32) ישעי׳ כו,יט.
א. בנוגע צו ראש השנה געפינט מען,
לכאורה,
צוויי הפכיים:
די עבודה פון אידן בראש השנה בא־ שטייט אין "תמליכוני עליכם"׳,
קרוינען דעם אויבערשטן אלם קעניג - "מלך ישראל" 2 און "מלד על כל הארץ״י.
און ס׳איז ידוע אז הכתרת המלך וקבלת מלכותו איז דוקא דורך דעם ביטול בתכלית פון די וועלכע זיינען ממליך דעם מלך,
דורך דעם וואט זיי גיבן זיך אינגאנצן אי־ בער און ווארפן זיך אינגאנצן אונטער צום מלך,
ביז מען פילט גארניט די איי־ גענע רצונות,
וואט דער ביטול רופט ארוים באם מלך ער זאל "אננעמען" די הכתרה•■.
לאידך איז ראש השנה דער יום הדין אויף אלע צרכי האדם,
און ניט נאר ברוחניות נאר אויך בגשמיות,
ואדרבה -דער עיקר הדין בר״ה איז אויף גשמיות
(ווי עס שטייט אין הגהות מיימוניות 5 ,
אז "אין אדם נידון בר״ה אלא לעניני עוה״ז כר"/ און דערפאר בעט מען אין די תפלות פון ר״ה אויף בני חיי ומזוני,
"כתבנו בספר חיים טובים",
"כתבנו בספר פרנסה וכלכלה",
וכיו״ב.
וואס די צוויי ענינים זיינען א סתירה איינער צום צווייטן*: בשעת א איד שטייט אין א פולשטענדיקן ביטול
(צום מלך)
ווי קומט ער טראכטן און בעטן וועגן אייגע־ נע צרכים,
דאס איז שייך נאר דאן ווען ער פילט זיין אייגענע מציאות און פילט וואס עס פעלט אים?!
לכאורה וואלט מען געקענט ענטפערן,
אז דאם וואס א איד בעט בר״ה פאר זיינע אייגענע צרכים,
דארף זיין ניט צוליב זיין אייגענע תועלת,
נאר בכדי ער זאל קענען בעסער דינען דעם אויבערשטן - איז דאס אבער פארט פארבונדן מיט זיין מציאות,
א מציאות וואס פילט אז איר פעלט עפעם - וואם דאם איז היפך פון דעם ביטול בתכלית וואם דארף זיין בא הכתרת המלך.
ב. אן ענלעכע שאלה קען מען פרעגן בנוגע צו דעם נאמען "ראש השנה": ס׳איז ידוע דער טעם פארוואס ער ווערט אנגע־ רופן "ראש השנה"
(און ניט תחלת השנה/ וויילי ער איז בדוגמא פון א ראש
(א קאפן וועלכער איז אין זיך כולל די חיות פון אלע אברים,
און פירט אן מיט אלע אברים אויר נאך דעם ווי די אברים געפינען זיך יעדערער במקומו; אזוי אויך ראש השנה,
איז אין זיר כולל אלע טעג פון יאר
(דע־ מולט - ביום הדין והמשפט - ווערט בא־ שטימט ווי מ׳וועט זיר פירן מיט דעם מענטשן במשד אלע טעג פון יאר),
און
6) ראה גם לקו״ש חי״ט ע׳ 293.
ספר השיחות תשמ״ח ח״ב ע׳ 604.
ספר השיחות - ה׳תש״נ
פירט אן מיט די טעג פון יאר אויר ווען מ׳געפינט זיך שוין אין זיי.
פאדערט זיך א הסברה: דאם וואט דער ראש איז אין זיך בולל דעם חיות פון אלע איברים איז דערפאר וואס ער איז העכער פון זיי,
און העכער פאר די חילוקים צווישן זיי,
דערפאר איז ער זיי אלע כולל צוזאמען אן אונטערשייד צווישן איין אבר מיט דעם צווייטן.
בדוגמא ווי א מלר
(וועלכער ווערט אנגערופן בשם "ראש""),
וואם איז אין זיך כולל אלע אנשי העם בשוה
(מצד זייער ביטול פאר דעם מלך)
; איז וויבאלד אז דער ראש איז הע־ כער פאר ימים פרטיים פון יאר - ווי איז ער ממשיך חיות אין יעדער יום פרטי לפי ענינו ועבודתו הפרטית,
וואם כל יומא ויומא עביד עבידתי׳ שלוי?
