א. דער גיורי ה׳ למשה "בא אל פרעה״ איז די התחלה - און דער נאמען■ - פון דער פרשה וואו עם רעדט זיר וועגן דער גאולה פון אידן בפועל בא יציאת מצרים 1 ,
"ויהי בעצם היום הזה יצאו כל צבאות ה׳ מארץ מצרים גו׳ הוציא ה׳ את בני ישראל מארץ מצרים על צבאותם" 3 .
וויבאלד אז די גאנצע פרשה פון יציאת מצרים ווערט אנגערופן על שם "בא אל פרעה"
(וכידוע♦ אז דער נאמען פון א פרשה דייט אן אויף דעם תוכן פון דער גאנצער פרשה/ איז פארשטאנ־ דיק,
אז "בא אל פרעה" איז פארבונדן מיט און איז נוגע צו דעם תוכן פון גאולת מצרים
(בהמשך הפרשה).
דאס הייסט: נוסף אויף דעם וואט אלע פרטים פון שליחות משה אל פרעה זיינען א הכנה צו גאולת מצרים,
איז עם נאכמער בנוגע צו "בא אל פרעה",
זייענדיק די התחלה און שם פון פרשת הגאולה,
און דערצו א התחלה וועלכע ווערט געזאגט
(ניט אלם הקדמה צו אן אנדער ענין,
גאה אלם א ציווי בפ״ע פון דעם אויבערשטן צו משה
("ויאמר ה׳ אל משה בא אל פרעה״,
ותו לא־)
- אז "בא
אל פרעה" איו די הקדמה והתחלה בפועל פון דער גאולה עצמה*.
און נאכמער: ע״פ הידועי אז יציאת מצרים איז די התחלה ופתיחה פון
(אלע גאולות,
כולל)
דער גאולה העתידה
(אויף וועלכער עם שטייט• "כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות"/ יש לומר,
או "בא אל פרעה"
(די התחלה פון גאולת מצרים)
איז א הקדמה אויר צו דער גאולה העתידה.
דארף מען פארשטיין די שייכות פון ״בא אל פרעה״ מיט דער גאולה - דלב־ אורה איז דאס א פארקערטער תוכן: "בא אל פרעה" באווייזט אז פרעה שטייט בתוקף,
און משה דארף צו אים קומען
("בא")
און אנקומען
(ביז אז פרעה האט אים געזאגט ווייטער אין דער פרשהי "לך מעלי השמר לך אל תוסף לראות פני כי ביום ראותך פני תמות"),
פארקערט פון גאולת מצרים וואם באשטייט פון מבטל זיין תוקף פרעה און מנצח זיין אים,
און דורך דעם - אויס־ געלייזט ווערן,
ארויסגיין און אוועקגיין פון
(פרעה מלך)
מצרים?!
ב. וועט מען עם פארשטיין בהקדים א שאלה כללית בעניו "בא אל פרעה":
יעדער ענין אין תורה איז אן ענין נצחי"׳ און
(במילא)
הוראה נצחית פאר אלע דורות.
ועפ״ז - וואס איז די הוראה
טס ד' פ׳ בא,
1׳ שבט,
וש״פ בא,
1' שבט
נצחית פון,
בא אל פרעה",
לאחרי הביטול והנצחון איבער פרעה
(מלד מצרים)
בגאולת מצרים,
ועאכו״ב לאחרי די גאולה האמיתית והשלימה,
ווען "ואח רוח הטומאה אעביר מן הארץ"* 1 ,
און עם בלייבט ניט איבער קיין רושם פון פרעה,
ומעין ובדוגמה זה - בסוף זמן הגלות,
ווען עם האבן זיד שוין גע־ ענדיקט אלע בירורים פון קליפת פרעה וכיו״ב
(ווי גערעדט מערערע מאל).
ויש לומר דעס ביאור בזה ע״פ הידוע אז יעדער ענין אין וועלט,
אפילו זאכן וואם זיינען היפך הטוב והקדושה,
האבן א שרש למעלה אין קדושה.
און אין דעם
(דער שרש בקדושה)
באשטייט אמיתית העניף*,
נאד לאחרי ווי דאס גייט דורך א ריבוי השתלשלות,
מיט כמה וכמה מסכים ופרסאות והעלמות והסתרים בו; ווערט דערפון נשתלשל למטה א דבר של היפך 3 *.
