher than the midah of emes

דער אויבערשטער איז אבער העכער פאר מדת האמת

English translation 1263

(even that of Yaakov),

(אויך של יעקב),

English translation 1264

so the Above saw that if Yaakov and Esau would now go to the Geulah –

האט דער אויבערשטער געזען אז אויב יעקב ועשו וועלן דעמולט גיין צו דער גאולה –

English translation 1265

the Geulah

וועט די גאולה

English translation 1266

(and all the revelations therein)

(וכל הגילויים שבזה)

English translation 1267

would be only according to the measure of the avodah that was until now,

זיין נאר לפי ערך העבודה וואס איז געווען ביז דעמולט,

English translation 1268

and the Above wanted that there should be

און דער אויבערשטער האט געוואלט אז עס זאל

English translation 1269

(and knew that it could)

(און געוואוסט אז עס קען)

English translation 1270

a more elevated Geulah.

זיין א גאולה נעלית יותר.

English translation 1271

Therefore the Above now held back the Geulah –

דעריבער האט דער אויבערשטער דעמולט אפגעהאלטן די גאולה –

English translation 1272

knowing that for the sake of the more elevated Geulah it is worthwhile that one should remain further in golus and there should be "we descended, we descended",

וויסנדיק אז צוליב דער גאולה נעלית יותר איז כדאי אז מ'זאל נאך בלייבן אין גלות און עס זאל זיין "ירד ירדנו" 121,

English translation 1273

because this will bring the "we ascended, we ascended",

ווייל דאס וועט ברענגען דעם "עלה נעלה" 122,

English translation 1274

and then it will be "I will thank You, Hashem, for You were angry with me",

און דעמולט וועט זיין "אודך ה' כי אנפת בי" 123,

English translation 1275

because all will recognize that the extra time in golus was worthwhile for the sake of the Geulah and the most elevated ascent that came out of it afterwards.

ווייל אלע וועלן מכיר זיין אז ס'איז געווען כדאי די איבעריקע צייט אין גלות צוליב דער גאולה ועלי' נעלית ביותר וואס איז דערנאך ארויסגעקומען דערפון.

English translation 1276

And it is as the Gemara says,

וע"ד ווי די גמרא זאגט 124,

English translation 1277

"The Holy One, blessed be He, said to Moshe: Please, go say to them, to Yisrael: Please, ask from Egypt vessels of silver and vessels of gold, so that that tzaddik should not say, 'And they enslaved them and afflicted them' He fulfilled in them, 'and afterwards they went out with great wealth' He did not fulfill in them. They said to him

"אמר לי' הקב"ה למשה בבקשה ממך לך אמור להם לישראל בבקשה מכם שאלו ממצרים כלי כסף וכלי זהב 125 שלא יאמר אותו צדיק ועבדום וענו אותם 126 קיים בהם ואחרי כן יצאו ברכוש גדול 127 לא קיים בהם. אמרו לו

English translation 1278

(the Jews to Moshe)

(די אידן צו משה)

English translation 1279

'If only we ourselves could go out. A parable to a person who was imprisoned in the prison house, and people said to him: Tomorrow they are taking you out of the prison house and giving you much money,

ולואי שנצא בעצמנו. משל לאדם שהי' חבוש בבית האסורים והיו אומרים לו בני אדם מוציאין אותך למחר מבית האסורין ונותנין לך ממון הרבה,

English translation 1280

and he says to them: Please, take me out today and I do not ask for anything!'"

ואומר להם בבקשה מכם הוציאוני היום ואיני מבקש כלום"!

English translation 1281

That is, even though the Jews cry out that they forgo the great wealth provided that there should already be "enough of golus" –

ד.ה. אע"פ וואס אידן שרייען אז זיי זיינען מוותר אויף דעם רכוש גדול אבי עס זאל שוין זיין "דאלאי גלות" –

English translation 1282

nevertheless, since the Above sees and wants that the Jews can receive an even greater "great wealth",

איז אבער וויבאלד אז דער אויבערשטער זעט און וויל אז אידן קענען באקומען נאך א גרעסערן "רכוש גדול",

English translation 1283

He holds that it is worthwhile that the Jews should remain further in golus in order to receive the "great wealth",

האלט ער אז ס'איז כדאי אז אידן זאלן נאך בלייבן אין גלות בכדי באקומען דעם "רכוש גדול",

English translation 1284

and then the Jews will also thank for it –

און דעמולט וועלן אויך די אידן דאנקען דערפאר –

English translation 1285

"I will thank You, Hashem, for You were angry with me"!

"אודך ה' כי אנפת בי"!

English translation 1286

And even though the Jews argue,

ואע"פ וואס אידן טענה'ן,

English translation 1287

let us already go out of golus,

זאלן מיר שוין ארויסגיין פון גלות,

English translation 1288

and regarding the promise of "and afterwards they went out with great wealth" –

און בנוגע צו דער הבטחה פון "ואחרי כן יצאו ברכוש גדול" –

English translation 1289

one will come and ask for the "great wealth" from Moshiach and Moshiach will already provide it –

וועט מען קומען און בעטן דעם "רכוש גדול" בא משיח'ן און משיח וועט עס שוין ערליידיקן –

English translation 1290

but then it will not have the virtue of "their own effort",

אבער דעמולט וועט דאס ניט האבן די מעלה פון "קב שלו" 128,

English translation 1291

which is a wondrous virtue,

וואס דאס איז א מעלה נפלאה,

English translation 1292

and to such an extent that because of this the Above holds the Jews a little longer in golus in order that they should receive the "great wealth" through their own avodah,

ועד כדי כך אז צוליב דעם האלט דער אויבערשטער אידן נאך א ביסל אין גלות בכדי זיי זאלן באקומען דעם "רכוש גדול" ע"י עבודתם,

English translation 1293

in their own effort.

בקב שלהם.

English translation 1294

And this is also the explanation of that which "Yaakov sought to dwell in tranquility":

און דאס איז אויך דער ביאור אין דעם וואס "ביקש יעקב לישב בשלוה":

English translation 1295

From the aspect of the midah of Yaakov

מצד מדת יעקב

English translation 1296

(whose midah is emes)

(שמדתו אמת)

English translation 1297

he indeed wanted to receive dwelling in tranquility. But the Above wanted and saw that he could receive an even higher level in settlement. Therefore He brought it about that there should be "the anger of Yosef leaped upon him" in order that through this Yaakov should come to a true settlement.

האט ער טאקע געוואלט באקומען ישיבה בשלוה. אבער דער אויבערשטער האט געוואלט און געזען אז ער קען באקומען נאך א העכערע דרגא אין התיישבות. דעריבער האט ער צוגעבראכט אז עס זאל זיין "קפץ עליו רוגזו של יוסף" על מנת אז דורך דעם זאל יעקב צוקומען צו א התיישבות אמיתית.

English translation 1298

According to the teaching of the Baal Shem Tov, from every thing one must extract a lesson in the service of God,

ע"פ תורת הבעש"ט 129 אז פון יעדער זאך דארף מען ארויסנעמען א הוראה בעבודת ה',

English translation 1299

all the more so from a matter in Torah –

עאכו"כ פון אן ענין אין תורה –

English translation 1300

one must also extract a lesson from what is stated above,

דארף מען אויך ארויסנעמען א הוראה מהאמור לעיל,

English translation 1301

the story in the Torah about "Jacob wished to dwell in tranquility" and about the fact that the Jews argued that they were forgoing great wealth provided they would leave the exile:

דעם סיפור בתורה וועגן "ביקש יעקב לישב בשלוה" און וועגן דעם וואס די אידן האבן גע'טענה'ט אז זיי זיינען מוותר אויפן רכוש גדול אבי זיי זאלן ארויס פון גלות:

English translation 1302

When a person cries out "Remove the exile!" –

בשעת א איך שרייט "דאַלאָי גלות" –

English translation 1303

the "clever one" comes to him and argues:

קומט צו אים צוגיין דער "קלוגינקער" און טענה'ט:

English translation 1304

Why are you crying out so? –

וואס שרייסטו אזוי? –

English translation 1305

Those before you already preceded you! The Jews cried out thus while being in Egypt and they did not achieve the service of the Jews throughout all the years in exile –

כבר קדמוך! די אידן האבן אזוי געשריען זייענדיק אין מצרים און זיי האבן ניט צוגעקומען די עבודה פון אידן במשך די אלע יארן אין גלות –

English translation 1306

consequently, there is nothing with which to keep the Jews further in exile!

במילא איז ניטא וואס צו האלטן אידן ווייטער אין גלות!

English translation 1307

What according to this is also understood why the Torah tells the story. For ostensibly the question arises:

וואס עפ"ז איז אויך מובן פארוואס תורה דערציילט דעם סיפור. דלכאורה שטעלט זיך די שאלה:

English translation 1308

Why does the Torah relate at all the claim of the Jews and the response of the Almighty? If the Torah had not related it,

פארוואס דערציילט תורה בכלל די טענה פון אידן און דעם תירוץ פון דעם אויבערשטן? אויב תורה וואלט עס ניט דערציילט,

English translation 1309

then the evil inclination would ostensibly not have been able to come with its argument that one need not cry out now because it will not help anyway,

וואלט דאך דער יצר לכאורה ניט געקענט קומען מיט זיין טענה אז מ'דארף איצטער ניט שרייען ווייל ס'וועט סיי-ווי ניט העלפן,

English translation 1310

as it was then!

אזוי ווי ס'איז געווען דעמולט!

English translation 1311

The explanation in this is –

איז דער ביאור בזה –

English translation 1312

that this is precisely the point:

אז היא הנותנת:

English translation 1313

If the Torah had not brought the question and the response –

אויב תורה וואלט ניט געבראכט די שאלה און דעם תירוץ –

English translation 1314

the evil inclination would have come and asked the question and given the response in order to confuse a Jew and to prevent him from crying out "Remove the exile!" Therefore the Torah writes this,

וואלט דער יצר געקומען און געפרעגט די שאלה און געגעבן דעם תירוץ בכדי צו מבלבל זיין א אידן און אים אפהאלטן פון שרייען "דאַלאָי גלות"! דעריבער שרייבט דאס תורה,

English translation 1315

in order to preempt the argument of the evil inclination and so that one should know immediately the response to it,

בכדי מלכתחילה צו באווארענען טענת היצר און מ'זאל וויסן גלייך דעם תירוץ אויף דעם,

English translation 1316

so that a person should not cease from crying out "Remove the exile" even for one moment!