ג. ויש לומר איינער פון די ביאורים אין דעם:
דער כח וואם אידן האבן אויף מכתיר זיין דעם אויבערשטן אלם מלך,
קומט פון דעם וואם אידן
(בשרשם)
זיינען פארבונדן מיט דעם אויבערשטן ווי ער איז העכער פאר זיין א "מלך"
(אפילו מלך ישראל ו־ עאכו״ב מלך על כל הארץ),
ווארום א מלך איז דוקא אויף אן עם הנפרד
(זרים)"׳,
און דער אויבערשטער עצמותו ומהותו ית׳,
איז העכער פאר דעם תואר און גדר "מלך"; און זייענדיק פארבונדן מיט דעם אויבערשטן אליין - ובלשון הידוע,
״ישראל וקוב״ה כולא חד״י■ - האבן אידן דעם בח צו ארויסרופן דער רצון ו־
תענוג בא דעם אויבערשטן
(עצמותו ית׳א׳ צו זיין א מלך אויף אידן ווי זיי געפינען זיר נשמות בגופים למטה,
און א מלך אויף דער גאנצער בריאה.
וויבאלד אז בראש השנה טוען אידן אויף די התעוררות התענוג ורצון למלוכה אין עצמותו ית׳,
וואס ער איז העכער פאר דעם גדר פון מציאות,
און העכער פון התחלקות הפרטים,
ועד כדי כך אז ער איז העכער פון אפילו שולל זיין א שייכות מיט מציאות און התחלקות,
וואס שלילת ענין באווייזט אז דאם האט דערצו אן ערך ושייכות
[ובמכ״ש פון דעם וואס שטייט אין תניא 5 ׳ - "כאומר על איזו חכמה רמה ועמוקה שאי אפשר למששה בידים,
שכל השומע יצחק לו,
לפי שחוש המישוש אינו מתייחס ונופל אלא על עשי׳ גשמית הנתפסת בידים״]
- דעריבער איז פאר־ שטאנדיק,
אז צוזאמען דערמיט וואם דער גילוי בראש השנה איז העכער פאר גדר המציאות און גדר פרטים,
וואם דאם ברענגט ארויס א ביטול פון די אנשי העם צו דעם מלך,
איז דאם ניט שולל זייער מציאות,
נאר אדרבה - דאם איז כולל און נעמט דורך זייער מציאות,
אויך ווי זיי זיינען פרטים א&געטיילט איינער פון דעם צווייטן - וויבאלד אז דאם נעמט זיך פון אן "ארט" וואם איז העכער סיי פון מציאות והתחלקות און סיי פון שלילת והעדר המציאות וההתחלקות.
דוגמא לדבר - בענין התורה והמצוות: צוזאמען דערמיט וואס די תורה טיילט זיך אויף פארשידענע חלקים,
ביז אז ממונא מאיסורא לא ילפינן** וכיו״ב -איז זי א תורה אחת
(און אלע חלקי התורה
ימים הראשונים ישנת ה׳תש״ג
זיינען חלקים פון איין תורה),
ובכמה ענינים קען מען אפלערנען פון איין חלק אין תורה אויף אן אנדער חלק
(נוסף אויף דעם וואם דורך פארשטיין איין ענין אין תורה,
קומט צו אין דעם פארשטאנד פון כל התורה).
און דער טעם אויף דעם איז -ווייל תורה איז איין זאך מיט דעם אוי־ בערשטן,
"אורייתא וקוב״ה כולא חד" 15 ,
העכער סיי פאר דעם גדר פון מציאות והתחלקות,
און סיי פאר דעם גדר פון אחדות,
העדר המציאות והתחלקות - דערי־ בער קומעו צוזאמען אין תורה ביידע זאכן: א תורה אחת,
און א תורה וואס בא־ שטייט פון א ריבוי חלקים,
"ששים המה מלכות ושמונים פלגשים ועלמות אין מספר""׳,
"ארוכה מארץ מדה ורחבה מני ים" 17 .
אזוי אייר אין מצוות - רצונו של הקב״ה: נוסף אויף דעם ענין פרטי אין יעדער מצוה,
זיינע דינים און תנאים פרטים,
לא פחות ולא יותר,
וועלכע טיילט אים אפ פון אנדערע מצוות - זיינען אלע מצוות א טייל פון אייו כלל,
וואם דער־ פאר איז העוסק במצוה פטור מן המצוה• 1 .
ווי מ׳זעט עם בגלוי אין פארשידענע מצוות,
צום ביישפיל - מצות תשובה,
מצות תפלה,
וכיו״ב - אז נוסף צו זיין איין פרט פון כללות המצוות,
איז זי כולל א ריבוי מצוות,
ביז - אלע מצוות.
און אויר דעמולט פארבלייבט זי א מצוה פרטית; און זייענדיק א מצוה פרטית - איז זי בשעת מעשה אויך א מצוה כללית.
וואם דער כח אויף דעם חיבור פון די ביידע הפכים אין די זעלבע מצווח - קומט פון
דעם אויבערשטן,
דער מצווה המצוות,
וועלכער איז העכער סיי פאר התחלקות און סיי פאר אחדות.
