Likkutei Sichos Volume 1, page 205

א.

אין אנהויב פרשת ויקרא

(פ׳ הקרבנות)

שטייט,

אדם כי יקריב מכם קרבן להוי'.

אין פלוג איז ניט פארשטאנדיק: אויב דער פירוש איז נאר כפשוטו,

אז דער "מכם" גייט אויפן ווארט "אדם",

אז א מענטש פון אייך וועט מקריב זיין,

האט ער געדארפט זאגן אדם מכם כי יקריב,

פארוואס זאגט ער אדם כי יקריב מכם?

איז דאך באוואוסט וואס ס׳שטייט אויף דעם אין חסידות,

אז דערמיט קומט ער אויך דערקלערן דעם ענין פון קרבנות ברוחניות — אין עבודה בנפש האדם.

עס איז דאך באוואוסט דער דיוק רז״ל 1 )

אויפן פסוק ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם,

בתוכו לא נאמר אלא בתוכם,

בתוך כל אחד ואחד מישראל.

וואס פון דעם איז פארשטאנדיק,

אז אלע עבודות וואס זיינען געווען אין משכן ומקדש הגשמי,

זיינען אויך דא אין רוחניות — אין דעם מקדש הרוחני וואס איז פאראן אין יעדן אידן.

דאס איז בנוגע אלע עבודות.

מכל שכן עבודת הקרבנות,

וואס אויך אין מקדש הגשמי גופא — וואס כפשוטו איז דאס געווען אן עבודה גשמית און מען האט מקריב געווען א בהמה גשמית — איז אין פנימיות דאס אויך געווען אן עבודה רוחנית.

דערפאר האט געדארפט זיין — בשעת הקרבת הקרבן — די באטייליקונג פון די כהנים מיט זייער עבודה,

און די לויים בשירם וזמרם,

וואס דאס זיינען ענינים רוחניים.

ווי עס שטייט אין זהר 2 )

דכהני בחשאי וברעותא דלבא — המשכה,

ולויים בשירה וזמרה — העלאה מלמטה למעלה.

איז דאך עבודת הקרבנות אויך אין מקדש געווען אן עבודה רוחנית,

און מכל שכן עבודת הקרבנות ווי עס איז ביי יעדן אידן.

די דערקלערונג פון פסוק לויטן טייטש פון אלטן רבי׳ן 3 )

: "אדם כי יקריב",

ווען א מענטש וויל נתקרב ווערן צו אלקות

(וואס דער ענין פון קרבן איז קירוב הכחות והחושים) 4 ),

איז "מכם קרבן להוי׳",

דארפט איר מקריב זיל פון אייך אליין.

ב.

אין דעם אליין זיינען פאראן צוויי פרטים: א)

"מכם",

דער קרבן פון נפש האלקית.

ב)

"מן הבהמה",

די בהמה וועלכע געפינט זיך אין דעם מענטשנס הארץ,

ד.

ה.

פון נפש הבהמית.

וואס אויף דעם רעכנט אויס דער פסוק ווייטער: "מן הבקר ומן הצאן״ — די פרטי המדריגות פון נפש הבהמית,

ווי עס ווערט דערקלערט אין חסידות 5 ).

און דער תכלית איז ניט אין דער עבודה פון נפש האלקית מצד עצמה,

נאר אין בירור נפש הבהמית דוקא.

און אויך דאס איז מרומז אין פסוק.

ביי דעם ווארט "מכם",

זאגט ער קרבן להוי ׳,

און נאך דעם ווי ער זאגט מן הבהמה מן הבקר ומן הצאן,

פירט ער אויס לרצונו לפני הוי',

פאר הוי' 6 ),

העכער פון הוי',

ווייל דער בירור פון נפש הבהמית דערלאנגט העכער,

אזוי ווי עס שטייט 7 ),

ורב תבואות בכה שור.

דערפאר דערלאנגט דער קרבן פון "מכם" נאר צום שם הוי'.

אמת טאקע אז אויך דער קרבן פון "מכם" איז ניט צו "אלקים",

בגימטריא הטבע

(אלקות וואס באהאלט זיך אין טבע),

נאר צו הוי' דוקא,

ווי עס ווערט דערקלערט אין זהר 8 )

אויפן פסוק זובח לאלקים יחרם,

און דאך קומט עס ניט צו דער עלי׳ דורך דעם בירור הגוף ונפש הבהמית,

וואס דורך דעם דוקא דערלאנגט מען נאך העכער,

לפני הוי',

למעלה מהשתלשלות לגמרי,

ווי עס שטייט 9 ),

כד אתכפיא סטרא אחרא אסתלק יקרא דקודשא בריך הוא בכולהו עלמין,

אור שבכל העולמות בשוה 10 ).