אזוי אז א איך זאל ניט מפסיק זיין פון צו שרייען "דאַלאָי גלות" אפילו אויף איין רגע!

English translation 1317

And so too one has the lesson from Jacob:

און אזוי אויך האט מען דעם לימוד פון יעקב'ן:

English translation 1318

Just as "Jacob wished to dwell in tranquility",

פונקט ווי "ביקש יעקב לישב בשלוה",

English translation 1319

so must Jews ask that one already wants settlement. But Jews learn from this story,

אזוי דארפן אידן בעטן אז מ'וויל שוין האבן התיישבות. אבער אידן לערנען זיך אפ פון דעם סיפור,

English translation 1320

that one asks for settlement not merely as it appears to a created being here below,

אז מ'בעט אויף התיישבות ניט בלויז ווי ס'קומט אויס ביי א נברא דא למטה,

English translation 1321

"And Jacob settled",

"וישב יעקב",

English translation 1322

but "and he settled" simply,

נאר "וישב" סתם,

English translation 1323

"and he settled" from the Almighty

"וישב" פון דעם אויבערשטן

English translation 1324

(for "and he settled" is a word in the Torah of God) –

(וואס "וישב" איז א ווארט בתורת ה') –

English translation 1325

true settlement,

התיישבות אמיתית,

English translation 1326

as the Almighty understands what settlement means! And together with this it is "and he settled" in its simple sense –

ווי דער אויבערשטער פארשטייט וואס עס הייסט התיישבות! וביחד עם זה איז דאס "וישב" בפשטות –

English translation 1327

settlement for Jews as souls in bodies in this physical world.

התיישבות פאר אידן אלס נשמות בגופים בעוה"ז הגשמי.

English translation 1328

And the matters in the meantime –

און די ענינים בינתיים –

English translation 1329

that "the anger of Joseph flared up against him" –

וואס "קפץ עליו רוגזו של יוסף" –

English translation 1330

are only a preparation in order to attain the true settlement,

זיינען נאר א הכנה בכדי צוצוקומען צו דער התיישבות אמיתית,

English translation 1331

and now one has already gone through all these matters,

און איצטער האט מען שוין יוצא געווען די אלע ענינים,

English translation 1332

and it is already time that one should have the true settlement.

און ס'איז שוין צייט אז מ'זאל האבן די התיישבות אמיתית.

English translation 1333

And as stated,

וכאמור,

English translation 1334

on one hand this is true settlement,

פון איין זייט איז דאס התיישבות אמיתית,

English translation 1335

settlement as it comes from the Almighty

התיישבות ווי דאס קומט פון דעם אויבערשטן

English translation 1336

(for He is above all matters),

(וואס ער איז למעלה מכל הענינים),

English translation 1337

and together with this the true settlement is drawn into the life of every Jew as a soul in a body in this physical world,

וביחד עם זה ווערט די התיישבות אמיתית נמשך אין דעם לעבן פון יעדן אידן אלס א נשמה בגוף בעוה"ז הגשמי,

English translation 1338

according to the simple interpretation of "and he settled" and as the interpretation in this is simply according to the law

כפירוש הפשוט אין "וישב" און ווי דער פירוש בזה איז בפשטות ע"פ הלכה

English translation 1339

(for the law is specifically in its simple sense) –

(וואס הלכה איז דוקא בפשטות) –

English translation 1340

"The word of God, this is the law",

"דבר ה' 140 זו הלכה" 141,

English translation 1341

which is connected to "The word of God, this is the end"

וואס איז פארבונדן מיט "דבר ה' זה הקץ" 141

English translation 1342

(as understood from the fact that the Gemara states both interpretations on the same verse "The word of God").

(כמובן מזה וואס די גמרא זאגט 141 ביידע פירושים אויף דעם זעלבן פסוק 140 "דבר ה'").

English translation 1343

And simply –

ובפשטות –

English translation 1344

that the true and complete redemption comes immediately,

אז עס קומט גלייך די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1345

and one has then true and complete settlement in all matters:

און מ'האט דעמולט התיישבות אמיתית ושלימות בכל הענינים:

English translation 1346

completeness of the people –

שלימות העם –

English translation 1347

"With our young and with our old, with our sons and with our daughters",

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 142,

English translation 1348

and one has the "great wealth" –

און מ'האט דעם "רכוש גדול" –

English translation 1349

"their silver and their gold with them" in its simple sense,

"כספם וזהבם אתם" 143 כפשוטו,

English translation 1350

and also as this is in spirituality –

און אויך ווי דאס איז ברוחניות –

English translation 1351

love and fear,

אהבה ויראה 144,

English translation 1352

completeness of the Torah and His commandments,

שלימות התורה ומצוותי',

English translation 1353

and one will have in completeness "And Jacob settled in the land of his father's sojournings" –

און מ'וועט האבן בשלימות דעם "וישב יעקב בארץ מגורי אביו" –

English translation 1354

in the Holy Land,

בארץ הקודש,

English translation 1355

completeness of the land,

שלימות הארץ,

English translation 1356

until "For the Lord your God will enlarge your border",

ביז "כי ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 145,

English translation 1357

that in addition to the seven lands, the Jews will also be given the land of the Kenite, Kenizzite, and Kadmonite which until then were in the hands of the nations,

אז נוסף צו די שבעה ארצות וועט מען געבן אידן אויך ארץ קיני קניזי וקדמוני וואס זיינען ביז דעמולט געווען אין גוי'שע הענט,

English translation 1358

one transforms this and specifically through this "and he settled in the land of his father's sojournings" becomes in a manner of true settlement,

מאכט מען דאס איבער און דוקא דורך דעם ווערט "וישב גו' בארץ מגורי אביו" 146 באופן פון התיישבות אמיתית,

English translation 1359

for specifically from darkness comes the advantage of light,

ווייל דוקא פון חושך ווערט דער יתרון האור 147,

English translation 1360

And so too regarding all matters –

ועד"ז בנוגע צו אלע ענינים –

English translation 1361

one will have in them the quality of transformation through the fact that one takes them out of the hands of the nations and one transforms them to the most elevated holiness,

וועט מען אין זיי האבן די מעלה פון אתהפכא דורך דעם וואס מ'נעמט זיי ארויס פון גוי'שע הענט און מ'איז זיי מהפך לקדושה הכי נעלית,

English translation 1362

And simply –

ובפשטות –

English translation 1363

the true and complete redemption through our righteous Messiah,

גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1364

and one has "and he settled",

און מ'האט "וישב",

English translation 1365

true and simple settlement in this physical world,

התיישבות אמיתית ובפשטות בעוה"ז הגשמי,

English translation 1366

speedily in our days literally and in our time literally.

במהרה בימינו ממש ובעגלא דידן ממש.

English translation 1367

Discourse (like a talk)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 1368

Beginning with the words "And Jacob settled etc."

ד"ה וישב יעקב גו'.

English translation 1369

It is also customary to study a verse from the weekly Torah portion together with the commentary of Rashi,

ס'איז אויך רגיל אפצולערנען א פסוק פון פרשת השבוע צוזאמען מיט פירוש רש"י,

English translation 1370

a topic in the notes of my father on the Zohar of our Torah portion,

אן ענין אין די הערות פון טאטן אויפן זהר דפרשתנו,

English translation 1371

and recently –

און לאחרונה –

English translation 1372

a topic in the daily study session of the Rambam.

אן ענין אין דעם שיעור היומי ברמב"ם.

English translation 1373

Regarding Rashi, we will stop on a topic in continuation of the Rashi from last Shabbat which was not answered,

בנוגע לפרש"י וועט מען זיך אפשטעלן אויף אן ענין בהמשך צו דעם פרש"י פון לעצטן שבת וועלכן מ'האט ניט פארענטפערט,

English translation 1374

which also in our Torah portion there is a question in Rashi similar to the question that was asked then:

וואס אויך בפרשתנו איז דא א שאלה בפרש"י בדוגמא צו דער שאלה וואס מ'האט דעמולט געפרעגט:

English translation 1375

In our Torah portion

בפרשתנו

English translation 1376

(chapter 38 at its end)

(קאפיטל לח בסופו)

English translation 1377

the term "hand" is mentioned four times in connection with the birth of Zerach. Rashi stands on this and explains:

ווערט דערמאנט פיר מאל דער לשון "יד" בקשר מיט לידת זרח. שטעלט זיך אויף דעם רש"י און איז מפרש 148:

English translation 1378

"Four hands are written here corresponding to four bans that Achan who descended from him violated. And some say corresponding to four things that he took etc."

"ארבע ידות כתובות כאן כנגד ארבע חרמים שמעל עכן שיצא ממנו. ויש אומרים כנגד ד' דברים שלקח כו'".

English translation 1379

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 1380

Zerach was indeed a righteous person

זרח איז דאך געווען א צדיק

English translation 1381

(as Rashi explains earlier).

(ווי רש"י איז מפרש פריער 149).

English translation 1382

And there is indeed a principle that "the memory of the righteous is a blessing,"

און ס'איז דאך א כלל אז "זכר 150 צדיק לברכה" 151,

English translation 1383

it is not understandable:

איז ניט פארשטאנדיק:

English translation 1384

Both explanations of Rashi

ביידע פירושים פון רש"י

English translation 1385

(on the four hands that are stated here in connection with the birth of Zerach)

(אויף די ארבע ידות וואס שטייען דא בקשר מיט לידת זרח)

English translation 1386

mention a matter of the opposite of merit regarding Zerach from the side of Achan who descended from him in later generations –

דערמאנען אויף אן ענין פון היפך הזכות אויף זרח'ן מצד עכן שיצא ממנו בדורות שלאח"ז –

English translation 1387

now how does it accord with the principle that "the memory of the righteous is a blessing"?!

היינט ווי שטימט עס מיטן כלל אז "זכר צדיק לברכה"?!