ד. עפ״ז וועט מען אויך פארשטיין דעם תוכן פון "תמליכוני עליכם" בראש השנה:
בראש השנה - יום הששי פון מעשה בראשית - איז געווען דער גמר וסוף פון בריאת העולם,
וואס דאס האט זיך פאר־ ענדיקט מיט בריאת כוונת ותכלית כל הבריאה - בריאת אדם הראשון,
וועלכער האט יענעם טאג ממליך געווען דעם אויבערשטן אלס מלך דורך זאגן "ה׳ מלך גאות לבש״י׳,
און דורך זיין רוף צו אלע נבראים: "בואו ונשתחוה ונכרעה נברכה לפני ה׳ עושנו"" 2 .
און דעריבער איז ביום זה
(יום בריאת האדם)
נקבע געווארן ראש השנה - "זה היום תחלת מעשיך״׳ 2 - דער טאג ווען אידן
(אתם קרויים אדם 22 ,
זייענדיק בדוגמת אדם הראשון,
ביז אז לפיכך נברא האדם יחידי בר")
זיינען מקיים בקשת השם "תמליכוני עליכם",
דורך ממליך זיין דעם אויבערשטן אלס מלך ישראל און מלך על כל הארץ.
וואס אין דעם באשטייט כוונת ותכלית כל הבריאה - צו דארטן מגלה זיין אז דער אויבערשטער איז דער מלך,
דער מנהיג און בעה״ב אויף דער גאנצער וועלט און אלע אירע באשעפענישן - גילוי מלכותו ית׳ ואחדותו ית׳ בכל העולם.
ספר השיחות - ה׳תש״ג
דערפון איז מובן,
אז די כוונה פרו "תמליכוני עליכם" איז ניט צו שולל ומבטל זיין מציאות העולם
(ווייל דעמולט טוט זיר ניט אויף קיין חידוש לגבי דעם מצב וואט איז געווען קודם הבריאה/ נאר אדרבה - אז דוקא אין מציאות העולם,
אין אלע פרטי הנבראים ווי זיי שטייען אין זייער ציור,
זאל נתגלה ווערן מלכותו און אחדותו ית׳.
[ובלשון הקבלה והחסידות": בראש השגה ווערט אויפגעטאן בנין המלכות.
וואס מלכות האט אין זיר צוויי ענינים: זי איז דער סך־הכל
(וואס איז כולל די מציאות)
פון אלע עשר ספירות,
וואס פון זיי ווערט נשתלשל כללות מציאות והתחלקות העולם; זי איז העכער פאר כל הספירות - כידוע אז מלכות איז עולה אין כתרי- 2 ,
"כתר עליון איהו כתר מלכות"* 2 ].
וואס בכדי דאם אויפטאן דארף מען האבן א כח פון אן "ארט" וואס איז איג־ גאנצן העכער סיי פאר דעם גדר פון מציאות והתחלקות און סיי פאר דעם גדר פון שלילת והעדר ההתחלקות,
כנ״ל.
דעריבער טוט זיר דאס אויר
(הכתרת הקב״ה אלם מלר על כל הארץ)
דורר א איד
(תמליכוני עליכם)
- ווארום ישראל וקוב״ה כולא חד,
האט ער דעם כח צו אריינברעגגען די אחדות פון דעם אוי־
בערשטן אין מציאות והתחלקות העולם
(ריבוי נבראים).
ה. ובכדי אז א איד זאל דאם קענען אויפטאן - האט ער אין זיר בפרטיות אויך די ביידע ענינים הנ״ל
(וואם זייער חיבור קומט פון אן "ארט" וואס איז הע־ כער פאר ביידע ענינים)
: ווי ער איז הע־ כעד פאר דער גאנצער בריאה
(ביז אז אויר ווי א איד געפינט זיר למטה זעט מען ווי ער איז העכער פון די אנדערע נבראים),
און איז אייר כולל די גאנצע בריאה - "את העולם נתן בלבם" 2 .
ובפרטיות יותר - באשטייט א איד למטה פון צוויי חלקים - א נשמה וגוף,
און ווי זיי ווערן איין זאד.
ווי אונטערשטראכן אין יום בריאת האדם
(ביום הששי למעשה בראשית)
- אז ס׳זיינען געווען צוויי ענינים:
(א) "וייצר" 2 ה״א את האדם עפר מן האדמה"
(דער גוף/ און
(ב) "ויפח• 2 באפיו נשמת חיים״,
און חיבור שניהם - "ויהי" 2 האדם לנפש חי׳":
דער גוף האדם
(עפר מן האדמה)
איז דער טייל פון א איד וואס איז א חלק פון מציאות העולם
(האדמה)
; און די נשמה איז העכער פאר מציאות
(העולם)
- א "חלק אלוקה ממעל ממש״י 2 ,
וואם העצם כשאתה תופס בחלקו אתה תופס בכולו"? ובכדי מחבר זיין די ביידע זאכן - דארף עם קומען פון א העכערן כח
(כח המפליא לעשות י 17 ),
העכער פאר גדר המציאות
(גוף/ און העכער פאר דרגת הגשמה ווי זי איז א "חלק אלוקה ממעל ממש"
(וואס
ימים הראשונים דשנת ה׳תש״נ
דאס איז אויך א דרגא ותוארה - קומןן פון עצם הנשמה,
וואס איז איין זאך מיט דעם אויבערשטן,
ישראל וקוב״ה כולא חד.
