English translation — שיחת אור ליום ו' עש"ק פ' וישב, י"ט כסלו ה'תשד"מ.

English translation 1

This current gathering is indeed

דער איצטיקער צוזאמענקומען זיך איז דאך

English translation 2

(as is known and publicized)

(כידוע ומפורסם)

English translation 3

connected with the day of redemption of the Alter Rebbe,

אין פארבינדונג מיטן יום הגאולה פון דעם אלטן רבי'ן,

English translation 4

the author of the Tanya and the Shulchan Aruch.

דעם בעל התניא והשולחן ערוך.

English translation 5

And although the redemption was so many years ago

וואס אע"פ אז די גאולה איז געווען אזוי פיל יארן צווייק

English translation 6

(in the year 5599),

(בשנת תקנ"ט),

English translation 7

nevertheless the concept applies to it

איז דאך חל אויף איר דער ענין

English translation 8

(which is said about all matters of Torah and Judaism in general1)

(וועלכן מען זאגט אויף כל עניני תורה און אידישקייט בכלל 1)

English translation 9

that "this Torah shall not be exchanged."

אז "זאת התורה לא תהי' מוחלפת".

English translation 10

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 11

Not only "shall not be exchanged,"

ניט נאר "לא תהי' מוחלפת",

English translation 12

but there is an obligation according to Torah,

נאר עס קומט צו א חיוב ע"פ תורה,

English translation 13

that every matter in the Torah is each day like a new thing;

אז יעדער ענין שבתורה איז בכל יום אזוי ווי א דבר חדש;

English translation 14

first "as new things"2,

פריער "כחדשים" 2,

English translation 15

with the prefix of comparison,

בכ"ף הדמיון,

English translation 16

and afterwards - "new things" literally,

און דערנאך - "חדשים" ממש,

English translation 17

according to the second version in this that is brought down in Rashi's commentary3,

ווי די צווייטע גירסא בזה וואס ווערט אראפגעבראַכט אין פירוש רש"י 3,

English translation 18

from which it is understood,

וואס דערפון איז מובן,

English translation 19

that this is not only a matter of allusion or esoteric or homiletical interpretation - but this is also according to the simple meaning of the verse

אז דאס איז ניט נאר אן ענין שע"ד הרמז או הסוד או הדרוש - נאר דאס איז אויך ע"פ פשוטו של מקרא

English translation 20

(the way of Rashi in his commentary on the Torah4),

(דרכו של רש"י בפירושו על התורה 4),

English translation 21

meaning that this is required from all Jews without exception.

ד.ה. אז דאס ווערט פארלאנגט פון אלע אידן אָן אויסנאם.

English translation 22

In other words:

אין אנדערע ווערטער:

English translation 23

Regarding every matter in the Torah, together with that which one must remember that "it shall not be exchanged,"

בנוגע יעדן ענין אין תורה איז ביחד עם זה וואס מען דארף געדיינקען אז "לא תהי' מוחלפת",

English translation 24

that every matter in the Torah is eternal - there also comes the service of "as new things,"

אז יעדער ענין אין תורה איז נצחי - קומט צו אויך די עבודה פון "כחדשים",

English translation 25

meaning that every matter in the Torah is not only in its strength at all times,

ד.ה. אז יעדער ענין אין תורה איז ניט נאר בתקפו בכל זמן,

English translation 26

but each day it is as if it were a new thing;

נאר יעדן טאג איז דאס כאילו ווי א דבר חדש;

English translation 27

and the perfection of the service is - that it becomes "new things" literally,

און די שלימות העבודה איז - אז עס ווערט "חדשים" ממש,

English translation 28

meaning that the matter is so powerful,

ד.ה. דער ענין איז אזוי בתוקף,

English translation 29

that it is a thing that is renewed on this day.

אז עס איז א דבר שנתחדש ביום זה.

English translation 30

And since the Torah of truth requires this of a Jew,

און בשעת תורת אמת פארלאנגט עס ביי א אידן,

English translation 31

it is therefore understood,

איז דאך מובן,

English translation 32

in the language of the Midrash5,

בלשון המדרש 5,

English translation 33

that "I do not ask except according to their power,"

אז "איני מבקש כו' אלא לפי כוחן",

English translation 34

meaning that Jews have the power to reach the level that every matter in the Torah should be for them a literally new thing.

ד.ה. אז אידן האבן בכח צו דערגרייכן צו דער דרגא אז יעדער ענין אין תורה זאל ביי זיי זיין א דבר חדש ממש.

English translation 35

And this is understood simply,

און דאס איז מובן בפשטות,

English translation 36

that one would not demand of a matter or a thing or a person, and a Jew in particular - a thing that is not according to his power!

אז מען וועט ניט פארלאנגען פון אן ענין אדער א זאך אדער א מענטשן און א אידן במיוחד - א זאך וואס איז ניט לפי כוחו!

English translation 37

And especially the Most High, Who is the Giver of the Torah and together with this the Creator of man and his Leader,

ובפרט דער אויבערשטער וואס ער איז דער נותן התורה וביחד עם זה דער בורא האדם ומנהיגו,

English translation 38

and especially according to the teaching of the Baal Shem Tov

ובפרט ע"פ תורת הבעש"ט

English translation 39

(which the Alter Rebbe brings down in his holy book Tanya6),

(וואס דער אלטער רבי ברענגט אראפ בספר תניא קדישא שלו 6),

English translation 40

that "Forever, Hashem, Your word stands firm in the heavens"7 means that at every single moment the Most High brings into being all the creations from absolute nothingness anew,

אז "לעולם הוי' דברך ניצב בשמים" 7 מיינט אז בכל רגע ורגע איז דער אויבערשטער מהוה די אלע נבראים מאין ואפס המוחלט מחדש,

English translation 41

just as it was the first time,

אזוי ווי ס'איז געווען בפעם הראשונה,

English translation 42

so too is it also regarding a Jew and especially in matters of Torah - it is therefore understood simply,

וואס אזוי איז דאך אויך בנוגע צו א אידן ובמיוחד אין ענינים פון תורה - איז דאך מובן בפשטות,

English translation 43

how that which is a "new thing,"

ווי אזוי דאס וואס ס'איז א "דבר חדש",

English translation 44

"each day they should be new in your eyes"3,

"בכל יום יהיו בעיניך חדשים" 3,

English translation 45

is a true matter according to the power of each and every one of Israel.

איז אן ענין אמיתי שלפי כוחו של כאו"א מישראל.

English translation 46

And regarding our matter:

ובנוגע לעניננו:

English translation 47

In the matter of Yud Tes Kislev in each and every year, there comes an addition and strengthening from both aspects - both from the aspect of "shall not be exchanged" and from the aspect of "each day they should be new in your eyes":

אין דעם ענין פון י"ט כסלו בכל שנה ושנה קומט צו א הוספה וחיזוק מצד ביידע ענינים - סיי מצד דעם ענין פון "לא תהי' מוחלפת" סיי מצד דעם ענין פון "בכל יום יהיו בעיניך חדשים":

English translation 48

Regarding the aspect of "shall not be exchanged," there comes a strength in each and every year,

בנוגע דעם ענין פון "לא תהי' מוחלפת" קומט צו א תוקף בכל שנה ושנה,

English translation 49

because by the fact that the matter has become a year older,

ווארום דערמיט וואס די זאך איז געווארן מיט א יאר עלטער,

English translation 50

there comes a special strength from its agedness,

קומט דאך צו א תוקף מיוחד מצד היושן שלה,

English translation 51

for when it passes through another span of time and there is no change - this adds further to the recognition and knowledge of the essence of the matter,

וואס בשעת עס גייט דורך נאך א משך זמן און עס ווערט ניט קיין שינוי - איז עס מוסיף נאכמער אין דער הכרה וידיעה פון עצמיות הענין,

English translation 52

that it is "firm" and strong,

אז ער איז "איתן" און תקיף,

English translation 53

and no change is applicable to it.

און ס'איז אין אים ניט שייך קיין שינוי.

English translation 54

Because it is not the same whether one tests it over a short time,

ווייל ס'איז דאך אינו דומה צי מען פרואווט עס אויס במשך א זמן קצר,

English translation 55

or over a long time or over an even longer time;

צי במשך זמן ארוך אדער במשך זמן ארוך יותר;

English translation 56

when another year comes relative to the previous year,

אז עס קומט צו נאך א יאר לגבי פאַראַיאָרן,

English translation 57

or two years,

אדער צוויי יאר,

English translation 58

or such a large number of years,

אדער אזא מספר שנים גדול,

English translation 59

relative to the matter in the year of the redemption the first time - it is understood,

לגבי דעם ענין בשנת הגאולה בפעם הראשונה - איז מובן,

English translation 60

that there comes the advantage and the elevation that exists in the matter,

אז עס קומט צו די מעלה און דער עילוי וואס איז דא אין דער זאך,

English translation 61

from the aspect that "it shall not be exchanged."

מצד דעם וואס "לא תהי' מוחלפת".

English translation 62

On the other hand - there comes in each and every year an advantage from the aspect of the newness of the matter:

ולאידך גיסא - קומט צו בכל שנה ושנה א מעלה מצד דעם חידוש שבדבר:

English translation 63

Since each year the matter becomes older,

וויבאלד אז בכל שנה ווערט דער ענין עלטער,

English translation 64

more aged,

מער ישן,

English translation 65

more "like an old decree"2,

מער "כדיוטגמא ישנה" 2,

English translation 66

with the strength and power that comes from the agedness in it - therefore the aspect of "newness" in it,

מיט דער תקיפות וכוח וואס קומט צו מצד היושן שבזה - איז דאך דער ענין ה"חידוש" שבזה,

English translation 67

that which it must be "new things,"

דאס וואס עס דארף זיין "חדשים",

English translation 68

is also incomparably stronger and greater than in the years before this.

איז אויך שלא בערך שטארקער און מערער ווי בשנים שלפני זה.

English translation 69

For truly, the matter of the addition and strength etc. that comes each year,

וואס באמת איז דער ענין ההוספה ותוקף וכו' וואס קומט צו בכל שנה,

English translation 70

is a matter understood and simple even without the aforementioned proofs - because it is an explicit command in the Torah that there must be "ascending in holiness"18.

אן ענין המובן ופשוט אויך אָן די הוכחות האמורות - ווארום עס איז א ציווי מפרש אין תורה אז עס דארף זיין "מעלין בקודש" 18

English translation 71

What the concept of "ascending in holiness" is, in its simple sense

וואס דער ענין פון "מעלין בקודש" כפשוטו

English translation 72

(since it is a term in halachah — therefore its meaning is in its simple sense)

(וויבאלד עס איז א לשון אין הלכה - במילא איז משמעו כפשוטו)

English translation 73

means,

מיינט,

English translation 74

that also in a matter of "holiness",

אז אויך אין אן ענין של "קודש",

English translation 75

i.e., a matter that was "holy" also before this,

ד.ה. אן ענין וואס איז געווען "קדוש" אויך לפני זה,

English translation 76

and with ultimate perfection,

ובתכלית השלימות,

English translation 77

one must not be satisfied with the level of "holy",

דארף מען זיך ניט באגנוגענען מיט דער דרגא אין "קדוש",

English translation 78

rather one must rise higher and higher,

נאר מען דארף שטייגן אלץ העכער און העכער,

English translation 79

to ascend in holiness.

להעלות בקודש.

English translation 80

And since this is a command in the Torah,

וואס וויבאלד דאס איז א ציווי אין תורה,

English translation 81

therefore together with it there is also the empowerment

איז דאך צוזאמען דערמיט אויך פאראן די נתינת כח

English translation 82

(as above — that "I do not ask... except according to their power"),

(כנ"ל - אז "איני מבקש כו' אלא לפי כוחן"),

English translation 83

because there is the promise that nothing stands before the will9,

ווארום מען האט די הבטחה אז אין לך דבר שעומד בפני הרצון 9,

English translation 84

it is a certain thing,

איז א זיכערע זאך,

English translation 85

that when one will truly will,

אז בשעת מען וועט וועלן מיט אן אמת,

English translation 86

one will certainly carry it out,

וועט מען דאס זיכער אויספירן,

English translation 87

and with ultimate perfection.

ובתכלית השלימות.

English translation 88

From this it is understood regarding our matter,

איז דערפון מובן בעניננו,

English translation 89

that in addition to what is understood of the novelty in each and every year

אז נוסף דערצו וואס עס איז מובן דער חידוש שבכל שנה ושנה

English translation 90

(both from the aspect of "it shall not be exchanged" and from the aspect of "each day they shall be as new in your eyes"),

(סיי מצד "לא תהי' מוחלפת" און סיי מצד "בכל יום יהיו בעיניך חדשים"),

English translation 91

there is the explicit instruction of "ascending in holiness".

איז פאראן די הוראה מפורשת פון "מעלין בקודש".

English translation 92

The concept of "ascending in holiness" is brought in the Gemara10 regarding the Chanukah lights

דער ענין פון "מעלין בקודש" ווערט געבראכט אין גמרא 10 לגבי נרות חנוכה

English translation 93

("Beis Hillel say: On the first day one lights one, from there onward one adds and goes...

("ב"ה אומרים יום ראשון מדליק אחת מכאן ואילך מוסיף והולך...

English translation 94

for they ascend in holiness and do not descend")

דמעלין בקודש ואין מורידין")

English translation 95

— and "Chanukah" has a special connection to Yud-Tes Kislev,

- וואס "חנוכה" האט א שייכות מיוחדת צו י"ט כסלו,

English translation 96

therefore it is understood,

במילא איז מובן,

English translation 97

that the concept of "ascending in holiness" has a special connection

אז דער ענין פון "מעלין בקודש" האט א קשר מיוחד

English translation 98

(in addition to the instruction in all matters of holiness)

(נוסף אויף דער הוראה בכל עניני קודש)

English translation 99

in relation to the matters of Yud-Tes Kislev:

אין שייכות מיט די ענינים פון י"ט כסלו:

English translation 100

Furthermore:

נאכמער:

English translation 101

The master of the redemption explains in the discourses of Chanukah11,

דער בעל הגאולה איז מבאר אין די דרושים פון חנוכה 11,

English translation 102

that that which the miracle of Chanukah was specifically with a flask of oil,

אז דאס וואס נס חנוכה איז געווען מיט פך של שמן דוקא,

English translation 103

has in it an inner content,

האט אין זיך א תוכן פנימי,

English translation 104

for oil indicates a lofty and special level.

ווארום שמן ווייזט אויף א דרגא נעלית ומיוחדת.

English translation 105

And since "the Holy One, blessed be He, looked into the Torah and created the world"12,

וואס וויבאלד אז "קוב"ה אסתכל באורייתא וברא עלמא" 12,

English translation 106

it is therefore understood,

איז דאך מובן,

English translation 107

that also in the Torah there is the concept of "oil"

אז אויך אין תורה איז פאראן דער ענין פון "שמן"

English translation 108

(and moreover,

(ואדרבה,

English translation 109

since the Torah is the source of the "world",

וויבאלד תורה איז דער מקור פון "עלמא",

English translation 110

it is first of all in the Torah),

איז עס צום אלעם ערשטן אין תורה),

English translation 111

as is explained in Chassidus the concept regarding this:

וואס ס'איז מבואר אין חסידות דער ענין בזה:

English translation 112

There13 are matters in the Torah that are called by the name "bread",

עס 13 זיינען פאראן ענינים אין תורה וואס ווערן אנגערופן בשם "לחם",

English translation 113

as it is written14 "come, eat of my bread",

ווי עס שטייט 14 "לכו לחמו בלחמי",

English translation 114

and there are matters in the Torah that are called by the name water

און עס איז דא ענינים אין תורה וואס ווערן אנגערופן בשם מים

English translation 115

("there is no water but Torah"15),

("אין מים אלא תורה" 15),

English translation 116

matters that are called by the name wine and matters that are called by the name oil. The highest of them is the matter called by the name oil,

ענינים וואס ווערן אנגערופן בשם יין און ענינים וואס ווערן אנגערופן בשם שמן. איז דער העכסטער פון זיי דער ענין הנקרא בשם שמן,

English translation 117

for it floats

ווארום ער איז צף

English translation 118

(not only upon water, rather)

(ניט נאר על גבי המים, נאר)

English translation 119

also "upon wine"16.

אויך "על גבי יין" 16.

English translation 120

And simply:

ובפשטות:

English translation 121

The beginning of study in the revealed part of Torah,

די התחלת הלימוד בנגלה דתורה,

English translation 122

which begins

וואס הויבט זיך אָן

English translation 123

(in the language of the Mishnah17)

(בלשון המשנה 17)

English translation 124

with Mikra, Mishnah, and Gemara — this is the concept of bread and water in Torah,

פון מקרא משנה וגמרא - דאס איז דער ענין פון לחם ומים שבתורה,

English translation 125

for bread is the part that "strengthens man's heart"18 and likewise water etc.;

ווארום לחם איז דאך דער חלק וואס "לבב אנוש יסעד" 18 ועד"ז מים כו';

English translation 126

however, the concept of the inner dimension of Torah that comes after this is a matter that is more refined and higher

משא"כ דער ענין פון פנימיות התורה וואס קומט לאחרי זה איז אן ענין וואס איז איידעלער און העכער

English translation 127

(or whatever description one might say about it),

(אדער וואס פאר א תואר מען זאל אויף דעם זאגן),

English translation 128

which in general is the concept of delight,

וואס בכללות איז דאס דער ענין פון תענוג,

English translation 129

which is hinted at in the matter of wine.

וואס ווערט נרמז אין ענין היין.

English translation 130

But there is a level that is even higher than "wine", and that is oil that floats upon wine. For although wine is its concept the inner dimension of Torah,

אבער עס איז פאראן א דרגא וואס איז נאך העכער פון "יין" וואס דאס איז שמן שצף על גבי היין. ווארום הגם אז יין איז ענינו פנימיות התורה,

English translation 131

the secrets of Torah,

רזי תורה,

English translation 132

as we see that "wine entered, secret emerged"19

ווי מען זעט אז "נכנס יין יצא סוד" 19

English translation 133

(and so it is in the world because it is so in Torah,

(וואס אזוי איז עס אין וועלט ווייל דאס איז אזוי אין תורה,

English translation 134

that the part of Torah called wine is the concept of "secret emerged",

אז דער חלק שבתורה הנקרא יין איז ענין "יצא סוד",

English translation 135

the revelation of the secrets of Torah20),

דער גילוי פון רזי תורה 20),

English translation 136

there is, however, the oil in Torah,

איז אבער פאראן דער שמן שבתורה,

English translation 137

the secrets of secrets.

רזי דרזין.

English translation 138

According to this it turns out,

לפי זה קומט אויס,

English translation 139

that the miracle of Chanukah was connected with the secrets of secrets in Torah.

אז דער נס חנוכה איז געווען פארבונדן מיט רזין דרזין שבתורה.

English translation 140

And this is also the concept of Yud-Tes Kislev:

וואס דאס איז אויך דער ענין פון י"ט כסלו:

English translation 141

Just as by Chanukah "they found one flask of oil that was lying with the seal of the Kohen Gadol"21,

פונקט ווי בחנוכה איז "מצאו פך אחד של שמן שהי' מונח בחותמו של כהן גדול" 21,

English translation 142

i.e., it was not enough that it was lying with the seal of the Kohen Gadol — rather one must find the oil and that it should illuminate.

ד.ה. ס'איז ניט געווען גענוג דאס וואס עס איז מונח בחותמו של כהן גדול - נאר מען דארף געפינען דעם שמן און ער זאל מאיר זיין.

English translation 143

[Until it is known,

[ביז אז ס'איז ידוע,

English translation 144

that according to the view of several commentators the miracle consisted in the very finding of the flask of oil on the first day22,

אז לדעת כמה מפרשים איז דער נס באשטאנען אין דעם עצם געפינען דעם פך השמן ביום הראשון 22,

English translation 145

but according to the view of most commentators23 this is not the miracle of the first day — and the inner reason for this is,

אבער לדעת רוב המפרשים 23 איז ניט דאס דער נס שביום ראשון - וואס דער טעם הפנימי בזה איז,

English translation 146

because the very finding of the flask of oil is not the main matter,

ווייל דער עצם געפינען דעם פך השמן איז ניט דער עיקר הענין,

English translation 147

the content of Chanukah consists in that which one makes it shine;

דער תוכן פון חנוכה באשטייט אין דעם וואס מען מאכט אז דאס זאל לייכטן;

English translation 148

i.e., the oil should not remain by itself,

ד.ה. דער שמן זאל ניט בלייבן בפני עצמו,

English translation 149

rather it must illuminate, and in such a manner that it illuminates outside, at the entrance of his house]

נאר ער דארף מאיר זיין און באופן כזה אז ער איז מאיר על פתח ביתו מבחוץ)

English translation 150

So too was the miracle of Yud-Tes Kislev — that the study of the secrets of secrets of Torah should be revealed,

איז אזוי אויך געווען דער נס פון י"ט כסלו - עס זאל זיין דער לימוד פון רזין דרזין דאורייתא בגלוי,

English translation 151

in a manner that they should illuminate the world.

באופן אז זיי זאלן מאיר זיין די וועלט.

English translation 152

The explanation of this:

די הסברה בזה:

English translation 153

The content of the redemption of Yud-Tes Kislev,

דער תוכן פון דער גאולה פון י"ט כסלו,

English translation 154

and in the well-known expression24 that "freedom was granted to him"

ובלשון הידוע 24 דאס וואס "חופשה ניתן לו"

English translation 155

(to the Alter Rebbe)

(צום אלטן רבי'ן)

English translation 156

can be understood through understanding the imprisonment and its cause:

קען מען פארשטיין דורך הבנת המאסר וסיבתו:

English translation 157

The cause of the imprisonment was because they wanted to make a division and separation between Jews, etc.,

די סיבת המאסר איז געווען דערפאר וואס מען האט געוואלט מאכן א חילוק ופירוד צווישן אידן וכו',

English translation 158

for which reason there was a whole debate in the darkness of exile,

וואס דעריבער איז געווען א גאנצע שקו"ט אין חושך הגלות,

English translation 159

by the government,

ביי דער מלוכה,

English translation 160

whether to free him or not;

צי מען זאל אים באפרייען צי ניט;

English translation 161

and according to this it is understood,

און לפי זה מובן,

English translation 162

that the meaning of the redemption is — that the separation between Jews was nullified,

אז דער באדייט פון דער גאולה איז - אז עס איז בטל געווארן דער פירוד צווישן אידן,

English translation 163

and on the contrary — then began even more the dissemination of the inner dimension of the Torah,

ואדרבה - דעמולט האט זיך אנגעהויבן נאכמער די הפצה פון פנימיות התורה,

English translation 164

which brings about the unity of Israel

וואס ברענגט צו אחדות ישראל

English translation 165

(not the opposite).

(ניט הפכה).

English translation 166

Consequently it is understood,

במילא איז מובן,

English translation 167

that the content of the redemption of Yud-Tes Kislev is the same matter as Chanukah — that there should be the revelation of the inner dimension of the Torah also in "the opening of his house from the outside" *24.

אז דער תוכן פון גאולת י"ט כסלו איז דער זעלבער ענין פון חנוכה - עס זאל זיין די התגלות פון פנימיות התורה אויך אין "פתח ביתו מבחוץ" *24.

English translation 168

With this there is another matter:

דערביי איז פאראן נאך אן ענין:

English translation 169

The redemption on Yud-Tes Kislev was indeed connected with the consent of the government,

די גאולה בי"ט כסלו איז דאך געווען פארבונדן מיט דער הסכמה פון דער מלוכה,

English translation 170

which was a mighty government,

וואס דאס איז געווען א מלוכה אדירה,

English translation 171

since there was the majority of number and the majority of building of the Jewish people,

וויבאלד אז דארט איז געווען דער רוב מנין ורוב בנין פון עם ישראל,

English translation 172

and consequently also "the Shechinah in exile"25,

ובמילא אויך "שכינתא בגלותא" 25,

English translation 173

because "they were exiled to Edom, the Shechinah is with them" *25,

ווייל "גלו לאדם שכינה עמהן" *25,

English translation 174

and in Edom itself — in the part where the majority of number and the majority of building of the Jewish people are found

און אין אדום גופא - אין דעם חלק וואו עס געפינען זיך רוב מנין ורוב בנין פון עם ישראל

English translation 175

(more than in the other parts of Edom),

(מער ווי אין די שאר החלקים פון אדום),

English translation 176

there is the primary exile of the Shechinah.

וואס דארט איז עיקר גלות השכינה.

English translation 177

And as is understood from what it says in the Midrash26 that in every place where Jews had to arrive by decree and will of the Most High in a manner of exile — the Omnipresent made that the government there should rule supreme,

און ווי פארשטאנדיק דערפון וואס עס שטייט אין מדרש 26 אז אין יעדן ארט וואו אידן האבן געדארפט אנקומען ע"פ גזירת ורצון העליון באופן של גלות - האט דער אויבערשטער געמאכט אז די ממשלה דארטן זאל זיין מושל בכיפה,

English translation 178

"ruling from one end of the world to the other",

"שולט מסוף העולם עד סופו",

English translation 179

for example the exile of Persia,

לדוגמא גלות פרס,

English translation 180

that since then Jews were under Achashverosh,

אז וויבאלד דעמולט זיינען אידן געווען אונטער אחשורוש,

English translation 181

therefore he was the one who "reigned from Hodu to Cush"27.

דעריבער איז ער געווען דער וואס "מולך מהודו ועד כוש" 27.

English translation 182

So it was also in the times of the Alter Rebbe,

איז אזוי געווען אויך אין די צייטן פון דעם אלטן רבי'ן,

English translation 183

that his imprisonment was through a mighty government, etc.

אז זיין מאסר איז געווען דורך א מלוכה אדירה וכו'.

English translation 184

And nevertheless, they also consented and decided upon his redemption,

און אעפ"כ איז אויך זיי האבן מסכים געווען און מחליט געווען אויף זיין גאולה,

English translation 185

and in such a manner,

ובאופן כזה,

English translation 186

as the Alter Rebbe himself writes in his well-known letter28,

ווי דער אלטער רבי אליין שרייבט במכתבו הידוע 28,

English translation 187

that "His great and holy Name which was magnified and sanctified in public,

אז "שמו הגדול והקדוש אשר נתגדל ונתקדש ברבים,

English translation 188

and especially in the eyes of all the ministers and all the nations in all the provinces of the king, in whose eyes the matter was exceedingly wondrous, and they answered and said that this was from Hashem",

ובפרט בעיני כל השרים וכל העמים אשר בכל המדינות המלך אשר בעיניהם יפלא הדבר הפלא ופלא וענו ואמרו על זאת כי אם מאת ה' היתה זאת",

English translation 189

i.e., that the redemption also effected in that darkness,

ד.ה. אז די גאולה האט אויך גע'פועל'ט אין דעם חושך,

English translation 190

in a manner that there was the advantage of light from within the darkness. That also the ministers and nations consented to the matter of the dissemination of the secrets of secrets outward.

באופן אז ס'איז געווארן דער יתרון האור מתוך החושך. אז אויך די שרים ועמים האבן מסכים געווען מיטן ענין פון הפצת רזין דרזין חוצה.

English translation 191

I.e., that through the redemption of Yud-Tes Kislev a unique innovation was opened in the matter of "the spreading forth of the wellsprings outward"29:

ד.ה. אז דורך דער גאולה בי"ט כסלו האט זיך אויפגעטאן א חידוש מיוחד אין דעם ענין פון "הפצת המעיינות חוצה" 29:

English translation 192

In general, the word "outward" has two meanings:

בכלל האט דער ווארט "חוצה" צוויי מובנים:

English translation 193

There is the matter of "outward" in the manner of the study of Torah,

עס איז פאראן דער ענין פון "חוצה" אין דעם אופן פון לימוד התורה,

English translation 194

that the study

אז דער לימוד

English translation 195

(of secrets or secrets of secrets of Torah or even the revealed dimension of Torah)

(פון רזין אדער רזין דרזין דתורה אדער אפילו נגלה דתורה)

English translation 196

is in a manner that it remains in the inwardness of his soul,

איז באופן אז עס בלייבט בפנימיות נפשו,

English translation 197

in the inwardness of the person,

בפנימיות האדם,

English translation 198

and it does not affect the understanding and comprehension of the person studying;

און עס פועל'ט ניט אין דער הבנה והשגה של האדם הלומד;

English translation 199

furthermore — it can be that even if it descends into his understanding and comprehension,

נאכמער - עס קאָן זיין אז אפילו וועט דאס קומט אראפ אין זיין הבנה והשגה,

English translation 200

but it does not affect the power of action in the body because he studies "not

אבער דאס ווירקט ניט אויף דעם כח המעשה שבגוף ווארום ער לערנט "שלא

English translation 201

(in order)

(על מנת)

English translation 202

to do"30,

לעשות" 30,

English translation 203

which is the opposite of the intention,

וואס דאס איז היפך הכוונה,

English translation 204

and the opposite of the Torah,

און היפך התורה,

English translation 205

because Torah is called "Torah" from the word instruction,

ווארום תורה ווערט אנגערופן "תורה" מלשון הוראה,

English translation 206

and in the language of the Zohar31 "why is it called Torah? Because it teaches, etc." — i.e., the study does not reach outward,

ובלשון הזהר 31 "אמאי אקרי תורה בגין דאורי כו'" - ד.ה. דער לימוד קומט ניט אָן אין חוצה,

English translation 207

and in this is the innovation of "the spreading forth of the wellsprings outward",

און אין דעם איז דער חידוש פון הפצת המעיינות חוצה",

English translation 208

that the study should affect also the power of action;

אז דער לימוד זאל פועל'ן אויך אויפן כח המעשה;

English translation 209

There is, however, the simple interpretation of "outward",

עס איז אבער פאראן דער פירוש הפשוט אין "חוצה",

English translation 210

that it should descend simply outside of the wellsprings,

עס זאל אראפקומען פשוט מחוץ למעיינות,

English translation 211

outside of the secrets of secrets,

מחוץ לרזי דרזין,

English translation 212

and outside of Torah in general.

ומחוץ לתורה בכלל.

English translation 213

And this was the achievement of the redemption of Yud-Tes Kislev — that the wellsprings should reach until the literal "outward",

און דאס איז געווען דער אויפטו פון גאולת י"ט כסלו - אז די מעיינות זאלן אנקומען ביז צו "חוצה" ממש,

English translation 214

until before the eyes of the nations and the ministers.

ביז לעיני העמים והשרים.

English translation 215

And the same matter is also found regarding the miracle of Chanukah:

און דעם זעלבן ענין געפינט מען אויך ביי נס חנוכה:

English translation 216

The content of the Chanukah lights is,

דער תוכן פון נרות חנוכה איז,

English translation 217

that one takes "oil",

אז מען נעמט "שמן",

English translation 218

and one extracts it from its place.

און מען איז אים מוציא ממקומו.

English translation 219

That is, not only that one takes it out from the olive,

ד.ה. ניט נאר אז מען נעמט אים ארויס פון דעם זית,

English translation 220

because while it is in the olive it does not yet have the name oil upon it,

ווארום בהיותו בזית האט ער נאך ניט קיין שם שמן עליו,

English translation 221

it has the status of food and not liquid;

ער האט א דין מאכל און ניט משקה;

English translation 222

rather, even when one crushes the olive and thereby extracts its oil,

נאר אפילו ווען מען איז כותש דעם זית און מ'איז דערמיט מוציא שמנו,

English translation 223

this is still not sufficient. Because being a liquid, it indeed affects the entire surroundings,

איז דאס נאך אלץ ניט גענוג. ווארום זייענדיק א משקה פועל'ט ער טאקע אויפן גאנצן ארום,

English translation 224

and in the manner that oil affects,

ובאופן ווי שמן פועל'ט,

English translation 225

that oil permeates every thing,

וואס שמן מפעפע בכל דבר,

English translation 226

but it does not make the walls luminous. It indeed makes a change in the thing into which it permeates and penetrates;

אבער ער מאכט די וועט ניט ליכטיק. ער מאכט טאקע א שינוי אין דער זאך אין וועלכער ער איז מפעפע און חודר;

English translation 227

but the thing does not shine,

אבער די זאך לייכט ניט,

English translation 228

and certainly the thing does not illuminate its surroundings.

עאכו"כ אז די זאך באלייכט ניט ארום זיך.

English translation 229

In order for there to be an existence of oil lights — one must kindle the oil.

כדי עס זאל זיין א מציאות פון נרות שמן - דארף מען דעם שמן אנצינדן.

English translation 230

And this was the miracle of Chanukah,

און דאס איז געווען דער נס פון חנוכה,

English translation 231

the oil was also beforehand in ultimate perfection,

דער שמן איז געווען אויך לפנ"ז בתכלית השלימות,

English translation 232

it was "sealed with the seal of the High Priest",

ער איז געווען "מונח בחותמו של כהן גדול",

English translation 233

and the High Priest was indeed the ultimate perfection of the Jewish people,

וואס דער כהן גדול איז דאך געווען תכלית השלימות פון אידן,

English translation 234

"Adam Atem" al shem "Adamah l'Elyon"

אדם אתם ע"ש אדמה לעליון

English translation 235

(as brought in the Shlah 32),

(כדאי' בשל"ה 32),

English translation 236

and it is known that in addition to that which every Jew is called by the name "holy nation" 33 since the giving of the Torah,

וכידוע אז נוסף אויף דעם וואס יעדער איז ווערט זינט מ"ת אנגערופן בשם "גוי קדוש" 33,

English translation 237

it says however in the Written Torah "and Aaron was separated to sanctify him as holy of holies" 34,

שטייט אבער אין תושב"כ "ויבדל אהרן להקדישו קודש הקדשים" 34,

English translation 238

so the oil was in ultimate perfection because it was sealed with the seal of the High Priest. And this is a special elevation in the oil,

איז דאך דער שמן געווען בתכלית השלימות ווארום ער איז געווען חתום בחותמו של כהן גדול. וואס דאס איז אן עילוי מיוחד אין דעם שמן,

English translation 239

to which seemingly one need not arrive. Because if it had been sealed with the seal of an ordinary Jew,

צו וועלכן מען דארף לכאורה ניט אנקומען. ווארום אויב ער וואלט געווען חתום בחותמו פון סתם א איד,

English translation 240

it would also have been fit to light with it,

וואלט ער אויך געווען כשר להדליק בו,

English translation 241

since all of Israel are presumed to be kosher 35 — and nevertheless the oil was specifically in the Sanctuary,

וויבאלד אז כל ישראל בחזקת כשרות 35 - און אעפ"כ איז דער שמן געווען דוקא בהיכל,

English translation 242

and specifically "sealed with the seal of the High Priest".

און דוקא "חתום בחותמו של כהן גדול".

English translation 243

And nevertheless, this is not the ultimate purpose. The ultimate purpose is — that with the oil one should illuminate the Holy Temple,

און אעפ"כ איז ניט דאס דער תכלית הכוונה. דער תכלית הכוונה איז - אז מען זאל מיטן שמן מאכן ליכטיק דעם בית המקדש,

English translation 244

and not only the Holy Temple,

און ניט נאר דעם ביהמ"ק,

English translation 245

but the entire world,

נאר די גאנצע וועלט,

English translation 246

through the windows "that were narrow within and wide without" 36,

דורך די חלונות "שקופים אטומים" 36,

English translation 247

from which light went out to the entire world 37, i.e., they made windows in the Holy Temple in the opposite manner from how they are made naturally in every place,

וואס מהם היתה אור היוצא לכל העולם כולו 37 ד.ה. מען האט אין ביהמ"ק געמאכט חלונות באופן הפוך ווי מען מאכט זיי בדרך הטבע בכל מקום,

English translation 248

in a way that the light goes out from it and does not enter into it — in order to emphasize,

באופן אז דער אור איז יוצא פון אים און ניט נכנס אליו - כדי להדגיש,

English translation 249

that one should see also with physical eyes,

מען זאל זען אויך בעיני בשר,

English translation 250

that its purpose is to illuminate the world that surrounds the Holy Temple!

אז ענינו איז צו באלייכטן די וועלט וואס ארום דער ביהמ"ק!

English translation 251

And all this was accomplished through the kindling of the oil,

וואס דאס אלץ האט זיך אויפגעטאן דורך הדלקת השמן,

English translation 252

first in a natural way

פריער בדרך הטבע

English translation 253

(immediately when "they found a flask of oil etc."),

(גלייך ווען "מצאו פך של שמן כו'"),

English translation 254

and afterwards in a miraculous way

און דערנאך בדרך נס

English translation 255

(until they could obtain oil in a natural way. And this is indeed the simple reason why the miracle of Chanukah had to be for eight days,

(ביז מ'האט געקענט קריגן שמן בדרך הטבע. וואס דאס איז דאך דער טעם בפשטות פארוואס עס האט געדארפט זיין דער נס פון חנוכה שמונה ימים,

English translation 256

until they would find and crush and bring the oil to the place where they kindled the Menorah in the Holy Temple) 38.

ביז מען ווען געפינען און כותש זיין און ברענגען דעם שמן אין דעם ארט וואו מען האט מדליק געווען די מנורה בבית המקדש) 38.

English translation 257

And this is analogous to the accomplishment of 19 Kislev — that the oil must illuminate the "outside".

וואס דאס איז ע"ד דער אויפטו פון י"ט כסלו - אז דער שמן דארף מאיר זיין דעם "חוצה".

English translation 258

And this was the accomplishment of the Alter Rebbe in general

און דאס איז געווען דער אויפטו פון אלטן רבי'ן בכלל

English translation 259

(and particularly after the redemption of 19 Kislev) 39:

(ובפרט נאך דער גאולה פון י"ט כסלו) 39:

English translation 260

Although they studied "Maaseh Merkavah" in all times,

אע"פ וואס מען האט געלערנט "מעשה מרכבה" בכל הזמנים כולם,

English translation 261

and later in the time of the Arizal the accomplishment was added that from then on "it is a mitzvah to reveal this wisdom" 40 — nevertheless, the matter of the inner dimension of the Torah still did not descend into the "outside";

און שפעטער איז צוגעקומען בזמן האריז"ל דער אויפטו אז פון דעמולט איז "מצוה לגלות זאת החכמה" 40 - איז אבער נאך אלץ דער ענין פון פנימיות התורה ניט אראפגעקומען ביז אין "חוצה";

English translation 262

not into the "outside" within the person himself,

ניט אין "חוצה" שבאדם עצמו,

English translation 263

into his intellect, emotions, and action,

אין דעם שכל ומדות ומעשה שבו,

English translation 264

and not into the "outside" in its simple sense.

און ניט אין "חוצה" כפשוטו.

English translation 265

The Alter Rebbe accomplished,

דער אלטער רבי האט אויפגעטאן,

English translation 266

that there should be the matter of "yitparnson minei" 41,

עס זאל זיין דער ענין פון יתפרנסון מיני' 41,

English translation 267

that the inner dimension of the Torah should descend in a manner of sustenance:

אז פנימיות התורה זאל אראפקומען אין אן אופן של פרנסה:

English translation 268

The purpose of sustenance in its simple sense is,

דער תכלית פון פרנסה כפשוטה איז,

English translation 269

not that one should have great wealth and many possessions,

ניט מען זאל האבן א גרויסן פארמעגן און א סאך נכסים,

English translation 270

good possessions and all matters up to "a garment to wear" 42;

גוטע נכסים וכל הענינים ביז "בגד ללבוש" 42;

English translation 271

the ultimate purpose of sustenance is — that there should be "bread to eat" 42,

דער תכלית הכוונה פון פרנסה איז - עס זאל זיין "לחם לאכול" 42,

English translation 272

and the "bread to eat" should be in a manner of delight,

און דער "לחם לאכול" זאל זיין באופן של תענוג,

English translation 273

as it is written "and you shall eat and be satisfied and bless etc. upon the good land etc." 43,

ווי עס שטייט "ואכלת ושבעת וברכך גו' על הארץ הטובה גו'" 43,

English translation 274

i.e., not merely "upon the land" but "upon the good land",

ד.ה. ניט סתם "על הארץ" נאר "על הארץ הטובה",

English translation 275

which refers to the seven species with which the Land of Israel was praised — and this is a matter of delight.

וואס מיינט די ז' מינים שנשתבחה בהם ארץ ישראל - וואס דאס איז אן ענין של תענוג.

English translation 276

And this the Alter Rebbe accomplished,

און דאס האט דער אלטער רבי אויפגעטאן,

English translation 277

that the inner dimension of the Torah should be in a manner of sustenance,

אז פנימיות התורה זאל זיין באופן של פרנסה,

English translation 278

it should sustain the person,

עס זאל מפרנס זיין דעם מענטשן,

English translation 279

make him satisfied,

אים מאכן זאַט,

English translation 280

until it gives him delight.

ביז אים געבן תענוג.

English translation 281

And this is analogous to the matter of the Chanukah lights,

וואס דאס איז ע"ד דעם ענין פון נרות חנוכה,

English translation 282

that the oil shines and illuminates the entire house.

אז דער שמן איז מאיר און באלייכט בכל הבית.

English translation 283

In this regard, there comes an additional detail,

דערביי קומט צו נאך א פרט,

English translation 284

that the study of the inner dimension of the Torah in the manner of "they will be sustained from it,"

אז דער לימוד פון פנימיות התורה באופן פון יתפרנסון מיני',

English translation 285

brings about a novelty and elevation also in the study of the other parts of the Torah.

פועל'ט א חידוש ועילוי אויך אין דעם לימוד פון אנדערע חלקי התורה.

English translation 286

And as is known what the Gemara44 says,

וכידוע וואס די גמרא 44 זאגט,

English translation 287

that "they did not recite a blessing over the Torah first." It is called "you have forsaken My Torah."45

אז "לא ברכו בתורה תחלה". ווערט אנגערופן "עזבתם את תורתי" 45.

English translation 288

That is, that instead of what one must study with the preface of the blessing over the Torah,

ד.ה. אז תמורת זה וואס מען דארף לערנען בהקדמת ברכת התורה,

English translation 289

whose concept is like a blessing in general, simply,

וואס ענינה איז ע"ד ווי א ברכה בכלל בפשטות,

English translation 290

to add and bless the matter,

צו מוסיף און מברך זיין די זאך,

English translation 291

the concept of the blessing over the Torah adds love of Hashem and fear of Hashem in the study of Torah — there can be the concept of "you have forsaken My Torah... and did not listen to My voice...,"

איז ע"ד ברכת התורה מוסיף אהבת ה' ויראת ה' אין לימוד התורה - קען זיין דער ענין פון "עזבתם את תורתי גו' ולא שמעו בקולי גו'",

English translation 292

may the Merciful One save us.

רחמנא ליצלן.

English translation 293

And this is the accomplishment of the study of the inner dimension of the Torah,

און דאס איז דער אויפטו פון לימוד פנימיות התורה,

English translation 294

as our Sages, may their memory be for a blessing,46 say,

ווי חז"ל 46 זאגן,

English translation 295

"If only they had forsaken Me46 and kept My Torah," because "the light within it — the inner dimension of the Torah47 — would return them to the good" — that is, that through the inner dimension of the Torah, the concept of "they did not recite a blessing over the Torah first" is rectified. Because the inner dimension of the Torah brings about the concept of love of Hashem and fear of Hashem,

"הלואי אותי *46 עזבו ותורתי שמרו" ווייל "המאור שבה - פנימיות התורה 47 - הי' מחזירן למוטב" - ד.ה. אז דורך פנימיות התורה ווערט פאַרראָכטן דער ענין פון "שלא ברכו בתורה תחלה". ווייל פנימיות התורה פועל'ט דעם ענין פון אהבת ה' ויראת ה',

English translation 296

which is also evident when one studies the revealed aspect of the Torah,

וואס איז ניכר אויך ווען מען לערנט נגלה דתורה,

English translation 297

the bread of the Torah.

לחם שבתורה.

English translation 298

And this is actually understood also from the words of the Rambam in the "Yad HaChazakah."

וואס אייגנטליך איז דאס מובן אויך פון דברי הרמב"ם אין "יד החזקה".

English translation 299

Regarding the book "Yad HaChazakah," the Rambam himself writes48,

בנוגע דעם ספר "יד החזקה" שרייבט דאך דער רמב"ם אליין 48,

English translation 300

that it is a book of "halachot, halachot,"

אז דאס איז א ספר של "הלכות הלכות",

English translation 301

therefore it is understood,

במילא איז מובן,

English translation 302

that every matter that appears in the "Mishneh Torah" of the Rambam is a matter of halachah,

אז יעדער ענין וואס שטייט אין "משנה תורה" להרמב"ם איז אן ענין של הלכה,

English translation 303

even if he merely copies a phrase of the verse or a phrase of the midrash,

אפילו אויב ער איז בלויז מעתיק א לשון הכתוב אדער א לשון המדרש,

English translation 304

or even if he writes it in a manner of allusion — it is also a halachah!

אדער אפילו אז ער שרייבט עס בדרך רמז - איז עס אויך א הלכה!

English translation 305

And an example of the matter:

ודוגמא לדבר:

English translation 306

The beginning of the Rambam's book is concerning a matter of allusion,

די התחלת ספרו של הרמב"ם איז בענין של רמז,

English translation 307

as Rabbi David HaNagid, the grandson of the Rambam, explains,49

ווי ר' דוד הנגיד נכד הרמב"ם איז מבאר 49,

English translation 308

that the fact that the Rambam begins his book with the words "the foundation of foundations and the pillar of wisdoms" is to allude to the Name of Hashem,

אז דאס וואס דער רמב"ם הויבט אן ספרו מיט די ווערטער "יסוד היסודות ועמוד החכמות" איז עס כדי לרמז אויף שם הוי',

English translation 309

because "the foundation of foundations and the pillar of wisdoms" has the initial letters of the Name of Hashem.

ווארום יסוד היסודות ועמוד החכמות" איז ר"ת הוי'.

English translation 310

And this too is a matter of halachah — that the foundation of foundations of everything is the Name of Hashem,

וואס אויך דאס איז אן ענין של הלכה - אז דער יסוד היסודות פון אלץ איז שם הוי',

English translation 311

and as is known,

וכידוע,

English translation 312

that among the seven names50 that may not be erased

אז צווישן די שבעה שמות 50 שאינם נמחקים

English translation 313

(up to ten holy names51),

(ביז צו עשרה שמות הקדושים 51),

English translation 314

the Name of Hashem is the essential name52 and the explicit name53 and the unique name54 — "the foundation of foundations and the pillar of wisdoms."

איז שם הוי' דעם שם העצם 52 ושם המפורש 53 ושם המיוחד 54 - "יסוד היסודות ועמוד החכמות"].

