Hosafos Shavuos 19
[עמוד 257] איז העכער פון שכל ,האט קיץ ארט ניט .דעריבער מוז ער -נאך א דערשיטערנדען
אמפערו זיד און דורכווייטיקן -סוף כל סוף קומען צום אויספיר -עם כל זה אני
מאמץ! אדרבא -נאר שטארקער.
[עמוד 257] ...is higher than intellect, has no place. Therefore he must — after a shaking self-consideration and working through — finally come to the conclusion: 'Despite all this I hold fast!' On the contrary — only stronger.
דאם אויבנגעזאגטע באציט זיך אויף אייער ארטיקל .עם איז אבער פאראן נאד
א נקודה אין דעם ,א נקודה וואט איז נוגע דער גאנצער פראבלעם ,און עם אין א
פלא וואם מ"פארקוקט זי .איך מיין פאלגנדעם:
נאד אלעמען ,איז דאר דער גאנצער ענין פון דעם דערמאנטן "קאנפליקט" מיט
אמונה ניט קיץ נייע זאך ,וואט איז אויפגעשוואומען אין אונזער דור .אונזער פאלק
האט שוין געהאט אויטצושטיץ שחיטות און שמדות ר"ל אין פריערדיקע דורות .די
קרייצצוגן ,צ! ,.זיינען אין זייער פארנעם "פראצענטועל"" און אין אומפאטונג געווען
אפשר ניט לייכטער ווי די היטלעריסטישע ,מיט דעם אונטערשייד דערצו ,וואט דאן
איז גארניט געווען קיין שטראל פון האפנונג ,אז די לאגע זאל זיך ענדערן; די
שחיטות זיינען אנגעפירט געווארן אין נאמען פון אותו האיש און די טריניטי ,וואט
לויט דער אידישער אויטטייטשונג איז דאם אמת"ע עבודה־זרה ,וואט אידן האבן
בשום אופן ניט געקענט אננעמען :נאכדעם ווי די טערקן זיינען באזיגט געווארן
דורך די קרייצטרעגער ,איז ניט געווען קיין אויטזיכט אויף קיינע ,פארבינדעטע".
בשעת אין היטלער"ם י"ש צייטן -זיינען די שחיטות פארגעקומען "םתם" פון
ווילדקייט און חי"שער נאטור פונם מענטשן ,און מען האט געקענט האפן ,אז אפשר
וועט די וועלט פארט אויפגעטרייטלט ווערן ,און דער עיקר ,אז די פארבינדעטע
וועלן סוף כל סוף זיגן און מאכן א טוף צו היטלערן ימח שמו.
מיט אנדערע ווערטער :דער איד דער מאמין ביז , 1940וואט איז געבארן
געווארן אינם 20"טן יארהונדערט און האט געוואוסט וועגן דער אידישער געשיכטע
און די איבערלעבענישן פון אונזער פאלק ,מיט אלע גזירות און שמדות ר"ל ,פון די
קרייצטרעגער און פריער ,ביז נבוכדנצר מלך בגל וכד ,האט נאר געקענט פרעגן,
פארוואם ער און זיין משפחה זיינען פארמישט אין דעם היטלער פלאן :אבער דער
עצם ענין פון שטענדיקן עומדים עלינו לכלותנו איז טיילווייז גיט זיך דאם זיי איין
איז בא אים לוי! au" jניט געזזען; במילא האט היטלער ניט געקענט אנרירן זייןאמונה אין דעם רבונו של עולם .בלויז דער וואט זיין אמונה איז אויך פריער געווען
א שוואכע און ער האט געזוכט א "באגרינדונג" פאר זיין פארלייקענען דעם רבונו
של עולם ,האט געפונען אזא באגרינדונג ,כביכול ,אין דער היטלער געשיכטע.
די היטלער געשיכטע האט יא געבראכט א חידוש ,אבער אין אן אנדער
ריכטונג
The above relates to your article. But there is another point here, a point touching the whole problem, and it is a wonder it is overlooked. I mean the following: after all, the whole matter of the said 'conflict' with faith is not a new thing that surfaced in our generation. Our people already had to endure...
-אין דעם געביט פון מענטשלעכער אנטוויקלונג ,קולטור און
— in the field of human development, culture and
ציוויליזאציע.
פיל האבן געגלויבט בפרט אין די רייען פון די אזוי־גערופענע משכילים -אז
civilization. Many believed, especially among the so-called maskilim, that...