ועד״ז אויר אין דער נשמה עצמה - איז דא דער עצם הנשמה,
און ווי די נשמה קומט אראפ אין סדר השתלשלות -"חמשה שמות נקראו לה נפש רוח נשמה חי׳ יחידה" 33 ,
וואם הגם אז יחידה שבנפש איז איין זאו מיט למעלה - "יחידה לייח־ דך" 34 ,
איז זי א שם
(ותואר)
פון דער נשמה 35 ,
וואם באדייט א געוויסע דרגא -בחי׳ "חמישית לפרעה" 34 ,
וואם האט אן ערך צו די ארבעה שמות שלמטה ממנה 33 ; משא״ב ״לה״ - די נשמה אליין - איז העכער פאר כל ענין השמות ודרגות 33 ,
ע״ד בחי׳ "פרעה"
(דקדושה)
דאתפריעון ואתגליין מיני׳ כל נהורין• 3 ,
וואט ער איז העכער אויך פאר בחי׳ החמישית.
און די צוויי ענינים אין דער נשמה
(די חמשה שמות,
און ״לה״)
קומען צוזאמען -
וואט דאס ווערט אויפגעטאן דורך דעם וואט ישראל וקוב״ה כולא חד,
העכער סיי פאר דעם גדר פון התחלקות
(חמשה שמות)
און טיי פאר "לה" שלמעלה ההתחלקות - דער עצם אליין.
כמרומז אריך אין פסוק ״ונתתם חמישית לפרעה״ -וואס דאס ווערט אויפגעטאן דורך יוסף,
רואם יוסף גייט אויף יעדער איד כידוע 34 .
און וויבאלד אז א איד האט אין זיך די ביידע ענינים הנ״ל
(גדר מציאות וגדר שלמעלה ממציאות)
און עניו חיבור שניהם - האט ער בכח צו ממליך זיין דעם אויבערשטן אלם "מלך על כל הארץ".
ו. ע״פ הנ״ל איז פארשטאנדיק ווי ראש השנה איז כולל די צוויי ענינים הפכיים - ראש שלמעלה מפרטי ימי השנה,
און ביחד עם זה פירט ער אן מיט די ימי השנה אויך ווי זיי שטייען במקומם אלם ימים פרטיים - ווארום בראש השנה ווערט נמשך פון אן "ארט" וואם איז העכער פאר ביידע דרגות - התחלקות און למעלה מהתחלקות - דעריבער ווערן זיי ביידע נתחבר צוזאמען.
ועד״ז איז אויך מובן בנוגע צו דער עבודה פון א אידן בראש השנה,
אז ווי־ באלד א איד דערגרייכט דעמולט צו דעם אויבערשטן אליין,
ווי ער איז העכער סיי פאר מציאות והתחלקות און סיי פאר העדר המציאות והתחלקות - דעריבער איז צוזאמען דערמיט וואס ער שטייט בתכלית הביטול צו מכתיר זיין דעם אוי־ בערשטן אלם מלך,
איז דאם ניט שולל ומבטל די מציאות פון דעם אידן,
נאר אדרבה - דאם נעמט דורך און פאר־ שטארקט זיין מציאות,
אלם נשמה בגוף דא למטה,
דורך דעם וואם דעמולט ווערן נמשך אלע ברכות: א כתיבה וחתימה טובה אין זיינע ענינים: ענינים גשמיים,
ספר השיחות - ה׳תש״ג
בני חיי ומזוני,
נוסף אויף זיינע ענינים רוחניים,
ווי ער בעט אין תפלות ר״ה.
עפ״ז יומתק רער טעם אויף דעם וואם די קריאה בראש השנה איז פרשת לידת יצחק ועקידת יצחק"׳': בא יצחק זעט מען דעם חיבור הנ״ל.
עקידת יצחק באדייט דער ביטול בתכלית פון יצחק,
ביז אז ער איז געווארן אן "עולה תמימה" לה׳ 1 *.
