א.
אין צוזאמענהאנג דערמיט וואט עט רעדט דך לאחרונה׳ וועגן דער גאולה האמיתית והשלימה,
אויף וועלכע מען ווארט בכל יום און מ׳האפט אז תבוא בכל יום - ווי דער פסק דין בהלכה אז מ׳־ מאכט א נדר ניט טרינקעז ווייז ביום שיבוא המשיח טאר ער ניט טרינקען וויין קיינמאל גיט 1 - תיכף ומיד ממש,
און וועגן די פעולות וואם יעדער איד דארף טאן צו ברענגען די גאולה - איז פאסיק צו אפשטעלן זיך מבאר זיין דעם איני האלט פון דער גאולה,
וואס דאם מאכט לייכטער צו פארשטייז אין וואס דארף באשטיין די ארבעט וואם פאדערט זיך צו ברענגען די גאולה,
און ווי מ׳ואל זיך צוגרייטן צו דעם מצב הגאולה.
דער אינהאלט פון יעדער זאך גיט זיר ארוים אין זיין נאמען׳.
אזוי אויך בנוגע צו דער גאולה - קען מען האבו א באגריף אין איר תוכן דורך אריינטראכטן זיך אין דעם פירוש פון איר נאמען - "גאולה".
דער ענין הגאולה ווערט באצייכנט אין תורה מיט פארשידענע אויסשפראכן.
אנהויבנדיק פון די ד׳ לשונות של גאולה 4
בכתובי: "והוצאתי,
והצלתי,
וגאלתי,
ולקחתי״,
און דער לשון החמישי -"והבאתי" 6 .
וואט כאטש אז די אלע לשונות האבן דעם אלגעמיינעם אינהאלט פון ארויסגיין פון גלות,
איז דא אן עילוי אין דעם לשון "גאולה": וי״ל אז צוליב דער מעלה ווערט
(יעדע גאולה,
ובמיוחד -)
די גאולה האמיתית והשלימה אנגערופן
(בפי כל ישראל)
מיט דעם נאמען "גאולה" 7
(סתם)
"
[דוקא די גאולה האחרונה איז די גאולה האמיתית והשלימה
(מיט א ה״א הידיעה^ וויבאלד אז דער ווארט
(גאולה)
גיט ארוים דעם תוכן פון דער גאולה האמיתית והשלימה.
ב.
אין דעם ווארט "גאולה" זעט מען א דבר פלא: "גאולה" איז די זעלבע אותיות ווי "גולה"
(גלות)
נאר מיט א תוספת אל״ף!
ווי עם שטייט אין מדרשי אז אין דעם
וראה ספר הליקומים־דא״ח צ" צ ערך גאולה ס״ג.
וש״נ>.
וראה גם בחיי וארא ו,
ח.
ש״פ אחרי־קדושים,
י״ג אייר
ווארט "גולה"
("וגולה על ראשה"•׳)
זיינעו פאראז צוויי פירושים: "תרין אמוראין,
חד אמר גולה
(לשון גלות)
וחד אמר גאולה".
וידוע דער ביאור אין דעם",
אז "תוספת האלף שעל ידו נעשה מבחי׳ גולה בחי׳ גאולה" גייט אויף דער אל״ף פון "אלופו של עולם",
וואם דורך דער עבודה פון א אידן אין גלות צו "אריינשטעלן"
(ממשיך און מגלה זיין)
דעם אל״ף דער אלופו של עולם אין גלות",
ווערט פון "גולה"-"גאולה".
ולכאורה אינו מובן: גאולה איז פונקט פארקערט פון גלות.
איז היתכן אז
(דער ווארט)
גאולה איז אין זיך כולל דעם ווארט ״גולה״
(גלותx אן נאכמער: גאלה באשטייט
(און ווערט איפגעמאכט)
דוקא פון
(דעם ווארט)
גולה,
ביז אז רוב האתיות פון "גאלה" זיינען גאר "גולה״ 5 י,
און די הוספה באשטייט נאר פון דעם איינציקער את אל״ף; אן איך דער ראש התיבה 4 ׳
(פון גאלה)
בלייבט דער גימ״ל פון "גולה"?!
ג.
וי״ל דעם ביאור אן דעם:
גאולה אז ניט דער טייטש,
אז דורך ארויסגיין פון גלות פארלאזט מען דעם
לעבן,
די פעולות אן דער וועלט וואם אז געווען
(פריער)
אן גלות.
אדרבה: גאלה הייסט,
אז די מציאת וואס אז פריער געוועז פארשקלאפט אן גלות ווערט
(ניט בטל ח״ו,
נאר)
אויסגעלייזט.
און דער איפטו ושלימות פון גאלה האמיתית והשלימה אז,
אז אלץ ווערט איסגעלייזט.
קיינע ענינים בלייבן ניט "פארלארן" ח״ו אן גלות,
מ׳וועט קיין זאך ניט איבערלאזן אן גלות.
אפילו די "נדחים" אן "אובדים"
(וואם ווערן אזוי אנגערופן אן תורת אמת 5 ׳)
- וועלן נגאל ווערן.
די גאולה וועט זיין אן אמת׳ע און פולקאמענע גאולה בכמות ובאבות פון אל ע זאבן,
פון דעם כלל גדול בהם ביז דעם פרט שבפרט שבהם: יעדער אד אן אלע אדן - "בנערינו ובזקנינו גו׳ בבנינו ובבנותינו״ 4 ׳,
און איך חלקם בעולם -"כספם וזהבם אתם" 9 ׳,
מיט אלע זייערע פעולות און אויפטועכצן אן גלות.
די גאלה וועט איסלייזן יעדער מענטש אן אלע מענטשן
(איך אומות העולם)
אן אלע עניני העולם,
אן יעדערען בפרט עם כל עניניו.
אלע
(חיוב׳דיקע)
זאכן אן גלות פאר־ בלייבן איך ווייטער,
נאר עס ווערט בטל זייער גלות־צושטאנד: עס ווערט בטל דער העלם והסתר וואס פארדעקט אויף זייער אמת׳ע אן פנימיות׳דיקע מציאות•׳,
אן די פארשקלאפונג צו די דרכי הטבע וגשמיות העולם וואס קומט דערפון ארויס.
ספר השיחות - ה׳תנש״א
און ווי דער רמב״ם פסק׳נט 10 ׳: "אל יעלה על הלב שבימות המשיח יבטל דבר ממנהגו של עולם או יהי׳ שם חידוש במעשה בראשית,
אלא עולם כמנהגו נוהג.
.
אמרו" 2 חכמים׳ 2 אין בין העולם הזה לימות המשיח אלא שעבוד מלכיות בלבד",
דער אויפטו וועט דעמולט זיין - אז "ויחזרו כולם לדת האמת" 22 ,
"ויתקן
(משיח)
העולם כולו לעבוד את ה׳ ביחד שנאמר׳■ 2 כי אז אהפוך אל עמים שפה ברורה לקרוא כולם בשם ה׳ ולעבדו שכם אחד" 24 .