English translation 1388

What this is similar to the question that was asked last Shabbat 152 on Rashi on the verse * "And Dinah the daughter of Leah went out" –

וואס דאס איז בדוגמא צו דער שאלה וואס מ'האט געפרעגט לעצטן שבת 152 אויף פרש"י עה"פ *152 "ותצא דינה בת לאה" –

English translation 1389

"And not the daughter of Jacob,

"ולא בת יעקב,

English translation 1390

rather because of her going out she is called the daughter of Leah, for she too was a goer-out, as it is said 'And Leah went out to meet him'

אלא ע"ש יציאתה נקראת בת לאה שאף היא יצאנית היתה שנאמר 153 ותצא לאה לקראתו

English translation 1391

(and according to several versions Rashi adds:)

(און לויט כמה גירסאות גיט רש"י צו:)

English translation 1392

And about them they said the proverb, 'Like mother, like daughter.'"

ועלי' משלו המשל כאמה כבתה" 154.

English translation 1393

One asked on this the same question:

האט מען אויף דעם געפרעגט די זעלבע שאלה:

English translation 1394

How does it accord with the principle of "the memory of the righteous is a blessing" to mention a matter of the opposite of merit regarding Leah and regarding Dinah?

ווי שטימט עס מיטן כלל פון "זכר צדיק לברכה" צו דערמאנען אן ענין פון היפך הזכות אויף לאה'ן און אויף דינה?

English translation 1395

What the question regarding Zerach is even stronger –

וואס די שאלה בנוגע צו זרח'ן איז נאך שטארקער –

English translation 1396

because regarding Zerach, Rashi writes explicitly on the spot that he was a righteous person.

ווייל בא זרח'ן שרייבט רש"י בפירוש על אתר אז ער איז געווען א צדיק.

English translation 1397

In contrast, regarding Dinah this is not emphasized,

משא"כ בא דינה'ן איז דאס ניט מודגש,

English translation 1398

it is not stated explicitly that she was a righteous woman

עס שטייט ניט בפירוש אז זי איז געווען א צדקנית

English translation 1399

(she was then before bat mitzvah).

(זי איז דעמולט געווען לפני בת-מצוה).

English translation 1400

Regarding Leah there is the same difficulty as regarding Zerach,

בנוגע צו לאה'ן איז דא די זעלבע קשיא ווי בא זרח'ן,

English translation 1401

because it is stated that the matriarchs were prophetesses,

ווייל עס שטייט 155 האמהות נביאות היו,

English translation 1402

that is, Leah was a righteous woman.

ד.ה. לאה איז געווען א צדקנית.

English translation 1403

So the answer to this

איז דער תירוץ אויף דעם

English translation 1404

(on "And Dinah the daughter of Leah went out") –

(אויף "ותצא דינה בת לאה") –

English translation 1405

as we have already debated about this and we wrote a part of the answer,

ווי מ'האט זיך שוין מפלפל געווען בזה און מ'האט געשריבן א חלק פון דעם תירוץ,

English translation 1406

but did not complete the entire answer,

אבער ניט אויסגעפירט דעם גאנצן תירוץ,

English translation 1407

which shows how strong is the darkness of the exile;

וואס דאס ווייזט ווי שטארק ס'איז דער חושך הגלות;

English translation 1408

one began to answer,

מען האט אנגעהויבן ענטפערן,

English translation 1409

but afterwards one was led astray:

אבער דערנאך האט מען פארפירט:

English translation 1410

When one studies the verse "And Dinah the daughter of Leah went out etc. to see the daughters of the land" the question arises:

בשעת מ'לערנט דעם פסוק "ותצא דינה בת לאה גו' לראות בבנות הארץ" ווערט די שאלה:

English translation 1411

How does Dinah,

ווי קומט דינה,

English translation 1412

a little girl, and a daughter of Jacob and Leah,

א קליינע מיידעלע. און א טאכטער פון יעקב ולאה,

English translation 1413

go out to stroll in the street?!

ארויסגיין שפאצירן אין גאס?!

English translation 1414

Rashi answers that the verse warns about it with what it says "And Dinah the daughter of Leah went out"

ענטפערט רש"י אז דער פסוק באווארנט עס דערמיט וואס עס שטייט "ותצא דינה בת לאה"

English translation 1415

("and not the daughter of Jacob") –

("ולא בת יעקב") –

English translation 1416

"because of her going out she is called the daughter of Leah, for she too was a goer-out, as it is said 'And Leah went out to meet him etc.':"

"ע"ש יציאתה נקראת בת לאה שאף היא יצאנית היתה שנאמר ותצא לאה לקראתו כו'":

English translation 1417

"And Leah went out to meet him" was a going out for a higher purpose –

"ותצא לאה לקראתו" איז געווען א יציאה למעליותא –

English translation 1418

in order to establish another tribe in Israel. Similarly, Dinah also conducted herself,

בכדי אויפצושטעלן נאך א שבט בישראל. בדוגמא לזה האט זיך אויך געפירט דינה,

English translation 1419

being a daughter of Leah,

זייענדיק א בת פון לאה,

English translation 1420

that "And Dinah went out" –

אז "ותצא דינה" –

English translation 1421

a going out for a higher purpose":

א יציאה למעליותא":

English translation 1422

In parshah Vayishlach on the verse "And he took his two wives etc. and his eleven children and he crossed the ford of the Jabbok" Rashi says:

בפ' וישלח עה"פ 156 "ויקח את שתי נשיו גו' ואת אחד עשר ילדיו ויעבור את מעבר יבק" זאגט רש"י:

English translation 1423

"And where was Dinah? He placed her in a chest and locked it before her so that Esau would not set his eyes on her. And therefore Jacob was punished for having prevented her from his brother, perhaps she would have returned him to the good, and she fell into the hands of Shechem."

"ודינה היכן היתה? נתנה בתיבה ונעל בפני' שלא יתן בה עשו עיניו. ולכך נענש יעקב שמנעה מאחיו שמא תחזירנו למוטב ונפלה ביד שכם".

English translation 1424

One sees from this that Dinah had the power to influence even the wicked Esau and could have returned him to the good,

זעט מען דערפון אז דינה האט געהאט דעם כח צו משפיע זיין אפילו אויף עשו הרשע און האט געקענט אים מחזיר זיין למוטב,

English translation 1425

and to such an extent that Jacob was punished for having hidden her from Esau.

ועד כדי כך אז יעקב איז נענש געווארן דערפאר וואס ער האט איר באהאלטן פון עשו'ן.

English translation 1426

So certainly Dinah had the power to influence the wicked Esau,

איז מה-דאך אז דינה האט געהאט בכח צו משפיע זיין אויף עשו הרשע,

English translation 1427

all the more so that she had the power to influence the "daughters of the land" in general.

עאכו"כ אז זי האט געהאט בכח צו משפיע זיין אויף "בנות הארץ" סתם.

English translation 1428

Therefore "And Dinah the daughter of Leah went out etc. to see the daughters of the land" –

דעריבער איז "ותצא דינה בת לאה גו' לראות בבנות הארץ" –

English translation 1429

was a going out for a higher purpose

געוואן א יציאה למעליותא

English translation 1430

(which she learned from the going out for a higher purpose of her mother Leah) –

(וואס זי האט זיך אפגעלערנט פון דער יציאה למעליותא פון איר מוטער לאה) –

English translation 1431

in order to influence the daughters of the land.

בכדי צו משפיע זיין אויף די בנות הארץ.

English translation 1432

But because Jacob hid her from Esau,

אבער דערפאר וואס יעקב האט איר באהאלטן פון עשו'ן,

English translation 1433

Jacob was punished measure for measure

איז יעקב נענש געווארן מדה כנגד מדה

English translation 1434

(which is a general principle understood in the simple meaning of the verse,

(וואס דאס איז א כלל המובן בפשוטו של מקרא,

English translation 1435

and understood simply) –

ומובן בפשטות) –

English translation 1436

that just as Jacob "withheld

אז כשם ווי יעקב "מנעה

English translation 1437

(Dinah)

(את דינה)

English translation 1438

from his brother lest she return him to the good" because he feared "lest Esau set his eyes upon her",

מאחיו שמא תחזירנו למוטב" ווייל ער האט מורא געהאט "שלא יתן בה עשו עיניו",

English translation 1439

he was punished measure for measure,

איז ער נענש געווארן מדה כנגד מדה,

English translation 1440

that at the time of "And Dinah the daughter of Leah went out to see the daughters of the land" instead of Dinah influencing them and returning them to the good, "she fell into the hand of Shechem" and what Jacob wanted to prevent by hiding Dinah from Esau occurred.

אז בשעת "ותצא דינה בת לאה גו' לראות בבנות הארץ" איז אנשטאט דעם אז דינה זאל אויף זיי משפיע זיין ולהחזירם למוטב איז "נפלה ביד שכם" און ס'האט פאסירט דאס וואס יעקב האט געוואלט פארהיטן דורך באהאלטן דינה'ן פון עשו'ן.

English translation 1441

From this it is understood how also the going out of Dinah

וואס דערפון איז מובן ווי אויך די יציאה פון דינה

English translation 1442

(from Dinah's perspective),

(מצד דינה),

English translation 1443

"And Dinah the daughter of Leah went out",

"ותצא דינה בת לאה",

English translation 1444

was a going out for the better,

איז געווען א יציאה למעליותא,

English translation 1445

similar to the going out of her mother Leah.

בדוגמא ווי די יציאה פון איר מוטער לאה.

English translation 1446

One must still understand in Rashi in our portion regarding Zerah how this fits with "The memory of the righteous is for a blessing" –

מ'דארף נאך אבער פארשטיין אין פרש"י בפרשתנו בנוגע צו זרח'ן ווי שטימט דאס מיט "זכר צדיק לברכה" –

English translation 1447

Here one cannot explain that the words of Rashi are a defense for Zerah

דא קען מען דאך ניט מפרש זיין אז דברי רש"י איז א לימוד זכות אויף זרח'ן

English translation 1448

(as was explained regarding "And Dinah the daughter of Leah went out"),

(אזוי ווי מ'האט מבאר געווען בנוגע צו "ותצא דינה בת לאה"),

English translation 1449

and Zerah was certainly a righteous person

און זרח איז דאך זיכער געווען א צדיק

English translation 1450

(as above) *?