אזוי איז אויר בנוגע צו פרעה: עם שטייט אין זהר"
(אויפן פסוקי* "והקל נשמע בית פרעה")
"בית פרעה דא היא סימניו לעילא,
ביתא דאתפריעו ואת־ גליין מיני׳ כל נהורין וכל בוצינין,
כל מה דהוה סתים מתמן אתגלי,
ובגין כך קב״ה אסיק כל נהוריז וכל בוצינין בגין לאנהרא לההוא קול דאקרי קל בלא וא״ו".
און פון פרעה בשרשו דקדושה
(דער ענין פון פריעה וגילוי אלקותו
ית׳"),
ווערט נשתלשל פרעה למטהי*,
מיט זיין גאנצן תוקף בלעו״ז.
ג. עפ״ז וועט מען פארשטיין דעם ענין פון "בא אל פרעה" בשרשו אין קדושה:
אין זהר פרשתנו" איז ער מבאר דעם עניז פון "בא אל פרעה" ווי דאם איז אין פרעה למטה: "מה כתיב בא אל פרעה,
לך אל פרעה מבעי לי׳,
מאי בא,
אלא דעייל לי׳ קב״ה אדרין בתר אדרין לגבי חנינא חדא עלאה תקיפא דכמה דרגין משתלשלין מני׳,
ומאן איהו רזא דתנין הגדול,
ומשה דחיל מני׳ לא קריב אלא לגבי׳ אינון יאורין ואינון דרגין דילי׳,
אבל לגבי׳ דחיל ולא קרוב בגין דחמא לי׳ משתרש בשרשין עלאין,
כיון דחמא קב״ה דדחיל משה ושליחן ממנן אחרנין לעילא לא יכלין לקרבא לגבי׳,
אמר קב״ה הנני עליך פרעה מלך מצרים התגים הגדול הרובץ בתוך יאוריוי*,
וקב״ה אצטריך לאגחא בי׳ קרבא ולא אחרא,
כמה דאת אמרת אני ה׳".
ד. ה. אז צוליב דעם תוקף פון עצם קליפת פרעה
("התנין הגדול")
בביתו בארמון המלך
(וואם שרשו איז "בשרשין עלאין"/ האט משה מורא געהאט ארייג־ גיין צו אים דארטן.
און דעריבער האט אים דער אויבערשטער ניט געזאגט "לך אל פרעה"
(ער זאל אליין גיין/ נאר "בא אל פרעה",
ער זאל קומען צוזאמען מיט דעם אויבערשטן און אריינגיין צו פרעה׳ן,
דער אויבערשטער פירט אים אריין צוזאמען מיט זיר צו דער פנימיות
ספר השיחות - ח׳תשנ״ב
ועצם פון
(קליפת)
פרעה
(אררין בתר אדריז,
חדרים לפנים מחדרים"/ בכרי אים אינגאנצן אייננעמען
("לאגחא בי׳ קרבא"/
לויט רעם דארף מען פארשטיין וואם איז דער פירוש אין "נא אל פרעה" ד־ קדושה
("דאתפריעו ואתגליין מיני׳ כל נהורין")
•.
בנוגע צו פרעה דקדושה
(גילוי אלקות)
ווי איז שיין־ זאגן "דחיל משה",
אז משה זאל "מורא" האבן אהינצו אריינגיין אליין,
און ער זאל דארפן אנקומעז אז רער אויבערשטער זאל זרם אגזאגן "בא אל פרעה",
און אים דארט אליין אריינפירן
("עייל לי׳ קב״ה")?!
ויש לומר דער ביאור אין דעם:
פרעה דקדושה איז א גילוי הכי נעלה פון אלקות,
הן אין רעם עצם גילוי -
(א) א גילוי פון אלע אורות,
כולל די העכסטע אורות ודרגות אין אלקות -"כל גהורין וכל בוצינין",
ביז אויד פון "כל מה דהוה סתים",
און הן אין רעם אופן הגילוי -
(ב) אין אן אופן פון "אתפריעו" מלשון פרוע
(בלי סדר/ ד.
ה. למעלה מסדר ומרידה והגבלה.