English translation 315

Thus, among the halachot of the "Yad HaChazakah" we find two halachot relevant to our subject:

איז צווישן די הלכות פון "יד החזקה" געפינען מיר צוויי הלכות השייכות לעניננו:

English translation 316

The first halachah is

די ערשטע הלכה איז

English translation 317

(immediately the first commandment in his book)

(גלייך די ערשטע מצוה בספרו)

English translation 318

"the foundation of foundations... to know that there is a First Existence,"

"יסוד היסודות כו' לידע שיש שם מצוי ראשון",

English translation 319

that is, that the commandment of belief in G-dliness is not only in a manner of faith alone,

ד.ה. אז די מצוה פון האמנת אלקות איז ניט בלויז באופן של אמונה בלבד,

English translation 320

"to believe,"

"להאמין",

English translation 321

but "to know" — with intellectual knowledge

נאר "לידע" - בידיעה שכלית

English translation 322

(as the commentators are precise)55,

(ווי מפרשים זיינען מדייק) 55,

English translation 323

that is, the commandment is that he should study it in a manner that it should come down to clear knowledge in his intellect,

ד.ה. די מצוה איז אז ער זאל דאס לערנען אין אן אופן וואס עס זאל אראפקומען לידי ידיעה ברורה בשכלו,

English translation 324

intellect, simply, that resides in the brain in his head,

שכל כפשוטו השרוי במוח שבראשו,

English translation 325

which is connected to the body and the animal soul,

וואס דאס איז פארבונדן מיטן גוף ונפש הבהמית,

English translation 326

so that also the animal soul should know and understand it,

אזוי אז אויך די נפש הבהמית זאל דאס וויסן און פארשטיין,

English translation 327

and not only believe in it.

און ניט נאר גלויבן אין דעם.

English translation 328

[And also regarding the animal soul of a Jew, it is said that the children of Israel are "believers, children of believers,"56

[וואס אויך בנוגע דער נפש הבהמית פון א אידן ווערט געזאגט אז בני ישראל זיינען "מאמינים בני מאמינים" 56,

English translation 329

and on the contrary,

ואדרבה,

English translation 330

this is the entire novelty that is in this statement of our Sages, may their memory be for a blessing,

דאס איז דער גאנצער חידוש וואס איז אין דעם מארז"ל,

English translation 331

because regarding the G-dly soul,

ווארום בנוגע דער נפש האלקית,

English translation 332

which is "literally a part of G-d above,"57 what can be said that it is a believer?!

וואס איז א "חלק אלוקה ממעל ממש" 57 איז מאי קמ"ל אז זי איז מאמין?!

English translation 333

The novelty in the Torah's teaching that Jews are "believers, children of believers" is,

דער חידוש אין דער הודעת התורה אז אידן זיינען "מאמינים בני מאמינים" איז,

English translation 334

even from the aspect of their soul, simply,

אפילו מצד נפשם כפשוטה,

English translation 335

the soul that is clothed in the body,

הנפש המלובשת בגוף,

English translation 336

which is the animal soul.]

וואס דאס איז די נפש הבהמית].

English translation 337

And this is in accordance with the above,

וואס דאס איז בהתאם להנ"ל,

English translation 338

that through the study of the inner dimension of the Torah,

אז דורך דעם לימוד פון פנימיות התורה,

English translation 339

one comes to love and fear — which brings about that also the study of the revealed aspect of the Torah,

קומט מען צו אהבה ויראה - וואס איז פועל אז אויך דער לימוד פון נגלה דתורה,

English translation 340

the bread of the Torah,

לחם שבתורה,

English translation 341

should be in a manner of "they recited a blessing over the Torah first,"

זאל זיין באופן פון "ברכו בתורה תחלה",

English translation 342

one should feel the Giver of the Torah within the Torah.

מען זאל פילן דעם נותן התורה שבתורה.

English translation 343

And this is,

און דאס איז,

English translation 344

as mentioned,

כאמור,

English translation 345

the accomplishment of the Alter Rebbe regarding the revelation of the inner dimension of the Torah:59

דער אויפטו פון דעם אלטן רבי'ן בנוגע דעם גילוי פון פנימיות התורה 59:

English translation 346

The concept of the study of the inner dimension of the Torah,

דער ענין פון לימוד פנימיות התורה,

English translation 347

even the secrets of secrets,

ביז רזין דרזין,

English translation 348

was for select individuals from the time of the Giving of the Torah,

איז געווען ביי יחידי סגולה פון דעם זמן פון מ"ת,

English translation 349

but in a manner of "one does not expound upon the Work of the Chariot with an individual unless he is wise and understands on his own."60

אבער אין אן אופן פון אין דורשין במעשה מרכבה ביחיד אלא אם הי' חכם ומבין מדעתו 60.

English translation 350

Then came a time,

דערנאך איז געקומען א צייט,

English translation 351

in the time of Rabban Shimon bar Yochai,

בזמנו של רשב"י,

English translation 352

when there was a special revelation of the inner dimension of Torah,

ווען ס'איז געווען א גילוי מיוחד פון פנימיות התורה,

English translation 353

to the extent that specifically the study was with an exception,

ביז אז דער לימוד בדווקא איז געווען מיט אן אויסנאם,

English translation 354

that even "my Rebbe"61,

אז אפילו "רבי'" 61,

English translation 355

young men and children,

בחורים ותינוקות,

English translation 356

studied the inner dimension of Torah.

האבן געלערנט פנימיות התורה.

English translation 357

[Like the matter of "burst forth62 all the fountains of the great deep and the windows of the heavens were opened"63)

[ע"ד דער ענין פון "נבקעו 62 כל מעינות תהום רבה וארובות השמים נפתחו" 63)

English translation 358

But this was for a special time,

דאס איז אבער געווען לזמן מיוחד,

English translation 359

and later the matter of the inner dimension of Torah became concealed.

און שפעטער איז נתעלם געווארן דער ענין פון פנימיות התורה.

English translation 360

This does not mean, Heaven forbid, that it became completely nullified from study,

וואס דאס מיינט ניט ח"ו אז ס'איז געווארן אויס לימוד לגמרי,

English translation 361

rather this means,

נאר דאס מיינט,

English translation 362

that the study of Torah of Rabban Shimon bar Yochai and his colleagues,

אז דער לימוד התורה פון רשב"י וחבריו,

English translation 363

whose Torah was their craft, brought out all the people of that generation and all the generations after it,

וואס תורתם אומנתם האט מוציא געווען כל אנשי הדור ההוא וכל הדורות שלאחריו,

English translation 364

because his study was in a special manner,

ווארום זיין לימוד איז געווען באופן מיוחד,

English translation 365

in a manner of "I am bound in a single bond"64,

אין אן אופן פון "בחד קטירנא אתקטרנא בי'" 64,

English translation 366

"I am grasped in Him, I am enwrapped in Him, I am attached to Him etc."65.

"בי' אחידא בי' להטא בי' אתדבקת כו'" 65.

English translation 367

[And one could say,

[ויש לומר,

English translation 368

that this is the explanation of what the Gemara66 says,

אז דאס איז דער פירוש דערפון וואס די גמרא 66 זאגט,

English translation 369

that the matter of "his Torah is his craft" was only by Rabban Shimon bar Yochai and his colleagues. Because with their study in the manner of "his Torah is his craft" they brought out the entire generation!

אז דער ענין פון "תורתו אומנתו" איז געווען נאר ביי רשב"י וחבריו. ווארום מיט זייער לימוד באופן של "תורתו אומנתו" האבן זיי מוציא געווען כל הדור כולו!

English translation 370

And like what Rabban Shimon bar Yochai said67 "I am able to exempt the entire world from judgment" from matters that are contrary to Torah and its commandments.

וע"ד וואס רשב"י האט געזאגט 67 "יכול אני לפטור את כל העולם כולו מן הדין" פון ענינים וואס זיינען היפך התורה ומצוותי'.

English translation 371

Seemingly:

דלכאורה:

English translation 372

According to the Torah,

ע"פ התורה,

English translation 373

whose essence is righteousness and justice,

וואס ענינה איז צדק ויושר,

English translation 374

what is the connection of Rabban Shimon bar Yochai with the entire world,

איז וואס איז דער קשר פון רשב"י מיט כל העולם כולו,

English translation 375

that he should be able to exempt the entire world?

ער זאל קענען פוטר זיין כל העולם כולו?

English translation 376

Now, the explanation of this is known,

איז דאך ידוע דער ביאור בזה,

English translation 377

that this is because Rabban Shimon bar Yochai sacrificed himself and gave himself over and devoted himself to every single Jew of his generation and of all generations,

אז דאס איז ווייל רשב"י האט זיך מוסר נפש געווען און האט זיך אריינגעגעבן און אפגעגעבן לכל אחד ואחד מישראל שבדורו ושבכל הדורות,

English translation 378

and therefore he was able to exempt them from judgment.

און דעריבער האט ער זיי געקענט פוטר זיין מן הדין.

English translation 379

And this is understood according to what is explained in the Zohar68

וואס דאס איז מובן ע"פ המבואר בזהר 68

English translation 380

(the book of Rabban Shimon bar Yochai),

(ספרו דרשב"י),

English translation 381

that Rabban Shimon bar Yochai was a spark of Moshe Rabbeinu.

אז רשב"י איז געווען א ניצוץ פון משה רבינו.

English translation 382

And the conduct of Moshe Rabbeinu was

וואס הנהגת משה רבינו איז געווען

English translation 383

(as explained in the Zohar69)

(כמוסבר אין זהר 69)

English translation 384

not like other great tzaddikim who did not sacrifice themselves for every single man and woman of their generation,

ניט ווי אנדערע צדיקים גדולים האבן זיך ניט מוסר נפש געווען על כל אחד ואחת שבדורם,

English translation 385

rather the conduct of Moshe was that he said70 "And if not, erase me now from Your book that You have written"!

נאר הנהגת משה איז געווען אז ער האט געזאגט 70 "ואם אין מחני נא מספרך אשר כתבת"!

English translation 386

And71 there it spoke about such Jews with whom he seemingly had no connection at all,

וואס 71 דארט האט זיך גערעדט וועגן אזוינע אידן מיט וועלכע ער האט לכאורה אינגאנצן קיין שייכות ניט געהאט,

English translation 387

because at the time they did the undesirable thing he

ווארום בשעת זיי האבן געטאן דעם דבר בלתי רצוי איז ער

English translation 388

(Moshe)

(משה)

English translation 389

was on Mount Sinai,

געווען אויף הר סיני,

English translation 390

and as soon as he came down from the mountain they themselves regretted this — and nevertheless it is said that he presented a demand that they be forgiven and pardoned,

און גלייך ווי ער איז אראפ מן ההר האבן זיי גופא על זה חרטה געהאט - און פונדעסטוועגן זאגט מען. אז ער האט געשטעלט אלס דרישה מען זאל זיי מוחל וסולח זיין,

English translation 391

placing himself before them,

איינשטעלנדיק זיך פאר זיי,

English translation 392

and saying "And if not, erase me now from Your book that You have written",

און זאגנדיק "ואם אין מחני נא מספרך אשר כתבת",

English translation 393

and he does this because this is his people,

און ער טוט עס ווייל דאס איז זיין פאלק,

English translation 394

"the people72 in whose midst I am"!

"העם 72 אשר אנכי בקרבו"!

English translation 395

So too was the conduct of Rabban Shimon bar Yochai

איז אזוי אויך געווען הנהגת רשב"י

English translation 396

(the spark of Moshe Rabbeinu),

(ניצוץ משה רבינו),

English translation 397

that he completely sacrificed himself,

אז ער האט זיך אינגאנצן מוסר נפש געווען,

English translation 398

and applies himself,

און לייגט זיך איין,

English translation 399

to exempt the entire world and the entire generation from judgment,

אויף פוטר זיין כל העולם כולו וכל הדור כולו מן הדין,

English translation 400

including all the types in that generation,

כולל אלע סוגים שבאותו דור,

English translation 401

even from the most undesirable matters — because since "I am in its midst",

אויך פון די ענינים בלתי רצויים ביותר - ווארום וויבאלד אז "אנכי בקרבו",

English translation 402

he can exempt them from judgment!

קען ער זיי פוטר זיין מן הדין!

English translation 403

And along these lines

ועד"ז

English translation 404

(and all the more so and a fortiori)

(ובכ"ש וק"ו)

English translation 405

is regarding the matter of his study of Torah in the manner of his Torah is his craft,

איז בנוגע דעם ענין פון לימוד התורה שלו באופן של תורתו אומנתו,

English translation 406

and the study of the inner dimension of Torah — that with it he brings out his entire generation,

און דער לימוד פון פנימיות התורה - אז ער איז דערמיט מוציא זיין גאנצן דור,

English translation 407

because "I am in its midst"].

ווייל "אנכי בקרבו"].

English translation 408

Then came a time,

דערנאך איז געקומען א צייט,

English translation 409

from the time of the Arizal,

מזמן האריז"ל,

English translation 410

when the Arizal revealed that "it is a mitzvah to reveal this wisdom";

ווען דער אריז"ל האט מגלה געווען אז "מצוה לגלות זאת החכמה";

English translation 411

because since the generation was more degraded,

ווייל היות אז דער דור איז געווען מער ירוד,

English translation 412

due to the decline of the generations,

איז מצד ירידת הדורות,

English translation 413

"the generation is worthy

"אכשור דרא

English translation 414

(in innocence)

(בתמי')

English translation 415

"73,

" 73,

English translation 416

a greater measure in Torah is required,

ווערט פארלאנגט א גרעסערע מידה אין תורה,

English translation 417

because one cannot suffice with the measure of "Torah is light" that they had until then,

ווייל מען קען ניט אויסקומען מיט דער מאָס פון "תורה אור" וועלכע מ'האט געהאט ביז דעמולט,

English translation 418

since the darkness became greater — therefore "it is a mitzvah to reveal this wisdom",

וויבאלד דער חושך איז געווארן גרעסער - דעריבער איז "מצוה לגלות זאת החכמה",

English translation 419

the wisdom of truth of the Torah of truth,

חכמת האמת שבתורת אמת,

English translation 420

that it should be in a revealed manner.

זי זאל זיין באופן גלוי.

English translation 421

But even after that time, the revelation of the wisdom of truth was not yet to the "outside" itself,

אבער אויך נאך דער צייט איז נאך דער גילוי פון חכמת האמת ניט געווען ביזן "חוצה" אליין,

English translation 422

because the "outside" was not so degraded,

ווארום דער "חוצה" איז ניט געווען אזוי ירוד,

English translation 423

it was consequently illuminated through the fact that the light of the inner dimension of Torah shone in its place,

האט מען אים במילא מאיר געווען דורך דעם וואס דער אור פון פנימיות התורה האט געלויכטן במקומו,

English translation 424

in the place where it was revealed,

אין דעם ארט וואו מען האט אים מגלה געווען,

English translation 425

and there was no need to bring the light of the secrets of secrets of Torah into the place of the "outside" itself.

און מען האט ניט געדארפט ברענגען דעם אור פון רזין דרזין דאורייתא אין דעם מקום פון דעם "חוצה" גופא.

English translation 426

The point of all the above is,

וואס די נקודה שבכל הנ"ל איז,

English translation 427

that although the Torah never ceased from our forefathers even in Egypt,

אז הגם מעולם לא פסקה תורה מאבותינו אפילו במצרים,

English translation 428

and certainly afterwards,

וכ"ש לאח"ז,

English translation 429

and this includes all parts of the Torah,

וואס דאס איז כולל אלע חלקי התורה,

English translation 430

and certainly the inner dimension of the Torah which is the soul of the Torah

וכ"ש פנימיות התורה וואס איז נשמתא דאורייתא

English translation 431

(as Rabbi Shimon bar Yochai explains in the portion of Beha'alotecha74,

(ווי דער רשב"י איז מבאר אין פרשת בהעלותך את הנרות 74,

English translation 432

that the secrets of the Torah are the soul of the Torah),

אז רזי דאורייתא איז נשמתא דאורייתא),

English translation 433

because one must have the soul of the Torah to vitalize all parts of the Torah,

ווארום מען מוז דאך האבן די נשמה שבתורה כדי זי זאל מחי' זיין כל חלקי התורה,

English translation 434

and through them — every single Jew — nevertheless,

ועל ידם - כל אחד ואחת משראל - פונדעסטוועגן,

English translation 435

it was initially only in such a manner that it shone only for select individuals,

איז עס אבער געווען בתחלה בלויז באופן כזה אז עס האט מאיר געווען נאר ביי יחידי סגולה,

English translation 436

and from the time of the AriZal — in the place where it was revealed

און פון זמן האריז"ל - אין דעם ארט וואו מען האט עס מגלה געווען

English translation 437

(as above).

(כנ"ל).

English translation 438

Later, however, a time came when it was necessary to reveal the inner dimension of the Torah even into the "literal outside."

שפעטער איז אבער געקומען א צייט ווען מען האט געדארפט מגלה זיין פנימיות התורה ביז אין "חוצה ממש".

English translation 439

And known is the parable regarding this

וכידוע דער משל בזה

English translation 440

(from the Alter Rebbe,

(פון דעם אלטן רבי'ן,

English translation 441

the master of the redemption)75,

דעם בעל הגאולה) 75,

English translation 442

that this is analogous to a king's son,

אז דאס איז בדוגמת א בן מלך,

English translation 443

who was previously in a healthy state and condition,

וואס פריער איז ער געווען במעמד ומצב בריא,

English translation 444

and afterwards he became in a state and condition of illness,

און דערנאך איז ער געווארן במעמד ומצב של חולה,

English translation 445

and they told the king,

און מען האט געזאגט דעם מלך,

English translation 446

that in order to heal him,

אז כדי מען זאל אים קענען מרפא זיין,

English translation 447

one must take the precious stone from the king's crown,

דארף מען נעמען די אבן יקרה שבכתר המלך,

English translation 448

that very stone upon which depends the beauty and value of the royal crown — and grind it etc. and give it to the king's son.

אט- די אבן אין וועלכער עס איז תלוי דער יופי ויוקר פון דעם כתר המלכות - און איר צורייבן וכו' און געבן דעם בן מלך.

English translation 449

Now, as long as the illness of the king's son was not very dangerous,

איז כל זמן דער חולי פון דעם מלך איז ניט געווען גאר געפערלעך,

English translation 450

the king said to try other ways for this;

האט דער מלך געזאגט מען זאל אויף דעם אויספרואווען אנדערע וועגן;

English translation 451

but when a time came that they told the king,

בשעת עס איז אבער געקומען א צייט ווען מ'האט געזאגט דעם מלך,

English translation 452

that the condition of his son is,

אז דער מצב פון זיין זון איז,

English translation 453

that it threatens his very life — then he not only permitted taking the precious stone from the royal crown,

אז דאס איז נוגע לחייו ממש - האט ער דעמולט ניט נאר מתיר געווען נעמען די אבן יקרה שבכתר המלכות,

English translation 454

but he also allowed them to grind it and mix it into water,

נאר ער האט אויך געלאזט מען זאל איר צערייבן און אריינמישן אין וואסער,

English translation 455

and try to pour it into the mouth of the king's son,

און פרואוון אריינגיסן בפיו של בן המלך,

English translation 456

and in the language of the parable "perhaps a single drop will reach the mouth of the king's son and he will be healed from his illness"!

ובלשון המשל "אולי תגיע טיפה אחת לתוך פיו של בן המלך וירפא מחליו"!

English translation 457

Now, when one asks why there was this change in the king's mind,

וואס בשעת מען פרעגט פארוואס איז געווארן דער שינוי בדעת המלך,

English translation 458

the simple answer is:

איז דער ענטפער בפשטות:

English translation 459

Because it threatens the life of the king's son,

וויבאלד אז דאס איז נוגע לחייו של בן המלך,

English translation 460

it is understood, simple, and clear,

איז מובן ופשוט וברור,

English translation 461

that the entire crown with the stone in the crown with the beauty of the crown with all the function of the crown — all this is connected to the existence of the king's son,

אז דער גאנצער כתר מיט דער אבן שבכתר מיטן יופי שבכתר מיט כל פעולת הכתר - איז דאס אלץ פארבונדן מיט מציאות בן המלך,

English translation 462

and when it threatens his existence,

און בשעת דאס איז נוגע למציאותו,

English translation 463

one may grind the stone etc. etc.

קען מען צורייבן דעם אבן וכו' וכו'.

English translation 464

And this is also the case in the moral:

וואס עד"ז איז אויך אין נמשל:

English translation 465

In the time of the Alter Rebbe, the state of the generations was such,

אין דער צייט פון אלטן רבי'ן איז דער מצב הדורות געווען אזוי,

English translation 466

that it threatened the very existence of Jews — therefore, not only was it then "a mitzvah to reveal this wisdom",

אז ס'איז געווען נוגע במציאות פון אידן - במילא איז ניט נאר וואס דעמולט איז "מצוה לגלות זאת החכמה",

English translation 467

and not only is this a command for specific circles

און ניט נאר דאס איז א ציווי פאר חוגים מסויימים

English translation 468

(even though they are broad circles),

(אע"פ וואס זיי זיינען חוגים רחבים),

English translation 469

but one must disseminate the "wellsprings" of the inner dimension of the Torah even into the literal "outside",

נאר מען דארף מפיץ זיין די "מעיינות" פון פנימיות התורה ביז אין "חוצה" ממש,

English translation 470

and on the contrary,

ואדרבה,

English translation 471

specifically in that "outside" where there is the concern and danger and spiritual life-threatening situation with greater intensity and strength — specifically there this matter must be,

דוקא אין דעם "חוצה" וואו עס פאראן דער חשש און די סכנה און פיקוח נפש רוחני ביתר שאת וביתר עז - דוקא דארט מוז זיין דער ענין,

English translation 472

that the "stone from the king's crown" should reach there,

עס זאל אהינצו אנקומען דער "אבן שבכתר המלך",

English translation 473

the secrets of secrets of the Torah,

רזין דרזין דאורייתא,

English translation 474

and in such a manner that they should be ground up and mixed etc. etc.

ובאופן כזה אז זיי זאלן זיין צעריבן און אויסגעמישט וכו' וכו'.

English translation 475

And in the moral this means,

וואס אין נמשל מיינט עס,

English translation 476

that one must explain the concepts of the secrets of secrets of the Torah with parables and examples,

אז מען דארף מסביר זיין די ענינים פון רזין דרזין דאורייתא מיט משלים ודוגמאות,

English translation 477

until "from my flesh I shall perceive God"76,

ביז אז "מבשרי אחזה אלוקה" 76,

English translation 478

that from "my flesh"77 one brings examples and parables for the secrets of secrets of the Torah.

אז פון "בשרי" 77 ברענגט מען דוגמאות ומשלים אויף רזין דרזין דאורייתא.

English translation 479

But together with this one must warn that this is only a parable and example,

אבער צוזאמען דערמיט דארף מען באווארענען אז דאס איז מערניט ווי א משל ודוגמא,

English translation 480

and the parable does not reach the moral,

און דער משל קומט ניט צום נמשל,

English translation 481

and is incomparable to it,

און איז שלא בערך אליו,

English translation 482

to the extent that there are many, many elevations and levels and degrees of separation between them. As was indicated immediately at the Giving of the Torah,

ביז להבדיל ביניהם כמה וכמה עילויים ומעלות ודרגות. ווי עס איז אנגעוויזן געווארן גלייך ביי מ"ת,

English translation 483

when the concept of "finger of God"78 etc. was stated — the Rambam79 explains "that which is written in the Torah...

ווען עס איז געזאגט געווארן דער ענין פון "אצבע אלקים" 78 וכו' - איז דאך דער רמב"ם 79 מסביר "זה שכתוב בתורה...

English translation 484

the hand of Hashem,

יד ה',

English translation 485

the eyes of Hashem...

עיני ה'...

English translation 486

and similar expressions" this is because "the Torah spoke in the language of man"80.

וכיוצא בדברים האלה" איז דאס ווייל "דברה התורה בלשון בני אדם" 80.

English translation 487

And this is the concept that one does not give the stone itself,

וואס דאס איז דער ענין אז מען גיט ניט די אבן אליין,

English translation 488

but one mixes it with other things,

נאר מען צומישט איר מיט אנדערע זאכן,

English translation 489

for this is a matter of "the Torah spoke in the language of man",

ווארום דאס איז אן ענין פון "דברה תורה בלשון בני אדם",

English translation 490

that the Torah explains the secrets of secrets in the language of man.

אז תורה איז מסביר רזין דרזין בלשון בני אדם.

English translation 491

And in the time of the Alter Rebbe this was an absolute necessity,

וואס אין דער צייט פון דעם אלטן רבי'ן איז דאס געווען א דבר המוכרח,

English translation 492

as understood from the above parable,

ווי מובן פון דעם משל הנ"ל,

English translation 493

and as has already been printed and publicized.

און ווי עס איז שוין אפגעדרוקט ומפורסם.

English translation 494

And the main intent of this parable was actualized on Yud-Tes Kislev.

וואס דער עיקר המכוון פון דעם משל האט זיך אויסגעפירט בי"ט כסלו.

English translation 495

19 Kislev was renewed at the time of the redemption,

י"ט כסלו איז נתחדש געווארן ביי דער גאולה,

English translation 496

that even in the darkness of the world,

אז אפילו אין חושך העולם,

English translation 497

even the ministers and nations of the king's country

אפילו די שרים והעמים שבמדינת המלך

English translation 498

(the "Tsar")

(דער "צאר")

English translation 499

themselves gave the release to the Alter Rebbe to disseminate his Chassidus,

האבן זיי גופא געגעבן די חופשה צום אלטן רבי'ן אויף מפיץ זיין חסידות,

English translation 500

because they themselves cried out

ווארום זיי אליין האבן געשריען

English translation 501

(i.e., the darkness itself cried out)

(ד.ה. דער חושך אליין האט געשריען)

English translation 502

that one must publicize the light of the secrets of secrets, until it reaches the double and multiplied darkness of the generation of the heels of Moshiach.

אז מען מוז מפרסם זיין דעם אור פון רזין דרזין. ביז עס זאל אנקומען אין דעם חושך הכפול והמכופל פון דרא דעקבתא דמשיחא.

English translation 503

And even though they themselves did not know about this,

ואע"פ אז זיי אליין האבן ניט געוואוסט וועגן דעם,

English translation 504

this is as our Sages, of blessed memory, said81 "Even though he does not see, his mazal sees,"

איז דאס ע"ד מארז"ל 81 "אע"ג דאיהו לא חזי מזלייהו חזי",

English translation 505

and this caused that there should be "a great terror fell upon them,"

וואס דאס האט גע'פועל'ט עס זאל זיין "חרדה גדולה נפלה עליהם",

English translation 506

regarding "he,"

ביי "איהו",

English translation 507

i.e., the terror did not remain in the "mazal,"

ד.ה. די חרדה איז ניט געבליבן אין דעם "מזל",

English translation 508

rather it caused that also below there should be "a great terror fell upon them" –

נאר זי האט גע'פועל'ט אז אויך למטה זאל זיין "חרדה גדולה נפלה עליהם" –

English translation 509

And this was the case at the time of 19 Kislev,

ועד"ז איז געווען בזמן י"ט כסלו,

English translation 510

that since "their mazal saw," "a great terror fell upon them,"

אז וויבאלד "מזלייהו חזי" איז "חרדה גדולה נפלה עליהם",

English translation 511

and the terror caused that they cried out that one must release him,

און די חרדה האט גע'פועל'ט אז זיי האבן געשריען אז מען מוז אים ארויסלאזן,

English translation 512

and release him in a manner that "a release was given to him,"

און ארויסלאזן אין אן אופן אז "חופשה ניתנה לו",

English translation 513

that he should be able to continue in the dissemination of "secrets of secrets" even more than it was until then!

ער זאל קענען ממשיך זיין אין דער הפצה פון "רזין דרזין" נאכמערער ווי עס איז געווען ביז דעמולט!

English translation 514

And it is known the sicha of the Rebbe

וכידוע די שיחה פון רבי'ן

English translation 515

(the Rebbe Rashab)

(מהורש"ב)

English translation 516

of blessed memory82,

נ"ע 82,

English translation 517

which is already printed,

וואס איז שוין געדרוקט,

English translation 518

that at the redemption of 19 Kislev began the main matter of the dissemination of the wellsprings outward.

אז ביי דער גאולה פון י"ט כסלו האט זיך אנגעהויבן דער עיקר הענין פון הפצת המעיינות חוצה.

English translation 519

And the matter of "the dissemination of the wellsprings outward" is as mentioned above in the parable of the precious stone in the king's crown,

וואס דער ענין פון "הפצת המעיינות חוצה" איז ע"ד הנ"ל אין דעם משל פון דער אבן יקרה שבכתר המלך,

English translation 520

because this means that one does not give only a part of the matter to the "outside,"

ווייל דאס מיינט אז מען גיט ניט נאר א חלק פון דעם ענין צום "חוצה",

English translation 521

rather "your wellsprings,"

נאר "מעיינותיך",

English translation 522

the wellsprings themselves,

די מעיינות אליין,

English translation 523

i.e., not as is usual,

ד.ה. ניט ווי ע"ד הרגיל,

English translation 524

that from the wellspring the waters flow into a "river,"

אז פון דעם מעיין גייען די וואסערן אריין אין א "נהר",

English translation 525

and from the river upon the earth, etc. –

און פון דעם נהר על הארץ וכו' –

English translation 526

rather the wellsprings themselves are drawn down to the outside,

נאר די מעיינות גופא ווערן נמשך ביזן חוצה,

English translation 527

and in a manner of "they shall spread forth"83,

און אין אן אופן פון "יפוצו" 83,

English translation 528

as the stone itself that is in the king's crown is ground, etc. until it reaches the "outside."

ע"ד ווי דער אבן אליין שבכתר המלך ווערט צוריבן וכו' ביז ער קומט אָן אין "חוצה".

English translation 529

Based on what was said above, it is also understood that which is known,

ע"פ האמור לעיל איז אויך מובן דאס וואס עס איז ידוע,

English translation 530

that through "they shall spread forth, your wellsprings outward" one comes to "I have come with my Master, Moshiach"84,

אז דורך יפוצו מעיינותיך חוצה" קומט מען צו "קאתי מר" דא מלכא משיחא 84,

English translation 531

because the matter of the dissemination of the wellsprings outward in the aforementioned manner,

ווייל דער ענין פון הפצת המעיינות חוצה באופן האמור,

English translation 532

is similar to and in the manner of how the revelation will be at the time of King Moshiach.

איז מעין וע"ד ווי עס וועט זיין דער גילוי בזמן מלכא משיחא.

English translation 533

Regarding the matter of the coming of Moshiach, the Rambam rules in the Laws of Repentance85,

בנוגע דעם ענין פון ביאת המשיח פסק'נט דער רמב"ם אין הלכות תשובה 85,

English translation 534

and at greater length –

און נאכמער בארוכה –

English translation 535

at the conclusion and seal of his book

אין סיום וחותם ספרו

English translation 536

(at the end of the Laws of Kings),

(אין סוף הלכות מלכים),

English translation 537

that that which Jews "longed for the days of Moshiach,"

אז דאס וואס אידן "נתאוו לימות המשיח",

English translation 538

and especially the wise men and prophets –

ובפרט חכמים ונביאים –

English translation 539

is not for the sake of all the other matters

איז עס ניט צוליב אלע אנדערע ענינים

English translation 540

(which he enumerates there),

(וועלכע ער רעכנט דארט אויס),

English translation 541

but rather so that there should come a time when it will be "the earth will be filled with knowledge of Hashem as water covers the sea"86.

נאר כדי עס זאל קומען א צייט ווען עס וועט זיין "מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים" 86.

English translation 542

And the matter of "the earth will be filled with knowledge of Hashem as water covers the sea" –

וואס דער ענין פון "מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים" –

English translation 543

is of the same content as "they shall spread forth, your wellsprings outward":

איז אין דעם זעלבן תוכן ווי "יפוצו מעיינותיך חוצה":

English translation 544

The precision in the language of the verse is,

דער דיוק אין דעם לשון הפסוק איז,

English translation 545

that it does not say that "the knowledge of human beings" will be filled with "knowledge of Hashem,"

אז עס שטייט ניט אז "דעת בני אדם" וועט זיין מלא "דעה את ה'",

English translation 546

as he says before

ע"ד ווי ער זאגט פאר דעם

English translation 547

(in the Laws of Kings)

(אין הלכות מלכים)

English translation 548

that the creations

אז די נבראים

English translation 549

(i.e., human beings)

(ד.ה. בני אדם)

English translation 550

will comprehend the knowledge of their Creator "according to the capacity of man,"

וועלן משיג זיין דעת בוראם "כפי כח האדם",

English translation 551

rather it says "the earth will be filled, etc.,"

נאר עס שטייט "מלאה הארץ גו'",

English translation 552

which means,

וואס דאס מיינט,

English translation 553

that that which the creations,

אז דאס וואס די נבראים,

English translation 554

human beings,

בני אדם,

English translation 555

who are called Adam, will learn the knowledge of their Creator –

וואס אתם קרויים אדם וועלן לערנען דעת בוראם –

English translation 556

will affect also the entire world,

וועט פועל'ן אשויף דער גאנצער וועלט,

English translation 557

until upon the "outside,"

ביז אויפן "חוצה",

English translation 558

also the "earth" will be filled with knowledge of Hashem!

א אויך די "ארץ" וועט זיין מלא מיט דעה את ה'!

English translation 559

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 560

He brings in the verse an example of the matter from "as water covers the sea,"

ער ברענגט אין פסוק א דוגמא לדבר פון "כמים לים מכסים",

English translation 561

and one can say the explanation of this:

וואס יש לומר הביאור בזה:

English translation 562

The concept of "as water covers the sea" means,

דער מושג פון "כמים לים מכסים" מיינט,

English translation 563

that there is a thing which the water covers. And simply,

אז עס איז פאראן א זאך וועלכע די מים פארדעקן. וואס בפשטות,

English translation 564

regarding a literal sea,

ביי א ים כפשוטו,

English translation 565

these are the fish of the sea,

זיינען דאס די דגים שבים,

English translation 566

the creations of the sea. So too it is understood in the allegory,

די נבראים שבים. איז עד"ז מובן אויך אין נמשל,

English translation 567

in the waters of Torah,

אין די מים פון תורה,

English translation 568

which are called "the waters of pure knowledge"

וואס ווערן אנגערופן "מי הדעת הטהור"

English translation 569

(as the Rambam says at the end of the Laws of Mikvaos),

(ווי דער רמב"ם זאגט אין סוף הלכות מקוואות),

English translation 570

cover the Jew who learns Torah,

פארדעקן דעם אידן וואס לערנט תורה,

English translation 571

until the entire "earth,"

ביז די גאנצע "ארץ",

English translation 572

as one covers the creations of the sea,

ע"ד ווי מען פארדעקט די נבראים שבים,

English translation 573

the fish,

די דגים,

English translation 574

whose relationship to the sea is –

וואס זייער יחס צו דעם ים איז –

English translation 575

that they are entirely dependent on it in their entire existence,

אז זיי זיינען אינגאנצן תלוי בו בכל מציאותם,

English translation 576

and have no existence without the waters of the sea. And as the well-known parable that Rebbi Akiva said to Papus ben Yehuda,

און האבן ניט קיין קיום אן די מים שבים. וכמשל הידוע וואס ר"ע האט געזאגט צו פפוס בן יהודה,

English translation 577

as brought in the Gemara at the conclusion of Tractate Berachos87.

ווי געבראכט אין גמרא בסיום מס' ברכות 87.

English translation 578

In other words, what it means is:

וואס אין אנדערע ווערטער מיינט עס:

English translation 579

The study of Torah in general and the secrets of secrets in particular in the future will be in such a manner,

דער לערנען פון תורה בכלל און רזין דרזין בפרט לעתיד לבוא וועט זיין באופן כזה,

English translation 580

that when one looks at the world,

אז ווען מ'וועט א קוק געבן אויף דער וועלט,

English translation 581

at the "land",

אויף דער "ארץ",

English translation 582

i.e., also on the matters of worldliness in the world,

ד.ה. אויך אויף די עניני ארציות שבעולם,

English translation 583

which in Scripture does not depart from its simple meaning –

וואס אין מקרא יוצא מדי פשוטו –

English translation 584

this means eating and drinking and all your ways and all your deeds,

דאס מיינט אכילה ושתי' וכל דרכיך וכל מעשיך,

English translation 585

even the physical matters of the world –

ביז די ענינים גשמיים שבעולם –

English translation 586

one will see there only the word of Hashem,

וועט מען דארט זען בלויז דעם דבר ה',

English translation 587

because it will be "and the glory of Hashem shall be revealed, and all flesh together shall see that the mouth of Hashem has spoken"88.

ווארום עס וועט זיין "ונגלה כבוד ה' וראו כל בשר יחדיו כי פי ה' דיבר" 88.

English translation 588

What also in this verse is the precision that it does not say that one will understand intellectually that "the mouth of Hashem has spoken",

וואס אויך אין דעם פסוק איז דער דיוק אז עס שטייט ניט אז מען וועט פארשטיין בשכל אז "פי ה' דיבר",

English translation 589

rather "and all flesh shall see" –

נאר "וראו כל בשר" –

English translation 590

the "flesh" itself will understand and feel the power of the actor within the acted-upon89.

דער "בשר" אליין וועט פארשטיין און פילן דעם כח הפועל בנפעל 89.

English translation 591

And as has been discussed several times, it is also explicit in the words of our Rabbis, may their memory be for a blessing90, on the verse91 "the stone shall cry out from the wall, and the beam from the wood shall answer it",

וכמדובר כמה פעמים איז עס מפורש אויך אין מארז"ל 90 אויפן פסוק 91 "אבן מקיר תזעק וכפיס מעץ יעננה",

English translation 592

that in the future,

אז לע"ל,

English translation 593

when a Jew will approach a fig tree on Shabbat –

ווען א איד וועט צוגיין צו א תאינה בשבת –

English translation 594

the fig tree itself will cry out:

וועט די תאנה אליין שרייען:

English translation 595

Do not touch me! Why does it cry out –

אל תגע בי! וואס פארוואס שרייט זי –

English translation 596

because it feels that it is a time of Shabbat,

דערפאר וואס זי פילט אז ס'איז א זמן של שבת,

English translation 597

a time when "it is Shabbat today".

א צייט ווען "שבת היום".

English translation 598

And all this is analogous to the above regarding the matter of "your springs shall spread outward",

וואס כל זה איז בדוגמת הנ"ל בענין יפוצו מעיינותיך חוצה,

English translation 599

that the springs must permeate also the outside.

אז די מעיינות דארפן דורכנעמען אויך דעם חוצה.

English translation 600

Based on this, the question can also be simply answered:

על פי זה קען אויך פארענטפערט ווערן בפשטות די שאלה:

English translation 601

How can one demand of Jews,

ווי אזוי קען מען מאנען ביי אידן,

English translation 602

that on every Yud-Tes Kislev one should ascend in holiness,

אז בכל י"ט כסלו זאל מען מעלה זיין בקודש,

English translation 603

and in the manner mentioned above,

ובאופן האמור לעיל,

English translation 604

when more than one hundred and fifty years have already passed since the redemption of Yud-Tes Kislev the first time?

בשעת עס איז שוין דורכגעגאנגען העכער פון הונדערט און פופציק יאר זינט די גאולה פון י"ט כסלו בפעם הראשונה?

English translation 605

The answer to this is,

איז דער תירוץ לזה,

English translation 606

that since it is about a matter that is similar to and connected with and brings about the state and condition of "the coming of King Moshiach",

אז וויבאלד עס רעדט זיך וועגן אן ענין וואס איז מעין און פארבונדן און ברענגט דעם מעמד ומצב פון "ביאת מלכא משיחא",

English translation 607

when there will be "and the glory of Hashem shall be revealed". And in the language of the Rambam at the end of his book –

וואס דעמולט וועט זיין "ונגלה כבוד ה'". ובלשון הרמב"ם בסיום ספרו –

English translation 608

"for the earth shall be filled with knowledge of Hashem as the waters cover the sea" –

"כי מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים" –

English translation 609

This is then absolutely above the limitations of time and place!

איז דאך דאס בהכרח לגמרי העכער פון הגבלות פון זמן ומקום!

English translation 610

Moreover, what is needed is to reach time and place so that the advantage of light from darkness should come about. For time and place are measurement and limitation,

מערניט וואס מען דארף אנקומען צו זמן ומקום כדי עס זאל צוקומען דער יתרון האור מתוך החושך. ווארום זמן ומקום זיינען מדידה והגבלה,

English translation 611

darkness,

חושך,

English translation 612

and "secrets of secrets",

און "רזין דרזין",

English translation 613

as they are in themselves –

ווי זיי זיינען מצד עצמם –

English translation 614

are a matter of light;

זיינען אן ענין של אור;

English translation 615

and when there is the action that secrets of secrets are clothed in limitation,

און בשעת עס איז דא דער אויפטו אז רזין דרזין טוען זיך אן אין הגבלה,

English translation 616

in understanding and comprehension of wisdom, understanding, and knowledge,

אין הבנה והשגה פון חכמה בינה ודעת,

English translation 617

and in a manner of "they shall be sustained" –

און באופן של "יתפרנסון" –

English translation 618

then comes about,

דעמולט קומט צו,

English translation 619

the advantage of light from darkness,

דער יתרון האור מן החושך,

English translation 620

which is connected with the advantage of wisdom over folly.

וואס איז פארבונדן מיט יתרון החכמה מן הסכלות.

English translation 621

What the matter of "the advantage of wisdom over folly" means,

וואס דער ענין פון "יתרון החכמה מן הסכלות" מיינט,

English translation 622

as it is stated in the Zohar,

ווי עס שטייט אין זהר,

English translation 623

that this is not actual folly,

אז דאס איז ניט סכלות ממש,

English translation 624

matters that are the opposite of wisdom,

ענינים של היפך החכמה,

English translation 625

rather these are great wisdoms, etc., which relative to that advantage of wisdom –

נאר דאס זיינען חכמות גדולות וכו' וואס בערך צום דעם יתרון החכמה –

English translation 626

are called "folly"92

ווערן זיי אנגערופן "סכלות" 92

English translation 627

(as explained in the Zohar in Parshat Yitro93).

(כמבואר בזהר פ' יתרו 93).

English translation 628

And based on all the above, the instruction that must be derived regarding actual deed is understood,

וע"פ כל הנ"ל איז מובן די הוראה וואס מען דארף ארויסנעמען בנוגע למעשה בפועל,

English translation 629

as the teaching of the Mishnah94 that the deed is the main thing:

כדבר משנה 94 אז המעשה הוא העיקר:

English translation 630

When the day of redemption arrives, it is "these days are remembered and done"95,

בשעת עס קומט דעם יום הגאולה איז דאך "הימים האלה נזכרים ונעשים" 95,

English translation 631

i.e., that through being remembered they become "done",

ד.ה. אז דורכן נזכרים ווערט "נעשים",

English translation 632

as the Arizal says96,

ווי דער אריז"ל זאגט 96,

English translation 633

that all those actions and influences that were actualized the first time are actualized also in every year,

אז די אלע פעולות והמשכות וואס האבן זיך אויפגעטאן בפעם הראשונה טוען זיך אויף אויך בכל שנה ושנה,

English translation 634

in actual deed in the physical world of action –

אין עשי' בפועל אין עולם העשי' הגשמי –

English translation 635

Therefore, the matter of the redemption of Yud-Tes Kislev should descend into actual deed;

זאל במילא אראפקומען דער ענין פון גאולת י"ט כסלו אין מעשה בפועל;

English translation 636

beginning with oneself –

אנהויבנדיק פון זיך אליין –

English translation 637

to increase in the study of the inner dimension of the Torah,

צו מוסיף זיין אין לימוד פנימיות התורה,

English translation 638

the soul of the Torah,

נשמתא דאורייתא,

English translation 639

which comes together with an increase in the study of the revealed aspect of the Torah,

וואס קומט צוזאמען מיט הוספה בלימוד נגלה דתורה,

English translation 640

for the purpose of a "soul" and its function is –

ווארום דער תכלית פון א "נשמה" ותפקידה איז –

English translation 641

that it should connect with the body,

זי זאל זיך פארבינדן מיטן גוף,

English translation 642

until it becomes one entity with the body,

ביז זי זאל ווערן איין מציאות מיטן גוף,

English translation 643

until in such a manner one cannot distinguish between them.

ביז באופן כזה מען זאל צווישן זיי ניט קענען פאנאנדערטיילן.

English translation 644

And then it should descend into the spreading of the springs outward in its simple sense,

און דערנאך זאל עס אראפקומען אין הפצת המעיינות חוצה כפשוטו,

English translation 645

together with the spreading of the water of the Torah,

צוזאמען מיט הפצת מים שבתורה,

English translation 646

the wine of the Torah,

יין שבתורה,

English translation 647

the bread of the Torah –

לחם שבתורה –

English translation 648

until "great is study that leads to deed"97,

ביז "גדול לימוד שמביא לידי מעשה" 97,

English translation 649

the matzah of fulfilling the mitzvot in actual deed.

די המצה פון קיום המצוות בפועל אין עשי' בפועל.

English translation 650

And all this will further hasten the "I will hasten it"98 of "the Master has come –

וואס דאס אלץ וועט נאכמער צוהיילן דעם "אחישנה" 98 פון "אתי מר –

English translation 651

this is King Moshiach";

דא מלכא משיחא";

English translation 652

And "awake and sing, you who dwell in the dust"99,

און הקיצו ורננו שוכני עפר 99,

English translation 653

and the master of the redemption among them,

ובעל הגאולה בתוכם,

English translation 654

and we will go together to our holy land,

און מ'וועט גיין צוזאמען לארצנו הקדושה,

English translation 655

What is "a land which the L‑rd your G‑d cares for; the eyes of the L‑rd your G‑d are always upon it, from the beginning of the year to the end of the year"100,

וואס איז אַן "ארץ אשר גו' חמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 100,

English translation 656

i.e., just as regarding Torah it is said that there is the concept of permanence and eternity,

ד.ה. פונקט ווי ביי תורה זאגט מען אז ס'איז פאראן דער ענין התמידיות והנצחיות,

English translation 657

this Torah shall not be exchanged,

זאת התורה לא תהי' מוחלפת,

English translation 658

so too regarding the Land of Israel –

אזוי איז אויך בנוגע צו ארץ ישראל –

English translation 659

because it is an eternal inheritance for an eternal people,

ווארום זי איז א נחלת עולם לעם עולם,

English translation 660

and there specifically one will come to Jerusalem, the holy city,

און דארטן גופא וועט מען קומען לירושלים עיר הקודש,

English translation 661

until the Holy of Holies,

ביז אין קודש הקדשים,

English translation 662

on the Temple Mount,

אויפן הר הבית,

English translation 663

and in "the Sanctuary, L‑rd, which Your hands have established"101.