עפ״ז איז פארשטאנדיק פארוואס דער ווארט "גאולה" איז כולל דעם ווארט ״גולה״,
אבער - מיט א תוספת אל״ף: די גאולה איז ניט מבטל
(די עבודה אין)
גלות,
אדרבה: די גאולה באשטייט פון אויפהויבן
(דעם לעבן אין)
"גולה"
(דורך אויסלייזן אלע ענינים פון גלות)
און דערפון גופא מאכן ״גאולה״ - דורך דעם וואם מ׳איז מגלה אין אלע ענינים פון ״גולה״ דעם אל״ף פון אלופו של עולם -מ׳געמט אראפ דעם העלם והסתר אין די עניני גלות וועלכע פארדעקט אויף איר אמת׳ע מציאות און תכלית,
מ׳איז מגלה דעם אלופו של עולם שבזה - די תכלית פון אלע עניני גלות צוליב וועלכער דער אויבערשטער האט זיי באשאפן - אזוי אז פון "גולה" ווערט "גאולה".
גאולה איז דער גילוי האל״ף
(פון אלופו של עולם)
אין ״גולה״ - דער גילוי האמת והפנימיות פון אלע עניני הגלות,
און אלע פעולות אין זמן הגלות; דער גילוי אלקות אין כל עניני העולם - ווי דאס איז אלץ מגלה "כבודו" של הקב״ה
(וואם "כל מה שברא הקב״ה בעולמו לא בראו אלא לכבודו״ 25 )
- פון אלופו של עולם.
ד.
האמור לעיל איז א הסברה ווי "גאולה" איז אין זיך כולל "גולה",
ווייל די כוונה איז אז גאולה זאל אויפהויבן
(אויר)
דעם גלות.
מ׳דארף אבער האבן ביאור: פארוואס איז דאם
(די עלי׳ פון גולה)
אזא עניו עיקרי אין גאולה,
ביז אז אין דעם באשטייט איר נאמען "גאולה"
(גולה בתום׳ אל״ף^ וואם א נאמען בא־ ווייזט אויף מהות הדבר 2 ?
נאכמער: דער אויפטו פרן גאולה בא־ שטייט ניט נאר אין דער עלי׳ פון די עניני גלות ועניני העולם,
נאר אין דער גאולה
(בתקופה השני׳ - לאחרי התקופה הראשונה וועגן וועלכער דער רמב״ם הנ״ל רעדט* 2 )
וועלן זיך אויפטאן נייע,
גאר נייע ענינים בשינוי מנהגו של עולם
(ביז דעם עניו עיקרי ויסודי פון תחיית המתים 27 ,
וואם איז א חידוש במעשה בראשית)
.
איז היתכן אז דער גאנצער מצב לעתיד לבוא
(אויר דאס וואס איז למעלה מעולם וגלות - בתקופה שני׳)
ווערט אנ־ גערופן מיט א שם כללי: ״גאולה״ -"גולה" בתוספת אל״ף?!
ש״פ אחרי־קדושים,
י״ג אייר
איז דערפון מובן,
אז כללות הגאולה -אויר די ענינים נעלים שבה - איז פאר־ בונדן מיט דער עבודה פון אריינשטעלן דעם אל״ף פון אלופו של עולם אין "גולה".
ביז אז דאס מאכט אויר* די גאולה
(אזוי ווי דער ווארט "גאולה" ווערט אויפ־ געמאכט פון אותיות "גולה" בתום׳ אל״ף/ און אלע עניני גאולה ווערן נמשך און הויבן אויף די "גולה",
כדלקמן.
ה.
דער ביאור אין דעם וועט מען פארשטיין לויט דער ערשטער משנה אין היינטיגן פרק,
פרק שלישי פון פרקי אבות: "הסתכל בשלשה דברים ואין אתה בא לידי עבירה",
און דערנאך איז די משנה ממשיך אויסרעכנען די "שלשה דברים״ - "דע מאין באת,
ולאן אתה הולך ולפני מי אתה עתיד ליתן דין וחשבון וכר".
שטעלט זיך די שאלה - מנינא למה ליי 2 : וואס איז דא נוגע דער מספר אז עם זיינען פאראן "שלשה דברים"? און אפילו אויב ס׳איז נוגע דער מספר,
פארוואס דארף עם דער משנה אויסטייטשן,
יעדע־ רער קען דאך אליין ציילן בהמשך המשנה אז מ׳רעכנט אויס שלשה דברים?
ויש לומר איינער פון די ביאורים אין דעם:
דברי המשנה "הסתכל בשלשה דברים"
[וואס לשון המשגה איז "דבר קצר וכולל ענינים רבים" 2 ]
מיינט ניט נאר די דריי זאכן וועלכע ווערן אויסגערעכנט וויי־ טער אין משנה,
נאר אויר דער ענין פון "שלשה דברים" בכלל: די משנה זאגט אן א הוראה: ״הסתכל בשלשה דברים״ - א מענטש דארף מסתכל זיין
(א הסתכלות
בעיון)
אין "שלשה דבריס״״י,
און דורך דעם "אין אתה בא לידי עבירה":
איינער קען מיינען אז ביי אים דארפן זיין נאר צוויי ענינים: ער אליין און דער אויבערשטער כביכול וועמען ער דינט,
"אני נבראתי לשמש את קוני""-.
זאגט די משנה - "הסתכל בשלשה דברים": א מענטש דארף זיך צוקוקן
(מסתכל זיין)
און זעען
(אז עם זיינען פאראן)
"שלשה דברים": נוסף צו זיין מציאות
("אני")
און די מציאות פון דעם אויבערשטן
(״קוני״)
כביבול - איז דא א דריטע זאך: די מציאות העולם וועלכע דער אויבערשטער האט באשאפן,
און דורך וועלכער א איד איז משמש את קונו 2 .
די תכלית"■ פון בריאת העולם און פון ירידת הנשמה למטה אין א גוף גשמי בעולם הזה התחתון שאין תחתון למטה ממנו איז - צוליב אויספירן די כוונה פון "נתאווה הקב״ה להיות לו יתברך דירה בתחתונים"",
אז א איד דורך זיין עבודה זאל מברר ומזכך זיין זיין גוף ונפש החיונית און די גשמיות וחומריות העולם,
און מאכן דערפון אלעס א דירה צו דעם אויבערשטן.
וואם דאם טוט ער אויף דורך זיין
ספר השיחות - ה׳תנש״א
עבודה בגוף למטה בקיום התומ״צ,
וראם
(רוב)
מצוות נתלבשו בדברים גשמיים 5 ? און דורך מקיים זיין א מצוה מיט א דבר גשמי איז מעז מברר ומזכך דעם דבר גשמי און מ׳מאכט דערפון א כלי צו אלקות.
ווי דורך מצות צדקה
[ש״שקולה כנגד כל המצוות" 56 ,
"עיקר המצוות מעשיות ועולה על כולנה" 57 ]
- אז א איד נעמט "מיגיע כפיו",
פון די גשמיות׳דיקע געלט וואם ער האט פארדינט,
און "נותן חיי נפשו לה׳" 57 .
