- התוועדות א' וב׳ - ה׳תנש״א
א.
מ׳האט גערעדט מערערע מ>ןל אז אין צוגאב צו דער אלגעמיינער באדיי־ טונג פון די ימים טובים פון חודש תשרי
(המרובה במועדות׳/ אין וועלכע אלע יארן גלייכן זיך אוים,
איז אויד דא א ספעציעלע באדייטונג וועלכע איז פאר־ בונדן מיט דער קביעות מיוחדת פון די ימים טובים אין דעם באשטימטן יאר,
מיט וועלכעדער נייער יאר טיילט ויד אוים פון אנדערע יארן.
היי־יאר צייכנט זיר אוים דערמיט וואם די ימים טובים׳ פון חודש תשרי פירן אדיין גלייך אין שבת: די צדדיי טעג פון ראש השנה זיינען דאנערשטיק און פרייטיק
(ערב שבת/ וואט פירן גלייך אריין אין דעם טאג פון שבת קודש; און אין חוץ לארץ איז אזוי די קביעות אויד פון די ערשטע טעג סוכות,
און די לעצטע טעג,
שמיני עצרת און שמחת תורה,
אז זייענדיק דאנערשטיק און ערב שבת,
קומט נאד זיי גלייך דער יום השבת קודש?
אין אזא קביעות קומט אויר צו,
אז אין דעם שבת נאד ראש השנה לייענט מען פרשת האזינו?
אלע זאכן,
ובפרט פארבונדן מיט דער תורה׳דיקער קביעות פון ימים טובים און פרשיות אין תורה,
זייגען בהשגחה פרטית־ און בתכלית הדיוק.
איז דערפון פארשטאנדיק,
אז אט די קביעות פון ראש השנה
(און עד״ז פון סוכות און שמיני עצרת ושמחת תורה/ אז דאם פירט אריין גלייר איו שבת,
און אין שבח פרשת האזינו - גיט א ספעציעלע אנווייזונג
(תורה מלשון הוראה־)
וועלכע מאכט נאד קלערער און גיט צוגאב כחות אין אויס־ פירן דעם אלגעמיינעם באדייט פון די ימים טובים.
ב.
וועט מען עס פארשטיין לויט דעם ביאור אין דעם כללות׳דיקז אינהאלט און
מקבלת אלא על יום אחד• -,
שהרי באמת אותה ההארה המאיר בחו״ל בשני ימים,
מאיר נא" ביום אחד".
וכפי שהוא ע׳׳ס הלנה בנוגע לשפע׳צ ושפח״ת,
שבארץ ישראל חוגגים שמוד׳ת ביום שסע״צ,
וכז י׳ל כמגע ליועו ראשון של חג,
שנכלל בו הפעולה דיו״ט שני
(שנחר׳ל)
1 .
ספר השיחות - ה׳תנש״א
.
פעולה פון שבת און יום טוב אין דעם לעבן פון א אידן - סיי די געמיינזאמע נקודה פון שבת און יום טוב,
און סיי דעם אונטערשייד צווישן זיי
(כדלקמן ס״ה)
.
די טעג פון שבת און יום טוב
(כולל ראש השנה און חג הסוכות)
ברענגען אריין קדושה אין דעם לעבן פון יעדן אידן.
"ושמרתם 7 את השבת כי קודש היא",
"מועדי* ה׳ אשר תקראו אותם מקראי קודש": די ג־טלעכע קדושה פון שבת קודש און פון יום טוב דריגגט אריין אין יעדן אידן,
אזוי אז דעם גאנצן טאג,
און אין אלע טעטיקייטן פון טאג,
פילט מען זיך אנדערש און קדושה׳דיק דערהויבן,
ביז אז דאם בריינגט אריין הייליקייט אין זיין פיזישן לעבן - אין זיין פארגע־ ניגן
(עונג)
אויר פון זיין גשמיות׳דיקן גוף און פארבונדן מיט זיין גשמיות׳דיקן טייל פון וועלט: ביום השבת מצוה "לענגו בעונג אכילה ושתי׳״י,
ועד״ז ביום טוב האט מען דעם חיוב פון שמחת יום טוב במאכל ובמשתה"׳,
ביז אז די קדושה פון שבת ויו״ט ווירקט אויר אויף די וואכעדיקע טעג וועלכע קומען דערנאר,
אז די קדושה הויבט אויף און נעמט דורך אויך די ימי ועובדין דחול פון א אידן,
אז זיין אויפ־ פירונג אין טאג טעגלעכן לעבן,
אין עסן און טרינקען,
שאפן א פרנסה,
משא ומתן וכר,
זאל זיין באווירקט דורך רוחניות׳-דיקער קדושה פון דעם שבת ויו״ט נאר וועלכע זיי קומען,
עס איז דעמולט לייכטער מקיים זיין דעם אנזאג - "כל מעשיר יהיו לשם שמים"",
און "בכל
דרכיר דעהו""
(נוסף אויף דעם וואם עם גיט צו - בכמות ובאיכות - אין זיין לימוד התורה און קיום המצוות בימי החול)
.
ובפרטיות,
צווישן שבתות און ימים טובים גופא - ווערט דאם אויפגעטאן ספעציעל דויד דעם יום טוב פון ראש השנה,
און דעם שבת וואם קומט נאד ראש השנה-שבת שובה:
די טעג פון ראש השנה - ימים נוראים" - פילו אן יעדע אידישע הארץ מיט א הייליקן ציטער געפיל,
וואס נעמט דויד דעם מענטשן,
במשך דעם גאנצן טאג - מער ווי דאם איז אין אנדערע ימים טובים,
ווי מ׳זעט עם בפועל אין דער התעוררות וואס איז דא בא אידן בראש השנה,
דער יום המשפט והדין ווען עם ווערט באשטימט דער לעבן פון יעדער איד במשר דעם גאנצן יאר.
און דער קדושה־געפיל פון ראש השגה באווירקט א אידן באם עסן,
בא סעודות יום טוב,
און אדרבה: בסעודות ר״ה איז אין צוגאב צו דעם חיוב פון עונג יום טוב
(ווי אין יעדער יום טוב)
,
וואם "ירבה בבשר ויין ומגדנות כפי יכלתו"",
איז מען אנגעזאגט געווארן "אכלו" משמנים ושתו ממתקים",
"לאכול" בשר שמן ולשתות דבש וכל מיני מתיקה" 7 ׳.
און דאם איז דער איינפלוס פון דעם ראש־השנה׳דיקן הייליקן געפיל
(ווי דער פסוק "אכלו
ס״פ האזינו,
סבת סובה
משמנים גו׳" איז ממשיך)
"כי קדוש היום לאדונינו".
אין צוגאב צו די מעלה אין ראש השנה אלם יו״ט,
האט ער אויר די מעלה אין זיין השפעה והמשכת קדושה אין דעם גאנצן יאר - ווי באוואוסט• 1 ,
אז ער ווערט אנגערופן "ראש השנה"
(ניט "תחילה השנה"/ ווייל אין צוגאב צום זיין דער אנהויב פון יאר,
איז ער בעיקר דער קאפ פון יאר: אזוי ווי א קאפ פירט אן מיט די אברים פון גוף,
אויך ווי די אברים שטייען פאר זיך - אזוי אויר דארף ראש השנה אנפירן און באלעבען די טעג,
יע־ דער טאג פון יאר,
ביז אין פרטים פון טעגלעכן לעבן.
ענלער דערצו איז אויר שבת שובה
(דער שבת וועלכער קומט נאך ראש השנה)
: די פעולה פון שבת קודש איז נאד שטארקער אין שבת
(ת)
שובה - דער ערשטער שבת פון יאר - זייענדיק דער שבת פון די עשרת ימי תשובה
("עשרה ימים שבין ראש השנה ויום הכפורים""׳/ ווען תשובה קען לייכטער דערגרייכט ווערן און די תשובה איז אויך ווירקזא־ מער" 1 ,
ווי עם שטייטי־
(אויף די טעג 11 )
"דרשו ה׳ בהמצאו קראוהו בהיותו קרוב":
נאכמער: דער שבת האט אין זיף און פון אים ווערט נמשד כח צו אלע שבתות השנה - ווי עם שטייט אין כתבי האריז״ל",
אז די שבעה ימים רצופים פון די עשי״ת
(צווישן ר״ה ויוהכ״ם)
זיינען
כנגד די שבעה ימים פון אלע וואכן אין דעם פארגאנגענעם יאר
(על מנת זיי צו מתקן ומשלים זיין 14 )
,
ויש לומר,
ע״פ הידוע" אז די טעג פון חודש תשרי
(אותיות רשית•־)
זיינען ימים כלליים על שנה הבאה",
אז זיי זיינען אויר כנגד די שבעה ימים פון אלע וואכן פון דעם קומענדיקן יאר.
ועפ״ז קומט אוים,
אז שבת שובה
(דער שבת פון די שבעה ימים בין ר״ה ויוהכ״ם/ איז כנגד און פון אים נעמט זיר כח אין דער עבודה אין אלע שבתות פון יאר
(שנה שעברה און שנה הבאה)
.
ג.
עפ״ז וועט מען פארשטיין דעם אויפטו פון היינטיקער קביעות,
ווען די צוויי טעג ראש השנה פירן גלייך אריין אין יום השבת קודש:
בשעת ראש השנה איז אין מימן וואר
(מאנטיק און דינסטיק,
דינסטיק און מיטוואד,
שבת און זונטיק)
- איז הגם אז אויר דעמולט ווערט ראש השנה נתעלה אין שבת שובה
(ווי אלע טעג פון וואד ווערן נתעלה ביום השבת באופן פון
דרושי ר״ה
(לפני דרוש הא׳)
.
סידור האריז״ל להר״ש מרשקוב - סדר עש״ת.
ספר השיחות - ה׳תנש״א
"ויכולו" 2 השמים והארץ וכל צבאם" 25 )
-איז אבער דא א הפסק פון ימי החול צווישן ר״ה און שבת,
ווי אונטערשטראכן אין רעם אז במוצאי ראש השנה מאכט מען דעמולט הבדלה - "המבדיל בין קודש לחול כו׳"" 3 ,
און דערנאד,
לאחרי הפסק כמה ימים,
קומט צו די עלי׳ בפ״ע פון קדושת שבת.
משא״ב בשעת ראש השנה איז דאנער־ שטיק און פרייטיק,
פירט עם גלייך אריין אין שבת אן קיין הפסק בינתיים,
ווי דער דין איז׳ 3 אז מ׳מאכט דעמולט ניט קיין הבדלה צווישן יו״ט און שבת
[אע״פ וואס בר״ה איז דא מעין שמחת יו״ט און ער ווערט אנגערופן יר׳ט,
ווייל צווישן שמחה און קדושה איז ניט שייכות הבדלה,
כדלקמן ם״ו]
.
ואדרבה - מ׳מאכט
(נאר)
קידוש בליל שבת,
וואס באווייזט אז עם ווערט אן עלי׳ בקדושת הזמן והאדם.