און אין "מקדש אד' כוננו ידיך" 101,

English translation 664

And as stated –

וכאמור –

English translation 665

in the manner of "I will hasten it",

באופן ד"אחישנה",

English translation 666

speedily, in our very own days.

במהרה בימינו ממש.

English translation 667

Based on the above, one will also understand a fundamental concept that can be derived from the redemption of the Alter Rebbe.

על פי האמור לעיל וועט מען אויך פארשטיין אן ענין עיקרי וועלכן מען קען ארויסלערנען פון דער גאולה פון דעם אלטן רבי'ן.

English translation 668

For when one seeks a lesson that can be derived from the redemption,

ווארום בשעת מען זוכט א הוראה וואס מען קען ארויסלערנען פון דער גאולה,

English translation 669

one must first and foremost seek it in what the master of the redemption

דארף מען לכל לראש זוכן דאס אין דעם וואס דער בעל הגאולה

English translation 670

(the Alter Rebbe)

(דער אלטער רבי)

English translation 671

himself said regarding his redemption,

אליין האט געזאגט בנוגע צו זיין גאולה,

English translation 672

and particularly what he said close to his redemption.

ובפרט וואס ער האט געזאגט סמוך לגאולתו.

English translation 673

In this regard, there is the well-known letter that the Alter Rebbe wrote about the manner of the redemption and its essence, etc.102,

וואס אין דעם איז פאראן דער מכתב הידוע וואס דער אלטער רבי האט געשריבן וועגן דעם אופן הגאולה וענינה וכו' 102,

English translation 674

and although the letter was written to select individuals,

וואס הגם די אגרת איז געשריבן געווארן צו יחידי סגולה,

English translation 675

to R. Levi Yitzchak of Berditchev,

צו רלוי"צ בארדיטשובער,

English translation 676

R. Baruch of Mezhibuzh103, etc. –

ר' ברוך מעזשיבוזשער 103 וכו' –

English translation 677

nevertheless it is evident

איז אבער ניכר,

English translation 678

that it was subsequently publicized throughout the entire world,

אז דאס איז גלייך נאכדעם נתפרסם געווארן בכל העולם,

English translation 679

consequently it is understood

במילא איז מובן,

English translation 680

that the intention in this was that one should learn a lesson from it,

אז די כוונה בזה איז געווען מען זאל דערפון אפלערנען א הוראה,

English translation 681

i.e., not only a lesson that pertains to select individuals,

ד.ה. ניט נאר א לימוד וואס איז שייך צו יחידי סגולה,

English translation 682

so that it would be a redemption that pertains only to select individuals,

במילא איז דאס א גאולה וואס איז שייך בלויז צו יחידי סגולה,

English translation 683

but rather as the concept is connected with every Jew and all Jews –

נאר ווי דער ענין איז פארבונדן מיט יעדן אידן און אלע אידן –

English translation 684

to whom the letter has reached or will reach in the future.

צו וועלכע דער בריוו איז דערגאנגען אדער וועט דערגיין בעתיד.

English translation 685

In the aforementioned letter one finds, seemingly, a wondrous thing

אין דעם מכתב האמור געפינט מען לכאורה א דבר פלא

English translation 686

(as brought earlier (section 7)):

(ווי געבראכט פריער (סעיף ז)):

English translation 687

He writes there about the great elevation of the redemption on that day,

ער שרייבט דארט וועגן דעם גרויסן עילוי פון דער גאולה ביום זה,

English translation 688

which was on "the day on which 'it was good' was doubled",

וואס איז געווען אין "יום שנכפל בו כי טוב",

English translation 689

and "when I read in the book of Psalms the verse 'He has redeemed my soul in peace'",

און "כשקריתי בספר תהלים בפסוק פדה בשלום נפשי",

English translation 690

with many more details that are understandable even to people of our stature,

מיט נאך כמה וכמה פרטים וואס זיינען מובן אפילו לאנשים כערכנו,

English translation 691

all the more so for select individuals

עאכו"כ פאר יחידי סגולה

English translation 692

(to whom the letter was originally written).

(צו וועמען די בריוו איז מלכתחלה געשריבן געווארן).

English translation 693

But the great length in the letter is about how the redemption affected all the nations and the ministers:

אבער די אריכות גדולה אין דער בריוו איז ווי אזוי די גאולה האט געווירקט אויף כל העמים והשרים:

English translation 694

"For the L‑rd has done wondrously and greatly in the land, and He has made His great and holy name wondrous and great, which was magnified and sanctified in public,

"כי הפליא והגדיל ה' לעשות בארץ והפליא והגדיל שמו הגדול והקדוש אשר נתגדל ונתקדש ברבים,

English translation 695

and especially in the eyes of all the ministers and all the nations in all the provinces of the king, for even in their eyes the matter will be exceedingly wondrous, and they will answer and say, 'This was from the L‑rd; it is wondrous in our eyes'",

ובפרט בעיני כל השרים וכל העמים אשר בכל מדינות המלך אשר גם בעיניהם יפלא הדבר הפלא ופלא וענו ואמרו על זאת כי מאת ה' היתה זאת היא נפלאות בעינינו",

English translation 696

with several more details on the matter,

מיט נאך כמה פרטים בדבר,

English translation 697

and the letter is already printed, and there is a principle104 that letters make wise and illuminate, etc.,

וואס דער בריוו איז דאך שוין געדרוקט און ס'איז דאך א כלל 104 אז אותיות מחכימות ומאירות וכו',

English translation 698

consequently one who contemplates it will see there a great length,

במילא איז המתבונן בזה וועט זען דארט אן אריכות גדולה,

English translation 699

both in quantity and

סיי בכמות, סיי

English translation 700

(all the more so)

(כ"ש)

English translation 701

in quality.

באיכות.

English translation 702

Here a stormy question seemingly arises:

וואס דא שטעלט זיך לכאורה א שטורעמדיקע שאלה:

English translation 703

When one considers that the letter was written first and foremost to R. Levi Yitzchak of Berditchev,

בשעת מען טראכט זיך אריין אין דעם אז דער בריוו איז געשריבן געווארן לכל לראש צו רלוי"צ בארדיטשובער,

English translation 704

one of the greatest disciples of the Maggid,

איינער פון די גרעסטע תלמידים פון דעם מגיד,

English translation 705

and to R. Baruch of Mezhibuzh,

און צו ר' ברוך מעזשיבוזשער,

English translation 706

a grandson of the Baal Shem Tov and a Rebbe

אן אייניקל פון בעש"ט און א רבי

English translation 707

(Admor)

(אדמו"ר)

English translation 708

in his generation and later through his books, etc. –

בדורו ולאח"ז ע"י ספריו וכו' –

English translation 709

it seemingly requires explanation,

איז לכאורה דורש ביאור,

English translation 710

and requires great contemplation:

וצריך עיון גדול:

English translation 711

They certainly knew the content of the imprisonment and the content of the redemption,

זיי האבן דאך זיכער געוואוסט דעם תוכן המאסר ותוכן הגאולה,

English translation 712

as it is connected with Torah,

ווי דאס איז פארבונדן מיט תורה,

English translation 713

the study of the inner dimension of the Torah, etc.,

לימוד פנימיות התורה וכו',

English translation 714

for it was a decree that was publicized throughout the entire country,

ווארום ס'איז דאך געווען א גזירה שנתפרסמה בכל המדינה כולה,

English translation 715

and especially the great ones of Israel in that generation certainly knew the matter and its content –

ובפרט גדולי ישראל בדור ההוא האבן דאך זיכער געוואוסט דעם ענין ותוכנו –

English translation 716

so what relevance was it to them at all what a gentile in Petersburg thought about it,

איז מאי נפק"מ פאר זיי בכלל וואס א גוי אין פעטערבורג האט געטראכט וועגן דעם,

English translation 717

and what a gentile in Petersburg said about it?!

און וואס א גוי אין פעטערבורג האט געזאגט וועגן דעם?!

English translation 718

True, these are not ordinary gentiles but the ministers of the state, etc.,

אמת טאקע אז דאס זיינען ניט סתם גויים נאר די שרי המדינה וכו',

English translation 719

and their superiority etc. is known –

וואס עס איז ידוע מעלתם וכו' –

English translation 720

but they are nevertheless nothing more than "an axe in the hand of the one who hews with it"105,

אבער זיי זיינען דאך מערניט ווי א "גרזן ביד החוצב בו" 105,

English translation 721

and they are not beings of free choice, etc.,

און זיינען ניט קיין בעלי בחירה וכו',

English translation 722

so what relevance is there to relate what they said, etc. –

איז וואס איז אזוי נוגע צו ארויסברענגען וואס זיי האבן געזאגט וכו' –

English translation 723

when it concerns such a lofty matter that pertains to Torah and Judaism and the dissemination of Torah and Judaism?

ווען עס רעדט זיך וועגן אזא ענין נעלה וואס איז נוגע צו תורה און אידישקייט און הפצת התורה והיהדות?

English translation 724

However, since the master of the redemption wrote this matter in the first letter that he wrote upon his release from imprisonment,

וויבאלד אבער אז פונדעסטוועגן האט דער בעל הגאולה געשריבן אט דעם ענין אין דעם ערשטן בריוו וואס כתב בצאתו מן המאסר,

English translation 725

and he wrote it to the select individuals of his generation,

און האט עס געשריבן צו יחידי סגולה שבדורו,

English translation 726

select individuals in the matter of the secrets of secrets of the Torah –

יחידי סגולה אין דעם ענין פון רזין דרזין דאורייתא –

English translation 727

and he elaborated on this,

און האט מאריך געווען בזה,

English translation 728

both in quantity and in quality;

סיי בכמות און סיי באיכות;

English translation 729

and he was not satisfied with merely relating that the gentiles gave him a "furlough",

און האט זיך ניט באגנוגענט דערמיט וואס ער האט דערציילט אז די גויים האבן אים געגעבן "חופשה",

English translation 730

but he also added what they said,

נאר ער האט אויך מוסיף געווען וואס זיי האבן געזאגט,

English translation 731

that "From Hashem this was; it is wondrous in our eyes" –

אז "מאת ה' היתה זאת היא נפלאות בעינינו" –

English translation 732

it is necessary to say,

איז בהכרח לומר,

English translation 733

that these two matters

אז די צוויי ענינים

English translation 734

(the redemption with the manner of its effect upon the ministers)

(די גאולה מיט דעם אופן פעולתה אויף די שרים)

English translation 735

have a connection and bond between themselves.

האבן א שייכות וקשר צווישן זיך.

English translation 736

And especially knowing that the Alter Rebbe writes this in his language,

ובפרט וויסנדיק אז דאס שרייבט דער אלטער רבי בלשונו,

English translation 737

which the Tzemach Tzedek calls the Alter Rebbe's language by the name "his golden language" in general,

וואס דער צ"צ רופט אָן דעם אלטן רבי'נס לשון בשם "לשונו הזהב" בכלל,

English translation 738

and particularly in such a matter that is connected with an "imprisonment" of a Jew in general and a Nasi in Israel in particular,

ובפרט אין אזא ענין וואס איז פארבונדן מיט א "מאסר" פון א איד בכלל און א נשיא בישראל במיוחד,

English translation 739

and particularly such an imprisonment and redemption that is connected with the entirety of Israel.

ובפרט אזא מאסר וגאולה וואס איז פארבונדן מיט כלל ישראל.

English translation 740

And as mentioned –

וכאמור –

English translation 741

he writes it in the first letter that he wrote to such important people as the students of the Maggid,

ער שרייבט עס אין דעם ערשטן בריוו וואס ער האט געשריבן צו אזעלכע אנשים חשובים ווי תלמידי הרב המגיד,

English translation 742

the greatest among them,

הגדולים שבהם,

English translation 743

and he elaborates on this matter,

און איז מאריך אין אט דעם ענין,

English translation 744

therefore one cannot say that this is "merely a matter",

במילא קען מען ניט זאגן אז דאס איז "סתם אן ענין",

English translation 745

because he elaborates on this together with his announcement that "redemption was granted to him"!

ווארום ער איז מאריך בזה צוזאמען מיט זיין הודעה אז "גאולה ניתנה לו"!

English translation 746

One must say,

מוז מען זאגן,

English translation 747

that this has an inner connection,

אז דאס האט א שייכות פנימית,

English translation 748

rather, what is it,

אלא מאי,

English translation 749

this is hinted at in his golden language like the language of the Mishnah, which

דאס איז מרומז בלשונו הזהב ע"ד ווי אין לשון המשנה, וואס

English translation 750

(as the Rambam says 106)

(ווי דער רמב"ם זאגט 106)

English translation 751

is "a brief thing encompassing many matters".

זי איז א "דבר קצר וכולל ענינים רבים".

English translation 752

It is understood, however,

עס איז אבער מובן,

English translation 753

that in addition to the certainty that there is an inner connection between the two aforementioned matters,

אז נוסף דערצו וואס עס איז זיכער פאראן א שייכות פנימית צווישן די צוויי ענינים האמורים,

English translation 754

since the letter has reached us,

איז וויבאלד אז דער בריוו איז דערגאנגען צו אונז,

English translation 755

it means,

מיינט עס,

English translation 756

that the connection between the matters is not only relevant to those who have a connection to the allusions of the Torah or the allusion within an allusion,

אז דער קשר צווישן די ענינים איז ניט נאר שייך צו די וואס האבן א שייכות צו רמזי התורה אדער רמז שברמז,

English translation 757

the secrets of the Torah or the secrets of secrets –

סודות התורה אדער רזין דרזין –

English translation 758

rather, from this there is a directive in actual deed for every one of us, down to actual deed.

נאר דערפון איז פאראן א הוראה במעשה בפועל פאר יעדערן פון אונז ביז אין מעשה בפועל.

English translation 759

For since the letter came into the hands of the simple person,

ווארום היות אז דער בריוו איז אנגעקומען לידיו פון דעם איש פשוט,

English translation 760

and also by him the question arises,

און אויך ביי אים שטעלט זיך די שאלה,

English translation 761

how is it that the Alter Rebbe,

ווי קומט עס אז דער אלטער רבי,

English translation 762

standing in a state of spiritual elevation,

שטייענדיק אין א מצב פון התרוממות הנפש,

English translation 763

at a time of redemption that "was granted to him" to disseminate the secrets of secrets throughout the entire land –

בשעת א גאולה וואס "ניתנה לו" צו מפיץ זיין רזין דרזין בכל רחבי המדינה כולה –

English translation 764

took from his time and inserted in these letters several matters that are connected only with the ignorant,

האט ער גענומען מזמנו און אריינגעשטעלט במכתבים אלו כמה וכמה ענינים וועלכע זיינען פארבונדן בלויז מיט עמי הארץ,

English translation 765

gentiles –

גוים –

English translation 766

it is necessary to say,

איז בהכרח לומר,

English translation 767

that also to him the connection between the two matters has relevance,

אז אויך צו אים האט דער קשר צווישן די צוויי ענינים א שייכות,

English translation 768

and even to actual deed.

ועד למעשה בפועל.

English translation 769

For since words of Torah in general are "like a hammer that shatters a rock" 107,

ווארום היות אז דברי תורה בכלל זיינען "כפטיש יפוצץ סלע" 107,

English translation 770

"divides into several sparks" 108,

מתחלק לכמה ניצוצות" 108,

English translation 771

until there are seventy faces to the Torah,

ביז אז שבעים פנים לתורה,

English translation 772

and six hundred thousand faces to the Torah, etc.

און ס"ר פנים לתורה וכו'

English translation 773

(as explained at length in many places and particularly in the writings of the AriZal 109),

(כמבואר בארוכה בכ"מ ובפרט בכתבי האריז"ל 109),

English translation 774

it is certain,

איז זיכער,

English translation 775

that in addition to the inner explanation and the connection of these two matters,

אז נוסף צום ביאור פנימי און דער שייכות פון די ביידע ענינים,

English translation 776

there is also such an interpretation from which one can derive a directive in actual deed,

איז אויך פאראן אזא פירוש פון וועלכן מען קען ארויסנעמען א הוראה בפועל,

English translation 777

down to actual deed for people of our stature.

ביז אין מעשה בפועל לאנשים כערכנו.

English translation 778

And especially according to the well-known teaching of the Baal Shem Tov 110,

ובפרט ע"פ תורת הבעש"ט הידועה 110,

English translation 779

brought by our Rebbes, the Nesi'im 111,

געבראכט ע"י רבותינו נשיאינו 111,

English translation 780

that everything that a person sees or hears is through Divine Providence,

אז יעדער זאך וואס א איך זעט אדער הערט איז עס בהשגחה פרטית,

English translation 781

so that he should derive from it

כדי ער זאל דערפון ארויסנעמען

English translation 782

(since he can derive)

(וויבאלד ער קען ארויסנעמען)

English translation 783

a directive in his service of his Master,

א הוראה בעבודתו לקונו,

English translation 784

in the matter of "I was created to serve my Master" 112,

אין דעם "אני נבראתי לשמש את קוני" 112,

English translation 785

from which it is understood all the more so regarding such a special matter as a letter that the Alter Rebbe wrote to such important personalities mentioned above

וואס דערפון איז מובן בכ"ש וק"ו בנוגע צו אזא ענין מיוחד ווי א בריוו וואס דער אלטער רבי האט געשריבן צו אזעלכע אישים חשובים הנ"ל

English translation 786

(and the like).

(וכיוצא בהם).

English translation 787

And one may say, as a possibility, the interpretation of this in a manner that from it emerges

ויש לומר בדרך אפשר דעם פירוש בזה באופן אז דערפון קומט ארויס

English translation 788

(the main point –)

(דער עיקר –)

English translation 789

the directive in actual deed:

די הוראה במעשה בפועל:

English translation 790

In the letter, the Alter Rebbe indicates,

אין דעם בריוו דייטעט דער אלטער רבי אָן,

English translation 791

that although a Jew must know first and foremost,

אז אע"פ וואס א איד דארף וויסן לכל לראש,

English translation 792

that "And I will dwell in their midst –

אז "ושכנתי בתוכם –

English translation 793

in the midst of each and every one"

בתוך כל אחד ואחד"

English translation 794

(as the Shelah 113 brings down on the verse 114 "And they shall make Me a Sanctuary (the Mishkan) and I will dwell in their midst",

(ווי דער של"ה 113 ברענגט אראפ אויפן פסוק 114 "ועשו לי מקדש (דעם משכן) ושכנתי בתוכם",

English translation 795

"in his midst" is not said, but rather "in their midst" –

בתוכו לא נאמר אלא בתוכם –

English translation 796

in the midst of each and every one of Israel),

בתוך כאו"א מישראל),

English translation 797

i.e., regarding the redemption –

ד.ה. בנוגע דער גאולה –

English translation 798

that the redemption pertains to each and every one in his private life,

אז די גאולה איז נוגע צו כל אחד ואחד בחייו הפרטיים,

English translation 799

which means in his service in the study of Torah and fulfillment of the commandments,

וואס דאס מיינט אין זיין עבודה אין לימוד התורה וקיום המצוות,

English translation 800

for Torah is indeed "our life and the length of our days" 115,

ווארום תורה איז דאך "חיינו ואורך ימינו" 115,

English translation 801

that in me there should be the "redemption" of the dissemination of the wellsprings outward;

אז אין איך זאל זיין די "גאולה" פון הפצת המעיינות חוצה;

English translation 802

He must also, however, remember about his mission in the service in worldly matters –

דארף ער אבער אויך געדענקען וועגן זיין שליחות אין דער עבודה אין עניני העולם –

English translation 803

"all your deeds" and "all your ways",

"כל מעשיך" און "כל דרכיך",

English translation 804

he should not only fulfill the law in the Shulchan Aruch of "in all your ways know Him"

ער זאל ניט נאר מקיים זיין דעם דין אין שו"ע 116 פון "בכל דרכיך דעהו"

English translation 805

(in the language of the verse)

(בלשון הכתוב 117)

English translation 806

and "all your deeds should be for the sake of Heaven"

און "כל מעשיך יהיו לשם שמים"

English translation 807

(in the language of the Mishnah) –

(בלשון המשנה 118) –

English translation 808

rather, all his deeds and matters should be permeated not only according to the law of the Torah,

נאר עס זאל דורכנעמען כל מעשיו ועניניו ניט נאר ע"פ דין תורה,

English translation 809

the revealed aspect of the Torah,

נגלה דתורה,

English translation 810

but also beyond the letter of the law,

נאר אויך לפנים משורת הדין,

English translation 811

in a manner of redemption,

באופן של גאולה,

English translation 812

as this is according to the soul of the Torah,

ווי דאס איז ע"פ נשמתא דאורייתא,

English translation 813

the inner dimension of the Torah –

פנימיות התורה –

English translation 814

which in the language of the Halachah is a conduct in the way of Chassidus,

וואס בלשון ההלכה איז דאס א הנהגה בדרך חסידות,

English translation 815

beyond the letter of the law!

לפנים משורת הדין!

English translation 816

That also the concept of "beyond the letter of the law" and "the measure of piety" is already stated in the Shulchan Aruch,

וואס אויך דער ענין פון "לפנים משורת הדין" און "מדת חסידות" שטייט שוין אין שולחן ערוך 119,

English translation 817

and we learn it from the verse "and you shall do what is right and good",

און מען לערנט עס אפ פון דעם פסוק 120 "ועשית הישר והטוב",

English translation 818

and as the Gemara says that Jerusalem was destroyed only because they based their judgments on the law of the Torah and did not act beyond the letter of the law;

און ווי די גמרא זאגט 121 אז לא חרבה ירושלים אלא על שהעמידו דיניהם על דין תורה ולא עבדי לפנים משורת הדין;

English translation 819

the innovation that the redemption of Yud-Tes Kislev must accomplish in this –

דער חידוש וואס די גאולה פון י"ט כסלו דארף אויפטאן אין דעם –

English translation 820

that also the "beyond the letter of the law" should be even more than it is according to law

אז אויך דער "לפנים משורת הדין" זאל זיין נאכמער ווי דאס איז ע"פ דין

English translation 821

(a matter that in the time of the Talmud was "beyond the letter of the law").

(אן ענין וואס בזמן הש"ס איז געווען "לפנים משורת הדין").

English translation 822

And the reason for the matter,

און דער טעם לדבר,

English translation 823

why specifically in our time there must be an even greater "beyond the letter of the law" is because since darkness has increased in the world,

פארוואס דוקא בזמננו דארף זיין נאך א גרעסערער "לפנים משורת הדין" איז ווייל וויבאלד עס איז צוגעקומען אין דעם חושך העולם,

English translation 824

in this darkness in which one must accomplish that it be "your deeds for the sake of Heaven" –

אין אט-דעם חושך אין וועלכן מען דארף אויפטאן עס זאל זיין "מעשיך לשון שמים" –

English translation 825

one must add in "a candle is a mitzvah and the Torah is light",

מוז מוסיף זיין אין "נר מצוה ותורה אור" 122,

English translation 826

in a manner of "mehadrin from the mehadrin",

באופן פון "מהדרין מן המהדרין",

English translation 827

also in "your deeds" and "in all your ways".

אויך אין "מעשיך" און "בכל דרכיך".

English translation 828

That this is learned from the fact that the Alter Rebbe connects the redemption with the "ministers and the nations",

וואס דאס ווערט אפגעלערנט דערפון וואס דער אלטער רבי פארבינדט די גאולה מיט די "שרים והעמים",

English translation 829

because in this physical world the Almighty established that "your deeds" and "your ways" should be connected with the deeds of man,

וויבאלד אז בעולם הזה הגשמי האט דער אויבערשטער איינגעשטעלט אז "מעשיך" און "דרכיך" זאלן זיין פארבונדן מיט מעשיו של האדם,

English translation 830

and in the language of the Mechilta:

ובלשון המכילתא 123:

English translation 831

"Six days you shall work and do all your work –

"ששת ימים תעבוד ועשית כל מלאכתך 124 –

English translation 832

this is a positive commandment",

זו מצוה עשה",

English translation 833

and in the time of exile in particular,

און אין זמן הגלות בפרט,

English translation 834

it is a situation where one must come to "strangers"

איז עס א מצב וואס מען דארף אנקומען צו "זרים"

English translation 835

(before the situation of "and strangers will stand and shepherd your flocks" arrives) –

(איידער עס קומט דער מצב פון "ועמדו זרים ורעו צאנכם" 125) –

English translation 836

it is therefore understood,

איז במילא מובן,

English translation 837

that since the redemption had an influence on the ministers and nations,

אז וויבאלד די גאולה האט געהאט א השפעה אויף די שרים ועמים,

English translation 838

it must also have an influence on "all your deeds" and "all your ways".

דארף זי אויך האבן א השפעה אויף "כל מעשיך" און "כל דרכיך".

English translation 839

And particularly since in the time of exile itself, the ministers at that time were those who "rule in the dome"

ובפרט אז בזמן הגלות גופא זיינען די שרים בזמן ההוא געווען די וואס זיינען "מושל בכיפה"

English translation 840

(temporarily),

(לפי שעה),

English translation 841

then there must be the "seek the peace of the city to which I have exiled you and pray for it to the L-rd, for in its peace you will have peace",

וואס דעמולט דארף זיין דער "דרשו את שלום העיר אשר הגליתי אתכם שמה והתפללו בעדה אל ה' כי בשלומה יהי' לכם שלום" 126,

English translation 842

until there is the principle of "the law of the land is law" –

ביז עס איז פאראן דער כלל פון "דינא דמלכותא דינא" 127 –

English translation 843

it is understood that the influence on the ministers through the redemption also has an effect on the Jews,

איז מובן אז די השפעה אויף די שרים דורך דער גאולה האט אויך א ווירקונג אויף די אידן,

English translation 844

that also their physical and mundane deeds have been "redeemed",

אז אויך זייערער גשמיות'דיקע און וואָכעדיקע מעשים זיינען "נגאל געווארן",

English translation 845

and in them there must be the concept of "for the sake of Heaven" and "know Him" in a manner of "beyond the letter of the law".

און עס דארף אין זיי זיין דער ענין פון "לשם שמים" און "דעהו" באופן ש"לפנים משורת הדין".

English translation 846

From this, however, we also learn a simpler directive –

דערפון לערנט מען אבער אפ אויך א הוראה פשוטה יותר –

English translation 847

regarding conduct in general with the nations of the world:

בנוגע דער הנהגה בכלל מיט אומות העולם:

English translation 848

First of all, one must always remember that dealings with the nations of the world must not have a negative influence on the observance of Torah and mitzvos. For it is known what is stated in the poskim,

צום אלעם ערשטן דארף מען אלעמאל געדענקען אז דאס האבן צוטאן מיט אומות העולם טאר ניט האבן קיין השפעה שלילית אויף קיום התורה ומצוות. ווארום ס'איז דאך ידוע וואס עס שטייט אין פוסקים 128,

English translation 849

that that which "the law of the land is law" is only when the "law of the land" does not contradict the laws of the Torah,

אז דאס וואס "דינא דמלכותא דינא" איז עס דוקא בשעת דער "דינא דמלכותא" איז ניט בסתירה צו דיני התורה,

English translation 850

but where it contradicts the laws of the Torah,

אבער דארט וואו דאס שטייט בסתירה צו דיני התורה,

English translation 851

there is no significance to "the law of the land",

איז ניטא קיין חשיבות צו "דינא דמלכותא",

English translation 852

and in the well-known phrase, this was not originally meant for exile!

ובלשון הידוע 129 אז דאס איז מלכתחלה ניט געגאנגען אין גלות!

English translation 853

And as explained above, the main principle of "there is no Torah" is that which "shall not be exchanged",

וכמבואר לעיל אז עיקר אין תורה איז דאס וואס "לא תהי' מוחלפת",

English translation 854

consequently there is no difference,

במילא איז קיין נפק"מ ניט,

English translation 855

whether this is in the time when the Holy Temple existed or in the time of exile:

צי דאס איז בזמן שביהמ"ק הי' קיים אדער בזמן הגלות:

English translation 856

Regarding the matters in Torah that are connected with the custom of merchants and the like,

בנוגע די ענינים אין תורה וואס זיינען פארבונדן מיט מנהג התגרים וכיו"ב,

English translation 857

the merchants of Lud or the merchants of other places,

תגרי לוד אדער תגרי שאר המקומות 130,

English translation 858

and the customs of the countries in general

ומנהגי המדינות בכלל

English translation 859

(and likewise in spirituality –

(ועד"ז אין רוחניות –

English translation 860

regarding the constellations in the heavens),

בנוגע די מזלות שבשמים),

English translation 861

the rule of "the law of the kingdom is law" applies to this according to Torah, i.e.

איז אין דעם חל דער כלל פון "דינא דמלכותא דינא" על פי תורה, ד.ה.

English translation 862

(as discussed several times)

(כמדובר כמה פעמים)

English translation 863

that according to Torah he must fulfill "the law of the kingdom",

אז ע"פ תורה דארף ער מקיים זיין "דינא דמלכותא",

English translation 864

and when he fulfills the law of the kingdom, he thereby fulfills and upholds the law in the Shulchan Aruch

און ווען ער איז מקיים דינא דמלכותא איז ער דערמיט ממלא ומקיים דעם דין אין שו"ע

English translation 865

[similar to what is said regarding the command of a physician,

[ע"ד ווי מ'זאגט בנוגע דעם ציווי פון א רופא,

English translation 866

that since the Torah says,

אז וויבאלד תורה זאגט,

English translation 867

that when the health condition of a Jew is improper, he must fulfill "and he shall surely heal" and "you shall greatly guard your souls" –

אז ווען דער מצב הבריאות פון א אידן איז שלא כראוי דארף ער מקיים זיין דעם "ורפא ירפא" 131 און "נשמרתם מאד לנפשותיכם" 132 –

English translation 868

consequently, by following the physician's instructions, he fulfills the command of the Torah)];

במילא איז דורכן פאָלגן די הוראות הרופא איז ער מקיים ציווי התורה)];

English translation 869

But when a situation arises that this contradicts Torah law –

אבער ווען עס קומט א מצב וואס דאס איז בסתירה צו דין תורה –

English translation 870

there the matter of "the law of the kingdom is law" does not apply at all!

דארט איז כלל ניט חל דער ענין פון "דינא דמלכותא"!

English translation 871

And on the contrary –

ואדרבה –

English translation 872

it must specifically be "you have conducted business faithfully",

עס דארף זיין דוקא "נשאת ונתת באמונה" 133,

English translation 873

which "cannot be removed from its plain meaning",

וואס "אין ענין יוצא מידי פשוטו",

English translation 874

meaning simply,

דאס מיינט בפשטות,

English translation 875

that the business dealing must be with faithfulness;

אז דער משא ומתן דארף זיין באמונה;

English translation 876

consequently, regardless of what it concerns –

במילא איז ניט קוקנדיק וועגן וואס עס רעדט זיך –

English translation 877

whether the fulfillment of commandments in general,

צי קיום מצוות בכלל,

English translation 878

or the commandment of "and seek the peace of the city etc. and pray for it",

אדער די מצוה פון "ודרשו את שלום העיר גו' והתפללו בעדה",

English translation 879

or "the law of the kingdom" –

אדער "דינא דמלכותא" –

English translation 880

one must always remember that the business dealing must be with faithfulness.

דארף מען אלעמאל געדענקען אז דער משא ומתן מוז זיין באמונה.

English translation 881

[For this is such an important matter,

[וואס דאס איז אזא דבר החשוב,

English translation 882

that when coming above after one hundred and twenty years –

אז קומענדיק למעלה לאחרי מאה ועשרים שנה –

English translation 883

the question asked of a person is "did you conduct business faithfully" *133 (although it is already after the fact)].

איז די שאלה וואס מען פרעגט דעם מענטשן איז "נשאת ונתת באמונה" *133 (הגם עס איז שוין לאחרי המעשה)].

English translation 884

And it is known the "story of Rabbi Shimon ben Shetach who bought a donkey from an Ishmaelite. His students went and found a precious stone hanging from its neck. They said to him, Rabbi,

וכידוע דער "מעשה 134 בר' שמעון בן שטח שלקח חמור אחד מישמעאלי אחד. הלכו תלמידיו ומצאו בו אבן אחת טובה תלוי' בצוארו. אמרו לו, רבי,

English translation 885

the blessing of the Lord enriches. Rabbi Shimon ben Shetach said to them, I bought a donkey,

ברכת ה' היא תעשיר 135. אמר להם ר' שמעון בן שטח חמור לקחתי,

English translation 886

I did not buy a precious stone. He went and returned it to that Ishmaelite",

אבן טובה לא לקחתי הלך והחזירה לאותו ישמעאלי",

English translation 887

and thereby caused the greatest sanctification of God's Name!

און האט דערמיט גורם געווען דעם גרעסטן קידוש השם!

English translation 888

And this was even in the time when the Holy Temple existed,

וואס דאס איז געווען אפילו בזמן שביהמ"ק הי' קיים,

English translation 889

and with all the tumult of the Holy Temple and Sanhedrin etc.,

און מיטן גאנצן שטורעם פון ביהמ"ק וסנהדרין וכו',

English translation 890

for Rabbi Shimon ben Shetach was indeed from the Sanhedrin

ווארום ר' שמעון בן שטח איז דאך געווען פון די סנהדרין 136

English translation 891

(and the aforementioned story occurred after he returned to the Sanhedrin,

(און דער סיפור הנ"ל איז געווען נאכדעם וואס ער איז צוריק געקומען אין די סנהדרין,

English translation 892

as is known the story about this *136);

כידוע דער סיפור בזה *136);

English translation 893

and likewise several more stories on this theme are known.

ועד"ז זיינען ידוע נאך כמה סיפורים באותו תוכן.

English translation 894

For a story in Torah is indeed a lesson,

וואס א סיפור אין תורה איז דאך א הוראה,

English translation 895

not like the opinion of those who err that it is merely a story and not a lesson, heaven forbid,

ניט כדעת הטועים אז דאס איז בלויז א סיפור און ניט קיין הוראה ח"ו,

English translation 896

but on the contrary,

נאר אדרבה,

English translation 897

since it was written in the form of a story,

וויבאלד דאס איז געשריבן געווארן באופן של סיפור,

English translation 898

it is proof that it is a lesson with special force,

איז א ראי' אז דאס איז א הוראה מיט א תוקף מיוחד,

English translation 899

with the force of "a great deed",

מיטן תוקף פון "מעשה רב",

English translation 900

as the Gemara says in Bava Batra,

וואס די גמרא זאגט אין בבא בתרא 137,

English translation 901

that "a great deed" has in it a special force regarding learning from it a practical lesson for action –

אז "מעשה רב" האט אין זיך א תוקף מיוחד לגבי אפלערנען דערפון א הוראה למעשה בפועל –

English translation 902

because "we do not derive halacha from study nor from a deed,

ווייל "אין למדין הלכה לא מפי לימוד ולא מפי מעשה,

English translation 903

(but specifically)

(נאר דוקא)

English translation 904

until they say to him a halacha for action" with a practical deed,

עד שיאמרו לו הלכה למעשה" מיט א מעשה בפועל,

English translation 905

"a great deed"!

"מעשה רב"!

English translation 906

And the simple lesson from this story is not only that it must be "you have conducted business faithfully",

וואס די הוראה פשוטה פון דעם סיפור איז ניט נאר אז עס דארף זיין "נשאת ונתת באמונה",

English translation 907

as according to the command of the Torah,

ווי ע"פ ציווי התורה,

English translation 908

but he does it in the manner of "its ways are ways of pleasantness and all its paths are peace",

נאר ער טוט עס באופן פון "דרכי' דרכי נועם וכל נתיבותי' שלום" 138,

English translation 909

until it affects his action –

ביז עס פועל'ט אויפן מעשה שלו –

English translation 910

until it also affects matters connected with the king of the country,

ביז ער פועל'ט אויך אויף ענינים וואס זיינען פארבונדן מיטן מלך המדינה,

English translation 911

the ministers of the country,

שרי המדינה,

English translation 912

the ministers of the nations etc.

שרי העמים וכו'.

English translation 913

The lesson from this aforementioned letter of the old Rebbe is further:

די הוראה פון דעם מכתב הנ"ל פון אלטן רבי'ן איז נאכמער:

English translation 914

Since there is a distinction between Israel and the nations,

וויבאלד עס איז פאראן די הבדלה בין ישראל לעמים,

English translation 915

it could be that there will be confusion with confusing claims that why should a Jew have to do with gentiles at all,

קען דאך זיין עס זאל ווערן א בלבול מיט טענות המבלבלות אז וואס דארף א איד האבן צו טאן מיט גויים בכלל,

English translation 916

and especially that "it is enough that he extricate himself".

ובפרט אז "דיו שיפקיע את עצמו" 139.

English translation 917

To this one says to him –

אויף דעם זאגט מען אים –

English translation 918

"and seek the peace of the city etc.",

"ודרשו את שלום העיר גו'",

English translation 919

and likewise

ועד"ז

English translation 920

(and all the more so)

(ובכ"ש וק"ו)

English translation 921

"and seek the peace of the country" and the like!

"ודרשו בשלום המדינה" וכיו"ב!

English translation 922

I.e., one must do everything possible that there be peace of the city and peace of the country.

ד.ה. מען מוז טאן אלץ וואס מען קען עס זאל זיין שלום העיר און שלום המדינה.

English translation 923

And how is it –

וואס ווי אזוי ווערט עס –

English translation 924

Torah rules

פסק'נט אפ תורה

English translation 925

(as brought in the Rambam and in several books of the great ones of Israel)

(ווי געבראכט אין רמב"ם ובכמה ספרים פון גדולי ישראל)

English translation 926

that peace in the world comes through the fulfillment of the seven commandments of the children of Noah,

אז שלום בעולם ווערט דורך דעם קיום פון שבע מצות בני נח,

English translation 927

which bring about that "He did not create it for chaos, He formed it to be inhabited".

וואס זיי פירן אויס עס זאל זיין "לא תוהו בראה לשבת יצרה" 140.

English translation 928

And according to the simple meaning of the matter –

וכפשטות הענין –

English translation 929

then the seven commandments of the sons of Noah with all their details

אז די שבע מצות בני נח מיט אלע זייערע סעיפים

English translation 930

(until one counts the commandments etc.) –

(ביז אז מ'רעכנט ל' מצוות 141 וכו') –

English translation 931

are all the foundations of the existence of the settlement of human beings in the world,

זיינען אלע די יסודות פון קיום ישוב בני אדם בעולם,

English translation 932

which are indeed the "sons of Noah",

וואס דאס זיינען דאך "בני נח",

English translation 933

all the nations of the world.

כל האומות שבעולם.

English translation 934

So the lesson from the aforementioned letter is –

איז די הוראה פון דעם מכתב האמור –

English translation 935

how much one must strive that the nations of the world,

אויף וויפל מען דארף זיך משתדל זיין אז די אומות העולם,

English translation 936

the peoples and the rulers,

העמים והשרים,

English translation 937

should fulfill their seven commandments of the sons of Noah,

זאלן מקיים זיין זייערע שבע מצוות בני נח,

English translation 938

with all their particulars.

מיט כל פרטיהם.

English translation 939

Actually, this is indeed the well-known ruling,

אייגנטליך איז דאך דאס דער פסק דין הידוע,

English translation 940

which the Rambam rules in his book:

וואס דער רמב"ם פסק'נט בספרו:

English translation 941

He says there,

ער זאגט דארט 142,

English translation 942

that just as "Moses our teacher...

אז פונקט ווי "משה רבינו...

English translation 943

bequeathed the Torah and the commandments...

הנחיל התורה והמצות...

English translation 944

to Israel,

לישראל,

English translation 945

which means all 613 commandments,

וואס דאס מיינט אלע תרי"ג מצוות,

English translation 946

and this was established at the giving of the Torah,

און דאס האט זיך אויפגעטאן במתן תורה,

English translation 947

so too did "Moses command from the mouth of the Almighty

פונקט אזוי איז "צוה משה מפי הגבורה

English translation 948

(at the time of the giving of the Torah)

(בשעת מתן תורה)

English translation 949

to compel all the inhabitants of the world to accept the commandments that were commanded to the sons of Noah"!

לכוף את כל באי עולם לקבל מצות שנצטוו בני נח"!

English translation 950

Since this is an explicit ruling in the Torah, it is understood,

וואס וויבאלד אז דאס איז א פסק דין מפורש אין תורה איז מובן,

English translation 951

that the Almighty certainly gave the powers for this.

אז דער אויבערשטער האט זיכער געגעבן די כוחות לזה.

English translation 952

And as mentioned, this is a simple rationale

וכנ"ל אז דאס איז א סברא פשוטה

English translation 953

(for which no proofs are needed)

(אויף וועלכער מען דארף ניט קיין ראיות)

English translation 954

that "I do not ask etc. except according to their power". So although "a person knows in his soul" how much he still needs to improve with himself,

אז "איני מבקש כו' אלא לפי כוחן" 143. איז הגם אז "ידע אינש בנפשי'" וויפל ער דארף נאך אויפטאן מיט זיך אליין,

English translation 955

and he knows how much he still needs to improve with another Jew,

און ער ווייס וויפל ער דארף נאך אויפטאן מיט אן אנדער אידן,

English translation 956

due to the obligation of "and you shall love your neighbor as yourself" –

מצד דעם חיוב פון "ואהבת לרעך כמוך" 144 –

English translation 957

"your neighbor in Torah and commandments" –

"רעך בתורה ומצוות" 145 –

English translation 958

he is told,

זאגט מען אים,

English translation 959

that there is a command from the Torah of truth,

אז עס איז פאראן א ציווי פון תורת אמת,

English translation 960

together with a granting of special power –

צוזאמען מיט א נתינת כח מיוחדת –

English translation 961

that he should engage in the dissemination of the seven commandments of the sons of Noah,

ער זאל זיך מתעסק זיין אין הפצת שבע מצוות בני נח,

English translation 962

until "all the inhabitants of the world" will fulfill them!

ביז אז "כל באי עולם" וועלן זיי מקיים זיין!

English translation 963

And since the Torah is eternal,

און וויבאלד אז התורה היא נצחית 146,

English translation 964

and as mentioned, "this Torah shall not be replaced",

וכנ"ל אז "זאת התורה לא תהי' מוחלפת",

English translation 965

it is understood,

איז מובן,

English translation 966

that the ruling of the Rambam is valid always and everywhere.

אז דער פסק דין פון רמב"ם איז גילטיק שטענדיק און אומעטום.

English translation 967

And therefore,

און 147 דעריבער,

English translation 968

when Jews did not have the power to do this,

בשעת אידן האבן ניט געהאט דעם כח צו טאן דאס,

English translation 969

they were exempted from it from Above,

האט מען זיי פון דעם גע'פטר'ט מלמעלה,

English translation 970

because they were placed by nature in a "ghetto" and the like,

ווייל מ'האט זיי איינגעשטעלט בדרך הטבע אין א "געטאָ" וכיו"ב,

English translation 971

consequently they had no contact or dealings with gentiles,

במילא האבן זיי ניט געהאט קיין מגע ומשא מיט גוים,

English translation 972

all the more so they had no influence on the peoples of the land around them,

עאכו"כ אז זיי האבן ניט געהאט קיין השפעה אויף די עמי הארץ שבסביבם,

English translation 973

so that then they were exempt from this obligation because "the Torah exempted one who is forced".

אזוי אז דעמולט זיינען זיי געווען פטור פון אט דעם חיוב ווייל "אונס רחמנא פטרי' 148.

English translation 974

It is, however, understood that there is an advantage in a time when this is within capability,

עס איז אבער מובן אז ס'איז פאראן א מעלה אין אזא צייט ווען דאס איז ביכולת,

English translation 975

and one can fulfill it,

און מ'קען דאס מקיים זיין,

English translation 976

because the exemption of "one who is forced" is not enough to replace the advantage that is achieved through actual fulfillment,

ווייל דער פטור פון אן "אונס" איז נאך ניט גענוג צו פארבייטן די מעלה וואס ווערט אויפגעטאן דורכן קיום בפועל,

English translation 977

and in the well-known language of the Jerusalem Talmud, we do not say that one who is forced is like one who performed,

ובלשון הירושלמי 149 הידוע אז אונסא כמאן דעבד לא אמרינן,

English translation 978

the matter has not been accomplished.

דער ענין האט זיך ניט אפגעטאן.

English translation 979

So in such a time it is understood,

איז אין אזא צייט מובן,

English translation 980

that the obligation that is explicit in the Rambam is valid –

אז עס איז גילטיק דער חיוב וואס איז מפורש אין רמב"ם –

English translation 981

"to compel all the inhabitants of the world etc.".

"לכוף כל באי עולם וכו'".

English translation 982

And when one makes a calculation for his own benefit,

און בשעת איינער מאכט א חשבון לטובת עצמו,

English translation 983

and mixes into it his human intellect,

און מישט אין דעם אריין זיין שכל אנושי,

English translation 984

and the intellect of his animal soul –

און דעם שכל פון נפש הבהמית שלו –

English translation 985

so that it turns out for him that the Rambam speaks after Mashiach will come or he speaks about the time when the Holy Temple existed,

אזוי אז עס קומט ביי אים אויס אז דער רמב"ם רעדט נאך דעם וואס משיח וועט קומען אדער ער רעדט וועגן זמן שביהמ"ק הי' קיים,

English translation 986

or he has other interpretations whose point is –

אדער ער האט אנדערע פירושים וואס זייער נקודה איז –

English translation 987

that this matter does not apply in the present time,

אז דער זין איז ניט שייך בזמן הזה,

English translation 988

it is the opposite of the Rambam!

איז עס פארקערט פון דעם רמב"ם!

English translation 989

There is no need to elaborate on the virtue and importance of the Rambam,

עס איז ניטא וואס צו מאריך זיין במעלתו וחשיבותו של הרמב"ם,

English translation 990

for it is a simple matter.

ווארום עס איז א דבר הפשוט.

English translation 991

The Rambam wrote his book as a book of "laws upon laws",

דער רמב"ם האט געשריבן זיין ספר אלס א ספר פון "הלכות הלכות",

English translation 992

and together with that, in it there are

און צוזאמען דערמיט זיינען אין אים דא

English translation 993

(hidden)

(גנוז)

English translation 994

secrets of the Torah,

סתרי תורה,

English translation 995

the mysteries of the Torah etc.!

סודות התורה וכו'!

English translation 996

And as he himself emphasizes

און ווי ער אליין איז מדגיש

English translation 997

(as mentioned in section 11)

(כנ"ל סעיף יא)

English translation 998

by what he begins his book with "the foundation of foundations and the pillar of wisdoms",

דערמיט וואס ער הויבט אן זיין ספר מיט "יסוד היסודות ועמוד החכמות",

English translation 999

which is an acronym for "Havayah"! That when he says "the foundation of foundations and the pillar of wisdoms" he means not only the matter of the foundations which he mentions later in his book,

וואס דאס איז ר"ת "הוי'"! וואס בשעת ער זאגט "יסוד היסודות ועמוד החכמות" מיינט ניט נאר דעם ענין היסודות וועלכן ער דערמאנט שפעטער בספרו 150,

English translation 1000

the four foundations fire, wind, water, and earth,

די ד' יסודות אש רוח מים ועפר,

English translation 1001

but he means the foundations of all of creation entirely,

נאר ער מיינט די יסודות כל הבריאה כולה,

English translation 1002

both the spiritual creation and the physical creation –

סיי די רוחניות'דיקע בריאה סיי די גשמיות'דיקע בריאה –

English translation 1003

all existing things entirely,

כל הנמצאים כולם,

English translation 1004

which are derived from the name Havayah,

וואס זיי ווערן גענומען פון שם הוי',

English translation 1005

the essential name and the explicit name and the unique name

שם העצם ושם המפורש ושם המיוחד

English translation 1006

(as mentioned there).

(כנ"ל שם).

English translation 1007

And so there are several more allusions and secrets of the Torah in the Strong Hand of the Rambam.

ועד"ז זיינען פאראן נאך כמה רמזים וסודות התורה אין יד החזקה פון רמב"ם.

English translation 1008

[It is known the question that is asked about this from what is explicit in Kabbalah that the Rambam was specifically connected to the revealed aspect of the Torah (and this is the difference between him and the Ramban);

[נעס איז ידוע די קשיא וואס מ'פרעגט דערויף 151 דערפון וואס ס'איז מפורש אין קבלה 152 אז דער רמב"ם איז געווען שייך צו נגלה דתורה דוקא (און דאס איז דער חילוק צווישן אים מיטן רמב"ן);

English translation 1009

So the explanation of this is,

איז דאך דער ביאור בזה,

English translation 1010

as it is brought in Migdal Oz (and in other places),

ווי עס ברענגט זיך אין מגדל עוז 153 (ובכ"מ 154),

English translation 1011

that at the end of his days the Rambam studied the secrets of the Torah etc. (and although there are those who raise difficulties etc. on the Migdal Oz,

אז בסוף ימיו האט דער רמב"ם געלערנט סתרי תורה וכו' (והגם אז יש מקשים וכו' אויפן מגדל עוז,

English translation 1012

this is not the place to elaborate on this)].

איז אין כאן המקום להאריך בזה)].

English translation 1013

And the main point –

והעיקר –

English translation 1014

it is known what Rabbi Yehonatan Eybeschutz writes in his well-known book "Urim veTumim"

עס איז ידוע וואס עס שרייבט ר' יהונתן אייבשיץ בספרו הידוע "אורים ותומים" 155

English translation 1015

(which is entirely a revealed-aspect book,

(וואס דאס איז אינגאנצן א נגלה-ספר,

English translation 1016

and accepted without any disputant in the matter)

און אנגענומען בלי שום חולק בדבר)

English translation 1017

regarding books of great ones of Israel that were accepted and spread throughout all the dispersions of Israel,

בנוגע צו ספרים פון גדולה ישראל שנתקבלו ונתפשטו בכל תפוצות ישראל,

English translation 1018

[That one should add,

[וואס יש להוסיף,

English translation 1019

that since they were accepted and spread throughout all the dispersions of Israel,

אז וויבאלד זיי זיינען נתקבל ונתפשט געווארן בכל תפוצות ישראל,

English translation 1020

that which the Ramban writes regarding enactments and customs etc. that were spread and accepted throughout all the dispersions of Israel applies to them,

איז אויף זיי חל דאס וואס דער רמב"ן 156 שרייבט בנוגע התקנות ומנהגות וכו' וואס זיינען נתפשט ונתקבל געווארן בכל תפוצות ישראל,

English translation 1021

that they receive upon themselves a force from the Torah,

אז זיי באקומען אויף זיך א תוקף מן התורה,

English translation 1022

a Torah-ordained obligation from the Torah,

א מ"ע מן התורה,

English translation 1023

together with a Torah-ordained prohibition from the Torah].

צוזאמען מיט א מל"ת מן התורה].

English translation 1024

That when one says in them several and many interpretations,

אז בשעת מען זאגט אין זיי כמה וכמה פירושים,

English translation 1025

and the true great ones of Israel say this –

און דאס זאגן גדולי ישראל האמיתיים –

English translation 1026

the question could seemingly arise,

קען דאך לכאורה ווערן די שאלה,

English translation 1027

"Is it possible",

"הייתכן",

English translation 1028

how can one say that they intended in their words all these interpretations and all the laws that are derived from their words,

ווי קען מען דאס זאגן אז זיי האבן מכוון געווען בדבריהם צו די אלע פירושים וכל ההלכות וועלכע מ'לערנט אפ מדבריהם,

English translation 1029

is it not beyond human capacity? The answer to this is,

עס איז דאך ניט בגדר אנושי? איז דער ענטפער אויף דעם,

English translation 1030

that "All was written from the word of God with understanding...

אז "הכל בכתב מיד ה' השכיל...

English translation 1031

The spirit of God was infused within them",

רוח ה' נוססה בקרבם",

English translation 1032

consequently, in all their words there is the spirit of God which includes all interpretations etc.

במילא איז בכל דבריהם פאראן רוח ה' וואס איז כולל אלע פירושים וכו'.

English translation 1033

And in the language of the Rebbe

ובלשון פון דעם רבי'ן

English translation 1034

(the Maharash) of blessed memory,

(מוהרש"ב) נ"ע,

English translation 1035

which is already printed "All the authors until the Taz and Shach.

וואס איז שוין אויך געדרוקט 157 "כל המחברים עד הט"ז וש"ך.

English translation 1036

And they are included,

והם בכלל,

English translation 1037

they made their compositions with the holy spirit"

עשו חיבוריהם ברוח הקודש"

English translation 1038

(and regarding this it states elsewhere "until the Maharsha").

(ועד"ז שטייט במ"א 158 "עד המהרש"א").

English translation 1039

And from this emerges a directive regarding practical action concerning the law of "erred in a Mishnaic matter" that the words of the books that spread throughout all Israel have the same law as a Mishnah in the time of the Talmud,

און דערפון קומט ארויס א הוראה 159 בנוגע למעשה בפועל לגבי דעם דין פון "טעה בדבר משנה" 160 אז די דברים פון די ספרים שנתפשטו בכל ישראל האבן דעם זעלבן דין ווי משנה בזמן הש"ס,

English translation 1040

that when one has an error in their words it is in the manner of "erred in a Mishnaic matter he returns",

אז ווען מ'האט א טעות בדבריהם איז עס ע"ד "טעה בדבר משנה חוזר",

English translation 1041

with all the practical ramifications in the matter of who must pay etc.

מיט די אלע נפק"מ בדבר ווער עס דארף באַצאָלן וכו'.

English translation 1042

And the reason for the matter is,

וואס דער טעם לדבר איז,

English translation 1043

as stated,

כאמור,

English translation 1044

because it was written with "the spirit of God",

ווייל דאס איז געשריבן געווארן מיט "רוח ה'",

English translation 1045

and in the language of the verse "The spirit of God spoke within me",

ובלשון הכתוב 161 "רוח ה' דיבר בי",

English translation 1046

consequently they wrote it in such a language that is suited to the truth of the Torah;

במילא האבן זיי דאס געשריבן אין אזא לשון וואס איז מתאים אל אמיתיות התורה;

English translation 1047

and therefore it receives the force and the content of the level in the Torah that inherently includes even such matters about which they did not think at all at the time of writing

און דעריבער באקומט עס דעם תוקף און דעם תוכן פון דער דרגא אין תורה וואס איז אין זיך כולל אפילו אזוינע ענינים וועגן וועלכע זיי האבן כלל ניט געטראכט בשעת'ן שרייבן

English translation 1048

(and as stated,

(וכאמור,

English translation 1049

it is not within the realm,

עס איז ניט בגדר,

English translation 1050

it is impossible that they should have had enough time to go through and intend all these matters that were later derived from their words,

ס'איז אוממעגליך אז זיי זאלן האבן גענוג צייט צו דורכטאן און מכוון זיין צו די אלע ענינים וואס מען האט דערנאך' ארויסגעלערנט מדבריהם,

English translation 1051

in addition to the matters that they did regardless (or they did not explicitly intend them for whatever reason,

בנוסף צו די ענינים וואס זיי האבן געטאן בלאו הכי (אדער זיי האבן דאס ניט מכוון געווען בפירוש מאיזה טעם שיהי',

English translation 1052

as each one will explain to himself...)).

ווי יעדער וועט עס אליין זיך מבאר זיין...)).

English translation 1053

And from all the above it is understood regarding the Rambam,

וואס מכל הנ"ל מובן בנוגע צו דעם רמב"ם,

English translation 1054

that the words of the Rambam where he writes "Moses was commanded from the Almighty to compel all the inhabitants of the world etc." were said with the holy spirit,

אז די ווערטער פון רמב"ם וואו ער שרייבט "נצטוה משה מפי הגבורה לכוף כל באי העולם וכו'" זיינען געזאגט געווארן ברוח הקודש,

English translation 1055

and the spirit of God spoke within him.

ורוח ה' דיבר בו.

English translation 1056

And according to the above it is understood,

וואס ע"פ הנ"ל מובן,

English translation 1057

that there is nothing to ask any difficulties and questions etc. on the words of the Rambam –

אז עס איז ניטא וואס צו פרעגן קיין קושיות ושאלות וכו' אויף דברי הרמב"ם –

English translation 1058

because if one will toil one will be able to find the resolution.

ווארום אז מ'וועט הארעווען וועט מען קענען געפינען דעם תירוץ.

English translation 1059

And as it states in the Yerushalmi that "Words of Torah are poor in one place and rich in another place" there is no empty matter in the Torah,

און ווי עס שטייט אין ירושלמי 162 אז "דברי תורה עניים במקום אחד ועשירים במקום אחר" אין תורה איז ניטא קיין דבר ריק,

English translation 1060

and when one will toil one will find,

און בשעת מ'וועט הארעווען וועט מען געפינען,

English translation 1061

and as the homily on the verse "For it is not an empty thing for you" states –

און ווי עס שטייט די דרשה 163 אויפן פסוק 164 "כי לא דבר ריק הוא מכם" –

English translation 1062

"And if it is empty,

"ואם הוא ריק,

English translation 1063

it is from you"! If you do not understand, search,

הוא מכם"! אויב דו פארשטייסט ניט, זוך,

English translation 1064

until you will find where the matter is discussed at length and in richness,

ביז דו וועסט געפינען וואו דער ענין רעדט זיך ארום באריכות ובעשירות,

English translation 1065

you will understand! The problem is that you learn the place where it is "poor",

וועסטו פארשטיין! די פראבלעם איז וואס דו לערנסט דעם ארט וואו "עניים",

English translation 1066

but the matter is discussed in another place in richness and breadth,

אבער דער ענין רעדט זיך ארום במקום אחר בעשירות ובהרחבה,

English translation 1067

and if only "you have toiled" surely there will be "and you have found",

און אויב נאר "יגעת" וועט זיכער זיין "ומצאת" 165,

English translation 1068

and if you will not find it is "from you",

און אויב דו וועסט ניט געפינען איז עס "מכם",

English translation 1069

because "you have not toiled".

ווייל "לא יגעת".

English translation 1070

There is no question on the Rambam from the fact that Jews in certain times did not fulfill this matter,

עס איז קיין קשיא ניט אויפן רמב"ם דערפון וואס אידן האבן בזמנים מסויימים ניט מקיים געווען אט דעם ענין,

English translation 1071

because,

ווארום,

English translation 1072

as stated above

כאמור לעיל

English translation 1073

(section 30),

(סעיף ל),

English translation 1074

there was a time when they did not have the ability to disseminate the Seven Commandments of the Sons of Noah among the Sons of Noah,

דעמולט איז געווען א צייט ווען זיי האבן ניט געהאט די מעגלעכקייט צו מפיץ זיין די שבע מצוות בני נח צווישן בני נח,

English translation 1075

which is similar to the fact that there are times when one cannot fulfill the commandments dependent on the Holy Temple,

וואס דאס איז בדומה דערצו וואס עס זיינען פאראן זמנים ווען מען קען ניט מקיים זיי די מצוות התלויות בבית המקדש,

English translation 1076

when the Holy Temple was destroyed,

כשחרב ביהמ"ק,

English translation 1077

and likewise the other commandments that are dependent on the condition of "all the inhabitants of the world" or "most of the inhabitants of the world" and the like;

ועד"ז די אנדערע מצוות וואס זיינען תלוי אין דעם תנאי פון "כל ישבי' עלי'" אדער "רוב יושבי' עלי'" וכיו"ב 166;

English translation 1078

so when one cannot fulfill the condition,

וואס בשעת מען קען ניט אויספירן דעם תנאי,

English translation 1079

it means that from Above they are exempted from it,

מיינט עס אז מלמעלה איז מען זיי פוטר דערפון,

English translation 1080

because "the Merciful One exempts one who is compelled";

ווארום "אונס רחמנא פטרי'";

English translation 1081

This does not mean, however, that the commandment has, Heaven forbid, become nullified.

דאס מיינט אבער ניט אז די מצוה איז ח"ו בטל געווארן.

English translation 1082

Every commandment in the Torah is subject to the principle

יעדער מצוה אין תורה איז אויף איר חל דער כלל

English translation 1083

(as the Rambam says)

(ווי דער רמב"ם זאגט)

English translation 1084

that "this Torah shall not be replaced."

אז "זאת התורה לא תהי' מוחלפת".

English translation 1085

[And particularly a commandment that is counted among the 613 commandments. For it can be said that this commandment too is included among the 613 commandments,

[ובפרט א מצוה וואס ווערט גערעכט אין תרי"ג מצוות. וואס יש לומר אז אויך די מצוה איז נמנה צווישן תרי"ג מצוות,

English translation 1086

but this is not the place to elaborate on this,

אבער אין כאן המקום להאריך בזה,

English translation 1087

since it is not relevant to the essence of the matter.]

וויבאלד דאס איז ניט נוגע בגוף הענין].

English translation 1088

And particularly since the Rambam brought down this matter in his book which is "Halachot Halachot",

ובפרט אז דער רמב"ם ברענגט אראפ דעם ענין אין זיין ספר וואס איז "הלכות הלכות",

English translation 1089

and gave it the name "Yad HaChazakah",

און האט אים געגעבן א נאמען "יד החזקה",

English translation 1090

and "Mishneh Torah",

און "משנה תורה",

English translation 1091

and the great ones of Israel said about the Rambam "from Moses to Moses there arose none like Moses" –

און גדולי ישראל האבן געזאגט אויפן רמב"ם "ממשה ועד משה לא קם כמשה" 167 –

English translation 1092

there is therefore no doubt that this is included in the principle of "this Torah shall not be replaced."

איז דאך קיין ספק ניט אז דאס איז אין כלל פון "זאת התורה לא תהי' מוחלפת".

English translation 1093

It is only in the double and multiplied darkness of exile,

עס איז בלויז אין חושך כפול ומכופל פון גלות,

English translation 1094

that it can happen that one would want to distort, Heaven forbid, the words of the Rambam,

אז עס קען טרעפן אז מען זאל וועלן פארדרייען ר"ל בדברי הרמב"ם,

English translation 1095

until –

ביז –

English translation 1096

to act upon a Jew who wishes to fulfill the words of the Rambam,

פועל זיין אויף א אידן וואס וויל מקיים זיין די ווערטער פון רמב"ם,

English translation 1097

not allowing him to carry it out!

אים ניט צולאזן דאס אויספירן!

English translation 1098

And it can be said as a possibility,

ויש לומר בדרך אפשר,

English translation 1099

that in order to make it even clearer,

אז כדי דאס מאכן נאך קלערער,

English translation 1100

how the ruling of the Rambam is relevant in our time,

ווי דער פסק הרמב"ם איז שייך בזמננו,

English translation 1101

the Almighty arranged the nature of the world in this way.

האט דער אויבערשטער איינגעפירט אזוי דעם טבע העולם.

English translation 1102

One sees simply,

מען זעט בפשטות,

English translation 1103

that in the last generations,

אז די לעצטע דורות,

English translation 1104

and in the last few years in particular,

און די לעצטע פאר יארן בפרט,

English translation 1105

there has come to be such a kind of situation and condition,

איז געווארן אזא מין מעמד ומצב,

English translation 1106

that there is a multitude of contact and interaction between Jews and non-Jews,

אז עס איז פאראן א ריבוי מגע ומשא צווישן אידן און ניט אידן,

English translation 1107

incomparably more extensive connection and more intertwined –

שלא בערך א לענגערער קשר און מער פארבונדן –

English translation 1108

than it was before this in the time of exile

ווי דאס איז געווען לפני זה בזמן הגלות

English translation 1109

(in the Middle Ages and the like).

(בימי הביניים וכיו"ב).

English translation 1110

To the extent that it has come to be in such a manner that there are Jews who run after the gentile, Heaven forbid,

ביז דאס איז געווארן אין אזא מין אופן אז עס זיינען פאראן אידן וואס לויפן נאך דעם גוי ר"ל,

English translation 1111

and not only after the gentile but also after gentileness,

און ניט נאר דעם גוי נאר אויך גוי'אישקייט,

English translation 1112

the gentileness that is in the gentile,

די גוי'אישקייט וואס אין דעם גוי,

English translation 1113

which is not the place to elaborate on this distressing matter.

וואס אין כאן המקום להאריך בדבר המצער.

English translation 1114

Since, however, "see, I have set before you today the life and the good" together with the opposite,

וויבאלד אבער אז "ראה נתתי לפניך היום את החיים ואת הטוב" 168 צוזאמען מיטן היפך,

English translation 1115

it is understood,

איז מובן,

English translation 1116

that the fact that there is such a possibility specifically in this time is so that there should be "and you shall choose life",

אז דאס וואס ער איז פאראן אזא אפשריות בזמן הזה דוקא איז עס כדי עס זאל זיין "ובחרת בחיים",

English translation 1117

that one should utilize the interaction with the gentile in order to fulfill the aforementioned command of the Rambam.

מען זאל אויסנוצן דאס האבן צו טאן מיטן גוי אויף צו מקיים זיין דעם ציווי הנ"ל פון רמב"ם.

English translation 1118

And it can be said that this has opened up specifically in our time,

וואס י"ל אז דאס האט זיך אויפגעטאן בזמננו דוקא,

English translation 1119

because we are after the redemption of Yud-Tes Kislev,

וויבאלד מען האלט נאך דער גאולה פון י"ט כסלו,

English translation 1120

when the matter of "they will be sustained from Me" opened up,

וואס עס האט זיך אויפגעטאן דער ענין פון יתפרנסון מיני',

English translation 1121

the spreading of the wellsprings which brings "the master has come, the King Messiah",

הפצת המעיינות וואס ברענגט צו "אתי מר דא מלכא משיחא",

English translation 1122

therefore specifically now we have the ability to carry out the aforementioned ruling in the Rambam.

דעריבער האט מען דוקא יעצט די מעגלעכקייט צו אויספירן דעם פסק דין הנ"ל אין רמב"ם.

English translation 1123

And just as there is the matter of "I have set before you the life and the good etc. and you shall choose etc.",

וואס ע"ד ווי עס איז דא דער ענין פון "נתתי לפניך את החיים ואת הטוב גו' ובחרת גו'",

English translation 1124

the matter of choice regarding actual deed,

דער ענין בחירה בנוגע למעשה בפועל,

English translation 1125

the fulfillment of the Torah and its commandments,

קיום התורה ומצוותי',

English translation 1126

in which there was the "I have set before you",

וואס אין דעם איז געווען דער "נתתי לפניך",

English translation 1127

the giving of the Torah to Jews in the manner of "one who gives gives with a generous eye",

די נתינה פון תורה צו אידן באופן פון כל הנותן בעין יפה נותן 169,

English translation 1128

and as the Gemara says in Tractate Shabbat that "Anochi" is an acronym for "I Myself wrote and gave",

און ווי די גמרא זאגט אין מס' שבת 170 אז "אנכי" 171 איז ר"ת "אנא נפשי כתבית יהבית",

English translation 1129

in addition to this there is also the free choice regarding how to learn and understand Torah,

איז נוסף דערצו פאראן אויך די בחירה החפשית ווי צו לערנען און פארשטיין תורה,

English translation 1130

the revelation of aspects in Torah:

גילוי פנים בתורה:

English translation 1131

It can be a matter of "it becomes for him an elixir of life",

עס קען זיין אַן ענין פון "נעשית לו סם החיים",

English translation 1132

when he learns Torah for its own sake and reveals aspects in Torah according to the law,

ווען ער לערנט תורה לשמה און איז מגלה פנים בתורה כהלכה,

English translation 1133

and it can be the choice in the opposite,

און עס קען זיין די בחירה אין דעם היפך,

English translation 1134

until it becomes the opposite of "elixir of life"

ביז עס ווערט דער היפך פון "סם החיים"

English translation 1135

(as the Gemara says in Yoma).

(ווי די גמרא זאגט אין יומא 172).

English translation 1136

And so it can also be regarding the aforementioned ruling in the Rambam,

וואס אזוי קען דאך אויך זיין בנוגע דעם פסק הנ"ל אין רמב"ם,

English translation 1137

as above.

וכנ"ל.

English translation 1138

The truth is, however,

דער אמת איז אבער,

English translation 1139

that this is nothing more than a matter of trial,

אז דאס איז מערניט ווי אן ענין של נסיון,

English translation 1140

and the intention in this is –

און די כוונה בזה איז –

English translation 1141

that one should withstand the trial,

מען זאל ביישטיין דעם נסיון,

English translation 1142

and through this come to a very great elevation.

און דורכדעם צוקמען צו אן עילוי גדול ביותר.

English translation 1143

And as explained in the commentators on the Scripture,

וכמבואר במפרשי המקרא,

English translation 1144

the word "nisayon" has two interpretations:

אז דער ווארט "נסיון" האט צוויי פירושים:

English translation 1145

in addition to the simple interpretation,

נוסף צום פירוש כפשוטו,

English translation 1146

from the term of testing,

מלשון אויספרואוון,

English translation 1147

"for the Lord your God is testing you, etc.,"

"כי מנסה ה' אלקיכם אתכם גו'" 173,

English translation 1148

there is also the interpretation that "nisayon" is from the term of elevation

איז אויך פאראן דער פירוש 174 אז "נסיון" איז מלשון הרמה

English translation 1149

(like "a banner on the mountain"),

(ע"ד "נס הרים" 175),

English translation 1150

that is, through the fact that one stands in the trial, one is elevated,

ד.ה. אז דורך דעם וואס מען שטייט ביי דעם נסיון ווערט מען אויפגעהויבן,

English translation 1151

because one demonstrates through this that one can withstand all difficulties

ווייל מען באווייזט דורכדעם אז מען קען ביישטיין אלע שוועריקייטן

English translation 1152

(and as it is stated regarding Abraham our father,

(וע"ד ווי עס שטייט בנוגע צו אברהם אבינו,

English translation 1153

that because he withstood all the trials,

אז וויבאלד ער איז בייגעשטאנען אלע נסיונות,

English translation 1154

"and You found his heart faithful before You").

איז "ומצאת את לבבו נאמן לפניך" 176).

English translation 1155

And in the language of the verse –

ובלשון הכתוב –

English translation 1156

the intention in "the Lord your God is testing you" is "to know whether you love the Lord your God with all your heart and with all your soul."

אז די כוונה אין "מנסה 173 ה"א אתכם" איז "לדעת הישכם אוהבים את ה' אלקיכם בכל לבבכם ובכל נפשכם".

English translation 1157

That is, through withstanding the aforementioned trial regarding showing favoritism in Torah contrary to the law,

ד.ה. אז דורכן ביישטיין דעם נסיון האמור בנוגע צו גילוי פנים בתורה שלא כהלכה,

English translation 1158

one arrives at an even higher level.

קומט מען צו צו נאך א העכערער דרגא 177.

English translation 1159

And it may be said, in a possible manner,

ויש לומר בדרך אפשר,

English translation 1160

that this is what the Alter Rebbe intended to hint with that which, at the time he announced that "redemption was granted to him" regarding the spreading of the wellsprings outward,

אז דאס האט דער אלטער רבי געמיינט אנדייטן דערמיט וואס בשעת ער האט מודיע געווען אז "גאולה ניתנה לו" אויף הפצת המעיינות חוצה,

English translation 1161

he also wrote along with this that the miracle reached even to the ministers and the nations,

האט ער צוזאמען דערמיט אויך געשריבן אז דער נס האט דערגרייכט ביז צו די שרים און די עמים,

English translation 1162

that not only did they give him the leave and redemption,

אז ניט נאר זיי האבן אים געגעבן די חופשה וגאולה,

English translation 1163

but they themselves said "this was from the Lord."

נאר זיי האבן אליין געזאגט "מאת ה' היתה זאת".

English translation 1164

That is, that even though he had to reach them in order to be redeemed from imprisonment,

ד.ה. אז אע"פ וואס ער האט געדארפט צו זיי אנקומען כדי צו זיין נגאל מן המאסר,

English translation 1165

it was indeed in a manner like "an axe in the hand of the one who hews with it,"

ס'איז טאקע געווען באופן ווי א "גרזן ביד החוצב בו",

English translation 1166

but one had to reach the axe –

אבער מען האט געדארפט אנקומען צום גרזן –

English translation 1167

nevertheless, not only did they admit that "this was from God,"

איז אעפ"כ ניט נאר האבן זיי מודה געווען אז "מאת אלקים היתה זאת",

English translation 1168

but they said that it was "from the Lord!"

נאר זיי האבן געזאגט אז ס'איז געווען "מאת הוי'"!

English translation 1169

And as explained, the distinction in this in the commentators on the Scripture,

וכמבואר דער חילוק בזה אין מפרשי המקרא 178,

English translation 1170

regarding the "ruler of the dome" of the first exile

בנוגע דעם "מושל בכיפה" פון דעם ערשטן גלות 179

English translation 1171

(which is the root of all the exiles),

(וואס איז דער שורש לכל הגליות 180),

English translation 1172

Pharaoh king of Egypt,

פרעה מלך מצרים,

English translation 1173

that regarding the name Elokim he agreed,

אז בנוגע צו שם אלקים האט ער מסכים געווען,

English translation 1174

because "God will answer the welfare of Pharaoh,"

ווייל "האלקים יענה את שלום פרעה" 181,

English translation 1175

but when it comes to the name Havayah,

ווען עס קומט אבער צו שם הוי',

English translation 1176

he argues "I do not know the Lord" *181,

טענה'ט ער "לא ידעתי את הוי'" *181,

English translation 1177

because he has a connection only to the constellations and angels,

ווארום ער האט א שייכות בלויז צו די מזלות ומלאכים,

English translation 1178

and in the language of the verse "which the Lord your God has allotted to all the nations, etc."

ובלשון הכתוב 182 "אשר חלק ה' אלקיך אותם לכל העמים גו'".

English translation 1179

And this was the innovation of the redemption of the Alter Rebbe,

און דאס איז געווען דער חידוש פון דער גאולה פון אלטן רבי'ן,

English translation 1180

that the ministers said "this was from the Lord."

אז די שרים האבן געזאגט "מאת ה' היתה זאת".

English translation 1181

For since in the future to come there will be "and the glory of the Lord shall be revealed,"

ווארום היות אז לעתיד לבוא וועט זיין "ונגלה כבוד הוי'",

English translation 1182

which will also affect the nations of the world,

וואס דאס וועט פועל זיין אויך אויף אוה"ע,

English translation 1183

those of whom "and strangers shall stand and pasture your flocks,"

די וואס "ועמדו זרים ורעו צאנכם",

English translation 1184

therefore it must be evident also in the service now which is a preparation for this,

דעריבער דארף עס זיין ניכר אויך אין דער עבודה יעצט וואס איז א הכנה לזה,

English translation 1185

and in general this was opened in the redemption of the 19th of Kislev.

און בכללות האט זיך דאס אויפגעטאן בגאולת י"ט כסלו.

English translation 1186

And the lesson from this in actual deed is –

וואס די הוראה דערפון במעשה בפועל איז –

English translation 1187

that one must do everything that one can,

אז מען דארף טאן אלץ וואס מען קען,

English translation 1188

in order to effect among the nations of the world,

אויף צו פועל'ן ביי אוה"ע,

English translation 1189

among the ministers and peoples,

ביי די שרים ועמים,

English translation 1190

the recognition of the Supreme One,

די הכרה אין דעם אויבערשטן,

English translation 1191

through the observance of the seven commandments of the children of Noah.

דורכן קיום פון שבע מצוות בני נח.

English translation 1192

For as stated above,

ווארום כאמור לעיל,

English translation 1193

since in the future to come there will be "and the glory of the Lord shall be revealed and all flesh shall see, etc." –

וויבאלד אז לע"ל וועט זיין "ונגלה כבוד ה' וראו כל בשר גו'" –

English translation 1194

this cannot be in a manner that Jews should receive it as "bread of shame,"

קען דאך דאס ניט זיין באופן אז אידן זאלן קריגן אלס "נהמא דכיסופא" 183,

English translation 1195

and as the Gemara states a principle that "a person prefers one measure of his own to nine measures of his fellow,"

און ווי די גמרא זאגט א כלל אז "רוצה אדם בקב שלו מתשעה קבין של חבירו" 184,

English translation 1196

and for this reason the Supreme One established that a person should have a service corresponding to this also in his private service in preparation for the redemption.

און מטעם זה האט דער אויבערשטער איינגעשטעלט אז א איך זאל האבן אן עבודה שמעין זה אויך בעבודתו הפרטית בהכנה אל הגאולה.

English translation 1197

And this is also one of the reasons why it is established that one must engage in the settlement of the world,

וואס דאס איז אויך איינע פון די סיבות פארוואס עס איז איינגעשטעלט אז מען מוז זיך מתעסק זיין ביישובו של עולם,

English translation 1198

even in a place where there is not yet a single Jew –

ביז אפילו אין אן אָרט וואו עס געפינט זיך ניט דערווייל קיין איין און איינציקער איד –

English translation 1199

for the very fact that he has become acquainted with that place,

ווארום דאס גופא וואס ער האט זיך דערוואוסט פון דעם ארט,

English translation 1200

and conducts commerce with that place,

און פירט מסחר מיט דעם ארט,

English translation 1201

to the extent that he earns from the commerce with that place

ביז אז ער פארדינט פון דעם מסחר מיט אט-דעם ארט

English translation 1202

(and gives from the money to charity for holy matters),

(און גיט פון די געלט צדקה אויף דברים שבקדושה),

English translation 1203

he must also see to do all that depends on him so that that place should become a place of "He created it to be inhabited,"

דארף ער אויך זען צו טאן כל התלוי בו אז דער ארט זאל ווערן א מקום פון "לשבת יצרה",

English translation 1204

through the fact that there will be spread there in actuality the observance of the seven commandments of the children of Noah,

דורך דעם וואס עס וועט דארט נתפשט ווערן בפועל דער קיום פון שבע מצוות בני נח,

English translation 1205

with all their details.

עם כל הסעיפים שבהם.

English translation 1206

According to this, it is also understood that there is no question at all how it is that in the generations before this they did not occupy themselves with this.

לפי זה איז אויך מובן אז עס איז כלל קיין קשיא ניט ווי קומט עס אז בדורות שלפני זה האט מען זיך דערמיט ניט פארנומען.

English translation 1207

And additionally to this, that "we did not see is not a proof,"

ווארום נוסף לזה וואס "לא ראינו אינו ראי'" 185,

English translation 1208

and even though one is not obligated to tell everyone who seeks difficulties and seeks to create hardships in the dissemination of Judaism –

און אע"פ וואס מען איז ניט מחוייב דערציילן יעדערן וואס זוכט קושיות און זוכט מאכן שוועריקייטן אין הפצת היהדות –

English translation 1209

all the matters of how Jews conducted themselves in the generations before us regarding this matter,

כל הענינים ווי אידן האבן זיך געפירט אין די דורות שלפנ"ז בנוגע לענין זה,

English translation 1210

they nevertheless had mercy on him and included it also in the Torah

האט מען אבער אויף אים רחמנות געהאט און דאס אריינגעשטעלט אויך אין תורה

English translation 1211

(which is one Torah for all of us),

(וואס תורה אחת לכולנו),

English translation 1212

as printed in the books of the halachic decisors of Israel.

ווי אפגעדרוקט אין ספרי פוסקי ישראל.

English translation 1213

And as it is already printed in several books of responsa

און ווי עס איז שוין געדרוקט בכמה ספרי שו"ת

English translation 1214

(following the Rambam)

(וואס נאכן רמב"ם)

English translation 1215

regarding the aforementioned halacha in the Rambam and its commentaries,

בנוגע צו דער הלכה הנ"ל אין רמב"ם והפירושים שבה,

English translation 1216

and the main thing is the actual practice –

און דער עיקר איז דער מעשה רב –

English translation 1217

we know about the efforts of the true great ones of Israel regarding the dissemination of the Seven Noahide Laws,

מען ווייס וועגן דער השתדלות פון אמת'ע גדולי ישראל בנוגע צו הפצת שבע מצוות בני נח,

English translation 1218

and how they transmitted it in a manner that "from them they will see and so they will do."

און ווי זיי האבן דאס איבערגעגעבן באופן אז "מהם יראו וכן יעשו" 186.

English translation 1219

So additionally to this,

איז נוסף לזה,

English translation 1220

as mentioned,

כאמור,

English translation 1221

in present times the situation is that we have to deal with non-Jews incomparably more than in times past.

איז היינטיקע צייטן דער מצב אז מען האט סיי ווי צו טאן מיט גוים מער שלא בערך ווי בזמנים שעברו.

English translation 1222

So although we indeed know of the principle of "Adorn yourself first and then adorn others" –

איז הגם אז מ'ווייס טאקע פונעם כלל פון "קשוט עצמך ואח"כ קשוט אחרים" 187 –

English translation 1223

this, however, is not relevant to our matter.

דאס איז אבער ניט נוגע לעניננו.

English translation 1224

[For the claim of "Adorn yourself first, etc." is made by those "who reveal faces in the Torah not according to the halacha" also regarding influencing another Jew!

[וואס די טענה פון "קשוט עצמך תחילה כו'" ווערט גע'טענה'ט דורך די "מגלה פנים בתורה שלא כהלכה" אויך בנוגע צו משפיע זיין אויף א צווייטן אידן!

English translation 1225

He does not like the conduct of another Jew,

אים געפעלט ניט ווי עס איז די הנהגה פון א צווייטן אידן,

English translation 1226

so it says "And you shall love your neighbor as yourself" –

אזוי עס שטייט "ואהבת לרעך כמוך" –

English translation 1227

he immediately begins with difficulties,

הויבט ער אן גלייך מיט קשיות,

English translation 1228

that "your neighbor" specifically means the one who is "your neighbor in Torah and mitzvot";

אז "רעך" מיינט דוקא דעם וואס איז "רעך בתומ"צ";

English translation 1229

the Ramak writes about the virtue of drawing close the wicked, and especially "one who teaches Torah to the son of an ignoramus," about whom the Gemara says that regarding him it states "If you bring forth the precious from the vile, etc."!

דער רמ"ק שרייבט 188 וועגן דער מעלה פון קירוב רשעים 189 ובפרט "המלמד את בן עם הארץ תורה" אויף וועמען די גמרא 190 זאגט אז אויף דעם שטייט 191 "אם תוציא יקר מזולל גו'"!

English translation 1230

That is, it is speaking about a father,

ד.ה. עס רעדט זיך וועגן א פאָטער,

English translation 1231

and the father has money,

און דער פאָטער האט געלט,

English translation 1232

and upon him there is the obligation of "And you shall teach them to your son" –

און אויף אים איז פאראן דער חיוב פון "ושננתם לבנך" 192 –

English translation 1233

nevertheless the Gemara says,

אעפ"כ זאגט די גמרא,

English translation 1234

that regarding the one who "teaches Torah to the son of an ignoramus," it states about him "You bring forth the precious from the vile"!

אז דער וואס איז "מלמד את בן עם הארץ תורה" שטייט אויף אים "תוציא יקר מזולל"!

English translation 1235

And especially in our time it is not speaking about an actual glutton,

ובפרט אז בזמננו רעדט זיך ניט וועגן א זולל ממש,

English translation 1236

but about a "captured infant among the nations,"

נאר וועגן א "תינוק שנשבה לבין העכו"ם",

English translation 1237

an infant who knows of no other conduct,

א תינוק וועלכער ווייס ניט פון קיין אנדער הנהגה,

English translation 1238

because he has not seen it at all

ווארום ער האט עס אינגאנצן ניט געזען

English translation 1239

(as is known what the Gemara says in Shabbat regarding a captured infant among the nations, that this is even more than an unavoidable circumstance,

(וכידוע וואס די גמ' זאגט אין שבת 193 בנוגע תינוק שנשבה לבין העכו"ם אז דאס איז נאכמער ווי אונס,

English translation 1240

because he knows nothing at all of the essence of Shabbat and the labors of Shabbat, etc., etc.)].

ווארום ער ווייס כלל ניט פון עיקר שבת ומלאכות שבת וכו' וכו')].

English translation 1241

For when we see,

ווארום בשעת מען זעט,

English translation 1242

that regarding physical livelihood, specifically in recent times the possibility has been opened before many that they should have dealings with non-Jews,

אז בנוגע צו פרנסה גשמית האט מען דוקא בזמן האחרון געעפנט די מעגלעכקייט בפני כמה וכמה זיי זאלן האבן צו טאן מיט גוים,

English translation 1243

to the extent that they have been placed in the world of commerce or in the world of governance of the state or the "state" or the city –

ביז אז מ'האט זיי אוועקגעשטעלט אין עולם המסחר אדער אין עולם הנהגת המדינה אדער ה"סטייט" אדער העיר –

English translation 1244

surely the intention in this was that they should there act and influence not only regarding their own benefit and the like

איז דאך זיכער די כוונה בזה געווען זיי זאלן דארטן טאן און משפיע זיין ניט נאר בנוגע לטובת עצמו וכיו"ב

English translation 1245

("Be a ruler over us"),

("קצין תהי' לנו" 194),

English translation 1246

but also bring good to that place of settlement and to all who are found in that place of settlement,

נאר אויך ברענגען א טובה פאר דעם מקום יישוב ולכל הנמצאים במקום ישוב זה,

English translation 1247

which is through the Seven Noahide Laws.

וואס דאס ווערט דורך די שבע מצוות בני נח.

English translation 1248

Which is very easy to connect and explain also to the animal soul,

וואס דאס איז זייער גרינג צו מקשר זיין ומסביר זיין אויך צו דער נפש הבהמית,

English translation 1249

because "for in its peace shall be peace for you."

ווייל "כי בשלומה יהי' לכם שלום".

English translation 1250

And this is what the Alter Rebbe added and made of it a great elaboration both in quantity and

און דאס איז וואס דער אלטער רבי האט מוסיף געווען און געמאכט דערפון אן אריכות גדולה סיי בכמות סיי

English translation 1251

(and even more)

(און נאכמער)

English translation 1252

in quality in his aforementioned letter –

באיכות במכתבו הנ"ל –

English translation 1253

One should know,

מען זאל וויסן,

English translation 1254

that the redemption of Yud-Tes Kislev is not only that "freedom was granted to him" and they freed him and permitted him to disseminate the wellsprings outward,

אז די גאולה פון י"ט כסלו איז ניט נאר וואס "חופשה ניתנה לו" און מ'האט אים באפרייט און ערלויבט מפיץ זיין מעיינות חוצה,

English translation 1255

but it is connected with the entire nation in that country,

נאר זי איז פארבונדן מיטן גאנצן עם שבמדינה ההיא,

English translation 1256

with those who stand at their head –

מיט העומדים בראשם –

English translation 1257

the ministers of the state,

שרי המדינה,

English translation 1258

to the extent that "they answered and said" as per the language of the letter –

ביז אז "ענו ואמרו" כלשון המכתב –

English translation 1259

(which means "in a loud voice,"

(וואס דאס מיינט "בקול רם",

English translation 1260

as is known that "and they answered and said" means "in a loud voice")

כידוע 195 אז "וענו ואמרו" מיינט "בקול רם")

English translation 1261

with the entire storm of "and they answered and said,"

מיטן גאנצן שטורעם פון "וענו ואמרו",

English translation 1262

that "from Hashem was this,"

אז "מאת הוי' היתה זאת",

English translation 1263

that it was a revelation of "from Hashem,"

אז ס'איז געווען א גילוי פון "מאת ה'",

English translation 1264

until it was drawn forth "in the land"

ביז דאס איז נמשך געווארן "בארץ"

English translation 1265

(as he says several times in that letter that the miracle was "within the land"),

(ווי ער זאגט כמה פעמים אין דעם בריוו אז דער נס איז געווען "בקרב הארץ"),

English translation 1266

which is a "foretaste" and "taste" of the revelation that will be in the future to come,

וואס דאס איז א "מעין" ו"טעימה" פון דעם גילוי וואס וועט זיין לעתיד לבוא,

English translation 1267

when "the glory of Hashem shall be revealed,"

ווען ונגלה כבוד הוי',

English translation 1268

"and all flesh together shall see that the mouth of Hashem has spoken"

וראו כל בשר יחדיו כי פי הוי' דיבר"

English translation 1269

(and not only the name Elokim),

(און ניט נאר שם אלקים),

English translation 1270

because this is a part and the purpose of the dissemination of the wellsprings outward.

ווארום דאס איז א חלק און דער תכלית פון הפצת המעיינות חוצה.

English translation 1271

And accordingly it is understood,

ובמילא איז מובן,

English translation 1272

so at the time when the letter reaches someone,

אז בשעת דער בריוו דערגייט צו אימעצן,

English translation 1273

and especially when one stands at Yud Tes Kislev,

ובפרט אז מען שטייט בי"ט כסלו,

English translation 1274

which is a day of merit,

וואס איז א יום זכאי,

English translation 1275

and as mentioned above

וכאמור לעיל

English translation 1276

(section D),

(סעיף ד),

English translation 1277

that each and every year additional strength is added to this "day of merit" which is renewed with greater vigor and strength) –

אז מידי שנה בשנה ווערט נתוסף אין דעם תוקף פון דעם "יום זכאי" וואס ווערט נתחדש ביתר שאת וביתר עז) –

English translation 1278

it must arouse him even more,

דארף עס נאכמער מעורר זיין,

English translation 1279

that he should engage in the matter of spreading the Seven Commandments of the Sons of Noah in the world.

ער זאל טאן אין דעם ענין פון הפצת שבע מצוות בני נח בעולם.

English translation 1280

That is to say, that in addition to what he must learn from the matter of "He redeemed in peace,"

ד.ה. אז נוסף דערצו וואס ער דארף אפלערנען פון דעם ענין פון "פדה בשלום",

English translation 1281

that he must act in pleasant ways, in ways of peace to draw close Jews,

אז ער דארף טאן בדרכי נועם בדרכי שלום אויף מקרב זיין אידן,

English translation 1282

until in the manner of "for many were with me,"

ביז באופן פון "כי ברבים היו עמדי",

English translation 1283

that even those who had war with him,

אז אפילו די וואס האבן מיט אים מלחמה געהאט,

English translation 1284

make peace

מאכן שלום

English translation 1285

(like the simple interpretation –

(ע"ד הפירוש הפשוט –

English translation 1286

that the people of Avelom who had war with David prayed for David's victory,

אז אנשי אבלום וואס האבן מלחמה געהאט מיט דוד'ן האבן מתפלל געווען לנצחונו של דוד,

English translation 1287

as it is stated in the Yerushalmi) –

ווי עס שטייט אין ירושלמי 196) –

English translation 1288

it should also effect in this "many" of "the public domain,"

זאל עס אויך פועל'ן אין דעם "ברבים" פון "רשות הרבים",

English translation 1289

also among those who are found in the actual public domain,

אויך ביי די וואס געפינען זיך אין רשות הרבים ממש,

English translation 1290

the nations of the world.

אומות העולם.

English translation 1291

And in actual deed –

ובמעשה בפועל –

English translation 1292

each one should utilize his standing and situation to engage in spreading the Seven Commandments of the Sons of Noah,

יעדערער זאל אויסנוצן זיין מעמד ומצב אויף צו טאן בהפצת שבע מצוות בני נח,

English translation 1293

since each one has the ability to engage in this –

וואס וויבאלד אז יעדערער האט די מעגלעכקייט אויף טאן אין דעם –

English translation 1294

and in the language of the Rambam *196 "the permission and capability is given to every person" –

ובלשון הרמב"ם *196 "הרשות והיכולת נתונה לכל אדם" –

English translation 1295

it is certain that if only one wants to utilize it, one can do this in actual deed.

איז זיכער אז אויב נאר מען וויל עס אויסנוצן קאן מען דאס טאן במעשה בפועל.

English translation 1296

And in continuation of the above, there comes an additional arousal in this matter about which we have spoken many times regarding the matter of the education of each child and all children in this country,

ובהמשך להנ"ל קומט צו א תוספת התעוררות אין דעם ענין וואס מען האט גערעדט כמה וכמה פעמים בנוגע דעם ענין החינוך פון יעדן קינד און אלע קינדער במדינה זו,

English translation 1297

and especially Jewish children,

ובפרט אידישע קינדער,

English translation 1298

who for whatever strange reason it may be, even in this country most of them go to "public schools"

וואס מאיזה סיבה משונה שתהי' איז אפילו במדינה זו גייען רובם אין "פאבליק-סקולס"

English translation 1299

(not to religious schools) –

(ניט אין בתי ספר דתיים) –

English translation 1300

which is an absolute and definite necessity:

וואס איז א הכרח גמור לגמרי ובהחלט:

English translation 1301

It is a must,

עס איז א מוז,

English translation 1302

and a matter of actual life-threatening danger,

און אן ענין פון פיקוח נפשות ממש,

English translation 1303

both spiritually and physically –

סיי ברוחניות און סיי בגשמיות –

English translation 1304

each one should do all that depends on him so that the word of G-d should reach these children,

יעדערער זאל טאן כל התלוי בו אז צו די קינדער זאל דערגרייכן דבר הוי',

English translation 1305

through the introduction of a matter of prayer at the beginning of the day!

דורכדעם וואס מען וועט איינפירן אן ענין של תפילה בתחילת היום!

English translation 1306

That the ability for this has been given specifically in our time,

וואס מען האט געגעבן די מעגלעכקייט לזה דוקא בזמננו,

English translation 1307

when there has been a change regarding the situation as it was several years prior to this,

ווען עס איז געווארן א שינוי לגבי דעם מצב ווי ער איז געווען מיט עטלעכע יאר לפנ"ז,

English translation 1308

when at that time it was contrary to the will of those "standing at the head,"

וואס דעמולט איז עס געווען היפך הרצון פון די "עומדים בראש",

English translation 1309

but now the situation has changed and they want to assist in this,

משא"כ יעצט איז נשתנה המצב און זיי ווילן מסייע זיין בזה,

English translation 1310

also those from the nations of the world,

אויך די פון אומות העולם,

English translation 1311

up to the one who stands at the head of the country!

ביז צו דעם וואס איז עומד בראש המדינה!

English translation 1312

It is self-understood that "your destroyers and your ruiners will come from you,"

זעלבסטפארשטענדלעך אז "מהרסיך ומחריביך ממך יצאו" 197,

English translation 1313

there come, G-d forbid, Jews,

קומען צוגיין ר"ל אידן,

English translation 1314

who are "captured among the nations,"

וואס זיינען "נשבו לבין העכו"ם",

English translation 1315

and they distort this and want to prevent it and claim that through this one interferes with the "Constitution" etc. etc.

און פארדרייען דאס און ווילן דאס מונע זיין און טענה'ן אז דורכדעם פארטשעפעט מען זיך מיט דער "קאָנסטיטושאן" וכו' וכו'.

English translation 1316

It has already been explained several times,

האט מען שוין מסביר געווען כמה פעמים,

English translation 1317

that this has no connection to the "Constitution,"

אז דאס האט קיין שייכות ניט צו דער "קאָנסטיטושאן",

English translation 1318

because here it is about a "moment of silence"!

ווארום דא רעדט זיך וועגן א "רגע של שתיקה"!

English translation 1319

That is to say, not that one should say something,

ד.ה. ניט מ'זאל עפעס זאגן,

English translation 1320

because then the question arises what should one say,

וואס דעמולט ווערט די שאלה וואס זאל מען זאגן,

English translation 1321

and from whom will the child hear what to say etc. –

און פון וועמען וועט דער קינד הערן וואס צו זאגן וכו' –

English translation 1322

because here it is only about this,

ווארום דא רעדט זיך בלויז וועגן דעם,

English translation 1323

that a child should know,

אז א קינד זאל וויסן,

English translation 1324

that the first thing he does each day upon coming to school is,

אז די ערשטע זאך וואס ער טוט בכל יום בבואו לבית הספר איז,

English translation 1325

that he has a "moment" when he must reflect. Consequently,

אז ער האט א "מאָמענט" ווען ער דארף זיך פארטראכטן. במילא,

English translation 1326

before he goes to school,

איידער ער גייט אין בית הספר,

English translation 1327

he will ask his father or mother or grandmother or grandfather –

וועט ער פרעגן ביי זיין פאטער אדער מוטער אדער באבע אדער זיידע –

English translation 1328

what should he think during these sixty seconds.

וואס זאל ער טראכטן אין די זעכציק סעקונדעס.

English translation 1329

When that one comes and begins to shout "Constitution" etc. –

בשעת יענער קומט צוגיין און הויבט אן שרייען "קאנסטיטושאן" וכו' –

English translation 1330

one can ask him:

קען מען ביי אים פרעגן:

English translation 1331

Why are you so agitated;

וואס קאָכסטו זיך אזוי;

English translation 1332

the president of the country does not object to it,

דעם פרעזידענט פון דעם מדינה הארט עס ניט,

English translation 1333

and specifically you,

און דוקא דו,

English translation 1334

who usually argue "you are the smallest of all the nations" that one must not bother and provoke the gentiles

וואס בדרך כלל טענה'סטו "אתם המעט מכל העמים" 198 אז מען טאר זיך ניט טשעפען און רייצן מיט גוים

English translation 1335

(do not provoke the nations)

(אל תתגרו באומות)

English translation 1336

and one must follow the "majority" –

און מען דארף גיין נאך דער "מאדזשאריטי" –

English translation 1337

specifically you go against the president of the country,

דוקא דו גייסט אנטקעגן דעם נשיא המדינה,

English translation 1338

and you tell the president of the country that he wants to do something contrary to the "Constitution,"

און זאגסט דעם נשיא המדינה אז ער וויל טאן א זאך היפך ה"קאנסטיטושאן",

English translation 1339

the "Constitution" based on which he was elected! And with this you demonstrate your breadth and greatness,

די "קאנסטיטושאן" על יסוד פון וועלכער מען האט אים אויסגעקליבן! און דערמיט באווייזטו דיין ברייטקייט און גרויסקייט,

English translation 1340

that you are a person who is not impressed by this,

אז דו ביסט א מענטש וואס ווערט ניט נתפעל דערפון,

English translation 1341

because this has a connection to politics...

ווארום דאס האט א שייכות צו פאליטיק...

English translation 1342

And one tells him:

און מען זאגט אים:

English translation 1343

You are "sworn and standing from Mount Sinai"! Before you were born in the "United States" you were already at Mount Sinai,

דו ביסט "מושבע ועומד מהר סיני" 199! איידער דו ביסט געבארן געווארן אין "ארצות הברית" ביסטו שוין געווען ביי הר סיני,

English translation 1344

and there you were commanded that you should fulfill Torah and commandments,

און דארט האט מען דיר אנגעזאגט דו זאלסט מקיים זיין תורה ומצוות,

English translation 1345

and this is your "Constitution"!

און דאס איז דיין "קאנסטיטושאן"!

English translation 1346

And this is such a "constitution" in which there are no "amendments" possible,

און דאס איז אזא "קאנסטיטושאן" אין וועלכער עס איז ניט שייך קיינע "אמענדמענט'ס",

English translation 1347

because "this Torah shall not be exchanged"!

ווארום "זאת התורה לא תהי' מוחלפת"!

English translation 1348

And despite all this you go to wage war with Torah! Is it possible?!

און למרות כל זה גייסטו מלחמה האבן מיט תורה! היתכן?!

English translation 1349

And as mentioned,

וכאמור,

English translation 1350

in order to make the matter easier,

כדי צו לייכטער מאכן דעם ענין,

English translation 1351

since it is a darkness of exile,

וויבאלד עס איז א חושך הגלות,

English translation 1352

so that also the "captured infants among the nations" should be able to pass through it –

איז כדי אויך די "תינוקות שנשבו לבין העכו"ם" זאלן דאס דורכלאזן –

English translation 1353

they say that here it is speaking about a moment of silence!

זאגט מען אז דא רעדט זיך וועגן א רגע של שתיקה!

English translation 1354

So when it will speak about his child,

איז בשעת עס וועט זיך רעדן וועגן זיין קינד,

English translation 1355

he should tell him that he should think about "righteousness and justice",

זאל ער אים אנזאגן אז ער זאל טראכטן וועגן "צדק ויושר",

English translation 1356

about the "seven commandments of the children of Noah";

וועגן "שבע מצוות בני נח";

English translation 1357

because he is a Jewish child –

ווארום ער איז א אידיש קינד –

English translation 1358

but his father does not want

אבער זיין פאטער וויל ניט

English translation 1359

(for various and sundry reasons)

(מסיבות שונות ומשונות)

English translation 1360

to study Torah with him,

מיט אים לערנען תורה,

English translation 1361

or the mother does not want,

אדער די מוטער וויל ניט,

English translation 1362

and they do not want him to pray to God –

און זיי ווילן ניט אז ער זאל מתפלל זיין להשם –

English translation 1363

then he should think about righteousness and justice!

טא זאל ער טראכטן וועגן צדק ויושר!

English translation 1364

This is a "moment of silence",

דאס איז א "רגע של שתיקה",

English translation 1365

so that your child

איז אז דיין קינד

English translation 1366

(a boy or a girl)

(א אינגעלע אדער א מיידעלע)

English translation 1367

will ask you what he should think about during the sixty moments –

וועט ביי דיר פרעגן וואס ער זאל טראכטן במשך די זעכציק רגעים –

English translation 1368

tell him he should think about "do not steal",

זאגט אים ער זאל טראכטן וועגן "לא תגנוב",

English translation 1369

"do not rob",

"לא תגזול",

English translation 1370

"do not lie",

"לא תשקר" 200,

English translation 1371

with all the other matters that are the content of the seven commandments of the children of Noah

מיט די אלע אנדערע ענינים וואס זיינען דער תוכן פון שבע מצוות בני נח

English translation 1372

(and as is known what the Gemara says in Sanhedrin,

(וכידוע וואס די גמרא זאגט אין סנהדרין,

English translation 1373

that the count of "seven" is only regarding negative commandments,

*200 אז דער מנין פון "שבע" איז בלויז בנוגע מצות ל"ת,

English translation 1374

but regarding positive commandments there are many more).

אבער מצות עשה איז פאראן א סאך מערער).

English translation 1375

Consequently it is also not in contradiction with the "constitution",

במילא איז עס אויך ניט בסתירה מיט דער "קאנסטיטושאן",

English translation 1376

because here they do not mix "religion" etc.,

ווארום דא מישט מען ניט צוזאמען "רעלידזשאן" וכו',

English translation 1377

rather they speak only about a moment of silence.

נאר מען רעדט בלויז וועגן א רגע של שתיקה.

English translation 1378

The "teacher" and "principal" must not interfere at all regarding what the child should think –

דער "טיטשער" און "פרינציפל" דארפן זיך אינגאנצן ניט מישן בנוגע וואס דער קינד זאל טראכטן –

English translation 1379

that his parents will tell him.

דאס וועלן אים זאגן זיינע עלטערן.

English translation 1380

And since he was born and raised by his parents –

און וויבאלד אז ער איז געבארן געווארן און געהאָדעוועט געווארן דורך זיינע עלטערן –

English translation 1381

they will surely tell him to think during the action about good things...

וועלן זיי זיכער אים זאגן ער זאל טראכטן בשעת מעשה וועגן גוטע זאכן...

English translation 1382

He will merit –

וועט ער זוכה זיין –

English translation 1383

the father and mother will speak with him about the Creator of the world and its Leader;

וועלן מיט אים דער פאטער און די מוטער רעדן וועגן דעם בורא העולם ומנהיגו;

English translation 1384

and if, heaven forbid, they find themselves in such darkness that they are afraid of that –

און אויב ר"ל זיי געפינען זיך אין אזא חושך אז זיי האבן דערפאר מורא –

English translation 1385

they will speak with him

וועלן זיי מיט אים רעדן

English translation 1386

(since "all Israel are presumed to be of kosher lineage")

(וויבאלד אז "כל ישראל בחזקת כשרות")

English translation 1387

at least that he should think about "do not steal" and the like.

עכ"פ ער זאל טראכטן וועגן "לא תגנוב" וכיו"ב.

English translation 1388

What does this matter to the child?

וואס איז דאס נוגע דעם קינד?

English translation 1389

The child needs to know,

דער קינד דארף וויסן,

English translation 1390

that even before he learns "arithmetic" and the rest of the wisdoms and knowledge that they give him in school –

אז נאך איידער ער לערנט "חשבון" ושאר החכמות וידיעות וואס מ'גיט אים אין בית הספר –

English translation 1391

that this is not the main thing,

אז דאס איז ניט דער עיקר,

English translation 1392

it comes only as a secondary matter,

דאס קומט בלויז אלס א צווייטע זאך,

English translation 1393

and the main thing is,

און דער עיקר איז,

English translation 1394

that it should be "He created it to be inhabited"!

עס זאל זיין דער "לשבת יצרה"!

English translation 1395

He finds himself in a world that needs to be a place of settlement,

ער געפינט זיך אין וועלט וואס דארף זיין א מקום ישוב,

English translation 1396

consequently there must be "do not steal" and "do not rob" and "do not lie" etc.

במילא מוז זיין "לא תגנוב" און "לא תגזול" און "לא תשקר" וכו'.

English translation 1397

And in addition to this –

ונוסף לזה –

English translation 1398

through the fact that he will think about these matters,

איז דורכדעם וואס ער וועט טראכטן וועגן אט-די ענינים,

English translation 1399

which he thinks about them because they are the "human rights"

וואס ער טראכט וועגן זיי דערפאר וואס דאס זיינען די "יומען רייטס"

English translation 1400

(with yet several various and sundry names that they call it,

(מיט נאך כמה וכמה שמות שונים ומשונים וואס מען רופט עס אָן,

English translation 1401

only they are afraid to mention the name of the Most High,

נאר מ'האט מורא דערמאנען דעם אויבערשטנ'ס נאמען,

English translation 1402

so that it should be "the name of Heaven frequent in the mouths of the creatures",

עס זאל זיין "שם שמים שגור בפי הבריות",

English translation 1403

as Rashi brings that this was already in the days of the Patriarchs) –

ווי רש"י ברענגט 201 אז דאס איז געווען נאך בימי האבות) –

English translation 1404

ultimately "the light within it returns them to the good"!

איז סוף סוף "המאור שבה מחזירן למוטב"!

English translation 1405

And in any case the child will know,

ובכל אופן וועט דער קינד וויסן,

English translation 1406

that even before he learns things from which he can afterwards make a "career" and livelihood and honor –

אז נאך איידער ער לערנט זאכן פון וועלכע ער קען דערנאך מאכן א "קארייער" און פרנסה וכבוד –

English translation 1407

he must remember that he may not take what belongs to another child or deceive another child.

דארף ער געדענקען אז ער טאר ניט צונעמען דאס וואס געהערט צו א צווייטן קינד אדער אפנארן א צווייטן קינד.

English translation 1408

And he may not do it not

און ער טאר עס ניט טאן ניט

English translation 1409

(only)

(נאר)

English translation 1410

because he is afraid that they will punish him –

דערפאר וואס ער האט מורה אז מען וועט אים מעניש זיין –

English translation 1411

rather because this is righteousness and justice etc.

נאר דערפאר וואס דאס איז צדק ויושר וכו'.

English translation 1412

And therefore it is appropriate to do it specifically at the beginning of the day,

און דעריבער איז עס מתאים צו טאן דוקא בתחילת היום,

English translation 1413

i.e., immediately upon his arrival at school,

ד.ה. גלייך בבואו לבית הספר,

English translation 1414

because the situation in this country is,

ווארום דער מצב במדינה זו איז,

English translation 1415

that the main education is not at home but at school,

אז דער עיקר החינוך איז ניט בביתו נאר בבית הספר,

English translation 1416

i.e., the atmosphere and the spiritual standing and situation in the school.

ד.ה. די אווירה און דער רוחניות'דיקער מעמד ומצב אין דעם בית הספר.

English translation 1417

Because at the beginning of the day he is fresh,

וואס בתחילת היום איז ער פריש,

English translation 1418

and in the language of the Mishnah "new paper",

ובלשון המשנה 202 "נייר חדש",

English translation 1419

consequently everything that he learns becomes engraved in him in a special way;

במילא ווערט אלץ וואס ער לערנט ביי אים איינגעקריצט באופן מיוחד;

English translation 1420

in contrast to the things that he learns after midday

משא"כ די זאכן וואס ער לערנט לאחרי חצות היום

English translation 1421

(in the afternoon),

(אחרי הצהרים),

English translation 1422

when he is tired,

ווען ער איז פארמאטערט,

English translation 1423

or what they teach him in "Sunday school" etc.

אדער וואס מען לערנט מיט אין אין "סאנדיי סקול" וכו'

English translation 1424

(even there they teach him nothing)

(ביז אפילו דארט לערנט מען מיט אים גארניט)

English translation 1425

does not have the same effect.

האט עס ניט די זעלבע השפעה.

English translation 1426

And in particular, then there was already a breakthrough,

ובפרט אז ס'איז שוין געווען א פריצת דרך,

English translation 1427

a breakthrough,

א דורכבראך,

English translation 1428

and it had already been decided in a certain place in the United States,

און מ'האט שוין אפגע'פסק'נט במקום מסויים אין ארצות הברית,

English translation 1429

that they should permit the matter of a "moment of silence";

אז מען זאל ערלויבן דעם ענין פון "רגע של שתיקה";

English translation 1430

only others interfere

נאר עס מישן זיך אריין אנדערע

English translation 1431

(and the beginning of this is specifically from Jews)

(און די התחלה בזה איז דוקא מצד אידן)

English translation 1432

and oppose it with a "silken soup",

און טוען דאס אָן אין א "זיידענע זופעצע",

English translation 1433

claiming that one must go in the path of justice and righteousness and not falsify the "Constitution" etc.

טענה'נדיק אז מען דארף גייען בדרך הצדק והיושר און ניט פארשווינדלען די "קאָנסטיטושאן" וכו'.

English translation 1434

It has no connection with falsifying the "Constitution",

עס האט ניט קיין שייכות מיט שווינדלען מיט דער "קאָנסטיטושאן",

English translation 1435

because a moment of silence is entirely not in contradiction to this,

ווארום א רגע של שתיקה איז אינגאנצן ניט בסתירה לזה,

English translation 1436

and further one could elaborate on this etc.,

ועוד יש להאריך בזה וכו',

English translation 1437

The problem is that they find themselves so much in exile among the nations –

די פראבלעם איז וואס זיי געפינען זיך אויף אזויפיל אין גלות בא גוי'אישקייט –

English translation 1438

that one is afraid to show a movement that could be interpreted as doing it because he belongs to the "one nation" whose "religion is different from all nations...

אז מ'האט מורא באווייזן א תנועה וואס מען קען אויסטייטשן אז ער טוט עס ווייל ער געהערט צו דעם "עם אחד" וואס "דתיהם שונות מכל עם...

English translation 1439

" 203

English translation 1440

(and especially having the excuse,

(ובפרט האבנדיק דעם תירוץ,

English translation 1441

that he is "scattered and dispersed among the nations").

אז ער איז "מפוזר ומפורד בין העמים" 203).

English translation 1442

And regarding the matter, and it is the main point:

ובנוגע למולע והוא העיקר:

English translation 1443

Now there is a special opportune time for this matter, that one should be able to introduce the matter of a "moment of silence" in the schools,

יעצט דעם ענין איז פאראן א שעת הכושר מיוחדת מען זאל קענען איינפירן דעם ענין פון "רגע של שתיקה" אין די בתי הספר,

English translation 1444

consequently everyone must do everything that depends on him and according to his ability in the appropriate manner –

במילא דארף יעדערער טאן כל התלוי בו וכפי יכלתו באופן המתאים –

English translation 1445

that they should implement it,

מען זאל עס דורכפירן,

English translation 1446

Both in those schools where Jewish children study,

סיי אין אזויפילע בתי ספר וואו עס לערנען אידישע קינדער,

English translation 1447

and in schools where non-Jewish children study,

סיי אין בתי ספר וואו עס לערנען ניט אידישע קינדער,

English translation 1448

because also regarding them there is the command of "to compel all inhabitants of the world etc."

ווארום אויך בנוגע זיי איז פאראן דער ציווי פון "לכוף כל באי עולם וכו'".

English translation 1449

And they should know,

און זיי זאלן וויסן,

English translation 1450

that the beginning of the day does not start with what is more important, which is also "a person does not know with what he will earn" in the future,

אז התחלת היום הויבט זיך אן ניט מיט דעם וואס וואס וויכטיגער וועלכע איז אויך דאך "אין אדם יודע במה משתכר" 204 בעתיד,

English translation 1451

which in this time is also "a person does not know what a day will bring etc."

וואס בזמן הזה איז אויך דאך "אין אדם יודע מה ילד יום וכו'"

English translation 1452

(and this is not the place to elaborate on this) –

(ואין כאן המקום להאריך בזה) –

English translation 1453

rather he should know that the beginning of the day for the entire day is because he begins to do in a natural way matters that bring livelihood,

נאר ער זאל וויסן אז התחלת היום בכל היום כולו איז דערימס וואס ער הויבט אן אויף ער זאל טון בדרך הטבע ענינים המביאים לפרנסה,

English translation 1454

it must be "you shall not steal" "you shall not rob" and "you shall not lie",

דארף זיין "לא תגנוב" "לא תגזול" און "לא תשקר",

English translation 1455

and in pleasant ways and in ways of peace –

ובדרכי נועם ובדרכי שלום –

English translation 1456

redeem peace etc. etc.

פדה בשלום וכו' וכו'.

English translation 1457

And in particular, since there was already the opening in the matter in one of the "States"

ובפרט אז עס איז שוין געווען די פתיחה בדבר איז איינעם פון די "סטייטס"

English translation 1458

(or more than one) –

(אדער מער ווי איינעם) –

English translation 1459

it is even more fitting to do more to utilize the opportunity and in the manner that the Gemara says in Ketubot "as it is proper for me to do",

איז אייכטער נאכמער צו טון האמער צו אויסנוצן די געלעגנהייט און באופן ווי די גמרא זאגט אין כתובות 205 "כדבעי' לי' למעבד" 206,

English translation 1460

and not only out of fear,

און ניט בלויז פון מורא וועגן,

English translation 1461

and especially with the known reasoning etc.

ובמיוחד בסברא הידועה וכו'.

English translation 1462

As the proof is that the aforementioned actions should help the matter of "and I will grant peace",

ווי דער ראי' איז די פעולות האמורות זאלן צוהיילפן דעם ענין פון "ונתתי שלום" 206,

English translation 1463

through spreading justice and righteousness in their simple sense among all the nations of the world.

דורכדעם וואס מען וועט מפיץ זיין צדק ויושר כפשוטו בכל אומות העולם.

English translation 1464

For which one must deal with what is common in our time –

וואס אויף דעם דארף מען אין עסקינן שכיח בזמננו גרמא –

English translation 1465

as one sees it day by day,

ווי מען זעט עס דבר יום ביומו,

English translation 1466

that "like a lion he will rise and like a lion he will lift himself up",

אז "כלביא יקום וכארי יתנשא" 207,

English translation 1467

that when the "seventy nations" gather and debate about the aforementioned matters –

אז ווען עס האבן זיך פארזאמלט די "שבעים אומות" און דעבאטירן וועגן ענינים האמורים –

English translation 1468

the decision depends on what will be the opinion of the "superpower" that is "sworn and standing from Mount Sinai" and consequently he must be a "kingdom of priests and a holy nation".

איז די החלטה תלוי אין דעם וואס עס וועט זיין די דעה פון די "מעצמה" וואס איז "מושבע ועומד מהר סיני" 199 וממילא דארף ער זיין א "ממלכת כהנים וגוי קדוש".

English translation 1469

And it deteriorates!

ומתדרדר!

English translation 1470

And contrary to the opinion of those who want to convince themselves

ושלא כדעת אלו וואס ווילן זיך איינריידן

English translation 1471

(or convince another)

(אדער איינריידן א צווייטן)

English translation 1472

that "peace be upon you",

אז "שלום עליך",

English translation 1473

that it is not relevant to say,

אז ס'איז ניט שייכות צו זאגן,

English translation 1474

there has never been such a kind of peace in the world and such tranquility...

ס'איז קיינמאל ניט געווען אזא מין שלום בעולם און אזא רואיקייט...

English translation 1475

If only it were so,

וואס הלואי וואלט עס געווען אזוי,

English translation 1476

but one sees the actual situation!

מען זעט דאך אבער דעם מצב בפועל!

English translation 1477

But there is the instruction of our Rabbis and leaders,

עס איז דאך אבער פאראן די הוראה פון רבותינו נשיאינו 208,

English translation 1478

that "think good when it is good",

אז "טראַכט גוט ווען זיין גוט",

English translation 1479

consequently one must think "good",

במילא דארף מען טראכטן "גוט",

English translation 1480

And together with this one must secure the situation in the present through the actions appropriate for this.

און צוזאמען דערמיט דארף מען באווארענען דעם מצב בהוה דורך די מעשים המתאימים לזה.

English translation 1481

And this is achieved,

וואס דאס ווערט,

English translation 1482

as the verse says before "and I will grant peace in the land",

ווי דער פסוק זאגט פאר "ונתתי שלום בארץ",

English translation 1483

through "if you walk in my statutes and keep my commandments and do them",

דורך "בחוקותי תלכו ואת מצותי תשמרו ועשיתם אותם" 209,

English translation 1484

i.e., it is not enough the good thought and the ruling that one rules while sitting in his room and writing a responsum –

ד.ה. ס'איז ניט גענוג די מחשבה טובה און פסק דין וואס מען פסק'נט זיצנדיק ביי זיך אין צימער און שרייבנדיק א שו"ת –

English translation 1485

rather it must be "and do them" in actual deed!

נאר עס דארף זיין "ועשיתם אותם" במעשה בפועל!

English translation 1486

And analogous to what the Gemara says regarding Rabbi Chiya,

ובדוגמת וואס די גמרא 210 זאגט בנוגע לר' חייא,

English translation 1487

"how great are the deeds of Chiya",

"כמה גדולים מעשי חייא",

English translation 1488

that this is because he himself went and himself did everything,

אז דאס איז ווייל ער איז אליין געגאנגען און אליין אלץ געטאן,

English translation 1489

beginning from catching the deer himself in the field etc. –

אנהויבנדיק פון כאפן אליין דעם הירש בשדה וכו' –

English translation 1490

until it came to the study of the Written Torah and the Oral Torah,

ביז עס איז צוגעקומען צו לימוד תורה שבכתב ושבע"פ,

English translation 1491

to five and to six children,

לחמשה ולששה ינוקי,

English translation 1492

as the Gemara elaborates on this.

ווי די גמרא איז מאריך בזה.

English translation 1493

And at the time when Jews decide to do this,

און בשעת אידן זיינען מחליט דאס צו טאן,

English translation 1494

even before the "ve'asitem otam" comes into actuality –

איז נאך איידער עס קומט דער "ועשיתם אותם" בפועל –

English translation 1495

then from the decision itself the "good thought" becomes,

איז מצד דעם החלטה עצמה ווערט די "מחשבה טובה" 211,

English translation 1496

because "there is no good but Torah,"

ווארום "אין טוב אלא תורה" 212,

English translation 1497

and "the Holy One, blessed be He, joins it to the deed,"

און "הקב"ה מצרפה למעשה" 211,

English translation 1498

that is, because he does it because the Torah commanded to do so and gave the power to do so –

ד.ה. אז וויבאלד ער טוט עס דערפאר וואס תורה האט געהייסן אזוי טאן און געגעבן כח דאס צו טאן –

English translation 1499

then the "joins it to the deed" becomes,

ווערט דער "מצרפה למעשה",

English translation 1500

as the Alter Rebbe interprets and

ווי דער אלטער רבי טייטשט און

English translation 1501

(brought in Maamarim),

(געבראכט אין מאמרים 213),

English translation 1502

that this means that the Almighty provides him with an opportunity to also do the good deed;

אז דאס מיינט אז דער אויבערשטער איז אים מזמין א געלעגנהייט אויף צו טאן אויך דעם מעשה טוב;

English translation 1503

consequently, even though the thought was at one time and the actual deed at another time –

במילא איז אע"פ אז די מחשבה איז געווען בזמן אחד און דער מעשה בפועל בזמן אחר –

English translation 1504

the Almighty joins them until they become one thing,

איז זיי דער אויבערשטער מצרף ביז זיי ווערן אן דבר אחד,

English translation 1505

an angel and advocate with a body and soul

א מלאך ופרקליט מיט א גוף ונפש

English translation 1506

(as explained at length in the holy Tanya).

(כמבואר בארוכה אין תניא קדישא 214).

English translation 1507

May it be His will,

ויהי רצון,

English translation 1508

that whether one accepts the spoken words or not –

אז צי מ'וועט אָננעמען די דברים הנאמרים צי ניט –

English translation 1509

let there be the actual deed,

זאל אבער זיין דער מעשה בפועל,

English translation 1510

let everyone do

יעדערער זאל טאן

English translation 1511

(for whatever reason he desires)

(מאיזה טעם שרוצה)

English translation 1512

in the dissemination of the Seven Laws of the Sons of Noah among the nations of the world,

אין הפצת שבע מצוות בני נח בין אומות העולם,

English translation 1513

all the more so the dissemination of Judaism among Jews,

עאכו"כ הפצת היהדות צווישן אידן,

English translation 1514

all the more so the dissemination of the wellsprings outward.

עאכו"כ הפצת המעיינות חוצה.

English translation 1515

And out of joy and goodness of heart,

ומתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 1516

for joy breaks through barriers –

וואס שמחה איז דאך פורץ גדר 215 –

English translation 1517

consequently it will hasten even more the breaking of the barriers of exile,

במילא וועט עס נאכמער צוהיילן די פריצת גדרי הגלות,

English translation 1518

and "the breaker has gone up before them,"

און "עלה הפורץ לפניהם" 216,

English translation 1519

as he interprets in the Midrash that this refers to King Moshiach,

ווי ער טייטשט אין מדרש 217 אז דאס גייט אויף מלכא משיחא,

English translation 1520

who is from the seed of Peretz son of Yehudah son of Yaakov and Yitzchak and Avraham;

וואס איז מזרע פרץ בן יהודה בן יעקב ויצחק ואברהם;

English translation 1521

and this will be speedily in our days, literally,

און דאס וועט זיין במהרה בימינו ממש,

English translation 1522

"and behold, one like the Son of Man came with the clouds of heaven,"

"וארו עם ענני שמיא" 218,

English translation 1523

in the manner of "I will hasten it," literally.

אין "אחישנה" ממש.

English translation 1524

Earlier, within the words, mention was made about the things that one must learn from Yud-Tes Kislev in general and from the matter of the redemption in particular.

מען האט פריער דערמאנט בתוך הדברים וועגן די זאכן וואס מען דארף אפלערנען פון י"ט כסלו בכלל און פון דעם ענין הגאולה במיוחד.

English translation 1525

It is understood, however,

עס איז אבער מובן,

English translation 1526

that the lessons have an introduction before them and a continuation after them,

אז די לימודים האבן צו זיך א הקדמה לפניהם און א המשך לאחריהם,

English translation 1527

just as it is with Yud-Tes Kislev,

פונקט ווי דאס איז מיט י"ט כסלו,

English translation 1528

consequently one must also learn from the things that occurred before and after Yud-Tes Kislev.

במילא דארף מען זיך לערנען אויך פון די זאכן וואס האבן געטראפן פאר און נאך י"ט כסלו.

English translation 1529

And in addition to this,

ונוסף לזה,

English translation 1530

one must learn not only from the event of the redemption,

דארף מען זיך לערנען ניט נאר פון דעם מאורע פון דער גאולה,

English translation 1531

but also from the master of the redemption,

נאר אויך פון דעם בעל הגאולה,

English translation 1532

the Alter Rebbe.

דעם אלטן רבי'ן.

English translation 1533

And as is known what is stated in several commentaries,

וכידוע וואס עס שטייט אין כמה מפרשים,

English translation 1534

and especially in ethical works,

ובפרט אין ספרי מוסר,

English translation 1535

on "This is the book of the generations of Adam" –

אויף "זה ספר תולדות אדם" 219 –

English translation 1536

that "the generations of Adam,"

אז "תולדות אדם",

English translation 1537

the generations of a person,

די תולדות פון א מענטשן,

English translation 1538

if he is only worthy of his name Adam, from the term "Adameh la'Elyon" (I will liken myself to the Most High),

אויב ער איז נאר ראוי לשמו אדם מלשון אדמה לעליון,

English translation 1539

his generations,

זיינען זיינע תולדות,

English translation 1540

which are the events of his life

וואס דאס זיינען מאורעות חייו

English translation 1541

(as Rashi interprets at the beginning of his commentary),

(ווי רש"י טייטשט בתחילת פרשנתו 220),

English translation 1542

are a special "book,"

א "ספר" מיוחד,

English translation 1543

and an ordinary book is the Torah –

וואס סתם א ספר איז דאך די תורה –

English translation 1544

Torah-hora'ah (teaching),

תורה-הוראה,

English translation 1545

that is, the generations of a person are a lesson for each individual,

ד.ה. אז תולדות אדם זיינען א הוראה לכאו"א,

English translation 1546

and especially the generations of a Nasi in Israel.

ובפרט די תולדות פון א נשיא בישראל.

English translation 1547

Consequently, this is the place to derive a lesson from the life events of the Alter Rebbe.

במילא איז כאן המקום צו ארויסלערנען א הוראה פון תולדות חייו פון דעם אלטן רבי'ן 214.

English translation 1548

And as an introduction –

ובהקדמה –

English translation 1549

an explanation of the content and virtue of the matter of education:

ביאור תוכן ומעלת ענין החינוך:

English translation 1550

It has already been spoken several times,

שוין גערעדט כמה פעמים,

English translation 1551

that since "I was created to serve my Maker,"

אז וויבאלד "אני נבראתי לשמש את קוני",

English translation 1552

it is a certain thing,

איז א זיכערע זאך,

English translation 1553

that since the Almighty created man so that he should serve his Maker, He will not leave him to "wander" and seek a way how he should serve his Maker.

אז וויבאלד דער אויבערשטער האט באשאפן דעם מענטשן כדי ער זאל משמש זיין קונו וועט ער אים ניט לאזן "בלאנדזשען" און זוכן א וועג ווי אזוי ער זאל משמש זיין את קונו.

English translation 1554

For this is no order at all,

וואס דאס איז ניט קיין סדר בכלל,

English translation 1555

and especially with the Almighty, who is "good and upright is the Lord" and "shall not the Judge of all the earth do justice?" –

ובפרט ביים אויבערשטן וואס "טוב וישר ה'" 221 און "השופט כל הארץ לא יעשה משפט 222 "? –

English translation 1556

it is a certain thing,

איז דאך א זיכערע זאך,

English translation 1557

that together with His creating a man, He gave him the guide as to how he should serve his Maker.

אז צוזאמען דערמיט וואס ער האט באשאפן א מענטשן האט ער אים געגעבן דעם מורה דרך ווי אזוי ער זאל משמש זיין קונו.

English translation 1558

And this is the Torah,

וואס דאס איז די תורה,

English translation 1559

"which preceded the world,"

"שקדמה לעולם" 223,

English translation 1560

Torah from the term hora'ah (teaching),

תורה מלשון הוראה,

English translation 1561

that is, it is a teaching and guide as to how he should serve his Maker.

ד.ה. זי איז א הוראה ומורה דרך ווי אזוי ער זאל משמש זיין את קונו.

English translation 1562

And according to the above it is understood,

וע"פ הנ"ל מובן,

English translation 1563

that the Torah shows the way how "to serve his Maker" not in hidden ways and hints,

אז די תורה ווייזט דעם דרך ווי אזוי "לשמש את קונו" ניט אין באהאלטענע וועגן ורמזים,

English translation 1564

for then one does not know what will be,

ווארום דעמולט ווייס מען ניט וואס וועט זיין,

English translation 1565

and especially since the clever one interferes, etc. –

ובפרט אז דער קלוגניקער מישט זיך אריין וכו' –

English translation 1566

rather, Torah is "Torah is light,"

נאר תורה איז "תורה אור",

English translation 1567

so when "you shall be wholehearted with the Lord your God,"

איז ווען "תמים תהי' עם ה' אלקיך" 224,

English translation 1568

when one goes with simplicity,

אז מען גייט בתמימות,

English translation 1569

one can find everything in the Shulchan Aruch,

קען מען געפינען אלץ אין שולחן ערוך,

English translation 1570

where there is the essence of all the laws from the words of Torah scattered in many places,

וואס דארטן איז די תמצית פון די אלע הלכות פון דברי תורה המפוזרים בכ"מ,

English translation 1571

every matter in its place and in its paragraph,

כל ענין במקומו ובסעיף שלו,

English translation 1572

and in clear language –

און אין א קלארן לשון –

English translation 1573

for then it is Torah is light,

וואס דעמולט איז עס תורה אור,

English translation 1574

a clear and illuminating teaching how "to serve his Maker."

א הוראה ברורה ומאירה ווי אזוי "לשמש את קונו".

English translation 1575

But since "a wild ass is born a man,"

וויבאלד אבער אז "עיר פרא אדם יולד" 225,

English translation 1576

and one must reach someone who will study Torah with him –

און מען דארף אנקומען צו איינם וואס זאל מיט אים לערנען תורה –

English translation 1577

the Most High established the law in the laws of Talmud Torah

האט דער אויבערשטער אריינגעשטעלט דעם דין אין הלכות תלמוד תורה

English translation 1578

(and a great deed) –

(ומעשה רב) –

English translation 1579

that first of all "his father teaches him Torah,"

אז צום אלעם ערשטן איז "אביו מלמדו תורה",

English translation 1580

only this verse

בלויז דעם פסוק

English translation 1581

("Torah was commanded to us by Moses,"

(תורה צוה לנו משה גו'" 226,

English translation 1582

and afterwards comes the entire order that he teaches him letters and vowels and the Written Torah and the Oral Torah until it comes to the study of conduct in practice and action in practice,

און דערנאך קומט דער גאנצער סדר אז מלמדו אותיות ונקודות און תושב"כ ושבע"פ ביז עס קומט צו לימוד הנהגה בפועל ומעשה בפועל,

English translation 1583

and according to the simple interpretation of "and you shall teach them to your sons,"

וכפירוש הפשוט פון "ושננתם לבניך",

English translation 1584

that the father is obligated to study with "your sons." Afterwards there is the matter of "and you shall teach them to your sons –

אז דער פאטער איז מחוייב לערנען מיט "בניך". דערנאך איז פאראן דער ענין פון "ושננתם לבניך –

English translation 1585

these are the students,"

אלו התלמידים" 227,

English translation 1586

as the Alter Rebbe rules in his laws of Talmud Torah,

ווי דער אלטער רבי פסק'נט אפ בהלכות ת"ת שלו 228,

English translation 1587

that it is an obligation upon each and every one,

אז ס'איז א חיוב על כאו"א,

English translation 1588

from the statement "and you shall teach them to your sons,"

מצד דעם אָנזאָג "ושננתם לבניך",

English translation 1589

that anyone who knows about a Jew who could be his student –

אז יעדערער וואס ווייס וועגן א איד וואס קען זיין זיינער א תלמיד –

English translation 1590

must study with him,

דארף ער מיט אים לערנען,

English translation 1591

and in the language of the Alter Rebbe "it is a positive commandment of the Torah upon every wise man etc."

ובלשון אדה"ז "מצות עשה של תורה על כל חכם וחכם וכו'".

English translation 1592

But in the fulfillment of this commandment itself –

אבער אין דעם קיום פון דעם ציווי גופא –

English translation 1593

there are several ways:

זיינען פאראן כמה אופנים:

English translation 1594

There are such Jews who fulfill this commandment,

עס זיינען פאראן אזוינע אידן וואס זיינען מקיים דעם ציווי,

English translation 1595

and all of Israel are in the presumption of fitness;

וכל ישראל בחזקת כשרות הם;

English translation 1596

afterwards there are Jews who sacrifice themselves to teach Torah to the entire nation.

דערנאך זיינען דא אידן וואס זיינען זיך מוסר נפש אויף ללמד תורה את העם כולו.

English translation 1597

This was the role of the Sanhedrin in Israel,

וואס דאס איז געווען דער תפקיד פון סנהדרין בישראל,

English translation 1598

as it is stated in Tanna Devei Eliyahu:

ווי עס שטייט אין תנא דבי אליהו 229:

English translation 1599

"It was incumbent upon them

"הי' להם

English translation 1600

(upon the Great Sanhedrin)

(לסנהדרי גדולה)

English translation 1601

to go and tie iron ropes around their waists and lift their garments above their knees and go around all the cities of Israel etc. and teach Israel etc."

לילך ולקשור חבלים של ברזל במתניהם ולהגבי' בגדיהם למעלה מארכובותיהן ויחזרו בכל עיירות ישראל כו' וילמדו את ישראל כו'".

English translation 1602

That is, the Sanhedrin had to prepare for a long journey,

ד.ה. די סנהדרין האבן געדארפט זיך גרייטן אויף א לאנגע וועג,

English translation 1603

and therefore they had to tie "iron ropes" specifically,

און דעריבער האבן זיי געדארפט קושר זיין "חבלים של ברזל" דוקא,

English translation 1604

because an ordinary belt could wear out etc. due to the hardship of the road,

ווייל סתם א גארטל קען צוריבן ווערן וכו' מחמת טורח הדרך,

English translation 1605

and they went on the road in order to influence the householders etc.

און זיי זיינען געגאנגען אויף דער וועג כדי צו משפיע זיין אויף די בעלי בתים וכו'.

English translation 1606

This is a matter of self-sacrifice,

וואס דאס איז אן ענין של מסירת נפש,

English translation 1607

for being outside of Jerusalem and outside of the Chamber of Hewn Stone, the Sanhedrin lose their authority as a Sanhedrin. And nevertheless they did this,

ווארום זייענדיק מחוץ לירושלים ומחוץ ללשכת הגזית פארלירן די סנהדרין זייער תוקף אלס סנהדרין 231. און אעפ"כ האבן זיי דאס געטאן,

English translation 1608

going out of Jerusalem,

ארויסגעגאנגען פון ירושלים,

English translation 1609

and could not adjudicate capital cases etc. etc. –

און ניט געקענט פסק'נען דיני נפשות וכו' וכו' –

English translation 1610

all in order to educate children in knowledge

אלץ כדי צו מחנך זיין קינדער בידיעות

English translation 1611

(or children in years),

(אדער קינדער בשנים),

English translation 1612

so that from the outset they should not come to an undesirable conduct,

זיי זאלן מלכתחילה ניט קומען צו א הנהגה בלתי רצוי',

English translation 1613

so that they should have the knowledge of "the deed which they shall do" and those which they shall not do.

עס זאל ביי זיי זיין דער לדעת "את המעשה אשר יעשון" 232 ואלה אשר לא תעשינה.

English translation 1614

And in this manner it is

ועד"ז איז

English translation 1615

(and must be)

(און דארף זיין)

English translation 1616

with every rabbi,

ביי יעדן רב,

English translation 1617

that he should not wait until the householder comes to him and asks what he must do,

אז ער דארף ניט ווארטן ביז דער בעל-הבית וועט קומען צו אים און פרעגן וואס ער דארף טאן,

English translation 1618

but rather the rabbi must go to the householder and educate him.

נאר דער רב דארף גיין צו דעם בעה"ב און אים מחנך זיין.

English translation 1619

And the matter of self-sacrifice for the education of the children of Israel,

און דער ענין פון מסירת נפש אויף חינוך בני ישראל,

English translation 1620

even to actual self-sacrifice –

ביז מס"נ בפועל –

English translation 1621

is found in our Rabbis and leaders.

געפינט מען בא רבותינו נשיאינו.

English translation 1622

And as was seen with fleshly eyes by the leader of our generation, His Holiness, my father-in-law, the Rebbe,

און ווי מען האט געזען בעיני בשר ביי נשיא דורנו כ"ק מו"ח אדמו"ר,

English translation 1623

that he placed himself in danger literally in order to disseminate Judaism,

אז ער האט זיך איינגעשטעלט בסכנה בפשטות כדי צו מפיץ זיין יהדות,

English translation 1624

to establish cheders and Talmud Torahs and the like and mikvahs and the like,

מייסד זיין חדרים און תלמוד-תורה'ס וכיו"ב און מקוואות וכיו"ב,

English translation 1625

in addition to his own activities in the study of Torah.

נוסף על פעולותיו בעצמו בלימוד התורה.

English translation 1626

And in this manner it was with our Rabbis and leaders who preceded him,

ועד"ז איז געווען ביי רבותינו נשיאינו שלפניו,

English translation 1627

whose place he filled.

וואס ער איז געווען ממלא מקומם.

English translation 1628

But in this matter of self-sacrifice for education as it was with our Rabbis and leaders themselves,

אבער אין דעם ענין פון מסירת נפש אויף חינוך ווי דאס איז געווען ביי רבותינו נשיאינו גופא,

English translation 1629

one finds two ways,

געפינט מען צוויי אופנים,

English translation 1630

for there are two paths in education in general:

ווייל עס זיינען פאראן צוויי דרכים אין חינוך בכלל:

English translation 1631

The first and simple way in education is –

די ערשטער און איינפאכע וועג אין חינוך איז –

English translation 1632

through speech,

דורך דיבור,

English translation 1633

that is, through studying Torah with the one being educated,

ד.ה. דורך לערנען תורה מיטן מחונך,

English translation 1634

or studying with him good conduct etc. –

אדער לערנען מיט אים הנהגות טובות וכו' –

English translation 1635

until the speech with the one being educated is in a manner of "words that come from the heart enter the heart" and accomplish their effect.

ביז אז דער דיבור מיטן מחונך איז באופן של "דברים היוצאים מן הלב נכנסים אל הלב" 233 ופועלים פעולתם.

English translation 1636

There is, however, another way in education –

עס איז אבער פאראן אן אנדער וועג אין חינוך –

English translation 1637

through action,

דורך מעשה,

English translation 1638

through the fact that the educator shows a living example in his deeds:

דורך דעם וואס דער מחנך ווייזט א דוגמא חי' במעשיו:

English translation 1639

through the fact that he shows a living example,

דורך דעם וואס ער ווייזט א לעבעדיקן ביישפיל,

English translation 1640

"from him they will see and thus they will do,"

איז "ממנו יראו וכן יעשו",

English translation 1641

so that the ones being educated also conduct themselves in this way.

אז אזוי פירן זיך אויך די מחונכים.

English translation 1642

In this, one saw a difference among our Rabbis and leaders:

וואס אין דעם האט מען געזען א חילוק צווישן רבותינו נשיאינו:

English translation 1643

some of them acted in the matter of education primarily through the saying of Torah and the like and speech etc.;

אנדערע פון זיי האבן געטאן אין דעם ענין החינוך בעיקר ע"י אמירת תורה וכיו"ב ודיבור וכו';

English translation 1644

and others of them acted in the matter of education primarily in the manner of actual deed –

און אנדערע פון זיי האבן געטאן אין ענין החינוך בעיקר אין דעם אופן פון מעשה בפועל –

English translation 1645

through going around the cities of Israel and the like and showing a living example.

דורך הליכה בעיירות ישראל וכיו"ב און ווייזן א דוגמא חי'.

English translation 1646

And as has been discussed several times –

וכמדובר כמה פעמים 234 –

English translation 1647

in this way was the difference between the Baal Shem Tov and the Maggid:

איז על דרך זה געווען דער חילוק צויישן דעם בעש"ט מיט הרב המגיד:

English translation 1648

Even though who can imagine making distinctions between them and saying explanations of their conduct etc.;

אע"פ וואס ווער קען דאס זיך איינשטעלן צו מאכן חילוקים צווישן זיי און זאגן פירושים בהנהגתם וכו';

English translation 1649

However, since here it is about learning a lesson for oneself,

וויבאלד אבער אז דא רעדט זיך וועגן אפלערנען א הוראה פאר זיך,

English translation 1650

and they are indeed "our Rabbis, our leaders,"

און זיי זיינען דאך "רבותינו נשיאינו",

English translation 1651

so when it is about a lesson –

איז ווען עס רעדט זיך וועגן א הוראה –

English translation 1652

one can and one must learn a lesson also from the unique matter and innovation of each one of them.

קען מען און מען דארף אפלערנען א הוראה אויך פון ענינו וחידושו המיוחד של כאו"א מהם.

English translation 1653

One sees,

זעט מען,

English translation 1654

that the Baal Shem Tov's main matter was –

אז דער בעש"ט איז עיקר ענינו געווען –

English translation 1655

that he traveled among the cities of Israel and among Israel;

וואס ער האט זיך מסבב געווען בעיירות ישראל ובין ישראל;

English translation 1656

but with the Maggid, his main service

משא"כ ביים מגיד איז עיקר עבודתו

English translation 1657

(during his leadership)

(בשעת נשיאותו)

English translation 1658

was in a manner that he sat in his place and said Torah or transmitted Torah through his students or sent emissaries etc.

געווען באופן אז ער איז געזעצן במקומו און געזאגט תורה אדער איבערגעגעבן תורה ע"י תלמידיו אדער געשיקט שלוחים וכו'

English translation 1659

(Although "a person's emissary is like him,"

(וואס הגם אז "שלוחו של אדם כמותו" 235,

English translation 1660

even "like him exactly";

ביז "כמותו ממש" 236;

English translation 1661

it is, however, his emissary –

איז עס אבער שלוחו –

English translation 1662

not the person himself),

ניט דער אדם אליין),

English translation 1663

whether one knows the reason why the Maggid conducted himself so or not –

איז צי מ'ווייס די סיבה פארוואס האט זיך דער מגיד אזוי געפירט אדער ניט –

English translation 1664

such was the reality.

אזוי איז אבער געווען די מציאות.

English translation 1665

So too regarding the manner of education as it was through our Rabbis, our leaders,

איז עד"ז אויך בנוגע לאופן החינוך ווי עס איז געווען ע"י רבותינו נשיאינו,

English translation 1666

that when it concerned educating towards a certain conduct –

אז ווען עס האט זיך געהאנדלט וועגן מחנך זיין צו א געוויסער הנהגה –

English translation 1667

others of our Rabbis, our leaders did this through instruction in speech and the like of what one must do,

האבן אנדערע פון רבותינו נשיאינו דאס געטאן ע"י הוראה בדיבור וכיו"ב וואס מען דארף טאן,

English translation 1668

and there were among them those who did this themselves in action.

און געווען צווישן זיי אזוינע וואס האבן דאס אליין געטאן במעשה.

English translation 1669

And in this one finds the innovation in the "offspring of man" of the Alter Rebbe.

און אין דעם געפינט מען דעם חידוש אין די "תולדות אדם" פון דעם אלטן רבי'ן.

English translation 1670

There were indeed the leaders of Chabad who came after him,

עס זיינען דאך געווען די נשיאי חב"ד שלאחריו,

English translation 1671

and there were the leaders of general Chassidut before him

און עס זיינען געווען די נשיאי החסידות הכללית לפניו

English translation 1672

(the Baal Shem Tov and the Maggid),

(דער בעש"ט און הרב המגיד),

English translation 1673

but with him there was a unique matter.

אבער ביי אים איז געווען אן ענין מיוחד.

English translation 1674

And as said,

וכאמור,

English translation 1675

even though it is not in our power at all to make distinctions between them and learn explanations of their conduct etc.;

אע"פ אז אין בכוחינו כלל וכלל צו מאכן חילוקים ביניהם און לערנען פירושים בהנהגתם וכו';

English translation 1676

if, however, one can derive from this a lesson regarding action,

אויב אבער מ'קען דערפון ארויסנעמען א הוראה בנוגע לפועל,

English translation 1677

then there is the well-known "permission" from our Rabbis, our leaders,

איז דאך דעמולט פאראן דער "היתר" הידוע פון רבותינו נשיאינו,

English translation 1678

that when it is about learning a lesson in fear of G-d or in service of G-d in general –

אז ווען עס רעדט זיך וועגן אפלערנען א הוראה אין יראת ה' אדער אין עבודת ה' בכלל –

English translation 1679

then one may do this.

דעמולט מעג מען דאס טאן.

English translation 1680

The novel thing that one finds with the Alter Rebbe is –

דער דבר חידוש וואס מען געפינט ביים אלטן רבי'ן איז –

English translation 1681

that he himself was involved in actual practice,

אז ער האט זיך אליין געקאכט אין מעשה בפועל,

English translation 1682

he did matters himself.

ער האט געטאן ענינים בעצמו.

English translation 1683

That is, that in addition to that which he taught both the revealed and Chassidut,

ד.ה. אז נוסף דערצו וואס ער האט געלערנט סיי נגלה און סיי חסידות,

English translation 1684

as one sees from his work "Shulchan Aruch"

ווי מען זעט עס פון זיין חיבור "שולחן ערוך"

English translation 1685

(which he began writing before his leadership,

(וואס ער האט אנגעהויבן שרייבן לפני נשיאותו,

English translation 1686

while still with the Maggid,

נאך זייענדיק ביים מגיד,

English translation 1687

as explained in the introduction of his sons to the Shulchan Aruch),

כמבואר בהקדמת בניו לשו"ע),

English translation 1688

and especially from the holy book "Tanya" whose content is to fulfill "for the matter is very near to you, in your mouth and in your heart to do it" through love and fear etc. –

ובמיוחד פון דעם ספר "תניא קדישא" 237 וואס תוכנו איז צו אויפטאן דעם "כי קרוב אליך הדבר מאד בפיך ובלבך לעשותו" ע"י אהבה ויראה וכו' –

English translation 1689

in addition to this one finds a unique novel thing in his conduct,

איז נוסף דערצו געפינט מען א דבר חידוש מיוחד בהנהגתו,

English translation 1690

in which the matter of his "offspring of man" is particularly expressed:

וואס אין דעם דריקט זיך אויס במיוחד דער ענין פון "תולדות אדם" שלו:

English translation 1691

It is told,

ס'איז מסופר,

English translation 1692

that he himself was a Baal Koreh,

אז ער אליין איז געווען א בעל-קורא,

English translation 1693

he himself read from the Torah;

ער האט אליין געלייענט בתורה 238;

English translation 1694

so too when it concerned determining the exactness of the "measures of Torah,"

עד"ז ווען עס האט זיך געהאנדלט וועגן אויסגעפינען די פינקטלעכקייט פון "שיעורי תורה",

English translation 1695

his brother writes in one of his responsa,

שרייבט זיין ברודער אין איינער פון זיינע תשובות 239,

English translation 1696

that the Alter Rebbe himself occupied himself with measuring the measures,

אז דער אלטער רבי אליין האט זיך פארנומען מיט מעסטן די שיעורים,

English translation 1697

"pomegranates" and coins and the like;

"רמונים" און מטבעות וכיו"ב;

English translation 1698

and when it concerned the matter of shechitah –

און בשעת עס האט זיך גערעדט וועגן ענין השחיטה –

English translation 1699

the Alter Rebbe himself called in the slaughterers and showed them himself how it must be done and what one must do and how one must be careful etc. etc.

האט דער אלטער רבי אליין אריינגערופן די שוחטים און זיי אליין באוויזן ווי אזוי עס דארף געטאן ווערן און וואס מ'דארף טאן און ווי מ'דארף זיך היטן וכו' וכו' 240.

English translation 1700

All of which emphasizes how the Alter Rebbe was involved in the matter of action.

וואס דאס אלץ איז מדגיש ווי דער אלטער רבי האט זיך געקאָכט אין ענין המעשה.

English translation 1701

In addition to this there is the well-known story in which the aforementioned matter in the conduct of the Alter Rebbe is expressed in a special manner:

נוסף דערביי איז פאראן דער סיפור הידוע אין וועלכן דער ענין הנ"ל אין הנהגת אדמו"ר הזקן דריקט זיך אויס באופן מיוחד:

English translation 1702

It is known the story that it was once on Yom Kippur

עס איז ידוע דער סיפור אז ס'איז געווען אמאל ביום כיפור

English translation 1703

(or on Shabbat,

(אדער בשבת,

English translation 1704

according to the various versions of the matter),

ווי די נוסחאות שונות בדבר),

English translation 1705

and they were standing in the middle of praying,

און מען איז געשטאנען אין מיטן דאוונען,

English translation 1706

the Alter Rebbe took off his tallit and went to the edge of the city,

האט דער אלטער רבי אויסגעטאן דעם טלית און אוועקגעגאנגען לקצה העיר,

English translation 1707

to a house where there was a "woman in childbirth" whose household members had gone to pray in the synagogue and she remained alone –

אין א שטוב וואו עס איז געווען א "יולדת" וואס די בני הבית זייען אוועקגעגאנגען דאוונען אין שול און זי איז געבליבן אליין –

English translation 1708

and he

און ער

English translation 1709

(the Alter Rebbe)

(דער אלטער רבי)

English translation 1710

sensed what was needed and helped her etc.

האט דערפילט וואס מען האט געדארפט און האט איר ארויסגעהאלפן וכו'.

English translation 1711

And as mentioned,

וכאמור,

English translation 1712

there is thereby emphasized especially the matter of how he immersed himself in actual deed,

איז דערביי מודגש במיוחד דער ענין ווי ער האט זיך געקאכט אין מעשה בפועל,

English translation 1713

because he removed the tallit and went himself and performed by himself all the matters that one is permitted to do because saving a life "permits" in order to help a woman in childbirth.

ווארום ער האט אויסגעטאן דעם טלית און אליין געגאנגען און געטאן בעצמו כל הענינים וואס מען מעג טאן דערפאר וואס פיקוח נפש איז "מתיר" 241 כדי ארויסצוהעלפן א יולדת.

English translation 1714

When I heard the story from his holiness my revered father-in-law, the Rebbe,

בשעת איך האב געהערט די מעשה פון כ"ק מו"ח אדמו"ר,

English translation 1715

he added,

האט ער מוסיף געווען,

English translation 1716

that there was a time when chassidim would not tell it...

אז ס'איז געווען א צייט ווען חסידים פלעגן דאס ניט דערציילן...

English translation 1717

(His holiness the Rebbe smiled and said:)

(כ"ק אדמו"ר חייך ואמר:)

English translation 1718

He knew, however,

ער האט אבער געוואוסט,

English translation 1719

that I would not restrain myself,

אז איך וועל זיך ניט איינהאלטן,

English translation 1720

and sooner or later I would make a "commotion" from it...

און פריער אדער שפעטער וועל איך דערפון מאכן א "טראסק"...

English translation 1721

I have already told the story once,

די מעשה האב איך שוין דערציילט אמאל 242,

English translation 1722

but in any case –

אבער עכ"פ –

English translation 1723

if there has not been a "commotion" until now,

אויב עס איז ניט געווען קיין "טראסק" ביז איצטער,

English translation 1724

I tell it now with a "commotion."

דערצייל איך דאס איצטער מיט א "טראסק".

English translation 1725

What, at first glance, one could question in this:

וואס לכאורה קען מען אין דעם פרעגן:

English translation 1726

The Alter Rebbe was praying in a synagogue that was full of people;

דער אלטער רבי האט דאך געדאוונט אין א שול וואס איז געווען פול מיט מענטשן;

English translation 1727

it is indeed true that the Gemara says "the mitzvah is upon the greater one,"

איז אמת טאקע אז די גמרא 243 זאגט "מצוה בגדול",

English translation 1728

but nevertheless this is seemingly a wonder that the Alter Rebbe would do this,

אבער אעפ"כ איז דאס לכאורה א דבר פלא אז דער אלטער רבי זאל דאס טאן,

English translation 1729

taking into account the greatness of the virtue of his prayer at that hour:

נעמענדיק אין באטראכט גודל מעלת תפלתו באותה שעה:

English translation 1730

the prayer of the Alter Rebbe in general is indeed a most important matter,

די תפלה פון אלטן רבי'ן בכלל איז דאך א דבר חשוב ביותר,

English translation 1731

all the more so when it concerns Yom Kippur,

עאכו"כ ווען עס רעדט זיך ביום הכיפורים,

English translation 1732

the day that is the holy day and the day of prayer of all the days of the year!

דער טאג וואס איז דער יום הקדוש ויום התפלה פון כל ימות השנה!

English translation 1733

It is indeed true that "the mitzvah is upon the greater one,"

איז אמת טאקע אז "מצוה בגדול",

English translation 1734

but the very matter that he sensed it during his prayer,

אבער דאס עצם ענין אז ער האט עס דערפילט בשעת תפלתו,

English translation 1735

that there is a woman in childbirth at the edge of the city –

אז ס'איז פאראן א יולדת בקצה העיר –

English translation 1736

this is a great wonder.

איז דאס א פלא גדול.

English translation 1737

It concerns the Alter Rebbe at the time when he is engaged in the service of prayer;

דעס רעדט זיך וועגן דעם אלטן רבי'ן בשעת ער איז עוסק בעבודת התפלה;

English translation 1738

he does not need to be explained the matter of "know before Whom you stand,"

וואס אים דארף מען דאך ניט מסביר זיין דעם ענין פון "דע לפני מי אתה עומד" 244,

English translation 1739

he explains it to others...

ער איז דאס מסביר צו אנדערע...

English translation 1740

And particularly according to how the Tzemach Tzedek explains in the root of the mitzvah of prayer regarding the manner of the service of prayer of the Alter Rebbe,

ובפרט לויט ווי דער צמח-צדק איז מבאר אין שרש מצוה התפלה 245 וועגן דעם אופן עבודת התפלה פון אלטן רבי'ן,

English translation 1741

that he would say "Whom have I in heaven and with You I desire nothing on earth –

אז ער פלעגט זאגן "מי לי בשמים ועמך לא חפצתי בארץ 246 –

English translation 1742

I want nothing at all,

איך וויל זע גאָרניסט,

English translation 1743

I do not want Your Garden of Eden, I do not want Your World to Come, etc.,

איך וויל ניט דיין ג"ע איך וויל ניט דיין עוה"ב כו',

English translation 1744

I want...

איך וויל...

English translation 1745

nothing more than You Yourself";

מערניט אַז דיך אליין";

English translation 1746

regarding this is known the story of how the Alter Rebbe would "rock" himself in the middle of praying and the like.

עד"ז איז ידוע דער סיפור ווי דער אלטער רבי פלעגט זיך "קייקלען" אין מיטן דאוונען וכיו"ב.

English translation 1747

But in this indeed consists the innovation of the Alter Rebbe,

נאר אין דעם באשטייט טאקע דער חידוש פון אלטן רבי'ן,

English translation 1748

and to what extent he immersed himself in actual deed –

און אויף ווי ווייט ער האט זיך געקאָכט אין מעשה בפועל –

English translation 1749

that not only did he go himself to help the "woman in childbirth" while standing during his service of prayer on Yom Kippur in a holy place,

אז ניט נאר ער איז אליין געגאנגען העלפן דער "יולדת" נאר שטייענדיק בשעת עבודת התפלה שלו ביוהכ"פ אין א מקום קדוש,

English translation 1750

and in prayer with a minyan

ובתפלה בציבור

English translation 1751

(that even during the Ten Days of Repentance,

(וואס אפילו בעשי"ת,

English translation 1752

when also the prayer of an individual is considered like the prayer of the congregation during the entire year (as the Gemara says in Rosh Hashanah),

ווען אויך תפלת היחיד ווערט גערעכנט ווי תפלת הציבור בכל השנה כולה (ווי די גמרא זאגט אין ר"ה 247),

English translation 1753

there is also then an advantage in prayer with a minyan,

איז אויך דעמולט פאראן א מעלה אין תפלה בציבור,

English translation 1754

of course) –

כמובן) –

English translation 1755

he then sensed that there is a woman in childbirth at the edge of the city,

האט ער דעמולט דערפילט אז ס'איז פאראן א יולדת בקצה העיר,

English translation 1756

and one must help her physically!

און מען דארף איר ארויסהעלפן בגשמיות!

English translation 1757

And the unique story of "Toldot Adam,"

און דער סיפור מיוחד פון "תולדות אדם",

English translation 1758

from the chronicles of the master of the redemption,

פון די תולדות פון דעם בעל הגאולה,

English translation 1759

becomes a "book,"

ווערט א "ספר",

English translation 1760

a lesson in the service of G-d for each person according to his station:

א הוראה בעבודת כאי"א:

English translation 1761

If one can think about himself,

א איז קען ביי זיך טראכטן,

English translation 1762

that he is situated in lofty matters;

אז ער ליגט אין הויכע ענינים;

English translation 1763

and not only does the thought come to him because he has an error about himself due to self-love,

און ניט נאר די מחשבה קומט צו אים ווייל ער האט א טעות בעצמו מחמת אהבת עצמו,

English translation 1764

but he is indeed situated in lofty matters –

נאר ער ליגט טאקע אין הויכע ענינים –

English translation 1765

he can consequently think that he does not need to occupy himself with helping another;

קען ער במילא טראכטן אז ער דארף זיך ניט אפגעבן מיט העלפן א צווייטן;

English translation 1766

It is, however, understood,

איז אבער מובן,

English translation 1767

that however high he stands,

אז ווי הויך ער האלט,

English translation 1768

and however high he thinks he stands –

און ווי הויך ער טראכט אז ער האלט –

English translation 1769

it is not possible that he should think that he is higher than the Alter Rebbe during the service of prayer on Yom Kippur in the synagogue!

איז ניט שייך ער זאל טראכטן אז ער איז העכער פון דעם אלטן רבי'ן בשעת עבודת התפלה ביום הכיפורים בביהכנ"ס!

English translation 1770

With all his self-love,

מיט דער גאנצער אהבת-עצמו,

English translation 1771

and recognition of his own worth,

און הכרת ערך עצמו,

English translation 1772

and with the feeling of "a person is close to himself," etc. –

און מיטן הרגש פון "אדם קרוב אצל עצמו" 248 וכו' –

English translation 1773

such a reality cannot exist...

קען ניט זיין אזא מין מציאות...

English translation 1774

And regarding this, one tells him the story –

און אויף דעם דערציילט מען אים די מעשה –

English translation 1775

he should know that although he indeed does not reach the Alter Rebbe –

ער זאל וויסן אז הגם ער קומט טאקע ניט צום אלטן רבי'ן –

English translation 1776

he must, however, think that he does not reach,

דארף ער אבער טראכטן אז ער קומט ניט,

English translation 1777

as mentioned,

כאמור,

English translation 1778

in his virtues, etc., the level where the Alter Rebbe stood when he went to help the woman in childbirth...

במעלותיו וכו' צו דער דרגא וואו דער אלטער רבי האט געהאלטן בשעת ער איז געגאנגען העלפן דער יולדת...

English translation 1779

– But since the story has reached him –

– אבער היות דער סיפור איז דערגאנגען צו אים –

English translation 1780

the Baal Shem Tov says,

זאגט דער בעש"ט,

English translation 1781

that he must learn from it regarding his service in his standing and situation,

אז ער דארף דערפון אפלערנען בנוגע לעבודתו במעמדו ומצבו,

English translation 1782

how he must conduct himself –

ווי אזוי ער דארף זיך פירן –

English translation 1783

regarding helping another!

בנוגע צו ארויסהעלפן א צווייטן!

English translation 1784

And from this there is also a lesson in the matter discussed above

ומזה איז אויך א הוראה אין דעם ענין המדובר לעיל

English translation 1785

(section 29 and onward):

(סעיף כט ואילך):

English translation 1786

One says to a Jew:

מען זאגט א אידן:

English translation 1787

Listen! You are indeed a great scholar and a great doer and it is not appropriate to say,

הער זיך איין! דו ביסט טאקע א גרויסער למדן און א גרויסער טוער און ס'איז ניט שייכות צו זאגן,

English translation 1788

you have an effect upon the matters above

דו האסט א ווירקונג אויף די ענינים שלמעלה

English translation 1789

(according to the teaching of the Alter Rebbe on "Know what is above from you");

(כתורת אדמו"ר הזקן 249 אויף "דע מה למעלה ממך" 250);

English translation 1790

but nevertheless you should know,

אבער אעפ"כ זאלסטו וויסן,

English translation 1791

that there are gentiles in the world who do not yet know about the greatness of the matter of the "Seven Commandments of the Sons of Noah,"

אז עס זיינען פאראן גוים אויף דער וועלט וועלכע ווייסן נאך ניט וועגן דעם גודל הענין פון "שבע מצוות בני נח",

English translation 1792

consequently you must do all that depends on you so that the gentile,

במילא דארפסטו טאן כל התלוי בך אז דער גוי,

English translation 1793

being a gentile

זייענדיק א גוי

English translation 1794

(because according to the Torah he is not obligated to convert himself,

(ווארום ע"פ תורה איז ער זיך ניט מחוייב צו מגייר זיין זיך,

English translation 1795

and on the contrary,

ואדרבה,

English translation 1796

according to the Torah,

ע"פ תורה,

English translation 1797

if he wants to convert himself –

אז ער וויל זיך מגייר זיין –

English translation 1798

one must dissuade him from this) –

דארף מען אים דערפון אפרעדן 251) –

English translation 1799

should fulfill the Seven Commandments of the Sons of Noah!

זאל מקיים זיין די שבע מצוות בני נח!

English translation 1800

When he hears this,

ווען ער הערט דאס,

English translation 1801

he however raises an outcry:

הויבט ער אבער אויף א געוואלד:

English translation 1802

What does it mean that he should occupy himself with this –

וואס הייסט עס אז ער זאל זיך מיט דעם פארנעמען –

English translation 1803

one knows after all with what he occupies himself! He says Ashrei,

מען ווייסט דאך מיט וואס ער פארנעמט זיך! ער זאגט אשרי,

English translation 1804

says Tehillim,

זאגט תהלים,

English translation 1805

learns Chassidus and Nigleh and disseminates Judaism and disseminates the wellsprings outward –

לערנט חסידות און נגלה און איז מפיץ יהדות און מפיץ מעיינות חוצה –

English translation 1806

so how does one come to him all of a sudden and disturb him,

איז ווי קומט מען דאס צו אים מיטאַמאָל און מ'איז אים מבלבל,

English translation 1807

and one says to him "Listen, there is a gentile in the world"...

און מען זאגט אים "הער זיך איין ס'איז דא א גוי אין וועלט"...

English translation 1808

He wants nothing at all to know about gentiles,

ער וויל גארניט וויסן וועגן גוים,

English translation 1809

and to such an extent –

ועד כדי כך –

English translation 1810

he is ready to sacrifice himself and has no business dealings with them!

ער איז מוסר נפשו און האט מיט זיי ניט קיין געשעפטן!

English translation 1811

One is not speaking after all about someone who, when it comes to earning a "dollar," goes "through all matters" and pleads and beseeches that a gentile should do him a favor...

מען רעדט דאך ניט וועגן איינעם וואס בשעת עס קומט צו פארדינען א "דאָלאַר" גייט ער "אויף אלע ענינים" און איז מפציר און איז זיך מתחנן אז א גוי זאל אים טאן א טובה...

English translation 1812

He knows after all that sustenance comes from the One Above –

ער ווייס דאך סיי ווי אז מזונות קומען פון דעם אויבערשטן –

English translation 1813

so why does he need to beseech the gentile? This depends after all on the One Above! Let him conduct himself with "the pride of Yaakov";

איז וואס דארף ער זיך מתחנן זיין ביים גוי? דאס הענגט דאָך אָפּ אָן דעם אויבערשטן! זאל ער זיך פירן מיט "גאון יעקב";

English translation 1814

you do not need to make him understand that he is the one who is your "sustainer and provider" and you depend on His goodness and kindness;

דו דארפסט אים ניט געבן צו פארשטיין אז ער איז דער וואס איז דיין "זן ומפרנס" און דו הענגסט אפ בטובו וחסדו;

English translation 1815

this depends on the goodness and kindness of the Holy One, blessed be He!

דאס הענגט אפ בטובו וחסדו של הקב"ה!

English translation 1816

That one however argues –

טענה'ט אבער יענער –

English translation 1817

there must be a livelihood through the garments of nature,

עס דארף זיין פרנסה דורך לבושי הטבע,

English translation 1818

and since it must be "you have carried out business faithfully" –

און וויבאלד עס דארף זיין "נשאת ונתת באמונה" –

English translation 1819

he conducts himself according to the "faith" of the gentile etc.

פירט ער זיך לויט דער "אמונה" פון דעם גוי וכו'...

English translation 1820

But when it comes to telling the gentile "do not lie" "do not steal" etc. –

אבער בשעת עס קומט צו זאגן דעם גוי "לא תשקר" "לא תגזול" וכו' –

English translation 1821

here he begins to say that what the Rambam said does not mean him,

דא הויבט ער אָן זאגן אז דאס וואס דער רמב"ם האט געזאגט איז ניט אים מיינט מען,

English translation 1822

and does not mean this day,

און ניט דעם טאג מיינט מען,

English translation 1823

and does not mean this year and does not mean this place and does not mean this country,

און ניט דעם יאר מיינט מען און ניט דעם ארט מיינט מען און ניט מדינה מיינט מען,

English translation 1824

and this will be done by Mashiach our righteousness etc.

און דאס וועט טאן משיח צדקנו וכו'...

English translation 1825

About this type one does not speak at all –

וואס וועגן דעם סוג רעדט מען גארניט –

English translation 1826

because "we are not dealing with judges"!

ווארום "לא בשופטני עסקינן" 252!

English translation 1827

Even those to whom all the above does not apply –

אפילו די וואס כל הנ"ל איז ביי זיי ניט שייך –

English translation 1828

they however argue,

טענה'ן זיי אבער,

English translation 1829

that they have nothing to do with gentiles!

אז זיי האבן ניט צו טאן מיט גוים!

English translation 1830

So to this the answer is,

איז אויף דעם דער ענטפער,

English translation 1831

that since you live on a street on which a gentile also lives,

אז היות דו לעבסט אין א גאס אויף וועלכער עס לעבט אויך א גוי,

English translation 1832

and it could be that the gentile does not fulfill the Seven Commandments of the Sons of Noah,

און עס קען זיין אז דער גוי איז ניט מקיים שבע מצוות בני נח,

English translation 1833

or at least one of them –

אדער עכ"פ איינע פון זיי –

English translation 1834

so since he

איז היות אז ער

English translation 1835

(the gentile)

(דער גוי)

English translation 1836

respects you,

האלט פון דיר,

English translation 1837

and he holds that what you will tell him you mean truthfully –

און ער האלט אז דאס וואס דו וועסט אים זאגן מיינסטו מיט אן אמת –

English translation 1838

you must and you are obligated to find a few minutes to speak with him

דארפסטו און דו מוזט געפינען א פאר מינוט אויף רעדן מיט אים

English translation 1839

(through an interpreter or by yourself)

(דורך א איבערזעצער אדער אליין)

English translation 1840

and tell him,

און אים זאגן,

English translation 1841

that just as man was created in the image of God and the One Above gave him the Seven Commandments of the Sons of Noah –

אז אזוי ווי דער מענטש איז באשאפן געווארן בצלם אלקים און דער אויבערשטער האט אים געגעבן די שבע מצוות בני נח –

English translation 1842

he should fulfill them with all their details!

זאל ער זיי מקיים זיין מיט אלע זייערע סעיפים!

English translation 1843

Oh, that you cry out that you will need to take away a while from your own time –

איי וואס דו געוואלדעוועסט אז דו וועסט דארפן צונעמען א וויילע פון דיין אייגענעם זמן –

English translation 1844

this is after all a time-bound commandment;

איז דאך דאס א מצוה שהזמן גרמא;

English translation 1845

the gentile will not accept this from anyone else,

דער גוי וועט דאס פון קיין אנדערן ניט מקבל זיין,

English translation 1846

he will not believe anyone else!

ער וועט קיין אנדערן ניט גלויבן!

English translation 1847

And as one sees simply:

און ווי מען זעט בפשטות:

English translation 1848

Specifically because you are one who does not come to the gentile,

דוקא דערפאר וואס דו ביסט אזא וואס קומט ניט אָן צום גוי,

English translation 1849

and you do not receive your livelihood from him,

און דו האסט ניט פון אים קיין פרנסה,

English translation 1850

but you receive your livelihood in another manner or from the One Above directly etc. –

נאר דו קריגסט דיין פרנסה באופן אחר אדער פון דעם אויבערשטן דירעקט וכו' –

English translation 1851

so specifically when there comes such a person who tells the gentile even though he has never had anything to do with him until this very day,

איז דוקא ווען עס קומט אזא איך וואס זאגט דעם גוי אע"פ וואס ער האט מיט אים קיינמאל ניט געהאט צו טאן עד היום הזה,

English translation 1852

but since he has become aware that it could be that he

איז אבער היות אז ער האט זיך דערוואוסט עס קען זיין אז ער

English translation 1853

(the gentile)

(דער גוי)

English translation 1854

will trespass boundaries or steal or rob –

וועט משיג גבול זיין אדער גנב'נען אדער גזל'נען –

English translation 1855

he fulfills the command of the One Above and prevents him from this –

איז ער מקיים דעם ציווי פונעם אויבערשטן און היט אים אפ דערפון –

English translation 1856

specifically then he can accomplish what another cannot accomplish.

דוקא דעמולט קען ער אויפטאן דאס וואס א צווייטער קען ניט אויפטאן.

English translation 1857

And this is the instruction from the story of the old Rebbe –

און דאס איז די הוראה פון דעם סיפור פון דעס אלטן רבי'ן –

English translation 1858

because knowing the story he knows that he does not need to tread in new paths;

ווארום וויסנדיק דעם סיפור ווייס ער אז ער דארן ניט טרעטן אין נייע וועגן;

English translation 1859

this is the way of the Torah.

דאס איז דער דרך התורה.

English translation 1860

In each one, the trial is the aforementioned according to his matter,

ביי יעדערן איז דער נסיון הנ"ל לפי ענינו,

English translation 1861

because just as one does not know whether he will withstand a greater trial –

ווייל אזוי ווי מען ווייס ניט צי ער וועט ביישטיין א גרעסערן נסיון –

English translation 1862

he was given this trial at least,

האט מען אים געגעבן דעם נסיון עכ"פ,

English translation 1863

that being an important person, he must also occupy himself with gentiles –

אז זייענדיק א אדם חשוב דארף ער זיך פארנעמען אויך מיט גוים –

English translation 1864

"For the Lord your God tests you to know whether you love the Lord your God."

"כי מנסה ה"א אתכם לדעת הישכם אוהבים את ה"א גו'".

English translation 1865

And the matter of the aforementioned regarding the innovation of the Alter Rebbe in relation to the other Rebbes –

וע"ד הענין הנ"ל בנוגע דעם חידוש פון אלטן רבי'ן לגבי די אנדערע נשיאים –

English translation 1866

one also finds in the Gemara a distinction regarding Tannaim:

געפינט מען אין גמרא אויך א חילוק בנוגע צו תנאים:

English translation 1867

The Gemara says in Chullin regarding Rabbi Shimon ben Chalafta,

די גמרא זאגט אין חולין 253 אויף ר' שמעון בן חלפתא,

English translation 1868

that he was a "busybody in matters"

אז ער איז געווען אן "עסקן בדברים"

English translation 1869

(and this is his unique matter that is not said about any other Tanna).

(און דאס איז זיין ענין מיוחד וואס מען זאגט ניט אויף קיין אנדער תנא).

English translation 1870

The Gemara explains,

טייטשט די גמרא,

English translation 1871

that just as there is the study hall where one learns the laws,

אז אזוי ווי עס איז פאראן דער ביהמ"ד וואו מען לערנט די הלכות,

English translation 1872

and there is the place where one needs to see the matters as they are in practice

און עס איז דא דער ארט וואו מען דארף זען די ענינים ווי זיי זיינען בפועל

English translation 1873

[for example, as one needs to inspect the "gizzard" or the intestines,

[ע"ד ווי מען דארף א קוק טאן אויף "קורקבן" אדער בני מעיים,

English translation 1874

or the lung because of a adhesion and the like, or to measure the signs of a living creature and a bird] –

אדער אויף דער ריאה צוליב א סירכא וכיו"ב אדער משער זיין סימני חי' ועוף] –

English translation 1875

Rabbi Shimon specifically immersed himself in this,

האט זיך ר' שמעון דוקא געקאָכט אין דעם,

English translation 1876

that one should not occupy oneself only with the clarification of the law, but one should also know about the practical deed.

אז מען זאל ניט פארנעמען מיט ביריר ההלכה נאר מען זאל אויך וויסן וועגן דעם מעשה בפועל.

English translation 1877

However, it is not the interpretation that specifically Rabbi Shimon must do this and no other –

עס איז אבער ניט דער פשט אז דוקא ר' שמעון דארף אין דעם טאן און ניט קיין אנדערער –

English translation 1878

for this is like the Alter Rebbe explains regarding what is stated in the Zohar,

ווארום דאס איז ע"ד ווי דער אלטער רבי איז מבאר 254 בנוגע צו דעם וואס עס שטייט אין זהר 255,

English translation 1879

that there are masters of Torah and masters of good deeds,

אז עס זיינען דא מארי אורייתא און מארי עובדין טבין,

English translation 1880

and in the language of the revealed [Torah], Zevulun and Yissachar

ובלשון הנגלה זבולון ויששכר

English translation 1881

(Yissachar engages in Torah and Zevulun engages in commerce),

(יששכר עוסקים בתורה וזבולון עוסקין בפרקמטיא) 256,

English translation 1882

that the interpretation is not that Yissachar never gives charity or that Zevulun does not engage in Torah:

אז דער פשט איז ניט אז יששכר גיט קיינמאל ניט קיין צדקה אדער זבולון איז ניט עוסק בתורה:

English translation 1883

Whoever says, "I have only Torah," even Torah he does not have,

כל האומר אין לי אלא תורה אפילו תורה אין לו 257,

English translation 1884

consequently it is understood that Yissachar also engaged in good deeds;

במילא איז מובן אז אויך יששכר האט עוסק געווען אין עובדין טבין;

English translation 1885

and it is forbidden to say that "masters of good deeds" do not fulfill the matter of fixed times for Torah every day

עד"ז איז ח"ו צו זאגן אז "מארי עובדין טבין" זיינען ניט מקיים דעם ענין פון קביעות עתים לתורה בכל יום

English translation 1886

(as it is stated in the laws of Torah study) –

(ווי עס שטייט אין הלכות ת"ת 258) –

English translation 1887

for all of Israel are presumed to be fit,

ווארום כל ישראל בחזקת כשרות,

English translation 1888

and especially such Jews who are "masters of good deeds";

ובפרט אזעלכע אידן וואס זיינען "מארי עובדין טבין";

English translation 1889

The practical difference is only what is the primary service and primary mission of "I was created to serve my Maker,"

די נפק"מ איז בלויז וואס איז דער עיקר העבודה און עיקר השליחות פון "נבראתי לשמש את קוני",

English translation 1890

and what comes as a secondary matter.

און וואס קומט אלס צווייטע זאך.

English translation 1891

And this is the lesson and instruction from the story of the Alter Rebbe –

און דאס איז דער לימוד והוראה פון דעם סיפור פון אלטן רבי'ן –

English translation 1892

that one must immerse oneself in the matter of the deed.

אז מען דארף זיך אליין קאָכן אין ענין המעשה.

English translation 1893

And although superficially "who is like him and who is equal to him,"

והגם אז לכאורה "מי ידמה לו ומי ישוה לו",

English translation 1894

and "who is this and who is he whose heart emboldens him to approach" to compare himself to the Alter Rebbe

און "מי הוא זה ואיזהו אשר ערב לבו לגשת" זיך צוגלייכן צום אלטן רבי'ן

English translation 1895

(as the Alter Rebbe brings this language regarding Moses our teacher,

(ווי דער אלטער ברענגט דעם לשון לגבי משה רבינו 259,

English translation 1896

which is understood regarding the extension of Moses in every generation,

וואס עד"ז איז מובן בנוגע צו אתפשטותא דמשה בכל דרא ודרא 260,

English translation 1897

including the Alter Rebbe,

כולל דעם אלטן רבי'ן,

English translation 1898

who is in the aspect of Moses also regarding our generation,

וואס ער איז בבחי' משה אויך לגבי דורנו,

English translation 1899

for it is an action that continues through all generations) –

ווארום עס איז א פעולה נמשכת על כל הדורות) –

English translation 1900

nevertheless,

איז אעפ"כ,

English translation 1901

since the story was told to us,

וויבאלד מען האט אונז דערציילט דעם סיפור,

English translation 1902

it is a sign that one must learn from it an instruction,

איז א סימן אז מען דארף דערפון ארויסלערנען א הוראה,

English translation 1903

and a clear instruction –

און א ליכטיקע הוראה –

English translation 1904

regarding practical deed.

בנוגע למעשה בפועל.

English translation 1905

May it be His will,

ויהי רצון,

English translation 1906

that one should do this with joy and a good heart,

אז מען זאל דאס טאן מתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 1907

like all matters of Torah and His commandments,

ווי כל עניני תורה ומצוותי',

English translation 1908

and as the Alter Rebbe elaborates in the Tanya that the service of God must be with joy and a good heart,

און ווי דער אלטער רבי איז מאריך אין ספר התניא אז עבודת השם דארף זיין בשמחה וטוב לבב,

English translation 1909

and he brings what "is known to all the explanation of the Arizal" regarding this matter.

און ברענגט וואס "נודע לכל פירוש האר"י ז"ל" 261 בענין זה.

English translation 1910

And when this is with joy –

וואס בשעת דאס איז בשמחה –

English translation 1911

for joy breaks through boundaries –

איז דאך שמחה פורץ גדר –

English translation 1912

and the boundary of the exile in general is broken through.

און עס ווערט נפרץ דער גדר הגלות בכלל.

English translation 1913

Until one reaches the fulfillment of that which Jacob requested,

ביז מען קומט צו דעם קיום פון דעם וואס יעקב האט געבעטן,

English translation 1914

"Jacob wished to dwell in tranquility"

"ביקש יעקב לישב בשלוה"

English translation 1915

(as Rashi brings at the beginning of the portion of Vayeishev,

(ווי רש"י ברענגט בריש פרשת וישב 262,

English translation 1916

which is the portion of the 19th of Kislev according to the determination of this year).

וואס איז די פרשה פון י"ט כסלו לפי קביעות שנה זו).

English translation 1917

And as is known, the question that is asked about this –

וכידוע וואס מען פרעגט די שאלה בזה –

English translation 1918

that since Jacob was the chosen one among the patriarchs,

אז וויבאלד יעקב איז געווען דער בחיר שבאבות 263,

English translation 1919

how is it that his request was not fulfilled and the anger of Joseph sprang upon him?

איז ווי קומט עס אז בקשתו איז ניט נתמלא געווארן און קפץ עליו רוגזו של יוסף?

English translation 1920

The answer to this is according to the simple meaning of the verse –

איז דער תירוץ בזה ע"פ פשוטו של מקרא –

English translation 1921

that it was fulfilled later,

אז דאס איז נתמלא געווארן שפעטער,

English translation 1922

when "Jacob lived in the land of Egypt for seventeen years,"

ווען "ויחי יעקב בארץ מצרים שבע עשרה שנה",

English translation 1923

which were years of settlement and rest.

וואס דאס זיינען געווען שנים של התיישבות ומנוחה 264.

English translation 1924

However, there is the explanation according to the inner dimension of matters,

עס איז אבער פאראן דער תירוץ ע"פ פנימיות הענינים,

English translation 1925

that just as Jacob includes all souls of Israel

אז אזוי ווי יעקב איז כולל כל נשמות ישראל

English translation 1926

(and as mentioned at the previous gathering, that which the Alter Rebbe writes in Igeret HaKodesh on "And he called him G-d, the G-d of Israel,"

(און ווי דערמאנט ביי דער פריערדיקער התוועדות 265 דאס וואס דער אלטער רבי שרייבט אין אגה"ק 266 אויף "ויקרא לו א-ל אלקי ישראל" 267,

English translation 1927

that the soul of Jacob "is included from all the souls that are in Israel from the beginning of the world until the end of the world...

אז נשמתו של יעקב "כלולה מכל הנשמות שבישראל מעולם ועד העולם...

English translation 1928

and this is 'And he called him G-d, the G-d of Israel'" –

וזהו ויקרא לו א-ל אלקי ישראל" –

English translation 1929

the "Jacob sought to dwell in tranquility" is fulfilled when "I will come to my lord, to Seir,"

ווערט דער "ביקש יעקב לישב בשלוה" נתקיים ווען "אבוא אל אדוני שעירה" 268,

English translation 1930

"He expanded for him the way –

"הרחיב לו את הדרך –

English translation 1931

in the days of Mashiach" in the true and complete redemption through our righteous Mashiach, speedily in our actual times,

בימי המשיח" 269 בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו במהרה בימינו ממש,

English translation 1932

when "And saviors shall ascend Mount Zion to judge the mountain of Esau, and the kingdom shall be the L-rd's" –

ווען "ועלו מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו והיתה לה' המלוכה" 270 –

English translation 1933

and out of joy and goodness of heart.

ומתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 1934

It is also customary each year on the 19th of Kislev –

ס'איז אויך נהוג מידי שנה בשנה בי"ט כסלו –

English translation 1935

that one should make the division of the entire Shas for the coming year;

מען זאל מאכן די חלוקת הש"ס אויף שנה הבאה;

English translation 1936

that is, to distribute the tractates in such a way that they should complete them no later than the 19th of Kislev that will come upon us and upon all Israel for good.

ד.ה. פאנאנדערטיילן די מסכתות באופן אז מען זאל זיי מסיים זיין לא יאוחר מי"ט כסלו הבא עלינו ועל כל ישראל לטובה.

English translation 1937

This is done together with and in continuation of the completion of the entire Shas, the division of which was in the past year,

וואס דאס ווערט געטאן צוזאמען ובהמשך צו סיום הש"ס שחולקתו היתה בשנה שעברה,

English translation 1938

and in this it is also customary –

און דערביי איז מען אויך נוהג –

English translation 1939

as is the custom of Israel –

כמנהג ישראל –

English translation 1940

to recite

צו זאגן

English translation 1941

(at least in brief)

(עכ"פ בקיצור)

English translation 1942

a completion,

א סיום,

English translation 1943

a "Hadran"

א "הדרן"

English translation 1944

(as is customary in several places,

(ווי עס איז נהוג בכמה מקומות,

English translation 1945

and in recent years also here).

און די לעצטע יארן אויך דא).

English translation 1946

Therefore, now is the time that one should distribute the slips,

איז דעריבער כאן הזמן מען זאל פאנאנדער-טיילן די צעטלעך,

English translation 1947

so that each one should "volunteer" in this,

אז יעדערער זאל זיך "מתנדב זיין" בזה,

English translation 1948

and announce which tractate he takes upon himself with the intent to complete it;

ומודיע זיין וועלכע מסכתא ער נעמט אויף זיך על מנת לגומרה;

English translation 1949

And as is said in practice,

און ווי מען זאגט בפועל,

English translation 1950

that although "it is revealed before Heaven,"

אז הגם "כלפי שמיא גליא",

English translation 1951

nevertheless, it is human nature,

אעפ"כ איז טבע האדם,

English translation 1952

that when he writes about the volunteering of his heart in writing and gives it over to another –

אז בשעת ער שרייבט אן וועגן התנדבות לבו בכתב און גיט עס אוועק צו א צווייטן –

English translation 1953

this gives him more strength and more encouragement,

גיט דאס אים מער כוחות און מער זירוז,

English translation 1954

that he should be one who "stands by his word" even if there will be difficulties,

ער זאל זיין אן "עומד בדיבורו" אפילו אויב עס וועלן זיין שוועריקייטן,

English translation 1955

and fulfill his promise,

ומקיים זיין הבטחתו,

English translation 1956

since he has written it down in writing and the writing is in the hand of another who can ask him

וויבאלד ער האט דאס אראפגעשריבן בכתב און דער כתב געפינט זיך בידו של אחר וואס קען אים א פרעג טאן

English translation 1957

(by himself or through an agent)

(אליין אדער ע"י שליח)

English translation 1958

whether he has fulfilled his promise.

צי ער האט מקיים געווען הבטחתו.

English translation 1959

And especially when the promise pertains to all the participants –

ובפרט ווען די הבטחה איז נוגע לכל המשתתפים –

English translation 1960

as discussed many times,

כמדובר כמ"פ 271,

English translation 1961

the proof and example for this from the halachah in the laws of Shabbat:

די ראי' ודוגמא לזה פון דער הלכה אין הלכות שבת:

English translation 1962

The law in the laws of Shabbat is,

דער דין אין הלכות שבת איז,

English translation 1963

that a labor that one person cannot do and two people did it –

אז א מלאכה שאין אחד יכול לעשותה ועשאוה שנים –

English translation 1964

both are liable.

זיינען ביידע חייבים 272.

English translation 1965

So too in our matter,

איז עד"ז בעניננו,

English translation 1966

that since due to the pressure of the times there are many Jews who are not able to complete the entire Shas in its entirety during one year

אז וויבאלד אז מחמת צוק העתים זיינען פאראן כמה וכמה אידן וועלכע זיינען ניט ביכולת צו מסיים זיין כל הש"ס כולו במשך שנה אחת

English translation 1967

(from one 19th of Kislev to the next),

(פון איין י"ט כסלו ביז'ן צווייטן),

English translation 1968

when they join together with many others and the entire Shas is divided among all of them,

איז בשעת זיי זיינען זיך משתתף מיט נאך כו"כ און מ'איז מחלק הש"ס בין כולם,

English translation 1969

then it is considered as if each one of them has studied the entire Shas in its entirety,

דעמולט ווערט עס גערעכנט כאילו ווי יעדערער פון זיי האט געלערנט כל הש"ס כולו,

English translation 1970

because any individual who studies a particular tractate, it is considered as if all the participants have studied that tractate.

ווייל יעדער יחיד וואס לערנט א געוויסע מסכתא ווערט עס גערעכנט כאילו אלע משתתפים האבן געלערנט די מסכתא 273.

English translation 1971

From this it is understood with regard to the promise,

איז דערפון מובן בנוגע צו דער הבטחה,

English translation 1972

that this gives a special force to the promise,

אז דאס גיט צו א תוקף מיוחד צו דער הבטחה,

English translation 1973

because he knows,

ווארום ער ווייס,

English translation 1974

that if, heaven forbid, there will be lacking in him in the fulfillment of this promise,

אז אויב עס וועט ביי אים ח"ו פעלן אין דעם אויספירן די הבטחה,

English translation 1975

it is not only that it is lacking in him as an individual,

איז עס ניט נאר וואס עס פעלט ביי אים אלס יחיד,

English translation 1976

but he causes

נאר ער איז גורם

English translation 1977

(may it not be)

(ר"ל)

English translation 1978

that the study of the entire Shas should be lacking among all the participants in this division:

אז עס זאל פעלן דער לימוד הש"ס ביי כל המשתתפים בחלוקה זו:

English translation 1979

they have studied the entire Shas in its entirety,

זיי האבן געלערנט כל הש"ס כולו,

English translation 1980

except for the pages that the individual did not study

חוץ די דפים וואס דער יחיד האט ניט געלערנט

English translation 1981

(either because he did not want to or because he could not due to circumstances beyond his control and the like).

(אדער ווייל ער האט ניט געוואלט אדער ווייל ער האט ניט געקענט מחמת אונס וכיו"ב).

English translation 1982

According to this, it is understood,

וואס לפי זה איז מובן,

English translation 1983

that this gives even more encouragement to overcome the difficulties

אז דאס גיט צו נאכמער זירוז אין איבערקומען די שוועריקייטן

English translation 1984

(even if there will be difficulties),

(אפילו אויס עס וועלן זיין שוועריקייטן),

English translation 1985

since one knows that everyone knows about his promise,

וויבאלד מען ווייס אז אלע ווייסן וועגן זיין הבטחה,

English translation 1986

and they rely on him with regard to this tractate.

און זיי פארלאזן זיך אויף אים בנוגע למסכתא זו.

English translation 1987

And in continuation of this –

ובהמשך לזה –

English translation 1988

this is the place to make a completion

איז כאן המקום צו מאכן א סיום

English translation 1989

(in brief) –

(בקיצור) –

English translation 1990

and with an introduction:

ובהקדמה:

English translation 1991

Just as one is accustomed to make completions each year,

אזוי ווי מ'איז רגיל צו מאכן סיומים מידי שנה בשנה,

English translation 1992

and in addition to this,

ונוסף לזה,

English translation 1993

since "Israel is not widowed,"

וויבאלד אז "לא אלמן ישראל" 274,

English translation 1994

there is indeed the custom where the entire Shas is distributed among several individuals and they complete it from time to time,

איז דאך פאראן דער מנהג וואו מען צוטיילט ש"ס בין כמה יחידים און מ'איז מסיים מדי פעם בפעם,

English translation 1995

and they make a "completion"

און מ'מאכט א "סיום"

English translation 1996

(a "Hadran")

(א "הדרן")

English translation 1997

as is customary –

כנהוג –

English translation 1998

there are already several completions on tractates of the entire Shas that are printed in books.

זיינען שוין דא כמה וכמה סיומים אויף מסכתות הש"ס וואס זיינען געדרוקט אין ספרים.

English translation 1999

But the vast majority of the conclusions that I have seen –

אבער רובם ככולם פון די סיומים וואס איך האב געזען –

English translation 2000

are occupied with the conclusion of one tractate or with the conclusion of the entire Talmud or an order,

זיינען זיך עוסק בסיום פון איין מסכתא אדער בסיום הש"ס או סדר,

English translation 2001

that is, the main emphasis is on explaining and elucidating the last Mishnah or the last teaching of the tractate, etc.,

ד.ה. דער עיקר הדגשה איז אויף מפרש ומבאר זיין די לעצטע משנה אדער לעצטן מאמר פון דער מסכתא וכו',

English translation 2002

and they do not occupy themselves with general principles,

און מען פארנעמט זיך ניט מיט כללות הענינים,

English translation 2003

and the general principles of the conclusion of the entire Talmud –

וכללי סיום הש"ס –

English translation 2004

even though they are brought in several places to resolve specific difficulties that one has in certain Mishnahs or certain teachings of the Amoraim in several conclusions.

אע"פ וואס זיי ווערן געבראכט בכמה מקומות כדי ליישב קושיות פרטיות וואס מען האט אין משניות מסוימות אדער מאמרי אמוראים מסויימים בכמה סיומים.

English translation 2005

And for this reason,

ומטעם זה,

English translation 2006

we will now focus mainly on two principles in "conclusions,"

וועט מען זיך יעצט אפשטעלן בעיקר אויף צוויי כללים אין "סיומים",

English translation 2007

and we will see how they are reflected in several places.

און מ'וועט זען ווי זיי שפיגלען זיך אפ בכמה מקומות.

English translation 2008

The two principles in conclusions are:

די צוויי כללים אין סיומים זיינען:

English translation 2009

A) The principle that one must conclude with a good thing –

א) דער כלל אז מען דארף מסיים זיין בדבר טוב –

English translation 2010

as Tosafot brings at the conclusion of Tractate Niddah,

ווי תוס' ברענגט בסיום מס' נדה,

English translation 2011

as an explanation for why the Gemara concludes with the teaching of our Sages, may their memory be blessed: "Whoever studies halakhot every day is assured that he is a son of the World to Come."

אלס הסברה אויף דעם וואס די גמרא איז מסיים מיטן מאמרז"ל "כל השונה הלכות בכל יום מובטח לו שהוא בן עוה"ב".

English translation 2012

And the source for this is –

וואס דער מקור לזה איז –

English translation 2013

what the Gemara says in Berakhot: "For so we find with the early prophets that they concluded their words with praise."

וואס די גמרא זאגט אין ברכות 275 "שכן מצינו בנביאים ראשונים שסיימו דבריהם בשבח".

English translation 2014

And as was discussed at length once, that in this there is a novel point in the Jerusalem Talmud:

און ווי גערעדט אמאל בארוכה 276 אז אין דעם איז פאראן א חידוש אין ירושלמי:

English translation 2015

Tosafot brings from the Jerusalem Talmud that although in four books of the prophets we find that they do not conclude with a good thing –

תוס' 277 ברענגט פון ירושלמי 278 אז הגם אין פיר ספרים פון נביאים געפינען מיר אז זיי זיינען ניט מסיים בדבר טוב –

English translation 2016

Lamentations,

איכה,

English translation 2017

The Twelve,

תרי עשר,

English translation 2018

Ecclesiastes, and Isaiah –

קהלת און ישעי' –

English translation 2019

there is a distinction in the matter

איז פאראן א חילוק בדבר

English translation 2020

(as it is explained):

(ווי מען פארענטפערט עס):

English translation 2021

Regarding Lamentations, they say

בנוגע איכה זאגן מען,

English translation 2022

that therefore they repeat the verse "Return us, O Lord, to You, etc.,"

אז דעריבער חזר'ט מען איבער דעם פסוק "השיבנו ה' אליך גו'",

English translation 2023

because this is in order to conclude with a good thing;

ווייל דאס איז כדי לסיים בדבר טוב;

English translation 2024

but regarding the other three books, the answer is –

אבער אין די אנדערע דריי ספרים איז דער ענטפער –

English translation 2025

that this speaks about the calamities of the nations of the world.

אז דאס רעדט וועגן פורעניות פון אוה"ע.

English translation 2026

B) The second principle in conclusions of the entire Talmud is –

ב) דער צווייטער כלל אין סיומי הש"ס איז –

English translation 2027

to connect the beginning and the conclusion.

לקשר ההתחלה והסיום.

English translation 2028

And the source for this is what the Gemara says in Berakhot: "Every chapter that was beloved by David, he began with 'Ashrei' and concluded it with 'Ashrei',"

וואס דער מקור לזה איז וואס די גמרא זאגט אין ברכות 279 "כל פרשה שהיתה חביבה על דוד פתח באשרי וסיים בה באשרי",

English translation 2029

and Tosafot explain,

און יוי תוספות 280 זיינען מבאר,

English translation 2030

that this means "not specifically that if he began with 'Ashrei' he would conclude with 'Ashrei',

אז דאס מיינט "לאו דוקא פתח באשרי יסיים באשרי,

English translation 2031

but rather a conclusion similar to the opening, like a psalm that began with praise concludes with praise, 'The praise of the Lord my mouth shall speak,' and likewise many chapters that begin with 'Halleluyah' and conclude with 'Halleluyah'."

אלא חתימה מעין פתיחה כמו תהלה שפתח בתהלה יסיים בתהלה תהלת ה' ידבר פי וכן הרבה פרשיות שמתחילות בהללוי' ומסיימות בהללוי'".

English translation 2032

And as is also brought, the allusion to this is from what is stated in "Reshut leHatan Bereshit,"

און ווי געבראכט אויך דער רמז לזה דערפון וואס עס שטייט אין "רשות לחתן בראשית",

English translation 2033

"They join the beginning to the completion," etc.

"מתכיפין התחלה להשלמה" וכו'.

English translation 2034

And in continuation of this, we will explain how these two principles are seen throughout the entire Talmud,

ובהמשך לזה וועט מען מבאר זיין ווי מען זעט די צוויי כללים בכל הש"ס,

English translation 2035

both in the Mishnah and in the Gemara,

סיי אין משנה סיי אין גמרא,

English translation 2036

and also at the conclusion of the first tractate and the first order in the Mishnah.

און אויך בסיום המסכתא הראשונה והסדר הראשון במשנה.

English translation 2037

Regarding the principle of "to conclude with a good thing,"

בנוגע דעם כלל פון "לסיים בדבר טוב,

English translation 2038

there are several levels in this "good."

איז פאראן כמה דרגות אין דעם "טוב".

English translation 2039

And as stated above,

וכאמור לעיל,

English translation 2040

that according to the Jerusalem Talmud, the conclusion of three books of the prophets –

אז לויטן ירושלמי איז דער סיום פון דריי ספרים פון נביאים –

English translation 2041

Isaiah,

ישעי',

English translation 2042

The Twelve, and Ecclesiastes –

תרי עשר און קהלת –

English translation 2043

is not with a good thing,

ניט בדבר טוב,

English translation 2044

but rather, what is it?

אלא מאי,

English translation 2045

It is with a matter of calamity for the nations of the world,

דאס איז בדבר של פורנעות לאוה"ע,

English translation 2046

which consequently is not called a conclusion of evil,

וואס במילא הייסט עס ניט קיין סיום פון רע,

English translation 2047

because regarding the nations of the world, the ultimate purpose is indeed that there should be "the spirit of impurity I will remove from the earth,"

ווארום בנוגע צו אוה"ע איז דאך דער תכלית עס זאל זיין "את רוח הטומאה אעביר מן הארץ" 281,

English translation 2048

that is, the calamity regarding the "spirit of impurity,"

ד.ה. די פורעניות בנוגע דעם "רוח הטומאה",

English translation 2049

and afterwards, on the contrary –

און דערנאך איז אדרבה –

English translation 2050

"And strangers will stand and shepherd your flocks,"

"ועמדו זרים ורעו צאנכם",

English translation 2051

that the nations of the world will do for them what Jewish businessmen do now.

אז די אוה"ע וועלן טאן דעמילט דאס וואס בעלי עסק פון אידן טוען איצטער.

English translation 2052

But according to the custom of Israel,

אבער לויט מנהג ישראל,

English translation 2053

that one repeats the previous verse also for the three aforementioned books

אז מ'איז חוזר אויפן פסוק הקודם אויך ביי די דריי ספרים הנ"ל

English translation 2054

(just as with Lamentations),

(אזוי ווי ביי איכה),

English translation 2055

it means, then,

הייסט עס דאך,

English translation 2056

that the conclusion is with a truly good thing.

אז דער סיום איז בדבר טוב ממש.

English translation 2057

And nevertheless, within this "good" itself there are levels.

ועד"ז אין אים דעם "טוב" גופא פאראן דרגות.

English translation 2058

And in continuation of this –

ובהמשך לזה –

English translation 2059

comes the explanation at the conclusion of the Mishnah

קומט דער ביאור אין סיום המשנה

English translation 2060

(of the six orders of the Mishnah):

(פון ששה סדרי משנה):

English translation 2061

The Mishnah concludes with "Rabbi Yehoshua ben Levi said: In the future, the Holy One, blessed be He, will cause each and every righteous person to inherit 310 worlds, as it is said, 'To cause those who love Me to inherit yesh' (yesh has the numerical value of 310),

די משנה איז מסיים מיט "אמר ר"י בן לוי עתיד הקב"ה להנחיל לכל צדיק וצדיק ש"י עולמות שנאמר 282 להנחיל אוהבי יש

English translation 2062

(yesh in gematria is 310)

(יש בגימריא ש"י)

English translation 2063

'and I will fill their treasuries.'

ואוצרותיהם אמלא,

English translation 2064

Rabbi Shimon ben Halafta said,

אמר ר' שמעון בן חלפתא,

English translation 2065

The Holy One, blessed be He, found no vessel that holds blessing for Israel except peace, as it is said, 'The Lord will give strength to His people; the Lord will bless His people with peace.'"

לא מצא הקב"ה כלי מחזיק ברכה לישראל אלא השלום שנאמר 283 ה' עוז לעמו יתן ה' יברך את עמו בשלום".

English translation 2066

The Tiferet Yisrael asks:

פרעגט דער תויו"ט:

English translation 2067

Why does the teaching of Rabbi Shimon ben Halafta come here after the teaching of Rabbi Yehoshua ben Levi,

פארוואס קומט דא דער מאמר פון ר"ש בן חלפתא נאך מאמר ריב"ל,

English translation 2068

when the order of the generations was the opposite:

בשעת דער סדר הדורות איז געווען להיפך:

English translation 2069

Rabbi Shimon ben Halafta was already an elder in the time of Rabbeinu HaKadosh,

ר"ש בן חלפתא איז שוין געווען א זקן בזמן רבינו הקדוש,

English translation 2070

whereas Rabbi Yehoshua ben Levi is counted among the Amoraim?

משא"כ ריב"ל ווערט גערעכנט פון די אמוראים?

English translation 2071

And he answers that Rabbeinu HaKadosh did this in order to conclude with peace.

און ער פארענטפערט אז דאס האט רבינו הקדוש געטאן כדי לסיים בשלום.

English translation 2072

That is, that although the teaching of Rabbi Yehoshua ben Levi is also a good thing,

ד.ה. אז הגם אויך מאמר ריב"ל איז בדבר טוב,

English translation 2073

Rabbeinu HaKadosh nevertheless wanted to conclude the six orders of the Mishnah not with a simple good but with a special good –

האב אבער רבינו הקדוש געוואלט מסיים זיין ששה סדרי משנה ניט מיט טוב סתם נאר א טוב מיוחד –

English translation 2074

the matter of peace,

ענין השלום,

English translation 2075

which is such a good that it is a "vessel that holds the blessing of the Holy One, blessed be He."

וואס איז אזא טוב וואס איז א "כלי מחזיק ברכתו של הקב"ה".

English translation 2076

The same principle is also reflected in the conclusion of the Mishnah of the first tractate –

דער זעלבער כלל שפיגלט זיך אויך אפ אין סיום המשנה פון דער ערשטער מסכתא –

English translation 2077

Tractate Berakhot:

מס' ברכות:

English translation 2078

The Mishnah says,

די משנה זאגט,

English translation 2079

that "they instituted that a person should greet his fellow with the Name,"

אז "התיקנו שיהא אדם שואל את שלום חבירו בשם",

English translation 2080

that is, with the name of HaShem.

ד.ה. בשם ה'.

English translation 2081

So the question seemingly arises –

ווערט דאך לכאורה די שאלה –

English translation 2082

how is it possible? Mentioning the name of Heaven! On this the Mishnah explains,

היתכן? הזכרת שם שמים! איז אויף דעם די משנה מבאר,

English translation 2083

"and it says, 'It is time to act for HaShem; they have made void Your Torah.'"

"ואומר 284 עת לעשות לה' הפרו תורתך"

English translation 2084

("Sometimes one nullifies words of Torah in order to act for HaShem; even this one who intends for the peace of his fellow, this is the will of the Omnipresent, etc.").

("פעמים שמבטלים דברי תורה כדי לעשות לה' אף זה המתכוין לשלום חבירו זהו רצונו של מקום כו'" 285).

English translation 2085

After this, the Mishnah comes and adds:

לאחרי זה קומט די משנה און איז מוסיף:

English translation 2086

"Rabbi Natan says, 'They have made void Your Torah because it is time to act for HaShem.'"

"ר' נתן אומר הפרו תורתך משום עת לעשות להשם".

English translation 2087

The commentators ask the question:

פרעגן מפרשים די שאלה:

English translation 2088

What did Rabbi Natan add here? He seemingly says the same thing that the first Tanna says;

וואס האט דא ר' נתן אויפגעטאן? ער זאגט דאך לכאורה די זעלבע זאך וואס דער ת"ק זאגט;

English translation 2089

when the first Tanna brings the verse "It is time to act for HaShem; they have made void Your Torah," he means to derive from it,

בשעת דער ת"ק ברענגט דעם פסוק "עת לעשות לה' הפרו תורתך" מיינט ער דערפון ארויסלערנען,

English translation 2090

that in order for it to be "to act for HaShem," it is "they have made void Your Torah"?

אז כדי עס זאל זיין "לעשות לה'" איז "הפרו תורתך"?

English translation 2091

The author of the book Mishnat Chassidim answers that what Rabbi Natan came to add upon the first Tanna is only "to conclude with a good thing."

פארענטפערט דער בעל מחבר ספר משנת חסידים 286 אז דאס וואס ר' נתן איז אויסן צו מוסיף זיין אויפן ת"ק איז בלויז "לסיים בדבר טוב".

English translation 2092

The first Tanna concluded his statement with the words "they have made void Your Torah," which are a thing that is not good,

דער ת"ק האט מסיים געווען זיין מאמר מיט די ווערטער "הפרו תורתך" וואס זיינען א דבר בלתי טוב,

English translation 2093

therefore Rabbi Natan came to remedy this,

דעריבער איז געקומען ר' נתן אויף דאס צו באווארענען,

English translation 2094

and he concluded with the words "it is time to act for HaShem."

און האט מסיים געווען מיט די ווערטער "עת לעשות להשם".

English translation 2095

Here we see how much the principle of "to conclude with a good thing" is relevant:

וואס דא זעט מען אויף וויפל דער כלל פון "לסיים בדבר טוב" איז נוגע:

English translation 2096

In order to conclude with a good thing, they take a baraita,

כדי לסיים בדבר טוב נעמט מען א ברייתא 287,

English translation 2097

and they attach it to the language of the Mishnah

און מען איז דאס מצרף צו לשון המשנה

English translation 2098

(even though the language of the Mishnah means the same content,

(הגם אז לשון המשנה מיינט דעם זעלבן תוכן,

English translation 2099

it is only not explicit because the words of the Mishnah are "brief" 287*).

ס'איז בלויז ניט מפורש ווייל דברי המשנה זיינען "קצרים" 287*)!

English translation 2100

Rabbi Natan in general was after Rabbeinu HaKadosh,

ר' נתן בכלל איז געווען נאך רבינו הקדוש,

English translation 2101

and specifically in this statement –

ובפרט במאמר זה –

English translation 2102

the commentators explain explicitly,

זיינען מפרשים מבאר בפירוש,

English translation 2103

that this was originally only a part of a baraita which explains the words of the Mishnah;

אז דאס איז מלכתחילה געווען בלויז א חלק פון ברייתא וואס איז מבאר דברי המשנה;

English translation 2104

and nevertheless, Rabbeinu HaKadosh inserted it into the Mishnah –

און אעפ"כ האט עס רבינו הקדוש אריינגעשטעלט אין משנה –

English translation 2105

in order to conclude with a good thing!

כדי לסיים בדבר טוב!

English translation 2106

Regarding this, the principle is also reflected in the conclusion of Masechet Berachot in the Gemara:

עד"ז שפיגלט זיך אפ דער כלל אויך אין סיום מס' ברכות בגמרא:

English translation 2107

The conclusion of the tractate is "Torah scholars have no rest, neither in this world nor in the World to Come, as it is said, 'They go from strength to strength,'

דער סיום המסכתא איז "תלמידי חכמים אין להם מנוחה לא בעולם הזה ולא בעולם הבא שנאמר 288 ילכו מחיל אל חיל,

English translation 2108

Rabbi Elazar said, Rabbi Chanina said, 'Torah scholars increase peace in the world, as it is said, "And all your children shall be taught of HaShem, and great shall be the peace of your children"; do not read "your children" but "your builders."'"

א"ר אלעזר א"ר חנינא תלמידי חכמים מרבים שלום בעולם שנאמר 289 וכל בניך לימודי ה' ורב שלום בניך א"ת בניך אלא בוניך".

English translation 2109

Later, the Gemara adds several verses:

שפעטער איז די גמרא מוסיף עטעלעכע פסוקים:

English translation 2110

"Great peace have those who love Your Torah, and there is no stumbling block for them,

"שלום 290 רב לאוהבי תורתך ואין למו מכשול,

English translation 2111

May peace be within your walls, tranquility within your palaces,

יהי 291 שלום בחילך שלוה בארמנותיך,

English translation 2112

For the sake of my brothers and friends, I will now speak peace concerning you,

למען אחי ורעי אדברה נא שלום בך,

English translation 2113

For the sake of the house of HaShem our God, I will seek good for you,

למען בית ה' אלקינו אבקשה טוב לך,

English translation 2114

HaShem will give strength to His people; HaShem will bless His people with peace."

ה' 292 עוז לעמו יתן השם יברך את עמו בשלום".

English translation 2115

One asks regarding this the question –

פרעגט מען בזה די שאלה –

English translation 2116

what relevance do all these verses have here? It is true that the verses indeed speak about peace, etc. –

וואס האבן די אלע פסוקים פאר א שייכות דא? אמת טאקע די פסוקים רעדן טאקע וועגן שלום וכו' –

English translation 2117

but what is the connection and continuation of this entire statement of Rabbi Elazar, Rabbi Chanina, to the matter of "they go from strength to strength" which was discussed earlier?

אבער וואס איז דער קשר והמשך פון דעם גאנצן מאמר ר' אלעזר א"ר חנינא צום ענין פון "ילכו מחיל אל חיל" וואס רעדט זיך פריער?

English translation 2118

And here too, the answer is as stated –

און אויך דא איז דער ענטפער כאמור –

English translation 2119

that this is in order to conclude with a good thing,

אז דאס איז כדי לסיים בדבר טוב 293,

English translation 2120

and not merely good, but "peace,"

און ניט סתם טוב נאר "שלום",

English translation 2121

and in peace itself, several and many levels in peace are enumerated –

און אין שלום גופא ווערן דא אויסגערעכנט כמה וכמה דרגות אין שלום –

English translation 2122

until the most elevated level of "HaShem will give strength to His people; HaShem will bless His people with peace"

ביז דער דרגא הכי נעלית פון ה' עוז לעמו יתן ה' יברך את עמו בשלום

English translation 2123

(which is brought at the conclusion of the six orders of the Mishnah,

(וואס ברענגט זיך בסיום ששה סדרי משנה,

English translation 2124

as above),

כנ"ל),

English translation 2125

for "there is no strength except Torah."

וואס "אין עוז אלא תורה" 294.

English translation 2126

And in the manner that we find the principle of concluding with a good thing in all these places –

וע"ד ווי מען געפינט דעם כלל פון סיום בדבר טוב בכל מקומות אלו –

English translation 2127

regarding this, it is in the matter of the connection of the beginning and the end,

עד"ז איז אין דעם ענין פון קישור ההתחלה והסיום,

English translation 2128

that we find it both in Masechet Berachot,

אז מען געפינט עס סיי אין מס' ברכות,

English translation 2129

both in Seder Zeraim and in the entire Shas completely,

סיי אין סדר זרעים און סיי אין כל הש"ס כולו,

English translation 2130

and as follows.

וכדלקמן.

English translation 2131

Regarding the conclusion of Masechet Berachot

בנוגע דעם סיום פון מס' ברכות

English translation 2132

(in the Gemara) –

(בגמרא) –

English translation 2133

it is connected to the beginning in two ways,

איז עס פארבונדן מיט דער התחלה בב' אופנים,

English translation 2134

both from the aspect of the conclusion of the tractate itself,

סיי מצד דעם סיום המס' עצמה,

English translation 2135

and from the aspect of the "conclusion with a good thing":

און סיי מצד דעם "סיום בדבר טוב":

English translation 2136

The conclusion of the tractate

דער סיום המס'

English translation 2137

(in the Gemara)

(בגמרא)

English translation 2138

itself is in the matter of "they go from strength to strength," which refers to "one who goes out from the synagogue to the study hall" –

עצמה איז אין דעם ענין פון "ילכו מחיל אל חיל" וואס גייט אויף "היוצא מבית הכנסת לבית המדרש" –

English translation 2139

which has a direct connection to the beginning of the tractate:

וואס דאס האט א שייכות ישרה צו התחלתה המסכת:

English translation 2140

The beginning of Masechet Berachot is –

די התחלה פון מס' ברכות איז –

English translation 2141

"From what time may one recite the Shema in the evening?",

"מאימתי קורין את שמע בערבין",

English translation 2142

the matter of the evening Shema recitation.

דער ענין פון קריאת שמע של ערבית.

English translation 2143

What is seen in this is a double connection with the concept of "the one who goes out from the synagogue to the study hall":

וואס אין דעם זעט מען א קשר כפול מיטן ענין פון "היוצא מביהכנ"ס לביהמ"ד":

English translation 2144

a) The concept of Kriat Shema is –

א) דער ענין פון קריאת שמע איז –

English translation 2145

the concept of prayer

ענין התפלה

English translation 2146

(as explained in Tosafot at the beginning of Berachot),

(וכמבואר אין תוס' ריש ברכות),

English translation 2147

which is the concept of "synagogue";

וואס דאס איז דער עינן פון "בית הכנסת";

English translation 2148

b) The Gemara says in Menachot,

ב) די גמרא זאגט אין מנחות 295,

English translation 2149

that Rabbi Shimon bar Yochai learns from "This book of the Torah shall not depart from your mouth, and you shall meditate in it day and night" that one can fulfill the obligation of Torah study through "Kriat Shema morning and evening"

אז רשב"י לערנט אפ פון "לא ימוש ספר התורה הזה מפיך והגית בו יומם ולילה" 296 אז מען קען יוצא זיין דעם חיוב פון לימוד התורה דורך "קרית שמע שחרית וערבית"

English translation 2150

[as discussed several times the emphasis on the matter,

[וכמדובר כמה פעמים די הדגשה בדבר 297,

English translation 2151

that this exposition is specifically said by Rabbi Shimon bar Yochai whose "Torah is his craft"] –

אז די דרשה זאגט דוקא רשב"י וואס "תורתו אומנתו" 298] –

English translation 2152

that is, that "Kriat Shema" is also the concept of "study hall" –

ד.ה. אז "קריאת שמע" איז אויך דער ענין פון "בית המדרש" –

English translation 2153

Torah study.

לימוד התורה.

English translation 2154

Regarding this, we find how the principle is reflected in the conclusion of Seder Zeraim –

עד"ז געפינט מען ווי דער כלל שפיגלט זיך אפ אין סיום סדר זרעים –

English translation 2155

both in the Babylonian and in the Jerusalem Talmud:

סיי אין בבלי סיי אין ירושלמי:

English translation 2156

In the Babylonian Talmud, there is no Gemara on the last tractate of Seder Zeraim,

אין בבלי איז ניטא קיין גמרא אויף דער לעצטער מסכתא פון סדר זרעים,

English translation 2157

Tractate Bikkurim –

מסכתא ביכורים –

English translation 2158

the last Mishnah of Bikkurim is connected with the first Mishnah of Berachot:

איז די לעצטע משנה פון ביכורים פארבונדן מיט דער ערשטער משנה פון ברכות:

English translation 2159

The last Mishnah in Bikkurim speaks about the law of how one distributes Bikkurim "like the holy things of the Temple";

די לעצטע משנה אין ביכורים רעדט וועגן דעם דין ווי מען איז מחלק ביכורים "כקדשי המקדש";

English translation 2160

which has a connection and relevance to that which the Mishnah says at the beginning of Berachot "From when may one recite the Shema in the evening? From the time that the priests enter to eat their terumah."

וואס דאס האט א קשר ושייכות גלוי' דערצו וואס די משנה זאגט בתחלת ברכות "מאמתי קורין את שמע בערבין משעה שהכהנים נכנסין לאכול בתרומתן".

English translation 2161

Regarding this, in the Jerusalem Talmud:

עד"ז אין ירושלמי:

English translation 2162

The conclusion of Tractate Bikkurim in the Jerusalem Talmud is:

דער סיום פון מס' ביכורים אין ירושלמי איז:

English translation 2163

"It was taught: One who sells a Torah scroll of his father never sees a sign of blessing,

"תני המוכר ס"ת של אביו אין רואה סימן ברכה לעולם,

English translation 2164

and whoever maintains a Torah scroll in his house, concerning him the verse says, 'Wealth and riches are in his house, and his righteousness endures forever.'"

וכל המקיים ס"ת בתוך ביתו עליו הכתוב אומר הון 299 ועושר בביתו וצדקתו עמודת לעד".

English translation 2165

The explanation of the matter:

פירוש הדברים:

English translation 2166

From the perspective of the obligation of "writing a Torah scroll," it is "even though his ancestors left him a Torah scroll, it is a mitzvah to write one of his own";

מצד דעם חיוב פון "כתיבת ספר תורה" איז "אע"פ שהניחו לו אבותיו ספר תורה מצוה לכתוב משלו" 300;

English translation 2167

But nevertheless,

אבער דאך,

English translation 2168

since the purpose and goal of writing a Torah scroll is "and you shall teach it,"

היות אז די מטרה ותכלית פון כתיבת ס"ת איז דער "ולמדה" 301,

English translation 2169

when he has a Torah scroll that his father left him,

איז בשעת ער האט א ס"ת שהניח לו אביו,

English translation 2170

he can fulfill with it the concept of Torah study

קען ער דערמיט מקיים זיין דעם ענין פון לימוד התורה

English translation 2171

(and especially according to the words of the Rosh (and so is the halachah) "nowadays that they write Torah scrolls and place them in synagogues to read from them in public,

(ובפרט לויט דברי הרא"ש 302 (און אזוי איז די הלכה 303) "האידנא שכותבין ס"ת ומניחין אותו בבתי כנסיות לקרות בו ברבים,

English translation 2172

it is a positive commandment upon every Jewish man...

מ"ע היא על כל איש מישראל...

English translation 2173

to write Chumashim, Mishnah, Gemara, and commentaries to study in them, he and his children,

לכתוב חומשי תורה ומשנה וגמרא ופירושי' להגות בהן הוא ובניו,

English translation 2174

for the mitzvah of writing the Torah is to study in it...

כי מצות כתיבת התורה היא ללמוד בה...

English translation 2175

these are the books that a person is commanded to write" (and in our time –

הם הם הספרים שאדם מצוה לכותבם" (ובזמננו –

English translation 2176

printing,

דרוקן,

English translation 2177

buying books, etc.)).

קויפן ספרים וכו')) 304.

English translation 2178

Consequently, one might think,

במילא קען מען מיינען,

English translation 2179

that after one writes his own Torah scroll –

אז נאך דעם וואס מען שרייבט אן אייגענע ספר תורה –

English translation 2180

he may sell the Torah scroll that his father left him.

מעג מען פארקויפן די ס"ת שהניח לו אביו.

English translation 2181

So upon this, the Jerusalem Talmud innovates,

איז אויף דעם מחדש דער ירושלמי,

English translation 2182

that "one who sells a Torah scroll of his father never sees a sign of blessing."

אז "המוכר ס"ת של אביו אינו רואה סימן ברכה".

English translation 2183

That is, not Heaven forbid that he lacks blessing,

ד.ה. ניט ח"ו אז עס פעלט ביי אים אין ברכה,

English translation 2184

rather he does not have the additional blessing that would have been through his not selling the Torah scroll.

נאר ער האט ניט די תוספת ברכה וואס וואלט געווען דורך דעם וואס ער וואלט ניט פארקויפט די ס"ת.

English translation 2185

Afterwards, the Gemara concludes on this obligatory matter –

דערנאך איז די גמרא מסיים אין דעם ענין חיובי –

English translation 2186

that "whoever maintains a Torah scroll in his house,"

אז "המקים ס"ת בתוך ביתו",

English translation 2187

that is, as the commentators say –

ד.ה. ווי מפרשים 305 זאגן –

English translation 2188

a Torah scroll that his father left him,

א ס"ת שהניח לו אביו,

English translation 2189

"concerning him the verse says, 'Wealth and riches are in his house, and his righteousness endures forever.'"

איז "עליו הכתוב אומר הון ועושר בביתו וצדקתו עומדת לעד".

English translation 2190

What is the connection between this verse and one who maintains a Torah scroll in his house?

וואס איז דער קשר צווישן דעם פסוק מיט המקיים ס"ת בתוך ביתו?

English translation 2191

The commentators explain,

זיינען מבאר מפרשים 306,

English translation 2192

that this is based on our Sages of blessed memory

אז דאס איז מיוסד אויף מארז"ל

English translation 2193

(in Tractate Ketubot 306*)

(אין מס' כתובות 306*)

English translation 2194

that "'Wealth and riches are in his house, and his righteousness endures forever' – this is one who writes books and lends them to others. And this is the lesson from the verse here:

אז "הון ועושר בביתו וצדקתו עומדת לעד" זה הכותב ספרים ומשאילן לאחרים. און דאס איז דער לימוד פון דעם פסוק דא:

English translation 2195

'Wealth and riches are in his house' – he has a sign of blessing in his house,

"הון ועושר בביתו" ער האט א סימן ברכה בביתו,

English translation 2196

why –

פארוואס –

English translation 2197

because 'his righteousness endures forever,'

דערפאר וואס "צדקתו עומדת לעד",

English translation 2198

he has the Torah scroll 'forever' in his house.

ער האט דעם ס"ת "לעד" בביתו.

English translation 2199

That is, it speaks about one who has his own Torah scroll,

ד. ה. עס רעדט זיך וועגן איינעם וואס האט זיין אייגענע ס"ת,

English translation 2200

with which he fulfills the positive commandment of writing a Torah scroll,

וואס דערמיט איז ער מקיים די מ"ע פון כתיבת ס"ת,

English translation 2201

and together with this he also has the Torah scroll that his father left him –

ויחד עם זה האט ער אויך דעם ס"ת שהניח לו אביו –

English translation 2202

in order to have the "sign of blessing."

כדי צו האבן דעם "סימן ברכה".

English translation 2203

And this is the connection with the beginning of Seder Zeraim –

און דאס איז דער קשר מיט תחלת סדר זרעים –

English translation 2204

where it also speaks about two types of obligation regarding the time of Kriat Shema of the evening:

וואו עס רעדט זיך אויך וועגן צוויי סוגי חיוב אין זמן קריאת שמע של ערבין:

English translation 2205

the essential obligation is "until dawn rises,"

דעם עצם החיוב איז "עד שיעלה עמוד השחר",

English translation 2206

and a "fence for the matter" is –

און א "סייג לדבר" איז –

English translation 2207

until midnight

עד חצות

English translation 2208

(similar to the two Torah scrolls that he has).

(ע"ד ווי די צוויי ספרי תורה וואס ער האט).

English translation 2209

Regarding this, there is also the connection of the beginning and conclusion in the Gemara of Tractate Berachot,

עד"ז איז אויך פאראן דער קשר ההתחלה וסיום אין גמרא פון מס' ברכות,

English translation 2210

both Babylonian and Jerusalem,

סיי בבלי סיי ירושלמי,

English translation 2211

and also the connection of the beginning of the entire Talmud and the conclusion of the entire Talmud:

און אויך דער קשר פון התחלת הש"ס וסיום הש"ס:

English translation 2212

Both the conclusion of Tractate Berachot in the Babylonian,

סיי דער סיום מס' ברכות אין בבלי,

English translation 2213

and its conclusion in the Jerusalem,

סיי סיומה בירושלמי,

English translation 2214

and the conclusion of the entire Talmud is –

און סיי סיום הש"ס איז –

English translation 2215

in the concept of peace that is achieved through Torah.

אין דעם ענין השלום וואס ווערט אויפגעטאן דורך תורה.

English translation 2216

[And as discussed at length elsewhere, the conclusion of tractate Berachot in the Gemara is the same in both the Babylonian and the Jerusalem Talmud,

[וכמדובר אמאל 307 בארוכה אז דער סיום פון מס' ברכות אין גמרא איז דער זעלבער סיי אין בבלי סיי אין ירושלמי,

English translation 2217

"Torah scholars increase peace in the world, as it is said, 'And all your children shall be taught of the Lord.'" –

"תלמידי חכמים מרבים שלום בעולם שנאמר וכל בניך לימודי ה'" –

English translation 2218

Only in the Babylonian Talmud is there the addition of "Do not read 'your children' but 'your builders,'" etc. –

נאר אין בבלי קומט צו די הוספה פון "אל תקרי בניך אלא בוניך" וכו' –

English translation 2219

Because the Babylonian Talmud specifies more than the Jerusalem Talmud,

ווארום דער בבלי איז מפרט מער ווי דער ירושלמי,

English translation 2220

Since the Babylonian Talmud was sealed "about one hundred years" after the sealing of the Jerusalem Talmud ].

וויבאלד דער בבלי איז נחתם געווארן "בכמו מאה שנה" 308 נאך חתימת תלמוד ירושלמי 309].

English translation 2221

And likewise, the conclusion of the entire Talmud in the Gemara is also –

ועד"ז דער סיום הש"ס בגמרא איז אויך –

English translation 2222

In order to conclude with a good matter –

כדי לסיים בדבר טוב –

English translation 2223

On the subject of "Whoever studies halachot every day is assured that he is a son of the World to Come,"

אין דעם ענין פון "כל השונה הלכות בכל יום מובטח לו שהוא בן עולם הבא",

English translation 2224

Which also discusses the virtue of the aspect of peace in the Torah,

וואס דא רעדט זיך אויך אין מעלת ענין השלום שבתורה,

English translation 2225

Because by "halachot" is meant "halacha leMoshe miSinai,"

ווארום מיט "הלכות" ווערט דא געמיינט "הלכה למשה מסיני" 310,

English translation 2226

And in halacha leMoshe miSinai, there is no possibility of dispute.

און אין הלכה למשה מסיני איז ניט שייך קיין מחלוקת.

English translation 2227

[And this is the connection of our Sages, may their memory be for a blessing, to what is discussed earlier in the Gemara regarding the laws of a reviit of a log and niddah and zavah –

[און דאס איז דער קשר פון דעם מארז"ל צו דעם וואס רעדט זיך פריער אין גמרא וועגן די דינים פון רביעית הלוג און נדה וזבה –

English translation 2228

Which are halacha leMoshe miSinai ].

וואס זיינען הלכה למשה מסיני 311].

English translation 2229

For the virtue of peace in the Torah was emphasized at the time of the Giving of the Torah,

וואס די מעלת השלום שבתורה איז געווען בהדגשה בשעת מ"ת,

English translation 2230

As it is stated in the Midrash,

ווי עס שטייט אין מדרש 312,

English translation 2231

"At the time that the Torah was given to Israel, they trembled over the kings of the earth in their palaces...

"בשעה שנתנה תורה לישראל זעו על מלכי האדמה בהיכליהם...

English translation 2232

All the kings of the nations gathered to the wicked Balaam. They said to him,

נתקבצו כל מלכי אומות העולם אצל בלעם הרשע. אמרו לו,

English translation 2233

'Balaam, perhaps He will do to us as He did to the generation of the Flood...'

בלעם שמא עושה לנו כמו שעשה לדור המבול...

English translation 2234

He said to them,

אמר להם,

English translation 2235

'He is not bringing a flood...'

אינו מביא לא מבול...

English translation 2236

'Rather, the Holy One, blessed be He, is giving the Torah to His people and His beloved ones,

אלא תורה נותן הקב"ה לעמו ולידידיו,

English translation 2237

As it is said, "The Lord will give strength to His people..."'

שנא' ה' עוז לעמו יתן...

English translation 2238

They all answered and said afterwards,

ענו כולם ואמרו אח"כ,

English translation 2239

'The Lord will bless His people with peace.'"

ה' יברך את עמו בשלום".

English translation 2240

And for this reason, the conclusion of the Oral Torah

ומטעם זה איז סיום פון תושבע"פ

English translation 2241

(the six orders of the Mishnah)

(ששה סדרי משנה)

English translation 2242

is with the verse "The Lord will give strength to His people; the Lord will bless His people with peace,"

מיטן פסוק "ה' עוז לעמו יתן ה' יברך את עמו בשלום",

English translation 2243

Because in this is expressed the essential aspect of the Torah.

ווייל אין דעם דריקט זיך אויס עיקר ענין התורה.

English translation 2244

And this is expressed primarily in the aspect of the halachot of the Torah,

און דאס דריקט זיך אויס בעיקר אין דעם ענין פון הלכות שבתורה,

English translation 2245

As the Alter Rebbe explains in Iggeret HaKodesh,

ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין אגה"ק 313,

English translation 2246

That this is the reason why specifically "whoever studies halachot every day is assured that he is a son of the World to Come,"

אז דאס איז דער טעם פארוואס דוקא "השונה הלכות בכל יום מובטח לו שהוא בן עוה"ב",

English translation 2247

Because the ultimate purpose of the Torah is practical action,

ווייל דער תכלית ענין התורה איז מעשה בפועל,

English translation 2248

"Great is study that leads to action,"

גדול לימוד שמביא לידי מעשה,

English translation 2249

Which can only be achieved through a definitive halacha in which there is no possibility of dispute, etc.

וואס דאס קען זייך נאר דורך א הלכה פסוקה אין וועלכער ס'איז ניט שייך קיין מחלוקת וכו'.

English translation 2250

And as is known,

וכידוע,

English translation 2251

That from the Mishnah itself one cannot render a practical ruling, and therefore one who rules halacha from the Mishnah is called "a destroyer of the world,"

אז פון משנה אליין קען מען ניט פסק'נען און דערפאר איז המורה הלכה מתוך המשנה ווערט אנגערופן "מבלי עולם" 314,

English translation 2252

Likewise, from the give-and-take in the Gemara or in the Mishnah and the Baraita, one also cannot extract the practical conclusion –

עד"ז פון שקו"ט שבגמרא אדער שבמשנה ושבברייתא קען מען דאך אויך ניט ארויסנעמען די מסקנא בפועל –

English translation 2253

Only specifically from a definitive halacha.

נאר דוקא פון א הלכה פסוקה.

English translation 2254

And based on this, one can explain the connection of the conclusion of tractate Berachot and the conclusion of the entire Talmud, etc. –

ועפ"ז קען מען מבאר זיין דעם קשר פון סיום מס' ברכות וסיום הש"ס וכו' –

English translation 2255

To the beginning of the entire Talmud:

צו התחלת הש"ס:

English translation 2256

The aspect of "Reciting the Shema in the evening" is the acceptance of the yoke of the kingdom of heaven and the acceptance of the yoke of the commandments,

דער ענין פון "קורין את שמע בערבין" איז קבלת עול מלכות שמים וקבלת עול מצות,

English translation 2257

As the Gemara explains that this is the content of the first portion and the second portion of the Shema.

ווי די גמרא איז מבאר אז דאס איז דער תוכן פון פרשה ראשונה ופרשה שני' של ק"ש.

English translation 2258

For the acceptance of the yoke of the commandments can only be when one knows what to do –

וואס קבלת עול מצות קען זיין נאר בשעת מען ווייס וואס צו טאן –

English translation 2259

Which is achieved through "one who studies halachot every day,"

וואס דאס ווערט דורך "שונה הלכות בכל יום",

English translation 2260

Through the study of the halachot of the Torah,

דורך לימוד הלכות שבתורה,

English translation 2261

The aspect of peace in the Torah.

ענין השלום שבתורה.

English translation 2262

For specifically through the fulfillment of the commandments in actual practice, one fulfills the purpose and ultimate goal of the Giving of the Torah,

וואס דוקא דורך קיום המצוות בפועל פירט מען אויס די מטרה ותכלית פון מתן תורה,

English translation 2263

As the Rambam says that "the Torah was given to make peace in the world."

ווי דער רמב"ם 315 זאגט אז "התורה ניתנה לעשות שלום בעולם".

English translation 2264

Through the halachot of the Torah,

דורך די הלכות שבתורה,

English translation 2265

The practical conclusion,

די מסקנא בפועל,

English translation 2266

The aspect of peace is achieved between those who dispute in matters of the Torah,

ווערט דער ענין השלום צווישן די וואס קריגן זיך אין דעות שבתורה,

English translation 2267

In a manner of love of Israel –

באופן של אהבת ישראל –

English translation 2268

And in the language of the Gemara, "they become friends with one another," as it is said, "Et Vahev beSufah";

ובלשון הגמרא 316 "נעשים אוהבים זה את זה" שנאמר 317 את והב בסופה;

English translation 2269

And specifically through practical action –

און דוקא דורך מעשה בפועל –

English translation 2270

One brings about peace in the world,

טוט מען אויף דעם שלום בעולם,

English translation 2271

So that also in worldly matters, the aspect of "for the sake of Heaven" and "His knowledge" is realized,

אז אויך אין עניני העולם ווערט דער ענין פון "לשם שמים" און "דעהו",

English translation 2272

That he takes a worldly object and makes from it charity or tefillin

אז ער נעמט אַן ענין פון וועלט און מאכט פון אים צדקה אדער תפילין

English translation 2273

(leather of an animal),

(מעור של בהמה),

English translation 2274

And likewise regarding all the commandments

ועד"ז בנוגע לכל המצוות

English translation 2275

(For the entire Torah is equated to tefillin).

(וואס הוקשה כל התורה כולה לתפילין).

English translation 2276

And here is the place to remark upon a perplexing matter:

וכאן המקום להעיר על דבר תמוה:

English translation 2277

The conclusion of the order of Taharot,

דער סיום פון סדר טהרות,

English translation 2278

The conclusion of the entire Talmud,

סיום הש"ס,

English translation 2279

In the Jerusalem Talmud is not "with a good matter,"

אין ירושלמי איז ניט "בדבר טוב",

English translation 2280

Which is seemingly incomprehensible.

וואס לכאורה איז עס בלתי מובן.

English translation 2281

And although one explains the reason for the matter –

והגם אז מ'איז מבאר דעם טעם הדבר –

English translation 2282

Because the manuscript of the conclusion of the entire Talmud in the Jerusalem Talmud has not reached us,

ווייל דער כתב יד פון סיום הש"ס אין ירושלמי איז לא הגיע לידינו,

English translation 2283

However, since every matter is with Divine Providence,

וויבאלד אבער אז יעדער ענין איז בהשגחה פרטית,

English translation 2284

And "there is no Torah like the Torah of the Land of Israel,"

און "אין תורה כתורה ארץ ישראל" 318,

English translation 2285

It is necessarily to say that there is an explanation why the conclusion is not with a good matter.

איז בהכרח לומר אז ס'איז פאראן א ביאור פארוואס דער סיום איז ניט בדבר טוב.

English translation 2286

And one can explain this based on the two opinions that are brought in the Midrashim regarding the order of the six orders of the Mishnah,

ויש לבאר זה ע"פ די צוויי דעות וואס ברענגען זיך אין מדרשים 319 בנוגע צו סדר ששה סדרי משנה,

English translation 2287

Whether the order is "Zera'im, Mo'ed, Nashim, Nezikin, Kodashim, Taharot" as it is brought in the Tikkunei Zohar and in many places,

צי דער סדר איז "זמ"ן נק"ט" ווי עס ברענגט זיך אין תקו"ז 320 ובכ"מ 321,

English translation 2288

That is, the beginning is in the order of Zera'im and the conclusion in the order of Taharot,

ד.ה. די התחלה איז בסדר זרעים און דער סיום בסדר טהרות,

English translation 2289

Or "Nashim, Nezikin, Mo'ed, Kodashim, Taharot, Zera'im,"

אדער "נז"ם קט"ן",

English translation 2290

That the beginning is in the order of Nashim and the conclusion in the order of Nezikin.

אז די התחלה איז בסדר נשים און דער סיום בסדר נזיקין.

English translation 2291

According to this, it is to be explained that the Jerusalem Talmud follows the opinion that the conclusion of the entire Talmud is in the order of Nezikin,

וואס לפי זה יש לבאר אז דער ירושלמי קאי להשיטה אז סיום הש"ס איז בסדר נזיקין,

English translation 2292

consequently, it does not conclude with something that is not good.

במילא איז ער ניט מסיים בדבר בלתי טוב.

English translation 2293

And this is not the place to elaborate on this.

ואין כאן המקום להאריך בזה *.

English translation 2294

And as a conclusion, one will add a pleasant matter –

ובתור סיום וועט מען מוסיף זין א דבר נחמד –

English translation 2295

as one finds these two principles also in the book Yad HaChazakah of the Rambam.

ווי מען געפינט די צוויי כללים הנ"ל אויך בספר יד החזקה להרמב"ם.

English translation 2296

In general, the Rambam wrote his book in the style of the Mishnah,

בכלל האט דער רמב"ם געשריבן ספרו בסגנון המשנה,

English translation 2297

in concise language,

בלשון קצרה,

English translation 2298

and he omitted discussions and proofs, etc.

און האט משמיט געווען שקו"ט וראיות וכו'

English translation 2299

(except in a few places) –

(חוץ אין געציילטע ערטער) –

English translation 2300

he also follows the method of the Mishnah,

גייט ער אויך אין דער שיטה פון משנה,

English translation 2301

that the conclusion is similar to the beginning,

אז דער סיום איז מעין הפתיחה,

English translation 2302

and he concludes with something good.

און איז מסיים בדבר טוב.

English translation 2303

The Rambam divided his book into fourteen books,

דער רמב"ם האט דאך מחלק געווען ספרו אויף י"ד ספרים,

English translation 2304

so in addition to the connection between the conclusion and the beginning of each book –

איז נוסף צו דעם קשר פון סיום והתחלת כל ספר –

English translation 2305

we will now focus on the connection between the beginning and the conclusion of the Book of Knowledge,

וועט מען זיך יעצט אפשטעלן אויפן קשר פון התחלת וסיום ספר המדע,

English translation 2306

the first book,

הספר הראשון,

English translation 2307

together with the precision of concluding with something good,

צוזאמען מיטן דיוק לסיים בדבר טוב,

English translation 2308

and also regarding the entirety of the Rambam's book.

און אויך בנוגע לכללות ספר הרמב"ם.

English translation 2309

These two principles are found in all the conclusions of the Rambam –

וואס די צוויי כללים געפינט מען אין אלע סיומים פון רמב"ם –

English translation 2310

in addition to this, one finds an astonishing thing:

נוסף דערצו וואס מען געפינט א דבר מפליא:

English translation 2311

although in general the Rambam's book is a book of "laws, laws"

הגם אז בכלל איז דער רמב"ם א ספר של "הלכות הלכות"

English translation 2312

(as mentioned earlier (section 11)),

(ווי דערמאנט פריער (סעיף יא)),

English translation 2313

his custom is to conclude each book with a matter of ethics and aggadah

איז מנהגו לסיים כל ספר מיט אן ענין של מוסר ואגדה

English translation 2314

(as it was sometimes called),

(ווי מ'פלעגט דאס אמאל רופן),

English translation 2315

aggadah that draws a person's heart,

אגדה המושכת לבו של אדם 323,

English translation 2316

or by way of allusion and mystery, etc.

אדער דרך הרמז והסוד וכו'.

English translation 2317

The example of this in the Book of Knowledge:

די דוגמא לדבר אין ספר המדע:

English translation 2318

The beginning of the Book of Knowledge is with "The foundation of foundations and the pillar of wisdoms is to know that there is a First Existence and all existences... came into being only from the truth of His existence";

דער אנהויב פון ספר המדע איז מיט "יסוד היסודות ועמוד החכמות לידע שיש שם מצוי ראשון וכל הנמצאים כו' לא נמצאו אלא מאמיתת המצאו";

English translation 2319

and also in the conclusion of the Laws of Repentance,

און אויך אין דער סיום פון הלכות תשבה,

English translation 2320

the conclusion of the Book of Knowledge, he explains the virtue of love of God and the way to attain love of God,

סיום ספר המדע איז ער מבאר די מעלה פון אהבת ה' און דעם וועג צו צוקומען צו אהבת ה',

English translation 2321

and he concludes that this is through contemplation and "to understand and comprehend the wisdoms and understandings that inform him of his Creator according to the capacity that a person has to understand and comprehend" –

און פירט אויס אז דאס איז דורך התבוננות און "להבין ולהשכיל בחכמות ותבונות המודיעים לו אוז קונו כפי כח שיש באדם להבין ולהשיג" –

English translation 2322

which is the matter about which he speaks at the beginning of the Laws of the Foundations of the Torah.

וואס דאס איז דער ענין וועגן וועלכן ער רעדט בתחילת הלכות יסודי התורה.

English translation 2323

And especially since he himself concludes "as we explained in the Laws of the Foundations of the Torah."

ובפרט אז ער איז אליין מסיים "כמו שבארנו בהלכות יסודי התורה".

English translation 2324

Similarly, at the conclusion of the entire book of the Yad:

עד"ז איז אויך אין סיום כללות ספר היד:

English translation 2325

The conclusion of the book of the Yad is with the matter that in the future to come there will not be...

דער סיום ספר היד איז מיטן ענין אז לע"ל לא יהי' שם...

English translation 2326

neither war nor envy and competition,

לא מלחמה ולא קנאה ותחרות",

English translation 2327

but there will be only the comprehension of the Creator according to the capacity of man.

נאר עס וועט זיין בלויז השגת הבורא כפי כח האדם.

English translation 2328

This is indeed the matter of "The foundation of foundations and the pillar of wisdoms is to know that there is a First Existence, etc." –

וואס דאס איז דאך דער ענין פון "יסוד היסודות ועמוד החכמות לידע שיש שם מצוי ראשון כו'" –

English translation 2329

the knowledge of the Creator.

ידיעת הבורא.

English translation 2330

And furthermore –

און נאכמער –

English translation 2331

as the Rambam concludes with the final words,

ווי דער רמב"ם איז מסיים די לעצטע ווערטער,

English translation 2332

"For the earth shall be full of the knowledge of the Lord as the waters cover the sea."

"כי מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים".

English translation 2333

In this is also alluded to what the Rambam writes at the beginning of his book, that the existence of the Holy One, blessed be He, is not the same existence as the existence of created beings,

וואס אין דעם איז נרמז אויך דאס וואס דער רמב"ם שרייבט בריש ספרו אז די מציאות הקב"ה איז ניט די זעלבע מציאות ווי מציאות הנבראים,

English translation 2334

and it is a hidden and concealed existence –

און ס'איז א מציאות נעלמת ונסתרת –

English translation 2335

which is the matter of the sea,

וואס דאס איז דער ענין הים,

English translation 2336

that the waters cover the sea.

אז די מים זיינען מכסה מי הים.

English translation 2337

And also in the level in Divinity that is hidden and concealed –

און אויך אין דער דרגא אין אלקות וואס איז נעלם ונסתר –

English translation 2338

there must be contemplation, etc., in wisdom and knowledge,

דארף זיין די התבוננות וכו' בחכמת ובדעת,

English translation 2339

until this will bring to love and fear –

ביז דאס וועט ברענגען צו אהבה ויראה –

English translation 2340

and as the conclusion of the book "For the earth shall be full of the knowledge of the Lord as the waters cover the sea."

וכסיום הספר "כי מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים" *.

English translation 2341

May it be His will,

ויהי רצון,

English translation 2342

that since "He looked into the Torah and created the world" –

אז וויבאלד "אסתכל באורייתא וברא עלמא" –

English translation 2343

so may it be in actual reality,

זאל אזוי זיין בפועל ממש,

English translation 2344

may there be the "earth shall be full of the knowledge of the Lord as the waters cover the sea,"

עס זאל זיין דער "מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים" 324,

English translation 2345

through an increase in the study of Torah in general,

דורך הוספה בלימוד התורה בכלל,

English translation 2346

and in particular in that part of the Torah which is connected with "to know the Lord,"

ובפרט אין דעם חלק שבתורה וועלכער איז פארבונדן מיט "לדעת את ה'",

English translation 2347

until the "truth of His existence."

ביז אין "אמיתת המצאו".

English translation 2348

This will bring about the fulfillment of the prophecy of "The Master has come –

וואס דאס וועט ברענגען דעם קיום היעוד פון "אתי מר –

English translation 2349

this is King Messiah,"

דא מלכא משיחא",

English translation 2350

after the beginning of the days of the Messiah,

לאחרי ההתחלה פון ימות המשיח,

English translation 2351

for "the sages and prophets and the Jewish people did not yearn" for the days of the Messiah except only so that they could comprehend the knowledge of their Creator –

ווארום "לא נתאוו החכמים והנביאים ובני ישראל" צו ימות המשיח נאר בלויז כדי זיי זאל קענען משיג זיין דעת בוראם –

English translation 2352

until in a manner of "as the waters cover the sea."

ביז אין אן אופן פון "כמים לים מכסים".

English translation 2353

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 2354

One should distribute the notes.

מ'זאל פאנאנדערטיילן די צעטלעך.

English translation 2355

He commanded to play a melody and said the discourse beginning with the words "This day is the beginning of Your works."

צוה לנגן ואמר מאמר ד"ה זה היום תחלת מעשיך.

English translation 2356

It was mentioned earlier

מען האט דערמאנט פריער

English translation 2357

(sections 58, 61)

(סעיף נח. סא)

English translation 2358

regarding the Alter Rebbe,

בנוגע צום אלטן רבי'ן,

English translation 2359

that with him the matter of "being occupied with matters" was emphasized

אז ביי אים איז געווען בהדגשה דער ענין פון "עסקן בדברים"

English translation 2360

(in the language of the Talmud) –

(בלשון הש"ס) –

English translation 2361

both regarding the reading of the Torah,

סיי בנוגע צו קריאת התורה,

English translation 2362

slaughter,

שחיטה,

English translation 2363

Torah lessons,

שיעורי תורה,

English translation 2364

and many many matters,

וכמה וכמה ענינים,

English translation 2365

and he also wrote a "Shulchan Aruch,"

און ער האט אויך געשריבן א "שולחן ערוך",

English translation 2366

to clarify the opinions in the Torah into clear laws.

צו מברר זיין די דעות שבתורה אין הלכות ברורות.

English translation 2367

Similarly, it is also known what the Alter Rebbe did in the matter of prayer, that he selected in his Siddur a version equal for every soul

עד"ז איז אויך ידוע וואס דער אלטער רבי האט געטאן אין דעם ענין התפלה אז ער האט אויסגעקליבן בסידורו א נוסח השוה לכל נפש

English translation 2368

(taken from sixty versions –

(גענומען פון זעכציק נוסחאות –

English translation 2369

as Chassidim relate),

ווי חסידים דערציילן 325),

English translation 2370

and this is considered one of his ten merits –

און דאס ווערט גערעכנט איינער פון די עשרה זכויות שלו –

English translation 2371

as explained in the talks of his holiness, my master and father, the Rebbe, the leader of our generation.

כמבואר בשיחות כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו 326.

English translation 2372

This is a continuation of this, here is the place to arouse regarding a matter that has a connection to the order of prayer,

איז בהמשך לזה כאן המקום צו מעורר זיין וועגן אן ענין' וואס האט א שייכות צו סידור התפלה,

English translation 2373

and with the text of the old Rebbe. And with the introduction *).

און מיטן נוסח פון אלטן רבי'ן. ובהקדמה *).

English translation 2374

In continuation of this, that the 19th of Kislev has a connection to the verse "He redeemed my soul in peace etc.",

בהמשך דערצו וואס י"ט כסלו האט א שייכות צו דעם פסוק "פדה בשלום נפשי גו'",

English translation 2375

regarding which the Gemara says in Berachot "Whoever engages in Torah and acts of kindness and prays with the congregation etc." –

אויף וועלכן די גמרא זאגט אין ברכות 327 "כל העוסק בתורה ובגמ"ח ומתפלל עם הציבור כו'" –

English translation 2376

the three pillars upon which the world stands;

די ג' עמודים שעליהם העולם עומד 328;

English translation 2377

is in addition to that which they engaged in Torah,

איז נוסף לזה וואס מען האט עוסק געווען בתורה,

English translation 2378

through reviewing the discourse of the leader of our generation, His Holiness, our master, my father-in-law, the Rebbe,

דורך חזר'ן דעם מאמר פון נשיא דורנו כ"ק מו"ח אדמו"ר,

English translation 2379

and his father,

און אביו,

English translation 2380

and also the saying of the old Rebbe

און אויך פתגמו פון אלטן רבי'ן

English translation 2381

(which was brought in the discourse) –

(שהובא בהמאמר) –

English translation 2382

they will also conclude with a matter of prayer,

וועט מען אויך מסיים זיין מיט אן ענין של תפלה,

English translation 2383

with the song "He will build the Holy Temple etc.",

בשירת "שיבנה ביהמ"ק כו'" 329,

English translation 2384

and also the matter of charity –

און אויך דער ענין הצדקה –

English translation 2385

which they will distribute after the final blessing

וואס מען וועט פאנאנדערטיילן לאחרי ברכה אחרונה

English translation 2386

(in order not to cause confusion).

(כדי ניט צו מבלבל זיין).

English translation 2387

And before this they will, as usual,

ולפנ"ז וועט מען כרגיל,

English translation 2388

also sing the melody of the master of the redemption,

אויך זינגען ניגון בעל הגאולה,

English translation 2389

and as an introduction to this –

ובהקדמה לזה –

English translation 2390

the preparatory melody,

דעם ניגון הכנה,

English translation 2391

and afterwards –

ולאח"ז –

English translation 2392

the melody of his son, the middle Rebbe.

ניגון בנו אדמו"ר האמצעי.

English translation 2393

May it be His will,

ויהי רצון,

English translation 2394

that very soon the "With joy you shall go forth" should be fulfilled, speedily in our days, literally,

אז בקרוב ממש זאל מקויים ווערן דער "בשמחה תצאו" במהרה בימינו ממש,

English translation 2395

with the true and complete redemption through our righteous Messiah.

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 2396

They sang the preparatory melody,

ניגנו ניגון הכנה,

English translation 2397

the melody of the Alter Rebbe

ניגון אדה"ז

English translation 2398

(in the fourth section –

(בבא הרביעית –

English translation 2399

chapter one),

פ"א),

English translation 2400

Nye Zhuritse Khloptsy.

ניע זשוריצי חלאפצי.

English translation 2401

Presumably there will be wonderment why the discourse began with "This is the day of the beginning of Your works",

מן הסתם וועט זיין א פליאה פארוואס דער מאמר האט זיך אנגעהויבן "זה היום תחלת מעשיך",

English translation 2402

even though most discourses of the 19th of Kislev begin with "He redeemed my soul in peace",

הגם אז רוב מאמרים פון י"ט כסלו הויבן זיך אן מיט "פדה בשלום נפשי",

English translation 2403

which is understood based on what the Alter Rebbe emphasizes in his letter *329 that the redemption was when he said "He redeemed in peace".

וואס דאס איז מובן ע"פ וואס דער אלטער רבי איז מדגיש במכתבו *329 אז די גאולה איז געווען כשאמר "פדה בשלום".

English translation 2404

So the foundation for this is as stated

איז דער יסוד לזה כאמור

English translation 2405

(at the beginning of the discourse)

(בתחלת המאמר)

English translation 2406

because the leader of our generation began his discourse with this beginning.

ווייל נשיא דורנו האט זיין מאמר אנגעהויבן מיט דער התחלה.

English translation 2407

And the reason why today they specifically chose this beginning –

און דער טעם פארוואס מען האט היינט אויסגעקליבן דוקא די התחלה –

English translation 2408

one may say in a possible manner:

יש לומר בדרך אפשר:

English translation 2409

When the 19th of Kislev falls during the week on the third day of the week,

בשעת י"ט כסלו פאלט אויס בימות השבוע אין יום השלישי בשבוע,

English translation 2410

then it is connected to "He redeemed in peace" because this is the portion of Psalms for this day

דעמולט איז עס פארבונדן מיט "פדה בשלום" ווארום דאס איז דער שיעור התהלים ביום זה

English translation 2411

(as it is divided according to the days of the week),

(כפי שנחלק לימות השבוע),

English translation 2412

and as it was the first time,

און ווי דאס איז געווען בפעם הראשונה,

English translation 2413

that the Alter Rebbe said this verse in Psalms because it was on the third day of the week.

אז דער אלטער רבי האט געזאגט דעם פסוק אין תהלים ווייל ס'איז געווען ביום שלישי בשבוע 330.

English translation 2414

When, however, the 19th of Kislev falls on the sixth day of the week –

בשעת אבער י"ט כסלו פאלט אויס ביום הששי בשבוע –

English translation 2415

then the sixth day is the day of "This is the day of the beginning of Your works, a remembrance of the first day",

איז דאך יום הששי דער טאג פון "זה היום תחלת מעשיך זכרון ליום ראשון" 331,

English translation 2416

this was

דאס איז געווען

English translation 2417

(the creation of man)

(בריאת האדם)

English translation 2418

on the sixth day of the act of creation,

ביום הששי למעשה בראשית,

English translation 2419

and this repeats itself every sixth day of the week,

און דאס חזר'ט זיך איבער בכל יום ששי בשבוע,

English translation 2420

for which reason on every sixth day of the week they say "The Lord reigns, He is clothed with majesty etc.",

וואס מטעם זה זאגט מען בכל יום ששי "ה' מלך גאות לבש גו'" 332,

English translation 2421

and as is explained in several places.

וכמבואר בכמה מקומות.

English translation 2422

Therefore it is fitting,

איז דעריבער מתאים,

English translation 2423

that on this day they should begin the discourse with this beginning,

אז ביום זה זאל מען אנהויבן דעם מאמר מיט דער התחלה,

English translation 2424

because on the sixth day this is the gate through which all matters are drawn down,

ווארום ביום הששי איז דאס דער שער דורך וועלכן עס ווערן נמשך אלע ענינים,

English translation 2425

also the matters of "He redeemed in peace".

אויך די ענינים פון "פדה בשלום".

English translation 2426

And as is explained in the discourse,

וכמבואר אין דעם מאמר 333,

English translation 2427

where His Holiness, our master, my father-in-law, the Rebbe, the leader of our generation, also brings the verse "He redeemed in peace",

וואו כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו ברענגט אויך דעם פסוק "פדה בשלום",

English translation 2428

and also the conclusion of the entire Talmud regarding the matter of peace.

און אויך סיום הש"ס בענין השלום.

English translation 2429

After they have removed the concealment and hiding

לאחרי וואס מען האט ארפאגענומען דעם העלם והסתר

English translation 2430

(if there was any...) –

(אויב ס'איז געווען...) –

English translation 2431

they should sing "He will build the Holy Temple",

זאל מען זינגען "שיבנה ביהמ"ק",

English translation 2432

the matter of prayer,

ענין התפלה,

English translation 2433

in addition to the other prayers;

נוסף על שאר התפלות;

English translation 2434

And after this,

ולאחרי זה,

English translation 2435

as stated,

כאמור,

English translation 2436

they will

וועט מען

English translation 2437

(after the final blessing)

(נאך דער ברכה אחרונה)

English translation 2438

distribute one dollar to each person from the pushkas.

טיילן דורך די טאנקיסטן א דאלאר לכאו"א.

English translation 2439

And especially according to how the Alter Rebbe explains in Iggeret HaKodesh

ובפרט לויט ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין אגרת הקודש

English translation 2440

(which is in the Tanya,

(שבתניא 334,

English translation 2441

and in his other letters *334)

און אנדערע אגרות שלו *334)

English translation 2442

that the redemption was in the merit of charity,

אז די גאולה איז געווען בזכות הצדקה,

English translation 2443

and especially charity of the Holy Land,

ובפרט צדקת ארץ הקודש,

English translation 2444

including Chabad etc.

כולל חב"ד וכו'.

English translation 2445

And in continuation of this, here is the place to mention the strengthening in all matters of Torah and His commandments –

ובהמשך לזה איז כאן המקום צו דערמאנען די התחזקות אין אלע עניני תורה ומצוותי' –

English translation 2446

beginning with the well-known campaigns:

אנהויבנדיק פון די מבצעים הידועים:

English translation 2447

the campaign of love of Israel,

מבצע אהבת ישראל,

English translation 2448

to the unity of Israel,

ביז אחדות ישראל,

English translation 2449

the campaign of educating oneself and educating others,

מבצע חינוך עצמו וחינוך זולתו,

English translation 2450

and the other famous campaigns:

און די אנדערע מבצעים המפורסמים:

English translation 2451

Torah, Tefillin, Mezuzah, Charity, a house full of books –

תורה תפילין מזוזה צדקה בית מלא ספרים –

English translation 2452

Yavneh and its sages,

יבנה וחכמי',

English translation 2453

the kashrut of eating and drinking,

כשרות האכילה ושתי',

English translation 2454

the candles of the holy Sabbath and festivals

נרות ש"ק ויו"ט

English translation 2455

(which is especially connected to this day –

(וואס איז פארבונדן במיוחד מיט יום זה –

English translation 2456

the eve of the Sabbath),

ערב שבת),

English translation 2457

and family purity,

און טהרת המשפחה,

English translation 2458

and the matter of "Let Your people who are found in the book be saved",

און דעם ענין פון "ימלט עמך הנמצא כתוב בספר" 335,

English translation 2459

together with the matter of "Who is a Jew".

צוזאמען מיטן ענין פון "מיהו יהודי".

English translation 2460

And here is the place to arouse especially once again regarding the terrible decree of "Who is a Jew",

וכאן המקום צו מעורר זיין במיוחד נאכאמאל וועגן דער גזירה האיומה פון מיהו יהודי,

English translation 2461

that one must uphold the boundary and separation between the Sabbath and the weekday,

וואס מען. מוז אויפהאלטן דעם גבול און הבדלה שבין שבת לחול,

English translation 2462

with which all separations are connected –

וואס דערמיט זיינען פארבונדן אלע הבדלות –

English translation 2463

until the separation between Israel and the nations etc.

ביז דער הבדלה שבין ישראל לעמים וכו'.

English translation 2464

And this must be nullified completely and utterly very soon,

און דאס דארף מען מבטל זיין לגמרי כליל בקרוב ממש,

English translation 2465

and in pleasant ways and in ways of peace.

ובדרכי נועם ובדרכי שלום.

English translation 2466

This is a terrible decree, unlike any in all the generations of the history of the Jewish people,

דאס איז א גזירה איומה שאין כמוה בכל הדורות שבתולדות עם ישראל,

English translation 2467

since there was the decree of the nations –

זינט ס'איז געווען די גזירה פון גוים –

English translation 2468

"Write for yourselves on the horn of an ox that you have no portion in the God of Israel"! And this is a decree from Jews!

"כתבו לכם על קרן השור שאין לכם חלק באלקי ישראל" 336! און דאס איז א גזירה פון אידן!

English translation 2469

In addition to this, a terrible thing comes:

נוסף לזה קומט צו א דבר איום:

English translation 2470

There are Jews who claim

עס זיינען פאראן אידן וואס טענה'ן

English translation 2471

(may it not be said)

(ר"ל)

English translation 2472

that from the perspective of Judaism, one must do nothing about this!

אז מצד אידישקייט דארף מען אין דעם גארניט טאן!

English translation 2473

And this is not the place to elaborate on this,

ואין כאן המקום להאריך בזה,

English translation 2474

and may a spirit from on high be poured upon them,

ויערה עליהם רוח ממרום,

English translation 2475

and in pleasant ways and in ways of peace –

ובדרכי נועם ובדרכי שלום –

English translation 2476

they should go about in the streets and confess the terrible sin that they spoke such words,

זיי זאלן ארומגיין בחוצות און זיך מתוודה זיין אויפן פשע נורא וואס זיי האבן געזאגט אזוינע ווערטער,

English translation 2477

all the more so those who also acted in this matter for whatever reason!

עאכו"כ די וואס האבן נאך אויך געטאן בזה מצד איזה טעם שיהי'!

English translation 2478

What the main point is –

וואס דער עיקר איז –

English translation 2479

from the aspect of the "alien god within you",

מצד דעם "א-ל זר אשר בקרבך" 337,

English translation 2480

from the aspect of the gentileness that exists in every Jew,

מצד די גוי'אישקייט וואס איז דא ביי יעדן אידן,

English translation 2481

which exists because the Most High created every Jew

וואס איז דא צוליב דעם וואס דער אויבערשער האט באשאפן יעדן אידן

English translation 2482

(in the vast majority)

(ברובא דרובא)

English translation 2483

with a heart that has

מיט א לב וואס האט

English translation 2484

(not only the right cavity, but)

(ניט נאר א חלל הימני, נאר)

English translation 2485

also a "left cavity",

אויך א "חלל השמאלי",

English translation 2486

and specifically then it is a healthy heart.

און דוקא דעמולט איז עס א געזונטער לב.

English translation 2487

What the intention in this was –

וואס די כוונה בזה איז געווען –

English translation 2488

because one must also utilize the left cavity for good,

ווייל מען דארף אויסנוצן אויך דעם חלל השמאלי לטובה,

English translation 2489

it should be "with all your heart –

עס זאל זיין "בכל לבבך 338 –

English translation 2490

with both your inclinations",

בשני יצריך" 339,

English translation 2491

also with the evil inclination;

אויך מיטן יצר הרע;

English translation 2492

and he uses it for the opposite,

און ער נוצט עס אויס להיפך,

English translation 2493

and causes, may it not be said, the left cavity with the Satan and all his entourage to rule over his right cavity!

און איז משליט ר"ל דעם חלל השמאלי מיטן ס"מ וכל פמליא דילי' אויף זיין חלל הימני!

English translation 2494

And furthermore, he publicizes this in public, may the Merciful One save us!

און דערביי איז ער דאס נאך מפרסם ברבים רחמנא ליצלן!

English translation 2495

Woe for that shame,

אוי לאותה בושה,

English translation 2496

woe for that disgrace and woe for that reproach and woe for that desecration of God's name, unlike which there has never been!!!

אוי לאותה קלון ואוי לאותה חרפה ואוי לאותו חילול השם שלא הי' כמוהו!!!

English translation 2497

He could have remained silent!

ער האט דאך געקענט שווייגן!

English translation 2498

And since generally there is the principle of "do not answer a fool" because "the more he is rebuked, the more he becomes insolent" –

און וויבאלד אז בדרך כלל איז פאראן דער כלל פון "אל תען גו'" 340 ווייל "כ"ש דפקר טפי'" 341 –

English translation 2499

may it be His will that in this matter it should be in a manner of "may a spirit from on high be poured upon him",

איז יה"ר אז אין דעם ענין זאל דאס זיין באופן פון "יערה עליו רוח ממרום",

English translation 2500

perhaps he will not be afraid to obey the Most High,

וועט ער אפשר זיך ניט שרעקן פאלגן דעם אויבערשטן,

English translation 2501

and fulfill the will of God through complete repentance for the past.

און ממלא זיין רצון ה' דורך חרטה גמורה על העבר.

English translation 2502

For his words were indeed words of foolishness,

וואס דבריו זיינען דאך געווען דברי שטות,

English translation 2503

because any matter that is contrary to the wisdom of the Torah is a matter of foolishness

ווארום יעדער ענין וואס איז היפך חכמת התורה איז אן ענין של שטות

English translation 2504

(no matter how one tries to justify it),

(ווי נאר מען זאל עס פרואוון פארענטפערן),

English translation 2505

besides the fact that this is connected to the "spirit of foolishness that entered him".

א חוץ דעם וואס דאס איז פארבונדן מיט דער "רוח שטות שנכנסה בו" 342.

English translation 2506

Consequently,

במילא,

English translation 2507

just as he publicized the words of foolishness,

איז פונקט ווי ער האט מפרסם געווען די דברי שטות,

English translation 2508

so too should the repentance and regret

זאל אויך זיין תשובה וחרטה

English translation 2509

(which will be in pleasant ways and through "may a spirit from on high be poured upon him")

(וואס וועט זיין בדרכי נועם און דורך "יערה עליו רוח ממרום")

English translation 2510

be in a manner of publicity.

זיין באופן של פרסום.

English translation 2511

That is, just as he "endeavored" to publicize his voice in public,

ד.ה. אז פונקט ווי ער האט זיך "משתדל געווען" לפרסם קולו ברבים,

English translation 2512

and openly,

ובגלוי,

English translation 2513

and in print,

ובדפוס,

English translation 2514

and to all the diasporas entirely,

ולכל התפוצות כולם,

English translation 2515

that it should be known that so-and-so son of so-and-so went out in dispute against "the word of God, this is the law",

מ'זאל וויסן זיין אז פלוני בן פלוני גיין ארויס במחלוקת קעגן "דבר ה' 343 זו הלכה" 344,

English translation 2516

so too should the publication of the regret be!

אזוי זאל זיין אויך דער פרסום החרטה!

English translation 2517

The entire matter stems only from "contentiousness",

דער גאנצער ענין נעמט זיך בלויז פון "נצחנות",

English translation 2518

beginning with contentiousness against the Torah,

אנהויבנדיק פון נצחנות נגד התורה,

English translation 2519

consequently it becomes contentiousness against the Most High,

במילא ווערט עס נצחנות קעגן דעם אויבערשטן,

English translation 2520

because the Torah is indeed "the word of God" and "the Torah and the Holy One, blessed be He, are entirely one" –

ווארום תורה איז דאך "דבר ה'" און "אורייתא וקוב"ה כולא חד" 345 –

English translation 2521

and together with this he wants to convince someone

און יחד עם זה וויל ער איינריידן אימעצן

English translation 2522

(beginning with himself...)

(אנהויבנדיק פון זיך אליין...)

English translation 2523

that this has some connection to Judaism!

אז דאס האט עפעס א שייכות צו אידישקייט!

English translation 2524

And as discussed many times, the main trouble in this is –

וכמדובר כמ"פ איז דער עיקר צרה בזה –

English translation 2525

that "no one opens a mouth or chirps"!

דאס וואס "אין פוצה פה ומצפצף"!

English translation 2526

By remaining silent about it now –

דורך דעם וואס מען פארשווייגט עס יעצט –

English translation 2527

one has a part in that it is liable, may it not be said, that tomorrow or after some time

האט מען א חלק אין דעם וואס עס איז עלול ר"ל אז מארגן אדער לאחר זמן

English translation 2528

(if, Heaven forbid, our righteous Messiah delays) –

(אויב ח"ו משיח צדקנו וועט זיך פארהאלטן) –

English translation 2529

he should repeat it again!

זאל ער דאס איבער'חזר'ן נאכאמאל!

English translation 2530

And from the aspect of the matter of contentiousness –

ומצד דעם ענין הנצחנות –

English translation 2531

he will do so with even greater vigor and strength,

וועט ער נאך טאן ביתר שאת וביתר עוז,

English translation 2532

because such is the way of the evil inclination

ווארום אזוי איז דער סדר פון דעם יצר הרע

English translation 2533

(the "clever one"),

(דעם "קלוגינקן"),

English translation 2534

that "today it says to him, do this, and tomorrow it says to him, do that",

אז "היום אומר לו עשה כך ולמחר אומר לו עשה כך" 346,

English translation 2535

until, as the Gemara concludes, what can result from this!

ביז ווי די גמרא איז מסיים וואס קען דערפון ארויסקומען!

English translation 2536

May it be His will that one should no longer need to speak about this,

ויהי רצון אז מען זאל מער ניט דארפן רעדן וועגן דעם,

English translation 2537

because "they shall all know Me",

ווארום "כולם ידעו אותי",

English translation 2538

and "they shall all know" that he repented in a manner that the intentional sins became unintentional ones,

און "כולם ידעו" אז ער האט תשובה געטאן באופן אז פון די זדונות זיינען געווארן שגגות 347,

English translation 2539

afterwards intentional sins became for him like merits,

דערנאך זדונות נעשו לו כזכיות 347,

English translation 2540

until they become actual merits –

ביז אז זיי וועלן ווערן זכיות ממש –

English translation 2541

since there was a complete regret for the past and a good acceptance for the future in an appropriate manner.

היות ס'איז געווען א חרטה גמורה על העבר וקבלה טובה על להבא באופן המתאים.

English translation 2542

And very soon there will be "and the spirit of contentiousness I will remove from the land",

און בקרוב ממש וועט זיין "ואת רוח הנצחנות אעביר מן הארץ",

English translation 2543

which will be done in pleasant ways and in ways of peace.

וואס דאס וועט געטאן ווערן בדרכי נועם ובדרכי שלום.

English translation 2544

Because as mentioned above,

ווארום כאמור לעיל,

English translation 2545

he will do it of his own accord,

ער וועט עס טאן מדעת עצמו,

English translation 2546

in a manner of "admitting the truth",

אין אן אופן פון "מודה על האמת",

English translation 2547

an admission in such a way that he will publicize it with the same publicity and persistence as he had exerted himself in publicizing his words of foolishness,

הודאה באופן כזה אז ער וועט עס מפרסם זיין מיטן זעלבן פרסום און נצחנות ווי ער האט זיך משתדל געווען אין פרסום דברי שטות שלו,

English translation 2548

which he did in a manner that he spent money and gave bribes and compelled others to publicize his words,

וואס דאס האט ער געטאן אין אן אופן אז ער האט אויסגעגעבן געלט און געגעבן שוחד ומכריח געווען אנדערע זיי זאלן מפרסם זיין דבריו,

English translation 2549

relying,

פארלאזנדיק זיך,

English translation 2550

that just as in the past there was "no one who opened his mouth or chirped" about several of his deeds, so too will it be now,

אז אזוי ווי בעבר איז געווען "אין פוצה פה ומצפצף" על כמה ממעליו עד"ז וועט זיין אויך איצטער,

English translation 2551

it will not be, may it not be,

הי' לא תהי', ר"ל,

English translation 2552

"trouble does not arise twice"...

"לא תקום פעמיים צרה" 348...

English translation 2553

And very soon may we merit "truth will spring forth from the earth",

ובקרוב ממש זאל מען זוכה זיין צו "אמת מארץ תצמח" 349,

English translation 2554

that in the Holy Land,

אז אין ארץ הקודש,

English translation 2555

the main aspect of "land",

עיקר ענין "ארץ",

English translation 2556

will sprout and grow more than truth,

וועט שפראצן און וואַקסן מערניט ווי אמת,

English translation 2557

the truth of the Torah,

אמיתה של תורה,

English translation 2558

the absolute truth.

אמת לאמיתו.

English translation 2559

And afterwards this will be in a manner of "it will spread throughout all lands",

און דערנאך וועט דאס זיין באופן פון "תתפשט בכל הארצות" 350,

English translation 2560

that the "truth of the L-rd –

אז עס וועט נתפשט ווערן דער "אמת ה' –

English translation 2561

endures forever" will be disseminated,

לעולם" 351,

English translation 2562

in every place in the world,

בכל מקום שבעולם,

English translation 2563

and out of joy and a good heart.

ומתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 2564

And the verse "love truth and peace" will be fulfilled –

און עס וועט מקויים ווערן דער "והאמת והשלום אהבו" 352 –

English translation 2565

truth together with peace and love of Israel.

אמת צוזאמען מיט שלום ואהבת ישראל

English translation 2566

[As one sees,

[ווי מען זעט,

English translation 2567

that all foolishness and lies come together with the opposite of peace and the opposite of love of Israel,

אז אלע שטותים ושקרים קומען צוזאמען מיט היפך השלום והיפך אהבת ישראל,

English translation 2568

with causing division, strife, and hatred of Israel, may it not be, in every place that his hand reaches,

מיט פאנאנדערטיילן מחלוקת און שנאת ישראל ר"ל בכל מקום שידו מגעת,

English translation 2569

and also in this is the trouble that "no one opens his mouth or chirps"...].

וואס אויך אין דעם איז די צרה וואס "אין פוצה פה ומצפצף"...].

English translation 2570

May it be His will that it should be as the Alter Rebbe wrote in the letter that he wrote upon his arrival from P. B.,

ויהי רצון עס זאל זיין ווי דער אלטער רבי האט געשריבן אין דער אגה"ק 353 שכתב בבואו מפ"ב,

English translation 2571

that through guarding oneself from strife there will be "and all this and perhaps He will place in the hand of their brother, as water reflects a face, etc." –

אז דורך דעם וואס מ'וועט זיך היטן פון מחלוקת וועט זיין "וכולי האי ואולי יתן ביד אחיהם כמים הפנים לפנים כו'" –

English translation 2572

so may it be also in our time,

זאל אזוי זיין אויך בזמננו,

English translation 2573

that through this matter of love of Israel we will effect "as water reflects a face" also upon those who stand on the other side,

אז דורך דעם ענין פון אהבת ישראל וועט מען פועל'ן "כמים הפנים לפנים" אויך ביי די וואס שטייען אין יענעם צד,

English translation 2574

on the side of the Satan.

אין דעם צד פון דעם ס"מ.

English translation 2575

And speedily in our actual days may all of Israel together,

ובמהרה בימינו ממש זאל כל ישראל יחד,

English translation 2576

"with our young and with our old, etc., with our sons and with our daughters" –

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 354 –

English translation 2577

go out from exile;

ארויס גיין פון גלות;

English translation 2578

And especially the penitents, whose power is great,

ובפרט די בעלי תשובה וואס גודל כוחם,

English translation 2579

and they go at the forefront because they have done a complete and true repentance,

און זיי גייען בראש וויבאלד זיי האבן געטאן א תשובה שלימה ואמיתית,

English translation 2580

in the same place and at the same time and with the same publicity as one did the matters that are the opposite of sanctification of the Name –

באותו מקום ובאותה שעה ובאותה פרסום ווי מ'האט געטאן די ענינים פון היפך קידוש השם –

English translation 2581

and out of joy and a good heart,

ומתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 2582

which will break through the boundaries of exile in a manner of "very" –

וואס דאס וועט פורץ זיין די גדרי הגלות אין אן אופן פון "מאד" –

English translation 2583

speedily in our actual days.

במהרה בימינו ממש.

English translation 2584

And there will not remain any remnants of exile,

און עס וועלן ניט בלייבן קיין שיריים פון גלות,

English translation 2585

consequently there will not remain any remnants of falsehood and foolishness –

במילא וועלן ניט בלייבן קיין שיריים פון שקר ושטות –

English translation 2586

and it will be "and the earth will be filled with knowledge of the L-rd as water covers the sea."

און ס'וועט זיין ומלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים.

English translation 2587

And speedily in our actual days,

ובמהרה בימינו ממש,

English translation 2588

"and you will be gathered one by one" *354,

"ואתם תלוקטו לאחד אחד" *354,

English translation 2589

even those who for various and sundry reasons are "thrust to the ends of the heavens",

אפילו די וואס מסיבות שונות ומשונות זיינען זיי "נדחך בקצה השמים" 355,

English translation 2590

"the lost in the land of Assyria and the dispersed in the land of Egypt" –

"האובדים בארץ אשור והנדחים בארץ מצרים" 356 –

English translation 2591

yet the Almighty is all-powerful,

איז דאך דער אויבערשטער כל יכול,

English translation 2592

and who can say to Him, "What do You do?",

ומי יאמר לו מה תעשה 357,

English translation 2593

He can make the "gathering" in one hour and in one moment,

קען ער מאכן דעם "ליקוט" בשעתא חדא וברגעא חדא,

English translation 2594

so may it be not only in potential but in actual deed!

איז זאל עס זיין ניט נאר ביכולת בשם נאר בפועל ממש!

English translation 2595

And no "I" will remain in exile and in gentileness,

און קיין איך וועט ניט בלייבן אין גלות און אין גוי'אישקייט,

English translation 2596

and we will all go to greet the face of our righteous Mashiach,

און מ'וועט אלע גיין לקבל פני משיח צדקנו,

English translation 2597

and eternal joy upon their heads,

ושמחת עולם על ראשם 358,

English translation 2598

speedily in our actual days.

במהרה בימינו ממש.

English translation 2599

His Holy Honor the Rebbe, may he live for many good days, Amen, turned to the cantor

כ"ק אדמו"ר שליט"א פנה להחזן

English translation 2600

(Rabbi M. T., may he live for many good days)

(ר' מ.ט. שיחי')

English translation 2601

and hinted to him to sing "May it be His will, etc., that the Holy Temple be built, etc.".

ורמז לו לנגן "יה"ר כו' שיבנה ביהמ"ק כו'".

English translation 2602

His Holy Honor the Rebbe, may he live for many good days, Amen, began to sing "Niet niet nikavo".

כ"ק אדמו"ר שליט"א התחיל לנגן "ניעט ניעט ניקאַוואָ".

English translation 2603

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 2604

Those who need to recite the final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 2605

will certainly recite the final blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 2606

Now the "tankists" will presumably go up and take dollars to distribute to each and every one.

איצטער וועלן מסתמא ארויפגיין די "טאנקיסטן" און נעמען על מנת לחלק דאלארן לכל אחד ואחד.

English translation 2607

And as discussed several times, the quantity is not relevant,

וכמדובר כמה פעמים איז דא ניט נוגע די כמות,

English translation 2608

and on the contrary, "whoever adds" does the opposite.

ואז'רבה "כל המוסיף" טוט פארקערט.

English translation 2609

These dollars are given so that one should give them to charity,

וואס די דאלארן גיט מען כדי מען זאל זיי אפגעבן לצדקה,

English translation 2610

and how good –

ומה טוב –

English translation 2611

with an addition from one's own [funds].

בתוספת משלו.

English translation 2612

And this has,

און דאס האט,

English translation 2613

as mentioned,

כאמור,

English translation 2614

a connection to Chanukah,

א שייכות צו חנוכה,

English translation 2615

as explained in the later authorities that on Chanukah they increased in charity,

כמבואר אין אחרונים 359 אז בחנוכה האט מען מרבה געווען בצדקה,

English translation 2616

in addition to the connection of charity to "redeem with peace",

נוסף אויף דער שייכות פון צדקה צו "פדה בשלום",

English translation 2617

as discussed above.

כמדובר לעיל.

English translation 2618

And here is the place to mention another matter,

וכאן המקום להזכיר נאך אן ענין,

English translation 2619

that in addition to the campaigns that were mentioned previously,

אז נוסף צו די מבצעים וואס מען האט דערמאנט לפני זה,

English translation 2620

one should remember about the preparations for the Chanukah campaign,

זאל מען געדיינקען וועגן די הכנות צו מבצע חנוכה,

English translation 2621

and in an orderly manner.

ובאופן מסודר.

English translation 2622

That the action of the Chanukah campaign must be that it encompass all the houses of Israel,

וואס די פעולה פון מבצע חנוכה דארף זיין אז דאס זאל ארומנעמען כל בתי ישראל,

English translation 2623

that in every Jewish home the Chanukah lights should shine "at the entrance of his house from the outside",

אז אין יעדער אידישער הויז זאל מאיר זיין נרות חנוכה "על פתח ביתו מבחוץ" 360,

English translation 2624

"a mitzvah is a lamp and the Torah is light",

"נר מצוה ותורה אור" 361,

English translation 2625

and adding and going each day,

ומוסיף והולך בכל יום,

English translation 2626

like "the meticulous among the meticulous".

ווי "מהדרין מן המדרין".

English translation 2627

By then this will already be effective on the first night the "Kelia Rigla deTarmuda'i",

ביז אז דאס וועט פועל זיין שוין בלילה הראשון דעם "כליא ריגלא דתרמודאי" 362,

English translation 2628

which means that the "Rigla" of the matter of rebellion is nullified

וואס דאס מיינט אז עס ווערט בטל דער "ריגלא" פון ענין המרידה

English translation 2629

(as explained in Chassidus and based in Kabbalah,

(כמבואר בחסידות 363 ומיוסד בקבלה 364,

English translation 2630

that "Tarmud is the letters of Moredet [rebellious]"),

אז "תרמוד אותיות מורדת"),

English translation 2631

and all will follow "a mitzvah is a lamp and the Torah is light",

און אלע וועלן נאכגיין "נר מצוה ותורה אור",

English translation 2632

the halachah of the Torah,

הלכה של תורה,

English translation 2633

"the word of Hashem, this is halachah".

"דבר ה' זו הלכה".

English translation 2634

And this will bring about "the word of Hashem, this is the end",

און דאס וועט ברענגען דעם "דבר ה' זה הקץ",

English translation 2635

as the Gemara says in Shabbos in one continuation and in the same sugya with "the word of Hashem, this is halachah",

ווי די גמרא זאגט אין שבת 344 אין איין המשך און אין דער זעלבער סוגיא מיט "דבר ה' זו הלכה",

English translation 2636

and the matter does not depart from its simple meaning,

ואין ענין יוצא מדי פשוטו,

English translation 2637

the "end of days" in its simple sense,

דער "קץ הימין" כפשוטו,

English translation 2638

the true and complete redemption through our righteous Moshiach,

גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 2639

and "I will show you the lamps of Tzion",

ו"אראה לכם נרות של ציון",

English translation 2640

as it is stated in the Yalkut on the portion of Beha'aloscha es haNeros,

ווי עס שטייט אין ילקוט פרשת בהעלותך את הנרות 365,

English translation 2641

and speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 2642

His Holy Honor our Master, Teacher, and Rebbe, may he live for many good years, distributed to the "tankists" dollars to give to each one a dollar for the purpose of giving to charity.

כ"ק אדמו"ר שליט"א חילק לה"טאנקיסטן" דולרים לחלק לכאו"א דולר אחד על מנת לתת לצדקה.

English translation 2643

Before his departure he began to play "Ki Besimchah Teitzei'u".

טרם צאתו התחיל לנגן "כי בשמחה תצאו".