ועד״ז אין אלע מצוות.
און דער ענין השלישי
("הסתכל בשלשה דברינו״)
צו מאכן א דירה בתחתונים -איז
(ניט קיין זייטיקער ענין,
נאר אדרבה: דאם איז)
נוגע צו דער שלימות פון די צוויי
(כביכול)
: דער אויבערשטער און דעם אדם העובד,
ווארום "נתאווה הקב״ה להיות לו דירה בתחתונים",
און "זה כל האדם ותכלית בריאתו וירידתו לעוה״ז להיות לו ית׳ דירה בתחתונים"" 5 .
ועד כדי כך איז דאם נוגע צו דעם אדם
(ער זאל זיין ״הסתכל בשלשה דברים״)
-אז צוליב דעם איז געווען ירידת נשמתו למטה ע״י הקב״ה: ניט קוקנדיק אויף גודל העילוי פון דער נשמה למעלה,
"נשמה" 5 שנתת בי טהורה היא"" 4 וואו ס׳איז ניטא קיין ארט אויף היפך הטהרה,
האט דער אויבערשטער איר אראפגעשיקט,
"אתהי 5 בראתה,
אתה יצרתה,
אתה נפחתה בי",
ביז אין עולם העשי׳ הגשמית,
וואו ס׳איז דא
"את החיים ואת הטוב"׳ 4 ,
און אויך דער דרך השני פון היפך הטהרה
(ביז אז די נשמה דארף דארט אנקומען צו שמירה,
״ואתה* 5 משמרה בקרבי״ 45 )
- בכדי אויס־ פירן די כוונה פון מאכן א דירה בתחתונים.
דלכאורה: ירידת הנשמה בגוף איז היפך פון הנהגתו הרגילה של הקב״ה,
וואם ער איז דער מקור ותכלית הטוב והחסד,
ומטבע הטוב להטיב 45 ,
ומצד החסד והטוב האט דאך שטענדיק געדארפט זיין עליות,
און דא נעמט דער אויבערשטער א נשמה און איז איר מוריד למטה,
א "ירידה גדולה ובחי׳ גלות ממש" 44 ,
"מאיגרא רמה לבירא עמיקתא" 45 !
איז דערפון פארשטאנדיק דער גודל העילוי
(והחסד)
פון דער עבודה פון מאכן א דירה בתחתונים,
אז צוליב דעם איז כדאי אראפשיקן די נשמה למטה,
ניט צוליב די נשמה עצמה
("כי הנשמה עצמה אינה צריכה תיקון כלל" 46 / נאר צוליב מתקן זיין דעם גוף ונה״ב וחלקו בעולם,
בכדי מאכן א דירה בתחתונים.
ווארום דורך דער ירידה ועבודת הנשמה למטה צו מאכן א דירה בתחתונים,
ווערט אויפ־ געטאן נאך א העכערער ענין ווי עבודת הנשמה עצמה למעלה - דער גילוי פון עצמותו ית׳ 47 אין תחתונים.
ש״פ אחרי־קדושים,
י״ג אייר
ביז אז דער עילוי ווערט נמשך און אויפגעטאן אויך אין דער נשמה
(שירדה למטה)
,
אז נוסף צו דעם וואט די נשמה דערגרייכט צו א העכערע דרגא
(שלמעלה ממקום שמשם ירדה)
,
דער גילוי התוקף פון דער נשמה,
באקומט די נשמה אויר א שייכות צו דעם גילוי פון עצמותו ית׳ וואם ווערט אויפגעטאן דורך
(עבודת הנשמה למטה אין מאכן)
דער דירה נ־ תחתונים"?
עפ״ז איז פארשטאנדיק הוראת המשנה "הסתכל בשלשה דברים": ניט קוקנדיק אויף דעם גודל העילוי פון דער נשמה פון א אידן,
"חלק אלוקה ממעל ממש״י",
דארף זיין עבודה באשטיין אין דעם,
אז נוסף לזה וואס ער מאכט פון זיך אליין א "דירה" צום אויבערשטן דורך אנטפלעקן זיין נשמה אין זיין גוף הגשמי
(דעם עילוי בהנשמה וואם קומט דורך דעם ארויס)
-זאל ער אויר זיין "הסתכל בשלשה דברים",
און מאכן א דירה לו יתברך בתחתונים פון עולם,
אז דער עולם עצמו ווערט א דירה צום אויבערשטן.
און דורך דעם דערגרייכט אויך דער אדם עצמו צו זיין שלימות
(ווייל "זה כל האדם ותכלית בריאתו בו׳")
,
און אע״פ וואם דאס איז פאר אים א ירידה
(בחיצוניות ו)
לפי שעה,
ווערט דוקא דורך דעם דער עילוי אין אים אליין - אז "אין אתה בא לידי עבירה": דורך זיין עבודה פון מאכן א דירה בתחתונים
(הסתכל בשלשה דברים/ איז "אין אתה בא לידי עבירה",
אפילו ניט צו "לידי",
די אפשריות צו טאן אן עבירה.
ו.
ע״פ הנ״ל וועט מען אויר פארשטיין דער עניו פון "גאולה" אותיות גולה בתוספת אל״ף:
גאולה איז
(ניט מבטל "גולה",
נאר איז)
אין זיר כולל "גולה",
ואדרבה: זי הויבט אויף גולה דורר אריינשטעלן און מגלה זיין אין איר אלופו של עולם - ווייל די כוונה איז צו מאכן א דירה לו יתברר בתחתונים,
כולל ווי די תחתונים זיינען אין גלות,
צו מגלה זיין אלופו של עולם אין תחתונים במצבם ווי זיי שטייעז אין גלות.
ואדרבה: אין דעם באשטייט דער תוכן ומהות פון גאולה
[אייר די עניני גאולה שלמעלה מעולם וגלות,
דער שינוי במנהגו של עולם,
אזוי ווי תחיית המתים״ 39 -]
-"גילוי אור א״ם ב״ה בעוה״ז הגשמי" 51 ,
ביז אז עם ווערט א דירה לו יתברר בתחתונים,
לו לעצמותו 52 .
און דעריבער איז דער ענין פון גאולה תלוי אין "מעשינו ועבודתינו כל זמן משד הגלות" 51
(גולה/ די עבודה פון אריינ־ שטעלן דעם אל״ף
(אלופו של עולם)
אין גולה,
ביז אז דויד דעם ווערט אויפגע־ מאכט גאולה
[רוב האותיות און ראש תיבת גאולה איז - "גולה",
כנ״ל ס״ב]
.
דאס הייסט: נוסף לזה וואם די
(עלי׳ גדולה פון דער)
גאולה קומט דורף דער ירידה אין גלות
[ע״ד גילוי תוקף אור
0ו5
ספר השיחות - ה׳תנש״א
הנשמה ע״י ירידתה למטה]
,
ווערט גאולה אויפגעמאכט פון "גולה"
(בתום׳ אל״ף)
עצמה״ - די דירה לעצמותו ווערט אויפ־ געטאן אין תחתונים עצמם
[ע״ד דער עילוי וואט ווערט אויפגעטאן אין נשמה דורך דער דירה בתחתונים! 5 .
* * *
ז.
ענין הנ״ל איז נאכמער אונטער־ שטראכן אין דעם איצטיגען זמן בשנה:
(א)
ימי הספירה,
ובהם עצמם
(0 דער פער־ טער שבת פון די "שבע שבתות תמימות" 55 - מלכות שבנצח,
(ג)
פרשת השבוע -אחרי־קדושים,
און די פרשה וואם מ׳־ הויבט אן לייענען בתפלת המנחה - פ׳ אמור,
(ד)
י״ג אייר.
די עבודה פון ספירת העומר - דער בירור פון די שבעה מדות
(פון נה״ב)
,
עיקר העבודה בזמן הזה
(זמן הגלות)
* 5 -באשטייט אין דעם,
אז נוסף צו "ואמהר
ואתקדש בקדושה של מעלה״ 57 - ווערט דורך דעם אויפגעטאן אויר אין עולם ובכל העולמות: "ועל ידי זה יושפע שפע רב בכל העולמות" 57 .
און דורך דעם 58 קומט צו
(נאכמער)
אין דער נשמה פון דעם אדם העובד,
ווי מ׳איז ממשיך אין דער תפלה
(לאחרי "יושפע שפע רב בכל העולמות")
: "ולתקן את נפשותינו ורוחו־ תעו ונשמותינו מכל סיג ופגם ולטהרנו ולקדשנו בקדושתך העליונה״ - ע״ד "אין אתה בא לידי עבירה"
(תיקון ועליית האדם)
און די עבודה בעולם.
און דורך דער עבודה פון ספירת העומר - אריינשטעלן דעם אל״ף אין ״גולה״,
דורך בירור השבע מדות -ברענגט מען די גאולה,
און "יחזיר לנו עבודת בית המקדש למקומה במהרה בימינו אמן סלה"
(ווי מ׳זאגט אין דעם "הרחמן" תיכן* נאד דער ברכה 5 )
.
אין די ימי הספירה עצמם - וואס טיילן זיך בכללות אויף "שבע שבתות תמימות"
[ובפרט בשנה זו,
וואם מ׳האט אנגעהויבן ציילן "ממחרת השבת" 55 כפשוטו]
שטייט דאם נאכמער בהדגשה אין דעם פערטן שבת,
ווען מ׳איז מסיים די ספירה פון מדת הנצח,
ביז שלימותה -מלבות שבנצח
[נאך דעם סיום פון מדת החסד ביז מלכות שבחסד,
מדת הגבורה
ש״פ אחרי־קדושים,
י״ג אייר
וו5
ביז מלכות שבגבורה און מדת התפארת ביז מלכות שבתפארת]
- דער נצחון איבער דעם
(העלם והסתר פון)
גלות,
ביז נצח שבנצח,
און הוד שבנצח - די שיינ־ קייט אין דעם נצחון,
און יסוד שבנצח -דער יסוד וקביעות פון דעם נצחון,
ביז מלכות שבנצח - דער נצחון פון מלכא משיחא בגאולה האמיתית והשלימה.
ח.
אנהויכם פ׳ אחרי רעדט זיך וועגן עבודת אהרן כהן גדול בקדש הקדשים -"בזאת יבוא אהרן אל הקודש גו׳""".
א מעין ודוגמא צו דעם מצב הגאולה איז - דער כהן גדול אין קדש הקדשים: קדש הקדשים איז דער הייליקסטער ארט אין דער וועלט.
אן ארט וואו עם האט מאיר געווען אלקות בגלוי
(אן העלמות והסתרים)
.
צוזאמען דערמיט איז דאס געווען א מקום גשמי בעולם הזה,
און דער בהן גדול איז דארט אריין אלט א נשמה בגוף
[ניט ווי ס׳איז געווען בא נדב ואביהוא,
רצוא בלי שובי*]
.
מעין זה איז געווען בא יעדער כהן,
וואם צוזאמען דערמיט וואס "הכהנים הובדלו.
.
שנאמר־■׳ ויבדל אהרן להקדישו קדש קדשים"׳■"
(למעלה מעולם/ האט ער געטאן זיין עבודה דוקא אלם נשמה בגוף אין עולם,
אן עולם וואו ט׳איז דא אן ארט אויף היפך הטהרה - און דוקא דארטן איז ער מקיים דעם ציווי
(בריש פ׳ אמור)
"אמור אל הכהנים בני אהרן ואמרת אליהם לנפש לא יטמא בעמיו".
וואט שלימות עניו הטהרה וועט זיין בגאולה האמיתית והשלימה
[ומעין הכנה לזה איז אויך דא בזמן הגלות,
אז כהנים זייגען נזהר פון
עניני טומאה,
וי״ל שזהו גם הכנה צו דער שלימות הטהרה לע״ל"",
כולל דורך דעם וואם ״אמור גו׳ ואמרת״ - "להזהיר גדולים על הקטנים"]
.
ונוטף צו דער זהירות
(להזהיר)
פון היפך הטהרה,
האט א כהן געדארפט טאן זיין עבודה בביהמ״ק
(קדושה)
אנגעטאן אין די בגדי כהונה,
וועלכע זיינעז געוועו "לכבוד ולתפארת" 5 "
(שלימות בגשמיות)
.
ועס״ז יש לבאר,
פארוואס א כהן ששימש "מחוסר בגדים" איז עבודתו פסולה"",
"בזמן שבגדיהם עליהם כהונתם עליהם,
אין בגדיהם עליהם אין כהונתם עליהם" 7 " - אע״פ וואס ענינם" פון די בגדי כהונה איז געווען
(בעיקר)
"לכבוד ולתפארת"
(וואס דאס איז לכאורה ניט אזוי נוגע צו דער עצם עבודה)
? נאר שלימות העבודה אין משכן באשטייט דערפון אז דאס זאל זיין בתכלית השלימות וההידור "לכבוד ולתפארת״,
אויר בגשמיות כפשוטה -אויפן שענסטן און בכבוד׳יסטן אופו בכל ביז - בגשמיות העולם,
מ׳נוצט אוים פאר דער עבודה אין קדושה אלע מעגלעב־ קייטן פון עוה״ז.
ובשלימות - איז דער עניו הכהונה בא דעם כהן גדול
(וועלכער האט געטראגן שמונה בגדים)
.
ועפ״ז אולי יש לומר הטעם פארוואס
2ו5
ספר השיחות - ה׳תנש״א
דער כהן גדול דארף זיין ״גדול מאחיו.
.
בעושר ״יי - ווייל די שלימות הקדושה פון כהן גדול איז פארבונדן דערמיט אז דאס ווערט נמשך מיט שלימות בכל ביז אין גשמיות העולם
(עושר)
.
וע״פ המבואר אין מדרש
(עה״פ "בזאת יבוא אהרן")
" 7 "בכל שעה שהוא
(הכהן גדול)
רוצה ליכנם יכנס רק שיכנס בסדר הזה״
(״בזאת״)
- יש לומר,
אז מקומו האמיתי פון דעם כהן גדול איז אין
(דרגת)
קדש הקדשים,
און אזוי וועט זיין בגלוי בגאולה האמיתית והשלימה ווען עס וועט זיין שלימות האדם והעולם וביטול בל ענינים הפכיים
(משא״ב לפני זה איז מען ניט קיין כלי אויף דעם "בכל שעה")
.
וואס דעמולט וועט זיין די שלימות הגילוי פון המשכת קדושה בגלוי למטה
(אין בית המקדש השלישי)
,
א דירה לו יתברך בתחתונים,
כנ״ל.
ט.
אזוי ווי אלע עניני תורה
(מלשון הוראהי 7 / איז אין דעם אויך דא א הוראה פאר יעדער איד:
אלע אידן זיינען "ממלכת כהנים" 72 ,
"כהנים גדולים"",
ובגלוי ובשלימות וועט
עם זיין בגאולה האמיתית והשלימה 74 .
ובמילא האט יעדער איד א שייכות - אלם נשמה בגוף - צו דער קדושה פון קדש הקדשים
(שלימות הקדושה)
.
וכפס״ד ה־ רמב״ם 75 "לא שבט לוי בלבד אלא כל איש ואיש.
.
אשר נדבה רוחו אותו.
.
ה״ז נתקדש קדש קדשים כו׳".
וע״פ מדרש הנ״ל,
אז "בכל שעה שהוא רוצה ליכנס יכנס",
י״ל אז יעדער איד האט בכח
(ווי ער שטייט למטה א נשמה בגוף)
צו זיין בדרגת "קדש הקדשים",
וי״ל אז אזוי וועט זיין בפועל לעתיד לבוא.
[ויומתק ע״פ דער סיפור אין נביאים 76 ,
אז בזמן הסכנה האט יהושבע באהאלטן יואש׳ן
(וואם ער איז געווען מזרע הממלכה)
און מניקתו "בחדר המטות" 77 ,
"בעליית בית קדשי הקדשים" 78 ,
"ויהי אתה בית ה׳ מתחבא שש שנים גו׳״”.
וואס דערפון איז מובן,
אז זייענדיק אין קדש הקדשים האט ער דארט געהאט אלע זיינע צרכים גשמיים: אכילה ושתי׳ ושינה 80 .
ויש לומר,
ווייל כאמיתית הדברים איז מקומו פון יעדער איד אין קדש הקדשים
(ווי עם וועט זיין בגלוי בגאולה האמיתית והשלימה)
.
נאר דאם איז נתגלה געווארן בפועל - דורך דער ירידה
(סכנה/ ע״ד ווי דער עילוי הגאולה קומט דורך דער עבודה אין "גולה"]
.
ווי פארשטאנדיק אויר פון דעם ציווי
(ונתינת כח)
בהתחלת פ׳ קדושים
[די
ש״פ אחדי־קדושים,
י״ג אייר
3ו5
פרשה וואם מ׳האט געלייענט דעם שבות צוזאמען מיט פ׳ אחרי]
- "קדושים תהיו כי קדוש אני": זייענדיק א נשמה בגוף בעוה״ז הגשמי
(וואס דארטן איז שייך דער ציווי פון "קדושים תהיו,
"הוו פרושים"!*)
- שטייט א איד איו א מצב של קדושה,
ביז די קדושה הכי נעלית פון קדושתו של הקב״ה,
בפירוש החסידות 2 " אויף דרשת חז״ל״ ״יכול כמוני,
ת״ל כי קדוש אני״ -"יכול כמוני" בניחותא,
בדרגת הקדושה פון "קדוש אני".
י.
ויש לקשר כל זה אויך מיט דעם שם בעל היארצייט״ פון י״ ג אייר־.
_ ישראל ארי־ה ליב.
ובהקדים,
אז אע״פ וואם דאס איז לכאורה א שם פון אן איש פרטי,
האט דאם א שייכות מיט אלע אידן*"
(ווארום אלע אידן זיינען א מציאות אחת,
קומה אחת שלימה 7 ")
.
ובפרט אז שמו הראשון איז ישראל - דער שם כללי פון יעדער איד און אלע אידן
[וכידוע"" אויך אז נשמת יעקב
(וואם שמו איז ישראלי")
"כלולה
מכל הנשמות שבישראל מעולם ועד עולם"]
.
וע״פ הוראת אדמו״ר
(מהורש״ב)
נ״ע הידועה״י,
אז "עניני עבודה שיכולים לקשר בדברי התניא.
.
מותר לדבר ולהרחיב בהם הדבור"
(אע״פ וואם אזוי איז דא די זהירות אין זאגן פירושים בספר התניאיי)
- איז עד״ז מובן בנדו״ד: כדאי ונכון צו מבאר זיין א הוראה פון שם בעל היארצייט - בשעת דאס קען צוגעבן אין יראת שמים און עבודת ה׳.
״ישראל״" - דער שם הכללי פון אידן
(כנ״ל)
- האט אין זיר צוויי ענינים הפכיים לכאורה:
(א)
"ישראל" איז ר״ת "יש ששים ריבוא אותיות לתורה״יי,
ווארום עס זיינען דא ששים ריבוא נשמות ישראל כלליים
(און יעדערע פון זיי טיילט זיך אויף ששים ריבוא נשמות פרטיים 4 ^ און יעדע נשמה איז כנגד איין אות פון די ששים ריבוא אותיות לתורה,
וואם דער אות איז זיין מקור החיות כו׳.
און
(ב)
"ישראל" איז על שם "כי שרית עם אלקים ואנשים ותוכל״י".
דער ענין פון "שרית עם אלקים ואנשים ותוכל" באווייזט אויף דער עבודה און מלחמה נגד העולם - "עם אלקים"
(שרו ומלאך של עשויי)
,
"ואנשים"
(עשו ולבן*•)
- וואס דאם איז לכאורה ©ונקט פארקערט פון דעם וואס "ישראל" איז ר״ת יש ששים ריבוא אותיות לתורה,
ווי
ספר השיחות - ה׳תנש״א
נשמות ישראל זיינען פארבונדן מיט תורה שלמעלה מעולם.
וי״ל דעם ביאור אין דעם
(אין עבודת ה׳)
:
לכל לראש דארף יעדער איד וויסן אז ער איז ״ישראל״ - זיין מקור ושורש החיות איז פון זיין אות אין תורה,
און דעריבער,
דארף יעדער זאך וואם ער טוט זיין מיוסד וע״פ הוראות התורה.
דערצו דארף ער וויסן,
אז שלימות עבודתו
(אלם ישראל)
באשטייט אין דעם,
אז ער זונדערט זיר ניט אם פון דער וועלט ארום אים,
נאר "הסתכל בשלשה דברים": נוסף צו זיין עבודה מיט זיך אליין
("ישראל" פארבונדן מיט זיין אות בתורה/ דארף ער טאן די עבודה פון לעשות לו יתברך דירה בתחתונים - אלם ישראל דורך ארויסגיין
(צוזאמען מיט די הוראות התורה)
איו וועלט,
און האבן צוטאן מיט ״אלקים״
(מלאך)
- די כחות הטבעיים בעולם
(כמאחז״ליי "אין לך כל עשב ועשב שאין לו מזל ברקיע שמכה אותו ואומר לו גדל")
,
און "אנשים",
"עשו ולבן"
(אומות העולם)
- און דארט אויפמאכן א דירה פאר דעם אויבערשטן ע״פ די הוראות התורה
(פון די יש ששים ריבוא אותיות לתורה)
,
דורך דעם וואם "שרית עם אלקים ואנשים",
ער איז א שר,
געוועל־ טיגט איבער די וועלט און די אוה״ע,
און אין אן אופן פון ״ותוכל״ - אויר מלשון כל און כלול און כליל,
אז זיין עבודה
(פון "שרית")
איז ניט דויד מבטל זיין מציאות העולם,
אדער מתגבר זיין אויף עולם בעל־כרחר,
נאר באופן אז ער נוצט אויס די כחות הטבעיים עצמם אין עבודת ה׳,
און פועל׳ט אויף די אוה״ע אז
זיי מצד עצמם זאלן דינען דעם אויב־ ערשטן,
באופן פון "מלכותו ברצון קבלו עליהם"",
ביז אז די וועלט אליין זאגט אז "ותוכל",
די וועלט אליין איז מסייע צו זיין עבודה
(כדלקמן סי״ב/
און דויד דעם ווערט "ותוכל" מלשון כל
(אז מ׳האט אלע עניני העולם)
,
און מלשון התכללות - אז דער איד איז אין זיר כולל כל עניני העולם,
און - ער הויבט זיי אויף,
ביז אז עם ווערט אויפגע־ טאו דער ענין פון גאולה
(וואם איז כולל "גולה"/ דויד המשכת האל״ף פון אלופו של עולם אין "גולה".
און דויר דער עבודה בבירור וזיכוד העולם ווערט אויר "ותוכל" מלשון יכולת,
אז עם קומט צו בא דעם אידן גאכמער יכולת,
כמבואר בכ״מיי אז דויד דער עבודה פון נפש האלקית ווי ער איז זיר מתלבש אין דעם גוף ונה״ב און טוט די עבודה בעולם,
קומט אין אים צו כח וחיות ויכולת חדשה,
מצד דעם וואם "רב תבואות בכח שור״״>׳
(פון נה״ב)
.
און דער אופן ווי מ׳טוט די עבודה פון ״ישראל״ - איז דורד ״ארי׳ ליב״: ״הוי.
.
גבור כארי לעשות רצון־ אביר שבשמים" 1 • 1
(ווי עם שטייט אויר אין ריש ות־ חלת השולחן ערוח" 1 / ער איז זיר מתגבר אויף אלע העלמות והסתרים בעולם: און נוסף צו דער התגברות שלו בעבודתו בעניני קדושה
("ארי׳" בלשון הקודש/ איז ביי אים דא די התגברות אויר אין די
ש״ס אוזרי־קדושים,
י״ג אייר
5ו5
עבודה מניני רשות וחול,
די עבודה ב־ עניני העולם
("ליב״בלע״ז)
.
ולהוסיף,
אז "ליב" איז אויך אותיות לב מיט א יו״ד באמצע,
וואם איז מרמז אויף לבו של אדם
(לב)
,
און די עשר כחות הנפש
(י׳)
,
[ובפרטיות יותר שרייבט מען אמאל "לייב" מיט צוויי יו״די׳ן,
כנגד די צוויי דרגות בנשמה: יעקב,
ישראלי"׳]
,
ווארום די עבודה
(פון "ישראל")
פון מאכן א דירה בתחתונים ווערט אויפגעטאן דורך די עשר כחות הנפש,
ווי זיי זיינען ארומגעריגגלט מיט דעם לבו של אדם -וואם לב ישראל איז אלעמאל בשלי־ מותי"׳,
"אני ישנה ולבי ער""".
ועוד י״ל,
אז דער "לב" וועלכע רינגלען ארום דעם י׳ - זיינען די ג׳ לבושים פון מחשבה דיבור ומעשה,
וועלכע זיינען מקיף די עשר כחות,
און ברענגען זיי ארויס בעבודת האדם בפועל למטה"".
ויש לקשר זה אויר מיט דעם טאג פון י״ג אייר: י״ג איז בגימטריא אח״ד,
וואט איז מרמז אויף דער עבודה פון אויפטאן "והי׳ ה׳ למלך על כל הארץ ביום ההוא יהי׳ ה׳ אחד ושמו אחד""",
גילוי מלכותו ית׳ ואחדותו ית׳ בעולם,
ביז אין אן אופן פון "מלכות שבנצח",
כנ״ל
(ס״ז)
.
* * *
יא.
ע״פ האמור לעיל האט מען ארויס כמה לימודים בנוגע צו דער עבודה פון
אידן צו ברענגען די גאולה,
און ווי מ׳־ דארף זיך גרייטן צו דער גאולה - שטיי־ ענדיק איצטער ממש בסוף זמן הגלות,
"גולה",
און האלטנדיק אט אט בא דער גאולה.
קודם כל - האט מען אן ענטפער צו די וואס וואונדערן זיך און שרעקן זיך דער־ פון וואס מ׳שטורעמ׳ט אז יעדער איד דארף טאן און פועל׳ן אז די גאולה זאל קומען תיכף ומיד ממש
(און זייענדיק "אפענע" מענטשן,
דריקן זיי אוים בדיבור זייער וואונדער און דאגה)
: בשעת משיח וועט באלד קומען,
וואם וועט זיין -פרעגן זיי - מיט אלע פעולות און זאכן וואם זיי האבן אויפגעטאן במשך כו״כ שנים אין גלות: די געשפעטן וואס זיי האבן אויפגעבויט,
דער רכוש און נכסים וואם זיי האבן געשאפן,
די פריינט און פארבינדונגען,
סיי צווישן אידן און סיי צווישן אוה״ע,
וואם זיי האבן באקומען
(ובפרט עסקני ציבור)
,
ועוד נינ״ני!
איז דער ענטפער אויף דעם,
אז מ׳האט זיך ניט וואם צו שרעקן,
ווארום גאולה איז ניט דער טייטש,
אז עם ווערט בטל כל "מנהגו של עולם",
די גומע זאכן וואס זיינען אויפגעטאן געווארן
(ע״פ תורה)
אין גלות: אדרבה: גאולה איז אין זיך כולל אלע ענינים
(טובים)
פון "גולה",
באופן אז זיי ווערן אויפגעהויבן צו א מצב פון גאולה,
צו זייער אמת׳ע מעלה ושלימות -דורך דעם וואם מ׳איז מגלה אין זיי דעם
(אל״ף)
אלופו של עולם,
די אמת׳ע כוונה ותכלית אין די אלע פעולות
(שבזמן הגלות)
- ווי דאם אלץ ברענגט ארויס "כבודו" של הקב״ה.
ובמילא האט מען ניט וואס צו דאגה׳ן וועגן די פעולות - אפילו בעגיני רשות -וואם מ׳האט אויפגעטאן
(ע״פ תורה)
בזמן הגלות.
ואדרבה: דערפון האט מען די הוראה - אז יעדער בעל עסק וכיו״ב
6ו5
ספר השיחות - ה׳תנש״א
דארף זוכן וועגן ווי צו מגלה זיין אין זיינע עניני עסק וכו׳ "כבודו" של הקב״ה,
און אויסנוצן זייגע געשפעטן און נכסים און פארבינדונגען - צו מוסיף זיין אין תורה ומצוות.
דערפון איז אויד פארשטאגדיק די הוראה לאידך גיסא - פאר די וואס מיינען אז די עבודה פון גאולה באשטייט פון ניט האבן צוטאן און שולל זיין "מנהגו של עולם״ - אז אדרבה: די גאולה איז תלוי דוקא אין "מעשינו ועבודתינו" בזמן הגלותי 5 ,
און דעריבער דארף זיין "הסתכל בשלשה דברים": די עבודה צו ברעגגען גאולה דארף באשטיין אין "שרית עם אלקים ואנשים ותוכל",
צו מאכן א דירה בתחתונים,
און צוגרייטן די וועלט צו דער גאולה - טאקע אין אן אופן פון "שרית עם אלקים ואנשים",
מלחמה האבן מיט דעם העלם והסתר פון עולם,
אבער באופן פון "ותוכל",
"מלכותו ברצון קבלו עליהם".
אנהויבנדיק פון חלקו בעולם,
דורך מוסיף זיין אין קיום המצוות,
מיט דברים גשמיים,
כולל ובמיוחד - מצות הצדקה
("עיקר המצות מעשיות"/ אז ער נעמט פון זיינע גשמיות און זיינע עשירות
(מיט וועלכע דער אויבערשטער בענטשט אים)
און העלפט א צווייטן,
אז ביים צווייטען זאל אויר זיין מזון ולבושים,
באופן פון "לכבוד ולתפארת",
בהתאם צו "ממלכת כהנים",
ועד״ז העלפט ער ארוים מוסדות תורה וצדקה וכיו״ב.
און אזוי אויך אין זיין עבודה בעניני רשות שלו - טוט ער דאס באופן פון "כל מעשיר לשם שמים"*"׳ און "בכל דרכיך דעהו׳""׳.
ועוד וגם זה עיקר - דויד הפצת התורה והיהדות,
והפצת המעינות חוצה.
כולל ובמיוחד - צו מעורר זיין אידן בכל העולם כולו,
אז זיי זאלן מוסיף זיין נאב־ מער אין לימוד התורה וקיום המצוות,
און אזוי אויר מפרסם ומגלה זיין בכל העולם כולו ״אלופו של עולם״,
כולל -דורך משפיע זיין אויף אוה״ע בנוגע צו קיום שבע מצוות בני נח"",
און זיי צו־ גרייטן צו "והיתה לה׳ המלוכה""׳.
יב.
ע״פ הנ״ל,
אז "גאולה" הויבט אויף די עניני הגלות עצמם
(דויד מאכן פון זיי גופא א דירה בתחתונים/ ביז אז דוקא די עבודה אין גלות ברענגט די גאולה,
איז פארשטאנדיק,
אז די עניני העולם עצמו און די אוה״ע עצמם
(אויר בזמן הגלות)
זיינען
(באמת)
מסייע צו דער עבודה פון ברענגען די גאולה
(כנ״ל)
.
ויש לומר,
אז שטייענדיק בסוף זמן הגלות,
סמור צו דער גאולה - קומט ארוים דער סיוע בגלוי יותר.
ווי מ׳זעט עם אין די דורות האחרונים במיוחד,
און נאכמער - אין דעם זמן האחרון,
ובפרט אין די לעצטע טעג ממש:
אין די דורות שלפני זה האבן
(רוב)
אידן געלעבט אין מדינות וואו עם זיינען געווען מניעות ועיכובים וכו׳
(לא תקום פעמיים"׳)
צו עבודת ה׳ בכלל.
משא״ב בדורות האחרונים - לעבן
(רוב)
אידן אין מדינות וואו עס הערשט א מלכות של חסד,
אנהויבנדיק פון מדינה זו
(וואו עס געפינען זיר רוב ומנין ובגין פון אידן/ וואם איז מסייע אידן צו דערגרייכן
ש״פ אוזדי־קדושים,
י״ג אייר
א גאולה פנימית בעבודתם,
ביז - אז זיי זאלן טאן די עבודה וואס וועט ברענגען די גאולה כפשוטה,
און דעמולט וועט דער מלכות
(של חסד)
אייך מסייע זיין אידן צו זיר אומקערן אין ארץ ישראל
(בלשון הכתוב 1 -": והביאו את כל אחיכם גו׳)
.
און בשנה האחרונה זעט מען ווי דער יחם צו אידן איז נתפשט געווארן אין נאד מדינות,
ביז אויר במדינה ההיא,
וואו עם זיינען
(ביז לאחרונה)
געווען הגבלות בנוגע צו דער חירות פון אידן בעבודתם בתומ״צ און אויר בנוגע צו זייער ארוים־ גיין ממדינה ההיא - איז זייער יחס איצט־ ער איבערגעקערט געווארן,
אז זיי לאזן אידן מקיים זיין תומ״צ,
און לאזן אידן ארויס פון דארט
(אן די הגבלות פון אמאל/ ואדרבה - זיי זיינעו נאר מסייע די אידן צו פארן אין ארץ הקודש.
מעין הכנה צו דעם סיוע פון אוה״ע אז אידן זאלן ארויסגיין פון גלות און גיין אין ארץ הקודש בגאולה האמיתית והשלימה.
יג.
נוסף צו דעם סיוע ישר פון אוה״ע צו אידן - זיינעז אייר דא ענינים אין וועלכע מ׳זעט ווי אוה״ע אליין טוען פעולות של טוב וחסד,
וואם איז נאכמער מגלה ווי יש בעה״ב לבירה זו" י,
אלס צו־ גרייטונג צו "והיתה לה׳ המלוכה" בגאולה האמיתית והשלימה,
ניט ווי ס׳איז געווען אמאל,
אז דוקא עם ישראל
(אע״פ וואס "אתם המעט מכל העמים" 5 "/ האט משלים געווען בפועל די כוונה פון דירה בתחתונים,
און אחדות פון מלכיות אוה״ע האבן זיר געפירט באופן אכזרי איינער צום צווייטן,
און האבו זיר
בעיקר מתעסק געווען אין תועלת עצמן,
אדער אין כובש זיין אנדערע מדינות וכיו״ב.
