English translation — שיחת ש"פ לך לך, ז' מרחשון ה'תשמ"ב.

English translation 1

This is a Shabbos in which, seemingly, there should not have been a farbrengen,

ס'איז דאך א שבת וואס אין אים האט לכאורה ניט געדארפט זיין קיין התוועדות,

English translation 2

as others thought or hoped

ווי אנדערע האבן גערעכנט אדער געהאפט

English translation 3

(whatever the expression one must use for this as well),

(ווי עס זאל נאר זיין דער לשון וואס מ'דארף זאגן אויך דעם),

English translation 4

that this Shabbos they would have a "free" Shabbos,

אז דעם שבת וועט מען האבן א "פרייען" שבת,

English translation 5

one could do what one wants,

מ'וועט קענען טאן וואס מ'וויל,

English translation 6

fulfill Torah and mitzvos or do other things,

מקיים זיין תורה ומצוות אדער טאן אנדער זאכן,

English translation 7

because there is no farbrengen where one is bothered and compelled that one must sit there and one is not one's own master, etc.

ווארום ס'איז ניטא קיין התוועדות וואו מ' מאטערט זיך און מ'איז מכריח אז מ'דארף דארטן זיצן און מ'איז ניט קיין בעה"ב אויף זיך וכו'.

English translation 8

For, according to all opinions, seemingly there is no reason or rationale for a farbrengen this Shabbos:

ווארום לכל הדעות איז לכאורה ניטא קיין סברא וטעם אויף א התוועדות דעם שבת:

English translation 9

It is already after the month of Tishrei,

ס'איז שוין נאך חודש תשרי,

English translation 10

and it is not Shabbos Mevarchim HaChodesh,

און ס'איז ניט שבת מברכים החודש,

English translation 11

and it is already after the conclusion of the month of Tishrei, etc.,

און ס'איז שוין נאך דער סיום פון חודש תשרי וכו',

English translation 12

and there are no longer any guests,

און עס זיינען שוין ניטא קיין אורחים,

English translation 13

And it is already even after the seventh of MarCheshvan,

און ס'איז שוין אפילו נאך ז' מרחשון,

English translation 14

when the return from the Aliyah LaRegel of the festival of Sukkos concluded,

ווען ס'האט זיך פארענדיקט דעם אומקערן זיך פון דער עליי לרגל דחג הסוכות,

English translation 15

when everyone,

ווען יעדערער,

English translation 16

even the "last one in Israel,"

אויך דער "אחרון שבישראל",

English translation 17

arrived at his home,

איז אנגעקומען צו זיך א היים,

English translation 18

within the border of Eretz Yisrael,

בגבול ארץ ישראל,

English translation 19

near the Euphrates River,

לעבן נהר פרת,

English translation 20

and so it was also drawn into the diaspora2,

און אזוי איז אויך נמשך געווארן אין חוץ לארץ 2,

English translation 21

And this Shabbos is already three days after the seventh of Cheshvan,

און דער שבת איז שוין דריי טעג נאך ז' חשון,

English translation 22

it is already the tenth of Cheshvan —

ס'איז שוין י' חשון -

English translation 23

Seemingly, there is no reason why there should be a farbrengen this Shabbos.

איז לכאורה ניטא קיין סברא פארוואס עס זאל זיין א התוועדות דעם שבת.

English translation 24

And then

און דעמולט

English translation 25

(if there were no farbrengen)

(אויב עס וואלט ניט געווען קיין התוועדות)

English translation 26

everyone could go "each man under his vine and under his fig tree"3 and do his own matters,

וואלט יעדערער געקענט גיין "איש תחת גפנו ותחת תאנתו" 3 און טאן זיינע ענינים,

English translation 27

whether these are matters of learning Torah and fulfilling mitzvos or other matters,

צי דאס איז ענינים פון לערנען תורה און מקיים זיין מצות אדער אנדערע ענינים,

English translation 28

And especially since it is on the day of Shabbos, when there must be the concept of delight and rest,

ובפרט אז ס'איז ביום השבת וואס דעמולט דארף זיין דער ענין פון עונג און מנוחה,

English translation 29

"and you shall call the Shabbos a delight"4,

"וקראת לשבת עונג" 4,

English translation 30

and the greatest delight is,

וואס דער גרעסטער עונג איז,

English translation 31

when one is oneself the master over arranging one's own order,

בשעת מ'איז אליין א בעה"ב אויף אויסשטעלן דעם אייגענעם סדר,

English translation 32

but when there is a farbrengen, this is something external that compels him to conduct himself according to a certain order,

בשעת ס'איז אבער דא א התוועדות איז דאס א דבר שחוץ ממנו וואס איז אים מכריח צו זיך פירן לויט א געוויסן סדר,

English translation 33

whether he is satisfied with it or not,

צי ער איז דערמיט צופרידן אדער ניט,

English translation 34

And it disrupts all the orders and plans that one set up for this Shabbos,

און ס'איז מבלבל כל הסדרים און תוכניות וואס מ'האט אויסגעשטעלט פאר דעם שבת,

English translation 35

and a new order is introduced by making a farbrengen,

און מ' פירט אריין א סדר חדש מיט מאכן א התוועדות,

English translation 36

which the farbrengen is a "burden" upon him — which is indeed a refined expression,

וואס די התוועדות איז "למשא" אויף אים - וואס דאס איז דאך אן איידעלער לשון,

English translation 37

but this is not the place to elaborate on these matters.

אבל אין כאן מקומו להאריך בדברים אלו.

English translation 38

Nevertheless — a farbrengen was made also this Shabbos. So what is the cause and reason for this, let it be

אעפ"כ - האט מען געמאכט א התוועדות אויך דעם שבת. איז וואס די סיבה וטעם לזה זאל נאר זיין

English translation 39

(as follows)

(כדלקמן)

English translation 40

— whether this is only a "pretext" or a true reason — will be the aspect of whether this is a good thing — that one will see that from this will come a good deed,

- צי דאס איז נאר אן "אמתלא" אדער א סיבה אמיתית - וועט זיין די בחינה דערצו צי דאס איז א גוטע זאך - אז מ' וועט זען אז דערפון וועט ארויסקומען א מעשה טוב,

English translation 41

and not only a good deed in the singular,

און ניט נאר מעשה טוב לשון יחיד,

English translation 42

but — good deeds in the plural,

נאר - מעשים טובים לשון רבים,

English translation 43

for "good" indicates something connected with growth and development,

וואס "טוב" באווייזט אויף עפעס וואס איז פארבונדן מיט צמיחה וגידול,

English translation 44

That is, when one will see that from the farbrengen will come good results,

ד.ה. בשעת מ'וועט זען אז פון דער התוועדות וועלן ארויסקומען תוצאות טובות,

English translation 45

that from it will come growth and development of fruits and the fruits of fruits — this will prove that the farbrengen was a good thing.

אז דערפון וועט ארויסקומען צמיחה וגידול פון פירות און פירי פירות - וועט דאס באווייזן אז די התוועדות איז געווען א גוטע זאך.

English translation 46

The reason for the farbrengen:

דער טעם אויף די התוועדות:

English translation 47

When the weekly parshah was being reviewed,

בשעת מ'האט מעביר געווען די סדרה פון דער וואך,

English translation 48

it was noticed that the name of the entire parshah in the mouth of the entire world is "Lech"

האט מען זיך געכאפט אז דער נאמען פון דער גאנצער סדרה בפי כל העולם איז "לך"

English translation 49

(or "Lech Lecha"),

(אדער "לך לך"),

English translation 50

which indicates that this is the main general content of the entire parshah.

וואס דאס באווייזט אז דאס איז דער עיקר תוכן הכללי פון דער גאנצער סדרה.

English translation 51

This means,

דאס מיינט,

English translation 52

that even though in the parshah many matters are discussed,

אז אע"פ וואס אין דער סדרה רעדן זיך א ריבוי ענינים,

English translation 53

and "Lech,"

און "לך",

English translation 54

the departure of Avraham from Charan to Eretz Yisrael,

יציאת אברהם פון חרן קיין ארץ ישראל,

English translation 55

is only one matter in the parshah,

איז נאר איין ענין אין דער סדרה,

English translation 56

and on the contrary — about this it is discussed only in the first verses of the parshah, and in the rest of the parshah other matters are discussed — nevertheless, since "Lech" is the name of the entire parshah,

ואדרבה - וועגן דעם רעדט זיך נאר אין די ערשטע פסוקים פון דער סדרה און אין שאר הסדרה רעדט זיך וועגן אנדערע ענינים - איז אבער וויבאלד אז "לך" איז שם כל הסדרה,

English translation 57

it is the gate and entrance and guide through which all the other matters in the parshah pass5.

איז דאס דער שער און פתח און מורה דרך דורך וועלכן אלע אנדערע ענינים אין דער סדרה גייען דורך 5.

English translation 58

"Lech" simply means the concept of going. The concept of going is explained in Chassidus6,

"לך" איז בפשטות דער ענין פון הליכה. דער ענין פון הליכה איז חסידות מבאר 6,

English translation 59

that true going is specifically a going without measure,

אז הליכה אמיתית איז דוקא א הליכה באין ערוך,

English translation 60

in a manner that is beyond measurement and limitation,

אין אן אופן שלמעלה ממדידה והגבלה,

English translation 61

that he must arrive at a new manner in avodah that is without measure and beyond the measurement and limitation of the manner of avodah that was until now.

אז ער דארף צוקומען צו אן אופן חדש בעבודה וואס איז באי"ע און למעלה ממדידה והגבלה פון דעם אופן העבודה וואס איז געווען ביז איצטער.

English translation 62

And a going without measure not only in matters of the permissible,

און א הליכה באי"ע ניט נאר אין עניני הרשות,

English translation 63

for what would this teach us — rather a going without measure even in his matters of holiness.

ווארום מאי קמ"ל - נאר א הליכה באי"ע אפילו אין עניני קדושה שלו.

English translation 64

That is:

דאס הייסט:

English translation 65

He must constantly be a traveler with a going without measure in his matters of holiness,

ער דארף שטענדיק זיין א מהלך מיט א הליכה באי"ע אין עניני הקדושה שלו,

English translation 66

not remain at his previous level in avodah, but be elevated without measure higher.

ניט בלייבן בא זיין פריערדיקע דרגא אין עבודה נאר נתעלה ווערן באי"ע העכער.

English translation 67

Even when his service in holiness is in a manner of "with all your might"7,

אפילו ווען עבודתו בקדושה איז אין אן אופן פון "בכל מאדך" 7,

English translation 68

however, when he serves in such a manner it becomes habitual for him,

איז אבער בשעת עבודתו באופן כזה ווערט ביי אים א רגילות,

English translation 69

until it becomes his "second nature",

ביז אז דאס ווערט "טבע שני" שלו,

English translation 70

until it becomes his "nature"

ביז אז דאס ווערט "טבע" שלו

English translation 71

(as the expression7 sometimes states "nature" simply,

(ווי עס שטייט אמאל דער לשון 7 "טבע" סתם,

English translation 72

without the word "second")

אן דעם ווארט "שני")

English translation 73

— there must be for him the matter of "Lech" from that service,

- דארף ביי אים זיין דער ענין פון "לך" פון די עבודה,

English translation 74

he must be elevated in an infinite manner to a higher level in his service.

ער דארף נתעלה ווערן באופן אי"ע צו א העכערע דרגא אין עבודתו.

English translation 75

Because as the Alter Rebbe explains in Tanya8,

ווארום ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין תניא 8,

English translation 76

when he serves, it is his nature and habit,

בשעת עבודתו איז ביי אים זיין טבע ורגילות,

English translation 77

even if this is the most elevated level in service,

אפילו אויב דאס איז א דרגא הכי נעלית אין עבודה,

English translation 78

it is called "lo avdo"9,

ווערט דאס אנגערופן "לא עבדו" 9,

English translation 79

because he does not need any toil or effort for it,

ווייל ער דארף דערצו ניט האבן קיין עבודה ויגיעה,

English translation 80

since it is his habit and nature.

וויבאלד אז דאס איז רגילות וטבע שלו.

English translation 81

And with this he explains there what the Gemara says12 "One who serves G-d is one who reviews his chapter one hundred and one times

און ווי ער איז דערמיט מבאר דארטן דאס וואס די גמרא זאגט 12 "דעובד אלקים היינו מי ששונה פרקו מאה פעמים ואחד

English translation 82

(or according to the second version "and one"13)

(אדער ווי די צווייטע גירסא אין דעם "ואחת" 13)

English translation 83

and one who does not serve G-d is one who reviews his chapter only one hundred times, and this is because in their times it was habitual to review each chapter one hundred times etc.

ולא עבדו היינו מי ששונה פרקו מאה פעמים לבד והיינו משום שבימיהם הי' הרגילות לשנות כל פרק מאה פעמים כו'.

English translation 84

Therefore, this one hundred and first time, which is beyond the habit he was accustomed to from his youth, is equivalent to all of them and surpasses them with greater strength and vigor, to be called a servant of G-d etc."

ולכן זאת הפעם המאה ואחת היתרה על הרגילות שהורגל מנעוריו שקולה כנגד כולן ועולה על גביהן ביתר שאת ויתר עז להיות נקרא עובד אלקים כו'".

English translation 85

And so too in the present time,

ועד"ז בזמן הזה,

English translation 86

regarding any matter in service,

בשעת אן ענין אין עבודה,

English translation 87

whatever service it may be,

וואס פאר אן עבודה ס'זאל ניט זיין,

English translation 88

even an elevated level in service,

אפילו א דרגא נעלית בעבודה,

English translation 89

it becomes habit and nature,

ווערט א רגילות וטבע,

English translation 90

even if the habit and nature is to study one hundred and one times — it is called "lo avdo",

אפילו אויב די רגילות וטבע איז צו לערנען מאה פעמים ואחת - ווערט עס אנגערופן "לא עבדו",

English translation 91

because it is his habit and nature and he does not need any effort for it.

ווארום דאס איז הרגל וטבע שלו און ער דארף דערצו ניט האבן קיין עבודה.

English translation 92

And the concept of "lo avdo" is much lower than saying he is not a servant,

וואס דער ענין פון "לא עבדו" איז א סך נידעריקער ווי צו זאגן אז ער איז ניט קיין עבד,

English translation 93

as is known to each person in his soul,

ווי ס'איז ידע אינש בנפשי',

English translation 94

that a matter which is his habit and nature,

אז א זאך וואס ביי אים איז עס זיין הרגל וטבע שלו,

English translation 95

he needs absolutely no exertion or effort for it,

דארף ער דערצו כלל ניט האבן קיין יגיעה און עבודה,

English translation 96

and not even any endeavor;

און אפילו ניט קיין השתדלות;

English translation 97

and specifically when he goes out of his nature and habit,

און דוקא ווען ער גייט ארויס פון זיין טבע ורגילות,

English translation 98

when there is for him the "Lech" from his nature and habit,

ביי אים איז דא דער "לך" פון זיין טבע ורגילות,

English translation 99

a going in an infinite manner — he is a "servant of G-d".

א הליכה באי"ע - איז ער "עובד אלקים".

English translation 100

When one is born to parents whose customary conduct is that of "with all your might",

בשעת איינער איז געבארן געווארן צו עלטערן וואס בא זיי איז די הנהגה הרגילה פון "בכל מאדך",

English translation 101

then immediately upon his coming into the air of the world,

במילא איז גלייך משיצא לאויר העולם,

English translation 102

"before the youth knows to despise evil and choose good"

"טרם ידע הנער מאוס ברע ובחור בטוב"

English translation 103

(as it states in Isaiah14),

(ווי עס שטייט אין ישעי' 14),

English translation 104

he saw the customary conduct of "with all your might",

האט ער געזען די הנהגה הרגילה פון "בכל מאדך",

English translation 105

and afterwards when he entered to study in an educational institution,

און דערנאך ווען ער איז אריין לערנען אין א מוסד חינוך,

English translation 106

indeed there was "Train the youth according to his way"15,

איז טאקע געווען "חנוך לנער ע"פ דרכו" 15,

English translation 107

but in this education they instilled in him the matter of "with all your might",

אבער אין דעם חינוך האט מען אין אים אריינגעגעבן דעם ענין פון "בכל מאדך",

English translation 108

and also afterwards he finds himself in an environment where the customary conduct is in the manner of "with all your might" —

און אויך דערנאך געפינט ער זיך אין א סביבה וואו די הנהגה הרגילה מאנט דעם אופן פון "בכל מאדך" -

English translation 109

this, however, is all "lo avdo",

איז דאס אבער אלץ "לא עבדו",

English translation 110

it is not connected to his service. He conducts himself thus not because his nature pulls him so;

דאס איז ניט פארבונדן מיט זיין עבודה. ער פירט זיך אזוי ניט דערפאר וואס זיין טבע שלעפט אים אזוי;

English translation 111

he simply did not know of any other possibility or reality,

ער האט בכלל ניט געוואוסט פון קיין אפשריות און מציאות אחרת,

English translation 112

therefore it is not his own matter,

במילא איז דאס ניט אן ענין שלו,

English translation 113

not even his own portion:

אפילו ניט קב שלו:

English translation 114

He had no choice into which parents to be born,

ער האט ניט געהאט קיין בחירה בא וועלכע עלטערן צו געבארן ווערן,

English translation 115

and likewise he had no choice in which educational institution to study,

ועד"ז האט ער ניט געהאט קיין בחירה אין וועלכע מוסד חינוך ער זאל לערנען,

English translation 116

he was then a three-year-old or a four-year-old

ער איז דאן געווען בן ג' אדער בן ה'

English translation 117

(and likewise with girls),

(ועד"ז בא בנות),

English translation 118

they did not ask him in which educational institution he should study,

האט מען ביי אים ניט געפרעגט אין וועלכן מוסד חינוך ער זאל לערנען,

English translation 119

and likewise afterwards — he finds himself in an environment where the customary conduct of "with all your might" is prevalent,

ועד"ז דערנאך - געפינט ער זיך אין א סביבה וואו עס מאנט זיך די הנהגה הרגילה פון "בכל מאדך",

English translation 120

this is not connected to his service,

איז דאס ניט פארבונדן מיט זיין עבודה,

English translation 121

Consequently,

איז במילא,

English translation 122

that which he has the matter of "with all your might" without the matter of "lo avdo",

דאס וואס ביי אים איז דא דער ענין פון "בכל מאדך" אן ענין פון "לא עבדו",

English translation 123

this is his nature,

דאס איז טבע שלו,

English translation 124

indeed a most good nature,

טאקע א טבע טוב ביותר,

English translation 125

it is "your land",

ס'איז "ארצך",

English translation 126

"your birthplace" and "your father's house",

"מולדתך" און "בית אביך",

English translation 127

but still his nature,

אבער פארט טבע שלו,

English translation 128

not connected to his service.

ניט פארבונדן מיט עבודתו.

English translation 129

Upon this comes the portion of Lech Lecha and says to him,

אויף דעם קומט פ' לך לך און זאגט אים,

English translation 130

that there must be "Go for yourself from your land, from your birthplace, and from your father's house" — he must go away from his nature and habit,

אז עס דארף זיין "לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך" - ער דארף אוועקגיין פון טבע ורגילות שלו,

English translation 131

even if this is a nature and habit of holiness16,

אפילו אז דאס איז טבע ורגילות דקדושה 16,

English translation 132

and he must be a "servant of G-d",

און ער דארף זיין "עובד אלקים",

English translation 133

and specifically then the true matter of "with all your might" is realized in him,

און דוקא דעמולט ווערט ביי אים דער אמת'ער ענין פון "בכל מאדך",

English translation 134

because he has gone out of the measure and limitation of his nature and habit.

ווארום ער איז ארויס פון מדידה והגבלה פון טבעו ורגילותו.

English translation 135

This very innovation of the portion of Lech Lecha,

אט דער אויפטו פון פ' לך לך,

English translation 136

that there must be a going above measure and limitation and infinitely beyond his previous service,

אז עס דארף זיין הליכה למעלה ממדידה והגבלה ואי"ע פון עבודתו לפנ"ז,

English translation 137

even if it was an elevated service — is also emphasized in that the portion of Lech Lecha comes after the portions of Bereishis and Noach:

אפילו אויב דאס איז געווען אן עבודה נעלית - איז אויך מודגש אין דעם וואס פ' לך לך קומט נאך פ' בראשית און פ' נח:

English translation 138

When a Jew learns Parshas Bereishis,

ווען א איד לערנט פ' בראשית,

English translation 139

"In the beginning, G-d created the heavens and the earth"17,

"בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ" 17,

English translation 140

he brings about "the existence of the world"17,

טוט ער אויף אז "קיים עלמא" 17,

English translation 141

as it says in the Zohar18 "the Holy One, blessed be He, looked into the Torah and created the world;

ווי עס שטייט אין זהר 18 "קוב"ה אסתכל באורייתא וברא עלמא,

English translation 142

a person looks into the Torah and sustains the world".

בר נש מסתכל בה באורייתא ומקיים עלמא",

English translation 143

And he is "the existence of the world" in a manner that he brings about a novelty in the world,

און ער איז "קיים עלמא" אין אן אופן אז ער טוט אויף א חידוש אין עולם,

English translation 144

as explained in Chassidus,

כמבואר אין חסידות,

English translation 145

and so it also states in Nigleh — that a Jew becomes a "partner with the Holy One, blessed be He, in the work of creation"19,

און אזוי שטייט אויך אין נגלה - אז א איד ווערט א "שותף להקב"ה במעשה בראשית" 19,

English translation 146

and just as the first partner,

וואס פונקט ווי דער ערשטער שותף,

English translation 147

the One above,

דער אויבערשטער,

English translation 148

brings about a novelty in the work of creation,

טוט אויף א חידוש אין מעשה בראשית,

English translation 149

so too the second partner,

אזוי אויך דער צווייטער שותף,

English translation 150

the Jew,

דער איד,

English translation 151

brings about a novelty in the work of creation — that there should be "the new heavens and the new earth"20.

טוט אויף א חידוש אין מעשה בראשית - אז עס זאל זיין "השמים החדשים והארץ החדשה" 20.

English translation 152

This is, in general, the service of the righteous,

וואס דאס איז בכללות עבודת הצדיקים,

English translation 153

as the concept is simply that "the world was created in its fullness"21;

ווי דער ענין איז בפשטות אז "עולם על מילואו נברא" 21;

English translation 154

One must arrive at Kabbalah and Chassidus that previously there was the concept of the breaking of the vessels,

מ'דארף אנקומען צו קבלה און חסידות אז פריער איז געווען דער ענין פון שבירת הכלים,

English translation 155

which was a demolition in order to build,

וואס דאס איז געווען סותר על מנת לבנות,

English translation 156

so that afterwards the world of Tikkun could be built,

אז דערנאך זאל אויפגעבויט ווערן עולם התיקון,

English translation 157

which would rectify and return the sparks that fell in the breaking of the vessels,

וואס וועט מתקן זיין און אומקערן די ניצוצות שנפלו בשבירת הכלים,

English translation 158

and the creation of the world of Tikkun is the concept of "In the beginning, G-d created the heavens and the earth" — from which it follows that the creation of the world

וואס בריאת עולם התיקון איז דער ענין פון "בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ" - וואס דערפון קומט אויס אז בריאת העולם

English translation 159

("In the beginning, G-d created etc.")

("בראשית ברא גו'")

English translation 160

is a concept of the service of repentance —

איז אן ענין פון עבודת התשובה -

English translation 161

But simply, "In the beginning, G-d created the heavens and the earth" is the concept of the service of the righteous,

אבער בפשטות איז "בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ" דער ענין פון עבודת הצדיקים,

English translation 162

because "G-d made man upright"22 and "the world was created in its fullness".

ווארום "עשה האלקים את האדם ישר" 22 און "עולם על מילואו נברא".

English translation 163

Parshas Noach,

פ' נח,

English translation 164

which comes after Parshas Bereishis — is generally connected with the service of repentance:

וואס קומט נאך פ' בראשית - איז בכללות פארבונדן מיט עבודת התשובה:

English translation 165

"Noach" is the concept of "rest for the upper ones" and "rest for the lower ones"23 which came about after there was "and the earth was filled"24 with undesirable matters,

"נח" איז דער ענין פון "נייחא לעליונים" ו"נייחא לתחתונים" 23 וואס האט זיך אויפגעטאן נאך דעם ווי ס'איז געווען "ותמלא הארץ" 24 מיט ענינים בלתי רצויים,

English translation 166

And in order to rectify this, the forty days of the flood were needed,

וואס בכדי דאס צו מתקן זיין האבן געדארפט זיין די ארבעים יום פון מבול,

English translation 167

which purified the earth,

וואס דאס האט מטהר געווען דער ארץ,

English translation 168

and as explained in Chassidus25 that "just as a mikveh of forty se'ah purifies the impure,

וכמבואר אין חסידות 25 אז "כדוגמת המקוה מ' סאה שהיא מטהרת את הטמא,

English translation 169

so too the flood came to purify the entire earth",

"כמו"כ הי' המבול בא בכדי לטהר את כל הארץ",

English translation 170

and this brought about "Before whom are you purifying yourselves and who26 purifies you? Your Father in Heaven"27,

און דאס האט אויפגעטאן דעם "לפני מי אתם מטהרים ומי 26 מטהר אתכם אביכם שבשמים" 27,

English translation 171

and therefore the waters of the flood are called28 "the waters of Noach" "from which came a restful spirit"25.

וואס דערפאר ווערן די מי המבול אנגערופן 28 "מי נח" "שנעשה מזה נייחא דרוחא" 25.

English translation 172

And afterwards

און דערנאך

English translation 173

(after the flood)

(נאכן מבול)

English translation 174

Noach brought about even more:

האט נח אויפגעטאן נאכמער:

English translation 175

He took from the animals that were upon the earth where previously there was "and the earth was filled with violence",

ער האט גענומען פון די בהמות וואס זיינען געווען על הארץ וואו פריער איז געווען "ותמלא הארץ חמס",

English translation 176

and offered them as sacrifices to Hashem29,

און זיי מקריב געווען קרבנות לה' 29,

English translation 177

and thereby effected "And Hashem smelled the pleasing aroma"30 until the One above said "I will no longer curse the ground etc., nor will I again strike every living thing as I have done"30,

און האט עי"ז גע'פועל'ט "וירח ה' את ריח הניחוח" 30 ביז אז דער אויבערשטער האט געזאגט "לא אוסיף לקלל עוד את האדמה גו' ולא אוסיף עוד להכות את כל חי כאשר עשיתי" 30,

English translation 178

which is indeed an oath31,

וואס דאס איז דאך א שבועה 31,

English translation 179

until the One above said32 "While the earth remains, seedtime and harvest etc. shall not cease".

ביז דער אויבערשטער האט געזאגט 32 "עוד כל ימי הארץ זרע וקציר גו' לא ישבותו".

English translation 180

That is, that then the existence of the world was brought about in an eternal manner.

ד.ה. אז דעמולט האט זיך אויפגעטאן קיום העולם באופן נצחי.

English translation 181

And as explained in Chassidus33 based on what is stated in the Midrash34 on the verse28 "For this is to Me like the waters of Noach",

וכמבואר אין חסידות 33 ע"פ וואס עס שטייט אין מדרש 34 עה"פ 28 "כי מי נח זאת לי",

English translation 182

that the verse is connected with what is stated35 "And the offering of Yehudah and Jerusalem shall be pleasing to Hashem, as in the days of old etc.",

אז דער פסוק איז פארבונדן מיט דעם וואס עס שטייט 35 "וערבה לה' מנחת יהודה וירושלים כימי עולם גו'",

English translation 183

and "as in the days of old, as in the days of Noach, as it is said 'For this is to Me like the waters of Noach'" — that in the days of Noach the existence of the world was brought about in an eternal manner

וואס "כימי עולם כימי נח שנאמר כי מי נח זאת לי" - אז בימי נח האט זיך אויפגעטאן קיום העולם באופן נצחי

English translation 184

(through Noach's sacrifice),

(ע"י קרבנו של נח),

English translation 185

because then there was the revelation of the days of old,

מצד דעם וואס דעמולט איז געווען דער גילוי פון ימי עולם,

English translation 186

which is a revelation that will be in the future33.