(כנ"ל) *?

English translation 1451

Another question that was asked last Shabbat:

נאך א שאלה וואס מ'האט געפרעגט לעצטן שבת:

English translation 1452

Why does it say in the verse "to see the daughters of the land" when the incident occurred in Shechem?

פארוואס שטייט אין פסוק "לראות בבנות הארץ" ווען די מעשה האט פאסירט אין שכם?

English translation 1453

They wanted to answer,

האט מען געוואלט פארענטפערן 157,

English translation 1454

that here it cannot say "the daughters of Shechem" because then one could think that this means the daughters of "Shechem" the person,

אז דא קען ניט שטיין "בבנות שכם" ווייל דעמולט וואלט מען געקענט מיינען אז דאס מיינט די בנות פון "שכם" דער מענטש,

English translation 1455

not the city "Shechem".

ניט עיר "שכם".

English translation 1456

The question, however, was not why it does not say here "the daughters of Shechem",

די שאלה איז אבער געווען ניט פארוואס דא שטייט ניט "בנות שכם",

English translation 1457

but rather why it does not say "the daughters of the city"

נאר פארוואס עס שטייט ניט "בנות העיר"

English translation 1458

(as it says several times after this "the gate of their city",

(ווי עס שטייט כמה פעמים לאחרי זה "שער עירם",

English translation 1459

"the men of their city" and the like),

"אנשי עירם" 158 וכיו"ב 159),

English translation 1460

but rather "the daughters of the land" –

נאר "בנות הארץ" –

English translation 1461

did the incident not occur here in the city of Shechem?

די מעשה האט דאך דא פאסירט אין דער עיר שכם?

English translation 1462

In the father's notes on the Zohar of our portion, he addresses what it says in the Zohar

אין די הערות פון טאטן אויפן זהר דפרשתנו 160 שטעלט ער זיך אויף דעם וואס עס שטייט אין זהר

English translation 1463

[as mentioned above in section 21]

[כנזכר לעיל סכ"א]

English translation 1464

on the verse "Joseph was seventeen years old":

עה"פ "יוסף בן שבע עשרה שנה":

English translation 1465

"A hint from the Holy One, blessed be He, that when Joseph was lost from him, he was seventeen years old, and all those days that remained that he did not see Joseph, he wept over those seventeen years,

"רמז לי' קוב"ה דהא כד אתאביד מני' יוסף בן שבע עשרה שנין הוה וכל אינון יומין דאשתארו דלא חמא לי' ליוסף הוה בכי על אינון שבע עשרה שנין,

English translation 1466

and as much as he wept over him, the Holy One, blessed be He, gave him another seventeen years that he was established in the land of Egypt in joy, honor, and completeness of everything."

וכמה דהוה בכי עלי' קוב"ה יהב לי' שבע עשרה שנין אחרנין דאתקיים בארעא דמצרים בחדו ביקרא ובשלימו דכלא".

English translation 1467

And the father explains this in his note in the letters of the Kabbalah etc.

און דער טאטע איז דאס מבאר אין זיין הערה באותיות הקבלה וכו'.

English translation 1468

He does not, however, explain a simple difficulty that arises on this Zohar:

ער איז אבער ניט מבאר א פשוט'ע קשיא וואס שטעלט זיך אויף דעם זהר:

English translation 1469

Jacob did not mourn over the seventeen years when Joseph was together with him,

יעקב האט ניט געטרויערט אויף די שבע עשרה שנה ווען יוסף איז געווען צוזאמען מיט אים,

English translation 1470

on the contrary –

אדרבה –

English translation 1471

he wanted this to continue for many years. He mourned over the fact that it was only seventeen years and afterwards it ceased and Joseph was taken from him.

ער האט געוואלט אז דאס זאל נמשך ווערן לאנגע יארן. ער האט געטרויערט אויף דעם וואס דאס איז געווען נאר י"ז שנה און דערנאך איז דאס נפסק געווארן און יוסף איז צוגענומען געווארן פון אים.

English translation 1472

It is entirely incomprehensible:

איז אינגאנצן ניט פארשטאנדיק:

English translation 1473

Since the seventeen years of Joseph were good years

וויבאלד אז די שבע עשרה שנה של יוסף זיינען געווען שנים טובות

English translation 1474

(because he was together with him),

(ווארום ער איז געווען צוזאמען מיט עם),

English translation 1475

and Jacob did not mourn over the seventeen years but only over the years afterwards –

און יעקב האט ניט געטרויערט אויף די שבע עשרה שנה נאר אויף די שנים שלאח"ז –

English translation 1476

why did the Almighty repay him with seventeen years?!

פארוואס האט אים דער אויבערשטער אפגעצאלט מיט שבע עשרה שנה?!

English translation 1477

True, indeed, that 17 equals in gematria "good" –

אמת טאקע אז י"ז איז בגימטריא "טוב" –

English translation 1478

but what do the latter seventeen years

אבער וואס האבן די י"ז שנים האחרונות

English translation 1479

(of Jacob)

(פון יעקב)

English translation 1480

have to do with the first seventeen years

צוטאן מיט די ערשטע י"ז שנים

English translation 1481

(of Joseph)

(פון יוסף)

English translation 1482

when Joseph was together with him?

ווען יוסף איז געווען צוזאמען מיט אים?

English translation 1483

In today's lesson of the Rambam, the Rambam discusses the laws of measures and weights,

אין היינטיקן שיעור רמב"ם 161 רעדט דער רמב"ם וועגן דיני מדות ומשקלות,

English translation 1484

"One who weighs for his fellow with weights that are less than the weight agreed upon by the people of that country,

"השוקל לחבירו ממשקלות חסרות מן המשקל שהסכימו עליו בני אותה המדינה,

English translation 1485

or measures with a measure that is less than the measure agreed upon,

או המודד במדה חסרה מהמדה שהסכימו עלי',

English translation 1486

transgresses a negative commandment etc."

הרי זה עובר בלא תעשה כו'" 162.

English translation 1487

And regarding the general principles of the laws of measures, the Rambam writes:

און אויף כללות דיני מדות שרייבט דער רמב"ם 163:

English translation 1488

"Anyone who denies the commandment of measures is as one who denies the Exodus from Egypt which is the beginning of the commandments,

"כל הכופר במצות מדות ככופר ביציאת מצרים שהיא תחילת הציווי,

English translation 1489

and anyone who accepts upon himself the commandment of measures, this one acknowledges the Exodus from Egypt which caused all the commandments."

וכל המקבל עליו מצות מדות הרי זה מודה ביציאת מצרים שהיא גרמה לכל הצוויין".

English translation 1490

The source of the Rambam is from Torat Kohanim on the verse "Just balances, just weights, a just ephah, and a just hin shall you have: I am the Lord your God, who brought you out of the land of Egypt" –

דער מקור פון רמב"ם איז פון תורת כהנים עה"פ 164 "מאזני צדק גו' והין צדק יהי' לכם אני ה' אלקיכם - אשר הוצאתי אתכם מארץ מצרים" –

English translation 1491

"On this condition I brought you out of the land of Egypt,

"על תנאי כן הוצאתי אתכם מארץ מצרים,

English translation 1492

on the condition that you accept upon yourselves the commandment of measures,

על תנאי שתקבלו עליכם מצות מידות,

English translation 1493

for whoever acknowledges the commandment of measures acknowledges the Exodus from Egypt, and whoever denies the commandment of measures denies the Exodus from Egypt."

שכל המודה במצות מידות מודה ביציאת מצרים וכל הכופר במצות מידות כופר ביציאת מצרים".

English translation 1494

According to how the Rambam writes that "most of the laws of the Torah are nothing but counsels etc. to correct the opinions and to straighten all actions" –

לויט ווי דער רמב"ם 165 שרייבט אז "רוב דיני התורה אינן אלא עצות כו' לתקן הדעות וליישר כל המעשים" –

English translation 1495

it is also understandable regarding this law in the Rambam,

איז אויך פארשטאנדיק בנוגע צו דעם דין אין רמב"ם,

English translation 1496

that in this there is a matter of "to correct the opinions and to straighten all actions".

אז אין דעם איז דא אן ענין "לתקן הדעות וליישר כל המעשים".

English translation 1497

In addition, there is also a matter according to the revealed aspect of Torah that one must understand in the Rambam:

דערצו איז אויך דא אן ענין ע"פ נגלה וואס מ'דארף פארשטיין אין רמב"ם:

English translation 1498

What is the specific connection of the commandment of measures with the Exodus from Egypt,

וואס איז די שייכות דוקא פון מצות מדות מיט יציאת מצרים,

English translation 1499

that specifically regarding the commandment of measures it is said that "anyone who denies the commandment of measures is like one who denies the Exodus from Egypt" and "anyone who accepts upon himself the commandment of measures, this one acknowledges the Exodus from Egypt"?

וואס דוקא ביי מצות מדות זאגט מען אז "כל הכופר במצות מדות ככופר ביציאת מצרים" און "כל המקבל עליו מצות מדות הרי זה מודה ביציאת מצרים":

English translation 1500

Based on the reason that the Rambam writes that the Exodus from Egypt "is the beginning of the commandment" and "it caused all the commandments" –

מצד דעם טעם וואס דער רמב"ם שרייבט אז יצי"מ "היא תחילת הציווי" און "היא גרמה לכל הצוויין" –

English translation 1501

this is so regarding all commandments,

איז דאך דאס אזוי בנוגע צו אלע מצוות,

English translation 1502

beginning with the Ten Commandments,

אנהויבנדיק פון די עשרת הדברות,

English translation 1503

whose beginning is "I am the Lord your God who brought you out of the land of Egypt, etc."?

וואס זייער אנהויב איז "אנכי ה' אלקיך אשר הוצאתיך מארץ מצרים גו'" 166?

English translation 1504

And even though the source of the Rambam is from the Torat Kohanim based on the verse –

ואע"פ אז דער מקור פון רמב"ם איז פון תו"כ מיוסד על הפסוק –

English translation 1505

it only transfers the question to the Torat Kohanim and to the verse!

טראגט עס נאר איבער די שאלה אויפן תו"כ און אויפן פסוק!