ג.

אין סדר הקרבת הבהמה בגשמיות האט מען די ערשטע זאך געדארפט זען אז די בהמה זאל זיין א גאנצע.

מען האט איר געדארפט בודק זיין זי זאל ניט האבן קיין מום,

און ערשט דאן "ירצה לקרבן".

דאס זעלבע איז ביי קרבנות ברוחניות.

ביי עבודת הקרבת בהמה הרוחנית,

איז איידער מען גייט צו מקריב זיין דעם נפש הבהמית להוי',

דארף מען צום ערשטן זען אז די בהמה — דער נפש הבהמית,

זאל זיין בשלימות און ניט האבן קיין מום 11 ).

דערפאר איז בתחלת העבודה — בדיקה,

בודק זיין בכל פינות נפשו,

אין מוחין,

אין מדות ובפרט אין די דריי לבושים מחשבה דבור ומעשה,

צו וויסן די ענינים וועלכע טויגן ניט,

און מתקן זיין זיי.

בכדי אז די בדיקה זאל זיין אדעתא דנפשי',

ניט בדרך מצות אנשים מלומדה,

דארף ער וויסן אז דאס איז אים נוגע בחיי נפשו ממש.

דאן וועט די בדיקה זיין ווי עס דארף זיין,

און אויך די תיקונים וועלכע פאדערן זיך,

וועט ער דורכפירן בפועל,

ווארום ער ווייס דאך אז דאס איז אים נוגע בחיי נפשו.

ד.

ווען ער וועט זיך עוסק זיין אין עבודת הבדיקה און זיך פארטראכטן אין זיין מעמד ומצב אדעתא דנפשי׳,

וועט ער זיך אפט מאל כאפן,

אז אויב אפילו איצטער איז ער ניט קיין בעל עבירה,

איז דאך אבער "וחטאתי נגדי תמיד",

אז די חטאים וואס ער האט געטאן במשך ימי חלדו

(פון זיין פריסטער יוגנט אן),

אויך די וואס ער האט געטאן פאר בר מצוה 12 ),

זיינען דאך פארבליבן,

ווארום ער האט זיי נאך ניט אין גאנצן מתקן געווען.

א ראי׳ אז ער האט נאך די חטאים ניט מתקן געווען און ער האט נאך ניט געטאן קיין תשובה ווי עס דארף זיין: אויב זיין תשובה וואלט געווען ווי מען דארף,

וואלט זיין עבודה געווען שטארקער,

ווייל דאס וואס ער איז געווען פריער בארץ צי׳ וצלמות,

האט געדארפט ביי אים דערוועקן א גרויטע תשוקה און אן אהבה צו אלקות,

אן אהבה וואס זדונות נעשו לו כזכיות 12 ),

און ער זעט אז ביי אים איז ניט אזוי;

אדרבה,

ווען ער באטראכט זיך אין זיין מצב ווי ער איז באמת,

ניט וועלן מאכן זיך גרינג און ניט וועלן אפנארן זיך,

פילט ער ביי זיך אז ער שטייט אין א פארקערטן ציור,

ניט נאר אז עס איז ניט "נעשו כזכיות״ — נאר עס איז געבליבן אן עבירה,

וואס דערפאר ציט אים צו אן עבירה — עבירה גוררת עבירה 14 ),

זעט ער דאך אז ער האט נאך קיין תשובה ווי עס דארף צו זיין ניט געטאן.

דאס הייסט,

אז דער "וחטאתי נגדי תמיד" איז ביי אים ניט דערפאר ווייל מצד זיין איצטיקן מעמד ומצב איז ניט גענוג די פריערדיקע תשובה און ער דארף האבן א העכערע תשובה 15 ),

נאר ער האט לכתחילה ניט מתקן געווען זיינע ענינים,

און זיי זיינען א מסך מבדיל בינו לבין אביו שבשמים 16 ),

מפסיק און מונע פון עבודת הוי׳.