וואס דאס איז א גילוי וואס וועט זיין לע"ל 33.

English translation 187

And the concept of "shall not cease",

וואס דער ענין פון "לא ישבותו",

English translation 188

the concept of eternity

ענין הנצחיות

English translation 189

(also connected with the concept of the oath,

(פארבונדן אויך מיטן ענין השבועה,

English translation 190

"I will no longer etc., I will no longer etc.",

"לא אוסיף גו' לא אוסיף גו'",

English translation 191

as above)

כנ"ל)

English translation 192

— is generally connected with the concept of repentance,

- איז בכללות פארבונדן מיטן ענין התשובה,

English translation 193

As the Rambam explains in his Eight Chapters preceding Pirkei Avos

ווי דער רמב"ם איז מבאר אין זיינע שמונה פרקים פאר פרקי אבות

English translation 194

("Matters of piety"36)37,

("מילי דחסידותא" 36) 37,

English translation 195

that regarding a righteous person, the concept of "shall not cease" in his service does not apply,

אז ביי א צדיק איז ניט שייך דער ענין פון "לא ישבותו" בעבודתו,

English translation 196

because he never had a test,

ווארום ער האט קיינמאל ניט געהאט קיין נסיון,

English translation 197

one does not know how he would have conducted himself when he needed to withstand a test;

ווייסט מען ניט ווי ער וואלט זיך געפירט בשעת ער דארף ביישטיין א נסיון;

English translation 198

however, one who conquers his evil inclination,

משא"כ הכובש את יצרו,

English translation 199

a baal teshuvah,

א בעל תשובה,

English translation 200

had an evil inclination with tests and nevertheless withstood them and refined them — therefore his service is in a manner of "shall not cease",

האט געהאט א יצר מיט נסיונות און אעפ"כ איז ער זיי בייגעשטאנען און האט זיי מברר געווען - דעריבער איז זיין עבודה אין אן אופן פון "לא ישבותו",

English translation 201

because it is known with absolute certainty that he will never again do the opposite.

ווארום מ'ווייסט בבירור גמור אז ער וועט ווייטער קיינמאל ניט טאן דער היפך.

English translation 202

An example of this

א דוגמא לזה

English translation 203

(as discussed many times38):

(כמדובר כמ"פ 38):

English translation 204

A document that was challenged and then validated receives the greatest force, so that one can no longer contest it,

א שטר שיצא עליו ערעור און דערנאך האט מען אים מקיים געווען - באקומט א תוקף הכי גדול אז מ'קען אויף אים שוין מער ניט מערער זיין,

English translation 205

this is in a manner of "they shall not cease,"

דאס ווערט אין אן אופן פון "לא ישבותו",

English translation 206

but a document that was not challenged can be contested, and one does not know what will come of it:

משא"כ א שטר שלא יצא עליו ערעור קען מען אויף אים מערער זיין און מ'ווייסט ניט וואס דערפון וועט ארויסקומען:

English translation 207

According to Torah law, a document does not require validation,

מן התורה דארף א שטר ניט האבן קיין קיום,

English translation 208

but on the other hand, the document does not have the force of "they shall not cease";

אבער לאידך גיסא האט דער שטר ניט דער תוקף פון "לא ישבותו";

English translation 209

but a document that was challenged and validated has the force of "they shall not cease,"

משא"כ א שטר שיצא עליו ערעור און מ'האט אים מקיים געווען - האט ער דער תוקף פון "לא ישבותו",

English translation 210

so that it can no longer be otherwise39.

אז מער קען דאס ניט זיין באופן אחר 39.

English translation 211

This is analogous to our matter—that through the matter of repentance and purification that occurred through the flood, the concept of "they shall not cease" was revealed in the world,

עד"ז איז בעניננו - אז דורך דער ענין התשובה וטהרה וואס איז געווען דורכן מבול האט זיך אויפגעטאן אין וועלט דער ענין פון "לא ישבותו",

English translation 212

so that there can no longer be a flood;

אז מער קיין מבול קען שוין ניט זיין;

English translation 213

but from the perspective of the world as it was only from the work of the righteous at the time of the creation of the world—a flood could have occurred afterwards,

משא"כ מצד העולם ווי ער איז געווען נאר מצד עבודת הצדיקים בשעת בריאת העולם - האט דערנאך געקענט זיין א מבול,

English translation 214

the opposite of "they shall not cease."

היפך פון "לא ישבותו".

English translation 215

Thus, after the portion of Bereishis,

איז נאך דעם וואס ס'איז געווען פ' בראשית,

English translation 216

that the entire world was created anew from the work of the righteous,

אז די גאנצע וועלט איז באשאפן געווארן מחדש מצד עבודת הצדיקים,

English translation 217

and after the portion of Noach,

און נאך פ' נח,

English translation 218

the work of repentance,

עבודת התשובה,

English translation 219

not only repentance in itself,

ניט נאר תשובה בא זיך אליין,

English translation 220

but repentance in the entire world

נאר תשובה אין כל העולם כולו

English translation 221

(that in the entire world "they shall not cease" was revealed)

(אז אין כל העולם כולו האט זיך אויפגעטאן "לא ישבותו")

English translation 222

—seemingly everything is at the ultimate perfection,

- האט מען דאך לכאורה אלץ בתכלית השלימות,

English translation 223

And especially since it is already after the month of Tishrei,

ובפרט אז ס'איז שוין אויך נאך חודש תשרי,

English translation 224

for the month of Tishrei is the general month of the entire year,

וואס חודש תשרי איז דער חודש הכללי פון כל השנה כולה,

English translation 225

"Tishrei" is the letters of "reishis"40,

"תשרי" אותיות "רשית" 40,

English translation 226

and from Tishrei one takes the service for the entire year.

און פון תשרי נעמט מען אויף די עבודה על כל השנה כולה.

English translation 227

And it is known the sicha of my revered father-in-law, the Rebbe41,

וכידוע די שיחה פון כ"ק מו"ח אדמו"ר 41,

English translation 228

that the month of Tishrei is comparable to being at a fair,

אז חודש תשרי איז ע"ד ווי מ'איז אויף א יריד,

English translation 229

where then "one buys the merchandise,

וואס דעמולט "קויפט מען איין די סחורה,

English translation 230

and upon coming home—during the days of the year—one unpacks it and begins to do with it what needs to be done."

און קומענדיק אהיים - במשך ימות השנה - פאקט מען עס פאנאנדער און מען הויבט אן טאן דערמיט וואס מ'דארף טאן".

English translation 231

So it is certain that everyone has gathered the "merchandise" in perfection during the month of Tishrei,

וואס ס'איז א זיכערע זאך אז יעדערער האט צוזאמענגעקליבן די "סחורה" בשלימות במשך חודש תשרי,

English translation 232

and afterwards unpacked it,

און דערנאך דאס פאנאנדער געפאקט,

English translation 233

and in addition, this is also after the portion of Bereishis and after the portion of Noach,

און דערצו איז דאס אויך נאך פ' בראשית און נאך פ' נח,

English translation 234

the work of the righteous and the work of repentance—seemingly everything is at the ultimate perfection,

עבודת הצדיקים און עבודת התשובה - האט מען דאך לכאורה אלץ בתכלית השלימות,

English translation 235

and one needs nothing more—

און מער דארף מען ניט האבן -

English translation 236

Then comes the portion of Lech Lecha,

קומט ערשט דערנאך פ' לך לך,

English translation 237

that one reads and learns in the Torah the portion of Lech Lecha,

וואס מ'לייענט און מ'לערנט אין תורה פ' לך לך,

English translation 238

and consequently,

ובמילא,

English translation 239

according to the teaching of the Alter Rebbe42,

כתורת אדה"ז 42,

English translation 240

one lives with it in this time—and says:

לעבט מען דערמיט בזמן זה - און זאגט:

English translation 241

Now there must first be "Go for yourself from your land, from your birthplace, and from your father's house,"

איצטער דארף ערשט זיין "לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך",

English translation 242

one must first depart with a journey in an infinite manner from all these matters and services in which one was engaged until now, and arrive at a higher level in an infinite manner.

מ'דארף ערשט אוועקגיין מיט א הליכה באי"ע פון די אלע ענינים און עבודות בא וועלכע מ'האט געהאלטן ביז איצטער און צוקומען צו א דרגא נעלית יותר באי"ע.

English translation 243

And as explained in Torah Or at the beginning of our parshah

וכמבואר אין תורה אור ריש פרשתנו

English translation 244

(which the Tzemach Tzedek arranged in Torah Or43),

(וואס דער צ"צ האט מסדר געווען דעם תורה אור 43),

English translation 245

"The concept of 'Go for yourself' and 'he went on his journeys'44 from below to above and from above to below, etc.,"

"ענין לך לך וילך למסעיו 44 ממטה למעלה וממעלה למטה כו'",

English translation 246

i.e., that the concept of "Go for yourself" speaks of a journey from above to below and a journey from below to above,

ד.ה. אז דער ענין פון "לך לך" רעדט וועגן הליכה מלמעלמ"ט און הליכה מלמטלמ"ע,

English translation 247

And as explained there,

וכמבואר שם,

English translation 248

that Avram is the aspect of "the intellect hidden from all thought,"

אז אברם איז די בחינה פון "שכל הנעלם מכל רעיון",

English translation 249

"Av Ram,"

"אב רם",

English translation 250

and in that aspect there must be "Go for yourself from your land, etc.":

און בא דער בחינה דארף זיין "לך לך מארצך גו'":

English translation 251

"Av Ram,"

"אב רם",

English translation 252

the intellect hidden from all thought,

שכל הנעלם מכל רעיון,

English translation 253

must depart from its level and descend from above to below,

דארף אוועקגיין ממדריגתו און יורד זיין מלמעלמ"ט,

English translation 254

until it comes "to the land,"

ביז ער קומט "אל הארץ",

English translation 255

the aspect of Malchus,

בחי' מלכות,

English translation 256

until below that—"to the land" literally;

ביז למטה מזה - "אל הארץ" כפשוטה;

English translation 257

and specifically through this descent from above to below, he comes to "that I will show you,"

און דוקא דורך דער ירידה מלמעלמ"ט קומט ער צו "אשר אראך",

English translation 258

he is elevated from below to above

ער ווערט נתעלה מלמטלמ"ע

English translation 259

("Go for yourself" from below to above)

("לך לך" מלמטלמ"ע)

English translation 260

until a level in an infinite manner higher than the intellect hidden from all thought,

ביז צו א דרגא באי"ע נעלית יותר ווי שכל הנעלם מכל רעיון,

English translation 261

from where he came.

פון וואנעט ער איז געקומען.

English translation 262

This is like the above discussion—that even though one is at a most elevated level,

וואס דאס איז ע"ד המדובר לעיל - אז אע"פ וואס מ'האלט ביי א דרגא נעלית ביותר,

English translation 263

after the month of Tishrei,

נאך חודש תשרי,

English translation 264

the portion of Bereishis and the portion of Noach,

פ' בראשית און פ' נח,

English translation 265

the portion of Lech Lecha comes and says that there must first be "Go for yourself from your land, etc.,"

קומט פ' לך לך און זאגט אז עס דארף ערשט זיין "לך לך מארצך גו'",

English translation 266

a journey in an infinite manner:

א הליכה באי"ע:

English translation 267

The level of the intellect hidden from all thought is seemingly the most elevated level,

די דרגא פון שכל הנעלם מכל רעיון איז לכאורה די דרגא הכי נעלית,

English translation 268

higher cannot be.

העכער קען שוין ניט זיין.

English translation 269

Just as the Jewish people stand after the month of Tishrei,

ע"ד ווי אידן שטייען נאך חודש תשרי,

English translation 270

the portion of Bereishis and the portion of Noach—nevertheless, it was said to Avraham "Go for yourself from your land, etc.,"

פ' בראשית און פ' נח - אעפ"כ האט מען געזאגט צו אברהם'ן "לך לך מארצך גו'",

English translation 271

that he must depart from above to below from the intellect hidden from all thought down to the land,

אז ער דארף אוועקגיין מלמעלמ"ט פון שכל הנעלם מכל רעיון ביז אין ארץ,

English translation 272

and specifically through this, a journey from below to above occurs for him, so that he arrives in an infinite manner higher than the level of the intellect hidden from all thought,

און דוקא דורך דעם ווערט ביי אים א הליכה מלמטלמ"ע אז ער קומט אן באי"ע העכער ווי די דרגא פון שכל הנעלם מכל רעיון,

English translation 273

which is his aspect from his own essence.

וואס דאס איז בחינתו מצ"ע.

English translation 274

And so must be the journey when one comes to the portion of Lech Lecha,

ועד"ז דארף זיין די הליכה ווען מ'קומט צו פ' לך לך,

English translation 275

after there was a month of Tishrei,

נאכדעם וואס ס'איז געווען א חודש תשרי,

English translation 276

the portion of Bereishis and the portion of Noach.

פ' בראשית און פ' נח.

English translation 277

What certainly are the two interpretations of "Lech Lecha",

וואס זיכער זיינען די צוויי פירושים אין "לך לך",

English translation 278

a going from above to below and a going from below to above,

הליכה מלמעלמ"ט און הליכה מלמטלמ"ע,

English translation 279

connected with each other,

פארבונדן זה בזה,

English translation 280

because they are two interpretations of the same verse,

ווארום זיי זיינען דאך צוויי פירושים אין דעם זעלבן פסוק,

English translation 281

and given to the same Jews.

און געגעבן געווארן צו די זעלבע אידן.

English translation 282

As explained many times45 the proof of this

כמבואר כמ"פ 45 דער ראי' אויף דעם

English translation 283

(that two interpretations of the same verse have a connection between them)

(אז צוויי פירושים אין דעם זעלבן פסוק האבן א שייכות צווישן זיך)

English translation 284

from that which Chazal expound46 that the word "Shatnez" means

פון דעם וואס חז"ל דרש'נען 46 אז דער ווארט "שעטנז" מיינט

English translation 285

(the three words)

(די דריי ווערטער)

English translation 286

"Shua",

"שוע",

English translation 287

"Tavi" and "Nuz".

"טווי" ו"נוז".

English translation 288

And this also applies regarding the farbrengen on Shabbat Parshat Lech Lecha:

וואס עד"ז איז אויך בנוגע צו דער התוועדות בשבת פ' לך לך:

English translation 289

After coming from the month of Tishrei,

נאך דעם וואס מ'קומט פון חודש תשרי,

English translation 290

and all the avodah that was done in the month of Tishrei,

און די גאנצע עבודה וואס מ'האט געטאן בחודש תשרי,

English translation 291

and after having troubled Jews with the many farbrengens and all the matters that were in the month of Tishrei,

און נאך דעם וואס מ'האט געמאטערט אידן מיט די ריבוי התוועדויות און מיט די אלע ענינים וואס זיינען געווען אין חודש תשרי,

English translation 292

Since all of Israel are presumed kosher,47

וואס כל ישראל בחזקת כשרות 47,

English translation 293

and especially in the month of Tishrei, when due to the many farbrengens all Jews are certainly even more than presumed kosher — surely they heard what was spoken and it certainly had an effect and they subsequently brought it down into practice in the month of Tishrei and also afterwards — it would seemingly be enough troubling of Jews,

ובפרט אין דעם חודש תשרי וואס מצד די ריבוי התוועדויות זיינען אלע אידן זיכער נאכמער ווי בחזקת כשרות - האט מען דאך זיכער געהערט וואס מ'האט גערעדט און זיכער האט עס גע'פועל'ט און מ'האט עס דערנאך אראפגעבראכט בפועל אין חודש תשרי און אויך דערנאך - איז לכאורה גענוג מאטערן אידן,

English translation 294

after the month of Tishrei they will certainly fulfill Torah and mitzvos etc. on their own — so why make another farbrengen on this Shabbat,

נאך דעם חודש תשרי וועלן זיי דאך זיכער אליין מקיים זיין תומ"צ וכו' - איז וואס מאכט מען נאך א התוועדות דעם שבת,

English translation 295

the 10th of Cheshvan,

י' חשון,

English translation 296

when it is after all the matters,

ווען ס'איז לאחרי כל הענינים,

English translation 297

even after the 7th of Cheshvan

ביז אויך נאך ז' חשון

English translation 298

(as above),

(כנ"ל),

English translation 299

and we continue to trouble Jews,

און מ'מאטערט ווייטער אידן,

English translation 300

and we disrupt the order and program that was set for this Shabbat etc.?!

און מ'איז מבלבל דער סדר און תכנית וואס מ'האט אויסגעשטעלט אויף דעם שבת וכו'?!

English translation 301

But when one realizes that it is Shabbat Parshat Lech Lecha — one grasps that this itself comes to teach from Parshat Lech Lecha,

בשעת מ'גיט זיך אבער א כאפ אז ס'איז שבת פרשת לך לך - כאפט מען זיך אז דאס גופא קומט לערנען פ' לך לך,

English translation 302

the parshah that is read and learned and thereby one lives this Shabbat — that even when one is at a most elevated level in avodah in holiness,

די פרשה וואס מ'לייענט און מ'לערנט און במילא דערמיט לעבט מען דעם שבת - אז אפילו בשעת מ'האלט ביי א דרגא הכי נעלית אין עבודה בקדושה,

English translation 303

there must also be in this a going beyond measure and limitation and in an infinite manner relative to the previous avodah.

דארף אבער אויך אין דעם זיין א הליכה למעלה ממדידה והגבלה און באי"ע לגבי דער פריערדיקער עבודה.

English translation 304

Even though there was already the month of Tishrei with all its elevations,

אפילו אז ס'איז שוין געווען חודש תשרי מיט די אלע עילויים שבזה,

English translation 305

and also Parshat Bereishit and Parshat Noach,

און אויך פ' בראשית און פ' נח,

English translation 306

as discussed above — only afterwards comes Parshat Lech Lecha,

כמדובר לעיל - קומט ערשט דערנאך פ' לך לך,

English translation 307

and it says that only now there must be "Lech Lecha from your land etc.",

און זאגט אז ערשט יעצט דארף זיין "לך לך מארצך גו'",

English translation 308

a going in an infinite manner.

א הליכה באי"ע.

English translation 309

The above discussion,

המדובר לעיל,

English translation 310

that on Shabbat Parshat Lech Lecha one finds a going in an infinite manner relative to the avodah beforehand — is an explanation in general why we farbreng on this Shabbat;

אז אין שבת פ' לך לך מאנט זיך א הילוך באי"ע לגבי העבודה לפנ"ז - איז א ביאור בכללות פארוואס מ'פארברענגט דעם שבת;

English translation 311

in this there comes a particular matter in which there must be a going in an infinite manner,

אין דעם קומט צו אן ענין מיוחד אין וואס עס דארף זיין א הילוך באי"ע,

English translation 312

and accordingly this specifically calls for a farbrengen on this Shabbat:

ובמילא מאנט דאס במיוחד א התוועדות בשבת זו:

English translation 313

We are now agitating that Jews should be inscribed in one of the Sifrei Torah that are being written,

מ'קאכט זיך דאך איצטער אז מ'זאל פארשרייבן אידן אין איינער פון די ספרי תורה וואס מ'שרייבט,

English translation 314

and through this to unite all Jews in a true unity and eternal unity.

און דורך דעם מאחד זיין אלע אידן אין א יחוד אמיתית ויחוד נצחי.

English translation 315

Since "a person is close to himself"48 — they write me little letters about the wonders that are being done,

ס'איז דאך "אדם קרוב אצל עצמו" 48 - שרייבט מען מיר בריוולען וועגן די נפלאות וואס מ'טוט אויף,

English translation 316

that in every place a very great commotion is made and they send out leaflets everywhere,

אז בכל מקום מאכט מען א שטורעם הכי גדול און מ'שיקט פאנאנדער בכל מקום צעטלען,

English translation 317

about inscribing oneself in the Sifrei Torah,

וועגן פארשרייבן זיך אין די ספרי תורה,

English translation 318

and it is "not possible to say" how much is being done!

און ס'איז "ניט שייך צו זאגן" וויפל מ'טוט אויף!

English translation 319

It appears that they rely,

ווייזט אויס אז מ'פארלאזט זיך,

English translation 320

that since all of Israel are presumed kosher,

אז וויבאלד כל ישראל זיינען בחזקת כשרות,

English translation 321

when a Jew receives the leaflet about inscribing himself in the Sefer Torah he will certainly not transgress the prohibition of bal tashchit,49

איז בשעת א איד וועט באקומען דעם צעטל וועגן פארשרייבן זיך אין דער ספר תורה וועט ער זיכער ניט עובר זיין אויפן איסור פון בל תשחית 49,

English translation 322

and will fill out the leaflet and inscribe himself in the Sefer Torah.

און וועט אויספילן דעם צעטל און זיך פארשרייבן אין דער ספר תורה.

English translation 323

This is indeed a logical reasoning — but in practice one does not know how many Jews have been inscribed in one of the Sifrei Torah.

א סברא איז דאס טאקע - אבער בפועל ווייסט מען ניט וויפל אידן זיינען פארשריבן געווארן אין איינער פון די ספרי תורה.

English translation 324

Therefore a test was made on this in order to know how much was actually accomplished:

האט מען דעריבער געמאכט אויף דעם א בחינה בכדי צו וויסן וויפל מ'האט בפועל ממש אויפגעטאן:

English translation 325

that on Erev Shabbat before Kabbalat Shabbat they should send in a count,

אז בערב שבת פאר קבלת שבת זאל מען אריינשיקן א חשבון,

English translation 326

a number of how many Jews were added to the Sifrei Torah,

א מספר וויפל אידן זיינען צוגעקומען אין די ספרי תורה,

English translation 327

for then one cannot delude oneself about how much was accomplished,

וואס דעמולט קען מען זיך ניט איינרעדן וויפל מ'האט אויפגעטאן,

English translation 328

because one can make a count on one's fingers,

ווארום מ'קען מאכן א חשבון אויף די פינגער,

English translation 329

"shows with his finger and says 'this'"50 — how many people were added to the Sefer Torah.

"מראה באצבעו ואומר זה" 50 - וויפל מענטשן זיינען צוגעקומען אין דער ספר תורה.

English translation 330

They asked that the count be submitted last Erev Shabbat before Kabbalat Shabbat,

האט מען געבעטן אז מ'זאל אריינגעבן דעם חשבון לעצטן ערב שבת פאר קבלת שבת,

English translation 331

and afterwards they asked again for the total count this Erev Shabbat,

און דערנאך האט מען געבעטן נאכאמאל דעם חשבון הסך-הכל דעם ערב שבת,

English translation 332

when they compared the numbers from last Erev Shabbat with this Erev Shabbat,

ווען מ'האט צוגעגליכן די מספרים פון לעצטן ערב שבת מיט דעם ערב שבת,

English translation 333

they saw how many were added during the entire week — it became "light" in the eyes — in the language of euphemism!

האט מען געזען וויפל זיינען צוגעקומען במשך דער גאנצער וואך - איז געווארן "ליכטיק" אין די אויגן - בלשון סגי נהור!

English translation 334

I do not want to say the number of how many have joined, so as not to embarrass anyone!

איך וויל ניט זאגן דעם מספר וויפל ס'איז צוגעקומען בכדי קיינעם ניט צו פארשעמען!

English translation 335

Regarding the great necessity of enrolling all Jews in one of the Torah scrolls, we have already been storming for some time, with the explanation of the matter,

וועגן דער גודל הנחיצות פון פארשרייבן אלע אידן אין איינער פון די ספרי תורה שטורעמט מען דאך שוין א משך זמן און מיט דער הסברה שבדבר,

English translation 336

and seemingly everyone understands this.

און לכאורה פארשטייט דאס יעדערער.

English translation 337

And especially since it has become the custom by everyone — and would that it not become so by those who have fixed sessions,

ובפרט אז ס'איז געווארן דער מנהג בא יעדערן - והלואי אז דאס זאל ניט ווערן בא די וואס האבן שיעורים קבועים,

English translation 338

and especially those fixed in soul,

ובפרט קבועים בנפש,

English translation 339

in Torah,

בתורה,

English translation 340

and by yeshiva students,

און בא תלמידי הישיבה,

English translation 341

and likewise by girls — that one reads a newspaper every day,

ועד"ז בא בנות - אז מ'לייענט יעדן טאג א צייטונג,

English translation 342

in order to know what is happening in the world,

בכדי צו וויסן וואס טוט זיך אין דער וועלט,

English translation 343

And if for various and sundry reasons one did not read the newspaper himself,

און אויב מסיבות שונות ומשונות האט מען אליין ניט געלייענט די צייטונג,

English translation 344

he asks another that he should relate what he read in the newspaper,

בעט מען א צווייטן אז יענער זאל איבערזאגן וואס ער האט געלייענט אין צייטונג,

English translation 345

and since there must be "two witnesses",

און וויבאלד אז עס דארפן זיין "שני עדים",

English translation 346

he also asks a second that he too should relate the news,

בעט מען אויך א צווייטן אז אויך יענער זאל איבערזאגן די נייעס,

English translation 347

in case the first omitted something to tell,

טאמער דער ערשטער האט עפעס וואס פארפעלט צו דערציילן,

English translation 348

One sees in the newspapers that the world is shaking and trembling until it is at the point of falling apart,

זעט מען אין די צייטונגען אז די וועלט שאקלט זיך און טרייסלט זיך ביז אז עס האלט בא פאנאנדערפאלן זיך,

English translation 349

and especially regarding specific matters,

ובפרט בנוגע צו ענינים מסויימים,

English translation 350

about which one need not speak,

וואס מ'דארף וועגן זיי ניט רעדן,

English translation 351

because of "do not open the mouth etc."51.

מצד אל תפתח פה כו' 51.

English translation 352

What can and must a Jew do to rectify the frightening situation in the world — it is said that Jews need to be in unity,

וואס קען און דארף א איד טאן בנוגע צו מתקן זיין דער מצב מבהיל בעולם - זאגט מען אז' אידן דארפן זיין באחדות,

English translation 353

among Jews there must be love of Israel and unity,

בא אידן דארף זיין אהבה ישראל און אחדות,

English translation 354

so that there be "you are standing today, all of you"52,

אז ס'זאל זיין "אתם נצבים היום כולכם" 52,

English translation 355

"standing and enduring",

"קיימין ועומדין",

English translation 356

"as today etc. enduring etc. and shining" as it says in the Midrash53.

"כיום כו' קיים כו' ומאיר" ווי ער זאגט אין מדרש 53.

English translation 357

And a way to accomplish this is by writing a Torah scroll and selling the letters to all Jews,

וואס א וועג דאס אויפצוטאן איז דורך שרייבן א ספר תורה און פארקויפן די אותיות צו אלע אידן,

English translation 358

so that they will all be united in the Torah scroll in a true unity and an eternal unity.

וועלן זיי אלע נתאחד ווערן אין דער ספר תורה אין א יחוד אמיתי און א יחוד נצחי.

English translation 359

So as long as there is no other advice than to do this — one must do this by enrolling all Jews in a Torah scroll.

איז כל זמן מ'האט ניט קיין אנדער עצה ווי דאס צו טאן - דארף מען דאס טאן דורך פארשרייבן אלע אידן אין א ספר תורה.

English translation 360

Thus it turns out that it is a thing understood simply, the great necessity of enrolling Jews in one of the Torah scrolls. And we have been storming about this for some time — and nevertheless,

קומט דאך אויס אז ס'איז א דבר המובן בפשטות די גודל הנחיצות פון פארשרייבן אידן אין איינער פון די ספרי תורה. און מ'שטורעמט וועגן דעם שוין כמה זמן - און אעפ"כ,

English translation 361

as mentioned,

כאמור,

English translation 362

we received on Friday the report that so many and so many people have joined,

האט מען באקומען דעם ערב שבת דעם חשבון אז אזויפיל און אזויפיל מענטשן זיינען צוגעקומען,

English translation 363

and as mentioned,

און כאמור,

English translation 364

I do not want to say what the number is! This proves how much has been done in this!