English translation 1506

And one can say the explanation in this matter:

ויש לומר הביאור בזה:

English translation 1507

A denier of the commandment of measures is not like a mere transgressor of a sin –

א כופר במצות מדות איז ניט ווי סתם אן עובר עבירה –

English translation 1508

because regarding a mere sin, one transgresses the sin and nothing more;

ווייל ביי סתם אן עבירה איז מען עובר אויף דער עבירה און מער ניט;

English translation 1509

however, when one transgresses the commandment of measures, he does a thing and its opposite:

משא"כ בשעת מ'איז עובר אויף דער מצוה פון מדות טוט ער א דבר והיפוכו:

English translation 1510

On one hand, he does not simply take money from another,

פון איין זייט גייט ער ניט סתם ארויסנעמען געלט פון א צווייטן,

English translation 1511

rather he measures and weighs the matter,

נאר ער מעסט און וועגט אפ די זאך,

English translation 1512

as if he conducts himself according to honesty,

כאילו ווי ער פירט זיך ע"פ יושר,

English translation 1513

but together with this he falsifies the measure and the weight,

אבער ביחד עם זה פעלשט ער די מאס און די וואג,

English translation 1514

and through this he steals from the other!

און דורך דעם באַ'גנב'עט ער דעם צווייטן!

English translation 1515

That is to say,

דאס הייסט,

English translation 1516

regarding a mere sin, there is only one movement –

בא סתם אן עבירה איז דא נאר איין תנועה –

English translation 1517

he does a thing that one may not do according to the Torah,

ער טוט א זאך וואס מ'טאר ניט טאן ע"פ תורה,

English translation 1518

but everyone knows that he does the thing.

אבער אלע ווייסן אז ער טוט די זאך.

English translation 1519

However, when he transgresses the commandment of measures –

משא"כ בשעת ער איז עובר אויף מצות מדות –

English translation 1520

he conducts himself with falsehood:

פירט ער זיך מיט פאלשקייט:

English translation 1521

he makes himself as if he is an honest person,

ער מאכט זיך כאילו ווי ער איז אן אדם ישר,

English translation 1522

but in truth he deceives the other.

אבער באמת נארט ער דעם צווייטן אפ.

English translation 1523

This conduct

וואס די הנהגה

English translation 1524

(that one presents himself as a fine person and in truth one deceives the other)

(אז מ'שטעלט זיך ארויס ווי א פיינער מענטש ובאמת נארט מען אפ דעם צווייטן)

English translation 1525

with which the commandment of measures is distinguished relative to all the other commandments –

מיט וועלכער עס צייכנט זיך אויס די מצות מדות לגבי שאר כל המצוות –

English translation 1526

existed among the Egyptians. And based on this, the specific connection of the commandment of measures to the Exodus from Egypt is understood,

איז געווען בא די מצריים. וואס עפ"ז איז מובן די שייכות דוקא פון מצות מדות צו יציאת מצרים,

English translation 1527

as follows.

כדלקמן.

English translation 1528

And the Rambam does not need to explain here where one sees among the Egyptians this conduct,

און דער רמב"ם דארף דא ניט מסביר זיין וואו מ'זעט בא מצרים אט די הנהגה,

English translation 1529

that one presents himself as if he conducts himself according to honesty and in truth he deceives the other –

אז מ'שטעלט זיך ארויס כאילו ווי מ'פירט זיך ע"פ יושר ובאמת נארט מען יענעם אפ –

English translation 1530

because this is understood from what he writes earlier in his book.

ווייל דאס איז מובן פון דעם וואס ער שרייבט פריער בספרו.

English translation 1531

And the explanation:

והביאור:

English translation 1532

In the Laws of Repentance, where the Rambam speaks about the matter of human free will and reward and punishment,

אין הל' תשובה וואו דער רמב"ם רעדט וועגן דעם ענין פון בחירת האדם ושכר ועונש,

English translation 1533

he asks the question:

פרעגט ער 167 די שאלה:

English translation 1534

"And is it not written in the Torah, 'And they will enslave them and afflict them,'

"והלא כתוב בתורה 168 ועבדום וענו אותם,

English translation 1535

behold He decreed upon the Egyptians to do evil." Did they seemingly have no free will in this,

הרי גזר על המצריים לעשות רע". האבן זיי דאך לכאורה קיין בחירה ניט געהאט אין דעם,

English translation 1536

so why do they receive punishment?

איז פארוואס קומט זיי אַן עונש?

English translation 1537

[Regarding the question of foreknowledge and free will,

[בנוגע צו דער שאלה פון ידיעה ובחירה,

English translation 1538

that the foreknowledge of the Holy One, blessed be He, of what will be in the future seemingly takes away the free will of a person –

אז ידיעת הקב"ה וואס וועט זיין בעתיד נעמט לכאורה צו די בחירה פון א מענטשן –

English translation 1539

the Rambam wrote earlier (as he writes here:

האט דער רמב"ם געשריבן פריער 169 (ווי ער שרייבט דא:

English translation 1540

"And we have already said that a person does not have the power to know how the Holy One, blessed be He, knows future things that will be"):

"וכבר אמרנו שאין כח באדם לידע היאך ידע הקב"ה דברים העתידין להיות"):

English translation 1541

"Lest you say, 'And does not the Holy One, blessed be He, know everything that will be, and before it will be, He knows that this one will be righteous or wicked, etc.? If He knows that he will be righteous, it is impossible that he will not be righteous, etc.,'"

"שמא תאמר והלא הקב"ה יודע כל מה שיהי' וקודם שיהי' ידע שזה יהי' צדיק או רשע כו' אם ידע שהוא יהי' צדיק אי אפשר שלא יהי' צדיק כו'",

English translation 1542

and he answers that "a person does not have the power to grasp and find the knowledge of the Creator, etc. [as it is stated, 'Can you find the search of God,'

און ער פארענטפערט אז "אין כח באדם להשיג ולמצוא דעתו של בורא כו' [ווי עס שטייט 170 "החקר אלוקה תמצא",

English translation 1543

a person cannot comprehend the existence of the Creator],

א מענטש קען ניט פארשטיין מציאות הבורא 171],

English translation 1544

and since this is so, we do not have the power to know how the Holy One, blessed be He, knows all creatures and actions," and nevertheless this is not a contradiction to free will, etc.

וכיון שכן הוא אין בנו כח לידע היאך ידע הקב"ה כל הברואים והמעשים" און אעפ"כ איז דאס ניט קיין סתירה צו בחירה כו'.

English translation 1545

And as is known, the objection of the Ra'avad to the Rambam:

וכידוע השגת הראב"ד 172 על הרמב"ם:

English translation 1546

"A person does not begin a matter and not know how to complete it,

"אין אדם מתחיל בדבר ולא ידע להשלימו,

English translation 1547

and he began with difficult questions and left the matter as a difficulty and returned it to faith,

והוא החל בשאלות קושיות והניח הדבר בקושיא והחזירו לאמונה,

English translation 1548

and it would have been better for him to leave the matter in the simplicity of the simple ones and not stir up their hearts, etc."

וטוב הי' לו להניח הדבר בתמימות התמימים ולא יעורר לבם כו'".

English translation 1549

That is, if the Rambam explains somehow that one cannot understand this –

ד.ה. אז אויב דער רמב"ם פירט סיי-ווי אויס אז מ'קען דאס ניט פארשטיין –

English translation 1550

it is already better from the outset not to ask the question,

איז שוין בעסער לכתחילה ניט צו פרעגן די קשיא,

English translation 1551

rather than to ask the question and then say that one cannot understand it!

איידער פרעגן די קשיא און דערנאך זאגן אז מ'קען דאס ניט פארשטיין!

English translation 1552

This is, however, all regarding foreknowledge and free will,

דאס איז אבער אלץ בנוגע צו ידיעה ובחירה,

English translation 1553

that the foreknowledge of the Holy One, blessed be He, that the Egyptians would do evil is not a contradiction to their free will;

אז ידיעת הקב"ה אז די מצריים וועלן טאן רע איז קיין סתירה ניט צו זייער בחירה;

English translation 1554

there still remains, however, the question regarding the decree of the Holy One, blessed be He, "And they will enslave them and afflict them" –

עס בלייבט נאך אבער די שאלה בנוגע צו גזירתו של הקב"ה "ועבדום וענו אותם" –

English translation 1555

"behold He decreed upon the Egyptians to do evil,"

"הרי גזר על המצריים לעשות רע",

English translation 1556

did they seemingly have no free will to do the opposite?]

האבן זיי דאך לכאורה קיין בחירה ניט געהאט צו טאן פארקערט?]

English translation 1557

And the Rambam answers:

און דער רמב"ם פארענטפערט:

English translation 1558

"Each and every one of those who distressed and harmed Israel, if he did not want to harm them, the authority was in his hand,

"כל אחד ואחד מאותן המצירים והמריעים לישראל אילו לא רצה להרע להם הרשות בידו,

English translation 1559

for He did not decree upon a specific person, rather He informed that in the end his descendants are destined to be enslaved in a land that is not theirs."

שלא גזר על איש ידוע אלא הודיעו שסוף זרעו עתיד להשתעבד בארץ לא להם".

English translation 1560

And regarding what is explained in Iggeret HaKodesh

וע"ד המבואר באגה"ק 173

English translation 1561

(which was mentioned earlier)

(וואס מען האט דערמאנט פריער 174)

English translation 1562

that although "the damage has already been decreed from heaven," the damager nevertheless receives punishment "for the evil of his choice," because "there are many agents before the Omnipresent," and he did not have to be the one who carries out the damage.

אז אע"פ וואס "על הניזק כבר נגזר מן השמים" קומט אבער דעם מזיק אן עונש "על רוע בחירתו" ווייל "הרבה שלוחים למקום" און ער האט ניט געדארפט זיין דער וואס טוט אפ דעם היזק.