נאכמער: רער "אתפריעו ואתגליין מיני׳ כל נהורין כו׳" קומט דוקא פון עצמותו ומהוחז ית׳
[ובלשון הזהר: "בית פרעה כו׳ ביתא דאתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין כו׳ קב״ה אפיק כל נהורין כו׳",
וואט אין א בית
(א דירה)
שטייט רער מלך בגילוי בכל עצמותו"]
- ווארום אור מצ״ע איז מוגדר אין זיין גדר וציור פון גילוי
(אור/ און יעדער דרגא והמשכה אין אור - ווערט נמשך מיט א סדר בהתאם צו זיין ציור וגילוי
פרטי,
און דער גילוי
(אור)
איז מצ״ע באופן של גילוי בסדר והדרגה; רערפון איז מובן,
אז בכדי עם זאל זיין דער גילוי פון "כל נהורין כו׳" און "כל מה דהוה מתים"
(היפך הגילוי/ און נאך אין אן אופן פון "אתפריעו"
(למעלה מסדר והדרגה/ דארף ראם קומען פון עצמותו ית׳,
וואם ער איז דער "מקור"
(כביכול)
פון "כל נהורין כו׳"
[בלשון הזהר ב־ פרשתנו: דער עצם פון פרעה,
"דכמה דרגין משתלשלין מיני׳"/ און צוזאמען דערמיט אזא "מיאיר" וואט איז אינגאנצן העכער פון גרר מקור און גדר מאור ואור,
און דעריבער קומען פון אים ארוים "כל נהורין כו׳ וכל מה דהוה טתים" ובאופן פח "אתפריעו״“.
עפ״ז איז מובן פארוואם "משה דחיל מיני׳ ולא קריב",
ווייל ער האט געזען ווי רער גילוי פון פרעה
(דקדושה)
איז מושרש "בשרשיז עלאיז",
אח רעריבער האט ער מורא געהאט אריינגיין אין "בית פרעה",
וואו ט׳איז דא רער גילוי העצם פון פרעה דקדושה,
ווארום א נברא מוגבל,
א נשמה בגון*,
קען ניט אויפנעמען די געוואלדיקע גילויים פון עצמותו ית׳,
"דאתפריעו ואתגליין מיני׳ כל גהורין כו׳"; ווי קען א באגרענעצט־ ער נברא אויפנעמען רעם גילוי פון "כל נהורין",
און דערצו נאך א גילוי באופן שלמעלה ממרידה והגבלה
(אתפריעו/ וואט קומט פח עצמות?!
"אינון יאורין ואינון דרגין רילי׳",
די גילויים פון סדר השתלשלות,
ראם קען
יזם ד׳ 0' בא,
ג' שבט,
וס״0 בא,
1' שמי
א גברא איפנעמען,
און דערפאר האט משה גיט מורא געהאט צוגיין צו פרעה ווי ער שטייט בדרגא זו
(בביתו,
ועאכו״ב מחוץ לביתו").
אבער ווי פרעה מלשון,
אתפריעו מ׳ כל נהוריף געפינט זיך בביתו בכל התוקף - די גילויים פון עצמותו ית׳ - דערפון האט ער מורא געהאט,
ווייל א נשמה בגוף קען דאם מצ״ע גיט אויפנעמען!
ויש לומר אז דאס זרז מרומז אויך אין המשך הפרשה: ווען פרעה האט געזאגט משה׳ן,
לך מעלי השמר לך אל תוסף ראות פני כי ביום ראותך פני תמות",
האט משה דערצו מסכים געווען זאגנדיק "כן דברת לא אוסיף עוד ראות פניך"**.
דערפון איז מובן אז דברי פרעה האבן אן ארט אין תורה און קדושה,
נאר ווי דאם שטייט אין קדושה איז דאם טוב בשלימות.
און דער עגין אין דעם איז: וויבאלד אז דער גילוי פון פרעה דקדושה איז למעלה מכל מדידה והגבלה
(,
אתפריעו כל גהורין"),
דערי־ בער איז,
ביום ראותך פגי תמות".
מצד דרגת משה
(מצ״ע)
" קען א גברא בלייבנדיק א נשמה בגוף ניט אויפגעמען דעם גילוי פון,
ראית פניך" פון פרעה,
צו זעען די פנימיות
(,
פניך")
פון,
את־ פריעו כל נהורין",
א גילוי שלמעלה מכל מדידה והגבלה; דער גילוי פון,
ראית פניך" איז דוקא ווי די נשמה איז
למעלה פון די מדידות והגבלות פון דעם גוף הגשמי והמוגבל".