מ'וויל ניט זאגן וואס דער מספר איז! וואס דאס באווייזט וויפל מ'האט געטאן אין דעם!

English translation 365

They write to me that they make noise and storm etc. in the manner of "clouds and wind" — but "rain there is none"*53:

מ'שרייבט מיר אז מ'טומלט און מ'שטורעמט וכו' באופן פון "נשיאים ורוח" - אבער "גשם אין"* 53:

English translation 366

How many people have actually joined in practice?!

וויפל מענטשן זיינען צוגעקומען בפועל ממש?!

English translation 367

During the week, they tickled those who are occupied with this,

במשך די וואך האט מען געקיצלט די וואס פארנעמען זיך דערמיט,

English translation 368

so as not to let them fall into a deep slumber;

בכדי זיי ניט לאזן אריינפאלן אין א תרדמה עמוקה;

English translation 369

One must conduct oneself in pleasant ways and in ways of peace,

מ'דארף זיך דאך פירן בדרכי נועם ובדרכי שלום,

English translation 370

refined — so shouting one did not — it is not refined. Rebuking — certainly not. Who can rebuke him?

איידל - איז שרייען האט מען ניט - ס'איז דאך ניט איידל. מוסר'ן - זיכער ניט. ווער קען דען אים מוסר"ן?

English translation 371

But tickling,

אבער קיצלען,

English translation 372

even according to the standard of "words of Chassidus" of refinement,

איז אפילו אין דעם תכלית פון "מילי דחסידותא" פון איידלקייט,

English translation 373

is acceptable — this they did!

איז דאס אנגענומען - האט מען דאס געטאן!

English translation 374

So a week passed,

איז אדורך א וואך,

English translation 375

and afterwards they received the report of how many people were actually enrolled in the Torah scroll — it became, as mentioned,

און דערנאך האט מען באקומען דעם חשבון וויפל מענטשן זיינען בפועל אריינגעשריבן געווארן אין דער ספר תורה - איז כאמור,

English translation 376

became,

געווארן,

English translation 377

"bright" in the eyes, in the language of the blind!

"ליכטיק" אין די אויגן בלשון סגי נהר!

English translation 378

And regarding all other Jews — the whole matter does not affect nor touch them!

און בנוגע צו אלע אנדערע אידן - איז די גאנצע זאך לא פגע ולא נגע!

English translation 379

One believes,

מ'גלויבט,

English translation 380

that since there is a Master of this mansion54, surely such a Master will not allow His world to fall apart,

אז וויבאלד יש בעה"ב לבירה זו 54 - וועט דאך אזא בעה"ב זיכער ניט לאזן אז זיין וועלט זאל פאנאנדערפאלן,

English translation 381

therefore he

במילא דארף ער

English translation 382

(the Jew)

(דער איד)

English translation 383

need do nothing about it!

גארניט טאן וועגן דעם!

English translation 384

And regarding this that they speak and make noise that all Jews should be united together by enrolling them in a Torah scroll — he agrees to this,

און בנוגע דערצו וואס מ'רעדט און מ'טומלט אז מ'זאל מאחד זיין אלע אידן צוזאמען דורך פארשרייבן זיי אין א ספר תורה - איז ער דערצו מסכים,

English translation 385

that it is a good thing etc.,

אז ס'איז א גוטע זאך וכו',

English translation 386

and one gives a kiss to the donation

און מ'גיט א קוש די הנחה

English translation 387

(where it is discussed)

(וואו עס רעדט זיך וועגן דעם)

English translation 388

and puts it away on the shelf — and there it remains!

און מ'לייגט עס אוועק אויף דער פאליצע - און בא דעם בלייבט עס!

English translation 389

But to bring down what was spoken about into actual practice — that not!

אבער אראפברענגען וואס עס האט זיך גערעדט אין א פועל ממש - דאס ניט!

English translation 390

This itself is a reason that compels making a farbrengen also on this Shabbos. Because even though there were many farbrengens in the month of Tishrei and we spoke with a storm about the Sefer Torah and that we must unite all Jews through enrolling them — it did not accomplish that action be taken in this matter as required,

איז דאס אליין א טעם וואס איז מכריח אז מ'זאל מאכן א התוועדות אויך דעם שבת. ווארום אע"פ אז ס'איז געווען א ריבוי התוועדויות אין חודש תשרי און מ'האט גערעדט און מיט א שטורעם וועגן דער ספר תורה און אז מ'דארף מאחד זיין אלע אידן דורך דעם פארשרייבן זיי - האט עס ניט גע'פועל'ט אז מ'זאל טאן אין דעם ענין כדבעי,

English translation 391

which is after all the purpose of all these farbrengens — to bring what is spoken into actual deed. Consequently, we must also make a farbrengen on this Shabbos and trouble Jews and establish a new order that disrupts all previous orders etc.,

וואס דאס איז דאך די כוונה פון די אלע התוועדויות אז מ'זאל אראפברענגען דאס וואס מ'רעדט אין פועל ממש. במילא דארף מען אויך דעם שבת מאכן א התוועדות און מטריח זיין אידן און מאכן א נייעם סדר וואס איז מבלבל אלע פריערדיקע סדרים וכו',

English translation 392

in order to arouse again that it should come down into actual deed.

בכדי נאכאמאל צו מעורר זיין אז ס'זאל אראפקומען אין פועל.

English translation 393

In order to demonstrate how much the entire matter that was spoken about regarding a Sefer Torah accomplished — the Almighty helped that specifically during this week,

בכדי צו באווייזן וויפל דער גאנצער ענין וואס האט זיך גערעדט וועגן ספר תורה האט גע'פועל"ט - האט דער אויבערשטער געהאלפן אז דוקא בשבוע זה,

English translation 394

after the month of Tishrei,

נאך חודש תשרי,

English translation 395

Parshat Bereishit and Parshat Noach,

פ' בראשית און פ' נח,

English translation 396

when so much was spoken about a Sefer Torah — there arrived from across the sea a simple question,

ווען עס האט זיך אזויפיל גערעדט וועגן ספר תורה - איז אנגעקומען מעבר לים א תמימות'דיקע שאלה,

English translation 397

from one who is indeed a simple person,

פון איינעם וואס ער איז טאקע א תמים,

English translation 398

in connection with the matter of a Sefer Torah.

בקשר מיט דעם ענין פון ספר תורה.

English translation 399

Just as on the opposite side there is the matter of "Minei u'vai abba lishdei bai narga"55,

וואס ע"ד ווי אין צד ההיפך איז דא דער ענין פון "מיני' ובי' אבא לישדי' בי' נרגא" 55,

English translation 400

so too on the side of holiness,

עד"ז איז אויך דא אין צד הקדושה,

English translation 401

regarding the Sefer Torah,

בנוגע צו דער ספר תורה,

English translation 402

one can utilize the matter of the Sefer Torah itself for a matter that is the opposite of a Sefer Torah, Heaven forbid,

אז מ'קען אויסנוצן דער ענין פון ספר תורה גופא אויף אן ענין וואס איז היפך פון ספר תורה, ר"ל,

English translation 403

as is seen from the simple question.

ווי מ'זעט עס פון דער תמימות'דיקער שאלה.

English translation 404

That one asks:

יענער פרעגט:

English translation 405

Since everyone is now enrolling in the general Sefer Torah for the entirety of the Jewish people,

וויבאלד אז יעדערער פארשרייבט זיך איצטער אין דער ספר תורה כללית פאר כללות עם ישראל,

English translation 406

and they also enroll the members of the household,

און מ'פארשרייבט אויך די בני בית,

English translation 407

they enroll not only the adults of the household,

פארשרייבט מען דאך ניט נאר די גדולים פון די בני בית,

English translation 408

but also the minors, boys and girls — then what will be with the Sefer Torah that is written specifically for minors, boys and girls,

נאר אויך די קטנים וקטנות - איז וואס וועט זיין מיט דער ספר תורה וואס מ'שרייבט במיוחד פאר קטנים וקטנות,

English translation 409

why is it necessary to have it now?

צוליב וואס דארף מען דאס איצטער האבן?

English translation 410

Even if the question had come a year ago — it would also have been astonishing,

אפילו אויב די שאלה וואלט געקומען א יאר צוריק - וואלט זי אויך געווען א פלא,

English translation 411

for that person knows how to learn Gemara,

ווארום יענער ווייסט דאך ווי צו לערנען גמרא,

English translation 412

and in the Gemara it states56 that regarding children before Bar Mitzvah and before Bat Mitzvah it is "breath without sin" — it is therefore understandable the greatness of the superiority of a Sefer Torah that is specifically only for "breath without sin";

און אין גמרא שטייט 56 אז בא קינדער פאר בר-מצוה און פאר בת-מצוה איז א "הבל שאין בו חטא" - איז דאך פארשטאנדיק דער גודל העילוי פון א ספר תורה וואס איז במיוחד נאר פאר "הבל שאין בו חטא";

English translation 413

And all the more so that the question comes now,

ועאכו"כ אז די שאלה קומט איצטער,

English translation 414

after what was spoken,

נאך דעם וואס עס האט זיך גערעדט,

English translation 415

and at length and with a storm,

און מיט אן אריכות און א שטורעם,

English translation 416

over the course of a year and its added month,

במשך פון א שנה ועיבורה,

English translation 417

after a thirteenth month,

נאך א דרייצנטן חודש,

English translation 418

about the superiority of minors, boys and girls,

וועגן דער מעלה פון קטנים וקטנות,

English translation 419

about whom the Almighty says57 "Do not touch My anointed ones" — these are the schoolchildren58,

וואס דער אויבערשטער זאגט 57 "אל תגעו במשיחי גו' - אלו תינוקות של בית רבן" 58,

English translation 420

and they have the superiority of "breath without sin",

און זיי האבן די מעלה פון "הבל שאין בו חטא",

English translation 421

and therefore a Sefer Torah for minors, boys and girls has a special superiority in sustaining the world,

און דעריבער האט א ספר תורה פאר קטנים וקטנות א מעלה מיוחדת אין אויפטאן קיום העולם,

English translation 422

as the Gemara says there that "the world endures only for the sake of schoolchildren etc. who have no sin" — how does it happen that one asks such a question that since a general Sefer Torah is being written — what should be done with the Sefer Torah specifically for minors, boys and girls?!

ווי די גמרא זאגט דארטן אז "אין העולם מתקיים אלא בשביל תינוקות של בית רבן כו' שאין בו חטא" - איז ווי קומט עס אז מ'זאל פרעגן אזא שאלה אז וויבאלד מ'שרייבט א ספר תורה כללי - וואס זאל מען טאן מיט דער ספר תורה פאר קטנים וקטנות במיוחד?!

English translation 423

The aforementioned Gemara warns against this question:

די גמרא הנ"ל באווארנט אט-די שאלה:

English translation 424

The Gemara says there:

די גמרא זאגט דארטן:

English translation 425

"Rav Pappa said to Abaye: Mine and yours, what is it?" — why is it necessary to come to "schoolchildren",

"א"ל רב פפא לאביי דידי ודידך מאי" - צוליב וואס דארף מען אנקומען צו "תינוקות של בית רבן",

English translation 426

there are adults and very great adults,

עס זיינען דאך דא גדולים און גאר גרויסע גדולים,

English translation 427

Pappa and Abaye,

פפא און אביי,

English translation 428

and even if one also wants the children — can they be joined to the adults?!

און אפילו אויב מ'וויל האבן אויך די קינדער - קענען זיי נצטרף ווערן צו די גדולים?!

English translation 429

The Gemara answers this,

ענטפערט אויף דעם די גמרא,

English translation 430

that minors are necessary because they have the superiority of "breath without sin",

אז מ'מוז האבן קטנים ווארום זיי האבן די מעלה פון "הבל שאין בו חטא",

English translation 431

meaning, even though there are adults,

ד.ה. אע"פ אז עס זיינען דא גדולים,

English translation 432

Amoraim etc.,

אמוראים כו',

English translation 433

who received the tradition person to person back to Moshe Rabbeinu — nevertheless, "breath that has sin is not comparable to breath that has no sin",

וואס סמוכים איש מפי איש ביז משה רבינו - איז אבער "אינו דומה הבל שיש בו חטא להבל שאין בו חטא",

English translation 434

and from the aspect of the superiority that minors have,

און מצד דער מעלה וואס קטנים האבן,

English translation 435

"the world endures".

איז "העולם מתקיים".

English translation 436

This is precisely the matter that is being discussed now — that through the children being enrolled in the Sefer Torah that is specifically for them, they sustain the world,

וואס דאס איז פונקט דער ענין וואס עס רעדט זיך איצטער - אז דורך דעם וואס די קינדער ווערן פארשריבן אין דער ספר תורה המיוחדת להם זיינען זיי מקיים העולם,

English translation 437

and the sustenance of the world is relevant now specifically,

וואס קיום העולם איז נוגע איצטער במיוחד,

English translation 438

as mentioned.

כנ"ל.

English translation 439

And nevertheless, that one asks such a question!

און אעפ"כ פרעגט יענער אזא שאלה!

English translation 440

We speak and speak about this already for a year — how does it happen that after all this, someone comes and asks such a question?!

מ'רעדט און מ'רעדט וועגן דעם שוין א יאר צייט - איז ווי קומט עס אז נאך דאס אלעם קומט איינער און פרעגט אזא שאלה?!

English translation 441

One cannot say that he did not hear at all what was spoken during the year,

מ'קען ניט זאגן אז ער האט בכלל ניט געהערט וואס מ'האט גערעדט במשך דעם יאר,

English translation 442

or that he did not read one of the lists;

אדער ניט געליינעט איינע פון די רשימות;

English translation 443

but rather:

נאר וואס-דען:

English translation 444

he read one of the lists,

ער האט געלייענט איינע פון די רשימות,

English translation 445

but he did not contemplate it,

אבער ער האט זיך אין דעם ניט מתבונן געווען,

English translation 446

and even if he did contemplate it,

און אפילו אויב ער האט זיך מתבונן געווען אין דעם,

English translation 447

he did not contemplate it in a manner that he would bring it down to "taforo da plaho".

האט ער זיך אבער אין דעם ניט מתבונן געווען אין אן אופן אז ער זאל דאס אראפברענגען צו "טאפארו דא פלאחו" 59.

English translation 448

After all, "lo alman Yisrael" — surely there are others who learned,

ס'איז דאך "לא אלמן ישראל" 60 - זיכער זיינען דא אנדערע וואס האבן געלערנט,

English translation 449

or at least read the list,

אדער עכ"פ געלייענט די רשימה,

English translation 450

he could have heard from them what was discussed.

האט ער פון זיי געקענט הערן וואס עס האט זיך גערעדט.

English translation 451

And nevertheless he asks such a question!

און אעפ"כ פרעגט ער אזא שאלה!

English translation 452

And the main point is,

און דער עיקר איז,

English translation 453

that after he asked the question, the first thing this brings is,

אז נאכדעם וואס ער האט געפרעגט די שאלה איז דער ערשטער זאך וואס דאס ברענגט איז,

English translation 454

that he no longer needs to do anything — because he has already fulfilled his obligation,

אז ער דארף מער גארניט טאן - ווארום ער האט שוין יוצא געווען,

English translation 455

he has already asked the question,

ער האט דאך געפרעגט די שאלה,

English translation 456

consequently he can go to sleep until he receives an answer,

במילא קען ער גיין שלאפן ביז ער וועט באקומען א תירוץ,

English translation 457

which can take a period of time.

וואס דאס קען דאך נעמען א משך זמן.

English translation 458

Ah, this is the opposite of naaseh kodem l'nishma,

איי דאס איז פארקערט פון נעשה קודם לנשמע 61,

English translation 459

that first of all one must do,

אז צום אלעם ערשטן דארף מען טאן,

English translation 460

and then if one has a question — ask,

און דערנאך אויב מ'האט א שאלה - איז פרעג,

English translation 461

but first of all one must do;

אבער צום אלעם ערשטן דארף מען טאן;

English translation 462

but he puts himself to sleep,

ער לייגט זיך אבער שלאפן,

English translation 463

because he has already asked the question — he no longer needs to do anything!

ווארום ער האט שוין געפרעגט די שאלה - דארף ער מער גארניט טאן!

English translation 464

And especially since afterwards an answer may come that "v'shachavta v'arvah sh'natecha",

ובפרט אז דערנאך קען נאך קומען א תשובה אז "ושכבת וערבה שנתך" 62,

English translation 465

that he should continue sleeping!

אז ער דארף ממשיך זיין שלאפן!

English translation 466

From this one sees that everything that is spoken and agitated etc. in the farbrengens has no effect,

וואס דערפון זעט מען אז אלץ וואס מ'רעדט און מ'שטורעמט וכו' אין די התוועדויות האט קיין פעולה ניט,

English translation 467

And would that this time, speaking at the farbrengen in an unusual manner etc.

והלואי אז דעם מאל רעדן אין דער התוועדות וואס איז בלתי רגיל כו'

English translation 468

(as above)

(כנ"ל)

English translation 469

— may it be "yifalu hadvarim bi u'vashomaim".

- זאל זיין "יפעלו הדברים בי ובהשומעים" 63.

English translation 470

(missing).

(חסר).

English translation 471

Afterwards another thing was added:

דערנאך איז צוגעקומען נאך א זאך:

English translation 472

They are exploiting the matter of the Sefer Torah for division of hearts!

מ'נוצט אויס דער ענין פון דער ספר תורה אויף פירוד הלבבות!

English translation 473

The entire matter and intention in the Sifrei Torah is,

דער גאנצער ענין און כוונה אין די ספרי תורה איז,

English translation 474

that this should bring about unity among Jews. The intention is not the mitzvah of "kisvu lachem es hashirah hazos",

אז דאס זאל אויפטאן אחדות צווישן אידן. די כוונה איז ניט די מצוה פון "כתבו לכם את השירה הזאת" 64,

English translation 475

therefore in this matter it is with a different order than when the emphasis is on the mitzvah of writing a Sefer Torah:

וואס דערפאר איז דאס בענין זה מיט אן אנדער סדר ווי בשעת דער דגש איז אויף מצות כתיבת ס"ת:

English translation 476

In our case, the emphasis is that the intention is only achdus Yisrael. Therefore in our case the emphasis is that each person should have one letter;

בעניננו איז די הדגשה אז די כוונה איז נאר אחדות ישראל. דערפאר איז בעניננו די הדגשה אז יעדער איך זאל האבן איין אות;

English translation 477

not so when fulfilling the mitzvah of "kisvu lachem etc." the emphasis is that a Jew should have as many letters as possible —

משא"כ ביים מקיים זיין די מצוה פון "כתבו לכם גו'" איז די הדגשה אז א איד זאל האבן וואס מער אותיות 65 -

English translation 478

And here one comes and exploits the matter of a Sefer Torah — for division of hearts!

און דא קומט מען און מ'נוצט אויס דער ענין פון ספר תורה - אויף פירוד הלבבות!

English translation 479

To not allow another to participate in it! And they cause division of hearts and machlokes in a silken soup — that this is because of the matter of the Sefer Torah!

אויף ניט צולאזן אז א צווייטער זאל טאן אין דעם! און מ'טוט אן דעם פירוד הלבבות און מחלוקת אין א זיידענער זופעצע - אז דאס איז צוליב דער ענין פון דער ספר תורה!

English translation 480

Do it yourself — it will be enough for everyone!

טו אליין - וועט זיין גענוג פאר אלעמען!

English translation 481

And also regarding yourself — you already have many matters to do — so let another help you out.

און אויך בא זיך אליין - האסט דאך סיי-ווי א ריבוי ענינים צו טאן - איז לאז צו א צווייטן אז ער זאל דיר ארויסהעלפן.

English translation 482

He has twenty things that he needs to do,

ער האט צוואנציק זאכן וואס ער דארף טאן,

English translation 483

which physically he cannot do all of them properly,

וואס בגשמיות קען ער זיי ניט אלע טאן כדבעי,

English translation 484

at most half, a third, or a quarter. So when it comes to a twenty-first matter,

מערניט ווי למחצה לשליש ולרביע. איז בשעת עס קומט צו אן איין-און-צוואנציקסטער ענין,

English translation 485

the matter of the Sefer Torah,

דער ענין פון דער ספר תורה,

English translation 486

he certainly cannot do it alone in its entirety,

קען ער דאס זיכער אליין ניט טאן בשלימות,

English translation 487

For this, no mesiras nefesh will help:

אויף דעם וועט ניט העלפן קיין מס"נ:

English translation 488

Mesiras nefesh can be said regarding jumping off a roof,

מס"נ איז שייך זאגן בנוגע צו שפרינגען פון א דאך אראפ,

English translation 489

but not regarding jumping up from the ground onto the roof.

אבער ניט צו ארויפשפרינגען פון דער ערד אויפן דאך.

English translation 490

If he physically cannot do it alone — then take a new person so that he should do it!

קען ער בגשמיות אליין דאס ניט טאן - איז נעם א נייעם מענטש'ן אז יענער זאל דאס טאן!

English translation 491

This was already hinted about — but it did not help,

מ'האט וועגן דעם שוין מרמז געווען - אבער עס האט ניט געהאלפן,

English translation 492

now we speak openly.

רעדט מען איצטער בגלוי.

English translation 493

He does not want to,

וויל ער ניט,

English translation 494

because it will detract from his honor!

ווייל ס'וועט צונעמען פון זיין כבוד!

English translation 495

They tell him:

זאגט מען אים:

English translation 496

Take another and make him your "eved kena'ani",

נעם א צווייטן און מאך אים פאר דיין "עבד כנעני",

English translation 497

for if one will only pay him — surely there are those who will do it!

וואס אויב מ'וועט נאר אים באצאלן - זיינען זיכער דא אזוינע וואס וועלן דאס טאן!

English translation 498

And as great as a king is, whom they pursue with all the commotion — a King of kings is even greater. So when he will take another person who will work for him — he will become a King of kings!

און ווי גרויס ס'איז א מלך וואס מ'יאגט זיך נאך אים מיטן גאנצן שטורעם - איז דאך א מלך המלכים נאך גרעסער. איז בשעת ער וועט נעמען נאך א מענטשן וואס וועט ארבעטן פאר אים - וועט ער ווערן א מלך המלכים!

English translation 499

And the more people he takes as "avodim" who will work for him — this will prove that he is an even greater king,

און וואס מער מענטשן ער וועט נעמען אלס "עבדים" וואס וועלן ארבעטן פאר אים - וועט דאס באווייזן אז ער איז נאך א גרעסערער מלך,

English translation 500

for "ein melech b'lo am"!

ווארום "אין מלך בלא עם" 66!

English translation 501

He also does not want this — lest the other will want to become greater than him!

וויל ער דאס אויך ניט - טאמער וועט יענער וועלן ווערן גרעסער פון אים!

English translation 502

He argues that preventing the damage that could result from the other person wanting to become greater and impinge on his honor outweighs preventing the profit that comes from him not taking that person in to work!

ער טענה'ט אז מניעת ההיזק וואס קען ווערן דערפון וואס יענער וועט וועלן ווערן גרעסער און פוגע זיין בכבודו - וועגט איבער מניעת הריוח וואס קומט ארויס דערפון וואס ער נעמט יענעם ניט אריין צו ארבעטן!

English translation 503

That this has unfortunately become a practice in institutions,

וואס דאס איז ליידער געווארן א סדר אין מוסדות,

English translation 504

not only in non-religious institutions,

ניט נאר אין פרייע מוסדות,

English translation 505

where there it is no wonder,

וואס דארטן איז דאס קיין פלא ניט,

English translation 506

but also in Chareidi institutions - that they do not want to take in new people even when they need them,

נאר אויך אין חרד'ישע מוסדות - אז מ'וויל ניט אריינעמען קיין נייע מענטשן אפילו ווען מ'דארף זיי האבן,

English translation 507

if they will take away something from those who are already there!

טאמער זיי וועלן צונעמען עפעס פון די וואס זיינען שוין דארטן!

English translation 508

And the main point is - no matter how much one will do in enrolling Jews in a Sefer Torah, there are enough Jews in the world for everyone to do:

און דער עיקר איז - וויפל מ'וועט נאר טאן אין פארשרייבן אידן אין א ספר תורה - זיינען דא גענוג אידן אין דער וועלט אז אלע זאלן טאן:

English translation 509

There are 12 or 13 million Jews in the world,

עס זיינען דא 12 צי 13 מיליאן אידן אין דער וועלט,

English translation 510

and when the Jewish women fulfill "Be fruitful and multiply and fill the earth and subdue it" there will be 14 or 15 million Jews,

און בשעת די אידישע פרויען וועלן מקיים זיין "פרו ורבו ומלאו את הארץ וכבשוה" 67 וועלן זיין 14 צי 15 מיליאן אידן,

English translation 511

which according to the number of letters in one Sefer Torah works out,

וואס לויטן מספר האותיות אין איין ספר תורה קומט אויס,

English translation 512

that for every million Jews one needs to have 3 Sifrei Torah with a "shmitchik",

אז פאר יעדן מיליאן אידן דארף מען האבן 3 ספרי תורה מיט א "שמיטשיק",

English translation 513

it works out that for 15 million Jews one needs to have 45 Sifrei Torah.

קומט אויס אז פאר 15 מיליאן אידן דארף מען האבן 45 ספרי תורה.

English translation 514

And especially since more souls will descend "until all the souls in the

ובפרט נאך אז מער נשמות וועלן יורד זיין "עד שיכלו כל הנשמות שב

English translation 515

(treasury called)

(אוצר ששמו)

English translation 516

body are finished" - even more Jews will come.

גוף" 68 - וועלן צוקומען נאכמער אידן.

English translation 517

May it be His will that the new order that was made this Shabbos,

ויה"ר אז דער נייער סדר וואס מ'האט געמאכט דעם שבת,

English translation 518

that there should be a farbrengen on Shabbos Parshas Lech Lecha,

אז עס זאל זיין א התוועדות בשבת פ' לך לך,

English translation 519

and the disruption of routines that this caused - should be transformed,

און דער בלבול הסדרים וואס דאס האט גורם געווען - זאל נתהפך ווערן,

English translation 520

that "the matters" that were spoken "will affect me and the listeners",

אז "הדברים" וואס מ'האט גערעדט "יפעלו בי ובהשומעים",

English translation 521

at least - "me",

עכ"פ - "בי",

English translation 522

that one should utilize this to do with all strength and with the greatest storm in uniting all Jews through enrolling them in one of the Sifrei Torah.

אז מ'זאל דאס אויסנוצן אויף טאן בכל התוקף און מיטן גרעסטן שטורעם אין מאחד זיין אלע אידן דורך פארשרייבן זיי אין איינע פון די ספרי תורה.

English translation 523

And the past will teach the future,

און העבר ילמד על העתיד,

English translation 524

as is known the saying of the Rebbe, my father-in-law, the leader of the generation,

כידוע דער ווארט פון כ"ק מו"ח אדמו"ר,

English translation 525

that one should learn for the future from what was in the past.

אז מ'זאל זיך לערנען על העתיד פון דעם וואס איז געווען בעבר.

English translation 526

And everyone should do in this,

און אלע זאלן אין דעם טאן,

English translation 527

for certainly there is enough for everyone to do,

וואס זיכער איז דא גענוג פאר אלעמען צו טאן,

English translation 528

as mentioned - and on the contrary:

כנ"ל - און אדרבה:

English translation 529

through everyone doing in this - it will become "the jealousy of scribes increases wisdom",

דורך דעם וואס אלע וועלן אין דעם טאן - וועט ווערן "קנאת סופרים תרבה חכמה" 69,

English translation 530

that the "jealousy of scribes" should specifically be "increases wisdom".

אז די "קנאת סופרים" זאל זיין "תרבה חכמה" דוקא.

English translation 531

We have spoken here at length - so in summary:

מ'האט דאך דא גערעדט אן אריכות הדיבור - איז לסיכום:

English translation 532

Every single person should enroll himself in one of the Sifrei Torah.

יעדער איינער זאל זיך פארשרייבן אין איינער פון די ספרי תורה.