איז בשעת ער איז זיך מתבונן אין דעם אלעם און ווייסט אויך די גרויסקייט פון דעם ענין פון קרבנות,

אז קרבנות איז קירוב הכחות והחושים,

ביז עס ווערט נכלל באש של מעלה,

און רזא דקורבנא עולה עד רזא דאין סוף 17 ),

פרעגט ער ביי זיך: וואס פאר א שייכות האט ער צו קרבנות,

און ווי אזוי איז ירצה לקרבן להוי׳,

אז ער איז "אין בו מתום"?

!

צו פארענטפערן די קשיא,

איז מוסיף כ״ק מו״ח אדמו״ר 18 )

אויפן פירוש פון אלטן רבי׳ן אין דעם ווארט ״מכם״ — מכם ובכם הדבר תלוי,

דאס איז אפהענגיק פון אייך אליין.

ניט קוקנדיק אויף זיין מעמד ומצב און אויף דעם וואס ער איז אדורך ביז איצט,

פונדעסטוועגן איז בכם הדבר תלוי,

ביז אז יעדער איד קען זאגן 19 ),

מתי יגיעו מעשיי למעשי אבותי אברהם יצחק ויעקב.

ה.

דער סדר אין הקרבת הקרבן בגשמיות איז,

אז נאכדעם ווי מען געפינט אויס אז די בהמה איז א תמימה אן א מום,

דארף מען זי שחט׳ן.

אויך נאך דער שחיטה בלייבט איבער דער קערפער פון דער בהמה גאנץ,

מען נעמט נאר ארויס איר חיות.

דאן איז מען איר מקריב אויפן מזבח,

וואו עס ווערט פארברענט אויך איר גשמיות׳דיקער קערפער,

— ביי אלע קרבנות דעם חלב,

און ביי קרבן עולה,

התחלת הקרבנות,

די גאנצע בהמה,

כליל למזבח — אין דעם ג־טלעכן פייער וואס פלעגט אראפקומען מלמעלה.

אזוי אויך אין רוחניות.

נאך דעם וואס מען איז מתקן די מומים,

דארף זיין שחיטה,

שחט'ן דעם גוף און נפש הבהמית,

ד.

ה.

ארויסנעמען דעם קאך און חיות פון ענינים גשמיים.

די דברים גשמיים אליין בלייבן גאנץ,

אבער זיי זיינען אן א קאך,

ער באנוצט זיך מיט זיי נאר בכדי ער זאל האבן א תוספת כוח אין עבודת הוי׳,

כמאמר 20 )

חמרא וריחא פקחין,

דלא 21 )

אכלי בישרא דתורא לא דקדקתי טעמו של דבר,

וואס דאס איז דאך דער ציווי בכל דרכיך דעהו 22 ),

אז אלע ענינים זאלן זיין לשם שמים.

אדער נאך טיפער,

ניט נאר אויסנוצן די דברים הגשמיים צוליב קדושה נאר מאכן פון זיי אליין מצוה וקדושה,

— ווי אכילת שבת ויום טוב,

אדער ווי ציצית מצמר גשמי און תפילין מקלף גשמי.

און דאן קען זיין די הקרבה,

אז דער גוף און נפש הבהמית זאלן נכלל ווערן אין ג־טלעכן פייער וואס אין דער נשמה,

אזוי ווי עס שטייט,

רשפי׳ רשפי אש שלהבת י־ה,

ואמרו רז״ל,

כאש של מעלה 23 ),

דאס איז די אהבה פון דער נשמה צום אויבערשטן — און אין איר ווערן נכלל דער גוף ונפש הבהמית,

אז אויך דער נפש הבהמית באקומט אן אהבה צו דעם אויבערשטן,

אזוי ווי עס שטייט ואהבת את הוי׳ אלקיך בכל לבבך ואמרו רז״ל 24 )

בשני יצריך.

(פון מאמר ד״ה באתי לגני,

תשי״ב)

ו.

מלחמת עמלק מיט אידן,

געפינען מיר,

בכלל,

אין פיר זמנים: א)

באלד ווי די אידן זיינען ארויס פון מצרים.

ב)

אין די לעצטע יארן וואס די אידן זיינען געווען אין מדבר,

איידער זיי זיינען אריין אין ארץ ישראל

(נאר דאן האט זיך עמלק פארשטעלט פאר א כנעני) 25 ).