ד. אויף דעם האט געדארפט זיין א ציווי מיוחד אץ א נתינת כח מיוחדת פון דעם איבערשטן צו משה -,
ויאמר ה׳ אל משה בא אל פרעה",,
עייל לי׳ קב״ה אדרין בתר אדרין״: עצמותו ית׳ — וועל־ כער איז העכער פאר
(דעם גאנצן גדר פון)
בלי גבול און גבול - פירט משה׳ן אריין צו פרעה,
אז אויך זייענדיק א נשמה בגוף מוגבל קען משה איפנעמען דעם גילוי פון,
אתפריעו כל נהורין" פון עצמותו ית׳!
והביאור בזה:
פרעה מלשון,
אתפריעו ואתגליין מיני׳ כל נהורין כו׳" קען מען טייטשן אויף צוויי אפנים:
(א) דער גילוי פון אלע ארות
(כל נהורין)
אן אן א אפן פרן,
אתפריעו",
למעלה מסדר והדרגה.
וואס דאס כאודייזם אז דער גילוי נעמט זיו־ פון עצמותו ית׳ שלמעלה מגדר אר,
און אז ניט מתייחס צו אור בגדרו וציורו הוא ווארום מצד דרגת האור
(אפילו זייענדיק מעין המאור)
שטייט ער ניט אן אן אפן פון,
אתפריעו"
(כנ״ל).
<ב),
כל נהררין",
די דרגא וציור פון אר גופא אז אן א אפן פון,
אתפריער״ -א גילוי שלמעלה ממדידה והגבלה וציור.
דאס הייסט,
א אריך דער ציור ומדידה והגבלה פון,
כל נהורין" שטייט אן א אפן פון למעלה ממדידה והגבלה פון,
אתפריעו"".
ספר השיחות - ה׳תשנ״ב
און דער חיבור הפכים
(פון "כל נהוריף און "אתפריעף)
קומט דוקא מצד העצמות
(בנ״ל ס״ג)
: ס׳איז ידוע•־ אז דער אור
(קודם שנתגלה)
איז כלול אין עצמות המאור ממש,
נאר דארטן איז דאס ניט בכחי׳ אור; דארטן שטייט עם אין יכולת העצמות
(און איז קדמון כקדמותו ית׳"/ וואס ער איז נושא הכל וכל יבול,
און "אתפריעו מיני׳ כל נהו־ ריף.
און דעריבער,
אויד ווי דער אור ווערט נמשך בגילוי
(בציור אור/ וואס איז פארבונדן מיט עפעם א ציור והגבלה
(און מצ״ע איז דאס ניט באופן פון "אתפריעו"/ ווערט אין אים נמשך פון עצמות די שלימות הגילוי פון "כל נהוריף,
און נאכמער - אז די מדידה והגבלה פון "כל נהוריף גופא איז אין אן אופן פון "אתפריעף,
למעלה ממדידה והגבלה" 3 .
און דערפון ווערט נשתלשל למטה יותר דער כח אויו* דעם חיבור הפכים פון בלי גבול וגבול
(אין אור גופא),
ולמטה יותר - דער חיבור פון אור וכליי 5 ,
ביז - דער חיבור פון נשמה וגוף,
אז אויך א נשמה בגוף מוגבל זאל קענען אויפנעמען דעם אור הבלי גבול ביז דעם גילוי פון "פרעה",
"אתפריעו כל נהוריף פון עצמותו ית׳,
און נאכמער - אז א גשמה בגוף זאל דארטן קענען
שלוח העולמות מיהי■ התגלות הפגיפי׳ בחיצוני׳ הכלי דוקא באופן שלא יסתיר הכלי לאור כלל וכמו שהי׳ כמ״ת..
וכמו שיחי׳ לע״ל כו׳".
אריינגיין
("בא אל פרעה"/ "אדרין בתר אדריף,
בפנימיותו ובתוכיותו 33 ממש.