English translation 1563

One must still understand:

מ'דארף נאך אבער פארשטיין:

English translation 1564

This is a sufficient answer regarding all the Egyptians,

דאס איז א תירוץ מספיק אויף אלע מצריים,

English translation 1565

that each individual had the choice of how to conduct himself,

אז יעדער יחיד האט געהאט די בחירה ווי זיך צו פירן,

English translation 1566

because the decree was only upon the collective;

ווייל די גזירה איז געווען נאר אויפן כלל;

English translation 1567

but this does not answer regarding Pharaoh, king of Egypt:

דאס פארענטפערט אבער ניט בנוגע צו פרעה מלך מצרים:

English translation 1568

He was after all the king,

ער איז דאך געווען דער מלך,

English translation 1569

whom all must obey,

וואס אלע מוזן אים פאלגן,

English translation 1570

all the more so from that which is stated regarding the viceroy, "Without you no man shall lift his hand or his foot" –

במכ"ש פון דעם וואס עס שטייט אויפן משנה למלך "בלעדיך לא ירים איש את ידו ואת רגלו" 175 –

English translation 1571

consequently, the decree of "They shall enslave them and oppress them" had to go through Pharaoh, seemingly,

במילא האט דאך די גזירה פון "ועבדום וענו אותם" געמוזט גיין דורך פרעה'ן לכאורה,

English translation 1572

that is, he was seemingly compelled to fulfill it –

ד.ה. אז ער איז לכאורה געווען מוכרח דאס צו מקיים זיין –

English translation 1573

so where is his choice, and why does he deserve punishment?

איז וואו איז זיין בחירה און פארוואס קומט אים אן עונש?

English translation 1574

And from this a question also arises regarding the people of Egypt:

און דערפון ווערט א קשיא אויך בנוגע צו עם מצרים:

English translation 1575

Since the king was seemingly compelled to fulfill the decree,

וויבאלד אז דער מלך איז לכאורה געווען מוכרח צו מקיים זיין די גזירה,

English translation 1576

and each individual of the people must obey the king

און יעדער יחיד פון דעם עם מוז דאך פאלגן דעם מלך

English translation 1577

("Without you no man shall lift his hand or his foot") –

(מבלעדיך לא ירים איש את ידו ואת רגלו) –

English translation 1578

the compulsion of the king carries over to the people,

טראגט זיך איבער דער הכרח פון דעם מלך אויפן עם,

English translation 1579

so that they were seemingly compelled to enslave the Jews,

אז זיי זיינען לכאורה געווען מוכרח צו משעבד זיין אידן,

English translation 1580

so why do they deserve punishment?

איז פארוואס קומט זיי אן עונש?

English translation 1581

And one may say the explanation of this –

ויש לומר הביאור בזה –

English translation 1582

that this is clarified according to another law

אז דאס ווערט באווארנט ע"פ אן אנדער הלכה

English translation 1583

(which is also brought in the Rambam):

(וואס ברענגט זיך אויך אין רמב"ם):

English translation 1584

The Rambam rules that "there is no agency for a transgression." And the reason for this –

דער רמב"ם פסק'נט 176 אז "אין שליח לדבר עבירה" 177. און דער טעם לזה –

English translation 1585

because "the words of the master and the words of the student, whose words are heard?

ווייל "דברי הרב ודברי התלמיד דברי מי שומעים,

English translation 1586

The words of the master are heard."

דברי הרב שומעים" 178.

English translation 1587

That is:

דאס הייסט:

English translation 1588

When one makes another an agent for a transgression –

בשעת איינער מאכט א צווייטן פאר א שליח לדבר עבירה –

English translation 1589

the sender is not liable, only the agent,

איז דער משלח ניט חייב נאר דער שליח,

English translation 1590

because "there is no agency for a transgression," for "the words of the master and the words of the student, whose words are heard?

ווייל "אין שליח לדבר עבירה" ווארום "דברי הרב ודברי התלמיד דברי מי שומעים,

English translation 1591

The words of the master are heard"

דברי הרב שומעים"

English translation 1592

[except for an enticer,

[סיידן א מסית,

English translation 1593

in which case one does not argue this claim for him,

וואס דעמולט טענה'ט מען פאר אים ניט די טענה 179,

English translation 1594

and he himself also cannot argue thus. But this has no relevance to our subject (Pharaoh, king of Egypt),

און ער אליין קען אויך אזוי ניט טענה'ן 180. אבער דאס האט קיין שייכות לנדו"ד (פרעה מלך מצרים),

English translation 1595

because Pharaoh was not an enticer,

ווייל פרעה איז ניט געווען קיין מסית,

English translation 1596

which is specifically regarding idolatry].

וואס איז דוקא בעבודה זרה].

English translation 1597

As the Gemara brings that the primordial serpent could have argued justly that he does not deserve punishment for persuading Eve to eat from the Tree of Knowledge, because "the words of the master and the words of the student, whose words are heard?

ווי די גמרא ברענגט 181 אז דער נחש הקדמוני האט געקענט טענה'ן ביושר אז אים קומט ניט קיין עונש פאר איינרעדן חוה'ן צו עסן פון עץ הדעת ווייל "דברי הרב ודברי התלמיד דברי מי שומעים,

English translation 1598

The words of the master are heard,"

דברי הרב שומעים",

English translation 1599

consequently, Eve did not have to obey him, but rather obey the Most High

במילא האט חוה אים ניט געמוזט פאלגן נאר פאלגן דעם אויבערשטן

English translation 1600

(the words of the Master)

(דברי הרב)

English translation 1601

that one may not eat from the tree.

אז מ'טאר ניט עסן פון דעם עץ.

English translation 1602

And based on this, it is also understood regarding Pharaoh and the Egyptians:

ועפ"ז איז אויך מובן בנוגע צו פרעה און די מצריים:

English translation 1603

Although Pharaoh, king of Egypt, commanded his people to enslave and torment the Jews

אע"פ וואס פרעה מלך מצרים האט אנגעזאגט זיין עם אז מ'זאל משעבד זיין און פייניקן אידן

English translation 1604

(even if one says that he was compelled to command this because of the decree of "They shall enslave them and oppress them") –

(אפילו אויב מ'וועט זאגן אז ער איז געווען מוכרח דאס אנצוזאגן מצד דער גזירה פון "ועבדום וענו אותם") –

English translation 1605

the people of the nation are guilty for carrying it out in practice,

זיינען די אנשי האם שולדיק פאר אויספירן דאס בפועל,

English translation 1606

because "there is no agency for a transgression,"

ווארום "אין שליח לדבר עבירה",

English translation 1607

and they listen to the words of the Master over the words of the student,

און שומעים לדברי הרב לגבי דברי התלמיד,

English translation 1608

consequently, they were not obligated and compelled to obey him.

במילא זיינען זיי ניט געווען מחוייב ומוכרח אים צו פאלגן.

English translation 1609

That is, although Pharaoh was the king and regarding all matters they had to obey him –

ד.ה. אז אע"פ וואס פרעה איז געווען דער מלך און בנוגע צו אלע ענינים האט מען אים געמוזט פאלגן –

English translation 1610

nevertheless, when it comes to a transgression,

איז אבער ווען עס קומט צו אן עבירה,

English translation 1611

they are not obligated to obey him, and one must obey "the words of the Master."

איז מען אים ניט מחוייב צו פאלגן און מ'דארף פאלגן "דברי הרב".

English translation 1612

Granted, if Pharaoh had compelled them to torment the Jews –

בשלמא אויף פרעה וואלט זיי מכריח געווען צו פייניקן אידן –

English translation 1613

one could say that they had no choice;

וואלט מען געקענט זאגן אז זיי האבן קיין ברירה ניט געהאט;

English translation 1614

but we see in practice that Pharaoh did not compel them to torment the Jews:

אבער מ'זעט בפועל אז פרעה האט זיי ניט מכריח געווען צו פייניקן אידן:

English translation 1615

Pharaoh remained sitting in his royal palace,

פרעה איז געבליבן זיצן בהיכל מלכותו,

English translation 1616

as is the way of a king who sits in his palace and does not go out to the people,

כדרך פון א מלך וואס ער זיצט בהיכלו און גייט ניט ארויס צום עם,

English translation 1617

and from his royal palace he issued the commands to the people. It was specifically the Egyptians who fulfilled the commands in practice,

און פון היכל מלכותו האט ער אנגעזאגט די ציוויים צום עם. דוקא די מצריים האבן מקיים געווען די ציוויים בפועל,

English translation 1618

as it is stated, "And Pharaoh commanded etc. to the taskmasters over the people etc."

ווי עס שטייט 182 "ויצו פרעה גו' אל הנוגשים בעם גו'".

English translation 1619

That is, Pharaoh himself did not go out from his palace to the place where the Egyptians and the Jews were located in order to compel the Egyptians to torment the Jews,

ד.ה. אז פרעה אליין איז ניט ארויס מהיכלו צו דעם מקום וואו עס געפינען זיך די מצריים און די אידן בכדי צו מכריח זיין די מצריים אז זיי זאלן פייניקן אידן,

English translation 1620

he only issued the command

ער האט נאר אנגעזאגט דעם ציווי

English translation 1621

("And Pharaoh commanded"),

("ויצו פרעה"),

English translation 1622

and the Egyptians themselves were the "taskmasters over the people."

און די מצריים אליין זיינען געווען די "נוגשים בעם".

English translation 1623

And even according to what is stated in the Midrash that Pharaoh "took a basket and a shovel,

און אפילו לויט דעם וואס עס שטייט אין מדרש 183 אז פרעה "נטל סל ומגריפה,

English translation 1624

who saw Pharaoh taking a basket and a shovel and making bricks and did not do so,

מי הי' רואה את פרעה נוטל סל ומגריפה ועושה בלבנים ולא הי' עושה,

English translation 1625

immediately all of Israel went with alacrity and did with him with all their strength, etc." –

מיד הלכו כל ישראל בזריזות ועשו עמו בכל כחן כו'" –

English translation 1626

Pharaoh, however, did not compel the Egyptians to torment the Jews.

האט פרעה אבער ניט מכריח געווען די מצריים צו פייניקן די אידן.

English translation 1627

Consequently, it turns out,

במילא קומט אויס,

English translation 1628

that even though Pharaoh in action sent the Egyptians to do,

אז אע"פ וואס פרעה האט במעשה געשיקט די מצריים טאן,

English translation 1629

but they carried out the mission in practice –

אבער זיי האבן אויסגעפירט די שליחות בפועל –

English translation 1630

the Egyptians are liable,

זיינען די מצריים חייב,

English translation 1631

because there is no agent for a transgression and listeners to the words of the master.