English translation 533

And "Love your fellow as yourself" - one should also endeavor to enroll "your fellow",

און "ואהבת לרעך כמוך" 70 - מ'זאל זיך אויך משתדל זיין צו פארשרייבן "רעך",

English translation 534

the meaning of which in "your fellow" and whom this includes,

וואס דער פירוש אין "רעך" און וועמען דאס איז כולל,

English translation 535

the Alter Rebbe already explained at length

האט דער אלטער רבי שוין מבאר געווען בארוכה

English translation 536

(relatively)

(לפי ערך)

English translation 537

in Tanya chapter 32.

אין תניא פרק לב.

English translation 538

Which simply means - enroll all Jews,

וואס דאס מיינט בפשטות - פארשרייבן אלע אידן,

English translation 539

because in this matter of Sefer Torah all Jews are relevant. As was emphasized multiple times,

ווארום אין דעם ענין פון ספר תורה זיינען נוגע אלע אידן. ווי מ'האט מדגיש געווען כמ"פ 71,

English translation 540

that one should write Sifrei Torah for all types of Jews:

אז מ'זאל שרייבן ספרי תורה פאר אלע סוגי אידן:

English translation 541

according to Nusach Ashkenaz,

לויט נוסח אשכנז,

English translation 542

Nusach Sefard,

נוסח ספרד,

English translation 543

Nusach HaAriZal,

נוסח האריז"ל,

English translation 544

Nusach Chabad - so that every Jew,

נוסח חב"ד - בכדי אז יעדער איד,

English translation 545

of whatever type he may be,

פון וועלכן סוג ער זאל נאר זיין,

English translation 546

should have a Sefer Torah in which to enroll himself,

זאל האבן א ספר תורה אין וועלכע צו זיך פארשרייבן,

English translation 547

And in this also include Jews who have only the designation "called by the name of Israel".

און אין דעם אויך כולל זיין אידן וואס בא זיי איז מערניט ווי "בשם ישראל יכונה" 72.

English translation 548

And also - enroll children,

און אויך - פארשרייבן קינדער,

English translation 549

boys and girls before Bar Mitzvah and before Bas Mitzvah,

אינגעלעך און מיידעלעך פאר בר-מצוה און פאר בת-מצוה,

English translation 550

about whom it is said "Do not touch My anointed ones",

אויף וועמען מ'זאגט "אל תגעו במשיחי",

English translation 551

in the Sefer Torah that is written specifically for children.

אין דער ספר תורה וואס מ'שרייבט במיוחד פאר קינדער.

English translation 552

And in this enrolling of children in the Sefer Torah that is written specifically for them, a good practice has been added - and specifically among the simple people,

און אין דעם פארשרייבן קינדער אין דער ספר תורה וואס מ'שרייבט במיוחד פאר זיי איז צוגעקומען א הנהגה טובה - און דוקא בא די פשוט"ע מענטשן,

English translation 553

not among those who hover in the world of Atzilus,

ניט בא די וואס זיינען מרחף אין עולם האצילות,

English translation 554

the world of unity,

עולם האחדות,

English translation 555

or at least above the physical world of Asiyah -

אדער עכ"פ העכער פאר עולם העשי' גשמית -

English translation 556

that at the Bris Milah of a boy,

אז בא דעם ברית מילה פון א אינגעלע,

English translation 557

which is connected to our Parsha where it tells about the "Eternal Covenant" of Avraham Avinu,

וואס דאס איז דאך פארבונדן מיט פרשתנו וואו עס ווערט דערציילט וועגן דעם "ברית עולם" פון אברהם אבינו 73,

English translation 558

the first Bris Milah - together with all these important matters that are done then,

דער ערשטער ברית מילה - איז צוזאמען מיט די אלע ענינים חשובים וואס מ'טוט דעמולט,

English translation 559

and when they give him a name - they also purchase for the child a letter in the Sefer Torah that is written specifically for children,

און ווען מ'גיט אים א נאמען - קויפט מען פאר דעם קינד אויך אן אות אין דער ספר תורה וואס מ'שרייבט במיוחד פאר קינדער,

English translation 560

And similarly one does regarding girls,

ועד"ז טוט מען בנוגע צו מיידעלעך,

English translation 561

for "a woman is considered as if circumcised",

וואס "אשה כמאן דמהילא דמיא" 74,

English translation 562

at the time they are born,

בשעת זיי ווערן געבארן,

English translation 563

at the time they are given a name.

בשעת מ'גיט זיי א נאמען.

English translation 564

What the necessity and greatness of the matter is in purchasing them a letter before, immediately when they are born,

וואס די נחיצות און גודל הענין אין קויפן זיי אן אות וואס פריער גלייך ווען זיי ווערן געבארן,

English translation 565

is understood from the maamar "Lehavin Inyan Simchas Torah Tashav" of the Rebbe, my father-in-law, the Rebbe, where he explains what a letter in a Sefer Torah does for the Jew who has that letter.

איז פארשטאנדיק פון דעם מאמר להבין ענין שמחת תורה תש"ו 75 פון כ"ק מו"ח אדמו"ר וואו ער איז מבאר וואס אן אות אין א ספר תורה טוט אויף פאר דעם אידן וואס האט דעם אות.

English translation 566

And may it be His will that all "souls within the body" should come together and become unified through a Sefer Torah,

ויה"ר אז אלע "נשמות שבגוף" זאלן צוזאמען קומען און נתאחד ווערן דורך א ספר תורה,

English translation 567

in a manner of "You are standing today, all of you",

אין אן אופן פון "אתם נצבים היום כולכם",

English translation 568

which is from the term "standing of a king",

וואס דאס איז מלשון "נצב מלך" 76,

English translation 569

"Who is a king? The Rabbis",

"מאן מלכי רבנן" 77,

English translation 570

and all Jews enter into this,

און אלע אידן גייען אריין אין דעם,

English translation 571

because "all your children are students of Hashem",

ווארום "כל בניך לימודי ה'" 78,

English translation 572

and all Jews were called at Matan Torah "a kingdom of priests".

און אלע אידן זיינען אנגערופן געווארן פאר מ"ת "ממלכת כהנים" 79.

English translation 573

And all Jews,

און אלע אידן,

English translation 574

as kings,

אלס מלכים,

English translation 575

will go to receive King Moshiach,

וועלן גיין מקבל זיין מלך המשיח,

English translation 576

and the King of kings, the Holy One, blessed be He,

און מלך מלכי המלכים הקב"ה,

English translation 577

in a manner of "in the light of the face of the King, life".

אין אן אופן פון "באור פני מלך חיים" 80,

English translation 578

In the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 579

speedily in our days, literally,

במהרה בימינו ממש,

English translation 580

immediately,

בעגלא דידן,

English translation 581

below ten handbreadths,

למטה מעשרה טפחים,

English translation 582

"with our youths and with our elders, etc., with our sons and with our daughters".

"בנערינו ובזקנינו גו' כבנינו ובבנותינו" 81.

English translation 583

Now is a time when one must guard everything. Because were it not for this, it is due to the double and multiplied darkness of exile,

איצטער איז דאך א זמן וואס מ'דארף אלץ באווארענען. ווארום לולא זה איז מצד דעם חושך כפול ומכופל פון גלות,

English translation 584

"darkness will cover the earth",

"החושך יכסה ארץ" 82,

English translation 585

there can arise from what is spoken,

קענען ארויסקומען פון דעם וואס מ'רעדט,

English translation 586

interpretations that are completely contrary to intellect,

פירושים וואס זיינען היפך השכל לגמרי,

English translation 587

contrary even to the intellect of the intellectual soul and of the animal soul.

היפך אפילו פון דעם שכל פון נפש השכלית און פון נפש הבהמית.

English translation 588

And so too in our matter regarding the Sefer Torah:

ועד"ז בעניננו בנוגע צו דער ספר תורה:

English translation 589

From the fact that one speaks about the greatness of the matter of inscribing Jews in a Sefer Torah - it can arise that one who engages in this should think:

דערפון וואס מ'רעדט וועגן דעם גודל הענין פון פארשרייבן אידן אין א ספר תורה - קען ארויסקומען אז איינער וואס טוט אין דעם-זאל מיינען:

English translation 590

Since he engages in this matter,

וויבאלד אז ער טוט אין דעם ענין,

English translation 591

which is connected to the "great principle in the Torah" of "love your fellow as yourself",

וואס דאס איז דאך פארבונדן מיטן "כלל גדול בתורה" 83 פון "ואהבת לרעך כמוך",

English translation 592

he thereby fulfills his obligation regarding himself,

איז ער דערמיט יוצא בנוגע צו זיך,

English translation 593

and so too he has done with another,

ועד"ז האט ער אויפגעטאן מיט א צווייטן,

English translation 594

because he has effected that the other should become unified with other Jews - he needs nothing more. He has engaged in the "great principle in the Torah" of Ahavas Yisrael, which is "the entire Torah",

ווארום ער האט גע'פועל'ט אז דער צווייטער זאל נתאחד ווערן מיט אנדערע אידן - איז מער דארף ער גארניט טאן. ער האט געטאן אין דעם "כלל גדול בתורה" פון אהבת ישראל וואס דאס איז "כל התורה כולה" 84,

English translation 595

and regarding "and the rest of its interpretation is: go and learn" the rest of all the Torah and mitzvos - he leaves it for "the rest",

און בנוגע צו "ואידך פירושה הוא זיל גמור" 84 שאר כל התומ"צ - לאזט ער פאר אן "אידך",

English translation 596

for another!

פאר א צווייטן!

English translation 597

One tells him,

זאגט מען אים,

English translation 598

that he must know that there are 613 mitzvos!

אז ער דארף וויסן אז עס זיינען פאראן תרי"ג מצוות!

English translation 599

And moreover - there are mitzvos without limit,

און נאכמער - עס זיינען דא מצוות בלי גבול,

English translation 600

as it says "Your mitzvah is exceedingly broad",

ווי עס שטייט 85 "רחבה מצותך מאד",

English translation 601

which applies not only to the reward of the mitzvos,

וואס דאס גייט ניט נאר אויף שכר המצוות,

English translation 602

but also to the mitzvos themselves.

נאר אויך אויף די מצוות אליין 86.

English translation 603

And although there are no more than 613 mitzvos - nevertheless, in the Torah there is without limit,

און כאטש אז עס זיינען פאראן ניט מער ווי תרי"ג מצוות - איז אבער אין תורה דא בלי גבול,

English translation 604

as it is written "and maidens without number",

כמ"ש 87 "ועלמות אין מספר",

English translation 605

where "maidens" are halachos,

וואס "עלמות" זיינען הלכות 88,

English translation 606

regarding most of which there is a "what is the difference between them",

וואס בא רובם ככולם פון זיי איז דא א "מאי בינייהו",

English translation 607

it is understood that all "maidens without number" are relevant to action - it turns out that mitzvos in practice are without limit.

איז פארשטאנדיק אז אלע "עלמות אין מספר" זיינען נוגע לפועל - קומט אויס אז מצוות בפועל זיינען בלי גבול.

English translation 608

Therefore it is not enough to do with another Jew only in one thing,

וואס דעריבער איז ניט גענוג טאן מיט א צווייטן אידן נאר אין איין זאך,

English translation 609

rather one must do with him in all 613 mitzvos.

נאר מ'דארף טאן מיט אים אין אלע תרי"ג מצוות.

English translation 610

Starting from the mitzvos and matters that are time-bound,

אנהויבנדיק פון די מצוות און ענינים שהזמן גרמא,

English translation 611

where each time has within it its unique matter that one must specifically then do.

וואס יעדער זמן האט אין זיך זיין ענין מיוחד וואס מ'דארף אין אים דעמולט במיוחד טאן.

English translation 612

For example in the month of Tishrei:

ווי לדוגמא אין חודש תשרי:

English translation 613

On Rosh Hashanah the matter and unique service is accepting the yoke of the kingdom of Heaven,

בראש השנה איז דער ענין און עבודה מיוחדת פון קבלת עול מלכות שמים,

English translation 614

"make Me king over you",

"תמליכוני עליכם" 89,

English translation 615

until on Simchas Torah the unique matter is the joy of Torah.

ביז בשמחת תורה איז דער ענין מיוחד פון שמחה של תורה 90.

English translation 616

And so too every time has a unique matter that one must then do - "each day does its work".

ועד"ז האט יעדער זמן אן ענין מיוחד וואס מ'דארף דעמולט טאן - "כל יומא ויומא עביד עבידתי'" 91.

English translation 617

And just as every time has its unique service,

וע"ד ווי יעדער זמן האט זיין עבודה מיוחדת,

English translation 618

so too every person has his unique service in which he must specifically exert himself.

עד"ז האט יעדער מענטש זיין עבודה מיוחדת וואס אין איר דארף ער זיך קאכן במיוחד.

English translation 619

There are matters in Torah and mitzvos in which all are equal,

עס זיינען דא דברים אין תומ"צ וואס אין זיי זיינען כולם שווים,

English translation 620

for example:

ווי לדוגמא:

English translation 621

on Erev Shabbos all must equally prepare for Shabbos,

בערב שבת דארפן זיך אלע בשווה מכין זיין צו שבת,

English translation 622

including also the matter of lighting the candles of the holy Shabbos;

כולל אויך דעם ענין פון הדלקת נרות שבת קודש;

English translation 623

there are, however, matters in which Jews differentiate one from another,

עס זיינען אבער דא דברים וואס אין זיי טיילן זיך אויס אידן איינער פונעם צווייטן,

English translation 624

each Jew has his unique matter that he must specifically do.

יעדער איד האט זיין ענין מיוחד וואס ער דארף טאן במיוחד.

English translation 625

And in this very matter

און אין דערויף גופא

English translation 626

(in the unique service of each and every one)

(אין דער עבודה מיוחדת פון כאו"א)

English translation 627

there are also differences according to the time,

זיינען אויך דא חילוקים לפי הזמן,

English translation 628

as above:

כנ"ל:

English translation 629

each day has its unique service,

יעדער טאג האט זיך זיין עבודה מיוחדת,

English translation 630

and so too within each day itself there are differences in service,

און עד"ז בכל יום גופא זיינען דא חילוקים אין עבודה,

English translation 631

corresponding to the time of day.

מתאים צו דעם זמן ביום.

English translation 632

And in this time there is a matter that is time-bound

ובזמן זה איז אן ענין שהזמן גרמא

English translation 633

(in general)

(בכללות)

English translation 634

- the campaigns:

- די מבצעים:

English translation 635

Ahavas Yisrael,

אהבת ישראל,

English translation 636

Chinuch,

חינוך,

English translation 637

Torah,

תורה,

English translation 638

Tefillin,

תפילין,

English translation 639

Mezuzah,

מזוזה,

English translation 640

Tzedakah,

צדקה,

English translation 641

a house full of books - Yavneh and its sages,

בית מלא ספרים - יבנה וחכמי',

English translation 642

the candles of the holy Shabbos,

נרות שבת קודש,

English translation 643

the kashrus of food and drink and family purity,

כשרות האכו"ש און טהרת המשפחה,

English translation 644

with all their branches and subdivisions.

מיט אלע זייערע סניפים און סעיפים.

English translation 645

Therefore, it is a fundamental matter that every day, at the beginning of the day,

וואס דעריבער איז א דבר עיקרי אז בכל יום בתחלת היום,

English translation 646

when "man goes forth to his work and to his labor until the evening,"

ווען "יצא אדם לפעלו ולעבודתו עדי ערב" 92,

English translation 647

each person should set a plan of the matters in his spiritual service that he needs to do during the course of the day

זאל יעדערער אויסשטעלן א תכנית פון די ענינים אין עבודתו רוחנית וואס ער דארף טאן במשך דעם טאג

English translation 648

(aside from the matters of "snatch and eat, snatch and drink" that arise from time to time)

(לבד די ענינים פון "חטוף ואכול חטוף ואשתי" 93 וואס קומען ארויף מזמן לזמן)

English translation 649

— just as one sets a plan regarding the physical matters that one needs to do during the course of the day.

- פונקט ווי מ'שטעלט אויס א תכנית בנוגע צו די ענינים גשמיים וואס מ'דארף טאן במשך היום.

English translation 650

Because of this, he must be understanding, understanding, and wise to know in what his unique service consists,

צוליב דעם דארף ער זיין נבון ונבון וחכם 94 צו וויסן אין וואס עס באשטייט זיין עבודה מיוחדת,

English translation 651

and also his unique service at a unique time;

און אויך זיין עבודה מיוחדת בזמן מיוחד;

English translation 652

and if he cannot attain this on his own — then "salvation is in much counsel,"

און טאמער קען ער אליין ניט צוקומען דערצו - איז "תשועה ברוב יועץ" 95,

English translation 653

he must discuss this with another Jew.

דארף ער זיך דורכרעדן וועגן דעם מיט א צווייטן אידן.

English translation 654

But the main thing is not the deliberation about this — for this there is no time — but rather that he should do what he needs to do in actual deed.

דער עיקר איז אבער ניט די שקו"ט וועגן דעם - אויף דעם איז ניטא קיין צייט - נאר אז ער זאל טאן וואס ער דארף טאן בפועל ממש.

English translation 655

When one finds oneself in the Shabbat of Parshat Lech Lecha — it is understood that the unique service

בשעת מ'געפינט זיך אין שבת פרשת לך לך - איז פארשטאנדיק אז די עבודה מיוחדת

English translation 656

(of all Jews)

(פון אלע אידן)

English translation 657

at this time must be in a manner of "Lech Lecha":

בזמן זה דארף זיין אין אן אופן פון "לך לך":

English translation 658

The service during the entire day must be in a manner of a journey above measure and limitation,

די עבודה במשך כל היום כולו דארף זיין באופן פון הליכה למעלה ממדידה והגבלה,

English translation 659

and within this itself there is a journey from above to below and a journey from below to above,

און אין דעם גופא איז דא הליכה מלמעלמ"ט און הליכה מלמטלמ"ע,

English translation 660

which both journeys are connected with each other,

וואס די ביידע הליכות זיינען פארבונדן זה בזה,

English translation 661

as was discussed earlier.

ווי גערעדט פריער.

English translation 662

And in addition to this, it comes that the service of "Lech,"

און דערצו קומט צו אז די עבודה פון "לך",

English translation 663

a journey above measure and limitation,

הליכה למעלה ממדידה והגבלה,

English translation 664

is in a manner of "Lech"

איז אין אן אופן פון "לך"

English translation 665

(for the name of the portion is sometimes called with both words,

(וואס דער שם הפרשה ווערט אמאל אנגערופן מיט ביידע ווערטער,

English translation 666

"Lech Lecha")

"לך לך")

English translation 667

— that his journey is to his root and source

- אז זיין הליכה איז לשרשו ומקורו

English translation 668

("Lech"),

("לך"),

English translation 669

as in "Kumi Lech,"

ע"ד ווי "קומי לך" 96,

English translation 670

which then adds even more to the above measure and limitation of the journey.

וואס דעמולט איז דאס נאך מער מוסיף אין דער למעלה ממדידה והגבלה פון דער הליכה.

English translation 671

Of course, simply:

כמובן בפשטות:

English translation 672

When he is a traveler to his root and source,

בשעת ער איז א מהלך לשרשו ומקורו,

English translation 673

which means simply,

וואס דאס מיינט בפשטות,

English translation 674

when he contemplates how his father,

ווען ער איז זיך מתבונן ווי זיין טאטע,

English translation 675

his grandfather and great-grandfather, etc., conducted themselves — he grasps that he is not as he should be,

זיין זיידע און עלטער זיידע כו' האבן זיך געפירט - כאפט ער זיך אז ער איז שלא כדבעי,

English translation 676

and as a result of this, he is a traveler to his root and source,

און אלס תוצאה דערפון איז ער מהלך לשרשו ומקורו,

English translation 677

he strives to do the service as his father,

ער איז זיך משתדל צו טאן די עבודה ווי זיין טאטע,

English translation 678

grandfather and great-grandfather, etc., did it — this adds even more to the above measure and limitation of his journey,

זיידע און עלטער זיידע כו' האבן דאס געטאן - איז דאס נאכמער מוסיף אין דעם למעלה ממדידה והגבלה פון זיין הליכה,

English translation 679

And all the more so when he is a traveler to his root and source — to his teacher,

ועאכו"כ בשעת ער איז מהלך לשרשו ומקורו - צו רבו,

English translation 680

for "the teacher is called father" and "the students are called children,"

וואס "הרב קרוי אב" 97 און "התלמידים קרויים בנים" 97,

English translation 681

to His Holiness, my father-in-law, the Rebbe, the Nasi of our generation,

צו כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורינו,

English translation 682

who is the teacher of our generation — it certainly affects him that his journey should be even more above measure and limitation than it is from its own side.

וואס ער איז דער רב פון דורינו - פועלט עס זיכער אויף אים אז הליכתו זאל זיין נאכמער למעלה ממדידה והגבלה ווי דאס איז מצ"ע.

English translation 683

The service of "Lech Lecha,"

די עבודה פון "לך לך",

English translation 684

from above to below, exists in the daily life of a person:

מלמעלמ"ט איז דא אין חיי האדם יום יום:

English translation 685

At the beginning of the day, he goes to the synagogue and from the synagogue to the study hall,

בהתחלת היום גייט ער לביהכנ"ס ומביהכנ"ס לביהמ"ד 98,

English translation 686

and afterwards he goes out into the world in the order of service of "conduct yourself with them in the way of the world,"

און דערנאך גייט ער ארויס אין וועלט אין סדר העבודה פון "הנהג בהן מנהג דרך ארץ" 99,

English translation 687

which is a journey from above to below,

וואס דאס איז א הליכה מלמעלמ"ט,

English translation 688

from Torah and prayer

פון תורה ותפלה

English translation 689

(synagogue and study hall)

(ביהכנ"ס וביהמ"ד)

English translation 690

into the world,

אין וועלט,

English translation 691

"conduct yourself with them in the way of the world."

"הנהג בהן מנהג דרך ארץ".

English translation 692

And more generally, this exists in the course of a person's life in general:

ובכללות יותר איז דאס דא אין משך חיי האדם בכלל:

English translation 693

At the beginning of his life, his main occupation is the study of Torah — "at five years of age for Scripture, at ten years of age for Mishnah, at fifteen years of age for Gemara,"

בתחילת חייו איז ענינו בעיקר לימוד התורה - "בן חמש שנים למקרא בן עשר שנים למשנה בן חמש עשרה לגמרא" 100,

English translation 694

and afterwards he goes out into the world and is there engaged in his work.

און דערנאך גייט ער ארויס אין וועלט און איז דארטן עובד עבודתו.

English translation 695

What in general is at the beginning of a person's life,

וואס בכללות איז בתחלת חיי האדם,

English translation 696

when his main occupation is the study of Torah — this is the time when one is a bochur in yeshivah,

ווען עיקר ענינו איז לימוד התורה - איז דאס דער זמן ווען מ'איז א בחור אין ישיבה,

English translation 697

for the main occupation of yeshivah bochurim is the study of Torah.

וואס עיקר ענינם פון ישיבה בחורים איז לימוד התורה.

English translation 698

So also among them themselves, there must be the service of "Lech Lecha" from below to above and from above to below.

איז אויך בא זיי גופא דארף זיין די עבודה פון "לך לך" מלמטלמ"ע און מלמעלמ"ט.

English translation 699

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 700

A journey from below to above among yeshivah students

הליכה מלמטלמ"ע בא תלמידי ישיבה

English translation 701

(in the study of Torah)

(אין לימוד התורה)

English translation 702

is simply — that they should increase in the study of Torah.

איז בפשטות - אז זיי זאלן מוסיף זיין אין לימוד התורה.

English translation 703

And seemingly,

ולכאורה,

English translation 704

how is it possible to say regarding a yeshivah student that he should increase in the study of Torah:

ווי איז שייך צו זאגן ביי א תלמיד הישיבה אז ער זאל מוסיף זיין אין לימוד התורה:

English translation 705

A yeshivah student, his entire essence is as his name — the study of Torah,

א תלמיד הישיבה איז כל ענינו כשמו - לימוד התורה,

English translation 706

i.e., learning Torah in a manner that "his Torah is his craft,"

ד.ה. לערנען תורה אין אן אופן אז "תורתו אומנתו" 101,

English translation 707

for since he has no worries about a livelihood,

ווארום וויבאלד אז ער האט ניט קיין דאגות הפרנסה,

English translation 708

plowing and sowing, etc.,

חרישה וזריעה כו',

English translation 709

and he does not have "a millstone around his neck,"

און ביי אים איז ניט "ריחיים בצוארו" 102,

English translation 710

he must occupy himself,

דארף ער זיך פארנעמען,

English translation 711

even according to the opinion of Rabbi Yishmael,

אפילו לדעת ר' ישמעאל 103,

English translation 712

only with the study of Torah in a manner that "his Torah is his craft." This means that he learns Torah the entire day. And since there are no more than 24 hours in a day — how is it possible to say that he should increase in Torah relative to his study beforehand?!

נאר מיט לימוד התורה אין אן אופן אז "תורתו אומנתו". וואס דאס מיינט אז ער לערנט תורה א גאנצן טאג. און וויבאלד אז אין טאג זיינען ניטא מער ווי 24 שעה - איז ווי איז שייך זאגן אז ער זאל מוסיף זיין אין תורה לגבי זיין לימוד לפנ"ז?!

English translation 713

So the explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 714

There is the concept of quantity and quality. And likewise, in the study of Torah there is also the concept of quantity and quality. So although in quantity a yeshivah student cannot

ס'איז דא דער ענין פון כמות און איכות. וואס עד"ז איז אויך דא אין לימוד התורה דער ענין פון כמות און איכות. איז אע"פ וואס אין כמות קען א תלמיד הישיבה ניט

English translation 715

(always)

(אלעמאל)

English translation 716

add,

מוסיף זיין,

English translation 717

he can, however, add in the quality of study,

קען ער אבער מוסיף זיין אין איכות הלימוד,

English translation 718

For in quantity and quality there are in both many levels,

וואס אין כמות און איכות זיינען אין ביידן פאראן א ריבוי דרגות,

English translation 719

as explained in Iggeret HaKodesh regarding Gan Eden,

וע"ד המבואר אין אגה"ק 104 בנוגע צו גן עדן,

English translation 720

that in general there are in Gan Eden two levels,

אז בכללות זיינען אין גן עדן פאראן צוויי דרגות,

English translation 721

the lower Gan Eden and the upper Gan Eden,

ג"ע התחתון און ג"ע העליון,

English translation 722

but in particular there are in it "many many degrees and levels, one above the other, until the highest of levels" — and so too regarding quantity and quality in Torah — for Torah has a special connection with Gan Eden,

אבער בפרטיות זיינען אין דעם פאראן "כמה וכמה מעלות ומדרגות זה למעלה מזה עד רום המעלות" - עד"ז איז אויך בנוגע צו כמות און איכות אין תורה - וואס תורה האט א שייכות מיוחדת מיט ג"ע,

English translation 723

as is known that commandments exist only in this world and not in Gan Eden,

כידוע אז מצוות זיינען פאראן נאר אין עוה"ז און ניט אין ג"ע,

English translation 724

but the occupation with Torah exists also in Gan Eden,

משא"כ עסק התורה איז פאראן אויך אין ג"ע 105,

English translation 725

in the academy on high,

אין מתיבתא דרקיע,

English translation 726

the academy of the Holy One, blessed be He,

מתיבתא דקוב"ה,

English translation 727

the heavenly academy,

מתיבתא דשמיא,

English translation 728

with all these expressions regarding this,

מיט די אלע לשונות בזה,

English translation 729

that in this there are many levels —

אז אין דעם זיינען פאראן א ריבוי דרגות -

English translation 730

Therefore there can always be an addition in the quality of study,

דעריבער קען אלעמאל זיין א הוספה אין איכות הלימוד,

English translation 731

that he should study with more exertion,

אז ער זאל לערנען מיט מער יגיעה,

English translation 732

vitality and fervor, etc.,

חיות און קאך כו',

English translation 733

until there can be for him an addition in the quality of study in an infinite manner,

ביז אז עס קען ביי אים זיין א הוספה אין איכות הלימוד באי"ע,

English translation 734

as is simple, that the study of Torah with great exertion and with vitality, etc., is infinite relative to the study of Torah of "a commandment of men learned by rote."