ג)

אין די ערשטע יארן פון זייער זיין אין ארץ ישראל,

נאך דעם מינוי פון שאול המלך און פארן בנין בית המקדש

(וואס אזוי איז דער סדר אין די ג׳ דברים שנצטוו בכניסתם לארץ: מינוי מלך,

מלחמת עמלק ובנין בית המקדש).

ד)

בדרא דמלכא משיחא.

דברי ימי ישראל,

זינט אידן זיינען געווארן א פאלק ארויסגייענדיק פון מצרים מקבל זיין די תורה,

טיילן זיך אין צוויי תקופות: א)

ווען אידן זיינען געווען אין מדבר און ניט געהאט צו טאן מיט גשמיות עולם הזה,

און זייערע באדערפענישן וועלכע טיילן זיך אין מזון,

לבוש ובית

(שפייז,

קליידונג און דירה),

האבן זיי געהאט פון מן,

בארה של מרים און ענני הכבוד.

ב)

ווען אידן זיינען אריין אין ארץ שבעת עממין בכדי צו מאכן פון איר ארץ ישראל,

וואס אין דער תקופה גייט אויך אריין דער זמן הגלות,

ווען אידן זיינען בארצות האומות אויף צוגרייטן דארטן דעם "עתידה ארץ ישראל שתתפשט בכל הארצות",

צו מאכן פון זיי א דירה לו יתברך.

די אויבנדערמאנטע פיר זמנים פון מלחמות עמלק,

זיינען די ערשטע צוויי געווען אין אנהויב און סוף פון דער ערשטער תקופה,

און די אנדערע צוויי — אין אנהויב און סוף פון דער צווייטער תקופה.

פון דעם וואס מיר זעען אז אין די צוויי מלחמות פון דער ערשטער תקופה,

איז די ערשטע געווען מיט אן אפענעם עמלק און די צווייטע — מיט א פארשטעלטן

(פאר א כנעני),

איז פון דעם א באווייז,

אז אויך די צוויי מלחמות פון דער צווייטער תקופה,

איז די ערשטע מלחמה בימי שאול געווען מיט אן אפענעם עמלק,

און די צווייטע מלחמה,

בדרא דמלכא משיחא,

אונזער דור,

דער דור צו וועמען משיח קומט במהרה בימינו,

איז מיט א פארבארגענעם עמלק.

ז.

אויף מלחמת עמלק אין אנהויב פון דער ערשטער תקופה,

שטייט "אשר קרך".

טייטשט דער מדרש 24 ),

קרך מלשון קרירות.

ער האט ניט דער׳הרג׳ט חס ושלום,

ער האט נאר אפגעקילט.

בשעת אידן זיינען געגאנגען צו מתן תורה,

און געוואלט שרייען נעשה קודם לנשמע,

צי מען וועט יא פארשטיין צי ניט פארשטיין וועט מען מקיים זיין וואס מען וועט הערן,

קומט צו גיין עמלק און קילט אפ.

ער טענה׳ט ניט מען זאל חס ושלום ניט גיין צו קבלת התורה,

ער איז דאך אויך אן אייניקל פון אברהם ויצחק.

ער טענה׳ט נאר: וואס איז אזוי די התפעלות וואס דו שפרינגסט פון די כלים און שרייסט נעשה קודם לנשמע,

ביסט מקבל אויף זיך צו טאן איידער דו ווייסט וועגן וואס עס רעדט זיך?

דו ביסט דאך א בעל שכל,

והראי׳ אז מען וויל דיר געבן א תורה וואס היא חכמתכם ובינתכם לעיני כל העמים,

איז פאר א בעל שכל פאסט ניט ער זאל ארויס פון די כלים און ארויסשפרינגען פון מדידה והגבלה,

פון זיין טעם ודעת,

ובפרט נאך שרייען "נעשה",

ער וועט טאן אלץ וואס ער וועט הערן סיי ער וועט פארשטיין,

סיי ער וועט ניט פארשטיין.

עמלק איז אויך אן אייניקל פון אברהם ויצחק,

און ער איז מסכים אויף לימוד התורה,

אבער ניט אויף הנהגת יעקב איש תם יושב אהלים.

ער טענה׳ט "יושב אהלים",

לערנען תורה — מסכים,

אבער "איש תם",

ניט פרעגן פריער וועגן וואס עס רעדט זיך און וואס מען וועט פון אים פארלאנגען,

נאר נעשה קודם לנשמע,

אויף דעם איז ער ניט מסכים.

