B"H
🏡

Hosafos Shavuos 18

[עמוד 256] דעריבער געפינען מיר טאקע ,אז דער ערשטער וועלכער האט זיך אויסגעדריקט די טענה איז געווען אברהם אבינו ,דער גרויסער מאמין און פאטער פון די מאמינים בני מאמינים .אויר דערציילן אונזערע חכמים ז"ל ,אז דער ערשטער וועלכער האט אויפגעהויבן די פראגע פון "צדיק ורע לו ,רשע וטוב לו" איז געווען ניט קייז אנדערער ווי משה רבנו ,דער וועלכער האט ערקלערט צו די אידן ,און צו דער גאנצער וועלט ,די אידייע פון "אנכי ה" אלקיך" און "לא יהי" לך אלקים אחרים", וואט "אלקים אחרים" איז כולל אויר דעם מענטשלעכן שכל און פארשטאנד ווען מען מאכט זיי אן אפגאט און פוסק אחרון. דעריבער האט מיר געוואונדערט ,וואט איר האט ניט פארגעזעצט דעם געדאנקען־גאנג און ניט ארויטגעבראכט דעם אויטפיר .ווארום ,ווי איר ווייטט ,איז דער ענטפער אויף משה רבינו"ט טענה -בשעת ,לויט דער דערציילונג פון חכמינו ד"ל ,מען האט אים געוויזן אז מען האט געריטן רבי עקיבא"ט פלייש מיט אייזערנע קאמען א.ז\ו .און משה רבינו האט אויפגעשטורמט "זו תורה וזו שכרה!" ) -איז דער ענטפער( געווען :"שתוק ,כך עלה במחשבה!" לאמיר געדענקען ,אז משה רבנו"ט טענה איז דאך ניט געווען בלויז אין ווערטער ,נאר בעיקר אין געדאנק .דעריבער איז דער ענטפער "שתוק" ניט געווען אן אנזאג ניט צו ריידן וועגן דעם ,נאר אויר ניט צולאזן דעם געדאנק וועגן דעם. און די איינציקע דערקלערונג איז געווען -"כך עלה במחשבה )העליונה(", וואט איז אייגנטלעך גאר ניט קיין ערקלערונג .פונדעסטוועגן האט עט ניט אפגעשוואכט די אמונה בא משה רבנו און בא אלע אנדערע אויטענטישע פרעגער און מאנער ,אדרבה ,דאט האט נאך פארשטארקט זייער אמונה ,ווי מיר געפינען דאט בפירוש בא איוב"ן :אזוי אויר בא אברהם אבינו ,וואט איז ניט נאר געבליבן פעטט בא זיין אמונה ,נאר האט אויר געקענט אויטשטיין אלע נטיונות :און אזוי אויר די אנדערע "רעבעלען" זיינען געבליבן טיפע מאמינים ביז צרם לעצטן טאג פון זייער לעבן. איך גלויב ,אז איר וועט מיט מיר מטכים זיין ,אז עם ]איז[ ניט געווען טתם א צופאל דאם וואט די אלע אויטענטישע פרעגער זיינען געבליבן בא זייער אמונה: נאר אז עם האט גאר אנדערש ניט געקענט זיין .ווארום ,אויב נאר מ"מיינט די קשי" מיט אן אמת ,און זי איז דער אויטדרוק ותוצאה פון אן אמת"ן געפיל פון צדק און יושר ,איז דאך פארשטענדלעך ,אז אזא טיפער געפיל קען קומען נאר פון דער איבערצייגונג ,אז דער אמת"ער צדק איז ד ער צדק וואט שטאמט פון אן איבערמענטשלעכן מקור ,דאם הייטט ,וואט איז העכער טיי פון דעם מענטשלעכן שכל און טיי פונם מענטשלעכן געפיל .דערפאר רירט די קשיא אן ניט נאר רגש און שכל ,נאר או Tזיין פנימיות און עצם מציאות. אבער נאך דעם ערשטן שטורמישן ארויטטריט ,מוז ער זיך כאפן אז דער גאנצער צוגאנג פון שטעלן די קשיא און פון וועלן פארשטיין מיטן שכל דאם וואט
[עמוד 256] Therefore we indeed find that the first who expressed the claim was Avraham our father, the great believer, father of believers, sons of believers. Our Sages also tell that the first who raised the question of 'the righteous suffers, the wicked prospers' was none other than Moshe our teacher, who declared to the...