ווייל אין שליח לדבר עבירה און שומעים לדברי הרב.

English translation 1632

This is all an answer regarding the Egyptians themselves,

דאס איז אלץ אַן ענטפער בנוגע צו די מצריים אליין,

English translation 1633

why they deserve punishment. One must still understand, however, why Pharaoh deserved punishment,

פארוואס זיי קומט אן עונש. מ'דארף נאך אבער פארשטיין פארוואס פרעה'ן האט געקומט אן עונש,

English translation 1634

he was after all the king,

ער איז דאך געווען דער מלך,

English translation 1635

consequently the decree of "and they shall serve them and afflict them" had to pass through him,

במילא האט די גזירה פון "ועבדום וענו אותם" געמוזט דורכגיין דורך אים,

English translation 1636

as mentioned above?

כנ"ל?

English translation 1637

This is also understood according to the above:

איז דאס אויך מובן ע"פ הנ"ל:

English translation 1638

Since the Egyptians had the choice not to obey the words of Pharaoh –

וויבאלד אז די מצריים האבן געהאט די בחירה ניט צו פאלגן דברי פרעה –

English translation 1639

the words of Pharaoh are not the decisive factor to carry out the decree of "and they shall serve them and afflict them."

איז דברי פרעה ניט דער דבר המכריע בכדי אויסצופירן די גזירה פון "ועבדום וענו אותם".

English translation 1640

That is, that even without the decree of Pharaoh, the decree of the Holy One, blessed be He, "and they shall serve them and afflict them" would have been carried out in another manner. Consequently, it is understandable that Pharaoh was not compelled from Above to decree servitude upon the Jews.

ד.ה. אז אפילו לולא גזירת פרעה וואלט זיך אויסגעפירט גזירת הקב"ה "ועבדום וענו אותם" באופן אחר. במילא איז פארשטאנדיק אז פרעה איז ניט געווען מוכרח מצד למעלה צו גוזר זיין שעבוד אויף די אידן.

English translation 1641

Rather, he did it on his own accord,

נאר ער האט עס געטאן על דעת עצמו,

English translation 1642

as an individual.

אלס א יחיד.

English translation 1643

That is, since in this matter there is "no agent for a transgression" and one need not obey the words of Pharaoh but rather "the words of the Master"

ד.ה. וויבאלד אז אין דעם ענין איז "אין שליח לדבר עבירה" און מ'דארף ניט פאלגן דברי פרעה נאר "דברי הרב"

English translation 1644

(the Most High) –

(דעם אויבערשטן) –

English translation 1645

it is understood that in this matter Pharaoh had the status of an individual,

איז מובן אז בענין זה האט פרעה געהאט א דין פון א יחיד,

English translation 1646

not of a king.

ניט פון א מלך.

English translation 1647

And since Pharaoh nevertheless ordered that the Jews be enslaved

און וויבאלד אז פרעה האט בכל זאת אנגעזאגט אז מ'זאל משעבד זיין אידן

English translation 1648

(even though he was not compelled in this) –

(אע"פ וואס ער איז ניט געווען מוכרח בזה) –

English translation 1649

therefore he deserves punishment.

דערפאר קומט אים אן עונש.

English translation 1650

Afterwards there is a second answer to the aforementioned question of the Rambam

דערנאך איז דא א צווייטער תירוץ אויף דער שאלה הנ"ל פון רמב"ם

English translation 1651

("But is it not written in the Torah, 'and they shall serve them and afflict them,'

("והלא כתוב בתורה ועבדום וענו אותם,

English translation 1652

behold He decreed upon the Egyptians to do evil,"

הרי גזר על המצריים לעשות רע",

English translation 1653

they seemingly had no choice in this,

האבן זיי דאך לכאורה קיין בחירה ניט געהאט אין דעם,

English translation 1654

so why do they deserve punishment) –

איז פארוואס קומט זיי אן עונש) –

English translation 1655

the answer of the Ra'avad:

דער תירוץ פון ראב"ד:

English translation 1656

"The Creator said 'and they shall afflict them,'

"הבורא אמר וענו אותם,

English translation 1657

and they worked them with rigor and killed some of them and drowned some of them,

והם עבדו בהם בפרך והמיתו מהם וטבעו מהם,

English translation 1658

as it is stated, 'I was angry a little, and they helped for evil,'

כענין שנאמר 184 אני קצפתי מעט והם עזרו לרעה,

English translation 1659

therefore they became liable."

לפיכך נתחייבו".

English translation 1660

Until it is explained in the Gemara the interpretation of "perech,"

ביז ווי ס'איז מבואר בגמרא 185 דער פירוש אין "פרך",

English translation 1661

that initially the Egyptians came to the Jews "with a soft mouth,"

אז לכתחילה זיינען די מצריים געקומען צו אידן "בפה רך",

English translation 1662

they made the pretense as if they were fine people and they thought for the benefit of the Jews and they explained to the Jews and persuaded them with all kinds of reasons why it is good for them themselves that they should go work. Afterwards the true intention was revealed that in this "perech"

זיי האבן געמאכט דעם אנשטעל כאילו ווי זיי זיינען פיינע מענטשן און זיי טראכטן לטובתם פון אידן און זיי האבן מסביר געווען אידן און זיי איינגערעדט מיט כל מיני טעמים פארוואס ס'איז גוט פאר זיי אליין אז זיי זאלן גיין ארבעטן. דערנאך האט זיך ארויסגעוויזן אמיתית כוונתם אז אין דעם "פרך"

English translation 1663

("soft mouth")

("פה רך")

English translation 1664

lay the labor of "perech" –

איז געלעגן עבודת "פרך" –

English translation 1665

"with hard work that exhausts the body and breaks it."

"בעבודה קשה המפרכת את הגוף ומשברתו" 186.

English translation 1666

And in the manner that Pharaoh, king of Egypt, conducted himself –

ובדוגמא ווי פרעה מלך מצרים האט זיך געפירט –

English translation 1667

that he himself went out to work in order to deceive the Jews that they should also go work,

אז ער איז אליין ארויס ארבעטן בכדי אפצונארן אידן אז זיי זאלן אויך גיין ארבעטן,

English translation 1668

and afterwards his true intention was revealed,

און דערנאך האט זיך אויסגעוויזן אמיתית כוונתו,

English translation 1669

to enslave the Jews with hard labor, etc.

צו משעבד זיין אידן בעבודת פרך וכו'.

English translation 1670

According to the above it is understandable that the conduct of Egypt was in a manner that they made the pretense of being fine people who want to fulfill the will of God,

ע"פ הנ"ל איז פארשטאנדיק אז הנהגת מצרים איז געווען באופן וואס אז זיי האבן געמאכט דעם אנשטעל ווי פיינע מענטשן וואס ווילן מקיים זיין רצון ה',

English translation 1671

and in truth they deceive the Jews,

ובאמת נארן זיי אידן אפ,

English translation 1672

this conduct which guards the mitzvah of character traits encompasses all the other mitzvot:

די הנהגה וועלכע עס באווארנט די מצות מדות מערפון שאר כל המצוות:

English translation 1673

on one hand one could claim that the Egyptians were not guilty –

פון איין זייט קען מען דאך טענה'ן אז די מצריים זיינען ניט געווען שולדיק –

English translation 1674

because they have no choice,

ווייל זיי האבן ניט קיין בחירה,

English translation 1675

for the foreknowledge of the Holy One, blessed be He, of how they will conduct themselves compels them.

ווארום ידיעת הקב"ה ווי זיי וועלן זיך פירן איז זיי מכריח.

English translation 1676

And especially since there was a decree from the Most High "and they shall serve them and afflict them" –

ובפרט נאך אז ס'איז געווען א גזירה פון דעם אויבערשטן "ועבדום וענו אותם" –

English translation 1677

it turns out entirely that the Egyptians are only fulfilling the will of God!

קומט גאר אויס אז די מצריים זיינען נאר מקיים רצון ה'!

English translation 1678

And even more so when it concerns Pharaoh, king of Egypt,

און נאך מער ווען עס רעדט זיך וועגן פרעה מלך מצרים,

English translation 1679

who can further claim that he was certainly compelled to carry out the decree of the Holy One, blessed be He,

וואס ער קען נאך טענה'ן אז ער איז זיכער געווען מוכרח אויסצופירן גזירת הקב"ה,

English translation 1680

and furthermore the Egyptians were not obligated to obey him.

און דערצו זיינען די מצריים ניט געווען מחוייב אים צו פאלגן.

English translation 1681

On the other hand, however, it is understandable,

לאידך גיסא איז אבער פארשטאנדיק,

English translation 1682

that in truth the Egyptians did this not because of the decree of the Holy One, blessed be He, but because they were wicked,

אז באמת האבן דאס די מצריים געטאן ניט מצד גזירת הקב"ה נאר ווייל זיי זיינען געווען רשעים,

English translation 1683

according to the two explanations regarding this:

לויט די צוויי ביאורים שבזה:

English translation 1684

either because the decree was only upon the collective, as opposed to each individual who had the choice not to do evil to Jews

אדער ווייל די גזירה איז געווען נאר אויפן כלל משא"כ יעדער יחיד ויחיד האט געהאט בחירה ניט צו טאן שלעכטס צו אידן

English translation 1685

(according to the explanation of the Rambam),

(כביאור הרמב"ם),

English translation 1686

or because the decree was only "and they will afflict them,"

אדער ווייל די גזירה איז געווען נאר "וענו אותם",

English translation 1687

and the Egyptians were stringent in this and made the Jews work with hard labor

און די מצריים האבן מחמיר געווען בזה און האבן געמאכט אידן ארבעטן בעבודת פרך

English translation 1688

(according to the explanation of the Raavad).

(כביאור הראב"ד).