ער האלט מיט דעם סדר פון עשו׳ן — איש יודע ציד,

ער פארשטייט,

ער רעכנט אויס וויפל ער קען פאנגען און פארנעמען,

ער שאצט אפ זיינע כוחות מיט זיין שכל וויפל ער וועט לערנען און וויפל ער וועט מקיים זיין.

ער גייט מיט א סדר פון נשמע ונעשה,

צו ערשט הערן און פארשטיין — ערשט דאן וועט מען קענען אפשאצן צי מען קען דאס טאן צי ניט.

אדרבה,

טענה׳ט ער,

וויבאלד אז תורה איז אמת,

און עס איז דאך אן ענין של חכמה,

איז למאי נפקא מינה צי מען וועט מקדים זיין נעשה לנשמע אדער פארקערט,

סיי ווי סיי,

אפילו ער וועט מקדים זיין נשמע לנעשה,

וועט ער אויך זיכער קומען צום נעשה,

ווארום עס איז דאך מחוייב על פי שכל.

אויף דעם האט די תורה באווארנט,

מ׳זאל וויסן אז דורך דעם סדר פון אשר קרך — קרירות,

ווערט דערנאך דער צווייטער טייטש אין אשר קרך,

מלשון קרי 27 ).

וענינו,

אז פון די פנימיות החיות וואס איז געגעבן געווארן אויף פרו ורבו ומלאו את הארץ וכבשוה,

אייננעמען די גאנצע וועלט און מאכן פון איר א דירה לו יתברך,

איז פון דעם חיות ווערט הגדלת כוחות הקליפות רחמנא לצלן 28 ).

און דאס הויבט זיך אן פון דעם ערשטן טייטש אין אשר קרך — קרירות.

פון יודע ציד קומט מען צו איש שדה,

ארויס און אוועק פון די אהלים,

אהלי שם ועבר,

תורה שבכתב און תורה שבעל פה.

מען מוז זיך פירן מיט דעם וועג פון יעקב איש תם,

וואס דעמאלט גייט מען אויפן ריכטיקן וועג,

ווי די גמרא 29 )

זאגט אויפן פסוק תומת ישרים תנחם — אויב מען גייט מיט א תמימות דעמאלט איז — תנחם,

מען גייט אויפן גלייכן וועג.

אבער די וואס האלטן ניט פון דעם סדר פון עמא פזיזא,

זיי טענה׳ן אז תורה איז אן ענין פון שכל,

און בפרט בשעת עס האנדלט זיך וועגן גאר א הויכן און טיפן שכל,

דארף מען ניט שפרינגען פון דער הויט,

מען דארף צו דעם צוגיין מיט א סדר,

נשמע און דערנאך נעשה,

איז סוף כל סוף — וסלף בוגדים תשדם,

עס ווערט דערפון דער צווייטער טייטש אין אשר קרך,

כנ״ל.

ח.

דאס איז געווען מלחמת עמלק אין אנהויב פון דער ערשטער תקופה.

ביים סוף פון אט־דער תקופה,

אין די לעצטע יארן פון דור המדבר איידער אידן זיינען אריין אין ארץ ישראל,

דעמאלט איז ווידער געקומען עמלק מלחמה האלטן מיט די אידן,

אבער דא האט ער אפגעטאן נאך אן ערמה,

א שפיצל,

ער האט זיך אנגעטאן אין לבושים פון א כנעני בכדי מען זאל ניט דערקענען אז דאס איז דער זעלבער וואס האט מלחמה געהאלטן אין אנהויב פון די פערציק יאר.

אין דער צווייטער מלחמה איז ער ניט געקומען ווי א בן אברהם ויצחק,

נאר ווי א כנעני,

א גוי.

אין די ענינים פון תורה און אידישקייט מישט ער זיך אינגאנצן ניט.

אין דער צייט וואס דו לערנסט און ווילסט זיך פירן ווי א איד — טענה׳ט ער — מיש איך זיך ניט,

טו וואס דו ווילסט.

איך פארלאנג נאר איין זאך: די ענינים וואס געהערן צו ארץ כנען,

אין דעם לערן זיך פון מיר,

אונטערווארף זיך א כנעני.

