Hosafos Shavuos 21
[עמוד 259] און איצט ערלויב איד מיר א פערזענלעכע באמערקונג ,וואם איז פארבונדן
מיט אונזער שמועט בשעת מיד האבן זיד געטראפן בא מיר אין צימער .אייעד סעריע
ארטיקלען "און די וועלט האט געשוויגן" האט אין מיר נאבאמאל דערוועקט דעם
געדאנק ,וואס איד וויל דא אויסדריקן ,בא דער געלעגנהייט:
צו געדענקעז און ניט צו פארגעסן ,ווי די תורה זאגט :זכור את אשר עשה לד
עמלק -איז זעלבסטפארשטענדלעד א פאזיטיווע זאר :אין דעם לשון פון אונזערע
חבמים ז"ל איז דאס א מצות־עשה .בפרט ווען מען זעט די וואקסענדע טענדעגץ און
די באמיאונג צו פארגעסן און מאכן פארגעסן.
אבער נאד דעם אלעמען ,איז דאם געדענקען -בלויז איין טייל פון דער
אויפגאבע וועלכע ליגט אויף אונז .די אנדערע ,און אפשר נאד וויכטיקערע טייל,
איז צו ארבעטן און ווירקן אקטיוו קעגן דער אזוי־גערופענער "פיינאל סאלושאך
וואט היטלער ,פונקט ווי המן האבן געהאט אין זינען.
די קעגנווירקונג דארף זיד אויטדריקן דורד מעשים אין דער ריכטונג פון "כן
ירבה וכן יפרוץ" .צר דערגרייכן דעם ציל וועט ניט העלפן דאם ויאט מען וועט זיר
שווער מאכן אויפן הארצן דו רד כטדר דערמאנעז זיד און ניט פארגעטן ,ווי וויכטיק
דאם איו .מ "מוז פארגרעטערן און פארשפרייטן די דערמוטיקונג אדפצובויען דעם
אידישן פאלק ,אלם אידיש פאלק ,און פשוט אין דעם געביט פון ויפרו וירבו ויעצמו
במאד מאד -פונקט פארקערט פון דעם געפלאנטן "פיינאל טאלושאן".
ווי אין אלע זאכן ,אזוי אויר אין דעם ,איז נויטיק -אין צוגאב צו מינדלעכער
דערמוטיקונג -צו ווייזן א לעבעדיקן ביישפיל .בפרט איינער וואט האט אליין
איבערגעלעבט די אלע זאכן ,דארף זיכער ווייזן ,אז ניט נאר האט היטלר י"ש ניט
אויטגעפירט ,נאר אויף צו להכעיס אים און זיינע ארויטהעלפער וועט ער דוקא
אויפשטעלן א גרויטע פאמיליע מיט זין און טעכטער און אייניקלעד.
איר ערלויב מיר צו ואגן מיט דער גאנצער שטארקייט ,אז ניט קוקנדיק ווי
וויכטיק עם איז צו דערציילן דעם איצטיקן דור וואט עם האט פאסירט מיט אונז ,און
ווי שווער עם זאל ניט זיין צו באפרייען זיר פון יענע זכרונות און איבערלעבונגען,
איז אבער ,לויט מיין אויפפאסונג ,די ערשטע אויפגאבע מקיים צו זיין "בעל כרחד
אתה חי" ,מיט דעם טראפ אויף אחה חי ,ד.ה .עם זאל זיד אנזען די לעבעדיקייט .מיט
אנדערע ווערטער :איר דארפט מאכן יעדע אנשטרענגונג ארויטצורייטן זיר אין דעם
מאמענט פון יענע איבערלעבונגען און אריינצוגיין אין א טדר חיים ,א פארהייראטן
[עמוד 259] And now I permit myself a personal remark, tied to our talk when we met in my room. Your series of articles 'And the World Was Silent' reawakened in me the thought I want to express here, at this opportunity: to remember and not forget, as the Torah says: 'Remember what Amalek did to you.'
לעבן ,אויפצושטעלן א אידישע הייס און א אידישע פאמיליע .דאס וועט זיכער
בייטראגן צו היטלער"ם מפלה ,אז ער האט ניט אויטגעפירט צו מאכן ווייניקער מיט
א וויזשניצער חסיד :אדרבה ,איר וועט אויפהאדעווען קינדער און אייניקלער,
וויזשניצער חסידים עד סוף כל הדורות .איד מיין דא ניט סתם א גלייכווערטל,
כאטש איד בין ניט מדייק און באשטיי א וויזשניצער אדער א ליובאוויטשער ,אדער
סתם א איד שומר תורה ומצוה .אבער אויב דאס קען זיין אין דעם אופן ,איז געוויס
...life — to establish a Jewish home and a Jewish family. This will surely contribute to Hitler's defeat: he did not succeed in making fewer with a Vizhnitzer chassid; on the contrary — you will raise children and grandchildren, Vizhnitzer chassidim to the end of all generations. I do not mean this as a mere parable — though I am not particular whether a Vizhnitzer or a Lubavitcher...