English translation 1689

That the conduct of the Egyptians –

וואס די הנהגה פון די מצריים –

English translation 1690

that externally they presented themselves as if they were fine people and are not guilty,

אז בחיצוניות האבן זיי זיך ארויסגעשטעלט כאילו ווי זיי זיינען פיינע מענטשן און זיינען ניט שולדיק,

English translation 1691

but internally they were wicked –

אבער בפנימיות זיינען זיי געווען רשעים –

English translation 1692

also expresses itself in their aforementioned conduct,

דריקט זיך אויך אויס אין זייער הנהגה הנ"ל,

English translation 1693

that initially the Egyptians came to the Jews "with a soft mouth,"

אז לכתחילה זיינען די מצריים געקומען צו אידן "בפה רך",

English translation 1694

they made the pretense as if they were fine people and they think for the benefit of the Jews and they explained to the Jews and convinced them with all kinds of reasons why it is good for them themselves that they should go to work. Afterwards, however, the true intention of theirs was revealed that in this "perech"

זיי האבן געמאכט דעם אנשטעל כאילו ווי זיי זיינען פיינע מענטשן און זיי טראכטן לטובתם פון אידן און זיי האבן מסביר געווען אידן און זיי איינגערעדט מיט כל מיני טעמים פארוואס ס'איז גוט פאר זיי אליין אז זיי זאלן גיין ארבעטן. דערנאך האט זיך אבער אויסגעוויזן אמיתית כוונתם אז אין דעם "פרך"

English translation 1695

("soft mouth")

("פה רך")

English translation 1696

lay the labor of "perech" –

איז געלעגן עבודת "פרך" –

English translation 1697

"with hard work that wears out the body and breaks it."

"בעבודה קשה המפרכת את הגוף ומשברתו".

English translation 1698

That based on this one will understand the special connection of the Exodus from Egypt specifically with the mitzvah of interpersonal conduct –

וואס עפ"ז וועט מען פארשטיין די שייכות מיוחדת פון יציאת מצרים דוקא מיט מצות מדות –

English translation 1699

because one who transgresses the mitzvah of interpersonal conduct behaves like the Egyptians behaved:

ווייל דער וואס איז עובר אויף מצות מדות פירט זיך ווי די מצריים האבן זיך געפירט:

English translation 1700

externally he puts on a face as if he conducts himself with uprightness,

בחיצוניות שטעלט ער אן א פנים כאילו ווי ער פירט זיך ע"פ יושר,

English translation 1701

but in truth he intends thereby to deceive the other and to do evil.

אבער באמת וויל ער דערביי אפנארן דעם צווייטן און טאן שלעכטס.

English translation 1702

And this is the explanation in the ruling of the Rambam in today's lesson that "anyone who denies the mitzvah of interpersonal conduct is like one who denies the Exodus from Egypt which is the beginning of the commandment,

און דאס איז דער ביאור אין פס"ד הרמב"ם אין היינטיקן שיעור אז "כל הכופר במצות מדות ככופר ביציאת מצרים שהיא תחילת הציווי,

English translation 1703

and anyone who accepts upon himself the mitzvah of interpersonal conduct, this one acknowledges the Exodus from Egypt which caused all the commandments":

וכל המקבל עליו מצות מדות הרי זה מודה ביציאת מצרים שהיא גרמה לכל הצוויין":

English translation 1704

Since the exile of Egypt consisted of a conduct that externally one presents oneself as a fine person but internally one intends to do evil to the other –

וויבאלד גלות מצרים איז באשטאנען פון א הנהגה אז בחיצוניות שטעלט מען זיך ארויס ווי א פיינער מענטש אבער בפנימיות וויל מען טאן דעם צווייטן שלעכטס –

English translation 1705

it is understandable that the Exodus from Egypt is a departure and redemption from such a conduct.

איז פארשטאנדיק אז יציאת מצרים איז א יציאה וגאולה פון אזא הנהגה.

English translation 1706

And therefore:

און דעריבער:

English translation 1707

"anyone who denies the mitzvah of interpersonal conduct is like one who denies the Exodus from Egypt" –

"כל הכופר במצות מדות ככופר ביציאת מצרים" –

English translation 1708

because when he conducts himself in a manner like the Egyptians conducted themselves

ווייל בשעת ער פירט זיך אין אן אופן ווי די מצריים האבן זיך געפירט

English translation 1709

(he puts on a face like a fine person and in truth he intends to deceive the other),

(ער שטעלט אן א פנים ווי א פיינער מענטש און באמת וויל ער דעם צווייטן אפנארן),

English translation 1710

he thereby denies the concept of the Exodus from Egypt,

איז ער דערביי כופר אין דעם ענין פון יציאת מצרים,

English translation 1711

which demonstrates that Jews "went out" and away from such an evil conduct;

וואס באווייזט אז אידן זיינען "ארויס" און אוועק פון אזא הנהגה רעה;

English translation 1712

"and anyone who accepts upon himself the mitzvah of interpersonal conduct, this one acknowledges the Exodus from Egypt" –

"וכל המקבל עליו מצות מדות הרי זה מודה ביציאת מצרים" –

English translation 1713

because when he conducts himself honestly and does not deceive the other,

ווייל בשעת ער פירט זיך ערלעך און נארט דעם צווייטן ניט אפ,

English translation 1714

he acknowledges the concept of the Exodus from Egypt,

איז ער מודה אין דעם ענין פון יציאת מצרים,

English translation 1715

which nullified the evil conduct.

וואס האט מבטל געווען די הנהגה רעה.

English translation 1716

That based on this the concept in the Rambam is understood –

וואס עפ"ז איז מובן דער ענין אין רמב"ם –

English translation 1717

according to the revealed aspect,

ע"פ נגלה,

English translation 1718

and it is also understood what one can take from it in "to correct the opinions and to straighten all the actions."

און ס'איז אויך מובן וואס מ'קען דערפון ארויסנעמען אין "לתקן הדעות וליישר כל המעשים".

English translation 1719

In order to complete fully the concept of "to correct the opinions and to straighten all the actions" one must have an actual tangible matter. Therefore we will now do an actual tangible matter:

בכדי צו אויפטאן בשלימות דעם ענין פון "לתקן הדעות וליישר כל המעשים" דארף מען האבן אן ענין של פועל ממש. דערפאר וועט מען איצטער טאן אן ענין של פועל ממש:

English translation 1720

Since in the coming days there occurs a matter in connection with the Jews who are in "Egypt that is in Egypt,"

היות אז בימים הבאים קומט פֿאָר אן ענין בקשר מיט די אידן וואס געפינען זיך אין "מצרים שבמצרים",

English translation 1721

and a "completion" on the Rambam,

און א "סיום" אויפן רמב"ם,

English translation 1722

with additional good things –

מיט נאך גוטע זאכן –

English translation 1723

we will,

וועט מען,

English translation 1724

as usual,

כרגיל,

English translation 1725

participate in this by giving a beverage from the farbrengen which will be distributed at the celebrations in connection with the aforementioned matters. That through this one includes all those present here in all these good matters,

זיך משתתף זיין בזה דורך געבן משקה פון דער התוועדות וועלכע מ'וועט טיילן בא די מסיבות בקשר עם הענינים האמורים. וואס דורך דעם איז מען משתף כל הנמצאים כאן אין די אלע ענינים טובים,

English translation 1726

especially since a portion of the beverage will be distributed here.

בפרט אז מ'וועט מחלק זיין א טייל פון די משקה דא.

English translation 1727

Consequently, let all those who are occupied with these matters now approach and take the beverage,

במילא זאלן איצטער צוגיין די אלע וואס פארנעמען זיך מיט די ענינים נעמען די משקה,

English translation 1728

and approach with alacrity –

און צוגיין בזריזות –

English translation 1729

because

ווארום

English translation 1730

[His Holy Honor, our Master, Teacher, and Rebbe, may he live for many good days, looked at the clock]

[כ"ק אדמו"ר שליט"א הסתכל על השעון]

English translation 1731

we are looking at the clock,

מ'קוקט דאך אויפן זייגער,

English translation 1732

and we already need to pray the afternoon prayer and hear the reading of the Torah at the beginning of Parshat Miketz,

און מ'דארף שוין דאוונען מנחה און הערן קריאת התורה בתחלת פ' מקץ,

English translation 1733

"And it came to pass at the end of two years,"

"ויהי מקץ שנתיים ימים",

English translation 1734

at the time of ratzon ratzon,

בזמן פון רעוא דרעוין 187,

English translation 1735

"the inheritance of Jacob,"

"נחלת יעקב" 188,

English translation 1736

which is "an inheritance without boundaries."

וואס איז "נחלה בלי מיצרים" 189.

English translation 1737

And through the alacrity of the Jews now –

און דורך דער זריזות פון אידן איצטער –

English translation 1738

one further hastens the coming of our righteous Mashiach in the manner of "I will hasten it" that is within "I will hasten it,"

איז מען נאכמער מזרז ביאת משיח צדקנו באופן פון "אחישנה" שב"אחישנה" 190,

English translation 1739

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1740

and with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 1741

(His Holy Honor, our Master, Teacher, and Rebbe, may he live for many good days, gave bottles of beverage to:

(כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן קנקני משקה אל:

English translation 1742

the honorable Mr. Sh.L.A. may he live.

הר"ר ש.ל.א. שיחי'.

English translation 1743

the honorable Mr. A.L.K.

הר"ר א.ל.ק.

English translation 1744

and to the honorable Mr. Z.A.G. may they live.

ולהר"ר ז.א.ג. שיחיו.

English translation 1745

the honorable Mr. A.Sh. may he live.

הר"ר א.ש. שיחי'.

English translation 1746

the honorable Mr. M.A. may he live.

הר"ר מ.א שיחי'.

English translation 1747

and the honorable Mr. Y.L.G. may he live.

והר"ר י.ל.ג. שיחי'.

English translation 1748

In the middle of the distribution he said:

באמצע החלוקה אמר:

English translation 1749

Each one should announce regarding the matter that occurs,

יעדערער זאל מכריז זיין וועגן דעם ענין וואס קומט פֿאָר,

English translation 1750

and the time and place etc.

און דעם זמן ומקום וכו'.

English translation 1751

Afterwards the Rebbe Shlita began to sing "And I will pour out for you a blessing." And afterwards "Niet niet nikavo."

אח"כ התחיל כ"ק אדמו"ר שליט"א לנגן "והריקותי לכם ברכה". ואח"כ "ניעט ניעט ניקאַוואָ".

English translation 1752

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1753

Those who need to make a final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1754

will certainly make a final blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה].