English translation — שיחת ש"פ נח, ב' דר"ח מר-חשון ה'תשד"מ.

English translation 1

It was spoken many times about the expression "each day does its work".

דובר כמ"פ וועגן לשון הזהרו אז "כל יומא ויומא עביד עבידחי'".

English translation 2

There are special days that contain many details,

עס זיינען פאראן ימים מיוחדים וועלכע האבן אין זיך כו"כ פרטים,

English translation 3

and in truth, every day has many details,

ובאמת האט יעדער טאג כו"כ פרטים,

English translation 4

because since "I was created to serve my Maker"2 in every moment,

ווארום היות אז "אני נבראתי לשמש את קוני" 2 בכל רגע ורגע,

English translation 5

there are in a day

זיינען דא אין א טאג

English translation 6

(which has many moments)

(וואס האט דאך א סך רגעים)

English translation 7

many matters of

כו"כ ענינים פון

English translation 8

(serving one's Maker through)

(שימוש את קונו ע"י)

English translation 9

Torah and mitzvos,

תורה און מצוות,

English translation 10

"your deeds"3 and "your ways"4;

"מעשיך" 3 און "דרכיך" 4;

English translation 11

But in general, each day does its work,

אבער בכלל איז כל יומא ויומא עביד עבידתי',

English translation 12

because the many details of each day are included in the general category of that day –

ווייל די כו"כ פרטים בכל יום גייען בכללות אריין אין דעם כלל פון דעם טאג –

English translation 13

the first day,

יום ראשון,

English translation 14

the second day, and so on until the seventh day.

יום שני וכיו"ב ביז יום השביעי.

English translation 15

Just as regarding the days of the week it is said that

כשם ווי בנוגע צו ימי השבוע זאגט מען אז

English translation 16

(in general)

(בכלל)

English translation 17

each day does its work,

כל יומא ויומא עביד עבידתי',

English translation 18

the first day,

יום ראשון,

English translation 19

until the seventh day –

ביז יום השביעי –

English translation 20

and the days of the week are connected with the sun,

וואס די ימי השבוע זיינען פארבונדן מיטן חמה,

English translation 21

because upon the sun depends "and there was evening and there was morning",

ווייל אין חמה איז תלוי "ויהי ערב ויהי בוקר",

English translation 22

which constitutes a complete day –

וואס אין דעם באשטייט א יום שלם –

English translation 23

so too is this regarding the days of the month,

אזוי איז דאס אויך בנוגע לימי החודש,

English translation 24

which depend on the moon –

וועלכע זיינען תלוי בלבנה –

English translation 25

that each and every day of the days of the month does its work.

אז כל יומא ויומא פון ימי החודש איז עביד עבידתי'.

English translation 26

That is, in addition to what every day of the week or every day of the month has in common with all other days of the week or days of the month –

ד.ה. אז נוסף לזה וואס יעדער יום בשבוע אדער יעדער יום בחודש האט א צד השוה מיט שאר כל ימי השבוע אדער ימי החודש –

English translation 27

there is the unique work of each individual day.

איז דא דער עביד עבידתי' מיוחדת פון כל יום בפ"ע.

English translation 28

ב

English translation 29

Among the days of the week themselves

צווישן כל ימי השבוע גופא

English translation 30

(each of which does its work)

(וואס יעדערער פון זיי איז עביד עבידתי')

English translation 31

the seventh day stands out,

טיילט זיך אויס דער יום השביעי,

English translation 32

the day of Shabbos –

יום השבת –

English translation 33

"You called it the delight of days"5.

"חמדת ימים אותו קראת" 5.

English translation 34

Similarly, among the days of the month themselves

עד"ז צווישן ימי החודש גופא

English translation 35

(each of which does its work)

(וואס יעדערער פון זיי איז עביד עבידתי')

English translation 36

one day stands out –

טיילט זיך אויס איין טאג –

English translation 37

Rosh Chodesh,

ראש חודש,

English translation 38

which is analogous to the "delight of days" among the days of the week –

וואס ער איז בדוגמא ווי "חמדת ימים" בימי השבוע –

English translation 39

as explained in many places6 that Rosh Chodesh in relation to the days of the month is analogous to the head of a person in relation to the body,

כמבואר בכ"מ 6 אז ראש חודש ביחס לימי החודש איז בדוגמא ווי ראש האדם לגבי הגוף,

English translation 40

and similarly Rosh Hashanah in relation to the year.

ועד"ז ראש השנה לגבי השנה.

English translation 41

And on this day, both things come together,

וביום זה קומען צוזאמען די ביידע זאכן,

English translation 42

the "delight of days" of the days of the week and the "delight of days" of the days of the month –

דער "חמדת ימים" פון ימי השבוע און דער "חמדת ימים" פון ימי החודש –

English translation 43

that it is Shabbos Rosh Chodesh.

אז ס'איז שבת ראש חודש.

English translation 44

In Shabbos and Rosh Chodesh themselves, there are two matters: (a)

אין שבת און ראש חודש גופא זיינען פאראן צוויי ענינים: (א)

English translation 45

A common aspect with all Shabbosos and Roshei Chodashim of the year. (b)

א צד השוה מיט אלע שבתות און ראשי חדשים בהשנה. (ב)

English translation 46

Their unique matter in and of itself,

זייער ענין מיוחד בפ"ע,

English translation 47

in which this Shabbos or Rosh Chodesh is –

וואס אין דעם איז דער שבת אדער ראש חודש –

English translation 48

"once in a year".

"אחת בשנה".

English translation 49

So too with all days,

אזוי איז דאס נכל הימים,

English translation 50

and Shabbosos and Roshei Chodashim,

והשבתות וראשי חדשים,

English translation 51

that they have a common aspect among themselves

אז זיי האבן צווישן זיך א צד השוה

English translation 52

[for example:

[לדוגמא:

English translation 53

the days of the week of a particular week have a general common aspect that they are all in this week.

די ימי השבוע פון א שבוע מסויים האבן א כללות'דיקן צד השוה אז זיי זיינען אלע בשבוע זה.

English translation 54

Similarly, the days of the month have a common aspect among themselves that they are all in this month,

עד"ז ימי החודש האבן צווישן זיך א צד השוה אז זיי זיינען אלע בחודש זה,

English translation 55

and similarly the days of the year are all in this year];

ועד"ז ימי השנה זיינען אלע בשנה זו];

English translation 56

and also a unique matter in and of itself.

און אויך אן ענין מיוחד בפ"ע.

English translation 57

And because of this unique matter, the day is –

ומצד דעם ענין מיוחזי בפ"ע איז דער יום –

English translation 58

"once in a year".

"אחת בשנה".

English translation 59

And it is especially emphasized regarding

ומודגש במיוחד בנוגע ל

English translation 60

(the Roshei)

(ראשי)

English translation 61

Chodashim:

חדשים:

English translation 62

There is a general matter regarding all Roshei Chodashim –

ס'איז דא אן ענין כללי בנוגע לכל ראשי חדשים –

English translation 63

that "You gave Roshei Chodashim to Your people"7. Afterwards, there is the unique matter of each individual Rosh Chodesh.

וואס "ראשי חדשים לעמך נתת" 7. דערנאך איז דא דער ענין מיוחד פון כל ראש חודש בפ"ע.

English translation 64

And in particular, according to what is explained in the writings of the Arizal and in many discourses9,

ובפרט ע"פ המבואר בכתבי האריז"ל ובכמה דרושים 9,

English translation 65

that each and every month has its own unique combination of the Name Havayah,

אז כל חודש וחודש האט זיין צירוף בפ"ען פון שם הוי',

English translation 66

and Havayah is from the term "brings into being"10, gives life and sustains,

וואס הוי' איז מלשון מהווה 10 מחי' ומקיים,

English translation 67

consequently, each combination in it is connected with a different life-force,

במילא איז כל צירוף שבו פארבונדן מיט א חיות אחרת,

English translation 68

it follows that each month has a different life-force from a different combination. And from this it is understood regarding each Rosh Chodesh,

קומט אויס אז יעדער חודש האט א חיות אחרת פון אן אנדער צירוף. ומזה מובן בנוגע לכל ראש חודש,

English translation 69

which is the head of the entire month.

וועלכער איז דער ראש פון כל החודש.

English translation 70

And because of this unique matter of each Shabbos and month,

ומצד דעם ענין מיוחד פון כל שבת וחודש,

English translation 71

in which it is "once in a year",

וואס אין דעם איז ער "אחת בשנה",

English translation 72

it is understood from many discourses and matters that a matter of "once in a year" is drawn down upon the entire year until that matter comes again in the following year.

איז מובן מכמה דרושים וענינים אז אן ענין פון "אחת בשנה" ווערט נמשך על כל השנה ביז עס קומט נאכאמאל דעם ענין בשנה הבאה.

English translation 73

Because of the fact that the day is a Shabbos in general –

מצד דעם וואס דער טאג איז א שבת בכלל –

English translation 74

it blesses only the coming days of the week11.

איז מיני' מתברכין 11 נאר די ימי שבוע הבא.

English translation 75

And similarly, Rosh Chodesh in general has a connection only with the days of this month;

ועד"ז ראש חודש בכלל האט א שייכות נאר מיט ימי חודש זה;

English translation 76

however, because of the unique matter of this Shabbos and Rosh Chodesh,

משא"כ מצד דעם ענין מיוחד פון דעם שבת וראש חודש,

English translation 77

which is "once in a year",

וואס ער איז "אחת בשנה",

English translation 78

it is drawn down upon the entire time of the year until that matter comes again.

ווערט עס נמשך על כל זמן השנה ביז דער ענין קומט נאכאמאל.

English translation 79

So too with this Shabbos Rosh Chodesh:

אזוי אויך בשבת ראש חודש זה:

English translation 80

It has in it a common aspect with all Shabbosos and Roshei Chodashim of the year,

ער האט אין זיך א צד השוה מיט אלע שבתות וראשי חדשי השנה,

English translation 81

but it also has a unique matter in and of itself,

אבער ער האט אויך אן ענין מיוחד בפ"ע,

English translation 82

in which it is "once in a year" –

וואס אין דעם איז דאס "אחת בשנה" –

English translation 83

that it is the first Shabbos after the month of Tishrei and the first Rosh Chodesh after the month of Tishrei

אז ס'איז דער ערשטער שבת נאך חוזיש תשרי און דער ערשטער ראש חודש נאך חודש תשרי

English translation 84

[in addition to the fact that it is Shabbos Parshas Noach (as is known the teaching of the Alter Rebbe12 that one must live with the time,

[נוסף לזה וואס ס'איז שבת פ' נח (כידוע תורת אדה"ז 12 אז מ'דארף לעבן מיט דער צייט,

English translation 85

with the unique parshah at that time of the year) and it is Rosh Chodesh Mar-Cheshvan],

מיט דער פרשה המיוחדת אין יענער צייט בשנה) און ס'איז ראש חודש מר-חשון],

English translation 86

and in this matter, this Shabbos and Rosh Chodesh are "once in a year",

וואס אין דעם ענין איז דער שבת און ראש חודש "אחת בשנה",

English translation 87

it is only once in a year.

ס'איז נאר איין מאל אין יאר.

English translation 88

And from this special aspect,

און מצד דעם ענין מיוחד,

English translation 89

that in this, Shabbos Rosh Chodesh is "one in a year" –

וואס אין דעם איז דער שבת ראש חודש "אחת בשנה" –

English translation 90

it is drawn down upon the entire year until there again comes the first Shabbos after Tishrei and the first Rosh Chodesh after Tishrei.

ווערט עס נמשך על כל השנה ביז עס קומט נאכאמאל דער ערשטער שבת נאך תשרי און דער ערשטער ר"ח נאך תשרי.

English translation 91

It turns out that on this day there are three special aspects

קומט אויס אז ביום זה זיינען פאראן דריי ענינים מיוחדים

English translation 92

(in which it is "one in a year")

(וואס אין דעם איז ער "אחת בשנה")

English translation 93

that are drawn down upon the entire time until these aspects come again: (a)

וואס ווערן נמשך על כל הזמן ביז ס'קומען נאכאמאל די ענינים: (א)

English translation 94

It is the first Shabbos after the month of Tishrei. (b)

ער איז דער ערשטער שבת נאך חודש תשרי. (ב)

English translation 95

The first Rosh Chodesh after the month of Tishrei. (c)

דער ערשטער ראש חודש נאך חודש תשרי. (ג)

English translation 96

Both things together

ביידע זאכן צוזאמען

English translation 97

(for there is no necessity that the first Shabbos after the month of Tishrei be on the same day as the first Rosh Chodesh after the month of Tishrei,

(ווייל ס'איז דאך ניט קיין הכרח אז דער ערשטער שבת נאך חודש תשרי זאל זיין אין דעם זעלבן טאג ווי דער ערשטער ר"ח נאך חודש תשרי,

English translation 98

and in this year they come together,

ובשנה זו קומען זיי צוזאמען,

English translation 99

consequently a third aspect comes about).

במילא קומט צו א דריטער ענין).

English translation 100

From this special aspect of this Shabbos Rosh Chodesh

פון דעם ענין מיוחד בשבת ר"ח זה

English translation 101

(that it is the first Shabbos and Rosh Chodesh after the month of Tishrei)

(אז ס'איז דער ערשטער שבת ור"ח נאך חודש תשרי)

English translation 102

there must also be a lesson in the service of man,

דארף אויך זיין א הוראה בעבודת האדם,

English translation 103

A lesson that is understandable for everyone,

א הוראה וואס איז פארשטאנדיק פאר כאו"א,

English translation 104

from "your heads, your tribes" to "the hewer of your wood" and "the drawer of your water"13,

פון "ראשיכם שבטיכם" ביז "חוטב עציך" און "שואב מימיך" 13,

English translation 105

because it is one Torah for all Jews of all types.

ווייל ס'איז א תורה אחת פאר אלע אידן פון אלע סוגים.

English translation 106

From this it is understood that the lesson must be connected with actual deed,

דערפון איז מובן אז די הוראה דארף זיין פארבונדן מיט מעשה בפועל,

English translation 107

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 108

the deed is the main thing14,

המעשה הוא העיקר 14,

English translation 109

for in the matter of deed, all Jews from "your heads" to simple people are equal.

ווארום אין דעם ענין המעשה גלייכן זיך אויס אלע אידן פון "ראשיכם" ביז אנשים פשוטים.

English translation 110

And on the contrary –

ואדרבה –

English translation 111

with "your heads" one must emphasize the matter of deed even more than with simple people:

בא "ראשיכם" דארף מען מדגיש זיין ענין המעשה נאכמער ווי בא אנשים פשוטים:

English translation 112

When one tells a simple person that there must be deed and the deed is the main thing,

ווען מ'זאגט אן איש פשוט אז עס דארף זיין מעשה און המעשה הוא העיקר,

English translation 113

one need not argue with him,

דארף מען מיט אים ניט קנעלן,

English translation 114

because he understands it simply. But the Torah emphasizes it for him –

ווייל ער פארשטייט עס בפשטות. נאר תורה איז דאס פאר אים מדגיש –

English translation 115

so that he should know it not only because such is his situation

בכדי אז ער זאל דאס וויסן ניט נאר ווייל אזוי איז מצבו

English translation 116

(that he is a simple person, consequently he is only connected to deed),

(אז ער איז אן איש פשוט במילא איז ער שייך נאר צו מעשה),

English translation 117

but so that it should be established for him that such is also the truth of the matter, that the deed is the main thing.

נאר אז עס זאל זיך ביי אים לייגן אז אזוי איז אויך אמיתית הענין אז המעשה הוא העיקר.

English translation 118

However, when it comes to "your heads",

משא"כ בשעת עס קומט צו "ראשיכם",

English translation 119

one must argue with him that the deed is the main thing –

דארף מען מיט אים קנעלן אז המעשה הוא העיקר –

English translation 120

because he is after all "your heads",

ווייל ער איז דאך "ראשיכם",

English translation 121

a great one in Israel,

א גדול בישראל,

English translation 122

a leader of Israel,

א מנהיג ישראל,

English translation 123

a leader in the entire world,

א מנהיג בכל העולם,

English translation 124

so what does it mean that he must occupy himself with deed?!

איז וואס הייסט אז ער דארף זיך פארנעמען מיט מעשה?!

English translation 125

One must argue with him and say:

דארף מען מיט אים קנעלן און זאגן:

English translation 126

Listen well –

הער זיך איין –

English translation 127

in the Torah it is written that the deed is the main thing,

אין תורה שטייט אז המעשה הוא העיקר,

English translation 128

which was also said to you,

וואס דאס איז אויך געזאגט געווארן צו דיר,

English translation 129

consequently you too must do in actual deed. And not only "too",

במילא דארפסטו אויך טאן אין מעשה בפועל. און ניט נאר "אויך",

English translation 130

but the deed is the main thing.

נאר המעשה הוא העיקר.

English translation 131

From this it is understood that there must be a special lesson in connection with actual deed from this special aspect of this Shabbos –

דערפון איז פארשטאנדיק אז עס דארף זיין א הוראה מיוחדת בקשר מיט מעשה בפועל פון דעם ענין מיוחד בשבת זה –

English translation 132

the first Shabbos and Rosh Chodesh after the month of Tishrei.

דער ערשטער שבת ור"ח נאך חודש תשרי.

English translation 133

A question arises:

שטעלט זיך א שאלה:

English translation 134

What is the boast that one stands in the first Shabbos and Rosh Chodesh after the month of Tishrei? Chassidus15 explains

וואס איז די ברימעריי אז מ'שטייט אין דעם ערשטן שבת ור"ח נאך חודש תשרי? חסידות 15 איז מבאר

English translation 135

(based on what is written in the Baal HaTurim16)

(מיוסד אויף דעם וואס עס שטייט אין בעל הטורים 16)

English translation 136

that Tishrei is the letters of "Reishis",

אז תשרי איז אותיות "רשית",

English translation 137

because Tishrei is a head for the entire year. And the emphasis on the virtue of the month of Tishrei need not be sought in a distant place, for the name of the month itself

ווייל תשרי איז א ראש לכל השנה כולה. און די הדגשה אויף מעלת חודש תשרי דארף מען ניט זוכן במקום רחוק נאר שם החודש עצמו

English translation 138

(Tishrei, letters of Reishis)

(תשרי אותיות רשית)

English translation 139

emphasizes it,

איז דאס מדגיש,

English translation 140

so when one finds oneself in the first Shabbos and Rosh Chodesh after the month of Tishrei, this is seemingly a descent –

איז בשעת מ'געפינט זיך אין דעם ערשטן שבת ור"ח נאך חודש תשרי איז דאס א ירידה לכאורה –

English translation 141

so why does one boast that there is a special lesson from this first Shabbos and Rosh Chodesh after the month of Tishrei?!

היינט וואס בארימט מען זין אז ס'איז דא א הוראה מיוחדת פון דעם ערשטן שבת ור"ח נאך חודש תשרי?!

English translation 142

It will be understood after the aforementioned introduction that the deed is the main thing –

וועט מען עס פארשטיין לאחרי ההקדמה הנ"ל אז המעשה הוא העיקר –

English translation 143

because the main emphasis on actual deed in this year begins on this first Shabbos and Rosh Chodesh after the month of Tishrei,

ווייל דער עיקר הדגשה אויף מעשה בפועל אין דעם יאר הויבט זיך אן דעם ערשטן שבת ור"ח נאך חודש תשרי,

English translation 144

as will be explained.

וכדלקמן.

English translation 145

Also in the month of Tishrei the emphasis is on deed,

אויך בחודש תשרי איז די הדגשה אויף מעשה,

English translation 146

because the principle that the deed is the main thing applies throughout the entire year.

ווייל דער כלל אז המעשה הוא העיקר איז בכל השנה כולה.

English translation 147

As one sees immediately on Rosh Hashanah

ווי מ'זעט עס גלייך בראש השנה

English translation 148

(the beginning of the month of Tishrei):

(תחלת חודש תשרי):

English translation 149

The Rambam writes17,

דער רמב"ם שרייבט 17,

English translation 150

"Although the shofar blowing on Rosh Hashanah is a decree of the Scriptural verse, it contains a hint, meaning: Awake, sleepers from your sleep, etc." But nevertheless, it is understood that the main mitzvah on Rosh Hashanah is –

"אע"פ שתקיעת שופר בראש השנה גזירת הכתוב רמז יש בו כלומר עורו ישנים משנתכם כו'". אבער אעפ"כ איז מובן אז דער עיקר המצוה בר"ה איז –

English translation 151

the actual deed of shofar blowing:

די מעשה בפועל פון תקיעת שופר:

English translation 152

The mitzvah of the day is not "in a hint" but "with a shofar". Only in addition there is also a "hint",

מצות היום איז ניט "ברמז" נאר "בשופר". נאר דערצו איז אויך דא א "רמז",

English translation 153

that "Awake, sleepers, etc."

אז "עורו ישנים כו'".

English translation 154

One sees thereby the emphasis that the deed is the main thing.

זעט מען דערביי די הדגשה אז המעשה הוא העיקר.

English translation 155

Likewise, regarding all the mitzvos, the principle is that the deed is the main thing.

עד"ז בכל המצוות איז דער כלל אז המעשה הוא העיקר.

English translation 156

There is indeed also action in thought and action in speech,

ס'איז טאקע אויך דא עשי' שבמחשבה ועשי' שבדיבור,

English translation 157

and conversely, thought and speech within deed –

ולאידך מחשבה ודיבור שבמעשה –

English translation 158

but obviously, "the deed is the main thing" means primarily the action within action.

אבער כמובן אז המעשה הוא העיקר מיינט בעיקר עשי' שבעשי'.

English translation 159

Thought and speech that are part of action also affect that the action should come out in actuality. Furthermore:

מחשבה ודיבור שבמעשה זיינען אויך נוגע אז די מעשה זאל ארויסקומען בפועל. נאכמער:

English translation 160

There are mitzvos where the thought and intention of the mitzvah is a part of the action of the mitzvah –

עס זיינען פאראן מצוות וואו מחשבה וכוונת המצוה איז א חלק פון מעשה המצוה –

English translation 161

as it is regarding Sukkos18

ווי דאס איז בא סוכות 18

English translation 162

(as the Alter Rebbe brings in his Shulchan Aruch19.

(ווי דער אלטער רבי ברענגט בשו"ע שלו 19.

English translation 163

And likewise regarding Tefillin20 and other mitzvos20):

ועד"ז בא תפילין 20 ועוד מצוות 20):

English translation 164

In the verse21 it says "In sukkos you shall dwell for seven days, so that your generations may know that I caused the children of Israel to dwell in sukkos etc." So the law is that the intention of "so that they may know" is a part of the mitzvah of dwelling in the sukkah.

אין פסוק 21 שטייט "בסוכות תשבו שבעת ימים למען ידעו דורותיכם כי בסוכות הושבתי את בנ"י גו'". איז דער דין אז די כוונה פון "למען ידעו" איז א חלק פון מצות ישיבה בסוכה.

English translation 165

That is, that the thought and intention in the mitzvah is a part of the mitzvah itself,

ד.ה. אז די מחשבה וכוונה בהמצוה איז א חלק פון דער מצוה אליין,

English translation 166

not merely a "hint" in the mitzvah

ניט נאר א "רמז" אין דער מצוה

English translation 167

(as regarding shofar,

(ווי בא תק"ש,

English translation 168

as above).

כנ"ל).

English translation 169

Nevertheless, the essence of the mitzvah –

אעפ"כ איז עיקר המצוה –

English translation 170

is the action of dwelling in the sukkah in actuality

די מעשה פון ישיבה בסוכה בפועל

English translation 171

[according to the Yerushalmi21 the making of the sukkah is also a mitzvah. But the Alter Rebbe rules22 that the primary mitzvah is dwelling in the sukkah,

[לדעת הירושלמי* 21 איז אויך עשיית הסוכה א מצוה. אבער דער אלטער רבי פסק'נט 22 אז עיקר המצוה איז ישיבה בסוכה,

English translation 172

and therefore one does not recite a blessing on the making of the sukkah,

און דערפאר מאכט מען ניט קיין ברכה אויף עשיית הסוכה,

English translation 173

because "its making is not the completion of the mitzvah"].

ווארום "עשייתה אינה גמר המצוה"].

English translation 174

As it is also regarding the mitzvah of taking the Four Species on Sukkos,

ווי דאס איז אויך אין מצות נטילת ד' מינים בסוכות,

English translation 175

"And you shall take for yourselves etc."22:

"ולקחתם לכם גו'"* 22:

English translation 176

In this mitzvah there is also the intention of unity,

אין דער מצוה איז אויך דא די כוונה פון אחדות,

English translation 177

and holding the Four Species corresponding to the chest and heart as the Alter Rebbe writes in the Siddur23

און האלטן די ד' מינים כנגד החזה והלב ווי דער אלטער רבי שרייבט אין סידור 23

English translation 178

(although these intentions are not a part of the fulfillment of the mitzvah,

(כאטש די כוונות זיינען ניט א חלק פון קיום המצוה,

English translation 179

as is the intention of "so that they may know" in the mitzvah of dwelling in the sukkah) –

ווי ס'איז די כוונה פון "למען ידעו" במצות ישיבה בסוכה) –

English translation 180

nevertheless, the essence of the mitzvah is the actual action of taking the Four Species.

אעפ"כ איז עיקר המצוה די מעשה בפועל פון נטילת ד' מינים.

English translation 181

Likewise regarding Yom Kippur, one sees the emphasis specifically on a matter of action:

עד"ז ביוהכ"פ זעט מען די הדגשה דוקא אויף אן ענין של מעשה:

English translation 182

On Yom Kippur there are many matters,

אין יוהכ"פ זיינען פאראן כו"כ ענינים,

English translation 183

matters of actual action that one must do or not do,

ענינים של מעשה בפועל וואס מ'דארף טאן אדער ניט טאן,

English translation 184

and spiritual matters,

און ענינים רוחניים,

English translation 185

teshuvah etc.

תשובה וכו'.

English translation 186

In what does Yom Kippur particularly distinguish itself as "one in a year" –

אין וואס טיילט זיך אויס במיוחד יוהכ"פ אלס "אחת בשנה" –

English translation 187

that it is a day of fasting and affliction.

אז ער איז א יום צום ועינוי.

English translation 188

The matter of teshuvah also exists throughout the entire year,

דער ענין התשובה איז אויך דא בכל השנה כולה,

English translation 189

as the Rambam writes24 that "teshuvah and crying out are always beneficial",

ווי דער רמב"ם שרייבט 24 אז "התשובה והצעקה יפה לעולם",

English translation 190

only "during the ten days between Rosh Hashanah and Yom Kippur it is most beneficial and is accepted immediately",

נאר "בעשרה הימים שבין ר"ה ויוהכ"פ היא יפה ביותר ומתקבלת היא מיד",

English translation 191

and during the Ten Days of Repentance themselves "Yom Kippur is a time of teshuvah for every individual and for the community etc."

און בעשי"ת גופא איז "יום הכפורים הוא זמן תשובה לכל יחיד ולרבים וכו'".

English translation 192

However, regarding the matter of fasting and affliction, Yom Kippur is "one in a year",

משא"כ אין דעם ענין הצום ועינוי איז יוהכ"פ "אחת בשנה",

English translation 193

because this exists only on Yom Kippur and not during the rest of the days of the year. And on the contrary:

ווייל דאס איז דא נאר ביוהכ"פ און ניט בשאר ימות השנה. ואדרבה:

English translation 194

During the rest of the days of the year this is forbidden,

בשאר ימות השנה איז דאס אסור,

English translation 195

because then there must be "and you shall greatly guard your souls"25 and the service and refinement throughout the year must be in a manner of closeness and positivity,

ווייל דעמולט דארף זיין "ושמרתם מאד לנפשותיכם" 25 און די עבודה ובירור בכל השנה דארף זיין באופן של קירוב וחיוב,

English translation 196

not through distance, rejection, and negation.

ניט ע"י ריחוק ודחי' ושלילה.

English translation 197

And although the Alter Rebbe writes in the Shulchan Aruch26 that because of the matter of teshuvah one may fast

ואע"פ אז דער אלטער רבי שרייבט בשו"ע 26 אז צוליב ענין התשובה קען מען פאַסטן

English translation 198

(also during the rest of the days of the year) –

(אויך בשאר ימות השנה) –

English translation 199

this is nevertheless because of a new matter,

איז דאך דאס צוליב אן ענין חדש,

English translation 200

an undesirable matter,

אן ענין בלתי רצוי,

English translation 201

that has come upon that person,

וואס איז צוגעקומען בא דעם אדם,

English translation 202

he needs to have a new rectification through a fast;

דארף ער האבן א תיקון חדש ע"י תענית;

English translation 203

but the order of teshuvah in itself is not connected with fasting.

אבער דער סדר התשובה מצ"ע איז ניט פארבונדן מיט תענית.

English translation 204

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 205

The perfection of teshuvah,

שלימות התשובה,

English translation 206

which is the higher teshuvah –

וואס דאס איז תשובה עילאה –

English translation 207

is specifically from within joy, as explained in Igeres HaTeshuvah27,

איז דוקא מתוך שמחה כמבואר באגה"ת 27,

English translation 208

connected with the study of Torah28 etc.,

פארבונדן מיט לימוד התורה 28 וכו',

English translation 209

And even the lower teshuvah

ואפילו תשובה תתאה

English translation 210

(at the beginning of service) –

(בתחלת העבודה) –

English translation 211

the Alter Rebbe says in Igeres HaTeshuvah29 that "the mitzvah of teshuvah from the Torah is only the abandonment of sin",

זאגט דער אלטער רבי באגה"ת 29 אז "מצות התשובה מן התורה היא עזיבת החטא בלבד",

English translation 212

complete regret over the past and a good acceptance for the future,

חרטה גמורה על העבר וקבלה טובה על להבא,

English translation 213

"and not as the common people think that teshuvah is fasting." Only "in order to hasten and speed the completion of the atonement of his soul",

"ולא כדעת ההמון שהתשובה היא התענית". נאר "כדי לזרז ולמהר גמר כפרת נפשו",

English translation 214

there is also the matter of fasting.

איז אויך דא דער ענין התענית.

English translation 215

However, on Yom Kippur the order of service is that it is a day of fasting.

משא"כ ביוהכ"פ איז דער סדר העבודה אז ער איז א יום צום.

English translation 216

And actually,

און אייגנטלעך,

English translation 217

even on Yom Kippur the fast is not merely a matter of negation etc.,

אויך ביוהכ"פ איז דער צום ניט סתם אן ענין של שלילה כו',

English translation 218

but it is in a manner of "to sustain them through hunger"30,

נאוי ס'איז אין אן אופן פון "להחיותם ברעב" 30,

English translation 219

then one receives vitality through the fast,

דעמולט באקומט מען די חיות ע"י הצום,

English translation 220

"their vitality is from the aspect of hunger itself",

"החיות שלהם הוא מבחי' הרעב גופא",

English translation 221

as the Alter Rebbe explains in Likkutei Torah31.

ווי דעו אלטער רבי איז מבאר בלקו"ת 31.

English translation 222

There are those who specifically require an explanation from gentiles and gentile-ness,

עס זיינען פאראן אזוינע וואס בא זיי לייגט זיך דוקא א הסברה פון גוים און גוי'שקייט,

English translation 223

an explanation for the animal soul or at least the intellectual soul.

א הסברה פאר דער נה"ב אדער עכ"פ נפש השכלית.

English translation 224

Consequently, they want an explanation specifically from gentiles regarding the questions that were asked about the matter of fasting among Jews

במילא ווילן זיי א הסברה דוקא פון גוים אויף די שאלות וואס מ'האט געפרעגט אויף דעם ענין התענית בא אידן

English translation 225

(regarding Yom Kippur and the like),

(פון יוהכ"פ וכיו"ב),

English translation 226

that ostensibly this is a wild thing

אז לכאורה איז דאס א ווילדע זאך

English translation 227

(G-d forbid),

(ח"ו),

English translation 228

how is it that a rational person should do it,

ווי קומט עס אז א בר שכל זאל עס טאן,

English translation 229

it is contrary to intellect etc.

ס'איז היפך השכל וכו'.

English translation 230

One sees that recently it has been revealed in the science of medicine

זעט מען אז לאחרונה איז נתגלה געווארן בחכמת הרפואה

English translation 231

[- not the Book of Medicine that Hezekiah hid 32,

[- ניט ספר הרפואה וואס חזקי' האט גונז געווען 32,

English translation 232

the Book of Medicine was a matter of holiness etc.

דער ספר רפואה איז געווען אן ענין של קדושה כו'.

English translation 233

And this is one of the reasons why he hid it,

וואס דאס איז איינער פון די טעמים פארוואס גנזו,

English translation 234

because the world was not worthy of it –

ווייל העולם לא הי' ראוי לכך –

English translation 235

but rather medicine in its simple sense for people],

נאר רפואה כפשוטה פון מענטשן],

English translation 236

that there are conditions in human beings where the matter of hunger through fasting is beneficial for their life –

אז עס זיינען פאראן מצבים בא בני אדם וואס דער ענין פון רעב ע"י צום איז א תועלת פאר חיים שלהם –

English translation 237

"to keep them alive through hunger".

"להחיותם ברעב".

English translation 238

King David already wrote it in the Book of Psalms 30 thousands of years ago. But the Almighty wanted that in human intellect it should take thousands of years until one would come to it on one's own...

דוד המלך האט עס שוין געשריבן אין ספר התהלים 30 טויזנטער יארן צוריק. אבער דער אויבערשטער האט געוואָלט אז אין שכל האנושי זאל עס נעמען טויזנטער יארן ביז מ'זאל דערצו אליין צוקומען...

English translation 239

ח

English translation 240

From the above one sees that also in the month of Tishrei the matter of "the deed is the main thing" is emphasized.

מהנ"ל זעט מען אז אויך בחודש תשרי איז מודגש דער ענין פון המעשה הוא העיקר.

English translation 241

Nevertheless, the main matter of actual deed of this year begins in the month of MarCheshvan,

אעפ"כ איז דער עיקר ענין פון מעשה בפועל פון דעם יאר הויבט זיך אן בחודש מר-חשון,

English translation 242

as one sees in actuality,

ווי מ'זעט בפועל,

English translation 243

and why do I need a proof? It is logical:

וקרא למה לי סברא היא:

English translation 244

Everyone sees in actuality regarding himself that however much effort he puts in the month of Tishrei that it should be actual deed,

יעדערער זעט בפועל בא זיך אז וויפל השתדלות ער לייגט בחודש תשרי אז עס זאל זיין מעשה בפועל,

English translation 245

he must,

מוז ער,

English translation 246

with no alternative,

בלית ברירה,

English translation 247

give at that time so many hours to matters of thought and speech.

אוועקגעבן דעמולט כו"כ שעות אויף ענינים של מחשבה ודיבור.

English translation 248

Only after the month of Tishrei,

ערשט נאך חודש תשרי,

English translation 249

beginning from the first Shabbat and Rosh Chodesh after Tishrei,

אנהויבנדיק פון דעם ערשטן שבת ור"ח נאך תשרי,

English translation 250

does the main emphasis on actual deed begin.

הויבט זיך אן אן עיקר הדגשה אויף מעשה בפועל.

English translation 251

As is known 33 that after the month of Tishrei

כידוע 33 אז נאך חודש תשרי

English translation 252

(in general)

(בכלל)

English translation 253

the order of service of "and Yaakov went on his way" 34 begins,

הויבט זיך אן דער סדר העבודה פון "ויעקב הלך לדרכו" 34,

English translation 254

which emphasizes the order of service of actual deed:

וואס דאס איז מדגיש דער סדר העבודה פון מעשה בפועל:

English translation 255

"And Yaakov":

"ויעקב":

English translation 256

It is known that Jews are called by three names

ס'איז ידוע אז אידן ווערן אנגערופן מיט דריי נעמען

English translation 257

(in order from above downward) 35,

(בסדר מלמעלמ"ט) 35,

English translation 258

"Yeshurun",

"ישורון",

English translation 259

"Yisrael",

"ישראל",

English translation 260

and "Yaakov",

און "יעקב",

English translation 261

as is understood from their simple meaning that "Yeshurun" is the highest level,

כמובן פון פירושם בפשטות אז "ישורון" איז דער העכסטער עילוי,

English translation 262

then "Yisrael",

דערנאך "ישראל",

English translation 263

then "Yaakov".

דערנאך "יעקב".

English translation 264

And as explained in many places the difference between "Yisrael" and "Yaakov",

וכמבואר בכ"מ דער חילוק צווישן "ישראל" און "יעקב",

English translation 265

that "Yisrael" is the letters "li rosh" (to me a head) 36,

אז "ישראל" איז אותיות "לי ראש" 36,

English translation 266

which is connected to Tishrei, the letters of reishit (beginning),

וואס דאס איז פארבונדן מיט תשרי אותיות רשית,

English translation 267

a matter of head.

אן ענין של ראש.

English translation 268

But "Yaakov" is from the term "eikev" (heel). And eikev is the matter of action in a person,

משא"כ "יעקב" איז מלשון "עקב". וואס עקב איז דער ענין המעשה שבאדם,

English translation 269

and in the deed itself –

און אין מעשה גופא –

English translation 270

the deed within the deed.

מעשה שבמעשה.

English translation 271

"Went":

"הלך":

English translation 272

In the deed itself there is walking

אין מעשה גופא איז הליכה

English translation 273

(with the feet) –

(ברגלים) –

English translation 274

the deed within the deed.

מעשה שבמעשה.

English translation 275

"On his way":

"לדרכו":

English translation 276

"On his way" of Yaakov.

"לדרכו" של יעקב.

English translation 277

That is, it is not a way of Yisrael,

ד.ה. אז ס'איז ניט א דרך פון ישראל,

English translation 278

"li rosh",

"לי ראש",

English translation 279

but a way of Yaakov whose essence is actual deed.

נאר א דרך פון יעקב וואס ענינו איז מעשה בפועל.

English translation 280

And the order of service of "and Yaakov went on his way" begins for every Jew

און דער סדר' העבודה פון "ויעקב הלך לדרכו" הויבט זיך אן בא יעדן אידן

English translation 281

(primarily)

(בעיקר)

English translation 282

at the beginning of the month of MarCheshvan –

בתחלת חודש מר-חשון –

English translation 283

when one departs from the month of Tishrei,

ווען מ'גייט אוועק פון חודש תשרי,

English translation 284

the letters of "reishit",

אותיות "רשית",

English translation 285

and one enters the world,

און מ'גייט אריין אין וועלט,

English translation 286

each to his place to do his service in actual deed.

יעדערער למקומו דארטן צו טאן עבודתו במעשה בפועל.

English translation 287

And knowing that "the deed is the main thing" –

און וויסנדיק אז המעשה הוא העיקר –

English translation 288

one need not have any further explanation of the superiority of the first Shabbat and Rosh Chodesh after the month of Tishrei,

דארף מען שוין ניט האבן קיין איבעריקע הסברה אין דעם עילוי פון דעם ערשטן שבת ור"ח נאך חודש תשויי,

English translation 289

when the order of service of actual deed begins –

ווען עס הויבט זיך אן סדר העבודה פון מעשה בפועל –

English translation 290

"and Yaakov went on his way".

"ויעקב הלך לדרכו".

English translation 291

And since "all beginnings are difficult" 37,

און וויבאלד אז "כל התחלות קשות" 37,

English translation 292

and the beginning of the service in actual deed,

און די התחלה פון דער עבודה במעשה בפועל,

English translation 293

"and Yaakov went on his way",

"ויעקב הלך לדרכו",

English translation 294

begins on the first Shabbat and Rosh Chodesh after the month of Tishrei –

הויבט זיך אן דעם ערשטן שבת ור"ח נאך חודש תשרי –

English translation 295

it is understood,

איז מובן,

English translation 296

that at that time one has special powers to break through the path in the order of service of actual deed.

אז דעמולט האט מען ספעציעלע כחות צו דורכברעכן דעם וועג אין דעם סדר העבודה פון מעשה בפועל.

English translation 297

ט

English translation 298

From this is understood the lesson of the first Shabbat and Rosh Chodesh after the month of Tishrei:

דערפון איז מובן די הוראה פון דעם ערשטן שבת ור"ח נאך חודש תשרי:

English translation 299

Departing from the month of Tishrei and entering the month of MarCheshvan is seemingly a descent,

אוועקגייענדיק פון חודש תשרי און אריינגייענדיק אין חודש מר-חשון איז לכאורה א ירידה,

English translation 300

as even a simple person sees:

ווי עס זעט אויך אן איש פשוט:

English translation 301

Tishrei has in it festivals,

תשרי האט אין זיך מועדים,

English translation 302

and not just that,

און ניט סתם אזוי,

English translation 303

but "abundant in festivals" 38.

נאר "מרובה במועדות" 38.

English translation 304

But the month of MarCheshvan has not a single festival.

משא"כ חודש מר-חשון האט ניט קיין איין יו"ט.

English translation 305

As has been discussed many times,

כמדובר כמ"פ,

English translation 306

that every month has a festival,

אז יעדער חודש האט א יו"ט,

English translation 307

in Kislev is Chanukah.

אין כסלו איז חנוכה.

English translation 308

And so on in all the months. With one single exception –

וכיו"ב בכל החדשים. מיט איין און איינציקן אויסנאם –

English translation 309

the month of MarCheshvan,

חודש מר-חשון,

English translation 310

which has not a single festival.

וועלכער האט ניט קיין איין יו"ט.

English translation 311

Moreover:

נאכמער:

English translation 312

It states in the Yalkut 39 that the first Holy Temple was built in the month of MarCheshvan,

עס שטייט אין ילקוט 39 אז ביהמ"ק ראשון איז געבויט געווארן בחודש מר-חשון,

English translation 313

but it was not inaugurated until the following month of Tishrei.

אבער ער איז ניט אויפגעעפנט געווארן ביז חודש תשרי הבא.

English translation 314

Similar to what was with the Tabernacle that Moshe built,

בדוגמא ווי ס'איז געווען באם משכן שבנה משה,

English translation 315

that its work was completed in the month of Kislev,

אז נגמרה מלאכתו בחודש כסלו,

English translation 316

and it was erected only in the month of Nissan. But according to this, the month of Kislev remains owed –

און אויפגעשטעלט געווארן איז ער ערשט בחודש ניסן. אבער לפי"ז בלייבט מען שולדיק חודש כסלו –

English translation 317

"and from now Kislev lost out, in which the work was completed,

"ומעתה הפסיד כסלו שנגמרה בו המלאכה,

English translation 318

the Holy One, blessed be He, said: Upon Me to repay,

אמר הקב"ה עלי לשלם,

English translation 319

what did the Holy One, blessed be He, repay him? The dedication of the Chashmonaim",

מה שלם לו הקב"ה חנוכת חשמונאי",

English translation 320

which was in the month of Kislev 40.

וואס איז געווען בחודש כסלו 40.

English translation 321

And he concludes in the Midrash,

און ער איז מסיים אין מדרש,

English translation 322

that thus one also owes the month of Cheshvan for the fact that then the First Temple was completed and it was not inaugurated,

אז אזוי איז מען אויך שולדיק חודש חשון אויף דעם וואס דעמולט איז נגמר געווארן בית ראשון און מ'האט אים דעמולט ניט אויפגעעפנט,

English translation 323

therefore –

דעריבער –

English translation 324

"and likewise MarCheshvan, the Holy One, blessed be He, is destined to repay it",

"וכן מרחשון עתיד הקב"ה לשלם לו",

English translation 325

in the Third Beis HaMikdash

בביהמ"ק השלישי

English translation 326

(similar to how Kislev was repaid with the inauguration of the Second Temple on Chanukah),

(ע"ד ווי מ'האט אפגעצאָלט כסלו מיט חנוכת בית שני בחנוכה),

English translation 327

and moreover –

ואדרבה –

English translation 328

in the Third Beis HaMikdash it will be "double for wisdom".

בביהמ"ק השלישי וועט עס זיין "כפליים לתושי'".

English translation 329

From this we see that in the month of MarCheshvan there is a great sorrow,

דערפון זעט מען אז אין חודש מר-חשון איז דא א צער גדול,

English translation 330

over the fact that then the First Temple was completed and nevertheless it was not inaugurated!

אויף דעם וואס דעמולט איז נגמר געווארן בית ראשון און אעפ"כ האט מען אים דעמולט ניט אויפגעעפנט!

English translation 331

And this is a true sorrow,

און דאס איז א צער אמיתי,

English translation 332

and the proof of this is that it is said "MarCheshvan, the Holy One, blessed be He, is destined to repay it".

והא ראי' דערפון וואס מ'זאגט אז "מרחשון עתיד הקב"ה לשלם לו".

English translation 333

It turns out that in the month of MarCheshvan there is a sorrow already for thousands of years since the completion of the building of the First Temple in the month of MarCheshvan!

קומט אויס אז אין חודש מר-חשון איז דא א צער שוין טויזנטער יארן זינט נגמר בנין בית ראשון בחודש מר-חשון!

English translation 334

One only hopes that speedily in our days, in the month of MarCheshvan, the Third Beis HaMikdash will be established.

מ'האפט נאר אז במהרה בימינו בחודש מר-חשון וועט אויפגעשטעלט ווערן דער ביהמ"ק השלישי.

English translation 335

And the precision in "speedily in our days" is:

וואס דער דיוק אין במהרה בימינו איז:

English translation 336

In the month of MarCheshvan itself there are many days. And especially in this year,

אין חודש מר-חשון גופא זיינען דאך פאראן א סך טעג. ובפרט בשנה זו,

English translation 337

which is a full year,

וואס זי איז א שנה שלימה,

English translation 338

there are thirty days in the month of MarCheshvan –

זיינען פאראן שלשים יום אין חודש מר-חשון –

English translation 339

one hopes and prays that the Third Beis HaMikdash will be established not at the end of the month,

האפט מען און מ'בעט אז דער ביהמ"ק השלישי וועט אויפגעשטעלט ווערן ניט בסוף החודש,

English translation 340

but speedily in our days –

נאר במהרה בימינו –

English translation 341

in MarCheshvan itself,

אין מר-חשון גופא,

English translation 342

at the beginning of the month,

בתחלת החודש,

English translation 343

and indeed "now"!

און טאקע "נאו"!

English translation 344

In any case –

עכ"פ –

English translation 345

from this it is understood that until the Third Beis HaMikdash is established,

דערפון איז מובן אז ביז דער ביהמ"ק השלישי ווערט אויפגעשטעלט,

English translation 346

in the month of MarCheshvan there is a great sorrow because of the fact that then the building of the Beis HaMikdash was completed and it was not inaugurated.

איז אין חודש מר-חשון פאראן א צער גדול צוליב דעם וואס דעמולט איז נגמר בנין ביהמ"ק און ס'איז ניט אויפגעעפנט געווארן.

English translation 347

In addition to this, that in this month there are no festivals.

נוסף לזה וואס בחודש זה זיינען ניטא קיינע ימים טובים.

English translation 348

It turns out that in this month there is a state of great descent relative to the month of Tishrei which is abundant in appointed times.

קומט אויס אז בחודש זה איז א מצב של ירידה גדולה ביחס צו חודש תשרי המרובה במועדות.

English translation 349

Nevertheless, a Jew is not affected by all these calculations –

אעפ"כ זיינען א אידן ניט נוגע די אלע חשבונות –

English translation 350

because he knows only that "I was created to serve my Maker"2,

ווייל ער ווייסט נאר אז אני נבראתי לשמש את קוני 2,

English translation 351

and that the Supreme One says that "the deed is the main thing",

און אז דער אויבערשטער זאגט אז המעשה הוא העיקר,

English translation 352

and this matter exists also in the month of MarCheshvan. And moreover:

און דער ענין איז דא אויך בחודש מר-חשון. ואדרבה:

English translation 353

Not only "also" –

ניט נאר "אויך" –

English translation 354

but then begins the primary service connected with actual deed in the world,

נאר דעמולט הויבט זיך אן דער עיקר העבודה פארבונדן מיט מעשה בפועל אין וועלט,

English translation 355

which is "the deed is the main thing" –

וואס המעשה הוא העיקר –

English translation 356

"And Yaakov went on his way".

"ויעקב הלך לדרכו".

English translation 357

One does not pay attention that "I was created to serve my Maker" also has a connection

מ'איז ניט משים לב אז אני נבראתי לשרת* את קוני האט אויך א שייכות

English translation 358

(at least in a manner of pleasantness)

(ע"ד הצחות עכ"פ)

English translation 359

with the month of Tishrei:

מיט חודש תשרי:

English translation 360

"To serve" –

"לשרת" –

English translation 361

is the letters of Tishrei

איז אותיות תשרי

English translation 362

(without a yud).

(אָן א יו"ד).

English translation 363

And when there is the "to serve my Maker",

און בשעת ס'איז דא דער לשרת את קוני,

English translation 364

where "my Maker" refers to the World of Atzilus41,

וואס קוני גייט אויף עולם האצילות 41,

English translation 365

"blessed is your Maker"42,

"ברוך קונך" 42,

English translation 366

which corresponds to the yud of Chochmah,

וואס איז כנגד דעם יו"ד פון חכמה,

English translation 367

one has a yud in the word "to serve",

האט מען א יו"ד אין דעם "לשרת",

English translation 368

consequently it becomes the letters of Tishrei.

במילא ווערט עס אותיות תשרי.

English translation 369

And the concept of "Tishrei" letters of "to serve" my Maker,

און דער ענין פון "תשרי" אותיות "לשרת" את קוני,

English translation 370

a Jew has throughout the entire year,

האט א איד בכל השנה כולה,

English translation 371

because in every moment that he lives

ווייל בכל רגע וואס ער לעבט

English translation 372

(throughout the entire year)

(בכל השנה)

English translation 373

it is "I was created to serve my Maker". And moreover:

איז אני נבראתי לשרת את קוני. ואדרבה:

English translation 374

In the month of MarCheshvan he has it even more,

בחודש מר-חשון האט ער עס נאכמער,

English translation 375

because then "the deed is the main thing" is more emphasized.

ווייל דעמולט איז מער בהדגשה המעשה הוא העיקר.

English translation 376

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 377

Then is the beginning and opening of the path of the order of service in this year in "the deed is the main thing"

דעמולט איז התחלת ופתיחת הדרך פון דעם סדר העבודה בשנה זו אין המעשה הוא העיקר

English translation 378

("And Yaakov went on his way"),

("ויעקב הלך לדרכו"),

English translation 379

one then has even more strength to perform the service,

האט מען דעמולט נאכמער כח צו טאן די עבודה,

English translation 380

because "all beginnings are difficult" and one must then break through the path for the order of service throughout the entire coming year

ווייל "כל התחלות קשות" און מ'דארף דעמולט דורכברעכן דעם וועג אויף דעם סדר העבודה במשך כל שנה הבאה

English translation 381

(as above).

(כנ"ל).

English translation 382

The Jew can further ask:

קען דער איד נאך פרעגן:

English translation 383

"And Yaakov went on his way" is seemingly a lowly state relative to how he was beforehand.

"ויעקב הלך לדרכו" איז דאך לכאורה א מצב ירוד לגבי ווי ער איז געווען לפנ"ז.

English translation 384

For the concept of "And Yaakov went on his way" in the simple meaning of the verses regarding our forefather Yaakov was seemingly a descent relative to his state beforehand:

ווי דער ענין פון "ויעקב הלך לדרכו" בפשטות הכתובים ביי יעקב אבינו איז געווען לכאורה א ירידה לגבי מצבו לפנ"ז:

English translation 385

Previously he was in the land of his father's sojournings,

פריער איז ער געווען בארץ מגורי אביו,

English translation 386

Yitzchak and Avraham

יצחק און אברהם

English translation 387

(for also his father's father is called by the name father,

(וואס אויך אבי אביו ווערט אנגערופן בשם אב,

English translation 388

as Rashi explains43 regarding the name of Yisro "Reuel"),

ווי רש"י איז מפרש 43 בנוגע צו שמו של יתרו "רעואל"),

English translation 389

in Be'er Sheva. And afterwards was "And Yaakov departed from Be'er Sheva and went to Charan"44,

בבאר שבע. און דערנאך איז געווען "ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה" 44,

English translation 390

"the burning anger of the Place in the world"45,

"חרון אף של מקום בעולם" 45,

English translation 391

to Lavan,

צו לבן,

English translation 392

which is obviously a state opposite to "And Yaakov dwelt in the land of his father's sojournings"46

וואס כמובן איז דאס א מצב הפכי פון "וישב יעקב בארץ מגורי אביו" 46

English translation 393

(which was later, when Yaakov came).

(וואס איז געווען שפעטער בא יעקב).

English translation 394

The Jew asks –

פרעגט דער איד –

English translation 395

how can he engage in the service in "Charan"?

ווי קען ער אויפטאן אין דער עבודה אין "חרן"?

English translation 396

One tells him:

זאגט מען אים:

English translation 397

Going to Charan, Yaakov also feared Lavan and Esav47,

גייענדיק אין חרן האט יעקב אויך מורא געהאט פון לבן ועשו 47,

English translation 398

the Supreme One promised him that "And behold, I am with you and I will guard you wherever you go, etc."48. And Yaakov had with him in Charan "the Fear of Yitzchak" and "the God of Avraham"49.

האט אים דער אויבערשטער מבטיח געווען אז "והנה אנכי עמך ושמרתיך בכל אשר תלך גו'" 48. און יעקב האט געהאט מיט זיך אין חרן "פחד יצחק" און "אלקי אברהם" 49.

English translation 399

When the Most High promised Yaakov, as he was going to Charan50, "And your seed shall be as the dust of the earth, and you shall spread out to the west and to the east, etc., and all the families of the earth shall be blessed through you and through your seed." That is, not only that he himself would spread out and conquer the entire earth,

ביז אז דער אויבערשטער האט מבטיח געווען יעקב'ן גייענדיק אין חרן 50 "והי' זרעך כעפר הארץ ופרצת ימה וקדמה גו' ונברכו בכל משפחות האדמה ובזרעך". ד. ה. ניט נאר וואס ער וועט זיך פארשפרייטן און כובש זיין כל הארץ,

English translation 400

but also "your seed" would do it. This is the greatest blessing that can be given to a person in general, and to a Jew in particular,

נאר אויך "זרעך" וועלן עס טאן. וואס דאס איז די גרעסטע ברכה וואס מ'קען געבן א מענטשן בכלל און א אידן בפרט,

English translation 401

that also your seed will be like him*50.

אז אויך זרעך וועלן זיין כמותו* 50.

English translation 402

And upon hearing the blessing from the Most High, it brought about in Yaakov that "Yaakov lifted his feet and went to the land of the people of the east"51,

און הערנדיק די ברכה פון דעם אויבערשטן האט עס גע'פועל'ט בא יעקב אז "וישא יעקב רגליו וילך ארצה בני קדם" 51,

English translation 403

because "when he was informed of the good news that he was assured of protection, his heart lifted his feet and he became light to walk"52.

ווייל "משנתבשר בשורה טובה שהובטח בשמירה נשא לבו את רגליו ונעשה קל ללכת" 52.

English translation 404

That is, even though Yaakov was going from the land of his father's sojourning to Charan,

ד.ה. אז כאטש יעקב איז געגאנגען מארץ מגורי אביו אין חרן,

English translation 405

he knew that there the Most High is with him and protects him,

האט ער געוואוסט אז דארטן איז דער אויבערשטער מיט אים און היט אים,

English translation 406

and moreover –

און נאכמער –

English translation 407

specifically there he would be blessed with the greatest blessings.

דוקא דארטן וועט ער געבענטשט ווערן מיט די גרעסטע ברכות.

English translation 408

From this, the lesson for now is also understood:

דערפון איז אויך פארשטאנדיק די הוראה איצטער:

English translation 409

At the time when the beginning of the month of Mar-Cheshvan arrives,

בשעת עס קומט תחלת חודש מר-חשון,

English translation 410

and a Jew departs from the month of Tishrei, which is abundant with festivals, etc.,

און א איד גייט אוועק פון חודש תשרי שמרובה במועדות כו',

English translation 411

and for him it becomes "and Yaakov went on his way",

און ביי אים ווערט דער "ויעקב הלך לדרכו",

English translation 412

that he goes out into the world to do his service,

אז ער גייט ארויס אין וועלט טאן עבודתו,

English translation 413

and in general –

ובכללות –

English translation 414

the service of actual deed,

די עבודה פון מעשה בפועל,

English translation 415

he has nothing to fear,

האט ער ניט וואס צו מורא האבן,

English translation 416

because even then, "I was created to serve my Maker",

ווייל אויך דעמולט איז אני נבראתי לשמש את קוני,

English translation 417

consequently the Most High is with him. And on the contrary –

במילא איז דער אויבערשטער מיט אים. ואדרבה –

English translation 418

specifically "the deed is the main thing".

דוקא המעשה הוא העיקר.

English translation 419

So that specifically when he performs his service in actual deed in the world

ביז אז דוקא בשעת ער טוט עבודתו במעשה בפועל בעולם

English translation 420

(beginning from the month of Mar-Cheshvan)

(אנהויבנדיק פון חודש מר-חשון)

English translation 421

he is blessed with all these blessings,

ווערט ער געבענטשט מיט די אלע ברכות,

English translation 422

including a blessing also upon "your seed",

ביז א ברכה אויך אויף "זרעך",

English translation 423

as our Sages, of blessed memory, said53 that "the main progeny of the righteous are good deeds",

כמאחז"ל 53 אז "עיקר תולדותיהן של צדיקים מעשים טובים",

English translation 424

"What are fruits? –

"מאי פירי –

English translation 425

commandments"54.

מצוות" 54.

English translation 426

The lesson from this is as stated:

די הוראה דערפון איז כאמור:

English translation 427

Standing at this first Shabbos and Rosh Chodesh after the month of Tishrei,

שטייענדיק אין דעם ערשטן שבת ור"ח נאך חודש תשרי,

English translation 428

when it is the beginning of the entry into the service of actual deed in the world,

ווען ס'איז די התחלה פון דעם אריינגאנג צו דער עבודה במעשה בפועל בעולם,

English translation 429

"and Yaakov went on his way" –

"ויעקב הלך לדרכו" –

English translation 430

one must accept good resolutions,

דארף מען אננעמען החלטות טובות,

English translation 431

not only in thought and speech,

ניט נאר אין מחשבה ודיבור,

English translation 432

but primarily in actual deed,

נאר בעיקר אין מעשה בפועל,

English translation 433

for the service in the coming time.

אויף דער עבודה אין דעם קומענדיקן זמן.

English translation 434

And that one should do it to the extent of a manner of "and you shall spread out".

און אז מ'זאל עס טאן ביז אין אן אופן פון "ופרצת".

English translation 435

Which will further hasten,

וואס דאס וועט נאכמער ממהר זיין,

English translation 436

and further spur on,

און נאכמער מזרז זיין,

English translation 437

the "I will hasten it"55 of "the breaker has gone up before them"56,

דעם "אחישנה" 55 פון "עלה הפורץ לפניהם" 56,

English translation 438

And the third Beis HaMikdash is established in the month of Mar-Cheshvan

און עס ווערט אויפגעשטעלט דער ביהמ"ק השלישי בחודש מר-חשון

English translation 439

(as it states in the Yalkut39),

(ווי עס שטייט אין ילקוט 39),

English translation 440

and that very thing –

און דעמולט גופא –

English translation 441

speedily in our days.

במהרה בימינו.

English translation 442

And even during the time of exile, there is a continuous increase of light in all matters of Torah and commandments and in all matters that Jews need,

און נאך בזמן הגלות איז הולך ומוסיף ואור בכל הענינים פון תומ"צ און בכל הענינים וואס אידן דארפן האבן,

English translation 443

so that even in exile "for all the children of Israel there was light in their dwellings"57.

אז נאך אין גלות איז "ולכל בני ישראל הי' אור במושבותם" 57.

English translation 444

So that very soon, the true and complete redemption comes,

ביז אז בקרוב ממש קומט די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 445

and the nations will bring Jews to the Land of Israel as one brings a meal-offering in a pure vessel

און גוים וועלן ברענגען אידן אין ארץ ישראל ווי מ'ברענגט א מנחה בכלי טהור

English translation 446

(as it states in today's haftorah58),

(ווי עס שטייט אין היינטיקע הפטורה 58),

English translation 447

And speedily in our days.

ובעגלא דידן.

English translation 448

In addition to what was stated above,

בנוסף להאמור לעיל,

English translation 449

there is another aspect in this Shabbos –

איז דא נאך א ענין אין דעם שבת –

English translation 450

that it is Shabbos Parshas Noach. But we are now speaking about the matter unique to this year –

אז ס'איז שבת פ' נח. אבער מ'רעדט דאך איצטער וועגן דעם ענין מיוחד בשנה זו –

English translation 451

that this day is both the first Shabbos and also the first Rosh Chodesh after the month of Tishrei.

אז דער טאג איז סיי דער ערשטער שבת און סיי דער ערשטער ראש חודש נאך חודש תשרי.

English translation 452

For all that was discussed above is the general lesson from the fact that it is the first Shabbos and the first Rosh Chodesh after the month of Tishrei,

וואס כל המדובר לעיל איז די הוראה כללית דערפון וואס ס'איז דער ערשטער שבת און דער ערשטער ר"ח נאך חודש תשרי,

English translation 453

that this is connected with the advantage of "the deed is the main thing".

אז דאס איז פארבונדן מיט די מעלה פון המעשה הוא העיקר.

English translation 454

It is, however, also understood that in this very matter of "the deed is the main thing", there are two lessons –

ס'איז אבער אויך מובן אז אין דעם ענין פון המעשה הוא העיקר גופא זיינען פאראן צוויי הוראות –

English translation 455

one from the aspect that it is the first Shabbos after the month of Tishrei,

איינע פון דעם ענין וואס ס'איז דער ערשטער שבת נאך חודש תשרי,

English translation 456

and a second from the aspect that it is the first Rosh Chodesh after the month of Tishrei.

און א צווייטע פון דעם ענין אז ס'איז דער ערשטער ראש חודש נאך חודש תשרי.

English translation 457

The matter in this will be understood based on the difference between Shabbos and Rosh Chodesh:

דער ענין בזה וועט מען פארשטיין ע"פ דער חילוק צווישן שבת און ראש חודש:

English translation 458

Shabbos is from the days of the week,

שבת איז פון די ימי השבוע,

English translation 459

which are connected with the course of the sun

וועלכע זיינען פארבונדן מיטן מהלך החמה

English translation 460

(because "it was evening and it was morning" (which constitutes a day) is dependent on the course of the sun).

(ווייל "ויהי ערב ויהי בוקר" (וואס אין דעם באשטייט א טאג) איז תלוי אין מהלך החמה).

English translation 461

Rosh Chodesh is connected with the course of the moon

ראש חודש איז פארבונדן מיטן מהלך הלבנה

English translation 462

(as above, section 62 and onward).

(כנ"ל ס"ב ואילך).

English translation 463

The difference between the sun and the moon is:

דער חילוק צווישן חמה און לבנה איז:

English translation 464

In the sun, there are no changes.

אין חמה זיינען ניט פאראן קיין שינויים.

English translation 465

Even though a year is dependent on the course of the sun for 365 days,

אע"פ אז א שנה איז תלוי אין מהלך החמה שס"ה יום,

English translation 466

and every 365 days a new year occurs –

ובכל שס"ה יום ווערט א שנה חדשה –

English translation 467

nevertheless, no innovation occurs in the sun and in the "to give light upon the earth"59 of the sun,

ווערט דעמולט ניט קיין חידוש אין חמה און אין דעם "להאיר על הארץ" 59 פון חמה,

English translation 468

it merely repeats again the order of the sun's course,

עס ווערט דעמולט נאר איבערגע'חזר'ט נאכאמאל דער סדר הילוך החמה,

English translation 469

as it was before 365 days.

ווי ס'איז געווען לפני שס"ה יום.

English translation 470

With the moon it is exactly the opposite:

אין לבנה איז פונקט פארקערט:

English translation 471

In it there are always changes. And on every Rosh Chodesh there is an actual renewal in the light of the moon on the earth:

אין איר זיינען שטענדיק פאראן שינויים. ובכל ראש חודש ווערט א חידוש בפועל אין דעם אור הלבנה על הארץ:

English translation 472

Before the molad there was no light,

לפני המולד איז ניט געווען קיין אור,

English translation 473

"He will visit your dwelling"60,

"יפקד מושביך" 60,

English translation 474

and at the time of the molad the moon begins to shine anew,

און בשעת המולד הויבט אן די לבנה צו מאיר זיין מחדש,

English translation 475

and each day its light becomes greater.

ובכל יום ווערט איר אור גרעסער.

English translation 476

And as the saying61 "The moon has no 'shanah' at all,

וכמאמר 61 "אין ללבנה שנה כלל,

English translation 477

just as the sun has no 'chodesh' at all":

כאשר אין לשמש חודש כלל":

English translation 478

The meaning of "shanah"

דער פירוש אין "שנה"

English translation 479

(which is connected to the sun),

(וואס דערמיט איז פארבונדן חמה),

English translation 480

is from the term shanah62,

איז מלשון משנה 62,

English translation 481

that the order that was in the previous year repeats itself again.

אז ס'חזר'ט זיך איבער נאכאמאל דער סדר וואס איז געווען בשנה שלפנ"ז.

English translation 482

However, "chodesh"

משא"כ חודש

English translation 483

(which is connected to the moon)

(וואס דערמיט איז פארבונדן לבנה)

English translation 484

its meaning is from the term chiddush63.

איז דער פירוש מלשון חידוש 63.

English translation 485

"He has placed the world in their heart"64 –

"את העולם נתן בלבם" 64 –

English translation 486

every matter in the conduct of the world is reflected in a Jew.

יעדער ענין אין הנהגת העולם שפיגלט זיך אפ אין א אידן.

English translation 487

On the contrary:

אדרבה:

English translation 488

It is not that the conduct of the world is reflected in a Jew,

ניט אז הנהגת העולם שפיגלט זיך אפ אין א אידן,

English translation 489

rather the conduct of the world in heaven and on earth is dependent on the conduct of a Jew. As even a simple person understands from what is written in the verse "If you walk in My statutes and keep My commandments and do them –

נאר הנהגת העולם בשמים ובארץ איז תלוי אין דער הנהגה פון א אידן. ווי עס פארשטייט אויך אן איש פשוט פון דעם וואס עס שטייט אין פסוק "אם בחוקותי תלכו ואת מצוותי תשמרו ועשיתם אותם –

English translation 490

the deed is the main thing –

המעשה הוא העיקר –

English translation 491

then I will give your rains in their time and the land will give its produce etc."65.

ונתתי גשמיכם בעתם ונתנה הארץ יבולה גו'" 65.

English translation 492

That is, that it is dependent on the service of man below that rains come from heaven and "the land will give its produce".

ד.ה. אז אין עבודת האדם למטה איז תלוי אז עס זאלן גיין גשמים משמים און "ונתנה הארץ יבולה".

English translation 493

Accordingly, it is also understood regarding the course of the sun and the course of the moon in the world that this is reflected,

עד"ז איז אויך מובן בנוגע צו הילוך החמה והילוך הלבנה בעולם אז דאס שפיגלט זיך אפ,

English translation 494

and this is dependent on the service of a Jew below.

און דאס איז תלוי אין דער עבודה פון א אידן למטה.

English translation 495

The concept of the sun and the moon in the service of man:

דער ענין פון חמה און לבנה בעבודת האדם:

English translation 496

As discussed earlier at length66, there are two general categories in the service of man:

ווי גערעדט פריער בארוכה 66 זיינען פאראן צוויי סוגים כלליים בעבודת האדם:

English translation 497

Matters in service which are in the category of "it shall not be exchanged",

ענינים בעבודה וועלכע זיינען בבחי' "לא תהי' מוחלפת",

English translation 498

without any change whatsoever. For example, like the sun:

בלי ישונה כלל וכלל. בדוגמא ווי די חמה:

English translation 499

Regardless of the state of the person and who he is etc. –

ניט קוקנדיק אויף מצב האדם און ווער ער איז וכו' –

English translation 500

one must say every morning immediately upon awakening67 "Modeh Ani". This is a matter that "shall not be exchanged".

דארף מען זאגן בכל בוקר ובוקר מיד כשניעור 67 "מודה אני". ס'איז אן ענין וואס לא תהי' מוחלפת.

English translation 501

Regardless of whether beforehand he simply slept,

ניט קוקנדיק אויף דעם וואס לפנ"ז איז ער געשלאפן סתם אזוי,

English translation 502

or his soul was above and innovated innovations in Torah

אדער זיין נשמה אין געווען למעלה און האט מחדש געווען חידושים חידושים בתורה

English translation 503

(as it states in Chassidus68)

(ווי עס שטייט אין חסידות 68)

English translation 504

[Where is it stated in Nigleh? It is stated in Bereishis Rabbah69 that at night the soul "ascends and draws life for him from above". What life is for a soul above –

[וואו שטייט עס אין נגלה? ס'שטייט אין בראשית רבה 69 אז בלילה איז די נשמה "עולה ושואבת לו חיים מלמעלה". וואס חיים ביי א נשמה למעלה איז –

English translation 505

"He is our life"70,

"היא חיינו" 70,

English translation 506

Torah. It follows that at night the soul ascends above and draws Torah. Only afterwards, when the soul descends back into the body, there must be "I toiled and I found"71 and the Torah must come down to him in understanding and comprehension.

תורה. קומט אויס אז בלילה איז די נשמה עולה למעלה און שואב תורה. נאר דערנאך ווען די נשמה איז יורד צוריק אין גוף דארף זיין יגעתי ומצאתיו 71 און די תורה דארף ביי אים אראפקומען אין הבנה והשגה.

English translation 507

For example, as it was at the Giving of the Torah,

בדוגמא ווי ס'איז געווען בא מ"ת,

English translation 508

that first there was "from the heavens He made you hear His voice"72,

אז פריער איז געווען "מן השמים השמיעך את קולו" 72,

English translation 509

and afterwards it comes down in the study of Torah with understanding and comprehension. And just as this was at the Giving of the Torah,

און דערנאך קומט עס אראפ בלימוד התורה בהבנה והשגה. און ווי דאס איז געווען בא מ"ת,

English translation 510

at the time of "You revealed Yourself in the cloud of Your glory upon Your holy people"73,

בשעת "אתה נגלית בענן כבודך על עם קדשך" 73,

English translation 511

so is it drawn down to Jews in all the years and in all the generations] –

אזוי ווערט עס נמשך צו אידן בכל השנים ובכל הדורות] –

English translation 512

He must say "Modeh Ani" when he arises from sleep.

דארף ער זאגן "מודה אני" ווען ער שטייט אויף פון שלאף.

English translation 513

And after that he says the morning blessings.

ועד"ז זאגט ער דערנאך ברכות השחר.

English translation 514

And in addition, there are several other things that must be said without change every day:

ועד"ז זיינען פאראן נאך כמה דברים וועלכע מ'דארף זאגן אָן א שינוי בכל יום:

English translation 515

One must recite the Shema twice daily,

קריאת שמע דארף מען זאגן פעמיים ביום,

English translation 516

as it is written74 "and when you lie down and when you rise up",

כמ"ש 74 "ובשכבך ובקומך",

English translation 517

in the morning and in the evening,

בבוקר ובערב,

English translation 518

and one also recites it before going to sleep

און מ'זאגט עס אויך פארן לייגן זיך שלאפן

English translation 519

(the Shema on the bed).

(קריאת שמע שעל המטה).

English translation 520

And each time one recites the same portions of the Shema,

און בכל פעם זאגט מען די זעלבע פרשיות פון ק"ש,

English translation 521

and so it has been recited in all the days and in all the previous generations,

און אזוי האט מען עס געזאגט בכל הימים ובכל הדורות שלפנ"ז,

English translation 522

until the time of Moshe,

ביז בזמן משה,

English translation 523

and even before that –

און נאך לפנ"ז –

English translation 524

in the time of Yaakov,

בזמן יעקב,

English translation 525

as is known that Yaakov and the tribes recited "Shema Yisrael" –

כידוע אז יעקב און די שבטים האבן געזאגט "שמע ישראל" –

English translation 526

as our Sages, of blessed memory, said75 that the tribes said "Just as there is only One in your heart, so too there is only One in our heart". One sees that this is a matter without change in all times.

כמאחז"ל 75 אז די שבטים האבן געזאגט "כשם שאין בלבך אלא אחד כך אין בלבנו אלא אחד". זעט מען אז דאס איז אן ענין בלי שינוי בכל הזמנים.

English translation 527

In addition, regarding the silent prayer,

עד"ז בנוגע תפלת העמידה,

English translation 528

one recites it without change three times daily. And regarding the first three and last three blessings –

זאגט מען דאס בלי שינוי שלש פעמים ביום. ובנוגע די ג' ראשונות וג' אחרונות –

English translation 529

one recites them without change both on Shabbos and Yom Tov and on weekdays.

זאגט מען זיי בלי שינוי סיי בשבת ויו"ט און סיי בחול.

English translation 530

It is true that each time one reads the Shema,

אמת טאקע אז בכל פעם וואס מ'לייענט ק"ש,

English translation 531

or prays the silent prayer and so on in all matters of Torah and mitzvos which are in the category of "it shall not be exchanged"*75,

אדער מ'איז מתפלל בתפלת העמידה וכיו"ב בכל עניני תומ"צ וועלכע זיינען בבחי' לא תהי' מוחלפת* 75,

English translation 532

it must be "as something new"76,

דארף עס זיין "כחדשה" 76,

English translation 533

with more vitality and liveliness than the previous time,

מיט מער חיות און לעבעדיקייט ווי בפעם שלפנ"ז,

English translation 534

until "new things"*76 –

ביז "חדשים"* 76 –

English translation 535

but each time one recites the same words without change, Heaven forbid,

אבער בכל פעם זאגט מען די זעלבע ווערטער אן א שינוי ח"ו,

English translation 536

only the recitation itself is with renewed vitality etc.

נאר דער זאגן גופא איז מיט א חיות זודשה כו'.

English translation 537

And in the constant matters in the service of man, which are analogous to the sun,

און אין די ענינים תמידים בעבודת האדם וועלכע זיינען בדוגמת החמה,

English translation 538

in a manner of "it shall not be exchanged" –

באופן פון לא תהי' מוחלפת –

English translation 539

we have the instruction from the first Shabbat after the month of Tishrei

האט מען די הוראה פון דעם ערשטן שבת נאך חודש תשרי

English translation 540

(for Shabbat is connected with the course of the sun),

(וואס שבת איז פארבונדן מיטן מהלך החמה),

English translation 541

that now begins a new year of the service in which "the main thing is the deed" in the constant matters.

אז ס'הויבט זיך איצטער אן א שנה חדשה פון די עבודה אין המעשה הוא העיקר בהענינים תמידים.

English translation 542

That is:

דאס הייסט:

English translation 543

Even in the constant matters in the service of man there must be a novelty.

אויך אין די ענינים תמידים בעבודת האדם דארף זיין א חידוש.

English translation 544

Although one has already read the Shema and prayed many times, and so forth,

אע"פ וואס מ'האט שוין כמ"פ געלייענט ק"ש און געדאוונט וכיו"ב,

English translation 545

one must now read the Shema and pray,

דארף מען איצטער לייענען ק"ש און מתפלל זיין,

English translation 546

in a manner of "new things",

באופן פון "חדשים",

English translation 547

with such new vitality as if one had not done it until now.

מיט אזא חיות חדשה כאילו מ'האט עס נאך ביז איצטער ניט געטאן.

English translation 548

He asks:

פרעגט ער:

English translation 549

But we are speaking about the service connected with the sun,

מ'רעדט דאך וועגן די עבודה פארבונדן מיט חמה,

English translation 550

in which there are no novelties –

וואס אין חמה זיינען ניטא קיין חידושים –

English translation 551

how then does one tell him that his constant service

היינט ווי זאגט מען אים אז עבודתו התמידית

English translation 552

(analogous to the sun)

(בדוגמת החמה)

English translation 553

must be in a new manner?

דארף זיין באופן חדש?

English translation 554

They answer him:

ענטפערט מען אים:

English translation 555

In matters of the world there is indeed no change or novelty,

בעניני העולם איז טאקע ניטא קיין שינוי וחידוש,

English translation 556

as it is stated in Tanya77 that all created beings

ווי עס שטייט אין תניא 77 אז כל הנבראים

English translation 557

(animals, etc.),

(חיות וכו'),

English translation 558

including the host of heaven, do not change their function,

כולל צבא השמים זיינען ניט משנה תפקידם,

English translation 559

and they only repeat that which was before, etc.;

און ס'חזר'ט נאר איבער דאס וואס עס איז געווען לפנ"ז כו';

English translation 560

but Israel are likened to the moon*77,

אבער ישראל דומין ללבנה* 77,

English translation 561

and "they are destined to be renewed like it"78 –

ו"הם עתידים להתחדש כמותה" 78 –

English translation 562

with a Jew there must be a novelty in every moment in his service,

ביי א אידן דארף זיין א חידוש בכל רגע ורגע בעבודתו,

English translation 563

for a Jew must feel that in every moment the creation is brought into being anew from absolute nothing and naught,

ווארום א איד דארף מרגיש זיין אז בכל רגע ווערט די בריאה נתהוה מחדש מאין ואפס המוחלט,

English translation 564

consequently he is in that moment a new existence –

במילא איז ער די רגע א מציאות חדשה –

English translation 565

there must be with him a new service.

דארף ביי אים זיין אן עבודה חדשה.

English translation 566

Consequently,

במילא,

English translation 567

even if yesterday morning he read the Shema,

אפילו אויב ער האט נעכטן אין-דער-פרי געלייענט ק"ש,

English translation 568

today in the morning he is a new existence,

איז ער היינטו אינדערפרי א מציאות חדשה,

English translation 569

having just been created anew –

ערשט באשאפן געווארן פון-דאס-ניי –

English translation 570

he must now read the Shema anew in a new manner,

דארף ער איצטער לייענען ק"ש מחדש באופן חדש,

English translation 571

as if until now he had not read it!

כאילו ווי ביז איצטער האט ער עס ניט געלייענט!

English translation 572

The second type in the service of man is analogous to the moon:

דער צווייטער סוג בעבודת האדם איז בדוגמת הלבנה:

English translation 573

Service in a way of novelty and in a way of ascending in holiness,

עבודה בדרך חידוש ובדרך להעלות בקודש,

English translation 574

so that new matters come to him in his service.

אז ביי אים קומען צו נייע ענינים בעבודתו.

English translation 575

And also in this there is the instruction from the first Rosh Chodesh

און אויך אין דעם איז די הוראה פון דעם ערשטן ראש חודש

English translation 576

(which is connected with the course of the moon)

(וואס איז פארבונדן מיט מהלך הלבנה)

English translation 577

after the month of Tishrei –

נאך חודש תשרי –

English translation 578

that now begins a new year in which "the main thing is the deed" of the order of service in a new way and in a way of ascending in holiness

אז איצטער הויבט זיך אן א שנה חדשה אין המעשה הוא העיקר פון סדר העבודה בדרך חדשה ובדרך פון להעלות בקודש

English translation 579

(analogous to the moon).

(בדוגמת הלבנה).

English translation 580

That is,

דאס הייסט,

English translation 581

that the service in a manner of novelty and ascent in holiness must be not only once a year or once a month,

אז די עבודה באופן של חידוש און עלי' בקודש דארף זיין ניט נאר איין מאל א יאר אדער איין מאל א חודש,

English translation 582

or once a day and so forth –

אדער איין מאל א טאג וכיו"ב –

English translation 583

but a constant service,

נאר אַן עבודה תמידית,

English translation 584

for "we ascend in holiness"79 is a constant commandment.

ווייל "מעלין בקודש" 79 איז א ציווי תמידי.

English translation 585

Furthermore:

נאכמער:

English translation 586

There are several constant commandments,

עס זיינען פאראן כמה ציוויים תמידים,

English translation 587

such as love of Hashem80 and so forth –

ווי אהבת ה' 80 וכו"ב –

English translation 588

but love of Hashem is expressed in practice twice a day,

אבער אהבת ה' דריקט זיך אויס בפועל פעמיים ביום,

English translation 589

in the Shema of the morning and the Shema of the evening;

בק"ש של שחרית וק"ש של ערבית;

English translation 590

however, the commandment of "we ascend in holiness" is a constant commandment in every moment of the day in all matters of service that a Jew does.

משא"כ דער ציווי פון "מעלין בקודש" איז א ציווי תמידי בכל רגע ורגע של היום בכל עניני העבודה וואס א איד טוט.

English translation 591

And as our Sages, of blessed memory, said81 that "Torah scholars have no rest, etc., as it is stated82 'They go from strength to strength, He will appear before God in Zion'."

וכמאחז"ל 81 אז "תלמידי חכמים אין להם מנוחה כו' שנאמר 82 ילכו מחיל אל חיל יראה אל אלקים בציון".

English translation 592

And every Jew has the potential to be a Torah scholar,

וואס יעדער איד איז בכח א תלמיד חכם,

English translation 593

consequently there must be with him the "they go from strength to strength"83 in a manner of "they have no rest",

במילא דארף ביי אים זיין דער "ילכו מחיל אל חיל" 83 באופן פון "אין להם מנוחה",

English translation 594

i.e., constantly ascending from strength to strength. For if he rests for a moment, that is not "they have no rest".

ד.ה. שטענדיק מעלה זיין מחיל אל חיל. ווארום אויב ער רוט זיך אפ אויף א רגע איז דאס ניט "אין להם מנוחה".

English translation 595

And the explanation of this

והביאור בזה

English translation 596

(as every Jew has the potential to be a Torah scholar):

(ווי יעדער איך איז בכח א תלמיד חכם):

English translation 597

When one asks a Jew who is an ignoramus whether he wants to be a Torah scholar,

בשעת מ'וועט פרעגן ביי א אידן אַן עם הארץ צי ער וויל זיין א תלמיד חכם,

English translation 598

he will usually answer that he is already a Torah scholar!...

וועט ער ע"פ רוב ענטפערן אז ער איז שוין א תלמיד לכם!...

English translation 599

When one asks him, however, on the day of Shabbat,

בשעת מ'וועט עס אים אבער פרעגן ביום השבת,

English translation 600

when even an ignoramus does not lie84,

וואס דעמולט איז אפילו אן עם הארץ אינו משקר 84,

English translation 601

he will tell the truth,

וועט ער זאגן דעם אמת,

English translation 602

that he is not a Torah scholar,

אז ער איז ניט קיין תלמיד חכם,

English translation 603

but he certainly wants to be a Torah scholar.

אבער ער וויל זיכער זיין א תלמיד חכם.

English translation 604

And since he wants it –

און וויבאלד אז דאס וויל ער –

English translation 605

"in the place where a person's will is, there he is found"*84,

איז במקום שרצונו של אדם שם הוא נמצא* 84,

English translation 606

consequently he is already at the level of a Torah scholar,

במילא איז ער שוין בא דער דרגא פון תלמיד חכם,

English translation 607

and especially since he has the promise that "if one toiled and found, believe"71,

ובפרט אז ער האט די הבטחה אז "יגעתי ומצאתי תאמין" 71,

English translation 608

he need only toil and he will attain it,

דארף ער נאר האָרעווען וועט ער דערצו צוקומען,

English translation 609

and not only according to his toil but in a manner of "and found" –

און ניט נאר לפי היגיעה שלו נאר באופן של "ומצאתי" –

English translation 610

it is a matter of lacking time, not a matter of lacking action85.

איז מחוסר זמן לאו מחוסר מעשה 85.

English translation 611

And in particular, this does not refer to him needing to toil in order to receive something that does not belong to him,

ובפרט אז דא רעדט זיך ניט אז ביי אים דארף זיין יגעתי בכדי צו באקומען א זאך וואס באלאנגט ניט צו אים,

English translation 612

but rather this refers to Torah,

נאר דאס רעדט זיך וועגן תורה,

English translation 613

which "Moshe commanded us, an inheritance of the congregation of Yaakov"86,

וואס "צוה לנו משה מורשה קהלת יעקב" 86,

English translation 614

it is found with him

זי געפינט זיך ביי אים

English translation 615

(and with every Jew)

(און בא יעדן אידן)

English translation 616

in his "pocket",

אין "קעשענע",

English translation 617

he only needs to "put his hand into his pocket" and take it out from there.

ער דארף נאר "אריינלייגן זיין האנט אין קעשענע" און איר ארויסנעמען פון דארטן.

English translation 618

That is, he only needs to sit down to learn,

ד.ה. ער דארף זיך נאר זעצן לערנען,

English translation 619

he will certainly receive the entire matter also in a revealed way,

וועט ער זיכער באקומען די גאנצע זאך אויך בגלוי,

English translation 620

and it is a rule that "whatever is ready to be reaped is considered as already reaped".

און ס'איז א כלל אז "כל העומד לקצור כקציר דמי".

English translation 621

It follows that with every Jew,

קומט אויס אז בא יעדן אידן,

English translation 622

even an ignoramus,

אפילו אן עם הארץ,

English translation 623

there is something of the movement of a Torah scholar.

איז דא מעין די תנועה פון א תלמיד חכם.

English translation 624

In order to be an actual Torah scholar in practice –

בכדי זיין א תלמיד חכם בפועל ממש –

English translation 625

he needs to have ordination and be a scholar,

דארף ער האבן סמיכה און זיין א למדן,

English translation 626

which requires time and toil:

וואס דאס דארף נעמען צייט און האָרעוואַניע:

English translation 627

but the movement of a Torah scholar is already present with him now,

אבער די תנועה פון א תלמיד חכם איז ביי אים שוין איצטער דא,

English translation 628

because he has the potential to be a Torah scholar and "whatever is ready etc.".

ווייל ער האט בכח זיין א ת"ח און כל העומד כו'.

English translation 629

Consequently, with him there is the matter of "they shall go from strength to strength" in the manner of "they have no rest" which exists by Torah scholars. Until that through this "they shall go from strength to strength" he comes to "appear before Hashem in Tzion".

במילא איז ביי אים דא דער ענין פון "ילכו מחיל אל חיל" באופן פון אין להם מנוחה וואס איז דא ביי תלמידי חכמים. ביז אז דורך דעם "ילכו מחיל אל חיל" קומט ער צו "יראה אל אלקים בציון".

English translation 630

That is, he is not in a situation where first he hears

ד.ה. ער שטייט ניט אין א מצב וואס פריער הערט ער

English translation 631

(by hearing,

(בשמיעה,

English translation 632

not by sight)

ניט בראי')

English translation 633

what is being spoken,

וואס מ'רעדט,

English translation 634

afterwards he goes to rest. Afterwards he considers himself in it,

דערנאך גייט ער זיך אפרוען. דערנאך באטראכט ער זיך אין דעם,

English translation 635

afterwards he thinks how this is suited to him and what he needs to do about it. If he conducts himself in such a manner and he goes to rest,

דערנאך טראכט ער ווי דאס איז מתאים צו אים און וואס ער דארף דערצו טאן. אויב ער פירט זיך אין אזא אופן און ער גייט זיך אפרוען,

English translation 636

he is not in a state of "they have no rest";

איז ער ניט אין א מצב פון אין להם מנוחה;

English translation 637

in order to be a Torah scholar –

בכדי זיין א תלמיד חכם –

English translation 638

one cannot rest,

קען מען זיך ניט אפרוען,

English translation 639

rather it must be "they shall go from strength to strength" in the manner of "they have no rest"!

נאר עס דארף זיין "ילכו מחיל אל חיל" באופן פון אין להם מנוחה!

English translation 640

These two types of service mentioned above –

די צוויי סוגי העבודה הנ"ל –

English translation 641

constant service

עבודה תמידית

English translation 642

(analogous to the sun),

(בדוגמת החמה),

English translation 643

connected with Shabbos,

פארבונדן מיט שבת,

English translation 644

and service in a manner of renewal and ascent in holiness

און עבודה באופן של חידוש ועלי' בקודש

English translation 645

(analogous to the moon),

(בדוגמת הלבנה),

English translation 646

connected with Rosh Chodesh –

פארבונדן מיט ראש חודש –

English translation 647

correspond to the two paths brought in the Mishnah87:

זיינען ע"ד די צוויי דרכים געבראכט אין משנה 87:

English translation 648

"a plastered cistern that loses not a drop" –

"בור סוד שאינו מאבד טפה" –

English translation 649

constant service without change. And "a spring that grows ever stronger" –

עבודה תמידית בלי שינוי. און "מעין המתגבר" –

English translation 650

service in a manner of renewal and constant strengthening and ascent in holiness.

עבודה באופן של חידוש און שטענדיקע התגברות ועלי' בקודש.

English translation 651

And the matter that the service in a manner of renewal must be in a constant manner,

און דעם ענין אז די עבודה באופן של חידוש דארף זיין באופן תמידי,

English translation 652

"they have no rest" –

אין להם מנוחה –

English translation 653

is also seen in the matter of "a spring that grows ever stronger",

זעט מען אויך אין דעם ענין פון "מעין המתגבר",

English translation 654

that it is constantly in a manner of strengthening.

אז ס'איז שטענדיק באופן פון התגברות.

English translation 655

In this there is a "big question" to which one does not pay attention88:

אין דעם איז דא א "קלאץ קשיא" אויף וועלכער מ'איז ניט משים לב 88:

English translation 656

The praise and virtue of "a plastered cistern that loses not a drop" is seemingly only a one-time thing:

דער שבח ומעלה פון "בור סוד שאינו מאבד טפה" איז לכאורה נאר אן איין מאליקער זאך:

English translation 657

If he is like a "cistern",

אויב ער איז ווי א "בור",

English translation 658

and moreover a "plastered cistern that loses not a drop",

און דערצו א "בור סוד שאינו מאבד טפה",

English translation 659

he holds within himself all the drops that entered into him,

האלט ער אין זיך איין אלע טיפות וועלכע זיינען אין אים אריינגעקומען,

English translation 660

and afterwards he no longer needs to have any service –

און דערנאך דארף ער מער גאר ניט האבן קיין עבודה –

English translation 661

so how can one therefore count his praise of Rabbi Eliezer ben Hurkanus in the present,

היינט ווי קען מען דערפאר מונה זיין שבחו פון רבי אליעזר בן הורקנוס בהוה,

English translation 662

and therefore call him "Rabbi" in the present because of his service which was seemingly only in the past?

און דערפאר אים אנרופן "רבי" בהוה צוליב עבודתו וואס איז געווען לכאורה נאר בעבר?

English translation 663

The praise of "a spring that grows ever stronger" is a constant thing –

דער שבח פון "מעין המתגבר" איז א דבר תמידי –

English translation 664

that he is constantly "like a spring that grows ever stronger";

אז ער איז שטענדיק "כמעין המתגבר";

English translation 665

but "a plastered cistern that loses not a drop" is seemingly only a one-time thing.

אבער "בור סוד שאינו מאבד טפה" איז לכאורה נאר אן איין מאליקע זאך.

English translation 666

From this it is proven,

איז דערפון מוכח,

English translation 667

that "a plastered cistern that loses not a drop" is also a constant service,

אז "בור סוד שאינו מאבד טפה" איז אויך אן עבודה תמידית,

English translation 668

because the virtue in this does not consist only in that he has a good memory and remembers what he once learned,

ווייל די מעלה בזה באשטייט ניט נאר אין דעם וואס ער האט א גוטן זכרון און געדענקט וואס ער האט אמאל געלערנט,

English translation 669

but he also reviews it,

נאר ער חזר'ט עס אויך איבער,

English translation 670

and conducts himself like the early Chassidim in order to effect that "his Torah be preserved"89.

און פירט זיך ווי די חסידים הראשונים בכדי צו פועל'ן אז עס זאל זיין "תורתו משתמרת" 89.

English translation 671

It follows that there are two modes of service –

קומט אויס אז עס זיינען פאראן צוויי אופני העבודה –

English translation 672

"a plastered cistern that loses not a drop" and "a spring that grows ever stronger",

"בור סוד שאינו מאבד טפה" און "מעין המתגבר",

English translation 673

which correspond to the two types of service mentioned above analogous to the sun and analogous to the moon.

וואס זיי זיינען ע"ד די צוויי סוגי העבודה הנ"ל בדוגמת החמה ובדוגמת הלבנה.

English translation 674

And these are the two modes of service that are learned from Shabbos

וואס דאס זיינען די צוויי אופני העבודה וועלכע מ'לערנט ארויס פון שבת

English translation 675

(in our case –

(בנדו"ד –

English translation 676

the first Shabbos after Tishrei)

דער ערשטער שבת נאך תשרי)

English translation 677

and Rosh Chodesh

און ראש חודש

English translation 678

(the first Rosh Chodesh after Tishrei).

(דער ערשטער ר"ח נאך תשרי).

English translation 679

And in this year, Shabbos and Rosh Chodesh come together on the same day –

ובשנה זו קומען צוזאמען שבת און ר"ח אין דעם זעלבן טאג –

English translation 680

so this is not in a manner that part of the day is Shabbos and part is Rosh Chodesh,

איז דאך דאס ניט אין אן אופן אז א חלק פון טאג איז שבת און א חלק איז ר"ח,

English translation 681

rather every single moment of the day is both Shabbos and Rosh Chodesh.

נאר כל רגע ורגע פון דעם טאג איז סיי שבת און סיי ר"ח.

English translation 682

And this teaches that both services of "a plastered cistern that loses not a drop" and "a spring that grows ever stronger" must come together.

וואס דאס לערנט אז ביידע עבודות פון "בור סוד שאינו מאבד טפה" און "מעין המתגבר" דארפן קומען צוזאמען.

English translation 683

That is:

דאס הייסט:

English translation 684

Even though the two modes of service –

אע"פ וואס די צוויי אופני העבודה –

English translation 685

"a spring that grows ever stronger" and "a cistern that does not lose a drop" –

"מעין המתגבר" און "בווי סוד שאינו מאבד טפה" –

English translation 686

are opposites. Moreover:

זיינען הפכיים. נאכמער:

English translation 687

The true essence of overcoming

אמיתית ענין פון התגברות

English translation 688

("a spring that grows ever stronger")

("מעין המתגבר")

English translation 689

is specifically when he is losing something,

איז דוקא בשעת ער איז עפעס מאבד,

English translation 690

and the loss and deficiency then bring him to a greater overcoming to compensate.

און דער איבוד וחסרון ברענגט אים דערנאך צו א התגברות יתירה דאס בייצוקומען.

English translation 691

This is as explained in the discourses of Parshat Noach in connection with the flood,

ע"ד המבואר בדרושי פ' נח בקשר מיטן מבול,

English translation 692

"many waters," that through concealment and obstruction and a hindering thing –

"מים רבים" אז דורך א העלם והסחר און א דבר המונע –

English translation 693

there comes a greater overcoming, etc.90

ווערט א התגברות יתירה כו' 90.

English translation 694

Nevertheless, in this year Shabbat and Rosh Chodesh come together on the same day,

אעפ"כ בשנה זו קומען צוזאמען שבת און ראש חודש אין דעם זעלבן טאג,

English translation 695

which teaches that both services of "a cistern that does not lose a drop" and "a spring that grows ever stronger" must come together.

וואס דאס לערנט אז ביידע עבודות פון "בור סוד שאינו מאבד טפה" און "מעין המתגבר" דארפן קומען צוזאמען.

English translation 696

And to perform both services with delight,

און טאָן אין די ביידע עבודות מתוך עונג,

English translation 697

which is the essence of Shabbat –

וואס דאס איז ענינו של שבת –

English translation 698

"and you shall call the Shabbat a delight"91,

"וקראת לשבת עונג" 91,

English translation 699

for delight is a matter of rest and absence of change

וואס עונג איז אן ענין של מנוחה והעדר השינוי

English translation 700

[connected also with our parshah –

[פארבונדן אויך מיט פרשתנו –

English translation 701

"Noach",

"נח",

English translation 702

meaning rest,

על שם מנוחה,

English translation 703

"this one will comfort us" (and not "Menachem"*91)],

"זה ינחמנו" (און ניט "מנחם"* 91)],

English translation 704

a constant service,

עבודה תמידית,

English translation 705

and together with this there must be the service of Rosh Chodesh –

וביחד עם זה דארף זיין די עבודה פון ראש חודש –

English translation 706

renewal and they have no rest.

חידוש ואין להם מנוחה.

English translation 707

And even though they are opposite services –

און אע"פ אז זיי זיינען עבודות הפכיות –

English translation 708

but it is said to a Jew,

זאגט מען אבער א אידן,

English translation 709

that there are auspicious times when he is then given the power to do both things together.

אז עס זיינען דא זמנים זכאין וואס דעמולט גיט מען אים כח צו טאן ביידע זאכן צוזאמען.

English translation 710

And as mentioned above,

וכאמור לעיל,

English translation 711

that from this power in "once a year"

אז פון דעם כח אין "אחת בשנה"

English translation 712

(of Shabbat and Rosh Chodesh together)

(פון שבת און ר"ח ביחד)

English translation 713

to do both services together –

צו טאן ביידע עבודות צוזאמען –

English translation 714

the power is drawn forth until the next time when there will be the same arrangement.

ווערט נמשך דער כח ביז דעם קומענדיקן זמן ווען עס וועט זיין די זעלבע קביעות.

English translation 715

And may it be His will that from this matter of the new month and the Shabbat in our deeds and our service –

ויה"ר אז פון דעם ענין החודש והשבת במעשינו ועבודתינו –

English translation 716

we should come to the [fulfillment of] "And it shall be that from new moon to its new moon and from Shabbat to its Shabbat, all flesh shall come to prostrate themselves before Me, says Hashem"

זאל מען צוקומען זנו דעם "והי' מדי חודש בחדשו ומדי שבת בשבתו יבוא כל בשר להשתחוות לפני אמר ה'"

English translation 717

(as it states in today's haftarah92),

(ווי עס שטייט אין היינטיקער הפטורה 92),

English translation 718

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 719

and the third Beit HaMikdash will be built,

און עס וועט אויפגעשטעלט ווערן דער ביהמ"ק השלישי,

English translation 720

may it be built speedily in our days,

שיבנה במהרה בימינו,

English translation 721

Amen, may it be His will.

אמן כן יהי רצון.

English translation 722

Maamar (like a sicha)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 723

beginning "And it shall be that from new moon to its new moon etc."

ד"ה והי' מדי חודש בחדשו גו'.

English translation 724

It is also customary to study a verse from our parshah together with Rashi's commentary,

ס'איז אויך רגיל צו אפלערנען א פסוק פון פרשתנו צוזאמען מיט פירוש רש"י,

English translation 725

and a matter in the notes of my father on the Zohar of our parshah.

און אן ענין אין די הערות פון טאטן אויפן זהר דפרשתנו.

English translation 726

In our parshah, chapter 9, verse 16, there is a Rashi commentary full of questions like a pomegranate,

בפרשתנו קאפיטל ט פסוק טז איז דא א פירוש רש"י מלא קושיות כרמון,

English translation 727

and nevertheless none of the commentators

ואעפ"כ שטעלן זיך ניט קיינע מפרשים

English translation 728

(that I have seen)

(וואס איך האב געזען)

English translation 729

address this Rashi!

אויף דער רש"י!

English translation 730

In the verse it states,

אין פסוק שטייט,

English translation 731

that the Almighty says:

אז דער אויבערשטער זאגט:

English translation 732

"And the bow shall be in the cloud, and I will see it, to remember the everlasting covenant between G-d and every living soul etc." Rashi quotes the words "between G-d and every living soul" and explains:

"והיתה הקשת בענן וראיתי' לזכור ברית עולם בין אלקים ובין כל נפש חי' גו'". איז רש"י מעתיק די ווערטער "בין אלקים ובין כל נפש חי'" און איז מפרש:

English translation 733

"Between the attribute of justice above and between you,

"בין מדת הדין של מעלה וביניכם,

English translation 734

(and Rashi brings a proof for this:)

(און רש"י ברענגט אויף דעם א ראי':)

English translation 735

For it should have written 'between Me'

שהי' לו לכתוב ביני

English translation 736

(and not "between G-d")

(און ניט "בין אלקים")

English translation 737

and between every living soul,

ובין כל נפש חי',

English translation 738

but this is its midrashic interpretation: when the attribute of justice comes

אלא זהו מדרשו כשתבוא מדת הדין

English translation 739

[which "G-d" refers to,

[וואס אויף דעם גייט "אלקים",

English translation 740

as Rashi explained earlier in Parshat Bereishit93 that "G-d" refers to the attribute of justice]

ווי רש"י האט מפרש געווען פריער אין פ' בראשית 93 אז "אלקים" גייט אויף מדת הדין]

English translation 741

to prosecute against you, I see the sign and remember."

לקטרג עליכם אני רואה את האות ונזכר".

English translation 742

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 743

A) Rashi apparently explains only the word "G-d" of the verse –

א) רש"י איז מפרש לכאורה נאר דעם ווארט "אלקים" פון פסוק –

English translation 744

why does he quote in the opening words also the words "between G-d and between every living soul"? Even if Rashi wants to quote another word for completeness of the matter,

פארוואס איז ער מעתיק אין דיבור המתחיל אויך די ווערטער "בין אלקים ובין כל נפש חי' "? אפילו אויב רש"י וויל מעתיק זיין נאך א ווארט לשלימות הענין,

English translation 745

the word "between"

איז גענוג דעם ווארט "בין

English translation 746

(G-d) is sufficient,

(אלקים) ",

English translation 747

but what is the relevance of also quoting "and between every living soul"?

אבער וואס איז נוגע צו מעתיק זיין אויך "ובין כל נפש חי'"?

English translation 748

B) Why does Rashi in his commentary change from the language of the verse "between every living soul" and write "between you"?

ב) פארוואס איז רש"י בפירושו משנה פון לשון הכתוב "בין כל נפש חי'" און שרייבט "ביניכם"?

English translation 749

Because as we see in the preceding verses94

ווארום ווי מ'זעט אין די פסוקים שלפנ"ז 94

English translation 750

(regarding the covenant of the bow)

(בנוגע צום ברית פון קשת)

English translation 751

that both expressions "between you and between every living soul" appear,

אז עס שטייען ביידע לשונות "ביניכם ובין כל נפש חי'",

English translation 752

from which it is understood that they are two separate matters –

וואס דערפון איז מובן אז זיי זיינען צוויי באזונדערע ענינים –

English translation 753

now, since here in the verse it only says "between every living soul",

היינט וויבאלד אז דא אין פסוק שטייט נאר "בין כל נפש חי'",

English translation 754

how does Rashi change and write "between you"?!

ווי איז רש"י משנה און שרייבט "ביניכם"?!

English translation 755

Moreover:

נאכמער:

English translation 756

Further on in this very commentary Rashi writes in the language of the verse "it should have written 'between Me and between every living soul'"!

ווייטער בפירוש זה גופא שרייבט רש"י כלשון הפסוק "הי' לו לכתוב ביני ובין כל נפש חי'"!

English translation 757

C) "Between Me" in this verse simply refers to "G-d",

ג) "ביני" אין דעם פסוק גייט בפשטות אויף "אלקים",

English translation 758

because in the entire section regarding the flood and its aftermath, only the name G-d is stated regarding the Almighty,

ווייל אין דער גאנצער פרשה בקשר מיטן מבול והמשכו שטייט אויף דעם אויבערשטן נאר שם אלקים,

English translation 759

consequently one must say that also "between Me" refers to "G-d" –

במילא מוז מען זאגן אז אויך "ביני" גייט אויף "אלקים" –

English translation 760

now what is the precision "for it should have written 'between Me'" and since it says "G-d" Rashi derives that "when the attribute of justice comes etc.";

היינט וואס איז דער דיוק "שהי' לו לכתוב ביני" און וויבאלד אז עס שטייט "אלקים" לערנט ארויס רש"י אז "כשתבוא מדת הדין וכו'";

English translation 761

even if it had only said "between Me",

אפילו אויב עס וואָלט געשטאנען נאר "ביני",

English translation 762

one would also have known that this refers to "G-d",

וואלט מען אויך געוואוסט אז דאס גייט אויף "אלקים",

English translation 763

the attribute of justice?

מדת הדין?

English translation 764

Why does Rashi say "this is its midrash"?

ד) פארוואס זאגט רש"י אז "זהו מדרשו" –

English translation 765

Rashi's subject is the plain meaning of Scripture. And even though Rashi says earlier in Parshat Bereishit95 that sometimes he brings "aggadah that settles the words of Scripture" –

ענינו של רש"י איז פשוטו של מקרא. ואע"פ אז רש"י זאגט פריער אין פ' בראשית 95 אז אמאל ברענגט ער "אגדה המיישבת דברי המקרא" –

English translation 766

Nevertheless, his commentary on this verse is seemingly forced and understood in the manner of the plain meaning,

איז אבער פירושו בפסוק זה לכאורה מוכרח ומובן ע"ד הפשט,

English translation 767

as Rashi himself writes here that his proof is from the verse itself –

ווי רש"י אליין שרייבט דא אז זיין ראי' איז פון פסוק אליין –

English translation 768

"It should have written etc."?

"הי' לו לכתוב כו'"?

English translation 769

The entire length in Rashi is not understood:

ה) די גאנצע אריכות אין רש"י איז ניט מובן:

English translation 770

If Rashi had only written that "between Elokim and every living soul" means "between the attribute of judgment above and you"

אויב רש"י וואָלט נאר געשריבן אז "בנין אלקים ובין כל נפש חי'" מיינט "בין מדת הדין של מעלה וביניכם"

English translation 771

(with the proof "that it should have written etc."),

(מיט דער ראי' "שהי' לו לכתוב כו'"),

English translation 772

one would have already understood on his own that although there is the attribute of judgment

וואָלט מען שוין אליין פארשטאנען אז כאטש ס'איז דא די מדת הדין

English translation 773

("Elokim"),

("אלקים"),

English translation 774

through seeing the rainbow the Holy One, blessed be He, remembers His covenant,

איז דורך זען דעם קשת דערמאנט זיך דער אויבערשטער אויף זיין ברית,

English translation 775

as it is stated in the verse "And the rainbow shall be in the cloud, and I will see it to remember the everlasting covenant between Elokim and every living soul" –

ווי עס שטייט אין דעם פסוק "והיתה הקשת בענן וראיתי' לזכור ברית עולם בין אלקים ובין כל נפש חי'" –

English translation 776

Why does Rashi then add "When the attribute of judgment comes to prosecute against you, I see the sign and remember",

פארוואס גיט דערנאך רש"י צו "כשתבוא מדת הדין לקטרג עליכם אני רואה את האות ונזכר",

English translation 777

it is seemingly the same thing that is stated earlier?

ס'איז לכאורה די זעלבע זאך וואס שטייט פריער?

English translation 778

In addition to all this, one must understand:

נוסף לכל זה דארף מען פארשטיין:

English translation 779

The "blatant difficulty":

ו) די "קלאץ קשיא":

English translation 780

The entire verse is seemingly superfluous. Because previously it already states everything that is stated in this verse:

דער גאנצער פסוק איז לכאורה איבעריק. ווייל לפנ"ז שטייט שווין אלץ וואס עס שטייט אין דעם פסוק:

English translation 781

That the Holy One, blessed be He, made a rainbow as a sign of the covenant so that there should not be another flood,

אז דער אויבערשטער האט געמאכט א קשת אלס אן אות ברית בכדי עס זאל מערניט זיין קיין מבול,

English translation 782

and it states between whom the covenant is –

און עס שטייט צווישן וועמען איז דער ברית –

English translation 783

"between Me and you and between every living soul that is with you for everlasting generations",

"ביני וביניכם ובין כל נפש חי' אשר אתכם לדורות עולם",

English translation 784

with all the details

מיט אלע פרטים

English translation 785

(both "between you" and "between every living soul",

(סיי "ביניכם" און סיי "בין כל נפש חי'",

English translation 786

not as it states in our verse only "between every living soul") –

ניט ווי עס שטייט אין אונזער פסוק נאר "בין כל נפש חי'") –

English translation 787

So what does this verse add?!

היינט וואס גיט צו דעם פסוק?!

English translation 788

And Rashi does not comment on this at all!

און רש"י איז אויף דעם גאָרניט מפרש!

English translation 789

To this comes additionally the greatest "blatant difficulty":

ז) דערצו קומט נאך צו די גרעסטע "קלאץ קשיא":

English translation 790

The five-year-old seemingly does not understand what Rashi's question is "that it should have written 'between Me and between every living soul'"

דער בן חמש פארשטייט לכאורה ניט וואס איז די קשיא פון רש"י "שהי' לו לכתוב ביני ובין כל נפש חי'"

English translation 791

(and from the fact that it states again "Elokim" we derive that "when the attribute of judgment comes etc.") –

(און פון דעם וואס עס שטייט נאכאמאל "אלקים" לערנט מען ארויס אז "כשתבוא מדת הדין וכו'") –

English translation 792

Because earlier in Parshat Bereishit he already learned about this and there was no question:

ווייל שוין פריער אין פ' בראשית האט ער געלערנט עד"ז און ס'איז ניט געווען קיין קשיא:

English translation 793

In connection with Lemech's speech,96

בקשר מיט דיבורו של למך 96,

English translation 794

regarding which there is no practical difference

וואס אויף דעם גייט ניט קיין נפק"מ למעשה

English translation 795

(and even if there is, it is a rare thing97),

(און אפילו אויב יא איז עס א זעלטענע זאך 97),

English translation 796

previously there was no necessity98 to explain that this is because "it is the way of Scriptures to speak thus".

איז לפנ"ז איז ניט געווען קיין הכרח 98 צו מפרש זיין אז דאס איז מצד "דרך המקראות לדבר כן".

English translation 797

That is, as mentioned,97 that as long as it is not forced,

היינו כאמור 97 אז כל זמן ס'איז ניט מוכרח,

English translation 798

Rashi does not explain,

איז רש"י ניט מפרש,

English translation 799

and especially an explanation that is not so smooth.

ובפרט א פירוש וואס איז ניט אזוי גלאטיק.

English translation 800

Previously there was no necessity98 to explain that this is because "it is the way of Scriptures to speak thus". And the five-year-old understands99 that Lemech said "wives of Lemech"

לפנ"ז איז ניט געווען קיין הכרח 98 צו מפרש זיין אז דאס איז מצד "דרך המקראות לדבר כן". און דער בן חמש פארשטייט 99 אז למך האט געזאגט "נשי למך"

English translation 801

(not "my wives"),

(ניט "נשיי"),

English translation 802

and the Torah relates this

און די תורה דערציילט דאס

English translation 803

(although it is a duplication of language),

(כאטש ס'איז א כפילות הלשון),

English translation 804

because Lemech wanted to have a stronger effect on them as above,

ווייל למך האט געוואלט שטארקער פועל'ן אויף זיי כנ"ל,

English translation 805

and the Torah relates this in order to emphasize Lemech's effort.

און די תורה דערציילט דאס בכדי צו מדגיש זיין די השתדלות פון למך'ן.

English translation 806

And the five-year-old understands99 that the Holy One, blessed be He, said "between Elokim",

און דער בן חמש פארשטייט 99 אז דער אויבערשטער האט געזאגט "בין אלקים",

English translation 807

in order to emphasize that even "when the attribute of judgment comes to prosecute against you, I see the sign and remember".

בכדי צו מדגיש זיין אז אפילו "כשתבוא מדת הדין לקטרג עליכם אני רואה את האות ונזכר".

English translation 808

And also here in the Zohar there is an explanation100 on the words "great mountains"

און אויך דא אין זהר איז דא א פירוש 100 אויף די ווערטער "טורין רברבן"

English translation 809

(regarding the bones of the people of the generation of the flood).

(בנוגע די עצמות פון די אנשי דור המבול).

English translation 810

My father explains101 in the notes on the Zohar,

דער טאטע איז מבאר 101 אין די הערות אויפן זהר,

English translation 811

that the subject of the "great mountains" is "the kings of Tohu",

אז דער ענין פון די "טורין רברבן" איז "מלכים דתהו",

English translation 812

who are in the category of "coarseness and haughtiness like high mountains etc." And Rabbi Chiya and Rabbi Yehuda were "corresponding to Zeir Anpin of rectification of holiness,

וואס זיי זיינען בבחי' "גסות וגבהות כמו הרים גבוהים כו'". און ר' חייא ור' יהודה זיינען געווען "כנגד ז"א דתיקון דקדושה,

English translation 813

and opposite them and corresponding to them are the great mountains, which are the sparks of Zeir Anpin of Tohu".

ונגדם ולעומתם הם הטורין רברבן הו"ק דז"א דתהו".

English translation 814

He explains this according to Kabbalah

דאס מבאר ע"פ קבלה

English translation 815

(and in the continuation of the explanation he brings (and compares it to) a further story in the Zohar ("later on page 63a") "It was said: Rabbi Chiya and Rabbi Yossi were walking on the road, they encountered these mountains of Kardu, they saw marks, cracks in the road that were from the days of the flood etc.",

(ובהמשך הביאור ברענגט ער (און ער גלייכט עס צו) א ווייטערדיקן סיפור אין זהר ("לקמן דס"ג ע"א") "איתמר ר' חייא ור' יוסי הוו אזלי בארחא אעראו בהני טורי דקרדו חמו רשימין בקיעין בארחא דהוו מן יומי דטופנא כו'",

English translation 816

and "mountains of Kardu" is "the mountains of Ararat"*102,

וואס "טורי דקרדו" איז "הרי אררט"* 102,

English translation 817

as stated "And the ark rested etc. upon the mountains of Ararat"103,

כאמור "ותנח התיבה גו' על הרי אררט" 103,

English translation 818

and he explains this according to Kabbalah],

און ער איז דאס מבאר ע"פ קבלה],

English translation 819

relying that one will understand on his own how this is according to Chassidus.

פארלאזנדיק זיך אז מ'וועט אליין פארשטיין ווי דאס איז ע"פ חסידות.

English translation 820

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 821

What kind of matter is this at all, that two great Tannaim went walking among the bones of the people of the generation of the flood?!

א) וואס איז דאס בכלל פאר אן ענין אז צוויי תנאים גדולים זיינען געגאנגען שפאצירן צווישן די עצמות פון אנשי דור המבול?!

English translation 822

The place of a Torah scholar is in the study hall,

דער אָרט פון א תלמיד חכם איז אין ביהמ"ד,

English translation 823

and in a city of sages,

און בעיר של חכמים,

English translation 824

"the place of Torah"

"מקום תורה"

English translation 825

(as it states in the Baraisa of "Kinyan Torah"103),

(ווי עס שטייט אין דער ברייתא ד"קנין תורה" 103),

English translation 826

and especially when it speaks about great Tannaim like Rabbi Chiya and Rabbi Yehuda

ובפרט אז עס רעדט זיך וועגן תנאים גדולים ווי ר' חייא ור' יהודה

English translation 827

(as is related in their praise in the revealed aspect of Torah,

(כמסופר שבחם בנגלה דתורה,

English translation 828

and particularly in the glosses on the Zohar) –

ובפרט אין די הערות אויף זהר) –

English translation 829

now what is the significance in this, that instead of being in the study hall, Rabbi Chiya and Rabbi Yehuda went out and strolled among "great mountains,"

היינט וואס איז דער ענין אין דעם אז אנשטאט זיין אין ביהמ"ד זאלן ר' וזייא ור' יהודה ארויסגיין און שפאצירן צווישן "טורין רברבן",

English translation 830

among the bones of the people of the generation of the Flood,

צווישן די עצמות פון אנשי דור המבול,

English translation 831

and inside one bone –

און אין איין עצם –

English translation 832

they specifically went...

גיין דוקא...

English translation 833

three hundred cubits

דריי הונדערט טריט

English translation 834

(300 steps)?

(ש' פסיעות)?

English translation 835

And especially since these bones are impure. The dead of gentiles are indeed not impure with impurity of a tent according to the opinion of Rashbi104 –

ובפרט אז די עצמות זיינען דאך מטמא. מתי גוים זיינען טאקע ניט מטמא בטומאת אוהל לדעת רשב"י 104 –

English translation 836

the author of the Zohar –

דער בעל הזהר –

English translation 837

but these Tannaim went inside the bone of one of the people of the generation of the Flood,

אבער די תנאים זיינען דאך געגאנגען בתוך העצם פון איינער מאנשי דור המבול,

English translation 838

this is the impurity of contact, which is impure according to all opinions105!

איז דאס דאך טומאת מגע וואס איז מטמא לדברי הכל 105!

English translation 839

B) Torah is from the term "instruction."106 Every matter that is in the Torah must be an instruction for a Jew in the service of Hashem. What is the instruction from this story, that Rabbi Chiya and Rabbi Yehuda went among the bones of the people of the generation of the Flood,

ב) תורה אין מלשון הוראה 106. דארף יעדער זאך וואס שטייט אין תורה זיין א הוראה פאר א אידן בעבודת ה'. וואס איז די הוראה פון דעם סיפור אז ר' חייא ור' יהודה זיינען געגאנגען צווישן די עצמות פון אנשי דור המבול,

English translation 840

and that inside one bone they went 300 steps?!

און אז אין איין עצם זיינען זיי געגאנגען ש' פסיעות?!

English translation 841

And as will be explained below.

וכפי שיתבאו לקמן.

English translation 842

Here is the place to note and add in connection with this, regarding what has been spoken many times concerning the matter of the unity of Israel.

כאן המקום להעיר ולהוסיף בקשר דערמיט וואס מ'האט גערעדט כמ"פ בנוגע דער ענין פון אחדות ישראל.

English translation 843

Coming from the festivals in the month of Tishrei, there is a special emphasis and special powers regarding this matter of unity:

קומענדיק פון די מועדים בחודש תשרי האט מען א הדגשה מיוחדת וכחות מיוחדים אויף דעם ענין פון אחדות:

English translation 844

On the festival of Sukkos, one receives power for this, that "all of Israel are fit to dwell in one sukkah."107

בחג הסוכות באקומט מען כח אויף דעם אז עס זאל זיין "כל ישראל ראויים לישב בסוכה אחת" 107.

English translation 845

In addition to this:

נוסף לזה:

English translation 846

The mitzvah of "And you shall take for yourselves on the first day..."108 the four species,

די מצוה פון "ולקחתם לכם גו'" 108 די ד' מינים,

English translation 847

also emphasizes the matter of unity,

איז אויך מדגיש ענין האחדות,

English translation 848

because in addition to this that each species by itself of the four species emphasizes unity,109

ווייל נוסף לזה וואס יעדער מין בפ"ע פון די ד' מינים איז מדגיש אחדות 109,

English translation 849

one must also take all four species and make from them one bundle,110

דארף מען אויך נעמען אלע פיר מינים און פון זיי מאכן אן אגודה אחת 110,

English translation 850

one mitzvah,

א מצוה אחת,

English translation 851

"and they shall all make one bundle to do Your will with a perfect heart."111

"ויעשו כולם אגודה אחת לעשות רצונך בלבב שלם" 111.

English translation 852

In this, two opposites at once are emphasized:

וואס אין דעם זיינען מודגש צוויי הפכים בבת אחת:

English translation 853

It is not the simple meaning that one makes from all four species one thing in a manner that the difference between them is not recognizable,

ס'איז ניט דער פשט אז מ'מאכט פון אלע פיר מינים איין זאך אין אן אופן אז ס'איז ניט ניכר דער חילוק צווישן זיי,

English translation 854

rather it must be recognizable that they are four separate species. If one would take four esrogim, he would not fulfill the mitzvah. And together with this, one must make from all four species one bundle,

נאר עס מוז זיין ניכר אז זיי זיינען פיר באזונדערע מינים. אויב מ'וועט נעמען פיר אתרוגים וועט מען ניט מקיים זיין די מצוה. וביחד עם זה דארף מען מאכן פון אלע ד' מינים אן אגודה אחת,

English translation 855

one mitzvah.

א מצוה אחת.

English translation 856

And accordingly, it is also understood regarding the unity of Jews,

ועד"ז איז אויך מובן בנוגע צו אחדות פון אידן,

English translation 857

who correspond to the four species.110

וועלכע זיינען כנגד די ד' מינים 110.

English translation 858

The matter of unity comes out even more on Shemini Atzeres and Simchas Torah,

דער ענין פון אחדות קומט ארויס נאכמער בשמע"צ ושמח"ת,

English translation 859

as explained in the words of our Sages, of blessed memory,112 regarding Shemini Atzeres,

כמבואר בדחז"ל 112 בנוגע צו שמע"צ,

English translation 860

that "one bull, one ram"113 that is offered up is "corresponding to Israel,"

אז דער "פר אחד איל אחד" 113 וואס מ'איז דעמולט מקריב איז "כנגד ישראל",

English translation 861

and this is like a parable of "children114 who take leave of their father, and he says to them, 'Your separation is difficult for me; stay one more day.'" And in the language of the Gemara:115

און דאס איז כמשל "בנים 114 הנפטרים מאביהם והוא אומר להם קשה עלי פרידתכם עכבו עוד יום אחד". ובלשון הגמרא 115:

English translation 862

"A parable: A king of flesh and blood said to his servants, 'Make for me a great feast'

"משל למלך בשר ודם שאמר לעבדיו עשו לי סעודה גדולה

English translation 863

(the seventy bulls that are offered during the days of Sukkos),

(די שבעים פרים וואס מ'איז מקריב בימי הסוכות),

English translation 864

He said to his beloved, 'Make for me one small feast, so that I may derive pleasure from you'"

אמר לאוהבו עשה לי סעודה אחת קטנה כדי שאהנה ממך"

English translation 865

(the single bull on Shemini Atzeres, corresponding to the unique nation).

(דער פר יחידי בשמע"צ כנגד האומה יחידה).

English translation 866

Why should the Most High think that there will be "your separation" –

פארוואס זאל דער אויבערשטער טראכטן אז ס'וועט זיין "פרידתכם" –

English translation 867

is it not

ס'איז דאך

English translation 868

(so to speak)

(כביכול)

English translation 869

"suspicious of the innocent"?

"חושד בכשרים"?

English translation 870

Rather, the Most High created man such that "their opinions are not equal,"116

נאר אזוי האט דער אויבערשטער באשאפן מענטשן אז "אין דיעותיהן שוות" 116,

English translation 871

and in addition to this, each person has his unique place that he needs to refine,

ונוסף לזה האט יעדער מענטש מקומו המיוחד וואס ער דארף מברר זיין,

English translation 872

consequently there is a division among Jews.

במילא איז דא א התחלקות צווישן אידן.

English translation 873

Even in the time of Shlomo,

אפילו בזמן שלמה,

English translation 874

"And Shlomo sat on the throne of Hashem,"117

"וישב שלמה על כסא ה'" 117,

English translation 875

when there was completeness of peace and tranquility,

ווען ס'איז געווען שלימות השלום ומנוחה,

English translation 876

it states118 "And Yehuda and Israel dwelt securely, every man under his vine and under his fig tree, all the days of Shlomo."

שטייט 118 "וישב גו' איש תחת גפנו ותחת תאנתו גו' כל ימי שלמה".

English translation 877

That is, there was the division of a vine and fig tree, etc.,

ד.ה. אז ס'איז געווען די התחלקות פון א גפן ותאנה וכו',

English translation 878

and in addition this was "every man under his vine and under his fig tree."

און דערצו איז דאס געווען "איש תחת גפנו ותחת תאנתו".

English translation 879

One sees from this that there must be division among people. And each one should be in his place

זעט מען דערנון אז עס דארף זיין התחלקות צווישן מענטשן. און יעדערער זאל זיך געפינען במקומו

English translation 880

(not in the place of his fellow).

(ניט במקום חבירו).

English translation 881

Consequently, the intention is not to nullify the division,

במילא איז די כוונה ניט צו מבטל זיין די התחלקות,

English translation 882

because the division must remain.

ווייל די התחלקות דארף בלייבן.

English translation 883

One must, however, ensure that "your separation is difficult for me,"

מ'דארף אבער באווארענען אז "קשה עלי פרידתכם",

English translation 884

that is, that although there is a division among Jews,

ד.ה. אז כאטש ס'איז דא א התחלקות צווישן אידן,

English translation 885

there should not be between them a distance, and certainly not a split,

זאל צווישן זיי ניט זיין א ריחוק ועאכו"כ ניט קיין פירוד,

English translation 886

through this, that each one in his place and in his matter,

דורך דעם וואס יעדערער במקומו ובענינו,

English translation 887

has the same intention –

האט די זעלבע כוונה –

English translation 888

to fulfill the will of Hashem in his place and in his particular matter,

צו מקיים זיין רצון ה' במקומו ובענינו הפרטי,

English translation 889

for then, in the place where a person's thought is, there he is found –

וואס דעמולט איז במקום שמחשבתו של אדם שם הוא נמצא –

English translation 890

all Jews find themselves in one place,

געפינען זיך אלע אידן במקום אחד,

English translation 891

even though their service is in separate places and there is division among them.

כאטש אז עבודתם איז במקומות נפרדים און בא זיי איז דא התחלקות.

English translation 892

It is brought up that in the division, unity should be heard.

ד.ה. מ'טוט אויף אז אין דער התחלקות זאל זיך דערהערן אחדות.

English translation 893

Now, division and unity are seemingly opposites –

איי התחלקות און אחדות זיינען לכאורה הפכים –

English translation 894

the Mitteler Rebbe explains

איז דער מיטעלער רבי מבאר

English translation 895

(in Toras Chayim specifically in Parshas Noach119,

(אין תורת חיים דוקא בפ' נח 119,

English translation 896

our parshah)

פרשתנו)

English translation 897

that on the contrary:

אז אדרבה:

English translation 898

division comes specifically from the simplicity of the Essence.

התחלקות קומט דוקא מצד פשיטות העצמות.

English translation 899

How does one guard against "it is hard for Me your separation"? Through that which "stay yet one more day" and one eats together a meal of one bull,

ווי באווארנט מען דעם "קשה עלי פרידתכם"? דורך דעם וואס "עכבו עוד יום אחד" און מ'עסט צוזאמען א סעודה פון א פר יחידי,

English translation 900

as follows.

כדלקמן.

English translation 901

Based on this (that there must be division among Jews,

עפ"ז (אז עס דארף זיין התחלקות צווישן אידן,

English translation 902

but one must guard that there should not be "your separation",

מ'דארף אבער באווארענען אז עס זאל ניט זיין "פרידתכם",

English translation 903

distance and division,

ריחוק ופירוד,

English translation 904

rather all should have one intention)

נאר אלע זאלן האבן איין כוונה)

English translation 905

one will understand the matter of the "small meal"

וועט מען פארשטיין דעם ענין פון דער "סעודה קטנה"

English translation 906

(of the one bull)

(פון רעם פר יחידי)

English translation 907

that is conducted on Shemini Atzeres in order to guard against "it is hard for Me your separation",

וואס מ'פראוועט בשמע"צ בכדי באווארענען דעם "קשה עלי פרידתכם",

English translation 908

For seemingly:

דלכאורה:

English translation 909

the seven days of Sukkos before Shemini Atzeres, Jews were together,

זיבן טעג פון סוכות פאר שמע"צ זיינען אידן געווען אין איינעם,

English translation 910

together with the Most High,

צוזאמען מיטן אויבערשטן,

English translation 911

"and you shall rejoice before Hashem your God seven days"108,

"ושמחתם לפני ה' אלקיכם שבעת ימים" 108,

English translation 912

and they ate a meal together,

און מ'האט צוזאמען געגעסן א סעודה,

English translation 913

so how is it that this did not yet guard against "it is hard for Me your separation",

איז ווי קומט עס אז דאס האט נאך ניט באווארנט דעם "קשה עלי פרידתכם",

English translation 914

and one guards against it specifically when Shemini Atzeres comes and one offers one bull,

און מ'באווארנט עס דוקא בשעת עס קומט שמע"צ און מ'איז מקריב א פר יחידי,

English translation 915

one eats together a "small meal",

מ'עסט צוזאמען א "סעודה קטנה",

English translation 916

"and we will roll120 I and you in what you will find etc."?

"ונגלגל 120 אני ואתה במה שתמצא כו'"?

English translation 917

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 918

The intention is,

די כוונה איז,

English translation 919

as above,

כנ"ל,

English translation 920

not to nullify the division among Jews,

ניט צו מבטל זיין די התחלקות צווישן אידן,

English translation 921

because the Most High desires that there should be division,

ווייל אזוי וויל דער אויבערשטער אז עס זאל זיין התחלקות,

English translation 922

and each one should refine his particular place. Rather, in the division itself one must bring about that each one should have one intention –

וכל אחד זאל מברר זיין מקומו הפרטי. נאר אין דער התחלקות גופא דארף מען אויפטאן אז יעדערער זאל האבן א כוונה אחת –

English translation 923

to fulfill the will of Hashem,

למלאות רצון ה',

English translation 924

and then they become united.

וואס דעמולט ווערן זיי נתאחד.

English translation 925

Therefore,

וואס דעריבער,

English translation 926

in order to bring about the unification, it is not sufficient that one only celebrate the festival together,

בכדי אויפטאן די התאחדות איז ניט מספיק אז מ'זאל נאר צוזאמען פראווען יו"ט,

English translation 927

as an example of eating a meal together,

כמשל פון צוזאמען עסן א סעודה,

English translation 928

which is connected with division,

וואס די סעודה איז פארבונדן מיט התחלקות,

English translation 929

seventy bulls,

שבעים פרים,

English translation 930

rather one must have that one eat a meal connected with a singular matter,

נאר מ'דארף האבן אז מ'זאל עסן א סעודה פארבונדן מיט אן ענין יחידי,

English translation 931

one bull,

א פר יחידי,

English translation 932

which is offered for the sake of all of Israel

וואס מ'איז מקריב לשם כלל ישראל

English translation 933

(the "unique nation"),

(די "אומה יחידה"),

English translation 934

which unites them all together.

וואס דאס איז מאחד כולם יחד.

English translation 935

Not like the offering of seven lambs,

ניט ווי הקרבת שבעה כבשים,

English translation 936

in which it is emphasized that one offers the lambs specifically as seven lambs,

וואס אין דעם איז מודגש אז מ'איז מקריב די כבשים דוקא אלס זיבן כבשים,

English translation 937

not as one.

ניט אלס איינער.

English translation 938

So too the lighting of the seven branches of the menorah,

ע"ד הדלקת שבעה קני המנורה,

English translation 939

which emphasizes that there is a division of seven pipes.

וואס איז מדגיש אז ס'איז דא א התחלקות פון זיבן רערן.

English translation 940

However, the offering of one bull emphasizes that there is only the Most High and "His beloved"

משא"כ הקרבת פר יחידי איז מדגיש אז ס'איז דא נאר דער אויבערשטער און "אוהבו"

English translation 941

(Jews),

(אידן),

English translation 942

not as Jews are divided into seventy types121,

ניט ווי אידן טיילן זיך אויף ז' סוגים 121,

English translation 943

or six hundred thousand,

אדער ששים ריבוא,

English translation 944

and in this itself six hundred thousand particulars etc.122 –

ובזה גופא ששים ריבוא פרטים כו' 122 –

English translation 945

rather as they are one entity.

נאר ווי זיי זיינען א מציאות אחת.

English translation 946

And this "one bull" is eaten in a meal,

און דעם "פר יחידי" עסט מען אין א סעודה,

English translation 947

and it becomes blood and flesh like his flesh122 of all Jews who eat from it,

און עס ווערט דם ובשר כבשרו* 122 פון אלע אידן וועלכע עסן פון אים,

English translation 948

consequently it effects upon all Jews that in their blood and flesh like their flesh, the unity of the "one bull" is heard.

במילא פועל'ט עס אויף אלע אידן אז אין דם ובשר כבשרם הערט זיך די אחדות פון דעם "פר יחידי".

English translation 949

[So too as the Rebbe Maharash explains123 that when one eats matzah on Pesach, one eats Elokus,

[ע"ד ווי דער רבי מהר"ש איז מבאר 123 אז בשעת מ'עסט מצה בפסח עסט מען אלקות,

English translation 950

Essence and Being –

עצמות ומהות –

English translation 951

so he writes!

אזוי שרייבט ער!

English translation 952

That is, when one eats matzah on Pesach, Elokus becomes "blood and flesh like his flesh". He eats "food of faith"124 (the matzah itself is a food of faith),

ד.ה. בשעת מ'עסט מצה בפסח ווערט אלקות "דם ובשר כבשרו". ער עסט "מיכלא דמהימנותא" 124 (די מצה אליין איז א מאכל פון אמונה),

English translation 953

faith becomes "blood and flesh like his flesh"].

ווערט אמונה "דם ובשר כבשרו"].

English translation 954

Therefore, the eating of the "one bull" gives strength that after Shemini Atzeres,

וואס דעריבער גיט די אכילה פון דעם "פר יחידי" כח אז נאך שמע"צ,

English translation 955

when Jews go apart from each other, each to his place to do his service,

ווען אידן גייען זיך פאנאנדער כל אחד במקומו צו טאן עבודתו,

English translation 956

when then the division among Jews is seen –

וואס דעמולט זעט זיך אן די התחלקות צווישן אידן –

English translation 957

there is also heard in the division the "one bull",

הערט זיך אן אויך אין דער התחלקות דער "פר יחידי",

English translation 958

the one intention that all Jews have,

די כוונה אחת וואס אלע אידן האבן,

English translation 959

and in the place where a person's thought is, there he is found125,

ובמקום שמחשבתו של אדם שם הוא נמצא 125,

English translation 960

consequently they are truly all one thing within the division.

במילא זיינען זיי באמת אלע איין זאך בתוך ההתחלקות.

English translation 961

In continuation126 of this, it is a correct thing and most correct that coming from the month of Tishrei and from Shemini Atzeres and Simchas Torah,

בהמשך 126 לזה איז א דבר נכון והכי נכון אז קומענדיק פון חודש תשרי און פון שמע"צ ושמח"ת,

English translation 962

until the seventh of Cheshvan inclusive

איז ביז ז' חשון ועד בכלל

English translation 963

– which the seventh of Cheshvan contains both matters:

– וואס ז' חשון האט אין זיך ביידע זאכן:

English translation 964

it is the conclusion and seal of the festival127,

ס'איז סיום וחותם הרגל 127,

English translation 965

the conclusion of the month of Tishrei,

דער סיום פון חודש תשרי,

English translation 966

and the beginning of the month of Cheshvan when the service of all of Israel in his place begins

און די התחלה פון חודש חשון ווען עס הויבט זיך אן די עבודה פון כל ישראל במקומו

English translation 967

(division) –

(התחלקות) –

English translation 968

one should make special gatherings

זאל מען מאכן כינוסים מיוחדים

English translation 969

(at least one gathering),

(עכ"פ איין כינוס),

English translation 970

for men separately,

פאר אנשים בפ"ע,

English translation 971

women separately and children separately,

נשינן בפ"ע און טף בפ"ע,

English translation 972

where one will gather together in "one group",

וואו מ'וועט זיך צוזאמענקלייבן אין אן "אגודה אחת",

English translation 973

and there make an accounting and summary of what was done in the month of Tishrei.

און דארטן מאכן א חשבון און סך-הכל פון דעם וואס מ'האט געטאן בחודש תשרי.

English translation 974

And even if an enemy has already made a gathering for this Shabbos,

ואפילו אויב מ'האט שוין געמאכט א כינוס פאר דעם שבת,

English translation 975

on the contrary:

איז אדרבה:

English translation 976

One who has one hundred wants two hundred; one who has two hundred wants four hundred128. And this is even according to the nature of the animal soul,

מי שיש לו מנה רוצה מאתים מי שיש לו מאתים רוצה ד' מאות 128. וואס דאס איז אפילו ע"פ הטבע פון נה"ב,

English translation 977

that if one has two hundred and does not want more,

אז אויב יש לו מאתיים און ער וויל ניט מער,

English translation 978

something is not right.

איז עפעס ניט כדבעי.

English translation 979

All the more so that this is the nature of the divine soul in matters of holiness.

עאכו"כ אז אזוי איז טבע הנה"א בעניני קדושה.

English translation 980

Consequently, even if one has already made a gathering with the purpose of love and unity of Israel,

במילא אפילו אויב מ'האט שוין געמאכט א כינוס מיט דער מטרה אויף אהבת ואחדות ישראל,

English translation 981

one must now,

דארף מען עס איצטער,

English translation 982

until the 11th of Cheshvan inclusive,

ביז ז' חשון ועד בכלל,

English translation 983

do it with greater vigor and strength.

טאן ביתר שאת וביתר עוז.

English translation 984

One should make the gatherings in every place,

די כינוסים זאל מען מאכן בכל מקום שהוא,

English translation 985

whether in the Holy Land,

סיי אין ארץ הקודש,

English translation 986

whether outside the Land,

סיי אין חוץ לארץ,

English translation 987

for there is in this something that is not in this in connection with the emphasis that must be on love and unity of Israel. Because that which was spoken earlier129 about love and unity of Israel is not

וואס יש בזה מה שאין בזה בקשר צו דער הדגשה וואס דארף זיין אויף אהבת ואחדות ישראל. ווארום דאס וואס מ'האט פריער גערעדט 129 וועגן אהבת ואחדות ישראל איז ניט

English translation 988

(as those who think it is)

(ווי די וואס מיינען אז דאס איז)

English translation 989

only for certain individuals,

נאר פאר געוויסע יחידים,

English translation 990

but it pertains to everyone, each according to his matter,

נאר דאס איז נוגע צו אלעמען כ"א לפי ענינו,

English translation 991

And each one should be a "spreader that causes to spread" especially in matters connected with love and unity of Israel. Until he becomes more than a "spreader that causes to spread,"

און יעדערער זאל זיין א "טופח על מנת להטפיח" במיוחד אין ענינים פארבונדן מיט אהבת ואחדות ישראל. ביז אז ער ווערט מער ווי א "טופח על מנת להטפיח",

English translation 992

because he does it as an emissary of the Rebbe, my father-in-law, the leader of our generation,

ווייל ער טוט עס דאך בשליחותו פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו,

English translation 993

consequently, "a servant of a king is a king"130,

במילא איז "עבד מלך מלך" 130,

English translation 994

and he has in this the power of all the sages and great ones of Israel until Moses our teacher,

און ער האט אין דעם דעם כח פון אלע חכמי וגדולי ישראל ביז משה רבינו,

English translation 995

for the extension of Moses is in every generation131,

וואס אתפשטותא דמשה איז בכל דרא ודרא 131,

English translation 996

until the leader of our generation, the Rebbe, my father-in-law.

ביז נשיא דורנו כ"ק מו"ח אדמו"ר.

English translation 997

Consequently, one should make the gatherings in every place,

במילא זאל מען מאכן די כינוסים בכל מקום שהוא,

English translation 998

even also in "the distant islands" as it says in today's haftarah*131

ביז אויך ב"איים הרחוקים" ווי עס שטייט אין היינטיקער הפטורה* 131

English translation 999

[and there*131 it also says about "drawers of the bow,"

[און דארטן* 131 שטייט אויך וועגן "מושכי קשת",

English translation 1000

which is in the manner and likeness of what is discussed in our parshah about a bow].

וואס דאס איז ע"ד ובדוגמת המדובר בפרשתנו וועגן א קשת].

English translation 1001

The intention of the gatherings is first and foremost –

די כוונה פון די כינוסים איז לכל לראש –

English translation 1002

the matter of love and unity of Israel,

דער ענין פון אהבת ואחדות ישראל,

English translation 1003

as mentioned that at this gathering one must assemble in a manner that all those gathered become one "single group,"

כאמור אז בא דעם כינוס דארף מען זיך צוזאמענקלייבן אין אן אופן אז אלע נאספים ווערן אלע אן "אגודה אחת",

English translation 1004

in which two things are emphasized simultaneously:

וואס אין דעם איז מודגש צוויי זאכן בבת אחת:

English translation 1005

"Group" can be said at least about three,

"אגודה" איז שייך זאגן לכל הפחות אויף שלשה,

English translation 1006

or five or more.

אדער חמשה אדער נאכמער.

English translation 1007

That is, it is a matter of division. And together with this, one says that it should be a "single group."

ד.ה. אז ס'איז אן ענין פון התחלקות. וביחד עם זה זאגט מען אז עס זאל זיין אן "אגודה אחת".

English translation 1008

And each gathering should be "in a multitude of people is the King's glory"132,

און יעדער כינוס זאל זיין "ברב עם הדרת מלך" 132,

English translation 1009

with as many people as possible. For also in this both things are emphasized:

מיט וואס מערער מענטשן. וואס אויך אין דעם איז מודגש ביידע זאכן:

English translation 1010

It is "in a multitude of people,"

ס'איז "ברב עם",

English translation 1011

a multiplicity of division,

א ריבוי התחלקות,

English translation 1012

and together with this the "multitude of people" is with one intention and purpose –

וביחד עם זה איז דער "רב עם" מיט איין כוונה ומטרה –

English translation 1013

"the King's glory."

"הדרת מלך".

English translation 1014

Therefore, one must see to gather as many Jews as possible at the gatherings,

דעריבער דארף מען זען צוזאמענקלייבן וואס מערער אידן בא די כינוסים,

English translation 1015

not only three

ניט נאר שלשה

English translation 1016

(the minimum for a group),

(דאס ווייניקסטע אויף אן אגודה),

English translation 1017

but thirty and more.

נאר שלשים און נאכמער.

English translation 1018

And as soon as one will merely exert oneself in this, one will certainly succeed and more than one expected,

און בשעת מ'וועט זיך נאר משתדל זיין בזה וועט מען זיכער מצליח זיין און מער ווי מ'האט זיך געריכט,

English translation 1019

as has been seen in the past that those who exerted themselves in all matters connected with spreading Judaism and spreading the wellsprings, etc., succeeded more than they themselves expected.

ווי מ'האט געזען בעבר אז די וואס האבן זיך משתדל געווען אין כל הענינים פארבונדן מיט הפצת היהדות והפצת המעינות וכו' האבן מצליח געווען מער וויפל זיי אליין האבן זיך געריכט.

English translation 1020

The matter of the gatherings for the sake of love and unity of Israel has an additional special emphasis on this Shabbos:

דער ענין פון די כינוסים צוליב אהבת ואחדות ישראל האט נאך א הדגשה מיוחדת בשבת זו:

English translation 1021

The maamar "Hitchaltzu Mei'itchem Anashim" of the Rebbe

דעם מאמר "החלצו מאתכם אנשים" פון דעם רבי'ן

English translation 1022

(the Maharash)

(מהורש"ב)

English translation 1023

of blessed memory133,

נ"ע 133,

English translation 1024

which there134 discusses at length about love and unity of Israel135, the Rebbe of blessed memory said twice

וואס דארטן 134 רעדט זיך בארוכה וועגן אהבת ואחדות ישראל 135 האט דער רבי נ"ע געזאגט צוויי מאל

English translation 1025

(in the year 5659)

(בשנת תרנ"ט)

English translation 1026

as it says in the date in the "header" of the maamar:

ווי עס שטייט אין דער תאריך אין "קעפל" פונעם מאמר:

English translation 1027

Simchas Torah and Parshas Noach 5659136.

שמחת תורה ופ' נח רנ"ט 136.

English translation 1028

And since "these days are remembered and performed"137,

והיות אז "הימים האלה נזכרים ונעשים" 137,

English translation 1029

on Shabbos Parshas Noach of this year, the matters that were on Shabbos Parshas Noach in the year 5659 are repeated,

איז בש"פ נח זה חזר'ן זיך איבער די ענינים וואס זיינען געווען בש"פ נח בשנת תרנ"ט,

English translation 1030

one now has a special power and assistance to act in love and unity of Israel.

האט מען איצטער א כח ועזר מיוחד צו טאן אין אהבת ואחדות ישראל.

English translation 1031

True, the verse "Hitchaltzu Mei'itchem Anashim" is in Parshas Mattos138,

אמת טאקע אז דער פסוק "החלצו מאתכם אנשים" שטייט אין פ' מטות 138,

English translation 1032

and the Alter Rebbe explains it in Likkutei Torah*138 –

און דער אלטער רבי איז דאס מבאר אין לקו"ת* 138 –

English translation 1033

but since the Rebbe of blessed memory said the maamar

אבער היות אז דער רבי נ"ע האט געזאגט דעם מאמר

English translation 1034

(also)

(אויך)

English translation 1035

on Shabbos Parshas Noach 5659 and in it explained at length the greatness of the matter of love of Israel and unity of Israel,

בש"פ נח תרנ"ט און אין דעם מבאר געווען בארוכה גודל הענין פון אהבת ישראל ואחדות ישראל,

English translation 1036

it is understood that this gives additional help and support to carry out these matters on this Shabbos Parshas Noach,

איז מובן אז דאס גיט נאכמער עזר וסיוע אויף דורכפירן די ענינים בשבת פ' נח זה,

English translation 1037

in addition to "the Holy One, blessed be He, helps him"139,

נוסף אויף "הקב"ה עוזרו" 139,

English translation 1038

and the help of all the leaders,

און דער עזר פון אלע נשיאים,

English translation 1039

and the help of the pure days in the continuation of the month of Tishrei.

און דער עזר פון די ימים זכאין בהמשך צו חודש תשרי.

English translation 1040

The world always wants a novelty,

דער עולם וויל דאך אלעמאל א חידוש,

English translation 1041

so one will also connect the gatherings with a novel thing:

וועט מען אויך פארבינדן די כינוסים מיט א דבר חידוש:

English translation 1042

In addition to the gatherings that will be held in all places,

בנוסף צו די כינוסים וואס מ'וועט מאכן בכל המקומות,

English translation 1043

also in Kfar Chabad and Nachalat Har Chabad in the Holy Land

אויך אין כפר חב"ד און נחלת הר חב"ד בארץ הקודש

English translation 1044

(and especially since now there is already certainly among them the matter of true love and unity of Israel,

(ובפרט אז איצטער איז שוין בא זיי זיכער דא דער ענין פון אהבת ואחדות ישראל אמיתית,

English translation 1045

as discussed above129) –

כמדובר לעיל 129) –

English translation 1046

the gatherings should also be held in the "four lands" known in the Holy Land,

זאל מען די כינוסים אויך מאכן אין די "ד' ארצות" הידועות בארץ הקודש,

English translation 1047

Jerusalem the holy city,

ירושלים עיר הקודש,

English translation 1048

Hebron the holy city,

חברון עיר הקודש,

English translation 1049

Zefat and Tiberias140.

צפת און טברי' 140.

English translation 1050

It is understood that to hold the gathering in Hebron, one must obtain permission from those who manage the order and the security personnel there,

זעלבסטפארשטענדלעך אז אויף מאכן דעם כינוס אין חברון זאל מען באקומען א רשיון פון די וואס פירן דארטן אן מיטן סדר און די אנשי בטחון,

English translation 1051

and the gathering should be held exactly according to the instructions of the security personnel

און מ'זאל מאכן דעם כינוס בדיוק לויט די הוראות פון די אנשי בטחון

English translation 1052

(where and when to hold it),

(וואו און ווען מ'זאל עס מאכן),

English translation 1053

and not in a wild manner, Heaven forbid,

און ניט אין א ווילדן אופן ח"ו,

English translation 1054

for we must have that it should come about in the order of the world. In addition to that which is connected with security in its simple sense.

ווארום מ'דארף דאך האבן אז עס זאל אראפקומען אין סדר העולם. נוסף לזה וואס ס'איז פארבונדן מיט בטחון כפשוטו.

English translation 1055

And likewise, gatherings should be held in all places where it is possible to hold them in the Holy Land,

און אזוי אויך זאל מען מאכן די כינוסים בכל המקומות וואו מ'קען עס מאכן אין ארץ הקודש,

English translation 1056

and in places where a permit is needed –

און אין די ערטער וואו מ'דארף א רשיון –

English translation 1057

first obtain a permit for it.

באקומען פריער א רשיון אויף דעם.

English translation 1058

In order to connect the gatherings in all places with a physical object from the farbrengen that takes place in the "place where Torah is magnified" and "place where prayer is magnified"*140 where my revered father-in-law, the Rebbe, was during the last ten years of his life in this world,

בכדי פארבינדן די כינוסים בכל המקומות מיט א דבר גשמי פון דער התוועדות וואס קומט אין דעם "מקום שמגדלין בו תורה" ו"מקום שמגדלין בו תפלה"* 140 וואו כ"ק מו"ח אדמו"ר איז געווען במשך עשר שנים האחרונות בחיים חיותו בעלמא דין,

English translation 1059

and the farbrengen is on Shabbat Parshat Noach, which is a beginning, and thereby the gatherings are connected

און די התוועדות איז בש"פ נח וואס איז א התחלה און דערמיט זיינען פארבונדן די כינוסים

English translation 1060

(as above, that the discourse "Hitchaltzu" is especially connected with Shabbat Parshat Noach),

(כנ"ל אז דעם דרוש "החלצו" איז ספעציעל פארבונדן מיט ש"פ נח),

English translation 1061

and as has been spoken many times from the discourses of the Rebbe Nachman141 regarding connecting a matter with a physical object in order to effect that it have a

ודובר כמ"פ פון דרשות הר"ן 141 וועגן פארבינדן א זאך מיט א דבר גשמי בכדי פועל'ן אז ס'זאל האבן א

English translation 1062

(stronger)

(שטארקערן)

English translation 1063

existence –

קיום –

English translation 1064

they will distribute mashkeh for the gatherings. Only in order not to cause confusion,

וועט מען טיילן משקה פאר די כינוסים. נאר בכדי ניט מבלבל זיין,

English translation 1065

it will be distributed at the conclusion of the farbrengen:

וועט מען עס טיילן בסיום ההתוועדות:

English translation 1066

The mashkeh for the gathering in Jerusalem should be taken by a rabbi from there,

די משקה פאר דעם כינוס אין ירושלים זאל נעמען א רב פון דארטן,

English translation 1067

or a kohen,

אדער א כהן,

English translation 1068

or a true communal activist.

אדער אן עסקן ציבורי אמיתי.

English translation 1069

For Tiberias –

פאר טברי' –

English translation 1070

if there is a shliach from there, he should take the mashkeh,

איז אויב ס'איז דא דער שליח פון דארטן זאל ער נעמען די משקה,

English translation 1071

and if not, a rabbi from the Vaad Rabbanim of Chabad in the Holy Land should take it.

און אויב ניט זאל עס נעמען א רב פון ועד רבני חב"ד בארץ הקודש.

English translation 1072

For Hebron –

פאר חברון –

English translation 1073

presumably there is no one from Hebron. Except for the souls that are in Hebron –

איז מסתמא דא ניטא איינער פון חברון. חוץ פון נשמות שבחברון –

English translation 1074

but one cannot give mashkeh to a soul. And in general –

אבער א נשמה קען מען ניט געבן קיין משקה. ובכלל –

English translation 1075

we have no connection to this,

האט מען צו דעם קיין שייכות ניט,

English translation 1076

and we need not trouble them or bother with them, etc....

און מ'דארף זיי ניט מטריח זיין און זיך טשעפען מיט זיי וכו'...

English translation 1077

The mashkeh for Hebron will be given to a rabbi from the Vaad Rabbanim of Chabad.

וועט מען געבן די משקה פאר חברון צו א רב פון ועד רבני חב"ד.

English translation 1078

For Zefat –

פאר צפת –

English translation 1079

the mashkeh will be given to those who lead "Kiryat Chabad" in Zefat;

וועט מען געבן די משקה צו די וואס פירן אָן מיט "קרית חב"ד" בצפת;

English translation 1080

But the gathering there

אבער דער כינוס דארטן

English translation 1081

(and in all places)

(ובכל המקומות)

English translation 1082

should not be only for Chabad,

זאל ניט זיין נאר פאר חב"ד,

English translation 1083

but for all Jews who are found there. Because the intention of our Rebbes is,

נאר פאר אלע אידן וואס געפינען זיך דארטן. ווייל די כוונה פון רבותינו נשיאינו איז,

English translation 1084

that we should reach all Jews from "your heads, your tribes" to "your woodcutters" and "your water drawers"13. On the contrary:

אז מ'זאל דערגרייכן צו אלע אידן פון "ראשיכם שבטיכם" ביז "חוטב עציך" און "שואב מימיך" 13. אדרבה:

English translation 1085

primarily we must work with those who are not found within and within the innermost.

בעיקר דארף מען טאן מיט די וואס געפינען זיך ניט בפנים ובפנים דפנים.

English translation 1086

May it be His will that very soon the prophecy with which the Rambam concludes and seals all of his Laws of Fasts be fulfilled –

ויה"ר אז בקרוב ממש זאל מקויים ווערן דעם יעוד מיט וועלכן דער רמב"ם איז מסיים וחותם גאנץ הל' תעניות שלו –

English translation 1087

"love truth and peace"142,

"והאמת והשלום אהבו" 142,

English translation 1088

Then all fasts

וואס דעמולטן וועלן אלע צומות

English translation 1089

(including the Fast of Gedaliah which was in the month of Tishrei)

(כולל צום גדלי' וואס איז געווען בחודש תשרי)

English translation 1090

will be nullified and transformed into festivals and days of joy and gladness,

בטל ווערן און נהפך ווערן לימים טובים ולימי ששון ושמחה,

English translation 1091

as it is stated142 "So said Hashem: The fast of the fourth [month]... shall be for the house of Yehudah for joy and gladness and for good festivals, and love truth and peace",

שנאמר 142 "כה אמר ה' צום הרביעי גו' יהי' לבית יהודה לששון ולשמחה ולמועדים טובים והאמת והשלום אהבו",

English translation 1092

In the true and complete redemption through our righteous Moshiach,

בגאולה האמיוזית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1093

and in a manner of "immediately they are redeemed"

און אין אן אופן פון "מיד הן נגאלין"

English translation 1094

(as the Rambam writes143),

(ווי דער רמב"ם שרייבט 143),

English translation 1095

until Moshiach will come even before the gatherings are held,

ביז אז משיח וועט קומען נאך פאר דעם וואס מ'וועט מאכן די כינוסים,

English translation 1096

and he will participate in the gatherings,

און ער וועט זיך משתתף זיין אין די כינוסים,

English translation 1097

Speedily, literally.

בעגלא דידן ממש.

English translation 1098

The explanation in Rashi's commentary:

דער ביאור אין פירוש רש"י:

English translation 1099

Why did the verse repeat again about the covenant of the rainbow –

פארוואס דער פסוק חזר'ט איבער נאכאמאל וועגן דעם ברית הקשת –

English translation 1100

this is no question for a five-year-old studying Scripture,

איז קיין קשיא ניט בא דעם בן חמש למקרא,

English translation 1101

because he knows by himself that a matter which is very relevant to him and which is important to him,

ווייל ער ווייסט בא זיך אליין אז א זאך וואס איז אים זייער נוגע און וואס איז ביי אים חשוב,

English translation 1102

he repeats in order to emphasize it further.

חזר'ט ער איבער בכדי דאס נאכמער צו מדגיש זיין.

English translation 1103

And similarly, as the five-year-old already learned earlier at the beginning of the parshah,

וע"ד ווי דער בן חמש האט שוין פריער געלערנט בריש הפרשה,

English translation 1104

that even though Hashem told Noach once that he should bring into the ark "from all living things, two each"144,

אז אע"פ וואס דער אויבערשטער האט געזאגט נח איין מאל אז ער זאל ברענגען אין חויבה "מכל החי גו' שנים וגו'" 144,

English translation 1105

Hashem repeated it again a few verses later145,

חזר'ט עס איבער דער אויבערשטער נאכאמאל עטלעכע פסוקים ווייטער 145,

English translation 1106

"from the animals that are not clean, two each" –

"מן הבהמה אשר לא טהורה היא שנים וגו'" –

English translation 1107

because due to the importance of the matter, one emphasizes it by saying it again.

ווייל מצד חשיבות הענין איז מען דאס מדגיש דורך עס זאגן נאכאמאל.

English translation 1108

And even though the second time that Hashem said it, additional details come that He did not say the first time –

ואע"פ אז דעם צווייטן מאל וואס דער אויבערשטער האט עס געזאגט קומען צו פרטים נוספים וועלכע ער האט ניט געזאגט דעם ערשטן מאל –

English translation 1109

He did not, however, need to say the command the first time,

האט ער אבער ניט געדארפט זאגן דעם ציווי דעם ערשטן מאל,

English translation 1110

and say it only the second time;

און זאגן עס נאר דעם צווייטן מאל;

English translation 1111

from the fact that He says it twice, it is understood that regarding an important matter, one may repeat a matter twice

דערפון וואס ער זאגט עס צוויי מאל איז מובן אז ביי א דבר חשוב קען מען איבער'חזר'ן אן ענין צוויי מאל

English translation 1112

(and (this is not only because of the new details,

(און (דאס איז ניט נאר צוליב די פרטים חדשים,

English translation 1113

but because) the principle145 that a matter is repeated a second time for things that are newly added in it –

נאר ווייל) דער כלל* 145 אַז אַן ענין ווערט איבערגע'חזר'ט א צווייטן מאל בשביל דברים שנתחדשו בה –

English translation 1114

the five-year-old has not yet learned).

האט דער בן חמש נאך ניט געלערנט).

English translation 1115

[In the plain sense of Scripture, one has not yet learned the principle146 that "the verse repeated it to indicate it is essential",

[אין פשוטו של מקרא האט מען נאך ניט געלערנט דעם כלל 146 אז "שנה הכתוב עליו לעכב",

English translation 1116

but even without this, the five-year-old understands on his own and from what he learned in the portion of Noach that an important matter may be repeated].

אבער אפילו לולא זה פארשטייט דער בן חמש פון זיך אליין און פון דעם וואס ער האט געלערנט בר"פ נח אז א דבר חשוב קען מען איבער'חזר'ן].

English translation 1117

That is, even though the five-year-old knows that every word in the Torah is tremendous and one learns from it many matters,

ד.ה. אע"פ וואס דער בן חמש ווייסט אז יעדער ווארט אין תורה איז א געוואלד און מ'לערנט דערפון אפ כו"כ ענינים,

English translation 1118

nevertheless, an important matter that needs emphasis, the Torah may say it more than once.

איז אבער א דבר חשוב וואס איז נוגע להדגיש קען תורה דאס זאגן מער ווי איין מאל.

English translation 1119

Regarding the covenant of the rainbow, Rashi earlier147 explained to the five-year-old that "Noach was worried about engaging in procreation until the Holy One, blessed be He, promised him not to destroy the world again",

עד"ז בנוגע צום ברית הקשת האט רש"י פריער 147 מפרש געווען פארן בן חמש אז "הי' נח דואג לעסוק בפרי' ורבי' עד שהבטיחו הקב"ה שלא לשהה העולם עוד",

English translation 1120

and therefore Hashem gave the sign of the rainbow. From this it is seen that the rainbow is a very important matter, and specifically this calmed Noach,

און דערפאר האט דער אויבערשטער געגעבן דעם אות הקשת. זעט מען דערפון אז דער קשת איז א דבר הכי חשוב און דוקא דאס האט בארואיקט נח'ן,

English translation 1121

but without the rainbow, Noach would have worried,

אבער לולא הקשת וואָלט נח גע'דאגה'ט,

English translation 1122

as is the nature of a person after he sees a great destruction like the flood.

כטבע האדם לאחרי ווי ער זעט א חורבן גדול ווי דער מבול.

English translation 1123

Therefore, there is no question why Hashem repeated again to Noach regarding the sign of the rainbow,

דעריבער איז קיין קשיא ניט פארוואס דער אויבערשטער חזר'ט איבער נאכאמאל צו נח'ן וועגן דעם אות הקשת,

English translation 1124

because with this, Hashem further emphasized the matter in order to further calm Noach.

ווייל דערמיט האט דער אויבערשטער נאכמער מדגיש געווען דעם ענין בכדי נאכמער בארואיקן נח'ן.

English translation 1125

The explanation

דער ביאור

English translation 1126

(at least briefly,

(עכ"פ בקיצור,

English translation 1127

so as not to trouble the audience)

בכדי ניט מטריח זיין דעם עולם)

English translation 1128

of Rashi's precision,

אין דיוק רש"י,

English translation 1129

that in our verse it says "between Elokim" and not "between Me"

אז אין אונזער פסוק שטייט "בין אלקים" און ניט "ביני"

English translation 1130

("for it should have written 'between Me' etc."),

("שהי' לו לכתוב ביני כו'"),

English translation 1131

even though earlier we find that it says "And Lemech said to his wives etc. wives of Lemech" and not "my wives"

כאטש אז מ'געפינט פריער אז עס שטייט "ויאמר למך לנשיו גו' נשי למך" און ניט "נשיי"

English translation 1132

[incidentally:

[דרך אגב:

English translation 1133

from "wives of Lemech" there is also an example (from an earlier verse in the Torah) of the aforementioned matter (above) that a verse repeats a thing twice),

פון "נשי למך" האט מען אויך א דוגמא (פון א פריערדיקן פסוק אין תורה) אויף דעם ענין הנ"ל (סל"ב) אז א פסוק חזר'ט איבער א זאך צוויי מאל),

English translation 1134

and likewise further in the portion of Vayeira "And Hashem rained etc. from Hashem from the heavens",

ועד"ז ווייטער אין פ' וירא "וה' המטיר גו' מאת ה' מן השמים",

English translation 1135

and there Rashi says "it is the way of Scriptures to speak thus":

און דארטן זאגט רש"י "דרך המקראות לדבר כן":

English translation 1136

We spoke several times148 regarding the principle in Rashi's commentary

מ'האט גערעדט כמ"פ 148 בנוגע צום כלל אין פירוש רש"י

English translation 1137

(which is derived from Rashi in various places,

(וועלכן מ'נעמט ארויס פון פרש"י בכ"מ,

English translation 1138

and it is also understood on its own),

און ס'איז אויך מובן מעצמו),

English translation 1139

that he does not answer a question until it reaches the place where the question arises. This is also obvious in the plain sense,

אז ער פארענטפערט ניט קיין קשיא ביז ס'קומט צו דעם אָרט וואו עס ווערט די קשיא. כמובן אויך בפשטות,

English translation 1140

that it is contrary to common sense to answer a question before one knows that there is a question.

אז ס'איז היפך שכל הבריא צו פארענטפערן א קשיא איידער מ'ווייסט אז ס'איז דא א קשיא.

English translation 1141

Likewise, it is also understood,

עד"ז איז אויך מובן,

English translation 1142

that as long as it is not necessary to explain a particular interpretation in a verse,

אז כל זמן ס'איז ניט מוכרח צו מפרש זיין א פירוש מסויים אין א פסוק,

English translation 1143

Rashi does not explain it,

איז רש"י עס ניט מפרש,

English translation 1144

and he relies that one should learn the verse in its plain sense. Especially if the interpretation is not simple –

און ער פארלאזט זיך אז מ'זאל לערנען דעם פסוק בפשטות. בפרט נאך אויב דער פירוש איז ניט קיין גלאטיקער –

English translation 1145

Rashi certainly does not explain it until such an interpretation is necessary.

איז רש"י זיכער עס ניט מפרש ביז ס'איז מוכרח אזא פירוש.

English translation 1146

Accordingly, one will also understand the difference between (a)

עפ"ז וועט מען אויך פארשטיין דעם חילוק צווישן (א)

English translation 1147

the verse in the portion of Bereishis –

דעם פסוק אין פ' בראשית –

English translation 1148

"And Lemech said to his wives etc. wives of Lemech", (b)

"ויאמר למך לנשיו גו' נשי למך", (ב)

English translation 1149

the verse in our portion –

דעם פסוק בפרשתנו –

English translation 1150

"between Elokim", and (c)

"בין אלקים", און (ג)

English translation 1151

the verse in the portion of Vayeira –

דעם פסוק אין פ' וירא –

English translation 1152

"And Hashem rained etc. from Hashem from the heavens":

"וה' המטיר גו' מאת ה' מן השמים":

English translation 1153

Until the verse in the portion of Vayeira, Rashi has no necessity to say that "it is the way of Scriptures to speak thus". Therefore, he does not say it regarding "wives of Lemech",

ביז דעם פסוק אין פ' וירא האט רש"י ניט קיין הכרח צו זאגן אז "דרך המקראות לדבר כן". דעריבער זאגט ער עס ניט בא "נשי למך",

English translation 1154

and not regarding "between Elokim";

און ניט בא "בין אלקים";

English translation 1155

but when it comes to the portion of Vayeira, Rashi is compelled to explain thus,

בשעת עס קומט אבער אין פ' וירא איז רש"י מוכרח אזוי צו מפרש זיין,

English translation 1156

so he explains thus, and then he already says that this is also the interpretation of "wives of Lemech". And the explanation of this:

איז ער אזוי מפרש און דעמולט זאגט ער שוין אז אזוי איז אויך דער פירוש אין "נשי למך". והביאור בזה:

English translation 1157

The verse "And Lemech said to his wives, etc. 'Wives of Lemech'" is not necessarily [proof] that "it is the way of the verses to speak thus,"

אין פסוק "ויאמר למך לנשיו גו' נשי למך" איז קיין הכרח ניט אז "דרך המקראות לדבר כן",

English translation 1158

because regarding a five-year-old there is no difficulty why the verse relates that when speaking with his wives, Lemech said "wives of Lemech"

ווייל בא דעם בן חמש איז קיין קשיא ניט פארוואס דער פסוק דערציילט אז רעדנדיק מיט נשיו האט למך געזאגט "נשי למך"

English translation 1159

(not "my wives")

(ניט "נשיי")

English translation 1160

even though previously it states that the speech of Lemech

כאטש לפנ"ז שטייט אז דאס דיבורו של למך

English translation 1161

("And Lemech said to his wives") –

("ויאמר "מך לנשיו") –

English translation 1162

because Lemech wanted to effect something upon his wives, a matter in which they held opposite [to his view]

ווארום למך האט דאָך געוואלט עפעס פועל'ן אויף נשיו און א זאך וואס זיי האבן אין דעם געהאלטן קאפויער

English translation 1163

(as Rashi explains there),

(ווי רש"י איז דארטן מפרש),

English translation 1164

consequently he emphasized it more strongly by saying "wives of Lemech"

במילא האט ער דאס שטארקער מדגיש געווען דורך זאגן "נשי למך"

English translation 1165

(and not "my wives").

(און ניט "נשיי").

English translation 1166

Therefore, in addition to what the verse says "And Lemech said to his wives," it repeats the matter again that Lemech said to his wives "wives of Lemech,"

דעריבער איז נוסף לזה וואס דער פסוק זאגט "ויאמר למך לנשיו" חזר'ט איבער דער עסוק נאכאמאל אז למך האט געזאגט לנשיו "נשי למך",

English translation 1167

in order to emphasize the effort of Lemech to effect upon them the matter that he wanted.

בכדי צו מדגיש זיין די השתדלות פון למך'ן צו פועל'ן אויף זיי דעם ענין וואס ער האט געוואלט.

English translation 1168

And especially as one would say in cheder that Lemech was a "Lemech." And in addition he needed to effect upon his wives,

ובפרט ווי מ'פלעגט זאגן אין חדר אז למך איז געווען א "למך". און דערצו האט ער נאך געדארפט פועל'ן אויף נשיו,

English translation 1169

and effect upon them in a matter that they held opposite to what he wanted, etc. –

און פועל'ן אויף זיי אין אן ענין וואס זיי האבן געהאלטן קאפויער ווי ער האט געוואלט וכו' –

English translation 1170

it is therefore understandable what kind of effort Lemech needed to have in this. Therefore Lemech said to his wives "wives of Lemech"

איז דאך פארשטאנדיק וואס פאר א השתדלות למך האט דערביי געדארפט האבן. דעריבער האט למך געזאגט נשיו "נשי למך"

English translation 1171

(not "my wives"),

(ניט "נשיי"),

English translation 1172

and therefore he also said to them twice "hear my voice" and "give ear to my speech" –

און דערפאר האט ער זיי אויך געזאגט צוויי מאל "שמעו קולי" און "האזנה אמרתי" –

English translation 1173

and would that these two times Lemech,

והלואי אז די צוויי מאל זאל למך

English translation 1174

(being a "Lemech")

(זייענדיק אַ ""מך")

English translation 1175

would effect upon them...

אויף זיי פועל'ן...

English translation 1176

All this is said regarding a verse in connection with the speech of Lemech:

כל זה רעדט זיך וועגן א פסוק בקשר מיט דיבורו של למך:

English translation 1177

When it comes, however, to the verse in our portion where it says "between God"

ווען עס קומט אבער צום פסוק אין פרשתנו וואו עס שטייט "בין אלקים"

English translation 1178

(not "between Me")

(ניט "ביני")

English translation 1179

even though previously it says "And God said" –

כאטש אז פריער שטייט "ויאמר אלקים" –

English translation 1180

one cannot bring a proof that it must be thus because it is thus by Lemech,

קען מען ניט ברענגען קיין ראי' אז אזוי דארף שטיין ווייל אזוי שטייט בא למך'ן,

English translation 1181

because it is understood that one cannot bring a proof from the speech of Lemech,

ווארום ס'איז פארשטאנדיק אז מ'קען ניט ברענגען קיין ראי' פון דיבורו של למך,

English translation 1182

a flesh and blood [being],

א בשר ודם,

English translation 1183

to the speech of the Holy One, blessed be He:

צו דיבורו של הקב"ה:

English translation 1184

Lemech, being a flesh and blood [being],

למך. זייענדיק א בשר ודם,

English translation 1185

needed to have a great effort to effect upon his wives, etc.,

האט ער געדארפט האבן א השתדלות גדולה צו פועל'ן אויף נשיו כו',

English translation 1186

therefore he said "wives of Lemech"

האט ער געזאגט "נשי למך"

English translation 1187

(not "my wives")

(ניט "נשיי")

English translation 1188

even though previously it says "And Lemech said to his wives";

כאטש פריער שטייט "ויאמר למך לנשיו";

English translation 1189

but the Most High does not need to come to this.

אבער דער אויבערשטער דארף דאך דערצו ניט אנקומען.

English translation 1190

Consequently, the question

במילא ווערט די שאלה

English translation 1191

(of Rashi)

(פון רש"י)

English translation 1192

on that which is written here "between God":

אויף דעם וואס דא שטייט "בין אלקים":

English translation 1193

Since previously it says "And God said" –

היות אז פריער שטייט "ויאמר אלקים" –

English translation 1194

"should it not have written 'between Me,' etc." and not "between God"?

"הי' לו לכתוב ביני כו'" און ניט "בין אלקים"?

English translation 1195

[That which in Parshat Noach there is a repetition in the speech of the Holy One, blessed be He,

[דאס וואס אין ר"פ נח איז דא א כפל בדיבורו של הקב"ה,

English translation 1196

that the Most High said to Noach twice the command that he should take from the animals and fowl, etc. (above, section 32) –

וואס דער אויבערשטער האט געזאגט נח'ן צוויי מאל דעם ציווי אז ער זאל נעמען פון די בהמות ועופות כו' (כנ"ל סל"ב) –

English translation 1197

regarding a five-year-old studying Mikra there is no difficulty,

איז בא דעם חמש למקרא קיין קשיא ניט,

English translation 1198

because he learns a matter in Chumash with proper attention.

ווייל ער לערנט אן ענין אין חומש מיט שימת לב כדבעי.

English translation 1199

A Jew with a white beard thinks that his matter is to be innovative in Rambam,

א איד מיט א ווייסער באָרד טראכט אז זיין ענין איז צו מחדש זיין אין רמב"ם,

English translation 1200

consequently when he learns Chumash he learns it quickly because he learns Chumash with Rashi out of obligation! –

במילא ווען ער לערנט חומש לערנט עס אפ שנעל ווארום ער לערנט חומש מיט רש"י מצד קב"ע! –

English translation 1201

Thus it is written in Shulchan Aruch,

אזוי שטייט אין שו"ע,

English translation 1202

and there is a directive of our Nesi'im...

און ס'איז דא הוראת רבותינו נשיאינו...

English translation 1203

And consequently he does not pay proper attention to it;

ובמילא איז ער דערצו ניט משים לב כדבעי;

English translation 1204

but a five-year-old learns it with full attention. –

משא"כ א בן חמש לערנט עס מיט דער גאנצער שימת לב. –

English translation 1205

The five-year-old knows from the verses that the first command to Noach regarding the animals, etc., was at the time of the command regarding the building of the ark,

ווייסט דער בן חמש פון די פסוקים אז דער ערשטער ציווי צו נח'ן בנוגע די בהמות כו' איז געווען בשעת הציווי אויף בנין התיבה,

English translation 1206

but the second time the Most High told him before their entry into the ark,

משא"כ דער צווייטן מאל האט עס אים דער אויבערשטער געזאגט קודם כניסתן לתיבה,

English translation 1207

which was 120 years after the command regarding the building of the ark. And especially that for 120 years Noach was occupied with the building of the ark,

וואס דאס איז געווען 120 יאר לאחרי הציווי אויף בנין התיבה 149. ובפרט אז די 120 יאר איז נח געווען עסוק בבנין התיבה,

English translation 1208

and he needed to answer the questions that people asked him "What is this to you?",

און ער האט געדארפט ענטפערן אויף די שאלות וואס מ'האט ביי אים געפרעגט "מה זאת לך",

English translation 1209

and answer in a manner that he would effect upon them to do teshuvah. Consequently, there is no wonder in the simple meaning of the verse why the Most High repeated the command].

און ענטפערן אין אן אופן אז ער זאל אויף זיי פועל'ן צו תשובה טאן 149. במילא איז קיין וואונדער ניט אין פשוטו של מקרא פארוואס דער אויבערשטער האט איבערגע'חזר'ט דעם ציווי].

English translation 1210

And from that which in this verse it says "between God" and not "between Me," Rashi proves

און דערפון וואס אין דעם פסוק שטייט "בין אלקים" און ניט "ביני" איז רש"י מוכיח,

English translation 1211

that the verse thereby comes to teach that "when the attribute of judgment

אז דער פסוק קומט דערמיט לערנען אז "כשתבוא מדת הדין

English translation 1212

(to which 'God' refers)

(וואס אויף דעם גייט "אלקים")

English translation 1213

comes to prosecute against you, I see the sign and remember."

לקטרג עליכם אני רואה את האות ונזכר".

English translation 1214

Because, as discussed above,

ווארום כמדובר לעיל,

English translation 1215

since "Noach was worried, etc.,"

וויבאלד אז "הי' נח דואג כו'",

English translation 1216

the Most High needed to calm him,

האט אים דער אויבערשטער געדארפט בארואיקן,

English translation 1217

therefore the Most High emphasizes again and adds with greater strength to Noach that –

דעריבער איז דער אויבערשטער מדגיש נאכאמאל ומוסיף מיט מער שטארקייט צו נח'ן אז –

English translation 1218

"And the bow shall be in the cloud, and I will see it to remember the everlasting covenant between God and between every living soul,"

"והיתה הקשת בענן וראיתי' לזכור ברית עולם בין אלקים ובין כל נפש חי'",

English translation 1219

"between the attribute of judgment above and between you...

"בין מדת הדין של מעלה וביניכם..

English translation 1220

When the attribute of judgment comes to prosecute against you, I see the sign and remember."

כתשבוא מדת הדין לקטרג עליכם אני רואה את האות ונזכר".

English translation 1221

The aforementioned

האמור לעיל

English translation 1222

(Section 33)

(סעיף לג)

English translation 1223

is applicable to say regarding the verse in Parshat Bereishit "And Lemech said to his wives etc. Wives of Lemech",

איז שייך צו זאגן אין דעם פסוק בפ' בראשית "ויאמר למך לנשיו גו' נשי למך",

English translation 1224

and the aforementioned

און האמור

English translation 1225

(in Section 34)

(בסעיף לד)

English translation 1226

is applicable to say regarding the verse in our parshah "between Elokim";

איז שייך זאגן אין דעם פסוק בפרשתנו "בין אלקים";

English translation 1227

but when one comes to the verse "And Hashem rained etc. from Hashem from the heavens" in Parshat Vayeira –

בשעת מ'קומט אבער צום פסוק "וה' המטיר גו' מאת ה' מן השמים" אין פ' וירא –

English translation 1228

one has no simple explanation why it should say twice and the second time it should not say "from Him",

האט מען ניט קיין המברה בפשטות פארוואס עס זאל שטיין צוויי מאל און דעם צווייטן מאל זאל ניט שטיין "מאתו",

English translation 1229

Because there it is not about emphasizing an important matter twice

ווייל דארטן רעדט זיך ניט וועגן מדגיש זיין א דבר חשוב צוויי מאל

English translation 1230

(like the promise of the Supreme One to Noach regarding the covenant of the rainbow,

(ווי די הבטחה פון דעם אויבערשטן צו נח'ן וועגן דעם ברית הקשת,

English translation 1231

because "Noach was concerned"),

מצד וואס "הי' נח דואג"),

English translation 1232

or about wanting to effect a matter

אדער וועגן וועלן פועל'ן אן ענין

English translation 1233

(like by Lemech),

(ווי בא למך'ן),

English translation 1234

or about a command that is repeated after 120 years

אז־ער וועגן א ציווי וואס ווערט אויבערגע'חזר'ט נאך 120 יאר

English translation 1235

(like the command to bring from every animal etc. into the ark),

(ווי דער ציווי צו ארייננעמען מכל הבהמה כו' אין תיבה),

English translation 1236

rather here it is told as a narrative of events –

נאר דא ווערט עס דערציילט ווי א סיפור הדברים –

English translation 1237

"And Hashem rained etc. from Hashem from the heavens".

"וה' המטיר גו' מאת ה' ממן השמים".

English translation 1238

So this compels Rashi to explain,

איז דאס מכריזו רש"י'ן צו מפרש זיין,

English translation 1239

that what it says "And Hashem rained etc. from Hashem from the heavens" and not "from Him" is –

אז דאס וואס עס שטייט "וה' המטיר גו' מאת ה' מן השמים" און ניט "מאתו" איז –

English translation 1240

because "it is the way of Scriptures to speak thus".

ווייל "דרך המקראות לדבר כן".

English translation 1241

And since in that verse Rashi is compelled to explain thus,

און וויבאלד אז אין יענעם פסוק איז רש"י מוכרח אזוי צו מפרש זיין,

English translation 1242

Rashi there also explains that thus is the explanation of the verse "Wives of Lemech",

איז רש"י דארטן אויך מפרש אז אזוי איז דער פירוש אין דעם פסוק "נשי למך",

English translation 1243

"and He did not say 'my wives'",

"ולא אמר נשיי",

English translation 1244

that this is because "it is the way of Scriptures to speak thus":

אז דאס איז מצד דעם וואס "דרך המקראות לדבר כן":

English translation 1245

When one studied the verse "Wives of Lemech" in Parshat Bereishit,

בשעת מ'האט געלערנט דעם פסוק "נשי למך" אין פ' בראשית,

English translation 1246

and one had not yet studied the verse in Parshat Vayeira –

און מ'האט נאך ניט געלערנט דעם פסוק אין פ' וירא –

English translation 1247

there was no compulsion to explain that what the verse says "Wives of Lemech"

איז ניט געווען קיין הכרח צו מפרש זיין אז דאס וואס דער פסוק זאגט "נשי למך"

English translation 1248

(not "my wives")

(ניט "נשיי")

English translation 1249

is because of "it is the way of Scriptures to speak thus",

איז מצד "דרך המקראות לדבר כן",

English translation 1250

because there one had a simple rationale

ווייל דארטן האט מען א הסברה בפשטות

English translation 1251

(as above section 33);

(כנ"ל סל"ג);

English translation 1252

But when one comes to the verse "And Hashem rained etc. from Hashem from the heavens" in Parshat Vayeira and Rashi is compelled to explain that "it is the way of Scriptures to speak thus",

בשעת עס קומט אבער צום פסוק "וה' המטיר גו' מאת ה' מן השמים" בפ' וירא און רש"י איז מוכרח מפרש זיין אז "דרך המקראות לדבר כן",

English translation 1253

he likewise explains by "Wives of Lemech" –

איז ער אזוי אויך מפרש ביי "נשי למך" –

English translation 1254

because after all the aforementioned explanations why there it says "Wives of Lemech" and not "my wives",

ווייל לאחרי כל ההסברות הנ"ל פארוואס דארטן שטייט "נשי למך" און ניט "נשיי",

English translation 1255

the question still remains:

בלייבט נאך די שאלה:

English translation 1256

True, indeed, that Lemech said "Wives of Lemech"

אמת טאקע אז למך האט געזאגט "נשי למך"

English translation 1257

(in order to effect upon his wives),

(בכדי פועל'ן אויף נשיו),

English translation 1258

but why does the Torah need to write this?

פארוואס דארף דאס אבער די תורה שרייבן?

English translation 1259

Simply, in its place in Parshat Bereishit one can learn that since the Torah is the Torah of truth,

בפשטות על אתר אין פ' בראשית קען מען לערנען אז היות תורה איז תורת אמת,

English translation 1260

it tells as the truth is,

דערציילט זיי ווי דער אמת איז,

English translation 1261

that Lemech said "Wives of Lemech"

אז למך האט געזאגט "נשי למך"

English translation 1262

[in the Torah itself it is not possible to "copy" the words of Lemech and write "etc."...].

[אין תורה אליין איז ניט שייך "מעתיק" זיין דברי למן און שרייבן "וגו'"...].

English translation 1263

Consequently, when one learns the verse in Parshat Bereishit

במילא ווען מ'לערנט דעם פסוק אין פ' בראשית

English translation 1264

(before one comes to Parshat Vayeira),

(איידער מ'קומט צו פ' וירא),

English translation 1265

one can explain that Lemech said "Wives of Lemech" simply,

קען מען מפרש זיין אז למך האט געזאגט "נשי למך" בפשטות,

English translation 1266

because he wanted to effect upon his wives etc.

ווייל ער האט געוואלט פועל'ן אויף נשיו כו'.

English translation 1267

On the other hand:

לאידך גיסא:

English translation 1268

The Torah does not tell everything that Lemech said in his lifetime. Lemech lived many years,

תורה דערציילט ניט אלץ וואס למך האט געזאגט בחייו. למך האט געלעבט א סך יארן,

English translation 1269

he certainly said many things,

האט ער זיכער געזאגט א סך זאכן,

English translation 1270

nevertheless the Torah does not tell everything that he said,

אעפ"כ דערציילט ניט תורה אלץ וואס ער האט געזאגט,

English translation 1271

the Torah tells only the things that are relevant,

תורה דערציילט נאר די זאכן וואס זיינען נוגע,

English translation 1272

but the things that are not relevant and there is no compulsion to tell them,

אבער די זאכן וואס זיינען ניט נוגע און ס'איז ניט קיין הכרח זיי דערציילן,

English translation 1273

the Torah does not tell them. Consequently, the Torah did not need to tell that Lemech said

דערציילט זיי ניט תורה. במילא האט תורה ניט געדארפט דערציילן אז למך האט געזאגט

English translation 1274

(also)

(אויך)

English translation 1275

"Wives of Lemech".

"נשי למך".

English translation 1276

In Parshat Bereishit this is not such a difficulty

וואס בפ' בראשית איז דאס ניט אזא קשיא

English translation 1277

(as above),

(כנ"ל),

English translation 1278

but after when it comes in Parshat Vayeira and there Rashi has a compulsion

אבער לאחרי ווען עס קומט אין פ' וירא און דארטן האט רש"י א הכרח

English translation 1279

(from the verse there)

(פון דעם פסוק דארטן)

English translation 1280

to explain that "it is the way of Scriptures to speak thus" –

צו מפרש זיין אז "דרך המקראות לדבר כן" –

English translation 1281

he also explains that thus is the explanation in "Wives of Lemech" in Parshat Bereishit,

איז ער אויך מפרש אז אזוי איז דער פירוש אין "נשי למך" בפ' בראשית,

English translation 1282

and therefore there is no question why the Torah also tells the detail that Lemech said "Wives of Lemech",

און דערפאר איז קיין שאלה ניט פארוואס תורה דערציילט אויך דעם פרט אז למך האט געזאגט "נשי למך",

English translation 1283

because "it is the way of Scriptures to speak thus".

ווייל "דרך המקראות לדבר כן".

English translation 1284

And regarding this Rashi there also brings the proofs that "it is the way of Scriptures to speak thus" from David and Achashverosh.

ועד"ז ברענגט דארט רש"י אויך די ראיות אז "דרך המקראות לדבר כן" פון דוד און אחשורוש.

English translation 1285

And one may add to all this,

ויש להוסיף בכל זה,

English translation 1286

and give to you and may you become wiser.

ותן לכם ויחכם עוד 150.

English translation 1287

At this gathering there are those who could not come here during the month of Tishrei due to their involvement in spreading Judaism and spreading the wellsprings in their places;

בא דער התוועדות געפינען זיך אזוינע וועלכע האבן האבן ניט געקענט קומען אהער במשך חודש תשרי מצד זייער התעסקות אין הפצת היהדות והפצת המעינות במקומות שלהם;

English translation 1288

but since they wanted to participate in a gathering connected to the month of Tishrei, they came to the gathering of Parshat Noach,

אבער וויבאלד אז זיי האבן געוואלט זיך באטייליקן אין א התוועדות פארבונדן מיט חודש תשרי זיינען זיי געקומען צו דער התוועדות בפ' נח,

English translation 1289

which is the conclusion of the month of Tishrei.

וואס זי איז דער סיום פון חודש תשרי.

English translation 1290

Just as it is the custom to distribute mashkeh on Motzaei Simchat Torah,

אזוי ווי ס'איז דער מנהג צו טיילן משקה במוצאי שמחת תורה,

English translation 1291

which this year was on Motzaei Shabbat Bereishit,

וואס בשנה זו איז דאס געווען במוצאי שבת בראשית,

English translation 1292

and they were not there then –

און זיי זיינען דא דעמולט ניט געווען –

English translation 1293

they will be given mashkeh at the conclusion of this gathering.

וועט מען זיי געבן משקה בסיום התוועדות זו.

English translation 1294

That this is a matter of "great is the feast that brings close,"

וואס דאס איז אן ענין פון גדולה לגימה שמקרבת 151,

English translation 1295

accompanied also by the matter of words of Torah that were spoken,

באגלייט אויך מיטן ענין פון דברי תורה וואס מ'האט גערעדט,

English translation 1296

and the matter of prayer that will be through singing the melody "He will build the Beis HaMikdash, etc." That these are the three pillars,

און דער ענין התפלה וואס וועט זיין דורך זינגען דעם ניגון "שיבנה ביהמ"ק כו'". וואס דאס זיינען די דריי עמודים,

English translation 1297

Torah, service

תורה עבודה

English translation 1298

(prayer)

(תפלה)

English translation 1299

and acts of kindness,

וגמ"ח,

English translation 1300

upon which the world stands—

שעליהם העולם עומז־ 152,

English translation 1301

"small world," this is man,

"עולם קטן" זה האדם 153,

English translation 1302

and the large world in its simple sense. Likewise the gatherings that will be made—

און עולם גדול כפשוטו. אזוי אויך די כינוסים וועלכע מ'וועט מאכן –

English translation 1303

one should connect them with these two pillars—

זאל מען פארבינדן מיט די דו־יי עמודים –

English translation 1304

Torah,

תורה,

English translation 1305

prayer and charity.

תפלה און צדקה.

English translation 1306

And the drink is given to them as participation and in order to further add to their activities in their places—

און די משקה גיט מען זיי אלס השתתפות ובכדי נאכמער מוסיף זיין אין זייערע פעולות במקומות שלהם –

English translation 1307

in spreading Judaism in general and in spreading the wellsprings outward in particular,

בהפצת היהדות בכלל ובהפצת המעינות חוצה במיוחד,

English translation 1308

through which "the Master has come," the King Messiah,

וואס דורך דעם ווערט "אתי מר" דא מלכא משיחא 154,

English translation 1309

And in particular through that which one adds in all this with greater vigor and strength—

ובפרט דורך דעם וואס מ'איז נאך מוסיף בכל זה ביתר שאת וביתר עוז –

English translation 1310

addition in Torah and mitzvos in general and in spreading Judaism and spreading the wellsprings outward.

הוספה בתומ"צ בכלל און אין הפצת היהדות והפצת המעינות חוצה.

English translation 1311

That the matter

וואס דער ענין

English translation 1312

(of engaging in spreading the wellsprings outward in all places)

(פון התעסקות בהפצת המעינות חוצה בכל המקומות)

English translation 1313

is also connected with the explanation in the Zohar

איז אויך פארבונדן מיטן ביאור אין זהר

English translation 1314

(as follows, section 3).

(כדלקמן סמ"ה).

English translation 1315

To this:

לזל

English translation 1316

The explanation in the note on the Zohar:

דער ביאור אין דער הערה אויפן זהר:

English translation 1317

The father explains in the note that the matter of the "great mountains" to which Rabbi Chiya and Rabbi Yehuda arrived while walking on the road,

דער טאטע איז מבאר אין דער הערה אז דער ענין פון די "טורין רברבן" צו וועלכע ר' חייא ור' יהודה זיינען אנגעקומען גייענדיק בדרך,

English translation 1318

are the "kings of Tohu,

זיינען די "מלכים דתהו,

English translation 1319

who were in the aspect of coarseness and haughtiness like high mountains, etc.,"

שהיו בבחי' גסות וגבהות כמו הרים גבוהים כו'",

English translation 1320

specifically the kings of Zeir Anpin of Tohu. And Rabbi Chiya and Rabbi Yehuda correspond to Zeir Anpin of rectification of holiness,

די מלכים דו"ק דז"א דתהו. און ר' חייא ור' יהודה זיינען כנגד ז"א דתיקון דקדושה,

English translation 1321

"and opposite them and corresponding to them are the great mountains, the six extremities of Zeir Anpin of Tohu."

"ונגדם ולעומתם הם הטורין רברבן הו"ק דז"א דתהו".

English translation 1322

"And that they encountered there the bones of the people of the generation of the Flood,

"וזה שפגעו שם הגרמי ב"נ דדור המבול,

English translation 1323

who were also from the aspect of Tohu,

שהיו ג"כ מבחי' תהו,

English translation 1324

and were in the intensity of great gevuros and judgments

והיו בתוקף הגבורות והדינים גדולים מאד

English translation 1325

(like the mountains that were great),

(ע"ד כמו ההרים שהיו רברבן),

English translation 1326

this is 'bones,' meaning bones,

זהו גרמי דהיינו עצמות,

English translation 1327

this is that their bones were large,

זהו שעצמותיהם היו גדולים,

English translation 1328

a bone that is hard alludes to harsh judgment, etc.,

עצם שהוא קשה רומז על דין קשה כו',

English translation 1329

and these are the gevuros and judgments of Tohu, etc."

והיינו הגבורות והדינים דתהו כו'.

English translation 1330

"And this is that Rabbi Yehuda and Rabbi Chiya were astounded,

וזהו שתווהו ר"י ור"ח,

English translation 1331

because they saw bones that are from the aspect of Tohu,

מפני שראו עצמות שהם מבחי' תהו,

English translation 1332

therefore they were astounded,

לכן תווהו,

English translation 1333

'astounded' is from the word Tohu,

תווהו הוא מלשון תהו,

English translation 1334

and the letters of Tohu, etc.

ואותיות תהו כו'.

English translation 1335

And this is that they said that the generation of the Flood were not afraid of judgment,

וזהו שאמרו שדור המבול לא הוו מסחפי מדינא,

English translation 1336

because they themselves were in the aspect of very great judgments and gevuros,

יען הם עצמן בבחי' דינים וגבורות גדולים מאד,

English translation 1337

therefore they were not afraid of judgment,

לכן לא הוו מסתפי מדינא,

English translation 1338

and they do not desire the aspect of chassadim of rectification."

ואינם רוצים בבחי' חסדים דתיקון".

English translation 1339

The lesson from this for each and every one:

די הוראה דערפון פאר כאו"א:

English translation 1340

Every "I" can elevate regarding all matters of the world.

יעדער איך קען אויפטאן בנוגע לכל עניני העולם.

English translation 1341

So much so that even if there exist in the world undesirable matters,

ביז אז אפילו אויב אין עולם געפינען זיך ענינים בלתי רצויים,

English translation 1342

like the bones of the people of the generation of the Flood,

ווי די עצמות פון אנשי דור המבול,

English translation 1343

as explained in tractate Sanhedrin and in Rashi at the end of the portion of Noach,

כמבואר אין מסכת סנהדרין 155 ובפרש"י בסוף פ' נח 156,

English translation 1344

the greatness of the descent of the generation of the Flood,

דער גודל הירידה פון דעם דור המבול,

English translation 1345

so much so that they had a very strong force,

ביז אז זיי האבן גאר א שטארקן תוקף,

English translation 1346

as one sees from that after the entire destruction of the Flood that "He wiped out all existence that was upon the face of the earth,"

ווי מ'זעט עס דערפון וואס לאחרי דעם גאנצן חורבן פון מבול וואס "וימח את כל היקום אשר על פני האדמה" 157,

English translation 1347

nevertheless the bones of the people of the generation of the Flood remained in the world,

אעפ"כ זיינען איבערגעבליבן בעולם די עצמות פון די אנשי דור המבול,

English translation 1348

that a bone in general is a hard thing,

וואס אַן עצם בכלל איז א דבר קשה,

English translation 1349

alluding to harsh judgments,

המרמז לדינים קשים,

English translation 1350

and in particular a very large bone over which one walked three paces,

ובפרט אן עצם גדול ביותר אין וועלכן מ'איז געגאנגען ש' פסיעות,

English translation 1351

that this is all from their root in the aspect of Tohu,

וואס דאס איז אלץ מצד שרשם בבחי' תהו,

English translation 1352

which fell downward and became an undesirable matter with a very great force—

וואס נפלה למטה און עס איז געווארן אן ענין בלתי רצוי מיט א תוקף גדול ביותר –

English translation 1353

even in this an "I" can elevate!

איז אויך אין דעם קען א איך אויפטאן!

English translation 1354

First and foremost through that which he engages in the study of Torah in these matters concerning the people of the generation of the Flood,

לכל לראש דורך דעם וואס ער איז זיך עוסק בלימוד התורה בענינים אלו וועגן די אנשי דור המבול,

English translation 1355

concerning their force and great judgments and gevuros, etc.,

וועגן זייער תוקף ודינים וגבורות גדולים כו',

English translation 1356

as Rabbi Yehuda and Rabbi Chiya did,

ווי ר' יהודה ור' חייא האבן געטאן,

English translation 1357

that thereby

וואס דערמיט

English translation 1358

(through the study of Torah in a specific matter)

(ע"י לימוד התורה בענין מסויים)

English translation 1359

one elevates that matter in which one engages,

טוט מען אויף אין דעם ענין אין וועלכע מ'איז זיך עוסק,

English translation 1360

as our sages said, "Whoever engages in the Torah of etc., it is as if he offered etc."

כמאחז"ל 158 "כל העוסק בתורת כו' כאילו הקריב כו'".

English translation 1361

Thus there is also a particular lesson from this in the service of each and every one

אזוי איז אויך דא א הוראה פרטית מזה בעבודת כאו"א

English translation 1362

(in addition to the aforementioned lesson—

(נוסף להוראה הנ"ל –

English translation 1363

in connection with the study of Torah in these matters):

בקשר מיט לימוד התורה בענינים אלו):

English translation 1364

The great force of the bones of the people of the Flood whose root is from the six extremities of Zeir Anpin of Tohu—

דער תוקף גדול פון די עצמות אנשי המבול ששרשם מו"ק דז"א דתהו –

English translation 1365

is the matter of the force of the midos,

איז דער ענין פון תוקף המדות,

English translation 1366

in the language of the Zohar "great mountains."

בלשון הזהר "טורין רברבן".

English translation 1367

That the midos of Tohu are opposite and corresponding to the midos of rectification.

וואס די מדות דתהו זיינען לנגד ולעומת די מדות דתיקון.

English translation 1368

And in the language of our sages "hard as a cedar"—

ובלשון חז"ל 159 "קשה כארז" –

English translation 1369

the force of the midos of Tohu,

תוקף המדות דתהו,

English translation 1370

and "soft as a reed"—

און "רך כקנה" –

English translation 1371

the midos of rectification.

מדות דתיקון 160.

English translation 1372

And in this there is the lesson—

און אין דעם האט מען די הוראה –

English translation 1373

"A person should always be soft as a reed and not hard as a cedar,"

"לעולם יהא אדם רך כקנה ואל יהא קשה כארז" 159,

English translation 1374

a person's midos should be "soft as a reed,"

מדות האדם זאלן זיין "רך כקנה",

English translation 1375

midos of rectification,

מדות דתיקון,

English translation 1376

and not "hard as a cedar,"

און ניט "קשה כארז",

English translation 1377

the force of the midos of Tohu.

תוקף המדות דתהו.

English translation 1378

From the above:

ממ

English translation 1379

The above is only an explanation of how the matter of the people of the Flood is connected with the service of man and the study of Torah,

האמור לעיל איז נאר א ביאור ווי דער ענין פון די אנשי המבול איז פארבונדן מיט עבודת האדם ולימוד התורה,

English translation 1380

and why Rabbi Chiya and Rabbi Yehuda engaged in the study of Torah concerning the people of the generation of the Flood;

און פארוואס ר' חייא ור' יהודה האבן זיך עוסק געווען בלימוד התורה וועגן די אנשי הדור המבול;

English translation 1381

This is, however, not an explanation of the fact that they actually walked among the bones of the people of the generation of the Flood,

דאס איז אבער ניט קיין ביאור אין דעם וואס זיי זיינען געגאנגען בפועל זנווישן די עצמות פון די אנשי דור המבול,

English translation 1382

and there specifically they walked three hundred steps within one bone? That also in this there must be a matter and a lesson for each individual according to his understanding.

און דארטן גופא זיינען זיי געגאנגען ש' פסיעין אין איין עצם? וואס אויך אין דעם דארף זיין אן ענין און א הוראה לכאו"א.

English translation 1383

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 1384

It is known the teaching on the verse "The steps of a man are established by G-d, and He delights in his way",

ס'איז ידוע די תורה 161 עה"פ 162 "מה' מצעדי גבר כוננו ודרכו יחפץ",

English translation 1385

that every step of a Jew is connected with the Above. In every place in the world where a Jew arrives, there is a supernal intention,

אז יעדער' טראָט פון א אידן איז פארבונדן מיט דעם אויבערשטן. אין יעדן אָרט בעולם וואו א איד קומט אָן איז דא א כוונה עליונה,

English translation 1386

that he should fulfill there a commandment etc.

אז ער זאל דארטן מקיים זיין א מצוה וכו'.

English translation 1387

As is known the story that the Rebbe, my father-in-law, the Rebbe, told, that a spring of water waited thousands of years since the six days of creation until I should come there and make a blessing on the water of that spring and through this reveal there that "everything was created by His word",

כידוע דער סיפור וואס כ"ק מו"ח אדמו"ר האט דערציילט 163 אז א מעין מים האט געווארט טויזנטער יארן זינט ששת ימי בראשית ביז א איך זאל דארטן קומען און מאכן א ברכה אויף די מים פון דעם מעין און דורך דעם מגלה זיין דארטן אז "שהכל נהי' בדברו",

English translation 1388

and through this elevate the spring.

און דורך דעם מעלה זיין דעם מעין.

English translation 1389

Accordingly, it is also understood regarding this that the Tannaim were in this place where the bones of the people of the generation of the Flood were lying,

עד"ז איז אויך מובן בנוגע לזה וואס די תנאים זיינען געווען במקום זה וואו עס זיינען געלעגן די עצמות פון אנשי דור המבול,

English translation 1390

and they walked within one bone three hundred steps –

און זיינען געגאנגען אין איין עצם דריי הונדערט טריט –

English translation 1391

that "The steps of a man are established by G-d, and He delights in his way",

אז "מה' מצעדי גבר כוננו ודרכו יוזפץ",

English translation 1392

every step there was with a supernal intention in order that they should accomplish something there,

יעדער טראָט דאָרטן איז געווען מיט א כוונה עליונה בכדי זיי זאלן דארטן עפעס אויפטאן,

English translation 1393

and that the bones should contribute to their service.

און אז די עצמות זאל צוגעבן אין זייער עבודה.

English translation 1394

First and foremost –

לכל לראש –

English translation 1395

that through seeing the bones there should come to them the contemplation of "How great are Your works",

אז דורך זען די עצמות זאל בא זיי צוקומען אין דער התבוננות פון "מה רבו מעשיך" 164,

English translation 1396

that He created such large bones,

אז ער האט באשאפן אזוינע גרויסע עצמות,

English translation 1397

so much so that within one bone one walks three hundred steps.

בין אז אין איין עצם גייט מען ש' פסיעות.

English translation 1398

Additionally, the bones also serve as a matter that brings out the greatness of G-d –

דערצו דינען די עצמות אויך אלס אן ענין וואס ברענגט ארויס גדלות הא-ל –

English translation 1399

like "From the stone with which they wrestle, you know the strength of His might"

ע"ד "מאבנא דמתגושש בה אתם יודעין כח גבורתו" 165

English translation 1400

Notwithstanding what great bones the people of the Flood had,

ניט קוקנדיק אויף דעם וואס פאר א גרויסע עצמות די אנשי המבול האבן געהאט,

English translation 1401

so much so that within one bone one walked three hundred steps,

ביז אז אין איין עצם איז מען געגאנגען ש' פסיעות,

English translation 1402

which the magnitude in quantity indicates a greatness in quality,

וואס דער גודל בכמות ווייזט דאך אויף א גדלות באיכות,

English translation 1403

and as discussed, the root of the generation of the Flood is in Tohu,

וכמדובר אז שרש דור המבול איז אין תהו,

English translation 1404

which is even higher than Tikkun,

וואס איז נאך העכער פאר תיקון,

English translation 1405

and they had such intensity that even after the Flood their bones remained,

און בא זיי איז געווען אזא תוקף אז אפילו לאחרי המבול זיינען געבליבן עצמות שלהם,

English translation 1406

and furthermore:

און נאכמער:

English translation 1407

from Rashi in our portion it is understood that if:

פון פרש"י בפרשתנו 156 איז מובן אז אויב:

English translation 1408

If the generation of the Flood had unity,

באם דור המבול וואָלט געווען אחדות,

English translation 1409

they would have stood at a level like the generation of the Dispersion,

וואלטן זיי געשטאנען אין א דרגא ווי דער דור הפלגה,

English translation 1410

that "nothing will be withheld from them" to reach the heavens,

אז "לא יבצר מהם" צו דערגרייכן אין שמים,

English translation 1411

so much so that even the supernal names would have helped them

ביז אז אויך די שמות העליונים וואָלטן זיי געהאלפן

English translation 1412

(because they knew how to use the power of the supernal names etc.),

(ווייל זיי האבן געוואוסט ווי צו נוצן דעם כח דשמות העליונים כו'),

English translation 1413

as explained in Torah Ohr –

כמבואר בתורה אור 166 –

English translation 1414

Nevertheless,

אעפ"כ,

English translation 1415

notwithstanding the greatness and intensity of the generation of the Flood,

ניט קוקנדיק אויף דער גדלות ותוקף פון דעם דור המבול,

English translation 1416

the Almighty contended with them –

האט זיך דער אויבערשטער מיט זיי איינגעקערט –

English translation 1417

this brings out the greatness of the Victor,

ברענגט עס ארויס די גדלות פון דעם מנצח,

English translation 1418

of the Almighty.

פון דעם אויבערשטן.

English translation 1419

And as explained in the continuation of the Hilula, that specifically the opponent brings out the attribute of victory of the King,

וכמבואר אין המשך ההילולא 167 אז דוקא דער מנגד ברענגט ארויס די מדת הנצחון פון דעם מלך,

English translation 1420

which is the deepest matter in the King,

וואס דאס איז דער טיפסטער ענין אין דעם מלך,

English translation 1421

and therefore "for the sake of defeating the opponent, he squanders all the treasures of precious wealth gathered and collected over many years from generation to generation, which he never used for anything,

און דערפאר איז "בשביל ניצוח המנגד הרי מבזבז כל סגולות האוצרות דהון יקר הנאסף והנקבץ במשך כמה שנים מדור אחר דור ואשר מעולם לא השתמש מזה לשום דבר,

English translation 1422

and hidden and sealed from every eye".

וכמוס וחתום מעין כל רואה".

English translation 1423

From this we see two things: (a)

זעט מען דערפון צוויי זאכן: (א)

English translation 1424

The intensity of an opposing thing,

דער תוקף פון א דבר המנגד,

English translation 1425

to such an extent that in order to defeat it one must squander the most hidden treasures,

עד כדי כך אז בכדי אים צו מנצח זיין דארף מען מבזבז זיין די אוצרות הכי כמוסים,

English translation 1426

because with ordinary and revealed matters one cannot defeat it. (b)

ווייל מיט ענינים הרגילים והגלויים קען מען אים ניט מנצח זיין. (ב)

English translation 1427

That specifically the opponent brings out the attribute of victory and the squandering of the most hidden treasures etc.

אז דוקא דער מנגד ברענגט ארויס מדת הנצחון און דער בזבוז פון די אוצרות הכי כמוסים כו'.

English translation 1428

From this it is understood,

דערפון איז מובן,

English translation 1429

that when one sees the greatness of the opponent,

אז בשעת מ'זעט די גדלות פון דעם מנגד,

English translation 1430

the large bones of the people of the generation of the Flood,

די עצמות גדולות פון אנשי דור המבול,

English translation 1431

and that nevertheless the Almighty contended with them –

און אז אעפ"כ האט זיך דער אויבערשטער מיט זיי איינגעקערט –

English translation 1432

this brings out even more the greatness and the "most hidden treasures" of the Almighty

ברענגט עס נאכמער ארויס די גדלות און די "אוצרות הכי כמוסים" פון דעם אויבערשטן

English translation 1433

(the Victor).

(דער מנצח).

English translation 1434

The above

האמור לעיל

English translation 1435

(section M)

(סעיף מ)

English translation 1436

is regarding how the bones of the people of the generation of the Flood bring out greatness from the side of holiness,

איז אלץ ווי די עצמות אנשי דור המבול ברענגען ארויס גדלות פון צד הקדושה,

English translation 1437

but it does not speak about what is accomplished in the bones themselves.

אבער מ'רעדט ניט וואס עס ווערט אויפגעטאן אין די עצמות אליין.

English translation 1438

And it is understood that in order for there to be the perfection of "And the kingdom shall be the L-rd's" in the entire world,

ומובן אז בכדי עס זאל זיין די שלימות פון "והיתה לה' המלוכה" 168 בכל העולם כולו,

English translation 1439

that one should see openly in the entire world that there is no place devoid of Him –

אז מ'זאל זען בגלוי בכל העולם ווי לית אתר פנוי מיני' 169 –

English translation 1440

one must accomplish a refinement in the bones themselves

דארף מען אויפטאן א בירור אין די עצמות אליין

English translation 1441

(not only that they should bring out greatness from the side of holiness),

(ניט נאר אז זיי זאלן ארויסברענגען גדלות פון צד הקדושה),

English translation 1442

and not in a manner of suppression

און ניט באופן של דחי'

English translation 1443

(subjugation),

(אתכפיא),

English translation 1444

but to transform them themselves to holiness.

נאר זיי אליין מהפך זיין לקדושה.

English translation 1445

Why, as long as they do not transform it into holiness,

ווארום כל זמן מ'איז זיי ניט מהפך לקדושה,

English translation 1446

there remains an entity in the world that was opposed to G‑dliness,

בלייבט אן ענין אין וועלט וואס האט מנגד געווען צו אלקות,

English translation 1447

consequently it is not manifestly revealed throughout the world that there is no place devoid of Him.

במילא איז ניט קענטיק בגלוי בכל העולם ווי לית אתר פנוי מיני'.

English translation 1448

Therefore, the perfection of the elevation is specifically at the time when "intentional sins become as merits,"

וואס דערפאר איז שלימות העילוי דוקא בשעת "זדונות נעשות כזכיות" 170,

English translation 1449

when the intentional sins themselves are transformed into merits,

אז די זדונות אליין ווערן נהפך לזכיות,

English translation 1450

and not merely "as merits" but actual "merits."

און ניט נאר "כזכיות" נאר "זכיות" ממש.

English translation 1451

As our Sages, of blessed memory, said in Menachot: "The bedding that she spread for him in a forbidden manner, she spread for him in a permitted manner." This is seemingly an astonishing thing:

וכמאחז"ל אין מנחות 171 "מצעות שהציעה לו באיסור הציעה לו בהיתר". דלכאורה איז דאס א דבר פלא:

English translation 1452

Did he lack bedding,

צי דען האבן געפעלט מצעות,

English translation 1453

a pillow,

א קישן,

English translation 1454

a bed,

א געט,

English translation 1455

that he had to use specifically that which she spread for him in a forbidden manner?!

אז מ'האט געדארפט נוצן דוקא די שהציעה לו באיסור?!

English translation 1456

Rather, if a "pillow" remains that was not transformed into holiness,

נאר אויב עס בלייבט איבער א "קישן" וועלכע מ'האט ניט מהפך געווען לקדושה,

English translation 1457

there is a lack in the perfection of the revelation that there is no place devoid of Him,

פעלט אין דער שלימות פון גילוי דלית אתר פנוי מיני',

English translation 1458

therefore the perfection of the matter is specifically when one transforms the bedding that she spread for him in a forbidden manner, through their becoming the bedding that she spread for him in a permitted manner.

דעריבער איז שלימות הענין דוקא בשעת מ'איז מהפך די מצעות שהציעה לו באיסור דורך דעם וואס זיי ווערן די מצעות שהציעה לו בהיתר.

English translation 1459

And it is also emphasized regarding Yom HaKippurim:

וכמודגש אויך ביוהכ"פ:

English translation 1460

The Mishnah relates that on Yom HaKippurim they would tie "a tongue of scarlet

די משנה 172 דערציילט אז ביוהכ"פ פלעגט מען אנבינדן "לשון של זהורית

English translation 1461

(wool dyed red,

(צמר צבוע אדום 173,

English translation 1462

crimson worm)

תולעת שני 174)

English translation 1463

on the head of the scapegoat...

בראש שעיר המשתלח...

English translation 1464

and to the one that was slaughtered

ולנשחט

English translation 1465

(the goat for the L‑rd)

(דער שעיר לה')

English translation 1466

opposite the place of its slaughter,"

כנגד בית שחיטתו",

English translation 1467

"and when the goat reached the wilderness, the tongue would turn white."

"וכשהגיע 175 שעיר למדבר הי' הלשון מלבין".

English translation 1468

And it is seemingly not understood:

ולכאורה אינו מובן:

English translation 1469

All the services specific to Yom HaKippurim,

אלע עבודות המיוחדות ליוהכ"פ,

English translation 1470

which includes the services of the two goats,

וואס דאס איז כולל די עבודות שני השעירים,

English translation 1471

the Kohen performed specifically in white garments,

האט דער כהן געטאן בבגדי לבן דוקא 176,

English translation 1472

and explicitly not in garments of scarlet,

ובפירושו ניט בבגדי של שני,

English translation 1473

even scarlet of holiness,

אפילו שני דקדושה,

English translation 1474

in order not to arouse the accuser, etc. –

בכדי ניט מעורר זיין דעם מקטרג כו' –

English translation 1475

now why did they tie specifically a thread of scarlet on the goat for the L‑rd?!

היינט פארוואס האט מן אנגעבונדן אויף דעם שעיר לה' דוקא א חוט של שני?!

English translation 1476

Granted, that which they tied it on the scapegoat –

בשלמא וואס מ'האט עס אנגעבונדן אויפן שעיר המשתלח –

English translation 1477

it is because that goat is connected to the opposite of good,

איז עס ווייל דער שעיר איז פארבונדן מיט היפך הטוב,

English translation 1478

but why did they tie it also on the goat for the L‑rd?

אבער פארוואס האט מען עס אנגעבונדן אויך אויפן שעיר לה'?

English translation 1479

The explanation of this is

איז דער ביאור בזה

English translation 1480

(as above):

(כנ"ל):

English translation 1481

the perfection of the matter is specifically when one transforms also the matter of the thread of scarlet so that it becomes a thread of white,

שלימות הענין איז דוקא בשעת מ'איז מהפך אויך דעון ענין פון חוט של שני ער זאל ווערן א חוט של לבן,

English translation 1482

in the manner of intentional sins becoming as merits.

ע"ד זדונות נעשות כזכיות.

English translation 1483

And as is known the teaching of the Baal Shem Tov on the interpretation of "Turn away from evil and do good,"

וכיודע תורת הבעש"ט 177 בפירוש "סור מרע ועשה טוב" 178,

English translation 1484

not as the world interprets, that "turn away from evil" and "do good" are two separate things,

ניט כפירוש העולם אז "סור מרע" און "ועשה טוב" זיינען צוויי באזונדערע זאכן,

English translation 1485

rather it is one continuum:

נאר ס'איז איין המשך:

English translation 1486

"Turn away from evil and do good –

"סור מרע ועשה טוב –

English translation 1487

that one should make good from evil." The order is only,

שיעשה מרע טוב". דער סדר איז נאר,

English translation 1488

that one begins with the service of subjugation,

אז מ'הויבט אן פון עבודת אתכפיא,

English translation 1489

"turn away from evil,"

"סור מרע",

English translation 1490

and afterwards one comes to the service of transformation,

און דערנאך קומט מען צו עבודת אתהפכא,

English translation 1491

that from the evil one makes good.

אז פון דעם רע מאכט מען טוב.

English translation 1492

And this is the perfection of the matter that the Tannaim accomplished by walking among the bones of the people of the generation of the Flood

און אט דאס איז די שלימות הענין וואס די תנאים האבן אויפגעטאן מיט גיין צווישן די עצמות פון אנשי דור המבול

English translation 1493

(not only that it should come to the side of holiness,

(ניט נאר אז עס זאל צוקומען אין צד הקדושה,

English translation 1494

but also) –

נאר אויך) –

English translation 1495

to transform those bones of the other side into holiness.

מהפך זיין די עצמות דלעו"ז לקדושה.

English translation 1496

For this it is not sufficient that they remain in their place in the study hall and learn about the generation of the Flood,

וואס דערצו איז ניט גענוג אז זיי זאלן בלייבן במקומם אין ביהמ"ד און לערנען וועגן דעם דור המבול,

English translation 1497

because then they cannot refine and transform the bones themselves as they are in their place,

ווייל דעמולט קען מען ניט מברר ומהפך זיין די עצמות אליין ווי זיי געפינען זיך במקומם,

English translation 1498

rather in order to refine and transform them they had to go physically

נאר בכדי זיי צו מברר ומהפך זיין האבן זיי געדארפט גיין בגשמיות

English translation 1499

(step with their feet)

(טרעטן מיט זייערע פיס)

English translation 1500

among the bones,

צווישן די עצמות,

English translation 1501

even to go into one bone a number of steps.

ביז גיין אין איין עצם ש' פסיעות.

English translation 1502

In the manner of the above,

ע"ד הנ"ל,

English translation 1503

that transformation is specifically when one takes the "bedding that she spread for him in a forbidden manner" and from it becomes "bedding that she spread for him in a permitted manner,"

אז אתהפכא איז דוקא בשעת מ'נעמט די "מצעות שהציעה לו באיסור" און דערפון ווערן "מצעות שהציעה לו בהיתר",

English translation 1504

specifically from a thread of scarlet becomes a thread of white.

דוקא פון חוט של שני ווערט א חוט של לבן.

English translation 1505

In the manner of what was discussed earlier, that the spring had waited since the six days of creation so that an I should come and reveal that "everything exists by His word."

ע"ד ווי גערעדט פריער אז דער מעין האט געווארט זינט ששת ימי בראשית בכדי אז א איך זאל אהינצו קומען און מגלה זיין אז "שהכל נהי' בדברו".

English translation 1506

Where is it stated in the revealed

וואו שטייט עס אין נגלה

English translation 1507

(that through actual walking in a specific place one can accomplish)?

(אז דורך הליכה בפועל במקום מסויים קען מען אויפטאן)?

English translation 1508

It is stated explicitly regarding Abraham our father:

שטייט עס בפירוש בנוגע צו אברהם אבינו:

English translation 1509

Through "Arise, walk through the land, to its length and to its breadth"

דורך "קום התהלך בארץ לארכה ולרחבה"

English translation 1510

(which the Almighty said to him)

(וואס דער אויבערשטער האט אים געזאגט 179)

English translation 1511

he acquired the place of his walking

האט ער קונה געווען מקום הילוכו 180

English translation 1512

(and known is the discussion regarding this, what kind of acquisition this was and what he acquired through it).

(וידוע די שקו"ט בזה 181 וואס פאר א קנין דאס איז געווען און וואס ער האט דערמיט קונה געווען).

English translation 1513

Similarly regarding the walking of Rabbi Chiya and Rabbi Yehuda in the place of the bones of the people of the generation of the Flood,

עד"ז אויך בנוגע צו דער הליכה פון ר' חייא ור' יהודה במקום עצמות של אנשי דור המבול,

English translation 1514

that through this they "acquired" the bones from the kelipah –

אז דורך דעם האבן זיי "קונה" געווען די עצמות פון קליפה –

English translation 1515

for holiness.

לקדושה.

English translation 1516

The elevation in the clarification and transformation of the essences of the generation of the people of the flood from impurity to holiness is not only in this, that through this one reveals the "there is no place empty of Him" also in the matter and in this place,

דער עילוי אין בירור והפיכה פון די עצמות פון דור אנשי המבול מקליפה לקדושה איז ניט נאר בזה וואס דורך דעם איז מען מגלה דעם לית אתר פנוי מיני' אויך בענין ובמקום זה,

English translation 1517

but through this there comes an additional elevation, higher still,

נאר דורך דעם קומט צו נאך אן עילוי נעלה יותר,

English translation 1518

which one would not have had without this,

וועלכן מ'וואלט ניט געהאט באם דעם,

English translation 1519

including the generation of the flood –

כולל דעם דור המבול –

English translation 1520

because the Patriarchs were already a preparation for the Giving of the Torah,

ווייל די אבות זיינען שוין געווען א הכנה צון מ"ת,

English translation 1521

and also Noah is connected specifically with the virtue of the Jewish people,

און אויך נח איז פארבונדן מיט דער מעלה פון אידן דוקא,

English translation 1522

therefore it is said "And God remembered Noah etc." in the verses of remembrance on Rosh Hashanah,

וואס דערפאר זאגט מען "ויזכור אלקים את נח גו'" אין די פסוקי זכרונות בר"ה,

English translation 1523

because the "and He remembered" was "from the aspect of the inner and essential love...

ווייל דער "ויזכור" איז געווען "מצד האהבה פנימית והעצמית...

English translation 1524

from the aspect of the essential virtue of the souls of Israel",

מצד עצם מעלת נש"י" 187,

English translation 1525

consequently Noah is also connected with the Giving of the Torah –

במילא איז נח אויך פארבונדן מיט מ"ת –

English translation 1526

consequently it turns out that the main matter of being nourished by the kindness of the Holy One, blessed be He, before the Giving of the Torah itself is in the ten generations from Adam to Noah.

במילא קומט אויס אז עיקר הענין פון ניזונין בחסדו של הקב"ה פאר מ"ת גופא איז אין די עשרה דורות מאדם ועד נח.

English translation 1527

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 1528

The Mishnah says in Avot:

די משנה זאגט אין אבות 188:

English translation 1529

"Ten generations from Adam to Noah, to make known how long-suffering He is, for all the generations were provoking Him to anger until He brought upon them the waters of the flood."

"עשרה דורות מאדם ועד נח להודיע כמה ארך אפים לפניו שכל הדורות היו מכעיסין ובאין עד שהביא עליהם את מי המבול".

English translation 1530

And according to the above it is understood, since the ten generations

וע"פ הנ"ל איז מובן וויבאלד די עשרה דורות

English translation 1531

(especially)

(במיוחד)

English translation 1532

were nourished by the kindness of the Holy One, blessed be He,

היו ניזונין בחסדו של הקב"ה,

English translation 1533

the kindness of Tohu which is above the order of the chain of descent,

חסד דתהו שלמעלה מסדר השתלשלות,

English translation 1534

which is drawn down also to one who is not worthy –

וואס ווערט נמשך אויך למי שאינו ראוי –

English translation 1535

the existence of the ten generations could be, even though "they were provoking Him to anger".

האט געקענט זיין דער קיום פון די עשרה דורות כאטש "היו מכעיסין ובאין".

English translation 1536

But this itself is entirely not understood:

אבער דאס גופא איז אינגאנצן ניט מובן:

English translation 1537

How do these two things accord?

ווי שטימען די ביידע זאכן:

English translation 1538

On one side, the ten generations

פון איין זייט זיינען די עשרה דורות

English translation 1539

(especially)

(במיוחד)

English translation 1540

are connected with the most exalted level –

פארבונדן מיט א דרגא הכי נעלה –

English translation 1541

the kindness of the Holy One, blessed be He,

חסדו של הקב"ה,

English translation 1542

the kindness of Tohu

חסד דתהו

English translation 1543

(greatness),

(גדולה),

English translation 1544

which is above measure and limitation;

שלמעלה ממדידה והגבלה;

English translation 1545

and together with this they are on the lowest level –

וביחד עם זה זיינען זיי בדרגא נמוכה ביותר –

English translation 1546

"they were provoking Him to anger"?!

"היו מכעיסין ובאין"?!

English translation 1547

Also one must understand:

אויך דארף מען פארשטיין:

English translation 1548

The Torah does not speak even in disparagement of an animal,

תורה רעדט ניט אפילו בגנותה של בהמה,

English translation 1549

so how does it come that a Mishnah should speak in disparagement of human beings,

איז ווי קומט עס א משנה זאל רעדן בגנותן של בני אדם,

English translation 1550

and moreover in disparagement of ten generations?!

און נאך בגנותן של עשרה דורות?!

English translation 1551

It is understood from this itself that which is written in the Torah,

איז פארשטאנדיק דערפון גופא וואס דאס שטייט אין תורה,

English translation 1552

that this is not a matter of disparagement.

אז דאס איז ניט קיין ענין של גנות.

English translation 1553

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 1554

It is precisely this that proves it:

היא הנותנת:

English translation 1555

Whatever is highest, most high, falls lowest, more low

כל הגבוה גבוה ביותר נופל למטה מטה יותר

English translation 1556

(as above),

(כנ"ל),

English translation 1557

this itself, that the ten generations until the flood received their influence from the aspect of the kindness of Tohu

דאס גופא וואס די עשרה דורות עד המבול האבן באקומען זייער השפעה פון בחי' חסד דתהו

English translation 1558

(higher, more high),

(למעלה מעלה יותר),

English translation 1559

at the time it came to them it became a descent and fall –

איז בשעת בא זיי איז געווארן א ירידה ונפילה –

English translation 1560

that is the lowest, most low –

איז דאס דלמטה מטה ביותר –

English translation 1561

"they were provoking Him to anger until He brought upon them the waters of the flood",

"היו מכעיסין ובאין עד שהביא עליהם את מי המבול",

English translation 1562

"it consumed everything",

"בלה את הכל",

English translation 1563

in order to purify the world from "they were provoking Him to anger".

בכדי מטהר זיין העולם פון "מכעיסין ובאין".

English translation 1564

But on the other hand:

אבער לאידך:

English translation 1565

The intention of the flood is in order "to purify the land",

די כוונה פון דעם מבול איז בכדי "לטהר את הארץ",

English translation 1566

and to clarify and return and elevate the ten generations back to their root and source in Tohu.

און מברר ומחזיר זיין ומעלה זיין די עשרה דורות צוריק לשרשם ומקורם בתהו.

English translation 1567

And based on this one will understand why the Torah

ועפ"ז וועט מען פארשטיין פארוואס תורה

English translation 1568

(the Mishnah in Avot)

(די משנה אין אבות)

English translation 1569

writes about this

שרייבט וועגן דעם

English translation 1570

(even though it is seemingly a disparagement),

(אע"פ וואס ס'איז לכאורה א גנות),

English translation 1571

for from this itself it is understood that it is not a disparagement:

שמזה גופא מובן אז ס'איז ניט קיין גנות:

English translation 1572

It has already been spoken many times regarding "Jacob and Esau mentioned in the portion" that as Esau is written in the Torah

שוין גערעדט כמ"פ 189 בנוגע צו "יעקב ועשו האמורים בפרשה" 190 אז ווי עשו שטייט אין תורה

English translation 1573

(in the portion)

(בפרשה)

English translation 1574

he is not the opposite of the good,

איז ער ניט היפך הטוב,

English translation 1575

but a part of the Torah,

נאר א חלק פון תורה,

English translation 1576

with the entire holiness of the Torah,

מיט דער גאנצער קדושה פון תורה,

English translation 1577

and on the contrary:

ואדרבה:

English translation 1578

Through Esau a portion in the Torah comes about. In a different style:

דורך עשו'ן קומט צו א פרשה בתורה. בסגנון אחר:

English translation 1579

That as Esau is written in the Torah he is Esau of holiness –

אז ווי עשו שטייט אין תורה איז ער עשו דקדושה –

English translation 1580

as he is from the aspect of his root in Tohu.

ווי ער איז מצד שרשו בתהו.

English translation 1581

For every matter that is written in the Torah, the Most High Himself said it. As the father writes that "everything that is stated in the Written Torah and in the Oral Torah, both in Halachah and in Aggadah etc., and likewise the Halachah that they said afterwards is a fabrication –

ווארום יעדן ענין וואס שטייט אין תורה האט דער אויבערשטער אליין געזאגט. ווי דער טאטע שרייבט 191 אז "כל מה שנאמר בתושב"כ ובתושבע"פ הן בהלכה והן באגדה כו' וכן ההלכה שעלי' אמרו אח"כ שבדותא היא –

English translation 1582

as the Gemara says regarding Rav Ashi that 'that of Rav Ashi is a fabrication' –

ווי די גמרא 192 זאגט בנוגע רב אשי אז "הא דרב אשי בדותא היא" –

English translation 1583

all of them truly God said etc.,

כולם ממש אמר ה' כו',

English translation 1584

and God Himself said the Halachah and He Himself said that it is a fabrication etc."

וה' עצמו אמר ההלכה והוא עצמו אמר שבדותא היא כו'".

English translation 1585

That is, that also the undesirable matters that are written in the Torah,

ד.ה. אז אויך די ענינים בלתי רצויים וואס שטייען אין תורה,

English translation 1586

the Most High said them. And therefore, as these matters are written in the Torah, they are not undesirable things,

האט דער אויבערשטער געזאגט. און דעריבער ווי די ענינים שטייען אין תורה זיינען זיי ניט קיין דברים בלתי רצויים,

English translation 1587

but a part of the Torah that the Holy One, blessed be He, said.

נאר א חלק פון תורה שאמר הקב"ה.

English translation 1588

That is, as the matter is in its root and source in holiness.

ד. ה. ווי דער ענין שטייט בשרשו ומקורו בקדושה.

English translation 1589

And through that which one learns about this matter in the Torah, one draws down the source and root of this matter as it is in holiness,

און דורך דעם וואס מ'לערנט וועגן דעם ענין אין חורה איז מען ממשיך מקורו ושרשו פון דעם ענין ווי ער איז בקדושה,

English translation 1590

in Tohu and the like.

אין תהו וכיו"ב.

English translation 1591

Regarding this it is understood in the Mishnah about the ten generations from Adam to Noah that "they were provoking Him to anger until He brought upon them the flood":

עד"ז איז מובן אין דער משנה וועגן די עשרה דורות מאדם ועד נח אז "היו מכעיסין ובאין עד שהביא עליהן את המבול":

English translation 1592

As the matter is written in the Torah, this is not an undesirable matter,

ווי דער ענין שטייט אין תורה איז דאס ניט קיין ענין בלתי רצוי,

English translation 1593

but a part of the Torah that the Holy One, blessed be He, said,

נאר א חלק פון תורה שאמר הקב"ה,

English translation 1594

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 1595

As it is written in the Torah, it becomes elevated to such an extent that it becomes a part of a Mishnah,

ווי דאס שטייט אין תורה ווערט עס נתעלה עד כדי כך אז דאס ווערט א חלק פון א משנה,

English translation 1596

and in the Mishnah itself –

און אין משנה גופא –

English translation 1597

a part of "matters of piety".

א חלק פון "מילי דחסידותא" 193.

English translation 1598

And through the fact that one learns about this matter in Torah, one returns the ten generations to their root and source in the world of Tohu

און דורך דעם וואס מ'לערנט וועגן דעם ענין אין תורה איז מען מחזיר די עשרה דורות לשרשם ומקורם בעולם התהו

English translation 1599

(which were nourished by the kindness of the Holy One, blessed be He,

(שהיו ניזונין בחסדו של הקב"ה,

English translation 1600

the kindness of Tohu),

חסד דתהו),

English translation 1601

which then becomes a very great elevation,

וואס דעמולט ווערט אן עלי' נעלית ביותר,

English translation 1602

because Tohu is higher than Tikkun.

ווייל תהו איז העכער פאר תיקון.

English translation 1603

And in the letters of Kabbalah:

ובאותיות הקבלה:

English translation 1604

Through the refinement of the name BaN by means of the name MaH,

דורך דעם בירור פון שם ב"ן ע"י שם מ"ה,

English translation 1605

since BaN is below MaH,

וואס ב"ן איז למטה פון מ"ה,

English translation 1606

BaN ascends into SaG

איז ב"ן עולה אין ס"ג

English translation 1607

(in the world of Tohu)

(בעולם התהו)

English translation 1608

which is higher than MaH

וואס איז העכער פאר מ"ה

English translation 1609

(of Tikkun)

(דתיקון)

English translation 1610

. Through this matter of the SaG letters and the coarseness of the kelipah, one arrives at SaG and the coarseness of holiness in the world of Tohu

194. דורך דעם ענין פון ס"ג אותיות גס* 194 דקליפה קומט מען צו ס"ג וגס דקדושה אין עולם התהו

English translation 1611

(higher than MaH).

(העכער פאר מ"ה).

English translation 1612

Similar to the matter of "A female shall surround a man" etc.

בדוגמת הענין פון "נקבה תסובב גבר" 195 לע"ל.

English translation 1613

For from the aspect of this elevation of the world of Tohu, one wishes that the abundant lights of Tohu should be revealed and drawn down

וואס מצד דעם עילוי דעולם התהו ווינטשט מען זיך אז עס זאלן נתגלה ונמשך ווערן די אורות מרובים דתהו

English translation 1614

(which are more than the limited lights of Tikkun),

(וואס זיינען מער ווי די אורות מועטין דתיקון),

English translation 1615

the matter of "hard as cedar",

דער ענין פון "קשה כארז",

English translation 1616

only one wants that the abundant lights of Tohu should be drawn down into the abundant vessels of Tikkun,

נאר מ'וויל אז די אורות מרובים דתהו זאלן נמשך ווערן אין די כלים מרובים דתיקון,

English translation 1617

"soft as a reed".

"רך כקנה".

English translation 1618

That is, one should have the "hard as cedar" within the "soft as a reed".

ד.ה. מ'זאל האבן דעם "קשה כארז" אין דעם "רך כקנה" 196.

English translation 1619

That is:

דאס הייסט:

English translation 1620

Specifically through the ten generations from Adam until Noah,

דוקא דורך די עשרה דורות מאדן ועד נח,

English translation 1621

including the generation of the Flood,

כולל דור המבול,

English translation 1622

who "kept provoking and coming",

וואס "היו מכעיסין ובאין",

English translation 1623

the coarseness of kelipah,

גס דקליפה,

English translation 1624

the intensity of the gevurot and judgments –

תוקף הגבורות והדינים –

English translation 1625

when one refines them and transforms them and returns them to their root and source in Tohu,

איז בשעת מ'איז זיי מברר ומהפך און מחזיר לשרשם ומקורם בתהו,

English translation 1626

the abundant lights of Tohu are drawn down,

ווערן נמשך די אורות מרובים דתהו,

English translation 1627

the kindness of the Holy One, blessed be He,

חסדו של הקב"ה,

English translation 1628

the kindness of Tohu

חסד דתהו

English translation 1629

(greatness)

(גדולה)

English translation 1630

into the vessels of Tikkun

אין די כלים דתיקון

English translation 1631

("soft as a reed").

("רך כקנה").

English translation 1632

Specifically through the Flood which "consumed everything",

דוקא דורך דעם מבול וואס איז "בלה את הכל",

English translation 1633

the purification and refinement and transformation of the generation of the Flood is effected,

ווערט די טהרה ובירור והפיכה פון דעם דור המבול,

English translation 1634

who then stand at the most elevated level in the world of Tohu

וואס דעמולט שטייען זיי בדרגא הכי נעלה אין עולם התהו

English translation 1635

(as this is drawn down into the vessels of Tikkun).

(ווי דאס ווערט נמשך אין כלים דתיקון).

English translation 1636

Therefore it is said that the generation of the Flood "have no portion in the World to Come" as a virtue,

וואס דערפאר זאגט מען אז דער דור המבול "אין להם חלק לעוה"ב" למעליותא,

English translation 1637

as explained in the words of our Rabbis, of blessed memory, "The generation of the wilderness have no portion in the World to Come."

ע"ד המבואר 197 במרז"ל 198 "דור המדבר אין להם חלק לעוה"ב".

English translation 1638

And likewise is the matter that Rabbi Chiya and Rabbi Yehudah opened up in the bones of the people of the generation of the Flood –

ועד"ז איז אויך דער ענין וואס ר' חייא ור' יהודה האבן אויפגעטאן אין די עצמות פון אנשי דור המבול –

English translation 1639

the refinement and transformation of the bones from kelipah to holiness,

דער בירור והפיכה פון די עצמות מקליפה לקדושה,

English translation 1640

until they returned the bones as they are in their root in Tohu,

ביז אז זיי האבן מחזיר געווען די עצמות ווי זיי זיינען בשרשם בתהו,

English translation 1641

higher than Tikkun.

העכער פאר תיקון.

English translation 1642

The lesson from this:

די הוראה דערפון:

English translation 1643

When a Jew goes out into the world and sees there a wildness. And not that he sees it somewhere in a remote corner,

בשעת א איד גייט ארויס אין וועלט און זעט דארט א ווילדקייט. און ניט ער זעט עס ערגעץ אין א פינה נדחת,

English translation 1644

rather he takes steps in the matter itself –

נאר ער גייט ש' פסיעות אין דער זאך אליין –

English translation 1645

he must know that he has nothing to fear,

דארף ער וויסן זיין אז ער האט ניט וואס צו מורא האבן,

English translation 1646

because "the steps of a man are established by God, and He delights in his way",

ווייל "מה' מצעדי גבר כוננו ודרכו יחפץ",

English translation 1647

every step that he takes is from the One above.

יעדער טראָט וואס ער נעמט איז פון דעם אויבערשטן.

English translation 1648

Consequently he has nothing to fear from it,

במילא האט ער דערפון ניט וואס צו מורא האבן,

English translation 1649

and on the contrary:

ואדרבה:

English translation 1650

He must utilize it so that it should add to him in the contemplation of "How great are Your works". Until this brings out the greatness of God, that He is victorious over the wild things.

ער דארף עס אויסנוצן בכדי דאס זאל אים צוגעבן אין דער התבוננות פון "מה רבו מעשיך". ביז אז דאס ברענגט ארויס גדלות הא-ל וואס ער איז מנצח איבער די ווילדע זאכן.

English translation 1651

And the intention is,

און די כוונה איז,

English translation 1652

that he should learn Torah and fulfill commandments in that place,

אז ער זאל אין דעם מקום לערנען תורה ומקיים זיין מצוות,

English translation 1653

and through this accomplish the refinement of the place.

און דורך דעם אויפטאן דעם בירור המקום.

English translation 1654

Until he effects that the wildness itself,

ביז ער פועל'ט אז די ווילדקייט אליין,

English translation 1655

the "bones",

די "עצמות",

English translation 1656

should be transformed into holiness and perceive the truth.

זאל נהפך ווערן לקדושה און איינזען דעם אמת.

English translation 1657

And since he goes there with the power of the Holy One, blessed be He,

און וויבאלד אז ער גייט דארטן בכח של הקב"ה,

English translation 1658

he certainly has the power to accomplish this.

האט ער זיכער כח דאס אויפטאן.

English translation 1659

And may it be His will that there should be the matter of "Noach" meaning "rest for the upper ones, rest for the lower ones":

ויה"ר אז עס זאל זיין דער ענין פון "נח" על שם "נייחא לעליונים נייחא לתחתונים" 199:

English translation 1660

Through the service of Jews in the lower realms, there is rest in the upper realms –

דורך דער עבודה פון אידן בתחתונים ווערט נייחא בעליונים –

English translation 1661

satisfaction and delight of the Creator. And from rest for the upper ones, there is rest for the lower ones –

נחת רוח ותענוג הבורא. און פון נייחא לעליונים ווערט נייחא בתחתונים –

English translation 1662

the delight of the Creator becomes the delight of the created being.

תענוג בורא ווערט תענוג נברא.

English translation 1663

And from this one arrives at Parshat Lech Lecha

און דערפון קומט מען צו פ' לך לך

English translation 1664

(as one begins reading at Minchah),

(ווי מ'הויבט אן לייענען צו מנחה),

English translation 1665

that one goes in a journey

אז מ'גייט בהליכה

English translation 1666

("Lech")

("לך")

English translation 1667

out of the inner exile and out of the external and general exile,

ארויס פון גלות הפנימי און פון גלות החיצוני והכללי,

English translation 1668

and one goes into the Holy Land,

און מ'גייט אין ארץ הקודש,

English translation 1669

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1670

And those who are physically already now in the Land of Israel

און די וואס געפינען זיך בגשמיות שוין איצטער אין ארץ ישראל

English translation 1671

(for them going ("Lech") there literally is not applicable) –

(איז בא זיי ניט שייך גיין ("לך") דארטן כפשוטו) –

English translation 1672

but in the future redemption a perfection will come –

איז אבער בגאולה העתידיה וועט צוקומען א שלימות –

English translation 1673

in spirituality,

ברוחניות,

English translation 1674

and from this it also descends in physicality –

און דערפון קומט עס אויך אראפ בגשמיות –

English translation 1675

in the Land of Israel through the fact that there will be all its inhabitants upon it,

אין ארץ ישראל דורך דעם וואס עס וועט זיין כל יושבי' עלי' 200,

English translation 1676

consequently, for the inhabitants of the Land of Israel as well, "going" is applicable in the content of the matter to the Land of Israel as it will be in its perfection in the true and complete redemption through our righteous Mashiach,

במילא איז אויך בא די יושבי ארץ ישראל שייך "הליכה" בתוכן הענין צו ארץ ישראל ווי זי וועט זיין בשלימותה בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1677

may he come and redeem us and lead us upright to our land,

יבוא ויגאלנו ויוליכנו קוממיות לארצנו,

English translation 1678

And there will be the perfection of the people,

און מ'האט שלימות העם,

English translation 1679

"with our young and with our elders etc. with our sons and with our daughters",

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 201,

English translation 1680

together with the perfection of the Torah,

צוזאמען מיט שלימות התורה,

English translation 1681

together with the perfection of the land,

צוזאמען מיט שלימות הארץ,

English translation 1682

and added to this –

ונוסף לזה –

English translation 1683

"God your Lord will expand your border",

"ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 202,

English translation 1684

And the nations bring Jews into the Land of Israel just as Jews brought

און די גוים ברענגען אידן אין ארץ ישראל ווי אידן האבן געבראכט

English translation 1685

(in the time of the Temple)

(בזמן הבית)

English translation 1686

a "meal-offering in a pure vessel",

א "מנחה בכלי טהור" 203,

English translation 1687

And speedily, in our very days,

ובמהרה בימינו ממש,

English translation 1688

in the language of the Rambam –

בלשון הרמב"ם –

English translation 1689

"immediately they are redeemed",

"מיד הן נגאלין",

English translation 1690

and out of joy and goodness of heart.

ומתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 1691

He instructed the holy Rebbe Shlita to sing "Yehi ratzon etc. that the Beis HaMikdash be built speedily in our days and give us our portion in Your Torah".

צוה להש"צ שי' לנגן "יה"ר כו' שיבנה ביהמ"ק ב"ב ותן חלקנו בתורתך".

English translation 1692

Afterwards he began to sing "Nyet nyet nikavo".

אח"כ התחיל לנגן "ניעט ניעט ניקאווא".

English translation 1693

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1694

Those who need to make a final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1695

will presumably make a final blessing,

וועלן מסתמא מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1696

and afterwards they will distribute the jugs of wine

און דערנאך וועט מען טיילן די קנקני יין

English translation 1697

(liquor).

(שרף).

English translation 1698

His Holy Honor our Master our Teacher and our Rebbe Shlita distributed bottles of beverage for the gatherings in the four lands in the Holy Land,

כ"ק אדמו"ר שליט"א חילק בקבוקי משקה עבור הכינוסים בה"ד' ארצות" בארה"ק,

English translation 1699

and to the emissaries Shlita who did not receive beverage on the night after Simchas Torah.

ולהשלוחים שיחיו שלא קבלו משקה במוצאי שמח"ת.

English translation 1700

In the middle of the distribution he said:

באמצע החלוקה אמר:

English translation 1701

Since it is Shabbos,

וויבאלד אז ס'איז שבת,

English translation 1702

there is the advice that those who have received bottles of beverage should now distribute a little of the beverage here,

איז דא די עצה אז די וואס האבן באקומען בוטלעך משקה זאלן איצטער טיילן א ביסל פון די משקה דא 204,

English translation 1703

and the rest in their places.

והשאר במקומות שלהם.

English translation 1704

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1705

The Kohanim who did not receive bottles of beverage at the time it was distributed

די כהנים וועלכע האבן ניט באקומען בוטלעך משקה בשעת מ'האט עס געטיילט

English translation 1706

(at the farbrengen connected with)

(בא דער התוועדות 205 פארבונדן מיט)

English translation 1707

Simchas Torah –

שמח"ת –

English translation 1708

should now approach and take.

זאלן איצטער צוגיין און נעמען.

English translation 1709

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1710

One repeats again that since it is Shabbos,

מ'חזר'ט איבער נאכאמאל אז וויבאלד ס'איז שבת,

English translation 1711

one should not forget now to give another person a little beverage,

זאל מען ניט פארגעסן איצטער געבן א צווייטן א ביסל משקה,

English translation 1712

and if one cannot find another person –

און אויב מ'קען ניט געפינען א צווייטן –

English translation 1713

one may give oneself!

קען מען געבן זיך אליין!

English translation 1714

Afterwards he began to sing the melody of the Hakafos of his father of blessed memory.

אח"כ התחיל לנגן ניגון הקפות דאביו ז"ל.

English translation 1715

He gave the food items to the honorable M.Y. Shlita.

נתן המזונות להר"ר מ.י. שיחי'.