אזוי אז מ׳האט א "חזקה" 32 פון דריי קדושה־טעג נאכאנאנד",
א חזקה וואם פארפעסטיקט די קדושה
(וועלכע איז בכלל נצחית)
,
באופן אז דאם האט גאר א שטארקע,
דויערהאפטיקעאון שטענדיקע ווירקונג אויף דעם גאנצן יאר,
אז די ג־ט־ לעכקייט־קדושה זאל דורכדרינגען אויך די גשמיות׳דיקע ענינים פון אידן,
ביז אז אין חוץ לארץ קומט צו נאכמער התחזקות דורך דעם וואס אויך די ערשטע
טעג סוכות און די לעצטע טעג,
שמע״צ ושמח״ת,
פירן אריין גלייד אין שבת,
אזוי אז ס׳איז דא א ״חזקה״ אין דער ״חזקה״ -דריי מאל דריי קדושה־טעג נאכאגאנד -וואם דאם גיט נאבמער התחזקות
(איו חח לארץ)
בכדי די קדושה זאל דורכנעמען
(אין אן אנטפלעקטן אופן)
די גשמיות" דיקע מציאות פון חוץ לארץ,
ביז - דער גילוי פון שלימות הקדושה,
ביז אין אלע טיילו פון זיין נשמה",
ביז יחידה שבנפש,
און נאכמער - "יחידה לייחדך״5נ,
יחיד שלף/ אזוי אז דער גוף און די גשמיות פון א אידן ווערט דורכגעדרונגען מיט דעם גילוי פון די העכסטע דרגות אין קדושה,
- ווי אויספירלעך ערקלערט אין די בריוו אין צוזאמענהאנג מיט׳ן אנהויבם פון דעם יאר 37 .
ד.
בכדי דאם קלערער פארשטיין דארף מען ערקלערן דעם אונטערשייד בפרטיות צווישן
(די קדושה ושמחה 38 פון)
שבת און יום טוב,
דיש בזה מה שאין בזה,
אזוי ארום אז די דריי קדושה־טעג נאכ־ אנאנד,
וועלכע זיינען
(ניט דריי טעג יו״ט,
נאר)
צוויי טעג יו״ט און איין טאג שבת,
באדייטן
(נוסף צו דער צד השוה שביניהם - דריי טעג קדושה)
דער פארבונד פון צוויי באזונדערע דרגות אין קדושה -קדושת יו״ט און קדושת שבת.
ש״פ האזינו,
שבת שזבה
ובהקדמה:
עניו הנ״ל,
או די קדושה פון שבת ויו״ט דארף נמשך ווערן אויר אין ימי החול -פאדערט הסברה: במוצאי שבת ומוצאי יו״ט מאכט מעז דאך הבדלה,
"המבדיל ביו קודש לחול",
בכדי אוגטערשרייכן די הבדלה וואס דער אויבערשטער האט געמאכט צווישן הייליקייט און וואכעדי־ קייט
(אזוי ווי די הבדלה בין אור לחושך,
בין ישראל לעמים")
.
און אע״פ אז א איד דארף ממשיך זיין קדושה אין חול,
בלייבט אבער דער אוגטערשייד והבדלה
(שעשה הקב״ה)
צווישן קודש וחול
(ניט אז מ׳זאל ח״ו מבטל זיין די הבדלה)
.
לויט דעם דארף מען פארשטיין: ווי איז מעג־ לעך,
אז דורך ממשיך זיין אין חול פון קדושת שבת ויו״ט
(ביז - די העכטטע דרגות איו קדושה,
כנ״ל)
זאל דער חול בלייבן חול
(אפגעזונדערט פון קדושת שבת ויו״ט/ און צוזאמען דערמיט זאל ער אויפגעמען די קדושה פון שבת ויו״ט
(און ניט נתבטל ווערן)
?
וועט מען עס פארשטיין לויט דעם ביאור החילוק צווישן קדושת שבת וקדושת יו״ט.
ה.
דער אונטערשייד צווישן שבח און יום טוב זעט מעז אין כמה ענינים:
(א)
אלע
(ל״ט)
מלאכות זיינען אסור בשבת.
ביו״ט איז מותר מלאכת אוכל נפש
("אך• 4 אשר יאכל לבל נפש הוא לבדו יעשה לכם")
41 .
(ב)
עיקר ענין השבת איז עונג - "וקראת לשבת עונג" 41 ,
אוז ניט
אזוי שמחה
("בשבת 41 לא נאמר בה שמחה״)
44 .
עיקר עניז היו״ט איז שמחה -"מועדים לשמחה".
און "לכז נהגו להרבות במיני מאכלים בי״ט יותר מבשבת שלא נאמר בה שמחה,
וכן בגדי יו״ט צריכים להיות יותר טובים מבגדי שבת" 45 .
(ג)
שבת ווערט אנגערופן
(בתורה)
״קדש״ 7 -קדש מלה בגרמי 44 .
יו״ט ווערט אנגערופן
(בתורה)
"מקרא 47 קדש"• 4 .
וביאור העניו:
בנוגע דעם טעם פארוואם בשבת זאגט מען דעם לשון "מקדש השבת" און ביו״ט זאגט מען ״מקדש ישראל והזמנים״ -זאגט די גמראי 4 ,
אז שבת "מיקדשא וקיימא" מלמעלה
(מששת ימי בראשית,
ואינה תלוי 5 בקביעות דראש חודש• 5 / משא״ב יום טוב איז תלוי אין קדושת ישראל
(על ידי קדושת ישראל נתקדשו הם,
ואילו לא נתקדשו ישראל לא היו קובעים חדשים וקוראין מועדים בבית דיז• 5 )
- "ישראל אינהו דקדשינהו לזמנים".
ובפנימיות הענינים 5 :
שבת איז אן עלי׳ למעלה מזמן העולם
[וואס דערפאר הויבט זיר אן יעדע וואך פון יום ראשון,
ווייל לאחרי די עלי 6 בשבת למעלה מזמן,
הויבט זיך אן א נייער
ספר המדוזות - ה׳תנש״א
היקף פון זמן״]
; יום טוב איז א המשכה -דויד דער עבודה פון אידן - פון קדושה אין זמן,
אין ימי החול.
ובסגנון אחר: יו״ט איז דער "ממוצע" דורך וועלכן עם ווערט נמשד די קדושה פון שבת
(שלמעלה מהזמן)
אין ימי החול 53
(שתחת הזמן)
".
אין דעם באשטייט אויך דער חילוק וראם שבת ווערט אנגערופן "קדש",
בחי׳ קדש מלה בגרמי׳ - העכער פון
(צו האבן א שייכות מיט)
עולם
(און מיט אנ״ערע זאכן בכלל - ס׳איז בגרמי׳x און יו״ט איז "מקרא קדש",
"מקרא" מלשון קורא וממשיך - אז א איד איז קורא וממשיך פון קדושת שבת
(בחי׳ קדש)
אין ימים דחול"
[וואם דערפאר איז יו״ט חל,
ע״פ רוב,
בימי החול 54 ]
.
און דאם שפיגלט זיך אויך אפ אין דעם חילוק,
אז שבת זיינען אלע מלאכות אסור - ווייל דעמולט איז אן עלי׳ אין א דרגא בקדושה וואם איז העכער פאר מלאכות העולם; משא״ב יום טוב איז מותר במלאכת אוכל נפש - ווייל די המשכת קדושה ביו״ט איז פארבונדן מיט עניני העולם.
ויש לומר אז דאם איז אויר מתאים דערמיט וואם שבת איז בעיקר עונג און יו״ט - בעיקר שמחה: עונג קען זיין אויך ווען א מענטש געפינט זיך פאר זיך - זיין פארגענינגען איז ניט אפהעגגיק אין אג־ דערע,
ע״ד קדש מלה בגרמי׳ - וכידוע אז קדושה
(קדש)
איז לשון פרישות 55 ,
אז ער
איז פרוש ונבדל מכש״ב מהעם 55 ,
ע״ד ההעלאה פון שבח
(למעלה מעולם)
57 ; משא״ב שמחה
(שלימות השמחה)
כיי א מענטשן,
איז דוקא בשעת ער איז מצרף אנדערע צו זיך צו זיין שמחה,
ווי דער דין איז אין הל׳ יו״ט• 5 - ע״ד די קדושה פון יו״ט - איז מקרא קודש,
א.
המשכה 57 .
לויט דעם איז פארשטאנדיק,
אז שבת ויו״ט יש בזה מה שאין בזה: אין דרגת הקדושה איז קדושת שבת העכער פאר קדושת יום טוב; אבער בשמחה איז המשכת השמחה אין עולם
(חול)
- ווערט אויפגעטאן דורך יו״טי 5 .
ו.
עפ״ז יש להוסיף אין "דעם אויפטו" פון קביעות שנה זו ווען יו״ט פירט גלייך אריין אין שבת:
ברוב השנים איז דא א הפסק פון ימי החול צווישן יום טוב און שבת
(כנ״ל ס״ב/ וואם אונטערשטרייכט דער אונטערשייד צווישן די צוויי אופני עבודה פון יו״ט
ש״ס האזינו,
שבת שזבה
(המשכה למטה בעולם)
אה שבת
(העלאה למעלה)
.
ד.
ה.
אז מ׳האט צוויי באזונדערע ענינים: א)
די המשכה פון יו״ט אין חול,
אבער דאס איז נאר די דרגא פון יו״ט.
און ב)
די העלאה פון שבת.
דער חידוש בקביעות שנה זו,
ווען יום טוב פירט גלייד אדיין אין שבת
(בלי הפסק והבדלה בינתיים)
,
איז - אז מ׳האט דעמולט דעם המשך תיכף פון ביידע מעלות צוזאמען,
מעלת יו״ט און מעלת שבת - די המשכה בעולם
(מקרא קודש)
און די העלאה למעלה מעולם
(קדושת שבת,
קדש מלה בגרמי׳)
.
ועפ״ז איז מובן אז דאם גיט אריין דעם כח אין דער עבודה,
אז מ׳זאל קענען ממשיך זיין בה אין גדרי העולם
(חול)
די העכסטע דרגות בקדושה
(ביז קדושת שבת,
קדש מלה בגרמי׳,
וכו׳/ באופן אז עולם זאל ניט נתבטל ווערן.
און נאכמער: מ׳מאכט ניט קיין הבדלה צווישן יו״ט און שבת - אע״ס וואט ביו״ט איז דא שמחה - ווייל צווישן שמחה און קדושה איז ניט שייכות הבדלה.
וי״ל יתרה מזה: אפילו בין שמחה לחול אין הבדלה,
און די הבדלה דמוצאי יחט איז א הבדלה בין קדושת יו״ט לחול.
והנקודה בזה: שמחה איז ענינה לפרוץ ולבטל הבדלות,
ואדרבה - להתחבר עם עוד אנשים וכו׳
(היפך הבדלה/ כג״ל.
ז.
דער עגין הנ״ל
(וואס איז שייך צו סמיכות יו״ט לשבת וועלכן יו״ט און שבת עם זאל נאר וייס איז ספעציעל אונטער־ שטראכן אין ראש השנה און שבת שובה:
ראש השנה איז דער טאג ווען אדם הראשון איז באשאפן געווארן ביום הששי למעשה בראשית.
אייגער פון די טעמים פארוואם ראש השגה איז באשטימט גע־ ווארן אריף דעם מאג
(און ניט אויף יום
ראשון דמעשה בראשית/ ביז אז מ׳זאגט דעמולט
(בר״ה)
,
זה•* היום תחלת מעשיך" - איזי* ווייל די כוונה ותכלית פון כל הבריאה כולה פירט זיך דורך בריאת האדם - עיקר הבריאה,
און איז א שותף להקב״ה במעשה בראשית**.
און ער ברענגט די בריאה צו איר שלימות,
,
אשר ברא אלקים לעשות - לתקן״**,
ביז - צו אריינברענגען הייליקייט און ג־טלעב־ קייט אין דער וועלט,
איו אן אנטפלעקטן אופן
(ווי אדם האט געטאן דעם ערשטן ר״ה,
דורך דעם וואם ער האט געזאגט צו כל הנבראים און גע׳פועל׳ט:,
בואו** נשתחוה ונכרעה נברכה לפני ה׳ עושנו")
.
און דערפאר איז אדם הראשון בא־ שאפו געווארן בסוף מעשה בראשית
(כאטש אז זייענדיק דער עיקר ותכלית כל הבריאה,
האט ער געדארפט באשאפן ווערן פאר אלע נבראים**/,
כדי שיכנס לסעודה מיד״**—ואולי יש לפרש בזה
(אז
©פר השיחות - ה׳תנש״א
דאס איז ניט בלויז בכדי אדם זאל נהנה זיין פון כל הבריאה,
גאר)
- בכדי דאם זאל שטימען מיט דעם וואם "אדם לעמל יולד״ 7 *,
״לעבדה ולשמרה״״ - אז אדם דורך זיין עמל ועבודה זאל אויפהויבן די וועלטי*,
דורך עסן די "סעודה" לשם שמים וכר,
און דורך כללות העבודה בתומ״צ,
"לעבדה ולשמרה"" 7 .
און דאס את דער תוכן פון ראש השנה מדי שנה בשנה,
ווען עם חזר׳ט זיך איבער
(באופן נעלה יותר)
דער ענין פון בריאת האדם ותכלית בריאתו,
צו אויפטאן
(דורך זיין עבודה)
דעם "תמליכוני עליכם"׳ 7 ,
גילוי מלכותו ית׳ ביז בכל העולם - אז דורך זיין עבודה זאל ער ממשיך זיין ג־טלעכקייט אין וועלט; בהתאם צו דער תוכן כללי פון יום טוב
(כולל דער יו״ט פון ר״ה)
,
ווען מלאכת אוכל נפש איז מותר,
כנ״ל.
וכשם ווי בריאת האדם ביום ששי למעשה בראשית,
האט דערנאך גלייך אריינגעפירט צו יום השבת
(בלי הפסק ביניהם/ ווען עם ווערט די עלי׳ פון כל מעשה בראשית כשלימות פון שבת,
אזוי שטייט עם בגלוי בקביעות שנה זו,
ווען דער "יומא אריכא" 72 פון ראש השנה איז
חל ביום חמישי וששי 77 ,
וועלכער פירט גלייך אריין אין שבת.
ולהוסיף דוגמא לדבר - פון תקיעת שופר בראש השנה,
וואם "מצות היום בשופר" 74 ,
וועלכער טוט אויף דעם "תמ־ ליכוני עליכם"
("ובמה בשופר"׳ 7 )
: ווען יו״ט של ראש השגה חל להיות בשבת אין תוקעין
(במדינה)
* 7 .
איז מבואר אין חסידות* 7 דער טעם לזה,
ווייל דעמולט ווערן די המשכות פון תק״ש אויפגעטאן דורך קדושת שבת מצ״ע,
און דורך אמירת פסוקי שופרות בו׳.
ס׳איז אבער פאר־ שטאנדיק,
אז וויבאלד המעשה הוא העיקר 77 ,
איז די שלימות פון תק״ש בשעת דאם קומט ארוים אין מעשה בפועל - אין תקיעת ושמיעת קול שופר בפשטות
[כד־ מוכח אויך דערפון וואם אין ביהמ״ק האט מען יע תוקע געווען בשבת־ 7 ,
צוליב די שלימות וואם האט דארט געלויכטן* 7 )
.
לאידך גיסא,
איז מובן אז ס׳איז דא א מעלה ברוחניות אין דער המשכה
(פון תק״ש)
וואם ווערט אויפגעטאן דורך שבת מצ״ע,
שמיקדשא וקיימא מלמעלה.
בקביעות שנה זו,
ווען ראש השנה פירט גלייך אריין אין שבת
(בלי הפסק/ האט מען דעם המשך תיכף פון ביידע מעלות: "תמליכוני עליכם" וואס ווערט אויפגעטאן דורך פעולת ועבודת האדם
ערס האזינו,
שבת עוונה
פון תקיעת שופר צוויי טעג ראש השנה,
און דערנאך פעולת יום השבת
(ובפרט שבת שובה,
הכולל כל שבתות השנה/ מיט דער מעלה רוחנית וואט שבת טוט אדיו*.
ובסגנון פון די דרושי ראש השנה
(אין סידור פון דעם מיטעלן רבי׳ן שער התקיעות" ד״ה להבין ענין תק״ש ע״פ כוונת הבעש״ט)
: דער קול פשוט פון תקיעת שופר - וואם איז בדוגמת הברת אות א׳ - דערגרייכט און איז מעורר אין עצמות ומהות א״ם דער תענוג ורצון למלוכה; און דערפון ווערט דערנאך נמשך די השפעה אין גאנץ סדר השתלשלות,
בדוגמא צו הברת אות א׳ וועלכער איז דער ממוצע צווישן "עצמות הבל הלב עצמו"" און די כ״ב אותיות הדיבור,
וואם א ממוצע האט אין זיד פון ביידע זאכן וואם ער פארבינדט: הברת הא׳ בקול פשוט איז מבחי׳ האחרונה פון הבל הלב,
און דער ראשון לכ״ב אותיות הדיבור,
שבהם נברא העולם.
ואולי י״ל אשר עד״ז איז עס בקביעות דשנה זו: דורך דער קול פשוט בתק״ש בר״ה,
דער א׳ ר״ת אלופו של עולם",
איז מען ממשיך דעם גילוי פון עצמותו ית׳; און דאס ווערט דערנאד נמשך ונתעלה ביום השבת,
די שלימות הגילוי פון דעם א׳
(אלופו של עולם)
בכל סדר השתלשלות,
בכל הכ״ב אותיות,
ביז די שלימות פון יום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים*• —די גאולה וואם ווערט אויפגעטאן דורך אריינשטעלן דעם א׳ פון אלופו של עולם אין גולה,
וכמרומז אין דעם וואם עיסקא דשבתא כפול,
כידוע אז אותיות כפולות
(מנצפ״ך)
זיינען פארבונדן מיט
גאולה",
און די אותיות כפולות באווייזן אויף שלימות ענין האותיות וועלכע ווערן נמשך פון דעם אות א׳".
ספד השיחות - ה׳תנש״א
ח.
ע״פ הנ״ל וועט מעז אויד פאר־ שטיין די שייכות מיט פ׳ האזינו,
"האזינו השמים גו׳ ותשמע האריך:
ביידע ווערטער,
"האזינו" און "תשמע",
האבן דעם באדייט פון הערן
(פאלגן)
,
ס׳איז אבער דא אן אונטערשייד צווישן זיי אין דעם אופן פון דעם הערן: "האזינו" מיינט אן איינהערן זיך צו רייד וואס ווערן געזאגט פון נאענט,
און "תשמע" באציט זיד צו רייד וואס מ׳הערט פון ורייטן**.
און דערפאר האט משה רבינו געזאגט "האזינו השמים גו׳ ותשמע הארץ",
ווייל ער איז געווען "קרוב לשמים" און "רחוק מן הארץ" 4 .
לויט דעם דארף מען פארשטיין: דער פסוק אין תורה
(אזוי ווי אלע עגינים אין תורה)
איז א הוראה פאר יעדן מקבל התורה,
פאר יעדן אידן,
אז ער דארף זיין "קרוב לשמים" און "רחוק מן הארץ".
ולכאורה: וויבאלד אז אידן
(די מקבלי התורה)
געפינעז זיד למטה בארץ -וואלט געפאסט נוצן די לשונות אין א פארקערטן סדר: בנוגע די הימלען,
וועל־ כע זייגעו ווייט,
האט געדארפט שטיין שמעו שמים; און בשייכות צו דער ערד וואם איז נאענט - האזיני ארץ
(ווי מ׳געפינט עם טאקע אזוי איז דעם לשון פוז ישעי׳ הנביא 85 : שמעו שמים והאזיני ארץ)
? נאכמער: אנהויבז דארף מעז מיט דאס וואס איז קרוב אליו - ארץ,
און דערנאך רעדן וועגן שמים.
לכאורה וואלט מען געקענט ענטפערן,
אז דאם איז דער אויפטו פוז תורה: דורך דעם וואם א איד לערנט תורתו של הקב״ה,
די תורה וועלכע איז געגעבן געווארן מן השמים - ווערט ער,
אלם א נשמה בגוף בארץ,
קרוב לשמים.
אבער דאם פאדערט ביאור,
ווייל מ׳האט דעם כלל אז תורה "לא בשמים היא״“,
נאר זי איז געגעבז דוקא בארץ הלזו התחתונה,
און דער כח אויף פסק׳נען א דיז איז אפגעגעבן געווארן דוקא צו ב״ד,
ביז אז אויר ב״ד שלמעלה
(בשמים)
קומט הערן ווי מ׳פסק׳גט דעם דיו למטה 87 .
ועפ״ז איז פארשטאנדיק,
אז איז לימוד התורה דארף מעז זייז "קרוב לארץ",
ד.
ה.
לערנעו און פארשטיין און מברר זיין די דיני התורה מיט דעם שכל הגשמי וואם מ׳האט למטה בארץ,
און ניט נאר וואם תורה איז "רחוק מן השמים",
נאר בכלל "לא בשמים היא".
ויש לומר דעם ביאור אין דעם: א איד האט דעם כח - ווי אונטערשטראכן אין דער קביעות פון ר״ה און שבת בשנה זו
[וואס דעמולט לייענט מעז אלעמאל פ׳ האזינו]
- אז זייענדיק למטה אין ארץ,
אוז לערנענדיק תורה און פסק׳גען שאלות לויט די כללי השכל און פארשטאנד פון "ארץ",
זאל ער זיין "קרוב לשמים",
און דאס זאל ניט מבטל זיין די מציאות הארץ וואו ער געפינט זיד - ע״ד דעם המשך פון יו״ט ושבת
(בקביעות שגה זוג וואם יו״ט איז תלוי אין קביעת ב״ד למטה
(בארץ)
,
אוז שבת איז מיקדשא וקיימא מלמעלה
(בשמים)
:
בשעת יו״ט און שבת זיינען ניט בסמיכות זה לזה,
דעמולט איז דא א באזונדער מציאות פיז חול
(ארץ)
,
אין וועלכע עם ווערט נמשך
(בפנימיות)
מקדושת יו״ט,
אבער ניט קדושת שבת
(שמים/ און א באזונדער מציאות פון שבת
(שמים)
,
אבער ניט אז זייענדיק און
ש״פ חותמו,
שבת עוזבה
בלייבנדיק אין גדרי הארץ איז מען "קרוב לשמים"; בקביעות שנה זו איז דער אויפטו,
אז מ׳האט דעם המשך פון ביידע ענינים: זייענדיק אין ארץ ווערט מען "קרוב לשמים",
נוטף צו יו״ט,
אויך שבת
(שמים בשלימות)
.
ובלשון הנגלה וההלכה: צוזאמען דערמיט וואס לימוד התורה
(תושבע״ם)
דארף זיין בהבנה והשגה פון "ארץ"
(און נים דורך קוקן אין "שמים" און זעען ווי מ׳פסק׳נט דארטן/ איז מען מחוייב אין ברכת התורה קודם הלימוד,
די ברבה והמשכה פון דעם נותן התורה אין תורה,
[ביז אז חז״ל זאגן" עה״פיי "על מה אבדה הארץ גו׳ על עזבם את תורתי",
"שלא ברכו בתורה תחלה",
אז הגם מ׳האט געלערנט א סך תורה,
האט געפעלט אין דער כוונה "להתעצם ולהתדבק בקדושה ורוחניות התורה ולהמשיך השכינה כו׳""/ אז מ׳דערהערט אז די תורה קומט פון "שמים",
ביז אז דער לומד התורה ווערט דורך דעם "קרוב לשמים",
ובפרט דורך דעם יחוד נפלא כו׳ מיט תורה,
חכמתו ורצונו של הקב״היי - אז ווי אידן שטייען למטה בארץ ווערט ישראל אורייתא וקוב״ה כולא חד 2 י.
ואולי יש לומר יתירה מזה,
אז אויך אין דער תורה ווי זי געפינט זין־ למטה בארץ דיו על הקלח
[וואם די תורה "נטעה וירדה כו׳ עד שנתלבשה בדברים גשמיים וענינו עולם הזה כו׳ ובצרופי אותיות גשמיות בדיו על הספר כו׳״”]
קען מען אויפטאן
אז די תורה
(א ספר תורה גשמי)
זאל זיין ״קרוב לשמים״ - ע״ד ובדוגמא וואם "בתורתו 4 של רבי מאיר מצאו כתוב כתנות אור"
(און ניט "עור" 5 / דיש לומר
(ע״פ הנ״ל)
אז דאס איז געווען ניט נאר ברוחניות",
נאר אויך "כתוב" בגשמיות ממש,
דיו על הקלף - ווייל רבי מאיר איז על שם "מאיר עיני חכמים בהלכה״”,
ביז אז "לא יכלו חבריו לעמוד על סוף דעתו"
(און דערפאר איז לפעמים די הלכה ניט כמותו)
",
ווייל רבי מאיר זייענדיק למטה בארץ איז געווען בדרגת "שמים".
וי״ל אז דאס דריקט זיך אויך אויס אין דעם וואס סתם משנה רבי מאירי*,
און הלכה כסתם משנה•״* - אז מצד דרגת רבי מאיר שלמעלה משם
(סתם משנה/ איז אזוי די הלכה בארץ הלזו התחתונה
(וואו מ׳האט דעם אנזאג אז תורה "לא בשמים היא")
.
ט.
ע״פהנ״ל יש להנהיג צו דערמאגען רבותינו נשיאינו בשמם אין דער התוועדות פון ראש השנה*•*,
אדער וועלכע איז בהמשך צו רומו השנה.
און דערמאנען ניט בשמם הפרטי,
נאר מיט זייערע נעמען אלם רביים נשיאים,
נעמען וועלכע אונטערשטרייכן זייער עבודה אלם רועי ישראל: דער בעל שם טוב,
הרב המגיד,
דער אלטער רבי,
דער
ספר השיחות - ה׳תנש״א
מיטעלער רבי 2 "׳,
דער צמח צדק"׳,
דער רבי מהר״ש
[ואולי להוסיף דעם תואר "מלכתחילה אריבער"*"׳]
,
דער רבי
(מהורש״ב)
נ״ע,
און כ״ק מו״ח אדמו״ר,
נשיא דורנו,
נוסף אויף דעם וואם מ׳טראכט בשעת מעשה וועגן שמם הפרטי,
און דער פירוש אין די נעמען
(כמבואר ומדובר בכ״מ)
: דער בעש״ט - ישראל,
על שם וואט ער האט מעורר ומגלה געווען דעם "ישראל" אין אלע אידן
(ששמם ישראל)
־•׳: הרב המגיד - דובער,
על שם די המשכה פון אלקוית ביז למטה מטה,
בבחי׳ דוב,
המסורבל בבשר*•׳: דער אלטער רבי -שביאור זלמן,
די המשכה פון "שגי אור"
(נגלה ופנימיות התורה)
איו זמן ומקום 7 •׳: דער מיטעלער רבי - דובער,
ע״ד הנ״ל בנוגע דעם מגיד,
און בא דעם מיטעלן רבי׳ן איז דאס א המשכה פארבונדן מיט חסידות חב״ד - רחובות הנהר: דער צמח צדק - מנחם מענדל,
שמו של משיח צדקנו••׳ וכינוי השם: דער רבי מהר״ש -שמואל,
פארבונדן מיט נבואת חנהי״י און לידת שמואל הנביא,
ביז דער סיום -״וירם קרן משיחו״: דער רבי נ״ע - שלום דובער,
די המשכה פון שלום
(פון תורה
בכלל,
און פנימיות התורה במיוחד)
למטה מטה,
ועד בדוב המסורבל בבשר
(ביז ווי דאם שטייט בלע״ז - בער)
•": כ״ק מו״ח אדמו״ר - יוסף יצחק,
על שם די עבודה פון "יוסף ה׳ לי בן אחר"•"
(עבודת התשובה/ און "כל השומע יצחק לי״״י,
מתוך צחוק ושמחה.
און נוסף אויף דעם דערמאנען די נשיאים בשמם,
דערמאנען זיי דורך זינגען זייערע ניגונים.
והענין בזה:
דער טעם בפשטות אויף דערמאנען די נשיאים
(בפרט בתחלת השנה - בר״ה/ איז ע״ד ווי די משנה זאגט 8 " בנוגע צו הקרבת תמיד של שחר
(בתחלת היום)
,
אז בשעת מ׳האט געזען דער אור הבוקר
(וואס דע־ מולט "הגיע זמן השחיטה")
האט דער רואה מכריז געווען "האיר פגי כל מזרח עד שבחברון״,
״כדי להזכיר זכות אבות״*״ -עד״ז ווען מ׳שטייט בראש השנה,
בראש ותחלת העבודה פון דעם גייעם יאר
(ע״ד דער קרבן תמיד של שחר,
התחלת עבודת היום בביהמ״ק)
- דערמאנט מען זכות אבות - די נעמען פון רבותינו נשיאינו,
בכדי ממשיך זיין דער זכות אין א נתינת כח אויף דער עבודה במשך כל השנה.
וע״פ המבואר לעיל יש להוסיף בעומק יותר: ס׳איז ידוע אז דער נשיא הדור איז
ש״פ האזינו,
סבת שובה
5ו
בחי׳ יחידה הכללית פון זיין דור 5 ",
וי״ל אז דורך דעם איז ער ממשיך כח צו יעדן אידן צו מגלה זיין יחידה שבנפשו ביז אין זיין גוף הגשמי און אין חלקו בעולם.
און בכדי מוסיף זיין אין דער המשכה וגילוי - דערמאנט מען בגלוי ובדיבור די שמות הנשיאים,
און בעיקר זייערע נעמען אלם נשיאים
(כנ״ל/ וואס איז נאכמער מדגיש זייער ענין אלם יחידה הכללית
[נוסף צו שמם הפרטי,
וואם איז פארבונדן מיט הנפש פון דעם וועלכער ווערט אנגערופן בשם זה 4 "^ און צוזאמען מיט זייער א ניגון,
קולמוס הלב"*,
המגלה הפנימיות וכו׳ - וואס דורך דעם קומט צו אין דער גילוי היחידה פון כל הנשיאים,
און אין דעם נתינת כח צו מגלה זיין יחידה שבנפש - ועאכו״ב חי׳,
נשמה,
רוח ונפש
(די חמשה שמות שנקראו לה<״)
- ביז אין דעם גוף הגשמי,
און אין די גשמיות׳דיקע עניניפפוןאאידן.
ביז נאכמער - דער גילוי פון יחידה הכללית של כל הדורות - משיח צדקנוי",
דער נשיא של כל הנשיאים
[ולהעיר מהידוע אז "נשיא" איז ר״ת "ניצוצו של יעקב אבינו"""
(שהי׳ כולל כל נשמות ישראל 1 ")
,
וצע״ק וואם לויט דעם קומט אויס אז יעקב איז דער נשיא של כל הנשיאים
(כולל אברהם ויצחקx וויבאלד ער איז
כולל אלע ניצוצות שלו,
ובמילא - אלע נשיאים]
.
ביז - דער גילוי פון "יחידה לייחדך",
יחיד שלך,
גילוי עצמותו ית׳ אין דער דירה לו יתברך בתחתונים.
י.
ויהי רצון,
אז יעדער איד זאל אויסנוצן בשלימותה ובמילואה די נתינת כה חדשה וואם מ׳האט פון ראש השגה
(און די ימים טובים כללים דחודש תשרי)
בקביעות שנה זו - אין זיין עבודה במשך די טעג פון חודש תשרי,
און דערנאך -דאס ממשיך זיין אין זיין טאג טעגלעכן לעבן בכל השנה כולה ובכל השנים כולם.
און זיכער גיט דאס אויר צו אין די המשכת ברכות פון דעם אויבערשטן צו אידן פאר א כתיבה וחתימה וגמר חתימה טובה,
לשנה טובה ומתוקה,
בגשמיות וברוחניות ובגשמיות וברוחניות גם יחד,
ואדרבה - דער עיקר הדין ובמילא ההשפעה והברכה בר״ה איז - אויף ענינים גשמיים איו ארץ הלזו הגשמית״י,
און צוזאמען דערמיט זיינען זיי ברכות וועל־ כע קומען פון "שמים",
פון למעלה למעלה,
און זיי ווערן נמשך למטה מטה אין "ארץ".
ובפרטיות - ווי די ברכות שטעלן זיך אויס אין די אותיות פון אל״ף־בית וועלכע זיינען כולל אלע ברכות: עם זאל זיין א שנת אורה,
שנת ברכה,
שנת גדלות,
שנת דיצה,
שנת הוד והדר,
שנת ועד טוב,
שנת דכיות גדולות,
שנת חסדים גדולים,
שנת טובות גדולות בטוב הנראה והנגלה,
שנת יעוד טוב,
שנת כלכלה בהצלחה מופלגה,
שנת לימוד בהצלחה מופלגה,
ספר השיחות - ה׳תנש״א
שנת מרומים,
שנת נסים גדולים"? שנת סימן טוב,
שנת עוז,
שנת פדות,
שנת
צדקה,
שנת קדושה,
שנת רוממות,
שנת שמחה,
שנת תורה,
שנת תפלה,
שנת תשובה ושנת תהלה,
ועוד והוא והעיקר - שנת גאולה האמיתית והשלימה ע״י משיח צדקנו,
און שנת שירה,
ביז - די שירה העשירית דלעתיד לבוא,
ותיכף ומיד ממש.
ספר השימות - ה׳תנש״א
7ו