כמרומז אויר אין "אפרו של יצחק" וואט איז דערפון געבליבן - כידוע אז אפר איז ניט קיין מציאות־": צוזאמען דערמיט,
איז דוקא דורך דעם אפר
(ביטול בתכלית)
איז יצחק בתכלית המציאות בתוקף,
א מציאות נצחית וקיימת,
עד כדי כך אז ביי אים "לא נאמר זכירה"
(ווי עס איז דא זכירה בא אברהם ויעקב,
אע״פ וואס זיי זיינען געשטאנען בביטול גמור,
האבות הן הן המרכבה־*),
ווייל "אפרו של יצחק נראה לפני צבור ומונח על המזבח"**.
און דעריבער לייענט מען בר״ה פרשת לידת יצחק
(וה׳ פקד את שרה - וואם פקידת שרה איז געווען בר״ה 8 *)
ופרשת עקידת יצחק - ווייל פון דעם ווערט נמשך דער כח צו יעדער איד צו אויפטאן די עבודה פון ראש השנה**: דער חיבור פון תכלית הביטול און פון מציאות האדם.
ז. אין דעם קומט צו בראש השנה בקביעות שנה זו - יום טוב של ראש השנה שחל להיות בשבת:
אויך אין שבת איז פאראן דער חיבור
פון די צוויי ענינים: שבת איז בדוגמת א ראש - דער ראש השבוע,
כמאמר הזהר 7 * אז מיני׳ מתברכין כולהו יומין
(ע״ד ווי ראש השנה,
וואם פון אים ווערט נמשך חיות אריף כל ימי השנה)
8 *.
און צוזאמען דערמיט איז שבת העכער פאר כללות מציאות הזמן
(פון די ששת ימי השבוע).
[ובלשון הקבלה: שבת איז כנגד ספירת המלכות,
וואם איז דער מקור הבריאה
(און סך־הכל פון כל הספירות/ און איז אויך למעלה פון כל הבריאה,
כנ״ל ס״ד].
כידוע די צוויי פירושים אין "ויכולו השמים והארץ וכל צבאם""* ביום השבת: ויבולו מלשון כליון - ביטול ועלי׳ למעלה מן הזמן
(פון שמים וארץ וכל צבאם/ און "ויבולו" מלשון שלימות און מלשון כל - שלימות כל מציאות הבריאה
(השמים והארץ וכל צבאם)" 5 .
ובפרטיות זיינען שבת און ראש השנה צוויי נאזונדעוע ענינים.
אייגער פון די חילוקים ביניהם"*: שבת
(וואס קומט לאחרי די ששת ימי בראשית)
איז בכללות אן עלי׳ העכער פון כל מציאות הזמן
(דערפאר ווערט שבת ניט אנגערופן בשם "ראש",
וואס ווייזט אז דאם האט א שייכות צו די ימים שנמשכים ממנו/ משא״ב ראש השנה
(יום הששי למעשה בראשית)
איז בכללות די המשכה אין עולם,
מציאות הזמן
(אזוי ווי א ראש וואס פון אים ווערט נמשך די חיות לכל אברי הגוף/ ואדרבה - דעמולט איז געווען דער גמר ושלימות הבריאה
(בריאת האדם/ "וירא אלקים את כל אשר עשה והנה טוב מאד" 5 .
ימים הראשונים דממת ה׳תש״ג
ביידע - שבת און ראש השנה - האבן ביידע ענינים,
סיי העכער פאר מציאות און סיי אז זיי טוען אויף א שלימות אין מציאות
(כנ״ל/ אבער בפרטיות,
איז שבח פארבונדן בעיקר מיט דער עלי׳ העכער פון מציאות,
און ר״ה - בעיקר מיט דער המשכה אין מציאות העולם.
ובקביעות שנה זו,
ווען יו״ט של ר״ה חל להיות בשבת - וועדט אויפגעטאן אן עלי׳ סיי אין ראש השנה און סיי אין שבת,
דעמולט ווערט נתגלה בשלימות די מעלה הנ״ל
(ס״ג ואילך)
פון ראש השנה,
המשכת עצמותו ית׳ דורך אידן
(ישראל וקוב״ה כולא חד),
וואס טוט אויף דער חיבור פון ביטול במציאות מיט מציאות,
און אויך די שלימות פון מעלת יום השבת בחיבור הנ״ל
(מ׳זעט דעמולט דעם כח פון שבת צו אויפטאן די המשכה פון תק״ש דורך שבת).
ולהוסיף,
אז דער חיבור פון ר״ה און שבת באווייזט אויך אויף א "דרגא" וואם איז העכער פאר ביידע פון זיי,
וועלכע האט בכח צו זיי מחבר זיין; וביחד עם זה,
ווערט ניט נתבטל זייער מציאות בפ״ע
(ר״ה בפ״ע און שבת בפ״ע)",
נאר אין זייער מציאות עצמה,
ווערט נמשך א דרי־ טער,
העבערער ענין - חיבור שניהם יחד.