כמובן בפשטות אז לימוד התורה מיט יגיעה רב און מיט חיות וכו' איז באי"ע לגבי לימוד התורה פון "מצות אנשים מלומדה" 106.

English translation 735

And truly there can be an addition also in the quantity of study,

ובאמת קען זיין א הוספה אויך אין כמות הלימוד,

English translation 736

as we see it in actuality,

ווי מ'זעט עס בפועל,

English translation 737

that when he studies sluggishly he covers less in quantity than if he would have studied with alacrity and desire — he can also in this quantity of study add:

אז בשעת ער לערנט בעצלתיים לערנט ער אפ ווייניקער אין כמות ווי אויב ער וואלט געלערנט בזריזות וחשק - קען ער אויך אין דעם כמות הלימוד מוסיף זיין:

English translation 738

he will study with more vitality — he will cover more in quantity.

ער וועט לערנען מיט מער חיות - וועט ער אפלערנען מער בכמות.

English translation 739

Likewise, there must also be among the yeshivah students

עד"ז דארף אויך זיין בא תלמידי הישיבה

English translation 740

(whose essence is Torah)

(וואס ענינם איז תורה)

English translation 741

the concept of "go for yourself" from above to below:

דער ענין פון "לך לך" מלמעלמ"ט:

English translation 742

Although a yeshivah student must be completely immersed in the study of Torah,

אע"פ וואס א תלמיד הישיבה דארף ליגן אינגאנצן אין לימוד התורה,

English translation 743

for this is his entire existence — there must, however, be for him also the going from above to below,

ווארום דאס איז כל מציאותו - דארף ביי אים אבער אויך זיין די הליכה מלמעלה למטה,

English translation 744

"go for yourself from your land and from your birthplace and from your father's house,"

"לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך",

English translation 745

going out into the world,

ארויסגיין אין וועלט,

English translation 746

outside of the four cubits of Torah,

חוץ פון די ד' אמות של תורה,

English translation 747

and engaging in the spreading of the wellsprings outward,

און טאן אין הפצת המעינות חוצה,

English translation 748

engaging with Jews who are found in the world,

טאן מיט אידן וואס געפינען זיך אין וועלט,

English translation 749

As explained in Iggeret HaKodesh, that even Torah scholars must occupy themselves with "good deeds,"

כמבואר אין אגה"ק 107 אז אויך תלמידי חכמים דארפן זיך עוסק זיין אין "עובדין טבין",

English translation 750

as our Sages, of blessed memory, said: Anyone who says I have only Torah, even Torah he does not have,

כמארז"ל 108 כל האומר אין לי אלא תורה אפילו תורה אין לו,

English translation 751

but rather one must say "Torah and acts of kindness."

אלא צ"ל "תורה וגמ"ח" 109.

English translation 752

This going from above to below from Torah into the world must be for him with self-sacrifice,

אט די הליכה מלמעלמ"ט פון תורה אין וועלט דארף ביי אים טאקע זיין א מס"נ,

English translation 753

for his entire existence and vitality is Torah,

ווארום כל מציאותו וחיותו איז תורה,

English translation 754

similar to "fish of the sea,"

בדוגמת ווי "דגים שבים",

English translation 755

whose entire vitality is in water,

וואס כל חיותם איז אין מים 110,

English translation 756

and when they separate from the water it is the opposite of their vitality,

און בשעת פורשים מן המים איז דאס היפך חיותם 110,

English translation 757

so too the entire vitality of a yeshivah student is in "living waters," in Torah,

עד"ז איז כל חיותו פון א תלמיד בישיבה אין "מים חיים" אין תורה,

English translation 758

and since the parable of fish of the sea was said regarding Torah,

און וואס דער משל פון דגים שבים איז געזאגט געווארן בנוגע צו תורה,

English translation 759

and not regarding commandments — he must have self-sacrifice to tear himself away from it and go engage in the spreading of the wellsprings outward;

און ניט בנוגע צו מצוות - דארף ער האבן מס"נ זיך צו אפרייסן דערפון און גיין טאן אין הפצת מעינות חוצה;

English translation 760

the spreading of the wellsprings outward is indeed a most elevated matter, etc. — but his existence and vitality is Torah,

הפצת מעינות חוצה איז טאקע אן ענין נעלה ביותר וכו' - אבער זיין מציאות וחיות איז תורה,

English translation 761

so what does it mean that he will tear himself away from it?!

איז וואס הייסט ער וועט זיך דערפון אפרייסן?!

English translation 762

But nevertheless, since it is a matter that is necessary to do also in the world — he goes with self-sacrifice and tears himself away from Torah and goes to engage in this.

אבער אעפ"כ וויבאלד אז ס'איז א דבר המוכרח צו טאן אויך אין וועלט - גייט ער אויף מס"נ און רייסט זיך אפ פון תורה און גייט אין דעם טאן.

English translation 763

For this is in general the concept of the going from above to below that must be among yeshivah students,

וואס דאס איז בכללות דער ענין פון הליכה מלמעלה למטה וואס דארף זיין בא תלמידי ישיבה,

English translation 764

that in addition to the study of Torah that must be by them,

אז נוסף צום לימוד התורה וואס דארף בא זיי זיין,

English translation 765

in free times,

איז בזמנים הפנויים,

English translation 766

and according to the instruction and permission of the administration, etc. — they should tear themselves away from the study of Torah and go engage in the world,

וע"פ הוראת ורשות ההנהלה וכו' - זאלן זיי זיך אפרייסן פון לימוד התורה און גיין טאן אין וועלט,

English translation 767

in the general concept of the spreading of the wellsprings outward,

אין כללות הענין פון הפצת המעינות חוצה,

English translation 768

and then in the campaigns,

און דערנאך אין די מבצעים,

English translation 769

put tefillin on that person,

לייגן מיט יענעם תפילין,

English translation 770

enroll him in a Torah scroll, and the like.

פארשרייבן אים אין ספר תורה וכיו"ב.

English translation 771

And although when the yeshivah student goes to engage in the spreading of the wellsprings outward he does this with self-sacrifice,

און אע"פ וואס בשעת דער תלמיד הישיבה גייט טאן אין הפצת המעינות חוצה טוט ער דאס מיט מס"נ,

English translation 772

as above — he does this, however, in a manner that the other Jew with whom he speaks should not perceive that he does it out of self-sacrifice,

כנ"ל - טוט ער דאס אבער באופן אז דעם צווייטן אידן מיט וועלכן ער רעדט זאל ניט זיין ניכר אז ער טוט עס מצד מס"נ,

English translation 773

i.e., out of necessity,

ד.ה. מצד ההכרח,

English translation 774

but rather he does it with vitality and enthusiasm, etc.

נאר ער טוט עס מיט א חיות און התלהבות וכו'.

English translation 775

And the reason for this:

והטעם לזה:

English translation 776

If the other Jew,

אויב דער צווייטער איד,

English translation 777

with whom one speaks and upon whom one wishes to have an effect,

מיט וועמען מ'רעדט און אויף וועמען מ'וויל פועל זיין,

English translation 778

sees or feels that the yeshivah student speaks with him out of coercion and cold-bloodedly,

זעט אדער פילט אז דער תלמיד הישיבה רעדט מיט אים מתוך כפי' און קאלט-בלוטיק,

English translation 779

without fervor, etc. — one will not be able to reach that person and have a proper effect upon him,

אן א קאך כו' - וועט מען יענעם ניט קענען דערנעמען און פועל זיין אויף אים כדבעי,

English translation 780

as is simple;

כמובן בפשטות;

English translation 781

Therefore, one must do this with vitality and enthusiasm and fervor,

דעריבער מוז מען טאן אין דעם מיט חיות און התלהבות און קאך,

English translation 782

and speak words that come from the heart,

און רעדן דברים היוצאים מן הלב 111,

English translation 783

with the precision "from the heart" — from the innermost part of the heart,

מיטן דיוק "מן הלב" - פון פנימיות הלב,

English translation 784

not from the lips outward,

ניט מן השפה ולחוץ,

English translation 785

even not from the lip of the heart,

אפילו ניט מן שפה הלב,

English translation 786

only from the innermost part of the heart — and specifically then it penetrates.

נאר פון פנימיות הלב - און דוקא דעמולט דערנעמט עס.

English translation 787

Indeed, there is a level of a faithful servant,

ס'איז טאקע דא א דרגא פון עבד נאמן,

English translation 788

as explained in the continuation of the year 5666,

כמבואר אין המשך תרס"ו 112,

English translation 789

that his service is with acceptance of the yoke to the ultimate perfection until his entire existence becomes the existence of the Master,

אז עבודתו איז מיט קבלת עול בתכלית השלימות ביז אז כל מציאותו ווערט די מציאות האדון,

English translation 790

and his pleasure is the pleasure of the Master. And from the perspective of this level, there is no difference whether he sits and studies Torah or he goes out to engage in the spreading of the wellsprings outward,

און זיין תענוג איז תענוג האדון. וואס מצד דער דרגא איז קיין נפק"מ ניט צי ער זיצט און לערנט תורה אדער ער גייט ארויס טאן אין הפצת המעינות חוצה,

English translation 791

because both are the pleasure of the Master,

ווארום ביידע זיינען תענוג האדון,

English translation 792

consequently it becomes his pleasure,

במילא ווערט עס זיין תענוג,

English translation 793

and he also performs the service of spreading the wellsprings outward with pleasure,

און ער טוט אויך די עבודה פון הפצת המעינות חוצה מיט א תענוג,

English translation 794

not in a manner of compulsion, etc.

ניט באופן של הכרח כו' -

English translation 795

But until he reaches this level, it will take several days,

אבער ביז ער וועט צוקומען צו אט דער דרגא וועט נעמען עטלעכע טעג,

English translation 796

unlike the second Jew, who must already be saved immediately now from his "cleverness,"

משא"כ דעם צווייטן אידן דארף מען שוין גלייך יעצט ראטעווען פון זיין "קלוגינקן" 113,

English translation 797

whose "cleverness" is already now employing stratagems,

וואס זיין "קלוגינקער" טוט תחבולות שוין איצטער,

English translation 798

one cannot wait until he reaches the level of a faithful servant,

קען מען ניט ווארטן ביז ער וועט צוקומען צו דער דרגא פון אן עבד נאמן,

English translation 799

therefore he must already now perform the service with vitality, etc.,

דעריבער דארף ער שוין איצטער טאן די עבודה מיט חיות כו',

English translation 800

in order to penetrate that one and effect upon him,

בכדי יענעם דערנעמען און פועל זיין אויף אים,

English translation 801

as mentioned above.

כנ"ל.

English translation 802

And afterwards he will indeed reach the level of a faithful servant in this matter,

און דערנאך וועט ער טאקע צוקומען צו דער דרגא פון עבד נאמן בענין זה,

English translation 803

that his pleasure becomes the pleasure of the Master in this matter. And afterwards it effects upon his other matters in which he is not yet on the level of a faithful servant,

אז תענוגו ווערט תענוג האדון בענין זה. און דערנאך פועל"ט עס אויף שאר עניניו וואס אין זיי איז ער נאך ניט בדרגת עבד נאמן,

English translation 804

that also in them he should be on this level.

אז אויך אין זיי זאל ער זיין בדרגא זו.

English translation 805

That is, that the "beginning of the service and its essence and its root" that he goes out into the world and engages in the spreading of the wellsprings outward,

ד.ה. אז "ראשית העבודה ועיקרה ושרשה" וואס ער גייט ארויס אין וועלט און טוט אין הפצת המעינות חוצה,

English translation 806

is out of awe and acceptance of the yoke — but afterwards he performs the service with vitality,

איז מתוך יראה וקבלת עול 114 - אבער דערנאך טוט ער די עבודה מיט א חיות,

English translation 807

until he reaches the level of a faithful servant, that his pleasure becomes the pleasure of the Master.

ביז ער קומט צו צו די דרגא פון עבד נאמן אז תענוגו ווערט תענוג האדון.

English translation 808

What was discussed above at length is the general instruction of "Lech Lecha" for the students of the yeshiva in particular — that there must be a going

המדובר לעיל בארוכה איז די הוראה כללית פון "לך לך" פאר תלמידי הישיבה במיוחד - אז עס דארף זיין א הליכה

English translation 809

("Lech Lecha")

("לך לך")

English translation 810

from below upward,

מלמטלמ"ע,

English translation 811

adding in the study of Torah in quantity and quality,

מוסיף זיין אין לימוד התורה בכמות ואיכות,

English translation 812

and a going from above downward,

און א הליכה מלמעלמ"ט,

English translation 813

tearing oneself away from time to time from the study of Torah and going to engage in the spreading of the wellsprings outward.

אפרייסן זיך מזמן לזמן פון לימוד התורה און גיין טאן אין הפצת המעינות חוצה.

English translation 814

However, a general question arises in this:

עס שטעלט זיך אבער א שאלה כללית בזה:

English translation 815

As is known, a student in a yeshiva is not an independent entity,

כידוע אז א תלמיד בישיבה איז ניט קיין מציאות פאר זיך,

English translation 816

rather his entire essence is to follow the instructions that his Rosh Yeshiva,

נאר כל ענינו איז צו פאלגן די הוראות וואס זיין ראש ישיבה,

English translation 817

Mashgiach and Mashpia tell him;

משגיח און משפיע זאגן אים;

English translation 818

and particularly according to the well-known talk of the Rebbe, of blessed memory, regarding the light of the influencer and the light of the recipient — now, how is it relevant to tell him that he has an additional instruction of "Lech Lecha" as to how his service should be — is not his entire service only according to the instructions of the yeshiva administration?!

ובפרט ע"פ דער שיחה הידוע פון רבי'ן נ"ע 115 וועגן אור המשפיע און אור המקבל - היינט וואס איז שייך צו זאגן אים אז ער האט א הוראה נוספת פון "לך לך" ווי עבודתו זאל זיין - כל עבודתו איז דאך נאר לויט די הוראות פון הנהלת הישיבה?!

English translation 819

So the explanation in this is,

איז די הסברה בזה,

English translation 820

that one sees in practice that there are matters that are within the authority of the student as to how he should conduct himself,

אז מ'זעט בפועל ווי עס זיינען פאראן ענינים וואס שטייען ברשותו פון דעם תלמיד ווי אזוי ער זאל זיך פירן,

English translation 821

both regarding his time and regarding specific matters,

סיי בנוגע זמן שלו און סיי בנוגע ענינים מסויימים,

English translation 822

and particularly in this country

ובפרט במדינה זו

English translation 823

(and this is not the place to go into whether this is a desirable thing or not)

(ואין כאן המקום צו אריינגיין אין דעם צי דאס איז א דבר הרצוי אדער ניט)

English translation 824

— consequently, in this he can have and utilize the instructions of "Lech Lecha,"

- במילא קען ער אין דעם האבן און אויסנוצן די הוראות פון "לך לך",

English translation 825

a going from below upward and a going from above downward.

הליכה מלמטלמ"ע און הליכה מלמעלמ"ט.

English translation 826

The general principles of the service of "Lech Lecha,"

די כללות העבודה פון "לך לך",

English translation 827

a going from below upward and a going from above downward,

הילוך מלמטלמ"ע און הילוך מלמעלמ"ט,

English translation 828

are not only for people of our stature:

איז ניט נאר פאר אנשים כערכנו:

English translation 829

rather for all people,

נאר פאר אלע מענטשן,

English translation 830

even the most elevated people,

אפילו אנשים הכי נעלים,

English translation 831

and not only as a service at a special time,

און ניט נאר אן עבודה בזמן מיוחד,

English translation 832

rather this is how the service must be in a constant manner,

נאר אזוי דארף זיין די עבודה באופן תמידי,

English translation 833

As is understood from what Chassidus expounds, that a soul as it is found below clothed in a body is in the aspect of a goer,

כמובן דערפון וואס חסידות 116 קאכט זיך אז א נשמה ווי זי געפינט זיך למטה מלובש אין גוף איז זי בבחי' מהלך,

English translation 834

it is said about souls down here "and I will give you goers among those who stand,"

מ'זאגט אויף נשמות דא למטה "ונתתי לך מהלכים בין העומדים" 117,

English translation 835

which speaks about all souls,

וואס דאס רעדט זיך וועגן אלע נשמות,

English translation 836

and all the time that the soul is clothed in a body.

און כל הזמן וואס די נשמה איז מלובש אין גוף.

English translation 837

That is, that all souls,

ד.ה. אז אלע נשמות,

English translation 838

even the most elevated souls, must constantly be goers.

אפילו נשמות הכי גבוהות דארפן שטענדיק זיין מהלכים.

English translation 839

And as one finds this by Moses our teacher,

און ווי מ'געפינט דאס בא משה רבינו,

English translation 840

that with him there was a constant going,

אז ביי אים איז געווען א שטענדיקע הליכה,

English translation 841

a going from above downward and a going from below upward:

הליכה מלמעלמ"ט און הליכה מלמטלמ"ע:

English translation 842

The service of Moses was in the ultimate elevation,

עבודתו של משה איז געווען בתכלית העילוי,

English translation 843

for Moses our teacher was "the chosen one of all the human species";

ווארום משה רבינו איז געווען "הנבחר מכל מין האדם" 118;

English translation 844

Nevertheless, one sees that he was constantly elevated in his service,

אעפ"כ זעט מען אז ער איז כסדר נתעלה געווארן בעבודתו,

English translation 845

from below upward,

מלמטה למעלה,

English translation 846

until he reached the elevation that was at the giving of the Torah,

ביז אז ער איז צוגעקומען צו דעם עילוי וואס איז געווען בא מ"ת,

English translation 847

that "Moses received the Torah from Sinai,"

וואס "משה קיבל תורה מסיני" 119,

English translation 848

and also afterwards he studied Torah and was elevated in elevation after elevation.

און אויך דערנאך האט ער געלערנט תורה און איז נתעלה געווארן בעילוי אחר עילוי.

English translation 849

And corresponding to this, with him there was a constant going from above downward:

ועד"ז איז ביי אים געווען א שטענדיקע הליכה מלמעלה למטה:

English translation 850

Although Moses attained the most sublime level in the giving of the Torah, he descended from above to below to teach Torah with Aaron and his sons, etc.

אע"פ וואס משה איז צוגעקומען צו אן עילוי הכי נעלה בא מ"ת - האט ער יורד געווען מלמעלה למטה צו לערנען תורה מיט אהרן ובניו כו',

English translation 851

As explained in the Gemara "How was the order of the Mishnah," that Moses our teacher taught with Aaron and his sons, etc.

כמבואר אין גמרא 120 "כיצד סדר משנה" וואס משה רבינו האט געלערנט מיט אהרן ובניו כו'.

English translation 852

Which is understandable in the manner of Moses, how he learned Torah at Mount Sinai from the Most High, compared to how he taught with Aaron and his sons, etc.

וואס ס'איז פארשטאנדיק דער אין ערוך פון משה ווי ער האט געלערנט תורה בהר סיני פון דעם אויבערשטן לגבי ווי ער האט געלערנט מיט אהרן ובניו כו'.

English translation 853

And he was not satisfied with his descent to the level of Aaron and his sons, etc.

און ער האט זיך ניט מסתפק געווען מיט זיין ירידה למדריגתו של אהרן ובניו כו',

English translation 854

Rather, he also taught with all of the people of Israel,

נאר ער האט אויך געלערנט מיט כל עם ישראל,

English translation 855

as explained there, the order of the Mishnah,

כמבואר שם דער סדר משנה,

English translation 856

which in the manner,

וואס דער אין ערוך,

English translation 857

is even further.

איז נאך ווייטער.

English translation 858

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 859

He did not only teach with his generation,

ער האט ניט נאר געלערנט מיט זיין דור,

English translation 860

the "generation of knowledge,"

דער "דור דעה" 121,

English translation 861

but even after "the generation of the wilderness had died" and there remained "those of whom it is written

נאר אפילו נאך דעם וואס "כלו מתי מדבר" און עס איז געבליבען "אותן שכתוב בהן

English translation 862

(in Parshat Va'etchanan*)

(אין פ' ואתחנן* 121)

English translation 863

you are all alive today,"

חיים כולכם היום" 122,

English translation 864

that is, the generation of Joshua,

ד.ה. דורו של יהושע,

English translation 865

which is indeed on a lower level than the "generation of knowledge" of Moses our teacher — Moses taught with them all the matters that are still in Parshat Va'etchanan.

וואס דאס איז דאך בדרגא נידעריקער ווי דער "דור דעה" פון משה רבינו - האט משה געלערנט מיט זיי אלע ענינים וואס שטייען נאך פ' ואתחנן.

English translation 866

From this it is seen that Moses our teacher was in a constant progression from above to below, as above.

וואס דערפון זעט מען אז משה רבינו איז געווען אין א שטענדיקער הליכה מלמעלמ"ט כנ"ל.

English translation 867

From this it is understandable that such must also be the conduct of each and every one of the children of Israel,

וואס דערפון איז פארשטאנדיק אז אזוי דארף אויך זיין די הנהגה פון כאו"א מבני ישראל,

English translation 868

who learn the Torah of Moses.

וואס זיי לערנען תורתו של משה.

English translation 869

And when the students of the yeshivah conduct themselves in a manner of "go for yourself,"

און בשעת די תלמידי הישיבה פירן זיך אין אן אופן פון "לך לך",

English translation 870

a progression from above to below and a progression from below to above — it also affects the administration of the yeshivah,

הליכה מלמעלמ"ט און הליכה מלמטלמ"ע - פועל'ט עס אויך אין דער הנהלת הישיבה,

English translation 871

the Rosh Yeshivah,

אין דעם ראש ישיבה,

English translation 872

the Mashgiach and the Mashpia, etc.

משגיח און משפיע כו',

English translation 873

Because then they can say "see the great ones whom we have raised,"

ווארום דעמולט קענען זיי זאגן "ראו גדולים שגדלנו",

English translation 874

and "from my students more than all of them,"

און "מתלמידי יותר מכולן" 123,

English translation 875

this brings about an elevation and addition in all their matters,

דאס פועל'ט אן עילוי און הוספה אין אלע זייערע ענינים,

English translation 876

even in their material matters.

ביז אין זייערע ענינים גשמיים.

English translation 877

This is also an answer to the students who claim that they lack in material matters,

וואס דאס איז אויך אן ענטפער צו די תלמידים וואס טענה'ן אז זיי פעלט אין ענינים גשמיים,

English translation 878

and consequently this disturbs them in the peace of mind and peace of body that one needs to have in order to learn Torah with diligence and persistence and for the other spiritual matters that they need to do —

און במילא איז דאס זיי מפריע אין מנוחת הנפש און מנוחת הגוף וואס מ'דארף האבן בכדי צו לערנען תורה בהתמדה ושקידה און צו שאר ענינים רוחניים וואס זיי דארפן טאן -

English translation 879

It is known the saying of the Rebbe, my father-in-law, the leader of the generation,

איז ידוע דער פתגם פון כ"ק מו"ח אדמו"ר,

English translation 880

that when one has a banner,

אז בשעת מ'האט נדגל,

English translation 881

one must first of all use it upon oneself,

דארף מען זיי לכל לראש נוצן אויף זיך אליין,

English translation 882

and in our matter:

ובעיניננו:

English translation 883

The students must make the calculation,

די תלמידים דארפן מאכן דעם חשבון,

English translation 884

that what they lack in material matters is because there is a lack in their service,

אז דאס וואס זיי פעלט אין ענינים גשמיים איז עס דערפאר ווייל עס פעלט אין זייער עבודה,

English translation 885

and if their service would be complete, they would receive all the material matters that they need,

און אויב זייער עבודה וועט זיין בשלימות וועלן זיי באקומען אלע ענינים גשמיים וואס זיי דארפן,

English translation 886

Because the Most High is the One who sustains and provides for all,

ווארום דער אויבערשטער איז זן ומפרנס לכל,

English translation 887

and if one lacks material matters,

און אויב עס קומט איינעם ענינים גשמיים,

English translation 888

it cannot be that another flesh and blood can prevent this from him. Therefore, when one sees that someone lacks in his material matters,

קען ניט זיין אז א צווייטער בשר ודם זאל דאס פון אים מונע זיין. איז בשעת מ'זעט אז ס'פעלט איינעם אין זיינע ענינים גשמיים,

English translation 889

it is a proof that there was a lack in his service.

איז עס א הוכחה אז ביי אים האט געפעלט בעבודתו.

English translation 890

And as explained in the Epistles of the Alter Rebbe,

וכמבואר אין אגה"ק 124,

English translation 891

that there cannot be a reality of damage and the like to someone, unless it is that regarding the damaged party "it has already been decreed from heaven." From this it is understandable also in our matter,

אז עס קען ניט זיין א מציאות של היזק וכיו"ב צו איינעם לולי זאת וואס על הניזק "כבר נגזר מן השמים". איז דערפון פארשטאנדיק אויך בנדו"ד,

English translation 892

that if one lacks in material matters,

אז אויב עס פעלט איינעם אין גשמיות,

English translation 893

it is because there is a lack in his service,

איז עס דערפאר וואס ס'פעלט ביי אים אין עבודתו,

English translation 894

and if his service would be complete, he would have everything in completeness.

און אויב עבודתו וואלט געווען בשלימות וואלט ער אלץ געהאט בשלימות.

English translation 895

And especially when it concerns the students of the yeshivah who are situated and who wish to be situated within the four cubits of the leader of our generation,

ובפרט ווען עס רעדט זיך וועגן תלמידי הישיבה וואס געפינען זיך און וואס ווילן זיך געפינען אין די ד' אמות פון נשיא דורינו,

English translation 896

who certainly desire all of this — their service must certainly be in the aforementioned manner with utmost completeness,

וואס זיכער ווילן דאס אלע - דארף בא זיי זיכער זיין עבודתם באופן האמור בתכלית השלימות,

English translation 897

beginning with the service of "go for yourself," a progression from below to above and a progression from above to below.

אנהויבנדיק פון דער עבודה פון "לך לך" הליכה מלמטלמ"ע און הליכה מלמעלמ"ט.

English translation 898

On the other hand,

לאידך גיסא,

English translation 899

this is not an excuse for the administration of the yeshivah regarding what is lacking in the material matters of the students. As explained there in the Epistles of the Alter Rebbe,

איז דאס ניט קיין תירוץ פאר הנהלת הישיבה אויף דעם וואס עס פעלט אין די ענינים גשמיים בא די תלמידים. כמבואר דארטן אין אגה"ק,

English translation 900

that although "regarding the damaged party it has already been decreed from heaven,"

אז כאטש "על הניזק כבר נגזר מן השמים",

English translation 901

nevertheless, the damager has free will, etc., and he had a choice that it should not come about through him. Therefore, the administration must provide all the material matters that the students need to have, so that they may have peace of mind and peace of body in order to learn Torah properly and to do all that they need to do.

איז אבער דער מזיק א בעל בחירה כו' און ער האט געהאט א ברירה אז עס זאל ניט קומען דורך אים. וואס דערפאר דארף די הנהלה צושטעלן אלע ענינים גשמיים וואס די תלמידים דארפן האבן בכדי אז בא זיי זאל זיין מנוחת הנפש און מנוחת הגוף אויף קענען לערנען תורה כדבעי און טאן אלץ וואס זיי דארפן טאן.