ער איז געקומען צום אידן און גע'טענה'ט: אזוי ווי איצטער פארענדיקסטו דיין בילדונג מיטן חינוך פון דור המדבר און דארפסט זיך גרייטן אריינגיין אין ארץ כנען,

זיך עוסק זיין אין אלע ל״ט מלאכות עובדין דחול,

מוזטו זיך אויסלערנען די ענינים און סדרים פון ארץ כנען,

דו זאלסט קענען האבן אן אחיזה אין דער לאנד.

אויב דו וועסט זיך ניט אויסלערנען סדרי ארץ כנען און אונטערווארפן זיך צו זיי,

קענסטו ניט דערווארטן אז קומענדיק אין ארץ כנען וועסטו קענען דורכלעבן דארט,

דורכגיין די וועלט און בלייבן א איד,

ד.

ה.

אי האבן אויף דער הוצאה,

אי שמירת שבת ויום טוב,

אי געבן צדקה,

געבן די קינדער חינוך על פי תורה וכו׳ — ווי וועסטו דאס קענען באווייזן?

און דאס איז וואס דער מדרש 30 )

זאגט אויפן פסוק וישב ממנו שבי,

אז דער כנעני מלך ערד האט צוגענומען ביי אידן א שפחה כנענית.

דער כנעני נעמט ניט ביי אידן א זאך וואס מצד עצמה איז דאס זייערע,

ער נעמט צו מער ניט ווי א שבי,

אן ענין וואס אידן אליין האבן גענומען בשבי פון וועלט.

אין לימוד התורה וקיום המצות מישט ער זיך ניט,

ער וויל נאר אז ארויסגייענדיק פון די ד׳ אמות של תורה,

קומענדיק אין וועלט,

זאל מען זיך פירן ווי א כנעני,

להבדיל.

האט די תורה מגלה געווען,

אז אין די טענות פון כנעני מלך ערד איז פארבאהאלטן עמלק.

ווארום א גוי האט אין א אידן גאר קיין אחיזה ניט,

א איד איז אינגאנצן קדושה און א גוי איז אינגאנצן דער היפך,

קען ניט זיין קיין חיבור פון שני הפכים.

אבער ווען א כנעני קומט מלחמה האלטן ווען אין אים איז אנגעטאן אן עמלק,

וואס ער שטאמט דאך פון אברהם ויצחק,

דא וואקסן אויס פארשידענע טענות מיט די תוצאות פון טענות עמלק — ויזנב בך כל הנחשלים אחריך גו'.

בשעת דער כנעני מלך ערד קומט צוגיין און זאגט מען זאל זיך לערנען די ענינים פון ארץ כנען וואס דורך דעם דוקא וועט מען קענען אין איר אריינגיין,

דארף מען וויסן,

אז ניט נאר וואס דאס איז ניט קיין וועג אויף מאכן פון ארץ כנען — ארץ ישראל,

ארץ אשר עיני הוי׳ אלקיך בה,

נאר אדרבה,

דאס איז אן ענין וואס האלט מלחמה אנטקעגן אידן און אנטקעגן ארץ ישראל,

אין דעם איז אנגעטאן דער זעלבער עמלק וואס האט ניט געוואלט צולאזן אידן מקבל זיין די תורה,

און אפגעקילט זיי פון אלע עניני קדושה.

נאך מער האט די תורה מגלה געווען: ניט נאר וואס אין דעם כנעני מלך ערד איז אנגעטאן אן עמלק וואס שטערט צו מתן תורה און שטערט צו רוחניות פון אידן נאר נאך מערער,

אין דעם איז אנגעטאן אן ענין וואס שטערט און האלט מלחמה אנטקעגן אידישן גוף ,

ווי עס האט זיך ארויסגעוויזן,

בימי הפורים,

די אמת׳ע פנימיות הכוונה פון די אלע טענות,

להשמיד להרוג ולאבד ח״ו את כל היהודים,

אויך דעם גוף.

מען דארף וויסן אז די וועג צו אריינגיין אין ארץ ישראל,

איז ניט צו גיין אין דער שיטה פון כנעני מלך ערד,

נאר אדרבה,

"ויחרם אתהם".

ט.

ווי גערעדט פריער,

איז אויך ביים סוף פון דער צווייטער תקופה איידער מען דארף אריינגיין אין ארץ ישראל,

ארץ אשר עיני הוי׳ אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה,

וואס דאס איז אונזער דור,

דארף מען פריער מנצח זיין די מלחמה פון כנעני מלך ערד.

וואס איז זיין מלחמה?