ה. דעם ביאור הטעם פארוואס דער אויבערשטער האט געמאכט דעם חידוש פון "בא אל פרעה",
אז משה אלם נשמה בגוף זאל קענען אויפנעמען דעם גילוי פון ״אתפריעו כל נהוריף - וועט מען פארשמיין דורך ערקלערן דעם תוכו פון גאולת מצרים בכלל
(וואס "בא אל פרעה" איז די הקדמה והתחלה לזה,
כנ״ל):
די כוונה פון גאולת מצרים איז -מתן תורה,
ווי דער אויבערשטער זאגט משה׳ן גלייו בתחלת שליחותו: "בהוציאך את העם ממצרים תעבדון את הא־ לקים על ההר הזה" 55 .
דער אויפטו פון מתן תורה איז - נתינת התורה והמצוות למטה צו אידן נשמות בגופים,
בכדי מ׳זאל קענען אויספירן די תכלית וכוונה פון בריאת כל העולם: נתאווה הקב״ה להיות לו יתברך דירה בתחתונים" 3 ,
אז אין דער מדידה והגבלה והעלם והסתר פון א נשמה בגוף בתחתונים,
זאל זיין גילוי העצמות,
(כביכול)
אזוי ווי אן אדם וואס געפיגט זיך בגילוי בכל עצמותו אין זיין אייגעגער דירה* 3
(ומכ״ש אזוי בנוגע צו דעם אויבערשטן,
דער בורא העולם ומנהיגו/ ווי עם וועט זיך אוים־ פירן כשלימות הגילוי בגאולה האמיתית והשלימה
(ומעין זה איז געווען בא מתן תורה/ כמ״ש 11 "ולא יכנף עוד מוריד"• 3 ,
ער וועט שטיין בגלוי אין זיין דירה בלי
מס די פ׳ בא,
ג' שבט,
1ש׳׳פ בא,
1' שבט
שום לבושים,
אפילו ניט לבושים הכי עליונים
(בגף העליון).
וכידוע" אז קודם מתן תורה,
איז געווען די,
גזירה" צווישן עליונים ותחתונים,
אז עליונים לא ירדו למטה ותחתונים לא יעלו למעלה,
און בא מתן תורה איז געווארען דער ביטול הגזירה,
די נתינת בח אויף ממשיך זיין אין תחתונים דעם גילוי פון עליונים,
ביז די העכסטע דרגות אין אלקות,
ביז פון עצמות ומהות,
אזוי,
אז דער גוף הגשמי אין עולם הזה הגשמי זאל ווערן קדושה,
ביז א דירה לו יתברך - אז בכל העולם שטייט בגלוי ווי,
ישראל וקוב״ה כולא חד"".
דערפון איז מובן,
אז אין גלות מצרים און יציאת מצרים - וועלכע זיי־ נעז א הכנה צו גילוי העצמות למטה בא מתן תורה - איז אונטערשטראכן די הקדמה צו דעם ביטול הגזירה,
דער איבערגאנג פון א מצב של פירוד בין עליונים ותחתונים צו דעם מצב פון אחדות ביניהם,
אלם צוגרייטונג צו שלימות האחדות ביניהם בא מתן תורה עצמו.
ויש לומר אז א שלב עיקרי בזה האט זיך אויפגעטאן דורך ציווי ה׳ למשה,
בא אל פרעה",
כדלקמן.
ו. ובהקדים,
אז עד״ז געפינט מעז ב־ תחלת שליחותו של משה צו ארויטנעמען אידן פון מצרים:
בביאור טענת משה צו דעם אוי־ בערשטן,
לאי 5 איש דברים אנכי גו׳ כי
כבד פה וכבד לשון אנכי",
און דערי־ בער איז,
שלח״ נא ביד תשלח״ 1 ♦ -ווערט ערקלערט בכ״מ",
אז אין גלות מצרים איז,
דיבור
(משה)
הוה בגלו־ תא"",
און דעריבער האט משה גע׳־ טענה׳ט אז דורך אים קען ניט זיין די גאולה למטה".