[און די שלימות דערפון איז אין מקדש,
וואם דארטן איז מען תוקע בשופר אויך ביום השבת״ - וואס דאס באדייט אז דער ביטול פון שבת ווערט נמשך אין מציאות אדם התוקע
(כמדובר לעיל ב־
ארוכה").
ויש לומר אז מעין זה איז אויך דא בתק״ש במדינה ביום שני פון ראש השגה
(בקביעות שנה זו),
וועלכער קומט נאך און פון יום ראשון שחל להיות בשבת"].
ח. אין דעם אלעם קומט צו א הוספה וחידוש בשנה זו - שנת תש״נ,
ראשי תיבות "תהא שגת נסים".
ובהקדים: מ׳האט גערעדט מערערע מאל,
אז בשעת א פירוש ורמו אדער א הנהגה וכיו״ב גיט צו אין אהבת ה׳ ויראת ה׳ - איז באטש דאם שטייט ניט מפורש אין ספרים,
האט אן ארט 56 ,
און נאבמער - ס׳איז א דבר כדאי ונכון,
אז מ׳זאל דאם אויסנוצן אויף מוסיף זיין אין אהבת ה׳ ויראת ה/ ובפרט אז דורך דעם קומט צו אין כל התורה ומצוותי׳,
כידוע 57 אז אהבת ה׳ איז כולל אלע מצוות עשה,
כולל די מצוה פון "את ה׳ אלקיך תירא"",
וועלכע איז כולל אלע מצוות לא תעשה".
עד״ז איז פארשטאנדיק בנוגע צו דעם פירוש שנתפשט בא כו״ב מישראל,
אז דער מספר פון דעם נייעם יאר "תש״נ" איז ראשי תיבות ״תהא שנת נסים״ - אז דאס איז א דבר נכון בשעת •דאם גיט צו אין אהבת ה׳ ויראת ה׳,
און דורך דעם - אין תומ״צ בכלל,
כדלקמן.
2ו
ספר השיחות - ה׳תש״ג
נם איז לשון רוממות והתנשאות"/ כמ״שי* "ארים נסי",
"כמו הנס על ה־ הריס״“ - ווייל א הנהגה נסית איז הע־ נער פאר דער הנהגה טבעית פון דער בריאה
(אזוי ווי א נס איז העכער אפילו פון די הרים,
וועלכע זיינען העכער פאר שטח הארץ).
לאידך איז ידוע אז גס איז מלשון הרמה,
ווייל
(א נם איז ניט בלויז העכער ומושל על הטבע באופן אז ער איז משדד ומבטל הטבע,
נאר)
דורך א נס" ווערט אן עלי׳ והרמה אי! טבע,
אז די טבע הבריאה גופא ווערט אויפגעהויבן - ביז צו למעלה מן הטבע.
ויש לומר אז דאס איז ע״ד וכדוגמת דער ענין פון ראש השנה און פון שבת,
וועלכע זיינען מרומם משאר ימי השנה
(די ימי השבוע פון מעשה בראשית),
אבער איו אן אופן אז זיי
(זיינען ניט מבטל מציאות העולם,
נאר זיי)
הויבן אויף מציאות העולם צו זייער דרגא,
כנ״ל בארוכה.
ובפרט אז די ר״ת הנ״ל פון תש״נ איז כולל
(תהא שנת)
נסים
(לשון)
רבים
[ובפרט אז דער אות נו״ן האט אין זיך צוויי נוני״ן,
און די גמרא זאגט“ אז א ווארט מיט צוויי נוני״ן באווייזט אז "נסי נסים נעשו לו"].
ויש לומר,
אז נוסף צו א ריבוי נסים בכמות,
גייט דאס אויך אויף א ריבוי נסים באיכות,
אז יעדער נם איז באופן פון ״נסים״ - נם בתוך נם,
נם למעלה מנם וכיו״ב
[ע״ד האמור לעיל,
אז דער ריבוי
קומט צוזאמען מיט דער אחדות,
וואס דאם איז נאכמער מודגש אין נס בתוך נם,
ווי אין באזונדערע גסים].
על אחת כמה וכמה ווען עס קומען צוזאמען אלע דריי ענינים - יו״ט של ר״ה שחל להיות בשבת בשנת חש״נ - שטייט נאכמער בגלוי,
ביתר שאת וביתר עוז,
די המשכה פון נסים מלמעלה מעלה,
ביז פון א "דרגא" וואם איז העבער פאר גדר דרגא ומעלה,
און דאס ווערט נמשך און נעמט דורך און הויבט אויף דעם מטה מטה 65 .
ולהוסיף: ע״ס הנ״ל,
אז די המשכה למטה בעולם
(פון למעלה מעלה)
ווערט אויפגעטאן דורך אידן,
מצד שרש נשמתם - יש לומר,
אז דאס איז אויך גרמז אין דעם וואם "תש״נ" איז ר״ת "תהא שנת נשמה״ 66 - דער גילוי פון עצם הנשמה -אין די חמשה שמות שנקראו לה,
ביז ווי די נשמה איז מלובשת בגוף למטה.
ט. ע״פ הנ״ל יש להוסיף ביאור אין דעם טעם המנהג
(ווי געבראכט אין שיחת כ״ק מו״ח אדמו״רי 6 )
צו דערמאנען בראש השנה די נעמען פון רבותינו נשיאינו -דער בעש״ט,
דער מגיד,
דער אלטער רבי,
ימים הראשונים דשנת ה׳תש״נ
3ו
דער מיטעלער רבי,
דער צמח צדק,
דער רבי מהר״ש,
דער רבי
(מהורש״ב)
נ״ע,
און בדורנו - כ״ק מו״ח אדמו״ר:
א נשיא איז כשמו - מלשון התנשאות ורוממות,
זייענדיק מנושא ומרומם פון כל ישראל,
"ראשי אלפי ישראל שנשמותיהן הם מבחי׳ ראש ומוה לגבי נשמות ההמון כו׳״״י
(בדוגמא ווי א מלך וואס ווערט אנגערופן ראש העם,
ומשכמו ומעלה
(איז ער שוין)
גבוה מכל העם"*).
צוזאמען דערמיט איז "הנשיא הוא הכל"
("משה הוא ישראל וישראל הם משה״)
<יי,
דער נשיא איז איז זיר כולל כל בני דורו,
און יעדער איד האט אין זיך א ניצוץ פון נשמת נשיא הדור.
און דורך דעם נשיא ווערן נמשך אלע צרכים גשמיים ורוחניים צו אנשי הדור,
פון למעלה מעלה
(דרגת הנשיא),
ביז פון עצמותו ית׳
(העכער פאר כל גדר מעלה)
עד למטה מטה ממש,
אז אזוי ווי דאס איז למעלה מעלה אזוי ממש ווערט עם נמשך למטה מטה,
ביז ממש,
אז מ׳קען דאם אנטאפן מיטן חוש המישוש,
ביז אז דער נשיא איז אין זיי ממשיך פון זיין התנשאות,
און הויבט זיי אויף -"תשא את ראש בני ישראל״יי
(ע״ד הג״ל אז דורך א נם ווערט א הרמה אין און פון טבע).
וואם דעריבער איז מתאים אז ביום ראש השנה,
וואס דעמולט איז די המשכה מבחי׳ ראש,
און למעלה מדרגת הראש,
אויף און אין כל ימי השנה,
ברכות פון למעלה מעלה ביז למטה מטה,
אין אלע צרכים פון אידן,
בגשמיות וברוחניות -
זאל מען דערמאנען די נשיאים,
דורך וועלכע עם ווערן נמשך די ברכות והמ־ שכות צו יעדער איד און צו אלע אידן.
ועאכו״ב בר״ה בשנה זו - וואס יום ראשון שבו חל להיות בשבת,
און שנת תש״נ,
ר״ת תהא שנת נסים.
י. ע״פ כל הנ״ל איז פארשטאנדיק דער גודל העילוי פון ראש השנה פון דעם נייעם יאר: נוטף אויף דעם וואם דעמולט איז "יורד אור חדש עליון יותר שלא הי׳ מאיר עדיין מימי עולם אור עליון כזה"
(וואם דאם איז בכל ראש השנהץ 7 ,
ווערט דער אור חדש פון דעם ראש השנה
(שחל להיות בשבת,
ושנת תש״ג)
נמשך פון אן "ארט" וואס איז נאך העכער פאר גדר וציור אור,
ביז פון עצמותו ומהותו ית׳,
און דאם ווערט נמשך בגלוי למטה מטה אין דער מציאות פון אידן ווי זיי זיינען נשמות בגופים דא למטה.
און דאם אלץ ווערט נמשך גלייך,
לאלתר,
אין דעם ערשטן רגע פון ראש השנה,
נאר דערנאך דארף א איד "פאנאג־ דערפאקן די פעקלעד״” וואס ער בא־ קומט,
דורך זיין עבודה באופן פון "ויעקב הלך לדרכו"",
דרך התורה והמצוה,
ולדרכו דוקא-בקב שלו.
ובפרט דורך דער עבודה - מדה כנגד
4ו
סכר השיחות - ה׳תש״ג
מדה - אלם א כלי צו די המשכת הנסים מלמעלה
(תהא שנת נסים)
- דויד דעם וואם א איד טוט זיין עבודה באופן של נסים,
ד. ה. הנהגה למעלה מטבע ורגילותו
(אפילו בקדושה)
75 ביז איצטער,
ביז כל זה - באופן שלא בערך.
ובפרט לאחרי וואס אידן האבן שוין מוסיף געווען בעבודתם ובמיוחד - במשך די דריי יאר,
שנת תשמח ותשמח,
שנת סשמ״ט ידיך,
און התחלת שנת תש״נ,
תהא שנת נסים - דארף אין דעם אלעם איצטער צוקומען נאך מער,
ובאופן של נסים בערך צו דער עבודה שלפנ״ז.
יא. דעריבער איז מען מציע,
אז שטייענדיק אין דעם אנהויבס פון דעם נייער יאר תש״נ - זאל יעדערער מעורר זיין,
מעורר זיר אליין און מעורר אלע אידן וועמען ער קען דערגרייכן,
אז דער יאר ווערט אנגערופן תש״נ,
ר״ת תהא שנת נסים,
און דעריבער זאל יעדערער אויף זיך נעמען החלטות טובות ביז צו מוסיף זיין אין זיין עבודה באופן נסי,
שלא בערך וויפל ער האט געטאן ביז איצטער,
ובכללות - אין אלע ענינים פון תורה ומצוות,
תורה עבודה וגמילות חסדים,
ועד״ז - אין דער עבודה פרטית ושליחות פרטית פון יעדערן און יעדערע,
כאו״א לפי ענינו הוא.
ובכדי דאס גלייך אראפברענגען אין אן ענין פון מעשה בפועל - זאל יעדער־ ער אויף זיך אננעמען א הידור נוסף אין קיום המצוות,
בהתאם צו דעם וואם כ״ק מו״ח אדמו״ר האט דער ציילט 76 ,
אז "כ״ק
אאמו״ר
(מהורש״ב)
נהג לקבל ע״ע הידור נוסף לפני כל ר״ה",
וואם דער סיפור ובפרט פון א נשיא איז א הוראה ונתינת כח,
ובפרט אז ס׳איז שוין געווען די פתיחה הדרך בזה דורך דעם רבי׳ן נ״ע - צו יעדער איד,
ועאבו״ב בראש השנה פון א שנה מיוחדת - תש״נ,
תהא שנת נסים,
דארף דער הידור חדש זיין באופו שלא בערך
(באופן נסי)
לגבי זיין פריערדיקער עבודה.
און דורך דעם וואם א איד איז מוסיף באופן של נסים אין זיין עבודה - איז נוסף לזה וואס ער מאכט א כלי אויף אויפנעמען די ברכות והמשכות וועלכע זיינען נמשך געווארן ברגע הראשון פון ר״ה - קומט אין דעם צו נאך מערער און מערער ברכות והמשכות במשך כל ימי השנה,
אין אלע צרכים פון אידן - בגשמיות וברוחנית,
וברוחניות ובגשמיות גם יחד,
אנהויבנדיק פון דער גילוי דערפון כשלימות "ליום חגנו"
(חג הסוכות),
ווען עס ווערן נתגלה אלע עניגים וועלכע זיינען אויפגעטאן געווארן בראש השנה איו אן אופן פון "בכסה" 77 ,
ביז אין אן אופו פון קליטה בשמיני עצרת
(מלשון קליטה 75 )
שמחת תורה,
און דערנאך - ווערן דערפון נמשך די ברכות והמשכות במשך דעם גאנצן יאר,
כנ״ל אין אן אופן פון נסים.
כולל ובמיוחד - דער נם העיקרי - די גאולה האמיתית והשלימה,
וואם דעמולט
ימים הראשונים דשנת ה׳תש״נ
5ו
וועט זיין "כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות״יי,
נסים ונפלאות אפילו לגבי די נפלאות בא יצי״מ"",
און עם ווערט תיכף לתפלת מוסף דר״ה "תקע בשופר גדול לחירותנו"׳",
ובפרט דורך תקיעת שופר פון אידן בראש השנה,
כולל - די תקיעה גדולה,
וועלכע דער תוקע בלאזט בכל כחו און איז אין דעם מאריך עד כמה שאפשרי,
וואס דאם ווערט דער "בכל מאדך" 2 " וועלכע איז א
כלי אויף "תקע בשופר גדול לחירותנו",
די חירות פון אלע אידן,
אנשים נשים וטף,
בגאולה האמיתית והשלימה ע״י משיח צדקנו,
דער נשיא העשירי,
וועלכער איז בחי׳ יחידה הכללית דבל בנ״י”,
און דורך אים - ווערט נתגלה יחידה שבנפש כל אחד ואחת מישראל,
ביז - גילוי עצם הנשמה,
ביז - דער גילוי פון ישראל ו-קוב״ה כולא חד.
79) מיכה ז,טו.
80) אוה׳־ת עה־פ שם.
81) חפלה העמידה.
82) ואתחנן ו,ה.
סכר השיחות - ה׳תש״נ