ער קומט צוגיין צו א אידן און זאגט: וויבאלד אז דו דארפסט זיין א סוחר,

דארפסטו זיך אויפפירן אין דיין מסחר ווי רוב הסוחרים — ווי א גוי,

להבדיל.

אויב דו דארפסט האבן א שטעלע,

א דזשאב,

דארפסט זיך צו דעם גרייטן ווי א גוי גרייט זיך דערצו.

צו דעם אלעם דארפסטו זיך אויסלערנען די ענינים וואס זיינען היפך התורה,

ניט רעכענען זיך מיט השגת גבול,

אבק לשון הרע,

רבית וכו׳,

און דו מוזט מבטל זיין פון לימוד התורה כדי צו מצליח זיין אין עניני העולם.

צום אלעם ערשטן — טענה׳ט ער — דארפסטו פארגעסן אז יעדער ענין איז בהשגחה פרטית פון דער השגחה העליונה און דער אדם התחתון למטה דארף ניט מער ווי מאכן א כלי אויף מקבל זיין דעם אויבערשטנס ברכה 31 ).

אויף דעם אלעמען דארפסטו פארגעסן,

דו דארפסט גיין מיטן צוגאנג פון כחי ועוצם ידי עשה לי את החיל הזה.

און דעמאלט בשעת דו וועסט האבן די "קנאת סופרים" און טענה׳ן אז דו דארפסט באווייזן קונצן און אויפטאן ענינים,

וועסטו קענען מצליח זיין אויף דיין שטעלע און אין דיין מסחר,

און דעמאלט וועסטו קענען זיין א "סוקסעספול ביזנעסמאן",

האבן הצלחה אין דיין מסחר אדער אויף דיין שטעלע,

ווייל דו וועסט האבן די זעלבע הכנות וואס עס האט דערצו להבדיל א גוי.

אויף דעם האט די תורה באווארנט,

מען זאל וויסן ווער עס איז באהאלטן אין די טענות.

אין דעם איז באהאלטן עמלק וואס שטערט אידן צו מתן תורה.

און אויסער דעם וואס ניט דאס איז דער וועג צו מאכן די וועלט פאר א דירה לו יתברך,

צו מאכן פון ארץ כנען — ארץ ישראל,

ווייזט זיך ארויס שפעטער,

אז מען וויל להשמיד להרוג ולאבד את כל היהודים,

ר״ל,

אויך זייער גוף.

ווארום בכדי אז אידן זאלן בלייבן גאנץ אין זייער גוף,

איז דאס נאר דורך דעם וואס זייער נשמה וועט בלייבן גאנץ,

וואס דער וועג צו דעם איז דער תומת ישרים תנחם,

און ניט צולאזן ח״ו די וואס ווילן אפקילן פון התלהבות אין תורה.

דאס איז דער איין און איינציקער וועג צו באווארענען אז אויך דער גוף זאל בלייבן גאנץ,

כפשוטו,

ברמ״ח אבריו ושס״ה גידיו.

ווארום דאס וואס תורה ווערט אנגערופן תורת חיים און אויף מצות שטייט וחי בהם,

איז דאס ניט נאר לאחר מאה ועשרים שנה אין עולם הבא.

מען מיינט עס אויך כפשוטו: אויב מען וויל אז א איד זאל זיין לעבעדיק בגשמיות בגופו אין עולם הזה הגשמי,

איז דער איינציקער וועג צו דעם — לימוד התורה תורת חיים,

וואס גיט אים חיי עולם אין עולם הזה הגשמי,

און קיום המצות,

וחי בהם,

ער זאל זיין א לעבעדיקער איד בכל רמ״ח אבריו

(כנגד רמ״ח מצוות עשה)

ושס״ה גידיו

(כנגד שס״ה מצוות לא תעשה).

און דעמאלט איז ער מקיים דעם פרו ורבו ומלאו את הארץ וכבשוה,

ער מאכט פון דער גאנצער וועלט א דירה לו יתברך,

ועתידה ארץ ישראל שתתפשט בכל הארצות,

אז אומעטום וואו מען וועט זיך א קער מאן,

וועט מען זען אז עיני הוי׳ אלקיך בה,

ניט נאר יום כיפור בשעת נעילה,

בשבת ויום טוב אדער בשעת׳ן דאוונען און לערנען,

נאר מראשית השנה ועד אחרית שנה.

(משיחת פורים תשט״ז)