ובשרש הענינים איז דאם צוליב מעלת משה,
וואס ער מצ״ע איז אין א דרגא וועלכע איז העכער פאר גילוי בדיבור,
העכער אפילו פאר דער גילוי פון תורה שבכתב ותושבע״ם למטה
[,
כבד פה באורייתא דבעל פה וכבד לשון באורייתא שבכתב" 45 ],
משה" איז געווען,
כבד פה" דערפאר ווייל,
שרשו מתהו ששם היו האורות גדולים ולא היו יכולים להתלבש בכלים,
וזהו ענין כבד פה שלא הי׳ יכול להשפיע אור שכלו לתוך כלי הפה" 7 ♦,
און דעריבער האט ער געזאגט,
שלח נא ביד תשלח"
(משיח צדקנות,
דהיינו מי שהוא סעולם ה־ תקון" 7 ♦,
וואו די כלים זיינען מרובים להכיל האורות.
ספר השיחות - ה׳תשג״ב
און אויף דעם האט אים דער אויבערשטער געענטפערט "מ? שם פה לאדם גו׳ הלא אנכי הוי׳ גו׳ ואנכי אהי׳ עם פיך והוריתיך אשר תדבר"•*: מצד עצמותו ית׳ וואם ער איז כל יכול
(און ער איז דער מקור אויף כלי הפה דעולם התיקון און אויף די אורות מרובים דתהו),
קען ער אויפטאן אז אויך אין גלות מצרים,
און אויך בא משה
(וואם מצ״ע איז ער העכער פאר גילוי בכלים),
זאל זיין דער גילוי אין דיבור בפה,
"ואנכי אהי׳ עם פיך",
"פי׳,
אף שמצד שרשך מתהו אין לך כלים כאלו אבל אנכי הוי׳ שעשיתי את הכלים דתקון ואת עולם התהו אני יכול להפך הדבר להתערב בחי׳ תהו ותקון יחד היינו המעלות דשניהם,
שיהיו האורות מרובים כמו בתהו כו׳ וגם בחי׳ המעלה דתקון שיהיו הכלים מרובים מאד״י*.
נאר דעמולט - אין מצרים - איז "ואנכי אהי׳ עם פיח געווען א גילוי בדרך נם - אז בשעת משה האט גע־ רעדט מיט פרעה "יהיו דבריו נכונים"* 5
[און דערצו איז אויך "אהרן אחיך יהי׳ נביאח׳ 5 ,
"ודברת אליו ושמת את הדברים בפיו גו"" 5 ,
"הוא יהי׳ לך לפח 55 - בכדי אז עם זאל ארויסקומען אין גילוי הדיבור בשלימות,
אויר ע״ד הטבע].
אבער ער איז דעמולט ניט נתרפא
געווארז* 5 ,
וואם דערפאר האט משה דערנאך געזאגט "אני ערל שפתים" 55 .
און דאם איז געווארן דורך דעם גילוי פון "אנכי
(אהי׳ עם פיך)
" פון מתן תורה
(התחלת עשרת הדברות* 5 ),
וואם דער־ פאר האט עם בכח צו אויפטאן יציאת מצחם
("אף שהדיבור הוא בבחי׳ גלות"),
"רק בכדי שיהי׳ גילוי הדיבור לגמרי בכללות העולם צ״ל שבירת קליפת מצרים" דורך "אנכי אהי׳ עם פיך" 5 ,
און דאס ברעגגט דערגאך - דעם גילוי הדיבור בא מתן תורה,
"אנכי ה׳ אלקיך"* 5 ,
וואם דעמולט• 5 איז משה נתרפא גע־ ווארן לגמרי 57 .
ז. דערמיט וועט מען אויר פארשטיין דעם עגין פון "בא אל פרעה" דקדושה צוליב דעם וואם "משה דחיל מיני׳":
משה מצד דרגתו הוא
(מצ״ע)
- "כבד פה וכבד לשוף
(צוליב די ריבוי אורות גדולים שלמעלה מכלים)
- האט מורא געהאט ווי קענען די כלים אויפנעמען די אורות גדולים פון "אתפריעו כל נהורין"; און אין דעם איז באשטאנען דער חידוש וואם דער אויבערשטער האט אים אנגעזאגט "בא אל פרעח,
"עייל לי׳ קב״ה אדרין בתר אדרין": דערמיט האט דער אויבערשטער גע־ געבן דעם כח - כח העצמות - אז די כלים פון א נשמה בגוף זאלן קענען אויפנעמען בפנימיות די אלע גילויים נעלים פון עצמותו יח׳,
"דאתפריעו ואת־ גליין מיני׳ כל נהורין" 5 .