English translation 902

And through the service in a manner of "Lech Lecha,"

און דורך דער עבודה אין אן אופן פון "לך לך",

English translation 903

one arrives at the conclusion of the portion "At the very same day, Avraham was circumcised,"

קומט מען צום סיום הפרשה 125 "בעצם היום הזה נימול אברהם גו'",

English translation 904

which is connected to the "At the very same day" that is stated regarding the Exodus from Egypt "At the very same day, all the hosts of the L-rd went out from the land of Egypt,"

וואס דאס איז פארבונדן מיט דעם "בעצם היום הזה" וואס שטייט בא יצי"מ 126 "בעצם היום הזה יצאו כל צבאות ה' מארץ מצרים",

English translation 905

and "As the days of your exodus from the land of Egypt, I will show him wonders,"

און "כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות" 127,

English translation 906

one merits the true and complete redemption,

מ'איז זוכה צו דער גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 907

That the exodus from this exile in the true and complete redemption will be "As the days of your exodus from the land of Egypt,"

וואס די יציאה פון דעם גלות אין דער גאולה האמיתית והשלימה וועט זיין "כימי צאתך מארץ מצרים",

English translation 908

that one will go out "with a high hand,"

אז מ'וועט ארויסגיין "ביד רמה" 128,

English translation 909

and in a manner of "their silver and their gold with them,"

און אין אן אופן פון "כספם וזהבם אתם" 129,

English translation 910

that Jews take with them all the matters of Torah and commandments that they fulfilled during the entire time of exile and all the holy sparks that were in their matters of the mundane,

אז אידן נעמען מיט בידם אלע ענינים פון תורה ומצוות וואס זיי האבן מקיים געווען במשך כל זמן הגלות און אלע ניצוצות קדושה וואס זיינען געווען אין זייערע דברי רשות,

English translation 911

in their merchandise, etc.,

אין פרקמטיא שלהם כו',

English translation 912

and one goes together with our righteous Mashiach to the Holy Land,

און מ'גייט צוזאמען מיט משיח צדקנו אין ארץ הקודש,

English translation 913

speedily in our days, literally,

במהרה בימינו ממש,

English translation 914

in the true and complete redemption.

בגאולה האמיתית והשלימה.

English translation 915

Discourse (similar to a talk)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 916

Beginning with the words "Lech Lecha," etc.

ד"ה לך לך גו'.

English translation 917

It is customary to study a verse from the weekly portion with the commentary of Rashi.

ס'איז דאך רגיל צו אפלערנען א פסוק פון פרשת השבוע מיט פירוש רש"י.

English translation 918

In our portion, there is a perplexing Rashi.

איז אין פרשתנו דא א רש"י תמוה.

English translation 919

At the beginning of the portion, chapter 12, verse 3, it states:

אין תחילת הפרשה קאפיטל יב פסוק ג שטייט:

English translation 920

"And through you shall be blessed all the families of the earth." Rashi comments on the words "And through you shall be blessed" and explains:

"ונברכו בך כל משפחות האדמה". שטעלט זיך רש"י אויף די ווערטער "ונברכו בך" און איז מפרש:

English translation 921

"There are many Aggadot. And this is its simple meaning,

"יש אגדות רבות. וזהו פשוטו,

English translation 922

a person says to his son, 'May you be like Avraham.' And similarly, all instances of 'and through you shall be blessed' in Scripture. And this is proven by 'through you shall Israel bless, saying, May G-d make you like Ephraim and like Menashe.'"

אדם אומר לבנו תהא כאברהם. וכן כל ונברכו בך שבמקרא. וזה מוכיח בך יברך ישראל לאמר ישימך אלקים כאפרים וכמנשה 130 ".

English translation 923

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 924

A) The subject of Rashi's commentary on the Torah is the simple meaning of the verse,

א) ענינו פון פירוש רש"י על התורה איז פשוטו של מקרא,

English translation 925

"I have come only for the simple meaning of the verse" — so why does Rashi write "There are many Aggadot"?!

"אני לא באתי אלא לפשוטו של מקרא" 131 - היינט פארוואס שרייבט רש"י "יש אגדות רבות"?!

English translation 926

B) Furthermore:

ב) נאכמער:

English translation 927

Rashi himself writes afterwards "And this is its simple meaning: a person says to his son, 'May you be like Avraham,'"

רש"י אליין שרייבט דערנאך "וזהו פשוטו אדם אומר לבנו תהא כאברהם",

English translation 928

meaning that there is an interpretation in this according to the simple meaning of the verse,

ד.ה. אז ס'איז דא א פירוש אין דעם אין פשוטו של מקרא,

English translation 929

which is the subject of Rashi — so why does Rashi need to write at all that "There are many Aggadot"?!

וואס דאס איז ענינו של רש"י - היינט פארוואס דארף רש"י בכלל שרייבן אז "יש אגדות רבות"?!

English translation 930

And especially since Rashi then continues with the entire phrase "And similarly, all instances of 'and through you shall be blessed' in Scripture,"

ובפרט אז רש''י. איז דערנאך ממשיך מיטן גאנצן שטורעם "וכן כל ונברכו בך שבמקרא",

English translation 931

and he brings a proof for this "And this is proven by 'through you shall Israel bless, saying, May G-d make you like Ephraim and like Menashe'" —

און ער ברענגט דערצו א הוכחה "וזה מוכיח בך יברך ישראל לאמר ישימך אלקים כאפרים וכמנשה" –

English translation 932

in all places where it says "and through you shall be blessed," the interpretation simply according to the simple meaning of the verse is that this means "a person says to his son, 'May you be like,' etc."

אין אלע ערטער וואו עס שטייט "ונברכו בך" איז דער פירוש בפשטות אין פשוטו של מקרא אז דאס מיינט "אדם אומר לבנו תהא כו'"

English translation 933

(as Rashi explains here "And this is its simple meaning"),

(ווי רש"י איז מפרש דא "וזהו פשוטו"),

English translation 934

and in all those places one does not need to resort to any interpretation in Aggadah — so why does Rashi write here "There are many Aggadot"?!

און אין די אלע ערטער דארף מען ניט אנקומען צו קיין פירוש אין אגדה - איז פארוואס שרייבט דא רש"י "יש אגדות רבות"?!

English translation 935

C) The aforementioned question would apply even if Rashi had written "There are many Aggadot" after he writes "And this is its simple meaning";

ג) די קשיא הנ"ל וואלט געווען אפילו אויב רש"י וואלט געשריבן "יש אגדות רבות" נאכדעם ווי ער שרייבט "וזהו פשוטו";

English translation 936

the question, however, becomes even stronger from the fact that Rashi precedes and writes first "There are many Aggadot" and only afterwards "And this is its simple meaning, etc.,"

די קשיא ווערט אבער נאך שטארקער דערפון וואס רש"י איז מקדים און שרייבט פריער "יש אגדות רבות" און ערשט דערנאך "וזהו פשוטו כו" 131,

English translation 937

and as is known, also the order in Rashi is precise — so how is it possible to place first "There are many Aggadot" and afterwards "And this is its simple meaning" when the subject of Rashi is the simple meaning of the verse?!

וכידוע אז אויך דער סדר אין רש"י איז בדיוק - איז היתכן שטעלן. פריער "יש אגדות רבות" און דערנאך "וזהו פשוטו" ווען ענינו פון רש"י איז פשוטו של מקרא?!

English translation 938

D) Even if Rashi wants to write

ד) אפילו אויב רש"י וויל שרייבן

English translation 939

(for whatever reason)

(מאיזה סיבה שתהי')

English translation 940

that there is an interpretation according to Aggadah — why does he need to write "There are many Aggadot" — what is the practical difference?

אז ס'איז דא א פירוש ע"ד האגדה - פארוואס דארף ער שרייבן "יש אגדות רבות" - למאי נפק"מ?

English translation 941

When one will look into the Aggadah, he will see for himself that there are "many Aggadot"!

בשעת מ'וועט א קוק טאן אין אגדה וועט מען אליין זען אז עס זיינען פאראן "אגדות רבות"!

English translation 942

And all these precise points must be understood simply without looking into commentators — and as will be explained further.

און די אלע דיוקים דארפן זיין פארשטאנדיק בפשטות אן אריינקוקן אין מפרשים - וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 943

In the notes on the Zohar of our portion, he comments on the several expressions that appear in the Zohar regarding the journeys of Avraham our father:

אין די הערות אויף זהר פון פרשתנו שטעלט ער זיך אויף די כמה לשונות וואס שטייען אין זהר בנוגע צו די מסעות פון אברהם אבינו:

English translation 944

In one place in the Zohar of our portion it states:

אין איין ארט אין זהר פרשתנו שטייט 132:

English translation 945

"This is as it is written: 'And Avram traveled, going and journeying toward the south,'

"הה"ד 133 ויסע אברם הלוך ונסוע הנגבה,

English translation 946

this is south,

דא דרום,

English translation 947

that is the portion of Avraham,

דהוא חולקי' דאברהם,

English translation 948

'going and journeying' level after level until he ascended to the south,

הלוך ונסוע דרגא בתר דרגא עד דסליק לדרום,

English translation 949

and there he connected properly,

ותמן אתקשר כדקא יאות,

English translation 950

and ascended to the levels of the south,"

וסליק לדרגי' דדרום",

English translation 951

He comments on this in the notes* and explains that the three expressions "ascended to the south,"

שטעלט ער זיך אויף דעם אין די הערות* 133 און איז מבאר אז די דריי לשונות "סליק לדרום",

English translation 952

"and there he connected properly" and "and ascended to the levels of the south" are three aspects in the journey of Avraham,

"ותמן אתקשר כדקא יאות" און "וסליק לדרגי' דדרום" זיינען דריי בחינות אין נסיעת אברהם,

English translation 953

as explained there the details of the levels in this.

כמבואר דארטן די פרטי הדרגות שבזה.

English translation 954

Further in the Zohar it states:

ווייטער אין זהר 134 שטייט:

English translation 955

"What is written: 'And he went on his journeys from the south,'

"מה כתיב 135 וילך למסעיו מנגב,

English translation 956

from the side of the right, the beginning of the supernal world, hidden, deep, above until infinity."

מסטרא דימינא שירותא דעלמא עלאה סתימא עמיקא לעילא עד אין סוף".

English translation 957

He also comments on this in the notes and explains the details of the levels in this:

שטעלט ער זיך אויך אויף דעם אין די הערות 136 און איז מבאר די פרטי הדרגות שבזה:

English translation 958

"Supernal is Binah,

"עלאה בינה,

English translation 959

hidden is Chochmah,

סתימא חכמה,

English translation 960

deep is Arich,

עמיקא אריך,

English translation 961

above is Atik,

לעילא עתיק,

English translation 962

until infinity is Adam Kadmon...

עד אין סוף א"ק...

English translation 963

Behold, there are here five levels above the south which is Chessed,

הרי יש כאן ה' מדריגות למעלה מנגב דחסד,

English translation 964

Binah, Chochmah, Arich, Atik, Adam Kadmon."

בינה חכמה אריך עתיק א"ק".

English translation 965

As mentioned, as is known, the father wrote the notes briefly and only as the matters are according to Kabbalah,

כמדובר כמ"פ האט דער טאטע געשריבן די הערות בקיצור און נאר ווי די ענינים זיינען ע"פ קבלה,

English translation 966

and not the instruction from it in the service of man - relying on the fact that the student of these notes has already previously studied Chassidus,

און ניט די הוראה דערפון אין עבודת האדם - פארלאזנדיק זיך אויף דעם אז דער לומד הערות אלו האט שוין פריער געלערנט חסידות,

English translation 967

where it is stated that from every thing one must extract an instruction and a "therefore,"

וואס דארטן שטייט אז פון יעדער זאך דארף מען ארויסנעמען א הוראה און א "בכן" 137,

English translation 968

and from there he can understand what the instruction and "therefore" is in the service of man.

און פון דארטן קען ער פארשטיין וואס די הוראה און "בכן" איז אין עבודת האדם,

English translation 969

And it is understood that a "therefore" in the Torah itself is not sufficient,

וכמובן אז ס'איז ניט מספיק א "בכן" אין תורה גופא,

English translation 970

that one should study in a manner of "to clarify the discussion according to the halachah,"

אז מ'זאל לערנען אין אן אופן פון ל"אטוקי שמעתתא אליבא דהילכתא" 138,

English translation 971

rather it must come down into actual deed.

נאר עס דארף אראפקומען אין פועל ממש.

English translation 972

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 973

Although this farbrengen is an additional farbrengen

אע"פ וואס די התוועדות איז א התוועדות נוספת

English translation 974

(as above)

(כנ"ל)

English translation 975

- it comes however also in continuation of the previous farbrengens and in continuation of the matters that were in the previous Shabbosos,

- קומט עס אבער אויך בהמשך צו די התוועדויות שלפנ"ז און בהמשך צו די ענינים וואס זיינען געווען אין די שבתות שלפנ"ז,

English translation 976

including also the publications that come out from time to time. Therefore this is the place to comment regarding matters about which there was a discussion in the publications - at least some of them.

כולל אויך די ליקוטים וואס קומען ארויס מידי פעם בפעם. וואס דערפאר איז כאן המקום להעיר וועגן ענינים וואס אין זיי איז געווען א שקו"ט אין די ליקוטים - עכ"פ אחדים מהם.

English translation 977

In one of the aforementioned publications, it was raised that the yeshivah students who sit and study in the hall should be careful not to sit in the place where I sit during the prayer of Minchah and Maariv,

אין איינע פון די ליקוטים הנ"ל 139 האט מען זיך געשטעלט אויף דעם וואס די תלמידי הישיבה וואס זיצן און לערנען אין זאל היטן זיך ניט פון ניט זיצן אויף דעם ארט וואו איך זיץ בעת תפלת מנחה ומעריב,

English translation 978

and they asked about this,

און מ'האט אויף דעם געפרעגט,

English translation 979

that ostensibly they may not sit there,

אז לכאורה טארן זיי דארטן ניט זיצן,

English translation 980

because this concerns a fixed place where their teacher sits,

ווארום דאס רעדט זיך וועגן א מקום קבוע וואו עס זיצט רבם,

English translation 981

one from whom they have studied Torah or from whom they are currently studying Torah,

איינער בא וועמען זיי האבן געלערנט תורה אדער בא וועמען זיי לערנען איצטער תורה,

English translation 982

because he sits there during prayer,

ווארום ער זיצט דארטן בעת התפלה,

English translation 983

consequently this is his fixed place for prayer,

במילא איז דאס מקומו הקבוע לתפלה,

English translation 984

as the law is "one should fix a place for his prayer so that he does not change it,"

ווי דער דין איז 140 "יקבע מקום לתפלתו שלא ישנהו",

English translation 985

and as explained in the Gemara the virtues that exist in "fixing a place for his prayer." There is a version in the Gemara "fixing a place for his Torah,"

וכמבואר אין גמרא 141 די מעלות וואס זיינען דא אין "קובע מקום לתפלתו". ס'איז דא א גירסא אין גמרא "קובע מקום לתורתו" 142,

English translation 986

but the main version is "fixing a place for his prayer"?!

אבער דער עיקר גירסא איז "קובע מקום לתפלתו"?!

English translation 987

And regarding this there was a discussion in the publications.

און אין דעם איז געווען א שקו"ט אין די ליקוטים.

English translation 988

What ostensibly is a strong question - in truth however another matter comes to this,

וואס לכאורה איז דאס א שאלה תקיפה - באמת אבער קומט צו דא נאך אן ענין,

English translation 989

by which it is answered.

וואס עפ"ז ווערט דאס פארענטפערט.

English translation 990

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 991

Several of those who sit in a special place in the synagogue,

כמה וכמה פון די וואס זיינען געזעצן אין א מקום מיוחד אין בית הכנסת,

English translation 992

were particular

האבן מדייק געווען

English translation 993

(for whatever reason)

(מאיזה סיבה שתהי')

English translation 994

to sit in the southeastern corner,

צו זיצן אין קרן דרומית מזרחית,

English translation 995

or - not exactly in the corner,

אדער - ניט אין קרן ממש,

English translation 996

but at least south of the place of the prayer leader at the lectern.

נאר עכ"פ דרומית פון מקום הש"ץ באם עמוד.

English translation 997

That is to say that their fixed place for prayer of those who need to sit in a special place in the synagogue is in the southeastern corner,

דאס הייסט אז מקומם הקבוע לתפלה פון די וואס דארפן זיצן אין א מקום מיוחד אין בית הכנסת איז אין קרן דרומית מזרחית,

English translation 998

at least on the southern side near the southeastern corner.

עכ"פ לצד הדרום קרוב לקרן דרומית מזרחית.

English translation 999

The place where one sits however during the prayer of Minchah and Maariv is not in the southeastern corner,

דער מקום וואו מ'זיצט אבער בא תפלת מנחה ומעריב איז ניט בקרן דרומית מזרחית,

English translation 1000

rather in the northeastern corner.

נאר בקרן צפונית מזרחית.

English translation 1001

And since the fixed place for prayer is in the southeastern corner

און וויבאלד דער מקום הקבוע לתפלה איז בקרן דרומית מזרחית

English translation 1002

(at least on the southern side (not on the northern side),

(עכ"פ לצד הדרום (ניט לצד הצפון),

English translation 1003

and all the more so - in the southeastern corner),

ומה טוב - בקרן דרומית מזרחית),

English translation 1004

and not in the northeastern corner - the fixed place in the southeastern corner uproots the fixation that exists in that one sits during the prayer of Minchah and Maariv in the northeastern corner,

און ניט אין צפונית מזרחית - איז דער מקום הקבוע אין דרומית מזרחית עוקר די קביעות וואס איז דא אין דעם וואס מ'זיצט בא תפלת מנחה ומעריב אין צפונית מזרחית,

English translation 1005

and this is not considered a fixed place for prayer - therefore the students may sit there.

און דאס ווערט ניט גערעכנט אלס א מקום קבוע לתפלה - דעריבער מעגן די תלמידים דארטן זיצן.

English translation 1006

And especially since the main prayer of the day is not the prayer of Minchah and Maariv,

ובפרט אז עיקר תפלת היום איז ניט תפלת מנחה ומעריב,

English translation 1007

when one sits in this place,

ווען מ'זיצט במקום זה,

English translation 1008

rather the prayer of Shacharis,

נאר תפלת שחרית,

English translation 1009

therefore one says the multitude of prayers

וואס דערפאר זאגט מען ריבוי התפלות

English translation 1010

(Pesukei Dezimra etc.)

(פסוקי דזמרה וכו')

English translation 1011

specifically in the prayer of Shacharis and not in the prayer of Minchah and Maariv.

דוקא בתפלת שחרית און ניט בתפלת מנחה ומעריב.

English translation 1012

And as explained in a previous farbrengen that the main prayer of the day is the prayer of Shacharis and from it it is drawn also into the prayer of Minchah and Maariv.

וע"ד המבואר אין א פריערדיקע התוועדות 143 אז עיקר תפלת היום איז תפלת שחרית און דערפון ווערט נמשך אויך אין תפלת מנחה ומעריב.

English translation 1013

Which further emphasizes the lack of fixation of this place where one sits during the prayer of Minchah and Maariv,

וואס דאס איז נאכמער מדגיש דעם העדר הקביעות פון מקום זה וואו מ'זיצט בא תפלת מנחה ומעריב,

English translation 1014

and consequently the permission that the students have to sit there.

ובמילא דער היתר וואס די תלמידים האבן דארט צו זיצן.

English translation 1015

And the reason that one prays the prayer of Minchah and Maariv in this place

און דער טעם וואס מ'דאוונט תפלת מנחה ומעריב אין דעם מקום

English translation 1016

(northeastern corner)

(צפונית מזרחית)

English translation 1017

and not in the fixed place

און ניט אין דעם מקום הקבוע

English translation 1018

(southeastern corner),

(דרומית מזרחית),

English translation 1019

is - because of the matter of burdening the congregation:

איז - מצד דעם ענין פון טירחא דציבורא:

English translation 1020

In order to pray in the southeastern corner one must go through the entire hall,

בכדי צו דאוונען אין דרומית מזרחית דארף מען דורכגיין דעם גאנצן זאל,

English translation 1021

which burdens the congregation,

וואס דאס איז מטריח דעם ציבור,

English translation 1022

because everyone stands up and it causes confusion etc.,

ווארום אלע שטעלן זיך אויף און עס ווערט א בלבול כו',

English translation 1023

and as our Sages of blessed memory said "I did not step over the heads of the holy people" - therefore one prays in a place that is near the door.

וע"ד מארז"ל 144 "לא פסעתי על ראשי עם קודש" - דעריבער דאוונט מען אין אן ארט וואס איז נאענט צו דער טיר.

English translation 1024

In this reason why the yeshivah students can sit in this place - another matter comes:

אין דעם טעם פארוואס די תלמידי הישיבה קענען זיצן במקום זה - קומט צו נאך אן ענין:

English translation 1025

In this, the yeshiva students should learn,

אין דעם זאל לערנען תלמידי הישיבה,

English translation 1026

and since the place there is limited,

און וויבאלד אז דער מקום דארטן איז מצומצם,

English translation 1027

and the study of Torah properly must be specifically from a place of expansion,

און לימוד התורה כדבעי דארף זיין דוקא מתוך הרחבה,

English translation 1028

with peace of mind and peace of body - if one will need to limit oneself and not sit in this place,

מיט מנוחת הנפש ומנוחת הגוף - איז אויב מ'וועט זיך דארפן מצמצם זיין און ניט זיצן במקום זה,

English translation 1029

it will not be any assistance and encouragement in the study of Torah,

וועט עס ניט זיין קיין סיוע און עידוד אין לימוד התורה,

English translation 1030

this will be contrary to the will of the one who sits in this place.

וועט דאס זיין היפך רצונו פון דעם וואס זיצט במקום זה.

English translation 1031

And since his will is indeed that one should sit also in this place in order that one should have a more spacious place to study Torah, and consequently it will be an assistance in the study of Torah,

און וויבאלד אז רצונו איז דאך מ'זאל זיצן אויך במקום זה בכדי מ'זאל האבן א מקום רחב יותר אויף לערנען תורה ובמילא וועט עס זיין א סיוע אין לימוד התורה,

English translation 1032

and "the will of a person is his honor" - therefore one may sit there.

און "רצונו של אדם זה הוא כבודו" 145 - דעריבער קען מען דארטן זיצן.

English translation 1033

And this has no connection to the discussion whether his honor is waived or not etc. - because "his honor rests in its place,"

און דאס האט קיין שייכות ניט צו דער שקו"ט אם כבודו מחול צי ניט כו' 146 - ווארום "כבודו במקומו מונח" 147,

English translation 1034

and its place is in the southeastern corner.

און מקומו איז אין קרן דרומית מזרחית.

English translation 1035

The above regarding the fixed place for prayer in the southeastern corner of the synagogue - also has a connection to what is stated in our portion "and Abram traveled, going and journeying toward the south,"

האמור לעיל וועגן דער מקום קבוע לתפלה אין קרן דרומית מזרחית בביהכנ"ס - האט אויך א קשר מיט דעם וואס עס שטייט אין פרשתנו 133 "ויסע אברם הלוך ונסוע הנגבה",

English translation 1036

as explained in the Zohar

כמבואר אין זהר

English translation 1037

(which was brought earlier (p. 35))

(וואס מ'האט פריער געבראכט (סל"ה))

English translation 1038

on the verse - "the south is the south,

אויף דעם פסוק - "הנגבה דא דרום,

English translation 1039

which is the portion of Abraham,"

דהוא חולקי' דאברהם",

English translation 1040

And he continues how Abraham's journey was in ascent after ascent - "going and journeying level after level until he ascended to the south and there he connected properly and ascended to the levels of the south,"

און ער איז ממשיך ווי אזוי נסיעת אברהם איז געווען בעילוי אחר עילוי - "הלוך ונסוע דרגא בתר דרגא עד דסליק לדרום ותמן אתקשר כדקא יאות וסליק לדרגי' דדרום",

English translation 1041

and as he explains in the note of my father on the Zohar,

און ווי ער איז מבאר אין דער הערה פון טאטן אויפן זהר,

English translation 1042

that this speaks about an ascent after ascent in the aspect of the south,

אז דאס רעדט זיך וועגן אן עלי' בעילוי אחר עילוי אין בחי' דרום,

English translation 1043

the aspect of kindness,

בחי' חסד,

English translation 1044

the attribute of Abraham,

מדתו של אברהם,

English translation 1045

And he explains there that in kindness there are two aspects - kindness as it stands in its place,

און ער איז דארטן מבאר אז אין חסד זיינען דא צוויי בחינות - חסד ווי ער שטייט במקומו,

English translation 1046

as the desire of the right,

אלס רעוא דימינא,

English translation 1047

and a higher aspect in kindness - "the aspect of kindness called 'yomam' with the addition of the letter mem etc.,"

און א העכערע בחינה אין חסד - "בחי' חסד הנקרא יומם בתוס' מ' כו'",

English translation 1048

which is the aspect of kindness that is "the day that goes with all the days"

וואס דאס איז די בחינה פון חסד וואס איז "יומא דאזיל עם כולהו יומין" 148

English translation 1049

(therefore it is called "yomam" with the addition of the letter mem),

(וואס דערפאר ווערט דאס אנגערופן "יומם" בתוס' מ"ם),

English translation 1050

and "and Abram traveled, going and journeying toward the south" is Abraham's ascent from one aspect in kindness

און "ויסע אברם הלוך ונסוע הנגבה" איז עליית אברהם פון איין בחינה אין חסד

English translation 1051

(south)

(דרום)

English translation 1052

to the higher aspect in kindness,

צו די העכערע בחינה אין חסד,

English translation 1053

as explained in detail in the note.

כמבואר בפרטיות אין דער הערה.

English translation 1054

And based on this

וואס עפ"ז

English translation 1055

(the connection between Abraham and the south)

(דעם קשר צווישן אברהם מיט דרום)

English translation 1056

one will understand the connection between prayer and the southern side,

וועט מען פארשטיין דעם קשר צווישן תפלה און צד הדרום,

English translation 1057

which is one of the reasons that one is precise that the fixed place for prayer should be specifically on the southern side,

וואס דאס איז איינער פון די טעמים וואס מ'איז מדייק אז דער מקום קבוע לתפלה זאל זיין דוקא בצד הדרום,

English translation 1058

and how good it is in the southeastern corner:

ומה טוב בקרן דרומית מזרחית:

English translation 1059

Abraham our father,

אברהם אבינו,

English translation 1060

whose essence is connected with the south

וואס ענינו איז פארבונדן מיט דרום

English translation 1061

(kindness),

(חסד),

English translation 1062

established the morning prayer,

האט מתקן געווען תפלת שחרית,

English translation 1063

which is the main prayer of the day,

וואס דאס איז עיקר תפלת היום,

English translation 1064

and from this it is drawn to the afternoon and evening prayers

און דערפון ווערט נמשך צו תפלת מנחה ומעריב

English translation 1065

(as above p. 38).

(כנ"ל סל"ח).

English translation 1066

Which emphasizes the connection between prayer

וואס דאס איז מדגיש דעם קשר צווישן תפלה

English translation 1067

(whose main is the morning prayer)

(וואס עיקרה איז תפלת שחרית)

English translation 1068

with the southern side,

מיט צד דרום,

English translation 1069

the essence of Abraham

ענינו פון אברהם

English translation 1070

("the portion of Abraham").

("חולקי' דאברהם").

English translation 1071

And therefore those who need to be in a special and distinct manner etc.

און דעריבער איז די וואס דארפן זיין באופן מיוחד ומובדל כו'

English translation 1072

(similar to Abraham our father)

(בדוגמת אברהם אבינו)

English translation 1073

- their fixed place in prayer

- איז מקומם הקבוע בתפלה

English translation 1074

(and especially in the morning prayer)

(ובמיוחד בתפלת שחרית)

English translation 1075

is on the southern side,

אין צד הדרום,

English translation 1076

and how good it is in the southeastern corner.

ומה טוב אין קרן דרומית מזרחית.

English translation 1077

However, it is not the intent that during prayer everyone should crowd toward the southeastern corner,

איז אבער ניט דער פשט אז בשעת התפלה זאלן זיך אלע שטופן צו דער קרן דרומית מזרחית,

English translation 1078

and the rest of the place in the synagogue should remain empty - because the matter that the place of prayer should be in the southeastern corner does not apply to every individual,

און שאר המקום אין ביהכנ"ס זאל בלייבן ליידיק - ווארום דער ענין אז מקום התפלה זאל זיין אין קרן דרומית מזרחית איז ניט שייך לכאו"א,

English translation 1079

but only to individuals etc.,

נאר צו יחידים כו',

English translation 1080

and the rest of the congregation should pray in the other places in the synagogue.

און שאר הקהל דארפן מתפלל זיין בשאר המקומות בביהכנ"ס.

English translation 1081

On the contrary:

ואדרבה:

English translation 1082

Since prayer must be with peace of mind etc.,

וויבאלד אז תפלה דארף זיין מתוך מנוחת הדעת כו',

English translation 1083

each person must stand in his place so that there should be "prostrating with ample space" and one can pray with tranquility,

דארף יעדערער שטיין במקומו בכדי עס זאל זיין "משתחוים רווחים" און מ'זאל קענען מתפלל זיין במנוחה,

English translation 1084

and not crowd toward one corner.

און ניט שטופן זיך צו איין קרן.

English translation 1085

Specifically in the Holy Temple there was a miracle that "they stood crowded and prostrated with ample space" - but in a synagogue in this time it is not so.

דוקא אין ביהמ"ק איז געווען א נס אז "עומדים צפופים ומשתחווים רווחים" 149 - אבער אין א ביהכנ"ס בזמן הזה איז דאס ניט אזוי.

English translation 1086

Furthermore:

נאכמער:

English translation 1087

Even in the Holy Temple, that which "they stood crowded" was not because everyone crowded toward one corner,

אפילו אין ביהמ"ק איז דאס וואס "עומדים צפופים" ניט געווען דערפאר וואס אלע האבן זיך געשטופט צו איין קרן,

English translation 1088

and the rest of the place of the Holy Temple was empty. If it were so - I do not know if there would have been the miracle of "prostrating with ample space,"

און שאר מקום הביהמ"ק איז געווען ליידיק. אויב עס וואלט געווען אזוי - ווייס איך ניט צי עס וואלט געווען דער נס פון "משתחווים רווחים",

English translation 1089

for the Holy One, blessed be He, does not perform a miracle for no reason,

ווארום לא עביד קוב"ה ניסא למגנא 150,

English translation 1090

if it is possible to stand in any place in the Holy Temple and everyone stands in one corner,

איז רשעת מ'קען שטיין בכל מקום בביהמ"ק און מ'שטייט אלע אין איין קרן,

English translation 1091

there is no need for a miracle of "prostrating with ample space."

איז ניטא קיין צורך אין א נס פון "משתחווים רווחים".

English translation 1092

Therefore each person must pray in his place in the synagogue,

דעריבער דארף יעדערער מתפלל זיין במקומו אין ביהכנ"ס,

English translation 1093

wherever his designated place is:

וואו ס'איז מקומו המיוחד לו:

English translation 1094

this one belongs in the east,

דער באלאנגט אין מזרח,

English translation 1095

this one belongs in the west and so forth,

דער באלאנגט אין מערב וכיו"ב,

English translation 1096

and so on as there are differences regarding the places around the reading table -

וע"ד ווי עס זיינען דא חילוקים בנוגע צו די מקומות ארום דער שולחן הקריאה 151 -

English translation 1097

Which, of course, in simple terms, regarding the essence of prayer,

וואס כמובן בפשטות אז בנוגע צו דער עצם התפלה,

English translation 1098

the prayer of every Jew is accepted in any place where he may stand in the synagogue.

ווערט די תפלה פון יעדער אידן נתקבל בכל מקום וואו ער זאל נאר שטיין אין ביהכנ"ס.

English translation 1099

And particularly according to what is written, "And they shall pray to You through their land,"

ובפרט ע"פ מש"כ 152 "והתפללו אליך דרך ארצם",

English translation 1100

as the law is that during prayer "he shall turn his face toward the Land of Israel, etc., and also direct his intention toward Jerusalem and toward the Temple and toward the Holy of Holies, etc.,"

ווי דער דין איז 153 אז בשעת התפלה "יחזיר פניו כנגד ארץ ישראל כו' ויכוין גם כנגד ירושלים וכנגד המקדש וכנגד בית קדשי קדשים כו'" 154,

English translation 1101

because all the prayers of Jews throughout the entire world, in every place where they are, ascend upward through the Land of Israel,

ווארום אלע תפלות פון אידן בכל העולם כולו בכל מקום שהם זיינען עולה למעלה דרך ארץ ישראל,

English translation 1102

and there itself — through Jerusalem,

און דארטן גופא -- דרך ירושלים,

English translation 1103

and there itself — through the Holy of Holies in the Holy Temple,

און דארטן גופא - דרך קדש הקדשים אין ביהמ"ק,

English translation 1104

as it is written, "And this is the gate of heaven."

כמ"ש 155 "וזה שער השמים".

English translation 1105

May it be His will that all the prayers that Jews ask for be accepted and fulfilled,

ויה"ר אז עס זאלן נתקבל ווערן און מקויים ווערן אלע תפלות וואס אידן בעטן,

English translation 1106

until the destiny that is said in prayer three times a day is fulfilled

ביז עס זאל מקויים ווערן דער יעוד וואס מ'זאגט בתפלה דריי מאל א טאג

English translation 1107

(and on the Sabbath day — four times)

(און ביום השבת - פיר מאל)

English translation 1108

"May our eyes behold Your return to Zion with mercy,"

"ותחזינה עינינו בשובך לציון ברחמים",

English translation 1109

then the prayers themselves of all Jews will be in the Holy Land and in Jerusalem, the holy city

וואס דעמולט וועלן די תפלות עצמם פון אלע אידן זיין אין ארץ הקודש און אין ירושלים עיר הקודש

English translation 1110

(and not only "through their land"),

(און ניט נאר "דרך ארצם"),

English translation 1111

for in the future Jerusalem will spread throughout the entire Land of Israel,

ווארום עתידה ירושלים שתתפשט בכל ארץ ישראל,

English translation 1112

and the Land of Israel will spread throughout all the lands,

וארץ ישראל תתפשט בכל הארצות 156,

English translation 1113

and especially after the Sabbath and the New Moon,

ובפרט נאך בשבת ובראש חודש,

English translation 1114

then Jews will make a pilgrimage to the Land of Israel,

וואס דעמולט וועלן אידן עולה לרגל זיין אין ארץ ישראל,

English translation 1115

and "every male among you shall appear before the Lord, your God,"

און "יראה כל זכורך את פני האדון ה' אלקיך" 157,

English translation 1116

as it is stated in the Yalkut that in the future, "when the end arrives, you are destined to ascend there every month and every month" "and every Sabbath, etc."

ווי עס שטייט אין ילקוט 158 אז לע"ל "כשיגיע הקץ אתם עתידים להיות עולים שם בכל חודש וחודש" "ובכל שבת כו'" 159.

English translation 1117

And even before that,

און נאך פאר דעם,

English translation 1118

still in the time of the exile — the Land of Israel will be in its completeness according to its borders,

נאך אין זמן הגלות - וועט זיין ארץ ישראל בשלימותה לגבולותי',

English translation 1119

"the completeness of the land,"

"שלימות הארץ",

English translation 1120

until then there will be the fulfillment of the destiny of "the Lord your God will expand your border,"

ביז אז עס וועט דערנאך זיין דער קיום היעוד פון "ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 160,

English translation 1121

the land of the Kenite, the Kenizzite, and the Kadmonite will also be added.

עס וועט צוקומען אויך ארץ קיני קניזי וקדמוני 161,

English translation 1122

And very soon there will be the fulfillment of the destiny of "May our eyes behold Your return to Zion with mercy,"

ובקרוב ממש וועט זיין דער קיום היעוד פון "ותחזינה עינינו בשובך לציון ברחמים",

English translation 1123

in actual reality, below ten handbreadths,

בפועל ממש למטה מעשרה טפחים,

English translation 1124

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1125

through our righteous Messiah,

ע"י משיח צדקנו,

English translation 1126

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1127

Another matter upon which they focused in the aforementioned collections — regarding the matter of correcting a single letter in a Torah scroll:

נאך אן ענין אויף וועלכע מ'האט זיך געשטעלט אין די ליקוטים הנ"ל - בנוגע צו דער ענין פון הגהת אות אחת אין א ספר תורה:

English translation 1128

They explained that which is stated in the Shulchan Aruch,

מ'האט מבאר געווען 162 דאס וואס שטייט אין שו"ע 163,

English translation 1129

that "nowadays it is a mitzvah to write Chumashim, Mishnah, Gemara, and their commentaries,"

אז "האידנא מצוה לכתוב חומשי תורה ומשנה וגמרא ופירושיהן",

English translation 1130

that through this one fulfills in this time the mitzvah of "Write for yourselves this song and teach it, etc."

אז דורך דעם איז מען מקיים בזמן הזה די מצוה פון "כתבו לכם את השירה הזאת ולמדה גו'".

English translation 1131

And regarding this they asked:

און אויף דעם האט מען געפרעגט 164:

English translation 1132

According to the opinion of the Rema that when one purchases a Torah scroll and "did not correct anything in it, etc., he does not fulfill his obligation with it" — how does one fulfill

לדעת הרמ"א 165 אז בשעת מ'קויפט א ספר תורה און "לא הגיה בו דבר כו' אינו יוצא בזה" - ווי איז מען יוצא

English translation 1133

(nowadays)

(האידנא)

English translation 1134

the mitzvah of writing Chumashim, etc., through purchasing printed books without any correction?

מצות כתיבת חומשים וכו' דורך קויפן געדרוקטע ספרים אן קיין הגהה?

English translation 1135

— And they explained it at length then.

- און מ'האט עס דעמולט מבאר געווען בארוכה.

English translation 1136

Regarding this they asked in one of the aforementioned collections:

האט מען אויף דעם געפרעגט אין איינע פון די ליקוטים הנ"ל 166:

English translation 1137

The entire matter of correction is only regarding a Torah scroll,

דער גאנצער ענין פון הגהה איז נאר בנוגע צו א ספר תורה,

English translation 1138

that through this the Torah scroll becomes kosher and one may read from it — but what is the reasoning that Chumashim, etc., require correction?!

אז דורך דעם ווערט דער ס"ת כשר און מ'קען אין אים ליינען - אבער וואס איז דער קס"ד אז חומשים וכו' דארפן האבן הגהה?!

English translation 1139

And they attempted to answer it with an answer in one manner and then in another manner, etc.

און מ'האט עס געפרואווט פארענטפערן מיט א תירוץ באופן אחד און דערנאך באופן אחר וכו' 167.

English translation 1140

The answer to this is:

איז דער ענטפער אויף דעם:

English translation 1141

The Gemara says

די גמרא 168 זאגט

English translation 1142

(and so it is ruled as halachah)

(און אזוי ווערט אפגעפסקנ'ט להלכה 169)

English translation 1143

that one must correct a Torah scroll because of "Do not allow falsehood to dwell in your tent,"

אז מ'דארף מגי' זיין א ספר תורה משום "אל תשכן באהליך עולה" 170,

English translation 1144

in addition to the general matter of correction so that the Torah scroll should be kosher and one may read from it,

נוסף אויף כללות ענין ההגהה בכדי אז דער ס"ת זאל זיין כשרה מ'זאל אין איר קענען לייענען],

English translation 1145

and "a Torah scroll that is not corrected is forbidden to be kept for more than thirty days, etc."

און "ספר תורה שאינו מוגה אסור להשהותו יותר משלשים יום כו'" 171.

English translation 1146

And so too is the law regarding other books,

און אזוי איז אויך דער דין בנוגע צו שאר ספרים 172,

English translation 1147

that one must correct them because of "Do not allow falsehood to dwell in your tent,"

אז מ'דארף זיי מגי' זיין משום "אל תשכן באהליך עולה",

English translation 1148

and if one does not correct them, one may not keep them

און אויב מ'איז דאס ניט מגי' טאר מען דאס ניט האלטן

English translation 1149

(after thirty days).

(לאחר שלשים יום).

English translation 1150

That is to say,

דאס הייסט,

English translation 1151

even though when one does not correct a book it does not affect the kashrut of the book

אע"פ וואס בשעת מ'איז ניט מגי' א ספר ווירט דאס ניט אן אין כשרות הספר

English translation 1152

(as it does with a Torah scroll)

(ווי דאס איז ביי א ספר תורה)

English translation 1153

— it is nevertheless a falsehood,

- איז דאס אבער אן עולה,

English translation 1154

and therefore one cannot keep the book in the house.

און דערפאר קען מען דעם ספר ניט האלטן אין שטוב.

English translation 1155

From this it is understood that in order to fulfill the mitzvah of "Write for yourselves, etc." nowadays,

איז דערפון פארשטאנדיק אז בכדי צו מקיים זיין די מצוה פון "כתבו לכם גו'" האידנא,

English translation 1156

through writing "Chumashim, Gemara, and their commentaries" — one must correct them,

ע"י כתיבת "חומשי תורה וגמרא ופירושיהן" - מוז מען זיי מגי' זיין,

English translation 1157

and were it not for this, one may not keep them in the house because of "Do not allow falsehood to dwell in your tent,"

ולולי זאת טאר מען זיי ניט האלטן אין שטוב משום "אל תשכן באהליך עולה",

English translation 1158

and it is not possible to say that one fulfills the mitzvah of "Write for yourselves, etc." through writing "Chumashim, etc." with a book that one may not keep.

און ס'איז ניט שייך צו זאגן אז מ'איז מקיים די מצוה פון "כתבו לכם גו'" ע"י כתיבת "חומשי תורה כו'" מיט א ספר וואס מ'טאר ניט האלטן.

English translation 1159

Prima facie, however, one could argue about this:

לכאורה קען מען זיך אבער דינגען אין דעם:

English translation 1160

The law mentioned above that one may not keep an unproofread book is learned from the verse "Do not let deceit dwell in your tent,"

דער דין הנ"ל אז מ'טאר ניט האלטן א ספר שאינו מוגה לערנט מען אפ פון דעם פסוק "אל תשכן באהליך עולה",

English translation 1161

from the words of the Kabbalah,

פון דברי קבלה,

English translation 1162

consequently it can be that this is only as a support,

במילא קען זיין אז דאס איז בלויז ווי אן אסמכתא,

English translation 1163

not a prohibition from the Torah but rather from the Rabbis.

ניט קיין איסור מן התורה נאר מדרבנן 173.

English translation 1164

Regarding our matter, however, there is no difference whether this is a prohibition from the Torah or only a prohibition from the Rabbis:

בנוגע לעניננו איז דאס אבער קיין נפק"מ ניט צי דאס איז אן איסור דאורייתא אדער נאר אן איסור מדרבנן:

English translation 1165

The distinction between a prohibition from the Torah and a prohibition from the Rabbis is only regarding the punishment for transgressing the prohibition,

דער חילוק צווישן איסור דאורייתא און איסור דרבנן איז נאר בנוגע דעם עונש פארן עובר זיין אויפן איסור,

English translation 1166

because the punishment is according to the magnitude of the sin,

ווארום דער עונש איז לפי גודל החטא,

English translation 1167

For example:

ולדוגמא:

English translation 1168

When it concerns a prohibition whose punishment is lashes - for a prohibition from the Torah lashes are given,

בשעת עס רעדט זיך וועגן אן איסור וואס עונשו איז מלקות - איז אויף אן איסור דאורייתא קומט מלקות,

English translation 1169

and for a prohibition from the Rabbis the punishment of rebellion lashes is given;

און אויף אן איסור דרבנן קומט מכת מרדות 174;

English translation 1170

When it concerns, however, fulfilling a commandment from the Torah that one cannot fulfill unless one transgresses a prohibition from the Rabbis - it is understood that one may do this

בשעת עס רעדט זיך אבער וועגן מקיים זיין א מצוה דאורייתא וואס מ'קען זיי ניט מקיים זיין סיידן מ'זאל עובר זיין אויף אן איסור דרבנן - איז פארשטאנדיק אז מ'טאר דאס

English translation 1171

(initially)

(לכתחילה)

English translation 1172

not,

ניט טאן,

English translation 1173

because what difference does it make what the reason for the prohibition is,

ווארום למאי נפק"מ וואס עס איז די סיבה אויפן איסור,

English translation 1174

whether from the Torah or from the Rabbis,

צי מדאורייתא אדער מדרבנן,

English translation 1175

since in practice it is forbidden,

וויבאלד אז בפועל איז דאס אסור,

English translation 1176

even if it is from the Rabbis, the Torah says that one must obey what the Rabbis say.

אפילו אויב דאס איז מדרבנן זאגט תורה אז מ'מוז פאלגן וואס די רבנן זאגן.

English translation 1177

And in our case:

ובנדו"ד:

English translation 1178

In order to fulfill the commandment "Write for yourselves" nowadays through writing books

בכדי מקיים צו זיין די מצוה "כתבו לכם גו'" האידנא ע"י כתיבת ספרים

English translation 1179

(Chumashim etc.)

(חומשים וכו')

English translation 1180

one must keep the books at home,

דארף מען האלטן די ספרים בא זיך,

English translation 1181

and since it is forbidden to keep in the house a book that is not proofread,

און וויבאלד אז ס'איז אסור צו האלטן אין שטוב א ספר שאינו מוגה,

English translation 1182

there is no difference what the reason for the prohibition is,

איז ניטא קיין נפק"מ וואס עס איז סיבת האיסור,

English translation 1183

whether from the Torah or from the Rabbis,

צי מדאורייתא אדער מדרבנן,

English translation 1184

because in practice one may not keep the book in the house and consequently one cannot fulfill the commandment "Write for yourselves";

ווארום בפועל טאר מען דעם ספר ניט האלטן אין שטוב ובמילא קען מען ניט מקיים זיין די מצוה "כתבו לכם גו'";

English translation 1185

and one cannot fulfill a commandment from the Torah by transgressing a prohibition from the Rabbis,

און מ'קען ניט מקיים זיין א מצוה דאורייתא דורך עובר זיין אויף אן איסור דרבנן,

English translation 1186

when the Torah itself says that one must obey the words of the Rabbis.

בשעת תורה אליין זאגט אז מ'דארף פאלגן דברי רבנן.

English translation 1187

And it is known the discussion in general regarding whether a prohibition from the Rabbis affects a matter from the Torah.

וכידוע די שקו"ט 175 בכללות הענין צי אן איסור מדרבנן פועל'ט אויף אן ענין דאורייתא.

English translation 1188

For example:

ולדוגמא:

English translation 1189

Whether one can betroth a woman,

צי מ'קען מקדש זיין אן אשה,

English translation 1190

with an item that is not in the possession of the man according to the Rabbis,

מיט א זאך וואס איז ניט ברשות האיש מדרבנן,

English translation 1191

so that since the item is not his,

אז וויבאלד אז די זאך איז ניט זיינע,

English translation 1192

there is no difference why it is not his,

איז קיין נפק"מ ניט פארוואס דאס איז ניט זיינער,

English translation 1193

whether it is due to the Rabbis or due to the Torah - she is not betrothed,

צי דאס איז מצד מדרבנן אדער מדאורייתא - איז זי ניט מקודשת,

English translation 1194

or she is indeed betrothed because a prohibition from the Rabbis does not affect betrothal from the Torah.

אדער זי איז יא מקודשת וויבאלד אז אן איסור דרבנן פועל'ט ניט אויף קידושין מדאורייתא.

English translation 1195

Although books also need to be proofread because of "Do not let deceit dwell in your tent" - there is, however, a distinction between the proofreading of books and the proofreading of a Torah scroll,

אע"פ וואס אויך ספרים דארף מען מגי' זיין משום "אל תשכן באהליך עולה" - איז אבער דא א חילוק צווישן דער הגהה פון ספרים און דער הגהה פון א ספר תורה,

English translation 1196

that according to this distinction one could seemingly say that books do not need to be proofread in order to fulfill the commandment of "Write for yourselves,"

וואס לויט דעם חילוק וואלט מען לכאורה געקענט זאגן אז ספרים דארף מען ניט מגי' זיין בכדי צו מקיים זיין די מצוה פון "כתבו לכם גו'",

English translation 1197

unlike a Torah scroll which must be proofread in order to fulfill the commandment:

משא"כ א ס"ת מוז מען מגי' זיין בכדי צו מקיים זיין די מצוה:

English translation 1198

For the proofreading of a Torah scroll concerns the precision also regarding missing and extra letters according to the Masorah,

בא הגהת ספר תורה איז נוגע דער דיוק אויך אין חסר ויתיר ע"פ המסורה,

English translation 1199

and a missing or extra letter

און אן אות חסירה אדער יתירה

English translation 1200

(according to the Masorah)

(ע"פ המסורה)

English translation 1201

invalidates the fitness of the Torah scroll,

איז מעכב כשרות הס"ת,

English translation 1202

even when it does not change the plain meaning.

אפילו ווען דאס איז ניט משנה דעם פשט.

English translation 1203

And that which "we are not expert in missing and extra letters" - this applies only after the fact,

און דאס וואס אין אנו בקיאין בחסירות ויתירות 176 - איז דאס בנוגע נאר בדיעבד,

English translation 1204

that if one read from a Torah scroll and found an error in missing or extra letters,

אז אויב מ'האט געלייענט אין א ס"ת און געפונען א טעות אין חסר ויתיר,

English translation 1205

one does not need to read again,

דארף מען ניט איבערלייענען נאכאמאל,

English translation 1206

because "we are not expert in missing and extra letters."

ווייל "אין אנו בקיאין בחסירות ויתירות".

English translation 1207

And in addition to this:

ונוסף לזה:

English translation 1208

"We are not expert in missing and extra letters" concerns letters,

אין אנו בקיאין בחסירות ויתירות רעדט זיך וועגן אותיות,

English translation 1209

unlike regarding words,

משא"כ בנוגע צו ווערטער,

English translation 1210

if a word is missing or a word is extra, even when the word does not affect the plain meaning,

אויב עס פעלט א ווארט אדער א ווארט איז איבעריק איז אפילו ווען דער ווארט ווירט ניט אן אין פשט,

English translation 1211

it invalidates the fitness of the Torah scroll;

איז דאס מעכב כשרות הס"ת;

English translation 1212

Unlike regarding the proofreading of books because of "Do not let deceit dwell in your tent,"

משא"כ בא הגהת ספרים משום "אל תשכן באהליך עולה",

English translation 1213

it does not concern at all missing or extra letters even in relation to words that do not change the content of the matter,

איז אינגאנצן ניט נוגע חסר ויתיר אפילו בשייכות מיט ווערטער וואס זיינען ניט משנה תוכן הענין,

English translation 1214

the main thing is that there should be no error in the plain meaning and content of the matter.

דער עיקר איז אז עס זאל ניט זיין קיין טעות אין פשט ותוכן הענין.

English translation 1215

For example:

ולדוגמא:

English translation 1216

When the word "et" is missing,

בשעת עס פעלט דער ווארט "את",

English translation 1217

through which the content of the plain meaning of the matter is not changed

וואס דורך אים ווערט ניט נשתנה תוכן פשט הענין

English translation 1218

(except for the amplification,

(סיידן דער ריבוי,

English translation 1219

which is derived from the word),

וואס מ'לערנט ארויס פון דעם ווארט 177),

English translation 1220

and similarly many other words in the Torah that do not change the content of the matter - when it concerns a Torah scroll,

ועד"ז כו"כ אנדערע ווערטער אין תורה וואס זיינען ניט משנה תוכן הענין - איז בשעת מ'רעדט וועגן א ס"ת,

English translation 1221

the Torah scroll is invalid when these words are missing;

איז די ס"ת פסול בשעת עס פעלן די ווערטער;

English translation 1222

unlike with other books,

משא"כ ביי שאר ספרים,

English translation 1223

they are fit and one may keep them,

זיינען זיי כשר און מ'מעג זיי האלטן,

English translation 1224

because such a book is not "deceit" and upon it there is no prohibition of "Do not let deceit dwell in your tent."

ווארום אזא ספר איז ניט קיין "עולה" און אויף אים איז ניטא דער איסור פון "אל תשכן באהליך עולה".

English translation 1225

Based on this one could seemingly say,

עפ"ז וואלט מען לכאורה געקענט זאגן,

English translation 1226

that regarding books the proofreading of every letter is not relevant for the fulfillment of the commandment "Write for yourselves,"

אז בא ספרים איז ניט נוגע הגהה פון יעדן אות לקיום המצוה "כתבו לכם גו'",

English translation 1227

as in a Torah scroll where for the fitness of the Torah scroll the proofreading of every letter is relevant.

ווי אין א ס"ת וואו צו כשרות הס"ת איז נוגע הגהת כל אות.

English translation 1228

But it is understandable simply that this is not so:

איז אבער פארשטאנדיק בפשטות אז דאס איז ניט אזוי:

English translation 1229

In what matters are these words said, that there is the distinction between books and a Sefer Torah

במה דברים אמורים אז ס'איז דא דער חילוק צווישן ספרים און א ס"ת

English translation 1230

(in connection with missing and extra letters)

(בשייכות מיט חסר ויתיר)

English translation 1231

this is only after proofreading;

איז דאס נאר לאחרי ההגהה;

English translation 1232

however, before proofreading one cannot know whether in this book there are errors of missing and extra letters and the like,

משא"כ קודם ההגהה קען מען דאך ניט וויסן אויב אין דעם ספר זיינען דא טעותים פון חסר ויתיר וכיו"ב,

English translation 1233

which do not change the content

וואס זיינען ניט משנה התוכן

English translation 1234

(in which case there is not the prohibition of "Do not let deceit dwell in your tent"),

(וואס דעמולט איז ניטא דער איסור פון "אל תשכן באהליך עולה"),

English translation 1235

or there are also errors in content,

אדער עס זיינען אויך דא טעותים אין תוכן,

English translation 1236

until one sees in practice that in many books there is a "correction table",

ביז מ'זעט בפועל אז אין כמה ספרים איז דא א "לוח התיקון",

English translation 1237

where errors from that book are marked,

וואו עס ווערן אנגעצייכנט טעותים פון דעם ספר,

English translation 1238

and sometimes there are also there errors that change the content of the matter,

און אמאל זיינען דארטן אויך דא טעותים וואס זיינען משנה תוכן הענין,

English translation 1239

several lines are missing and the like.

עס פעלן כמה שורות וכיו"ב.

English translation 1240

Therefore it is an absolute necessity to proofread every book in order to be certain that in it there are no errors that change the content,

וואס דעריבער איז א הכרח גמור צו מגי' זיין יעדן ספר בכדי צו זיין זיכער אז אין אים זיינען ניטא קיין טעותים וואס זיינען משנה התוכן,

English translation 1241

which bring about the prohibition of "Do not let deceit dwell in your tent".

וואס ברענגען צום איסור "אל תשכן באהליך עולה".

English translation 1242

It is only a question whether one must in practice correct the errors in the book in order to fulfill the "Do not let deceit dwell in your tent" or not.

ס'איז נאר א שאלה צי מ'דארף בפועל מתקן זיין די טעותים אין דעם ספר בכדי מקיים זיין דעם "אל תשכן באהליך עולה" אדער ניט.

English translation 1243

And without this proofreading one cannot fulfill the commandment "Write for yourselves",

און אן דער הגהה קען מען ניט מקיים זיין די מצוה "כתבו לכם גו'",

English translation 1244

because in that case one may not hold the book,

ווארום דעמולט טאר מען ניט האלטן דעם ספר,

English translation 1245

as explained.

כנ"ל.