צווישן די ענינים גלויים וואם זיינען צוגעקומעו בימים אלו ממש וואו מ׳זעט ווי עולם און אוה״ע גרייטן צו און זיינען מסייע די וועג צו דער גאולה - דורר דעם ענין פון צדקה און חינוד,
צוויי יסודות עיקריים אין ישובו של עולם,
"לשבת יצרה"*"•
ס׳איז ידוע ומפורסם
(אין אלע צייטוג־ גען)
וועגן די מאורעות בימים האחרונים - אז די מדינה
(וואס איז מיוסד אויף צדקה וחסד,
כידוע)
האט אדסגענוצט איר שטארקן כח צו ארויסהעלפן און ראטע־ ווען מענטשן במקום רחוק בעולם
(ווייט אוועק פון דער מדינה/ אע״פ וואס דורד דעם קומט ניט א תועלת ישרה צו תושבי מדינה זו:
די מדינה האט געשיקט א ריבוי מענטשן און אנשי חיל פון איר ארמיי צו ארויסהעלפן די פליטים אין יענע ערטער,
צוזאמען מיט עסן און קליידער און רפואות.
אנשטאט נוצן די אוירונים אויר עניני כיבוש,
און אנשטאט נוצן די עסן און קליידער פאר די בירגער פון דער מדינה - נוצט מען זיי אויף ראטעווען אומגליק־ לעכע מענטשן,
ובפרט קליינע קינדער,
פון קעלט,
ביז פון היפר החיים.
וואס דערביי זעט מען די רחמנות פון תושבי מדינה זו: בשעת זיי האבן געהערט און געזען ווי מענטשן ליידען - איז הגם אז זיי זיינען ניט זייערע קרובים,
און האבן מיט זיי קיינמאל קיין שייכות ניט געהאט - איז די מדינה נתעורר געווארן צו זיי העלפן.
בהתאם צו דער שיטה פון מדינה זו בעניני צדקה,
אז מ׳העלפט
116)
ישעי׳ מה,
יח.
8ו5
ספר השיחות - ה׳תנש״א
ארוים מענטשן בכל העולם כולו,
און מען ווארט אפילו ניט אז מ׳זאל בעמן חילף.
עד״ז איז אויך ידוע אז בימים האחרונים איז מנהיג מדינה זו ארוים מיט א הכרזה והוראה מפורטת בנוגע צו חינוך הנוער.
בהתאם לזה וואם בתחלת נשיאותו האט ער מכריז געווען אז זיין שאיפה איז צו געדענקט ווערן אלם דער "עדזשוקיי־ שען
(חינוך)
פרעזידנעט",
צוליב די פעולות ושינויים גדולים לטוב וואס ער וועט איינפירן צו מחזק זיין דעם חינוך אין דער מדינה.
דער אויפטו אין די לעצטע ערשיינונ־ גען
(צווישן אנדערע)
איז פארשטאנדיק בפשטות: הגם אז בא אידן איז דאס קיין חידוש ניט,
ווייל בא זיי איז אלעמאל געווען די הנהגה ע״פ התומ״צ,
בענין הצדקה וחינוך וכו׳ - איז דאם נאכמער מגלה ווי יש בעה״ב לבירה זו,
וואס דאס איז דער אמת׳ער יסוד אויף צדקה און חינוך
[וכמדובר כמ״פ,
אז אמת׳ע הצלחה אין חינוך איז תלוי אין דער ידיעה והכרה פון דעם קינד אין דעם בורא עולם ומנהיגו]
.
וכל זה איז - נוסף צו נאך כמה ענינים וואם פאסירן בהשגחה פרטית מדי יום ביום,
סיי בנוגע צו דעם כלל און סיי בנוגע צו יעדערען אין זיינע ענינים פרטיים - און די כוונה בזה,
איז אז דאס זאל נאכמער מגלה זיין ווי וועלט איז מסייע צו מאכן א דירה בתחתונים און ברענגען די גאולה,
[כולל - דאם וואם בשבוע האחרון האט מען געפונען בפינה נידחת בעולם אבנים טובות ומרגליות,
ע״י ברכתו של הקב״ה
[בדוגמת "והנשאם הביאו את אבני השהם ואת אבני המילואים לאפוד ולחושן" 7 "
(פאר די בגדי כהונה)
,
אז די
עננים הביאום 1 ״]
,
און די כוונה בזה איז -אז מ׳נוצט דאם אוים אויף קישוטי כלה,
מוסיף זיין אין צדקה,
כנ״ל]
.
יד.
די מסקנא פון האמור לעיל בנוגע לפועל:
די גאולה קומט דוקא דורך דער עבודה אין גלות,
פון מגלה זיין אלופו של עולם אין "גולה",
אזוי אז דור זה,
דער דור האחרון אין גלות,
וועט זיין דער דור הראשון פון גאולה.
און דער אויבערשטער העלפט אז מ׳זעט אין די מאורעות האחרונות בעולם ווי די וועלט אליין איז מסייע און פירט צו דער גאולה.
ובפשטות מיינט דאם - כנ״ל - אז יעדער איד דארף מוסיף זיין אין "מעשינו ועבודתינו" בכלל וועלבע ברענגט די גאולה,
כולל ובמיוחד - ווי גערעדט בהתוועדות שלפנ״ז - אין לימוד התורה בעניני גאולה,
איו תושב״ב
(וואס "כלי" הספרים מלאים"" בדבר זה")
,
און תוש־ בע״פ,
משנה וגמרא ומדרשים וכו׳.
ובזה גופא - דארף מען מוסיף ע״פ די הוראה פון פסח שני,
אז "ס׳איז ניטא קיין פארפאלן״ 73 ״ - צו מאכן א חשבון צדק צי
ש״פ אחרי־קמשים,
י״ג אייר
9ו5
מ׳האט מתקן ומשלים געווען די עבודה בעבר כדבעי,
אדער מ׳קען אין דעם נאך צוגעבן; און מ׳האט דערביי די הוראה ונתינת כח,
אז אפילו אויב ס׳האט עפעס געפעלט איז ניטא קיין פארפאלן און מ׳קען אלעמאל מתקן זיין.
ועוד ועיקר - אז עס זאלן נתגלה ונתתקן ווערן אלע ענינים וואם ווייזן זיך אויס אז זיי זיינען פארלארן געגאנגען,
אדער זיינען טאקע פארלארן געגאנגען אין גלות,
כולל - פארלארן למעליותא
(זייענדיק למעלה מגדר גילוי)
- דער גילוי הקץ וואט "לבא לפומא לא גליא" 22 ,
און משיח צדקנו,
וועלכער קומט "בהיסח הדעת"' 2 ׳
(כי אם במציאה/ שנאמר "מצאתי דוד עבדי" 22 ׳
(במזמור
פ״ט בתהלים־ 2 ׳/ און דאס ווערט נתגלה אין דעם מזמור צדי״ק״׳ - "ויהי נועם ה׳ אלקינו עלינו ומעשה ידינו כוננה עלינו ומעשה ידינו כוננהו" 27 ׳,
בבית המקדש השלישי,
בגאולה האמיתית והשלימה,
די גאולה פון אלע אידן,
"בנערינו ובזקנינו גו׳ בבנינו ובבנותינו".
ספר השיחות - ה׳תנש״א