א.
אין פרשת בהעלותך איז דא א חידוש לגבי אלע אנדערע פרשיות התורה:
די גמרא זאגט׳,
או פרשת "ויהי בנסוע הארון"
(בפ 1 בהעלותך)
"ספר חשוב הוא בפני עצמו",
ועפ״ז קומט אוים
(ווי די גמרא דארט ברענגט די דרשה אויפן פסוקי■ "חצבה עמודי׳ שבעה")
אז עם זיינען פאראן "שבעה ספרי תורה" 4 ,
ווייל "פרשה זו
(ויהי בנסוע הארון)
ספר לעצמו,
נמצא שלמעלה ספר לעצמו ושלמטה ספר לעצמו.
.
נמצא ספר וידבר
(במדבר)
נחלק לג׳ ספרים" 5 ,
במילא זיינען דא "שבעה ספרי תורה״
(די פיר ספרים - בראשית שמות ויקרא דברים,
און ספר במדבר וועלכער טיילט זיך אין ג׳ ספרים)
.
עפ״ז - איז דער חידוש אין פ׳ בהעלותך,
אז די פרשה איז אין זיך כולל "ג׳ ספרים"
(דער חלק הפרשה פאר פ׳ ויהי בנסוע הארון,
פ׳ ויהי בנסוע הארון,
און דער חלק הפרשה שלאחרי זה)
.
איו דעם זיינען פאראן כמה ענינים וואם מ׳דארף פארשטיין:
(א)
א דבר תמוה: לויט דער חלוקה פון "שבעה ספרי תורה",
קומט אוים אז דער זעקסטער ספר
(דער דריטער ספר אין ספר במדבר,
גאך פ׳ ויהי בנסוע הארון)
הויבט זיר אן מיט "ויהי העם כמתאוננים" 5 - אן עניו בלתי רצוי וועלכער האט געבראכט אומגעוואונטשענע תוצאות
(״ותבער בם אש גו׳״ 5 )
,
און דערנאך -בהמשך הענין וועגן חטא מרים 6 ,
און דער־ נאך
(אבער בפרשה שלאחרי זו•)
וועגן חטא המרגלים וכו׳!
דער חידוש בזה זעט מען אויך אין דעם - וואס אלע ספרים האבן א נאמען,
גענומען פון דעם ערשטן ווארט
(אדער ערשטע ווערטער)
פון דעם ספר: בראשית
(דער ערשטער ווארט פון ספר/ שמות
(דער צווייטער ווארט/ ויקרא
(דער ער־ שטער ווארט)
,
במדבר
(פון דעם ערשטן פסוק אין ספר/ דברים
(דער צווייטער ווארט/ און אויך דער צווייטער ספר אין במדבר ווערט אנגערופן בשם "ויהי בגסוע הארון"; משא״כ דער ספר שלישי
(בספר במדבר)
- געפינט מען ניט ער זאל אנגערופן ווערן בשם
(ספר "ויהי העם כמתאוננים" וכיו״ב)
.
ועוד ואדרבה: די ערשטע ווערטער פח דעם ספד דעדן וועגן אן ענין בלתי רצוי.
און ביז אז יעדער ווארט פאר זיך באווייזט אויף אן ענין לא טוב: ״ויה 7 ״ -"כל מקום שנאמר ויהי אינו אלא לשון צער״י,
״העם״ - "אין העם אלא רשעים"־!,
ש״פ בהעלותך,
י״ט סיון
״כמתאוננים״ - בפשטות אן ענין לא טוב
(וכן בהמשך הכתוב: "
(כמתאוננים)
רע באזני ה׳"/
ולהעיר - זהו היפך הוראת התורה" "חייב אדם לברך על הרעה כשם שמברך על הטובה".
(ב)
בכלל טיילט זיר די תורה אויף חמשה חומשי תורה,
חמשה טפרים.
וואט איז דער אונטערשייד און אויפטו פון שבעה ספרי התורה.
(ג)
וויבאלד אז די חלוקה פון ספר במדבר אין ג׳ ספרים - וואט אלם תוצאה דערפון טיילט זיך כל התורה אויף ז׳ ספרים - איז אין פ׳ בהעלותך דוקא,
דארן* מען זאגן אז ס׳איז דא צווישן זיי א
(תוכן׳דיקער)
שייכות.
בפשטות איז די שייכות ביניהם פאר־ שטאנדיק פון דעם וואם די מנורה -״בהעלותך את הנרות״ 1 ׳ - איז פארבונדן מיט דעם ענין התורה
(תורה אוחי)
; וכשם ווי "בהעלותך את הנרות" באשטייט פון "שבעת הנרות"",
אזוי טיילט זיך אויך תורה אויף "שבעה ספרי תורה""
(כנגד השבעה נרות)
9 -׳.
וואס איז די שייכות
בתוכן הענינים,
און ווי שטימט דאם מיט דער חלוקה פון חמשה חומשי תורה.
ב.
וועט מען עם פארשטיין לויט דעם ביאור אין דעם תוכן און הוראה פון "בהעלותך את הנרות" בכלל.
כידוע אז אלע עניני התורה
(תורה מלשון הוראה")
זיינען א הוראה פאר א אידן אין זיין עבודה.
ובפרט די ענינים פארבונדן מיט דער עבודה אין משכן -וועלכע שפיגלען זיר א9 אין דער עבודה פון יעדער איד,
כמ״שיי "ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם",
"בתוך כל אחד ואחד מישראל" 10 ",
ובפרט הדלקת המנורה
("בהעלותך את הנרות")
אין משכן,
וועלכע דריקט אויס דעם כללות׳דיקן אינהאלט פון דער עבודה פון א אידן צו דינען דעם אויבערשטן
(כדלקמן)
.
ובהקדמה: אע״פ וואס אין בהעלותך -אזוי ווי אין אלע עניני התורה - זיינען פאראן א ריבוי פירושים
(ששים ריבוא פירושים" ע״ד הפשט,
הרמז,
הדרוש ו־ הסוד• 2 / קומט לכל לראש דער פירוש הפשוט ע״ד הפשט
(אין מקרא יוצא מידי
ספר השיחות - ה׳תגש״א
פשוטו׳ 2 )
,
וואס איז שייך צו יעדער איד און אלע אידן,
האנשים הנשים והטף.
ולהעיר - דאס איז קנינו פון פירוש רש״י - "אני 22 לא באתי אלא לפשוטו של מקרא"׳ ? פארשטאנדיק אפילו פאר א בן חמש
(וויבאלד ער איז שייך און לערנט)
למקרא.
פון דעם איז פארשטאנדיק,
אז די
(תורה מלשון)
הוראה פון "בהעלותך את הנרות" פאר יעדער איד דארף מען
(לכל לראש)
ארויסנעמען פון דעם פירוש הפשוט אין פרש״י על הפסוק,
וואס יעדער איד קען אים פארשטיין,
ובמילא איז מובן אז אויך די הוראה דערפון איז שייך צו יעדער איד,
האנשים הנשים והטף,
אויך כתחלת עבודתו
(נאך איידער ער דער־ גרייכט צו העכערע דרגות אין זיין לימוד ועבודה)
.
ג.
אויף "בהעלותך" איז רש״י מפרש: "על שם שהלהב עולה כתוב בהדלקתן לשון עלי׳,
שצריך להדליק עד שתהא" שלהבת עולה מאלי"׳.
דער ביאור ההוראה אין דעם:
"בהעלותך את הנרות" בכלל באדייט די כללות׳דיקע עבודה פון א אידן לשמש את קונו׳■ 2 : די* 15 עבודה פון "אנ־
צינדן" דעם "נר ה׳ נשמת אדם" 22 מיט דער ליכט פון "נר מצוה ותורה אור"׳■׳,
און דורך דעם זאל זי אויפלייכטן מיט איר ליכטיקייט,
און באלייכטן זיין גאנצע מציאות,
זיין גוף און חלקו בעולם - "כל מעשיך יהיו לשם שמים" ו״בכל דרכיך דעהו"" 2 ,
און אויך באלייכטן די מענטשן ארום,
ביז - באלייכטן די גאנצע וועלט
(ממנה אורה יוצאה לכל העולם״ 2 )
- מיט "נר מצוה ותורה אור",
און אזא ליכטיקייט וועלכע פארבינדט - מצוה מלשון צוותא וחיבור״׳■ - די גשמיות׳דיקע וועלט מיט
(כביכול)
דעם אויבערשטן,
אזוי אז די וועלט ווערט - בלשון הידוע״ - א דירה לו יתברך בתחתונים,
א "לייכטנדיקע מנורה" וועלכע ברענט און לייכט מיט ג־טלעכע ליבטיקייט.
און דער אופן ווי מ׳דארף אויספירן די עבודה - איז,
ווי רש״י איז מפרש: "צריך להדליק עד שתהא שלהבת עולה מאלי׳": אע״פ וואס הדלקת והעלאת הנרות קומט דורך דעם אידן המדליק הנרות,
באשטייט די מצוה אין דעם אז דער נר ווערט אנגעצונדן אין אז אופן אז דערנאך לייכט דאס פון זיך אליין,
דער פלאם פייער גייט אויף "מאלי"׳,
און דארף ניט אנקומען צו הפעולה והסיוע פון דעם מדליק הנרות.
אזוי אויך אין עבודת השם: כאטש אז
ש״פ בהעלותך,
י״ט סיון
ו60
דער אויבערשטער גיט כחות א אידן צו טאן זיין עבודה
("הקב״ה עוזרו"")
אין "נר מצוה ותורה ואור"
[נוסף אויף דעם וואס ער האט געמאכט און "אנגעצונדן" דעם "נר ה׳ נשמת אדם",
און איר אראפגעשיקט למטה]
,
און אזוי אויר באקומט א איד כחות פון אהרן הכהן
(רועה ישראל)
וועל־ כער צינדט אן דעם "נר ה׳" למטה,
און אויר כתות פון ויינע עלטערן און מחנכים,
און פון אנדערע מענטשן ארום אים
(ובלשון הכתוב״ - "איש את רעהו יעזורו ולאחיו יאמר חזק")
- פונדעסטוועגן,
בא־ שטייט שלימות ואמיתית העבודה אין דעם,
אז
(לאחרי וואם ער ווערט "אנגע־ צונדן" דורך אנדערע)
ווערט ער א "שלהבת עולה מאלי׳",
ד.
ה.
אז די "נר מצוה ותורה אור" נעמט אים אויף אזויפיל דורך,
אז דאם לייכט פון אים - פון זיין מציאות
(אלס נשמה בגוף)
- אלייז
("מאלי׳")
,
אזוי אז ער דארף ניט אנקומען צו פעולת המשפיע
(דעם "מדליק הנר"/ זייענדיק א "שלהבת עולה מאלי׳".
ד.
ובפרטיות לשון רש״י - "שלהבת עולה מאלי׳":
"שלהבת": איידער די ליכט ווערט אנגעצונדן האט מעז א נר,
א כלי,
שמן און א פתילה",
אבער דאס לייכט ניט.
די עבודה פון א אידן באשטייט אין דעם אז ער צינדט אן דעם נר,
באופן אז עט ווערט א שלהבת,
א לייכטנדיקער נר,
וואס שיינט און באלייכט דעם ארום.
און ניט בלויז א נר קטן,
גאר א שלהבת - א פלאם פייער.
"עולה": זיין עבודה פון לייכטן ווי א
"שלהבת" מיט "נר מצוה ותורה אור" דארף זיין איז אז אופן,
אז ער בלייבט ניט שטיין אויף אן ארט,
נאר זיין לייכטן איז מיט א שטענדיקע תנועה פון הליכה ועלי׳
("מעלין בקודש"")
: נוסף אויף דעם וואס ביי אים איז דא די מעלה פון הליכה בכלל
(וואס איז למעלה פון עמידה
(אפילו פון עמידה בתוקף)
,
ובלשון ההפטו־ רה": "מהלכים בין העומדים" 7 ^ איז זיין הליכה אין אן אופן פון "עולה": עם קען זיין א הליכה באורך ורוחב,
ד.
ה.
הליכה אין דעם זעלבן "שטח" און סוג עבודה,
נאר באופן פון התפשטות לאורך ורוחב: "עולה" איז דער טייטש,
אז ער שטייגט העכער פון דעם שטח און דרגא וואו ער איז געווען ביז דעמולט
[ווי דאס איז ביי א שלהבת בפשטות״׳-]
- א העכערער סוג עבודה.
און די ״שלהבת עולה״ איז - "מאלי"׳: דאם ווערט זיין אייגענע טבע און מציאות,
פון זיך אליי! לייכט ער.
וואם דערצו דארפן זיין די אלע תנאים בכדי אז דער נר זאל זיין א כלי מוכשר צו זיין א נר דולק מאליו,
דורך האבן א
ספר השיחזת - ה׳תנש״א
פתילה ושמן וואט איז גרייט
("בטל")
אויף צו מקבל זיין די ליכט
[במבואר בפרטיות אין משנה וגמרא אין דעם פרק וסוגיא פון "במה מדליקין ובמה אין מדליקיז״י׳■]
,
ועד״ז אין עבודת השם - הכשרת וביטול האדם ער זאל קענען אויפנעמען און אנהאלטען דעם אור פון "נר מצוה ותורה אור",
באופן אז ער זאל ווערן א ברענענ־ דיקען ״שלהבת.
.
מאלי"/ און באופן של ןןקיי׳"/
ה.
און די עבודה - באופן פון "שלהבת עולה מאלי׳״ - דארף זיין סיי בנוגע צו זיר אליין,
סיי בנוגע צו דער עבודה מיט אנדערע,
און סיי בנוגע צו דער עבודה אין עולם
(כדלקמן ס״ה)
.
בנוגע צו דער אייגענער עבודה:
הגם אז די עבודה ב״נר מצוה ותורה אור" פון א אידן הויבט זיך אן און דאס קומט בכה פון דעם אויבערשטן און פון זיינע עלטערן די צוויי שותפים בהולדתו
(און מחנכים)
- דארף דאס אים אינגאנצן דורכנעמען,
אזוי אז ער ווערט א "שלהבת עולה מאלי"/
ווי דאס איז אין "תורה אור": לאחרי וואט בתחלת לימוד התורה איז א איד א מקבל פון תורה און פון זיין מלמד און רב
וועלכער לערנט מיט אים תורה - דארף ער דערנאך הארעווען אין פארשטיין תורה מיט זיין אייגענער הבנה והשגה,
ביז אז דאס זאל נחקק ווערן בזכרונו ובשכלו,
ביז אין אן אופן אז די תורה ווערט מיט אים פאראיינציקט
(און ער דארף מער ניט אנקומען צו זיין רב)
,
ביז אז "נקראת על שמו"■* דערפאר וואט "תורה דילי־ היא" 2 *
(״מאלי׳״)
,
ביז אז אדרבה - ער ווערט א מחדש און משפיע אין תורה,
באופן פון "שלהבת עולה מאלי"/
[ובכללות יותר - דער אויפטו פון מתן תורה: אע״פ וואט די תורה איז געגעגעבן געווארן דורך דעם אויבערשטן צו אידן און בכחו של הקב״ה קענען אידן לערנען תורה
(בדוגמא ווי "בהעלותך את הנרות" דוקא בכח המדליק)
,
איז דאס געגעבן געווארן באופן אז תורה "לא בשמים היא"",
אפגעגעבן דוקא צו אידן נשמות בגופים,
און דוקא ב״ד שלמטה האט דעם כח צו פטק׳נען די הלכה**,
ביז אז דער אויבערשטער אליין כביכול און ב״ד שלמעלה קומען הערן ווי דער פס״ד איז למטה 5 *,
און קוב״ה "קא חייך ואמר נצחוני בני נצחוני״■׳* - ווארום די תורה
(שבמנורה)
למטה ווערט באופן פון "שלהבת עולה מאלי׳"]
.
ועד״ז אין דעם אייגענעם לימוד: ער לערנט אן ענין אין תורה א ריבוי פעמים ווי בימיהם - "שונה פרקו מאה פעמים" 7 *,
ש״פ בהעלותך,
י״ס סיון
ווי ס׳איז געווען די רגילות בימיהם
(בזמן הש״ם)
" 4 - ביז אז דאם ווערט נחקק בזכרונו,
אזוי אז ער דארף ניט אנקומען נאכאמאל דאס לערנען,
נאר ״מאלי׳״ -ווערט עס דערמאנט בשכלו וזכרונו;
[ואעפ״ב דארף ער לערנען נאד א מאל
(מאה פעמים ו אח די 4 )
- ניט ווייל עס פעלט אין דעם "מאלי׳"
(דאדרבה: ביי אים איז דער "מאלי"׳ בשלימות,
הרגל נעשה טבעי 4
(שני 50 )
)
,
נאר בכדי משנה און מוסיף זיין אויף רגילותו״ 4 -
(וואם דע־ מולט ווערט ער אנגערופן׳ 5 "עובד אלקים")
]
.
ועד״ז אויך אין "נר מצוה",
קיום המצוות: שלימות העבודה איז בשעת ער געוואוינט איין זיין גוף הגשמי צו מקיים זיין מצוות,
באופן פון ״מאלי׳״ - ע״ד "כי מטא למודים מנפשי׳ כרע" 52
[און צוזאמען דערמיט איז דאם ניט אין אן אופן פון "מצוות אנשים מלומדה" 55 ,
נאר באופן פון - "מעליז בקודש" 5 ׳■
(בהידור מצוות וכיו״ב)
]
.
ונוסף אויף דעם וואט זיין עבודה בתומ״צ דארף זיין באופן פון "שלהבת עולה מאלי"׳,
דארף אזוי אויך זיין בנוגע צו זיין עבודה אין עניני הרשות
(כל מעשיך יהיו לשם שמים און בכל דרכיך דעהו״ 2 )
- אז זיין מציאות בכל המעת־
לעת
(ניט נאר בזמן התורה והתפלה וקיום המצוות)
איז אזוי דורכגענומען מיט "שויתי ה׳ לנגדי חמיד" 54 ,
אז אין "כל מעשיך" און "כל דרכיך",
אין אלע זאכן וואס ער טוט - אויך ווען ער עסט און שלאפט און פארנעמט זיך מיט זיינע געשעפטן בעניני העולם - איז ער א "שלהבת עולה מאלי"/ פון זיך אליין פירט ער זיך אויף אין אלע ענינים "לשם שמים" און "דעהו".
און אזוי דארף אויך זיין בנוגע צו דער עבודה מיט אנדערע 55 : די אמת׳ע און שלימות׳דיקע השפעה אויף א צווייטן,
איז דוקא ווען יענער ווערט א "שלהבת עולה מאלי׳״ - אז אויך ווען ד ער משפיע ורב גייט אוועק,
בלייבט ער פון זיך אליין א לייכטנדיקע ליכט אין "נר מצוה ותורה אור" און אין דברי רשות
(ניט נאר אין מעשה נאר אויר אין מחשבה ודיבור)
,
ווארום דאם איז געווארן זיין מציאות,
זיין טבע ורגילות,
באופן אז ער קען שטיין אויף די "אייגענע פיס",
און ניט דארפן אנקומען צו זיין רב ומחנך - "שלהבת עולה מאלי׳".
ו.
ויש לומר נאכמער: די עבודה "מאלי"׳ גופא קען זיין אויף צוויי אופנים:
(א)
אע״פ וואס מצד עצמו איז דער גוף הגשמי פון א אידן לכתחילה ניט מאיר ב״נר מצוה ותורה אור" און "כל מעשיך לשם שמים" כו/ ארכעט מען איבער דעם גוף און מ׳געוואוינט אים איין באופן אז הרגל נעשה טבע שני" 5 ,
ביז טבע ראשון 44 ,
ער זאל מקיים זיין תומ״צ "מאלי׳".
דאס איז אבער ווי א דבר נוסף אויף זיין מצי־
סכר השימות - ה׳תנש״א
אות - ווייל ער
(זיין גוף הגשמי)
מצ״ע איז ניט געווען שייף צו דער עבודה,
והראי׳ אז מ׳דארף אים אין דעם מרגיל זיין,
נאר דורך ״הרגל - נעשה טבע"
[נוסף לזה,
איז טבע עצמו פארבונדן מיט א מדידה והגבלה,
ע״פ הגבלת הטבע שלו]
.
(ב)
דורך דעם וואם מ׳איז מגלה ווי די מציאות פון א אידן - אויך זיין גוף הגשמי - איז פארבונדן מיט דעם אויב־ ערשטן,
ובלשון הידוע* 5 : די מציאות האמיתית פון דעם יש הנברא איז דער מציאוית פון דעם יש האמיתי - איז די עבודה פון א אידן בתומ״צ
(קיום רצון ה׳)
ניט ווי א דבר נוסף,
גלייך בפעם הראשונה
(אפילו אן די עבודה פון הרגל נעשה טבע)
,
ווארום זיין מציאות עצמה איז פארבונדן מיט דעם יש האמיתי,
און בא דעם אויבערשטן כביכול איז ניטא קיין חילוק צווישן דעם פעם הראשונה און פעם השני׳,
השלישית וכו׳.
ויש לומר,
אז דער סדר העבודה דארף זיין,
אז פריער - בתחלת העבודה
(בשעת דער גוף איז מעלים אויף אור הנשמה און תומ״צ)
,
דארף זיין די עבודה באופן פון הרגל נעשה טבע,
דורך איבערארבעטן דעם גוף: און דורך דעם איז מען מגלה -דעם כח העצמות אין דעם גוף פון א אידן.
ז.
וע״ד ווי דאס איז בנוגע צו דער עבודה פון דעם מענטשן
(אויף זיך און אויף אנדערע)
- דארף אזוי אויך זיין בנוגע צו דער עבודה אין עולם:
דורך דעם וואס א איד טוט א מצוה מיט א דבר גשמי שבעולם
(וואס רוב
מצוות זיינען דוקא בדברים גשמיים 57 )
-ווערט א בירור וזיכוך אין דעם דבר גשמי,
ביז אז בכמה ענינים ווערט עם א חפצא של קדושה
(ווי במצות מילה וכיו״ב)
.
וואם הגם אז קדושת החפצא ווערט דוקא דורך דעם אדם המקדש את הדבר,
דוקא דורך דעם אדם המקיים את המצוה - איז אבער דערנאך ווערט די קדושה נקנע אין דעם דבר גשמי,
אזוי אז אויך לאחרי
(זמן)
קיום המצוה וקידוש החפצא,
פארבלייבט דארט די קדושה" 5
[ועד״ז דער בירור וזיכוך בכל הדברים גשמיים מיט וועלכע מ׳איז מקיים א מצרה]
,
באופן פון "מאלי"׳.
ביז נאכמער,
אז דער חפץ האט בכח אז אן אדם זאל דערמיט מאכן א שבועה בנקיטת חפץ של קדושה* 5 ,
ד.
ה.
אז דוקא דורך דעם חפץ של קדושה ווערט אוים־ געטאן א שבועת האדם
(וואם וואלט ניט געווען דורך שבועת האדם בפני עצמו"*,
ש״פ בהעלותך,
י״ט סיון
אע״פ וואס קדושת החפץ איז געווארן דורך דעם אדם/ אז ער ווערט געבונדן צו מקיים זיין די שבועה• 6
[און אויך שבועה מלשון שובע,
אנגעזעטיקט מיט די כחות וואט קומען דירו א שבועה,
כידוע דער פירוש 62 אין "משביעין אותו תהי צדיק כו׳״י*]
- וואט דאם באווייזט אז דער כת הקדושה אין דעם חפץ איז געווארן "עולה מאלי׳" פון דעם חפץ עצמו,
און דאם טוט אויף אין שבועת האדם
(גם מלשון שובע 64 )
.
ווי דאס איז בנוגע צו דער חפצא של קדושה פון קרבנות: הגם אז קדושת הקרבן ווערט דורך דעם אדם המקדש את הקרבן,
ווערט דער קרבן נתקדש בקדושת הגוף,
וואט אינה נפקעת 65 ,
די קדושה פארבלייבט באופו פון "מאלי׳",
ביז אז דער קרבן איז מכפר על האדם
(הגם אז קדושת והקרבת הקרבן איז דוקא דורך אדם המקדיש והמקריב את הקרבן,
כמ״ש 66 "אדם כי יקריב מכם קרבן לה"׳
(וכיו״ב)
)
.
און דער חידוש בזה יש לומר,
אז אע״פ וואט מצ״ע איז גשמיות העולם ניט פארבונדן מיט קדושה,
און בכדי דארט ממשיך זיין קדושה,
ביז באופן אז דאס
זאל אויפמאכן אז דערפון ואל ווערן א חפצא של קדושה - דארף מעז אנקומען צו כחו של הקב״ה וועלכער איז מחבר הפכים
(וואט דאם איז געגעבן געווארן בא מ״ת,
ווען ט׳איז נתבטל געווארן די גזירה 67 בין עליונים ותחתונים)
• 6 ,
האט דער אויבערשטער געגעבן דעם כח
(צו א אידן)
,
אז דורך טאו א מצוה מיט א דבר גשמי זאל דער גשמי אליין ווערן א חפצא של קדושה באופן פון "עולה מאלי"׳,
וואט דארף כביכול ניט אנקומען צו דעם כח עליון
(וכח האדם)
צו ממשיך זיין קדושה אין אימי 6 .
ספר השיחות - ה׳תנש״א
[בדוגמא ווי דאם איז בפשטות ענין הנרות,
אז מ׳דארף האבן דעם אדם המדליק צו אנצינדן דעם נר,
ווארום די פתילה גשמית אוו שמן גשמי מצ״ע קענען זיך אליין ניט אנצינדן; אבער לאחרי וואם מ׳צינדט זיי אן באופן המתאים - ברענען זיי "מאלי׳",
די פתילה גשמיר.
און שמן גשמי ווערן דער מקור אויף דעם אור הנר
(און בשעת עס בלייבט ניט קייו פתילה און שמן,
לעשט זיר דאם אוים)
)
.
ח.
ועד״ז איז דאס אויך בנוגע צו די עבודה בעניני רשות: "כל מעשיך" פון א אידן דארפן געטאן ווערן "לשם שמים",
און נאכמער - "בכל דרכיך דעהו",
ד.
ה.
אז נוסף אויר דעם וואס דאם איז לש □ שמים
(לדוגמא,
אז ער עסט בכדי ער זאל האבן כח לערנען תורה או: מקיים זיין מצוות)
,
מאכט מען דערפון ג־פא א הכשר מצוה וכיו״ב,
ביז אז "דרכיך" גופא ווערן
(א חלק פון)
"דעהו" עצמו" 49 .
און ניט נאר וואם מ׳דארף ניט אנקומעז אז דער איד זאל דאם דארפן יעדער מאל פון־דאס־ניי טאן,
נאר אדרבה: דער דבר של רשות עצמו איז "עולה מאלי׳",
און איז אים מעורר אויף זיין עבודה.
ווי פארשטאנדיק בפשטות אויך בא א
להיות תמיד בהנפעל להוותו מאין ליש)
- הרי,
מכיון שהוא ית׳ הוא "נמנע הנמנעות"
(ראה שו׳־ת הרשב״א סתי״ח.
הובא בספר החקירה להצ״ע לד,
ב.
סה״מ תרע״ח עי תב.
ועוד)
,
הרי ההוכחות דשכל אינם ראיות באיזה אופן היתה הבריאה.
אבל בנוגע להתהוות - יש מקור בתורה,
וכן קיבל אדה״ז מרבותיו.
שההתהוות היא בכל רגע ורגע מחדש
(שעהיוה״א פ״א)
: משא״ב כנוגע להמשכת הקדושה בהנבראים,
י״ל שלאחרי שנמשך פעם הא׳ הקדושה בתוכם
(ע״י קיום מצוה בדבר הגשמי)
,
הרי הקדושה "עולה מאלי"*,
כנ״ל.
ועצ״ע.
ואכ״ט.
קינד - כמדובר לעיל
(ס״ב)
אז די הוראה פון "שלהבת עולה מאלי׳"
(וואס שטייט איו פרש״י - לבן חמש למקרא)
איז פאר אלע אידן,
אויר פאר טף:
בשעת מען איז קובע אין דעם צימער פון קינד א חומש,
א סידור,
א צדקה־ פושקע וכיו״ביי - דארף מען דאם קובע זיין אין אזא ארט און אזא אופן,
אז לאחרי וואס מ׳האט עם קובע געווען,
דארף עם מערניט אנקומען צו דעם אדם הקובע,
און אפילו ניט צו דעם קינד,
אז ער זאל געדענקען צו נוצן דעם חומש וכיו״ב,
נאר ווען ער גייט אריין אין צימער איז דער חומש עצמו "עולה מאלי"׳ און איז אים מעורר ער זאל א קוק טאן און לערנען אין דעם; ועד״ז דער סידור.
ועד״ז די צדקה־ פושקע - ליגט אין אזא ארט ובאופן בולט כזה,
אז דאם איז דעם קינד מעורר ער זאל דארט אריינווארפן א פרוטה לצדקה.
ועד״ז אין אלע ענינים פון חינוך ילדי ישראל,
און דערפון אויר מובן בנוגע צו די דברי רשות פון ערוואקסענע,
ועאכו״ב דויר קיום המצוות שלהם - אז דאם דארף געטאן ווערן אין אן אופן,
אז די חפצא אליין
(מיט וועלכע מ׳טוט א מצוה)
- איז "עולה מאלי"׳,
ביז אז דאם דער־ מאנט דעם אידן אויף זיין עבודה.
ט.
ע״פ הנ״ל וועט מען פארשטיין דעם ענין פון ״ויהי העם כמתאוננים״ - די התחלה פון דעם ספר ששי פון די "שבעה ספרי תורה",
און די שייכות מיט פ׳ בהעלותה
דער אינהאלט פון "בהעלותר את הנרות" - "עד שתהא שלהבת עולה מאלי"׳ - איז,
אז די עבודה פון א אידן דארף זיין אין אן אופן אז ער ציגדט אן און באלייכט
ש״פ בהעלותך,
י״ט סיון
זיך און חלקו בעולם און די גאנצע וועלט מיט "נר מצוה ותורה אור",
ביז באופן "שתהא שלהבת עולה מאלי׳",
אז אויך די מציאות האדם
(זיין גוף הגשמי)
- וואס מצ״ע איז עם מעלים אויף אור הנשמה -זאל זיין "שלהבת עולה מאלי׳" ב״נר מצוה ותורה אור",
און עד״ז אויך אויפטאן אין מציאות העולם,
דורך מאכן פון די דברים גשמיים בעולם א חפצא של קדושה.
פון דעם איז פארשטאנדיק,
אז די שלימות פון דער עבודה איז בשעת דער "בהעלותך את הנרות" "עד שתהא שלהבת עולה מאלי"׳ ווערט אויפגעטאן און נעמט דורך אלע פרטי האדם און אלע פרטי העולם,
פון די ענינים נעלים ביז די ענינים הכי תחתונים - ווארום די עבודה באופן פון "מאלי"׳ איז דאך דער אבן הבוחן אז די עבודה איז בתכלית השלימות ובתכלית האמת אויך מצד מציאות האדם ומציאות העולם
(און ניט נאר מצד דעם כח העליון,
אדער עכ״פ פון דעם כח פון דעם מדליק את הנרות)
,
און דערפאר דארף דאם דורכנעמען אלע פרטי דרגות,
ביז אויר דעם חלק הכי תחתון,
אז אויר דאם זאל לייכטי "מאלי"׳.
ואדרבה: דוקא דורן־ דעם וואם דער תחתון ביותר איו מאיר "מאלי׳" מיט דעם אור אלקי,
בא-ווייזט דאם אויף שלימות ואמיתית העניו פון עבודה "מאלי׳"
(אויר אין די דרגות נעלות יותר)
.
ע״ד משל הידוע",
אז דוקא דויד אויפהויבן פון דעם חלק הכי תחתון פון א בנין,
הויבט מען אויף דעם גאנצן בניז׳ אויר די העכסטע דרגות פון בנין.
עפ״ז איז פארשטאנדיק פארוואם דער ציווי פון "בהעלותך את הנרות" איז אנגעזאגט געווארן צו אהרן כהן גדול
(און ער האט דאס מקיים געווען בפועל)
-
ווארום 50 ענינו של אהרן איז כמפורש במשנה•■ 7 - "
(הוי מתלמידיו של אהרן כו׳)
אוהב את הבריות ומקרבן לתורה": ער האט א ליבשאפט אפילו צו די "רחוקים מתורת ה׳ ועבודתו ולכן נקראי׳ בשם בריות בעלמא" 75
(זייער איינציקע מעלה איז וואס זיי זיינעז באשאפן געווארן דורד דעם אויבערשטן)
,
"ומקרבן לתורה" - די "בריות" וואס זיינען בדרגא הכי תחתונה איז ער מקרב צו תורה וואס איז למעלה מכל העליונים,
באופן כזה אז ער איז זיי
(די "בריות")
עצמן מקרב צו תורה
(און ניט ח״ו מקרב זיין תורה צו זיי"/ ביז אז זיי ווערן "שלהבת עולה מאלי"׳.
און פון דעם ווי דאס ווערט אויפגע־ טאן בא אידן
(אז אויך די "בריות" זיינען "עולה מאלי"׳)
ווערט דערפון אויך נמשך דעם כח אין עולם,
צן באלייכטן אויך דעם חלק הכי תחתון שבעולם,
ביז באופן אז "שלהבת עולה מאלי"׳.
י.
דער חילוק צווישן די צוויי עניני עבודה הנ״ל -
(א)
די אייגענע עבודה,
און
(ב)
די עבודה בעולם,
ובפרטיות -
(א)
די עבודה בעניני קדושה,
און
(ב)
די עבודה אין עניני העולם,
ביז אין דעם חלק הכי תחתון
(״בריות״)
- איז ע״ד דער חילוק צווישן מספר חמשה און מספר שבעה.
ווי דאם איז אין קדושה
(וואם פון דארטן ווערט עס דערנאך נשתלשל למטה)
: סיי אידן און סיי תורה טיילן זיך אויף די צוויי חלוקות: די שבעה נרות המנורה זיינען כנגד די שבעה סוגים אין
ספר השיחות - ה׳תנש״א
וועלכע עם טיילן זיך אלע נשמות ישראל,
כנגד די שבעה מדות: יש עובד מאהבה,
יש עובד מיראה וכו/ ביז מלכות 77 ; און עד״ז איז דא א חלוקה פון אידן אויף חמשה דרגות כנגד חמשה חומשי תורה,
וי״ל שנרמז זה אין היינטיקן פרק" 7 : "חמשה תלמידים היו לו לרבן יוחנן בן זכאי",
ומבואר במפרשים 7 ,
אז מ׳מוז זאגן אז ריב״ז
(וואם ער איז געווען דער נשיא הסנהדרין,
ביז אז בבקשתו "תן לי יבנה וחכמי׳""" איז דא קיום לימוד התורה עד היום הזה)
האט געהאט מער ווי חמשה תלמידים,
נאר דער פירוש אין דעם איז -אז אלע זיינע תלמידים,
און אלע תלמידים ולומדי תורה בכלל
(אלע אידן - עליהם נאמר׳" "וכל בניך לימודי ה׳")
,
טיילן זיך אויר די חמשה סוגים ודרגות־".
אזוי כנ״ל אויך תורה טיילט זיך אויף "שבעה ספרי תורה",
און אויף "חמשה חומשי תורה".
איינער פון די חילוקים צווישן זיי
(חמשה ושבעה)
: חמשה איז פארבונדן בעיקר מיט דער עבודה אין קדושה
(ובכללות - די אייגענע עבודה)
,
און שבעה באדייט די עבודה אויך אין עולם
("בריות")
.
ווי דאס איז אין די מדות
(ספירות)
עליונות: די חמשה מדות פון חסד עד הוד זיינען כולל
(עיקר)
המדות,
כידוע'■" אז די ספירה חמישית
(הוד)
איז דער "סוף ותשלום הספירות בעיקר ה־ מדות",
און די ספירה הששית והשביעית
(יסוד ומלכות)
איז דער מקור ההשפעה לבי״ע"",
עלמא דפרודא 5 ".
און דאם איז פון די אונטערשיידן צווישן ווי אידן טיילן זיך אויף שבעה דרגות
(כנגד די שבעה נרות)
- וואס דאם איז כולל אלע דרגות פון אידן,
אויך.
די דרגות תחתונות
(ביז "הרחוקים מתורת ה׳ כו׳ בריות בעלמא"},
כנגד די דרגא הששית והשביעית; און ווי זיי טיילן זיך אויף חמשה - אלס לומדי חמשה חומשי תורה ופירושה כולו
("חמשה תלמידים היו לריב״ז",
וואם כל ענינו איז געווען תורה וקדושה"")
,
פארבונדן בעיקר מיט קדושה
(די ה׳ ספירות)
.
ועד״ז איז אויך דער חילוק אין תורה צווישן די חלוקה ע״ד הרגיל אויף חמשה חומשי תורה
(ע״ד די חמשה תלמידים)
-ווארום עיקר ענין התורה איז פארבונדן מיט קדושה: אבער היות אז תורה דארף
ש״פ בהעלותך,
י״ט סיון
אויך אויפטאן בעולם שנברא בשבע ימי בראשית
(ו״כל התורה ניתנה לעשות שלום בעולם" 87 / דערפאר איו אויך דא די חלוקה אין "שבעה ספרי תורה",
כולל די דרגא הששית והשביעית,
דער מקור ההשפעה בעולם.
יא.
דאס איז אויך מתאים מיט דעם תוכן פון די "שבעה ספרי תורה": די ערשטע פינך ספרים - וואס תוכנם הכללי ווערט אנגעדיידעט אין זייערע נעמען
(בראשית,
שמות,
ויקרא,
במדבר,
און ויהי בנסוע הארון)
- זיינען פארבונדן
(ובפרט התחלת הספרים)
בעיקר מיט קדושה
(בריאת העולם,
שמות בני ישראל,
ויקרא אל משה,
מנין בני ישראל במדבר סיני 88 ,
ויהי בנסוע הארון - תורה/ משא״ב דער ספר הששי הויבט זיך אן מיט אן ענין בלתי רצוי - "ויהי העם כמתאוננים",
און דערנאך וועגן חטא מרים און דערנאך -חטא המרגלים בם׳ שלח,
און מעשה קרח בם׳ קרח וכו׳
[און אויך דער ספר השביעי - "אלה הדברים",
"דברי תוכחות" 8 ]
,
ווארום פון דעם ספרי הששי אין תורה -ווערט א נתינת מקום אז לאחרי ריבוי השתלשלות זאל זיין א ירידה בעולם,
דעריבער הויבט זיר דער ספר אן מיט אן ענין של ירידה בתורה עצמה
[אבער שטייענדיק אין תורה איז דאם אלץ קדושה - ע״ד "יעקב" 60 ועשו האמורים בפרשה"׳ 61 ,
נאר פון דעם סיפור בתורה
ווערט דערנאך די נתינת מקום לאחרי השתלשלות כו׳ אויף דער ירידה בעולם]
:
אבער לאידך גיסא,
איז דאס אויך א ספר אין תורה,
און נאכמער - דער ספר הויבט זיך אן אין ובתוכו פ׳ בהעלותך את הנרות,
וואם איז כולל די הדלקה פון אלע ז׳ נרות ״עד שתהא שלהבת עולה מאלי׳״ -וואם דאם גיט דעם בח אז דער אור אלקי פון "נר מצוה ותורה אור" זאל דערגרייכן אויך אין א מצב של ירידה למטה
("ויהי העם כמתאוננים"/ ביז אז אויך דארט זאל אויפגעטאן ווערן דער ענין פון "שלהבת עולה מאלי׳"
[וואם דאם באווייזט אויף שלימות ואמתית העבודה,
כנ״ל]
- דורך עבודת התשובה,
ביז שלימות התשובה
(מאהבה/ וואס דורך דעם ווערט "עולה מאלי׳״ - די מעלה וואס קומט ארויס "מאלי׳" דורך תשובה על החטא דוקא
(וואס איז ניטא בא צדיקים,
ביז אז במקום שבע״ת עומדים אין צדיקים גמורים יכולים לעמוד בר 62 )
- זדונות נעשו לו כזכיות 63 ,
ביז זכיות ממשי־ 64 ,
"הואיל ועל ידי זה בא לאהבה רבה זו" 65 - 66 .
ואולי יש לומר,
אז דאס איז דער טעם פארוואס התחלת ספר הששי איז מיט "ויהי העם כמתאוננים" און דאס שטייט אין ם׳ בהעלותך את הנרות - ווארום די כוונה אין דעם סיפור בתורה איז בכדי געבן דעם כח
(פון תורה)
אויף עבודת התשובה
[וכמרומז אויר אים דעם וואם עם שטייט "כמתאוננים",
מיט א כ״ף הדמיון,
ווייל אידן זיינען ניט שייך צו "מתאוננים" ממש,
נאר "כמתאוננים",
מיט דער אמת׳ער כוונה - אז דערפון זאל ארויס די מעלה פון תשובה]
.
ספר השיחות - ה׳תנש״א
און פון דעם ווערט נמשך דער כח אויף טאן די עבודה אין עולם כפשוטה,
און אויך איבערמאכן די דברים הכי תחתונים שבעולם אז "מאלי׳" זאלן זיי לייכטן באור אלקי.
און דער כת אויף דעם קומט פון דעם ספר שלפניו החמישי
(סיום המדות)
-"ויהי 2 בנסוע הארון ויאמר משה קומה ה׳ ויפוצו אויבך וינוסו משנאיך מפניך"
(בירור הלעו״ז)
,
ובנוחה יאמר שובה ה׳ רבבות אלפי ישראל
(השראת השכינה" 68 -גילוי הקדושה)
.
יב.
ועד״ז איז אויך פארשטאנדיק בנוגע צו פרשת המרגלים
(בפ 69 שלח)
,
ובהקדים השאלה:
(א)
ווי קומט אז די תורה זאל דערציילן בפרטיות פרשת המרגלים,
וואס איז בגנותן של המרגלים - ווען די תורה איז זהיר אפילו פון רעדן בגנותה של בהמה אינה טהורה 7 ?
(ב)
די הפטורה,
וואם דארף דאד זיין "מענין הפרשה" 8 ,
רעדט זיך וועגן שליחת מרגלי חרש ע״י יהושע׳ן" וועלכע האט זיך אויסגעפירט בשלימותה - פונקט פאר־ קערט פון מעשה המרגלים בפרשתנו.
וי״ל נקודת הביאור בזה: די כוונה אין דעם וואס די תורה דערציילט פרשת המרגלים - איז בכדי ארויסברענגען דעם עילוי וואס קומט ארויס אויר פון מעשה המרגלים - ווי עס קומט ארוים בגלוי אין דער הפטורה,
אז דורך שילוח המרגלים ע״י יהושע,
וואט י״ל אז ער האט דאס אפגעלערנט פון משה רבינו,
ויהושע
לא ימיש מתוך האוהל"" 1 ,
און ער איז "כפני לבנה" וואם שפיגלט אפ "פני חמה" פון משה׳ן 1 ״׳ - האט זיך אויסגעפירט במילואה שליחותו של משה ודעתו שהוא לכבוש את הארץ בשילוח המרגלים.
ובמודגש בקרא אז יהושע איז געווען פון די מרגלי משה,
און ער
(מיט כלב)
האבן אויסגעפירט שליחותם כדבעי,
ביז אז זיי האבן געזאגט 2 "׳ אז "טובה הארץ מאד מאד״י■"׳.
[נאכמער: אויר די כוונה פון די מרגלים איז געווען בפנימיות לטוב,
ובאותה שעה כשרים היו 4 " 1 ,
כמבואר אין ספרים 5 ״ 1 - אז מצד גודל מעלתם זאגט מען"" 1 אז "אין להם חלק לעוה״ב",
ווייל זיי זיינען העכער פאר א חלק לעוה״ב]
.
און אין דעם זעט מעז אויר דעם ענין פון "שלהבת עולה מאלי׳": דויד דעם וואס יהושע האט לכאורה זיר אפגע־ לערנט פון משה׳ן צו שיקן מרגלים
[ולהעיר אז שילוח המרגלים ע״י משה איז געווען ״לדעתן־״ 7 ״ 1 ,
ע״ד ״מאלי״׳]
- האט ער דערנאר אליין - ״מאלי״׳ - געשיקט מרגלים און זיי האבן אויסגעפירט שליחותם און דערנאד האט יהושע דוקא אריינגעפירט אידן אין ארץ ישראל מיט די אלע מעלות שבזה.
ויומתק בזה וואס יהושע איז ״כפני לבנה״ - וואם לבנה איז מקבל פון "פני חמה"
(משה)
,
אבער דער־ נאר ווערט דאס אן אור משלה
("עולה מאלי"׳/ מעלת אור הלבנה.
ש״פ בהעלותך,
י״ט סיון
יג.
ויש לקשר זה אויר מיט דעם וואס אין דער וואך פון פ׳ בהעלותך
(וקוריז פ׳ שלח בשבת בתפלת מנחה)
ווערט די עלי׳ ושלימות
("ויבולו"••׳)
פון חמשה עשר בסיון,
ווען עם ווערט "קיימא סיהרא באשלמווזא״״ 82 פון חודש סיון - די מעלה ושלימות פון אור הלבנה,
און פון ישראל הדומין ומונין ללבנה*",
והם עתידים להתחדש כמותה 83 ".
און פון ט״ו סיון קומט מען צו ט״ז - ד׳ פעמים ד׳ - סיון,
און טו״ב סיון,
און ח״י פיון,
ביז דעם שבת י״ט פיון,
וועלכער פירט דערנאך אריין אין יום ראשון כ״ף פיון - וואם האט מעלת התשובה ומעלת הצדיקים יחד,
עת רצון תענית כ״ף פיון" 84 ,
די עבודה פון "שלהבת עולה מאלי׳" אבער במצב טוב:
דער מגן אברהם שרייבט״י,
אז "גוה־ גין להתענות עשרים במיון בכל מלכות פולין".
אעפ״ב האבן רבותינו נשיאינו זיך אזוי ניט געפירט,
אפילו אין דעם זמן ווען כ״ק מו״ח אדמו״ר איז געווען אין פולין
(און כמה האבן זיך דעמולט געפירט דארטן פאפטן)
.
ויש לומר אז דאם איז ניט באופו אז בא רבותינו נשיאינו האט געפעלט ח״ו די מעלה פון תענית בעשרים בפיון,
נאר אדרבה: מ׳האט די מעלה שבזה - דורך ניט פאפטן
(ע״ד מעלת פורים שלגבי יום
(שהוא)
כפורים)
.
ובפרט ע״פ הידוע די מעלה גדולה אין עשרים - בגימטריא
כתר 4 .
ויש לומר אז דאם איז ע״ד די מעלה פון תשובה בעבודת הצדיקים
(לאתבא צדיקיא בתיובתא 5 )
.
ולהוסיף ב השייכות מיט "מלכות פולין" דוקא: פ׳איז׳ידוע אז בשעת די ערשטע אידן זיינען געקומען לעבן אין פולין,
האט מעז געזאגט אז "פולין" איז מלשון "פה לין",
אז דא וועט מען נעכטיקן בזמן ומקום הגלות• 5 .
[און דאם איז דער טעם אמיתי פארוואם די אומה האט אזוי אנגערופן די מדינה - דאע״ם אז איהו לא חזו מזלייהו חזו* 88 )
.
ולהוסיף,
אז לינה איז בלילה דוקא,
וואם
(חושך ה)
גלות איז בדוגמת ענין הלילהי".
ד.
ה.
אז דער טייטש פון "פה לין״ איז - אז דאם לעבן במקום זה איז נאר אן ענין פון נעכטיקן,
בזמן הגלות,
אבער דערנאך וועט מען דערפון ארוים־ גיין און קומען צו דעס מקום האמיתי פון יעדער איד - ארץ ישראל,
בגאולה האמיתית והשלימה.
אבער לאידך גיפא -איז דאם פארט איו אן אופן פון "לין",
אז הגם וואם מ׳איז נאך אין גלות העלפט דער אויבערשטער אז מ׳האט וואו צו נעכטיקן במנוחה
(לפי ערך)
.
- ווי ס׳איז געווען אין די גוטע יארן אין פולין,
אז די אידן האבן דארט גע־ לעבט במנוחה•״,
ובזמנים מיוחדים -
2ו6
ספר השיחות - ה׳תנש״א
באופן אז "כל שרי המדינות גו׳ מנשאים את היהודים""",
כידוע אז כמה פון די שרי הממשלה פלעגן געבן זייערע נכסים צו אידן
["משה׳קע" - ווי די גויים האבן זיי אנגערופן,
דמזלייהו חזו בחי׳ משה שבכאו״א מישראל" 2 ׳]
אז די אידן זאלן דערמיט אנפירן,
און די אידן האבן דאם אויסגענוצט אויף עגינים טובים וקדושים לפי דעתם דבנ״י ושכלם
("לדעתך"/ ע״ד "ונצלתם את מצרים" 121
(היפך ווי די גויים האבן אויסגענוצט די נכסים ווען דאם איז געלעגן בא זיי אין די הענט,
כידוע)
.
דערפון איז דא א רמז אין עבודת השם
(כידוע"׳ אז מ׳דארף ארויסנעמען א הוראה פון יעדער זאך וואס מ׳הערט אדער מ׳זעט)
: לכל לראש דארף א איד וויסן,
אז גלות איז חושך ולילה,
און ס׳איז נאר וואס מ׳נעכטיקט דארטן
(אבער דאס איז ניט זיין מקום ומצב האמיתי)
.
צוזאמען דערמיט - דארף מען וויסן אז מ׳דארף אויסנוצן דאם וואם "פה לין" גופא
(באופן פון ״עולה מאלי׳״)
לטוב וקדושה - ביז אז דעם אידן ווערט לא איברי לילה אלא לגירסא״י - דורך אויסנוצן די מנוחה פון דעם ארט אויף
(מוסיף זיין ב)
לימוד התורה,
כולל אויך בפשטות אין מדינת פולין בפשטות - צוצושטעלן וואו מ׳דארף דאם האבן א רב ומורה דרך,
און די וואס זאלן זיך פארנעמען מיט מחזיר זיין לתשובה די אידן וואס לעבן דארט וכו׳.
סס״א: ביושבי תחת המלך מפולין מלכות קרקוב וסביבותי׳ אשר מקדם ומאז חשבו לפליטה לבני גולה.
יד.
ובכל זה קומט צו נאכמער הדגשה בדורות האחרונים,
בעקבתא ועקבתא דעקבתא דמשיחא ובסרט בדורנו זה,
דער דור האחרון פון גלות:
אע״פ וואס "אכשור דרי"" 1
(בתמי׳)
,
ובפרט אין עקבתא דעקבתא דמשיחא כמבואר בחותם מסכת סוטה,
און אויר די מעלות פון דעם דור קומען אלם המשך פון די דורות שלפני זה,
און מ׳באקומט די אלע כחות און דעם ריבוי העבודה ב־ תומ״צ פון די דורות שקדמו,
ביז אז די "הדלקה" פון די "נרות" פון דעם דור קומט אלם תוצאה פון דער עבודה והדרכה פון דעם דור שלפני זה וכו׳ - האט מען אבער דעם כח,
אז דערגאך אבער מיד - זאל זיין "שלהבת עולה מאלי"׳.
ואדרבה: דוקא דער עקב שברגל,
דער דור הכי אחרון,
האט דעם כח צו זיין "עולה מאלי׳" און אויפהויבן די אלע דורות שלפני זה,
דורך דעם וואם דער דור האחרון פון גלות ווערט דער דור הראשון פון גאולה - די גאולה פאר אלע אידן במשך כל הדורות!
ובפרט אז הרועה"■ אהרן הכהן שבדורנו - כ״ק מו״ח אדמו״ר נשיא דורנו - האט באוויזן בגלוי זיין אהבה צו אלע אידן,
כולל - "אוהב את הבריות ומקרבן לתורה",
דורך זיינע פעולות רבות אין הפצת התורה והיהדות און הפצת המעינות חוצה
[ובפרט ע״פ הידוע" 1 אז בדורנו זה זיינען ניטא אזוינע עמי־הארצים ווי בדורות הראשונים,
ווארום היינט האט יעדער איד א שייכות וידיעה אין תורה
(עכ״פ איו תושב״ב,
אין וועלכע מ׳איז
ש״פ בהעלותך,
י״ט סיון
3ו6
יוצא יד״ח אפילו ווען לא ידע מאי קאמרי 2 ׳)
]
,
ובמיוחד - דורך זיינע,
,
קול קורא׳ם" פון "לאלתר לתשובה לאלתר לגאולה״י",
און די הכרזהי" אז מ׳דארף נאר "צופוצן די קנעפלעך",
און דערנאך - די הודעה אז מ׳האט שוין דאם אויך פארענדיקט,
און עם דארף נאר זיין "עמדו הכן כולכם""" צו גיין מקבל זיין פני משיח צדקנו בגאולה האמיתית והשלימה.
און דעריבער - דארף דאם צוגעבן נ אכמער חיות און שמחה אין מסיים זיין די עבודה פון זיר גרייטן באופן פון "עמדו הכן כולכם״ צו דער גאולה,
ובפרט -דורך מוסיף זיין אין "נר מצוה ותורה אור" ובאופן אז דאם זאל דערגרייכן און באלכייטן דעם גאנצן ארום.
ביז - בכל העולם כולו.
ותיכף ומיד ממש - גייען אלע איו ארץ הקודש,
אין ירושלים עיר הקודש,
להר הקודש,
לבית המקדש
(השלישי)
ולקדש הקדשים,
"בנערינו ובזקנינו גו׳ בבנינו ובבנותינו"׳".
4ו6
ספד השיחזת - ה׳תנש״א