English translation 1246

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 1247

There is a stringency in proofreading books because of "Do not let deceit dwell in your tent",

ס'איז דא א חומר אין הגהת ספרים משום "אל תשכן באהליך עולה",

English translation 1248

regarding proofreading a Sefer Torah because of the matter of fitness

לגבי הגהת ס"ת משום ענין הכשרות

English translation 1249

(except for the prohibition of "Do not let deceit dwell in your tent" which exists in a Sefer Torah):

(לולי האיסור "אל תשכן באהליך עולה" וואס איז דא אין א ס"ת):

English translation 1250

From the perspective of the fitness of the Sefer Torah there is no necessity to proofread a Sefer Torah

מצד כשרות הס"ת איז ניטא קיין הכרח צו מגי' זיין א ס"ת

English translation 1251

(whether a Sefer Torah that has not yet been completed,

(סיי א ס"ת שלא נגמרה עדיין,

English translation 1252

or a Sefer Torah that has been completed)

און סיי א ס"ת שנגמרה)

English translation 1253

at a specific time

אין א זמן מסויים

English translation 1254

(except for the matter of "Do not let deceit dwell in your tent"),

(לולי דעם ענין פון "אל תשכן באהליך עולה"),

English translation 1255

one may hold the Sefer Torah as long as one wishes and not proofread it,

מ'קען האלטן די ס"ת ווי לאנג מ'וויל און איר ניט מגי' זיין,

English translation 1256

but postpone the proofreading to tomorrow,

נאר אפשטופן די הגהה אויף מחר,

English translation 1257

and "there is a tomorrow after a time"

ו"יש מחר לאחר זמן" 178

English translation 1258

(only as long as one does not proofread it,

(נאר כל זמן וואס מ'איז איר ניט מגי',

English translation 1259

it is not a fit Sefer Torah for reading the Torah);

איז דאס ניט קיין ס"ת כשרה לקריאת התורה);

English translation 1260

However, from the perspective of the prohibition of "Do not let deceit dwell in your tent",

משא"כ מצד האיסור פון "אל תשכן באהליך עולה",

English translation 1261

after thirty days one must immediately proofread the book,

איז לאחרי שלשים יום מוז מען גלייך מגי' זיין דעם ספר,

English translation 1262

and if not,

און אויב ניט,

English translation 1263

one may not hold it in the house.

טאר מען אים ניט האלטן אין שטוב.

English translation 1264

And there is room to elaborate on this,

ויש להאריך בכ"ז,

English translation 1265

and what was discussed above is the point of the explanation.

והמדובר לעיל איז נקודת הביאור.

English translation 1266

The explanation in Rashi's commentary:

דער ביאור אין פירוש רש"י:

English translation 1267

When the five-year-old studying Scripture learns the verse "And all the families of the earth shall be blessed through you",

בשעת דער בן חמש למקרא לערנט דעם פסוק "ונברכו בך כל משפחות האדמה",

English translation 1268

he understands on his own that the explanation of this is - "A person says to his son, 'May you be like Abraham'"

פארשטייט ער פון זיך אליין אז דער פירוש אין דעם איז - "אדם אומר לבנו תהא כאברהם"

English translation 1269

(exactly as Rashi writes in his commentary).

(פונקט ווי רש"י שרייבט בפירושו).

English translation 1270

But the explanation is not understandable,

דער פירוש איז אבער ניט פארשטאנדיק,

English translation 1271

from the perspective of the continuation of the verses,

מצד המשך הכתובים,

English translation 1272

and as discussed many times,

וכמדובר כמ"פ,

English translation 1273

sometimes there is a difficulty in an explanation in its place,

איז אמאל דא א שוועריקייט אין א פירוש על אתר,

English translation 1274

and sometimes in its place it is entirely understandable but there is a difficulty in the explanation from the perspective of the continuation of the verses:

און אמאל איז על אתר אלץ פארשטאנדיק אבער ס'איז דא א שוועריקייט אין דעם פירוש מצד המשך הכתובים:

English translation 1275

In these verses the Torah tells about the blessings with which the Almighty blessed Abraham,

אין די פסוקים דא דערציילט די תורה וועגן די ברכות וואס דער אויבערשטער האט געבענטשט אברהם'ן,

English translation 1276

"And I will make you a great nation and I will bless you and I will make your name great and you shall be a blessing" etc.,

"ואעשך לגוי גדול ואברכך ואגדלה שמך והי' ברכה" וכו',

English translation 1277

which are the most exalted blessings,

וואס דאס זיינען ברכות הכי נעלות,

English translation 1278

the most exalted both in materiality and in spirituality as Rashi explains them - now what is the addition in the blessing

הכי נעלות סיי בגשמיות סיי ברוחניות ווי רש"י איז זיי מפרש - היינט וואס איז שוין די הוספה אין דער ברכה

English translation 1279

(which comes after and as a conclusion of all these blessings)

(וואס קומט נאך און אלס סיום פון די אלע ברכות)

English translation 1280

"And all the families of the earth shall be blessed through you"?!

"ונברכו בך כל משפחות האדמה"?!

English translation 1281

Gentiles,

גוים,

English translation 1282

"families of the earth",

"משפחות האדמה",

English translation 1283

have no connection at all to spirituality,

האבן בכלל קיין שייכות ניט צו רוחניות,

English translation 1284

their connection is only to material matters;

זייער שייכות איז בלויז צו ענינים גשמיים;

English translation 1285

so after the Almighty blessed Abraham with the greatest blessings both in spirituality and in materiality - what is the tremendous addition,

איז נאך דעם ווי דער אויבערשטער האט געבענטש אברהם'ן מיט די גרעסטע ברכות סיי ברוחניות סיי בגשמיות - איז וואס איז שוין די גוואלדיקע הוספה,

English translation 1286

that Gentiles will appreciate Abraham's greatness in material matters and therefore bless their children that they should be like Abraham - what value does this have compared to the most exalted blessings that precede it,

אז גוים וועלן אפשאצן גדלות אברהם אין ענינים גשמיים און דערפאר בענטשן זייערע קינדער אז זיי זאלן זיין ווי אברהם - וואס האט דאס פאר אן ערך צו די ברכות הכי נעלות וואס שטייען לפנ"ז,

English translation 1287

that this should come after all the blessings and as a conclusion of all these blessings?!

אז דאס זאל קומען נאך אלע ברכות און אלס סיום פון די אלע ברכות?!

English translation 1288

Rashi must address this,

מוז דאס רש"י באווארענען,

English translation 1289

because if Rashi will write nothing, the five-year-old studying Scripture will learn that "And through you shall be blessed" simply means "A person says to his son, 'May you be like Abraham'",

ווארום אויב רש"י וועט גארניט שרייבן וועט דער בן חמש למקרא לערנען אז "ונברכו בך" מיינט בפשטות "אדם אומר לבנו תהא כאברהם",

English translation 1290

which explanation is not understandable,

וואס דער פירוש איז ניט פארשטאנדיק,

English translation 1291

as explained.

כנ"ל.

English translation 1292

Therefore Rashi writes "There are many Aggadot" - that according to the simple meaning

דעריבער שרייבט רש"י "יש אגדות רבות" - אז ע"ד הפשט

English translation 1293

(that "And through you shall be blessed" means "A person says to his son, 'May you be like Abraham'" which the five-year-old studying Scripture understands on his own)

(אז "ונברכו בך" מיינט "אדם אומר לבנו תהא כאברהם" וואס דער בן חמש למקרא פארשטייט מצד עצמו)

English translation 1294

it is indeed not understandable in the continuation of the matters - but in this

איז טאקע ניט פארשטאנדיק המשך הענינים - אבער אין דעם

English translation 1295

(in "And through you shall be blessed")

(אין "ונברכו בך")

English translation 1296

"there are many Aggadot" which explain in what the blessing consists,

"יש אגדות רבות" וואס זיינען מבאר אין וואס די ברכה באשטייט,

English translation 1297

and according to them the great virtue of "And all the families of the earth shall be blessed through you" is understandable.

און לויט זיי איז פארשטאנדיק די גרויסע מעלה פון "ונברכו בך כל משפחות האדמה".

English translation 1298

And Rashi says "many Aggados" - because only one Aggadah that explains the blessing "and through you shall be blessed all the families of the earth"

און רש"י זאגט "אגדות רבות" - ווארום נאר איין אגדה וואס איז מבאר די ברכה "ונברכו בך כל משפחות האדמה",

English translation 1299

is not sufficient to explain why this one blessing is greater than all the blessings that appear before this.

איז ניט גענוג צו מבאר זיין פארוואס די ברכה אחת איז גרעסער פאר די אלע ברכות וואס שטייען לפנ"ז.

English translation 1300

Therefore Rashi says "there are many Aggados",

דעריבער זאגט רש"י "יש אגדות רבות",

English translation 1301

that in the blessing "and through you shall be blessed all the families of the earth" there is not one interpretation,

אז אין דער ברכה "ונברכו בך כל משפחות האדמה" איז דא ניט איין פירוש,

English translation 1302

rather this includes within itself several interpretations

נאר דאס איז כולל אין זיך כמה פירושים

English translation 1303

(many blessings),

(ברכות רבות),

English translation 1304

which gives understanding of the greatness of the elevation,

וואס דאס גיט צו פארשטיין דעם גודל העילוי,

English translation 1305

and the addition of this blessing regarding all the blessings that precede it.

און די הוספה פון ברכה זו לגבי די אלע ברכות שלפנ"ז.

English translation 1306

According to this, however, the question arises:

לפי"ז ווערט אבער די שאלה:

English translation 1307

We find elsewhere where Rashi brings "an Aggadah that settles the words of the verse" –

מ'געפינט בכ"מ וואו רש"י ברענגט אן "אגדה המיישבת דברי המקרא" –

English translation 1308

so why does Rashi not bring here what is stated in the Aggados?

איז פארוואס ברענגט ניט רש"י דא וואס עס שטייט אין די אגדות?

English translation 1309

So the explanation in this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 1310

Rashi brings "an Aggadah that settles the words of the verse" when he has entirely no interpretation according to the plain meaning;

רש"י ברענגט אן "אגדה המיישבת דברי המקרא" בשעת ער האט אינגאנצן ניט קיין פירוש ע"ד הפשט;

English translation 1311

here, however, he has an interpretation according to the plain meaning,

דא אבער האט ער א פירוש ע"ד הפשט,

English translation 1312

indeed a forced interpretation,

טאקע א פירוש דחוק,

English translation 1313

but nevertheless according to the plain meaning.

אבער פארט ע"ד הפשט.

English translation 1314

What this is Rashi continues

וואס דאס איז רש"י ממשיך

English translation 1315

(after "there are many Aggados"):

(נאך "יש אגדות רבות"):

English translation 1316

"and this is its plain meaning: a person says to his son 'may you be like Avraham'"

"וזהו פשוטו אדם אומר לבנו תהא כאברהם"

English translation 1317

(that is, the plain meaning that a five-year-old student of Scripture understood by himself without Rashi's commentary,

(ד. ה. דער פשט וואס דער בן חמש למקרא האט פארשטאנען פון זיך אליין אן פירוש רש"י,

English translation 1318

as above),

כנ"ל),

English translation 1319

which is indeed forced,

וואס דאס איז טאקע א דוחק,

English translation 1320

but "this is its plain meaning".

אבער "זהו פשוטו".

English translation 1321

And as a proof that the interpretation of "and through you shall be blessed" according to the plain meaning of the verse is "a person says to his son 'may you be etc.'",

און אלס הכרח אז דער פירוש אין "ונברכו בך" ע"פ פשוטו של מקרא איז "אדם אומר לבנו תהא כו'",

English translation 1322

although it is forced as above –

כאטש ס'איז א דוחק כנ"ל –

English translation 1323

Rashi continues,

איז רש"י ממשיך,

English translation 1324

that so too is the interpretation of "every 'and through you shall be blessed' that appears in Scripture",

אז אזוי איז אויך דער פירוש אין "כל ונברכו שבמקרא",

English translation 1325

and a proof for this –

און א ראי' דערצו –

English translation 1326

"and this proves: 'through you shall Israel bless saying: may God make you like Ephraim and like Menasheh'".

"וזה מוכיח בך יברך ישראל לאמר ישימך אלקים כאפרים וכמנשה".

English translation 1327

This means:

דאס הייסט:

English translation 1328

Since in one place it is stated explicitly in the verse "through you shall Israel bless saying: may God make you like Ephraim and like Menasheh",

וויבאלד אז אין איין ארט שטייט בפירוש אין פסוק "בך יברך ישראל לאמר ישימך אלקים כאפרים וכמנשה",

English translation 1329

where there is no choice and one cannot interpret "through you shall bless" in another manner,

וואס דא איז ניטא קיין ברירה און מ'קען ניט טייטשן "בך יברך" באופן אחר,

English translation 1330

because the verse itself says what this means –

ווארום דער פסוק אליין זאגט וואס דאס מיינט –

English translation 1331

this proves that so is the interpretation of "every 'and through you shall be blessed' that appears in Scripture" –

איז דאס מוכיח אז אזוי איז דער פירוש אין "כל ונברכו בך שבמקרא" –

English translation 1332

and this is a proof that also in "and through you shall be blessed" by us, so is the interpretation in its plain meaning of the verse

און דאס איז א הוכחה אז אויך אין "ונברכו בך" ביי אונז איז אזוי דער פירוש אין פשוטו של מקרא

English translation 1333

(notwithstanding the difficulty from the context of the verses).

(ניט געקוקט אויפן דוחק מצד המשך הכתובים).

English translation 1334

But on the other hand –

אבער לאידך גיסא –

English translation 1335

since the interpretation according to the plain meaning here is forced from the context of the verses,

וויבאלד אז דער פירוש ע"ד הפשט דא איז דחוק מצד המשך הכתובים,

English translation 1336

Rashi prefaces "there are many Aggados",

איז רש"י מקדים "יש אגדות רבות",

English translation 1337

which gives understanding of the context of the verses,

וואס גיט צו פארשטיין המשך הכתובים,

English translation 1338

as above.

כנ"ל.

English translation 1339

And that which Rashi does not quote the Aggados – is

און דאס וואס רש"י איז ניט מעתיק די אגדות – איז

English translation 1340

(in addition to what was said above,

(נוסף להאמור לעיל,

English translation 1341

he has here an interpretation according to the plain meaning, therefore)

ער האט דא א פירוש ע"ד הפשט, איז)

English translation 1342

this is because it concerns "many Aggados",

דאס דערפאר וואס דאס רעדט זיך וועגן "אגדות רבות",

English translation 1343

consequently Rashi cannot quote all the Aggados.

במילא קען דאך רש"י ניט מעתיק זיין אלע אגדות.

English translation 1344

And according to all that is explained above, several precise points in Rashi's commentary are understood.

וע"פ כל המבואר לעיל זיינען פארשטאנדיק נאך כמה דיוקים אין פירוש רש"י.

English translation 1345

The explanation in the notes on Zohar:

דער ביאור אין די הערות אויף זהר:

English translation 1346

Earlier

מ'האט פריער

English translation 1347

(at the beginning of the farbrengen)

(בהתחלת ההתוועדות)

English translation 1348

we spoke at length that the totality of man's service must be in a manner of "go for yourself",

גערעדט בארוכה אז כללות עבודת האדם דארף זיין אין אן אופן פון "לך לך",

English translation 1349

a progression in a manner that is incomparable,

הילוך באופן שבאין ערוך,

English translation 1350

above measure and limitation,

למעלה ממדידה והגבלה,

English translation 1351

and this progression without end must be in all matters and levels within man.

און דער הילוך באי"ע דארף זיין אין אלע ענינים און דרגות שבאדם.

English translation 1352

Upon this one will understand the lesson in man's service from what is explained in the notes on Zohar:

עפ"ז וועט מען פארשטיין די הוראה אין עבודת האדם פון המבואר אין די הערות אויף זהר:

English translation 1353

He explains in the notes that the going and journeying of Avraham our father

ער איז מבאר אין די הערות אז די הליכה ונסיעה פון אברהם אבינו

English translation 1354

(which began from "go for yourself from your land etc.")

(וואס האט זיך אנגעהויבן פון "לך לך מארצך גו'")

English translation 1355

was in all levels –

איז געווען אין אלע דרגות –

English translation 1356

"going and journeying level after level",

"הלוך ונסוע דרגא בתר דרגא",

English translation 1357

in the three levels within Chesed itself,

אין די דריי דרגות אין חסד גופא,

English translation 1358

until the highest

ביז צו דער העכסטער

English translation 1359

(the third)

(די דריטע)

English translation 1360

level in Chesed,

דרגא אין חסד,

English translation 1361

which is called "daytime",

וואס ווערט אנגערופן "יומם",

English translation 1362

because it is "a day that goes with all the days"

דערפאר וואס ער איז "יומא דאזיל עם כולהו יומין"

English translation 1363

(as above in that place).

(כנ"ל ס"מ).

English translation 1364

And afterwards

און דערנאך

English translation 1365

(as he explains in the second note)

(ווי ער איז מבאר אין דער צווייטע הערה)

English translation 1366

the going and journeying,

איז די הליכה ונסיעה,

English translation 1367

"and he went on his journeys etc.",

"וילך למסעיו גו'",

English translation 1368

was in all the five levels above Chesed,

געווען אין די אלע ה' מדריגות העכער פאר חסד,

English translation 1369

in Binah,

אין בינה,

English translation 1370

Chochmah,

חכמה,

English translation 1371

Arich,

אריך,

English translation 1372

Atik and Adam Kadmon.

עתיק און א"ק.

English translation 1373

And corresponding to this, so too must it be in man's service:

ועד"ז דארף אויך זיין אין עבודת האדם:

English translation 1374

There must be a progression without end in all the Sefiros and levels within man's soul –

עס דארף זיין א הילוך באי"ע אין אלע ספירות און מדריגות שבנפש האדם –

English translation 1375

beginning from his power of self-sacrifice

אנהויבנדיק פון כח המס"נ שלו

English translation 1376

(the aspect of Adam Kadmon within man's soul),

(בחי' א"ק שבנפש האדם),

English translation 1377

in Atik within the soul,

אין עתיק שבנפש,

English translation 1378

Arich within the soul,

אריך שבנפש,

English translation 1379

in the intellect –

אין מוחין –

English translation 1380

study of Torah with understanding and comprehension,

לימוד התורה בהבנה והשגה,

English translation 1381

in the emotions,

אין מדות,

English translation 1382

until in the three garments: thought, speech and action.

ביז אין די ג' לבושים מחשבה דיבור ומעשה.

English translation 1383

And the progression without end must be in each and every one of the aforementioned levels –

און דער הילוך באי"ע דארף זיין אין יעדער איינער פון די מדריגות הנ"ל –

English translation 1384

in all the details within this.

בכל הפרטים שבזה.

English translation 1385

From this it follows that the totality of the concept of "go for yourself" must be in a manner of "a continuous action" –

דערפון קומט אויס אז כללות הענין פון "לך לך" דארף זיין אין אן אופן פון "פעולה נמשכת" –

English translation 1386

a constant progression from level to level and in all the levels and aspects.

א שטענדיקער הילוך מדרגא לדרגא ובכל הדרגות והבחינות.

English translation 1387

What connection does this have with the conclusion of our portion

וואס דאס האט א קשר מיט סיום פרשתנו

English translation 1388

(Parshas Lech Lecha),

(פ' לך לך),

English translation 1389

today's Chumash lesson,

היינטיקער שיעור חומש,

English translation 1390

which discusses the command to Avraham Avinu regarding Bris Milah,

וואו עס רעדט זיך וועגן דעם ציווי צו אברהם אבינו אויף ברית מילה,

English translation 1391

which is called "My covenant in your flesh for an everlasting covenant" –

וואס ווערט "בריתי בבשרכם לברית עולם" 179 –

English translation 1392

because the mitzvah of milah is also a continuous action,

ווארום מצות מילה איז אויך א פעולה נמשכת 180,

English translation 1393

And it is known the proof for this from what Chazal relate "When David entered the bathhouse and saw himself standing naked he said, 'Woe is me that I will stand naked without a mitzvah.' When he remembered the milah in his flesh, his mind was settled,"

וכידוע די ראי' לזה פון דעם וואס חז"ל דערציילן 181 "בשעה שנכנס דוד לבית המרחץ וראה עצמו עומד ערום אמר אוי לי שאעמוד ערום בלא מצוה וכיון שנזכר במילה שבבשרו נתיישבה דעתו",

English translation 1394

and afterwards "He said upon his departure, 'I rejoice over Your word'" –

און דערנאך "אמר בצאתו 182 שש אנכי על אמרתך" 183 –

English translation 1395

because even though the action of the Bris Milah was years earlier,

ווארום אע"פ וואס פעולת הברית מילה איז געווען מיט יארן לפנ"ז,

English translation 1396

nevertheless the mitzvah of milah is a continuous action,

אעפ"כ איז אבער מצות מילה א פעולה נמשכת,

English translation 1397

and therefore David could then say "I rejoice over Your word."

און דעריבער האט דוד געקענט דעמולט זאגן "שש אנכי על אמרתך".

English translation 1398

That the concept of "My covenant in your flesh for an everlasting covenant" and in a manner of a continuous action which exists in every Jew of Israel in all generations –

וואס דער ענין פון "בריתי בבשרכם לברית עולם" און אין אן אופן פון א פעולה נמשכת וואס איז דא בא כאו"א מישראל בכל הדורות –

English translation 1399

comes from the power of Avraham Avinu,

קומט פון דער כח פון אברהם אבינו,

English translation 1400

who was the first to whom the mitzvah of milah was commanded,

וואס ער איז געווען דער ערשטער צו וועמען ס'איז אנגעזאגט געווארן מצות מילה,

English translation 1401

and the concept of milah by Avraham Avinu came through the granting of power from the Almighty,

און דער ענין המילה ביי אברהם אבינו איז געקומען ע"י נתינת כח פון דעם אויבערשטן,

English translation 1402

as explained in Rashi's commentary in today's Chumash lesson that "The Holy One, blessed be He, sent His hand and held onto him, as it is said, 'and He cut a covenant with him,'"

כמבואר אין פירוש רש"י בשיעור חומש פון היינטיקן טאג 184 אז "הקב"ה שלח ידו ואחז עמו שנאמר 185 וכרות עמו הברית",

English translation 1403

and through Avraham Avinu this was drawn down to all Jews in all generations.

און דורך אברהם אבינו איז דאס נמשך געווארן צו אלע אידן בכל הדורות.

English translation 1404

And even though the Rambam writes in his commentary on the Mishnah in tractate Chullin that "We do not circumcise because Avraham Avinu, of blessed memory, circumcised himself and the men of his household, but rather because the Holy One, blessed be He, commanded us through Moshe Rabbeinu to circumcise" –

ואע"פ אז דער רמב"ם שרייבט אין פירוש המשניות אין מס' חולין 186 אז "אין אנו מלין מפני שאברהם אבינו ע"ה מל עצמו ואנשי ביתו אלא מפני שהקב"ה ציווה אותנו ע"י משה רבינו שנימול" –

English translation 1405

Nevertheless,

אעפ"כ,

English translation 1406

even after the giving of the Torah, Bris Milah has a connection to Avraham Avinu,

איז אויך נאך מ"ת האט ברית מילה א קשר מיט אברהם אבינו,

English translation 1407

and this comes through the granting of his power,

און דאס קומט ע"י נתינת כחו,

English translation 1408

as we say in the text of the blessing of the mitzvah "Who sanctified us with His commandments and commanded us to bring him into the covenant of Avraham Avinu,"

ווי מ'זאגט אין דעם נוסח ברכת המצוה "אשר קדשנו במצוותיו וצוונו להכניסו בבריתו של אברהם אבינו" 187,

English translation 1409

and likewise we say in the text of "Mi Shebeirach" –

ועד"ז זאגט מען אין דעם נוסח פון "מי שברך" –

English translation 1410

"And may they merit to bring him into the covenant of Avraham Avinu."

"ויזכו להכניסו בבריתו של אברהם אבינו".

English translation 1411

From this it is understood that Avraham Avinu gives power for the concept of "everlasting covenant" also in Bris Milah in the present time,

וואס דערפון איז פארשטאנדיק אז אברהם אבינו גיט כח אויף דעם ענין פון "ברית עולם" אויך בברית מילה בזמן הזה,

English translation 1412

so that in every Jew it should be revealed as it was by Avraham Avinu.

אז בא יעדן אידן זאל אויפגעטאן ווערן ווי דאס איז געווען ביי אברהם אבינו.

English translation 1413

Until this should stand by all Jews in a revealed manner,

ביז אז דאס זאל שטיין ביי אלע אידן בגלוי,

English translation 1414

which is indeed the concept of milah –

וואס דאס איז דאך דער ענין פון מילה –

English translation 1415

priah and gilui (uncovering and revelation),

פריעה וגילוי,

English translation 1416

as explained in Chassidus.

כמבואר אין חסידות 188.

English translation 1417

Until as it is stated in the Midrash,

ביז ווי עס שטייט אין מדרש 189,

English translation 1418

"Avraham sits at the entrance of Gehinnom and does not allow any circumcised person to descend into it." And so it is also with Jewish women –

"אברהם יושב על פתח גיהנם ואינו מניח אדם מהול לירד לתוכה". און אזוי איז אויך ביי נשי ישראל –

English translation 1419

that "a woman is considered as if she is circumcised."

וואס "אשה כמאן דמהילא דמיא".

English translation 1420

And likewise it is understood regarding Gan Eden and its opposite as it is in this world –

ועד"ז איז פארשטאנדיק בנוגע צו גן עדן און דער היפך דערפון ווי דאס איז אין עוה"ז –

English translation 1421

that through the concept of milah

אז דורך ענין המילה

English translation 1422

(which comes through the power of Avraham Avinu)

(וואס קומט בכחו פון אברהם אבינו)

English translation 1423

all undesirable matters in this world are nullified,

ווערן נתבטל אלע ענינים בלתי רצויים אין עוה"ז,

English translation 1424

and the concept of "you will see your world in your lifetime" is revealed.

און עס ווערט אויפגעטאן דער ענין פון "עולמך תראה בחייך" 190.

English translation 1425

And likewise regarding women,

ועד"ז בנוגע צו נשים,

English translation 1426

as mentioned above.

כנ"ל.

English translation 1427

Until –

ביז –

English translation 1428

that we will have the "everlasting covenant" of milah by all Jews,

אז מ'וועט האבן דעם "ברית עולם" פון מילה ביי אלע אידן,

English translation 1429

"the completeness of the nation,"

"שלימות העם",

English translation 1430

together with "the eternal inheritance,"

צוזאמען מיט "נחלת עולם",

English translation 1431

the Land of Israel in its entirety,

ארץ ישראל בשלימותה,

English translation 1432

where the "everlasting covenant" is then connected with the Land of Israel,

וואס דער "ברית עולם" איז דאן פארבונדן מיט ארץ ישראל,

English translation 1433

as it is stated in the continuation and in connection to the command regarding milah,

ווי עס שטייט בהמשך ובקשר צום ציווי אויף מילה,

English translation 1434

"And I will give to you and to your descendants after you, etc., all the land of Canaan as an eternal possession,"

"ונתתי לך ולזרעך אחריך גו' את כל ארץ כנען לאחוזת עולם" 191,

English translation 1435

and together with the eternal Torah,

און צוזאמען מיט דער תורה נצחית,

English translation 1436

"the completeness of the Torah,"

"שלימות התורה",

English translation 1437

And we will have all these concepts in ultimate perfection,

און מ'וועט האבן די אלע ענינים בתכלית השלימות,

English translation 1438

"the completeness of the land" in ultimate perfection,

"שלימות הארץ" בתכלית השלימות,

English translation 1439

in a manner of "for Hashem will broaden your border,"

אין אן אופן פון "כי ירחיב ה' את גבולך",

English translation 1440

together with "the completeness of the nation,"

צוזאמען מיט "שלימות העם",

English translation 1441

together with "the completeness of the Torah,"

צוזאמען מיט "שלימות התורה",

English translation 1442

And from within joy and from within expansiveness and from within "light in their dwellings" –

און מתוך שמחה ומתוך הרחבה ומתוך "אור במושבותם" 192 –

English translation 1443

we will go to greet Moshiach Tzidkeinu,

וועט מען גיין לקבל משיח צדקנו,

English translation 1444

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1445

below ten handbreadths,

למטה מעשרה טפחים,

English translation 1446

"and eternal joy upon their heads."

"ושמחת עולם על ראשם" 193.

English translation 1447

The Rebbe Shlita

כ"ק אדמו"ר שליט"א

English translation 1448

(turned to the children who were there and)

(פנה להילדים שיהיו ו)

English translation 1449

began to sing "We Want Moshiach Now."

התחיל לנגן "ווי וואנט משיח נאו".

English translation 1450

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1451

Those who need to make a blessing after meals,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1452

will certainly make a blessing after meals.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 1453

He gave the food to R. M.Y. Shy"a.

נתן המזונות לר' מ.י. שיחי'.