English translation — שיחת ליל ו' דחג הסוכות ה'תשמ"ז

English translation 1

There is no Simchat Beit HaShoevah,

אין שמחת בית השואבה,

English translation 2

whose concept is "And you shall draw water with joy etc.,"

וואס ענינה איז "ושאבתם מים בששון גו'",

English translation 3

there is a novelty:

1 איז דא א חידוש:

English translation 4

The concept of joy is,

דער ענין פון שמחה איז,

English translation 5

generally,

בדרך כלל,

English translation 6

connected with wine "that gladdens God and men,"

פארבונדן מיט יין 2 "המשמח אלקים ואנשים" 3,

English translation 7

that "there is no joy except with wine" and "we do not recite song except over wine";

וואס "אין שמחה אלא ביין" 4 ו"אין אומרים שירה אלא על היין" 5;

English translation 8

but in Simchat Beit HaShoevah the joy is connected specifically with water;

אבער בשמחת בית השואבה איז די שמחה פארבונדן מיט מים דוקא 6;

English translation 9

And this novelty is most emphasized at the time when the Holy Temple existed,

וואס אט דער חידוש איז מודגש ביותר בזמן שביהמ"ק הי' קיים,

English translation 10

when there was then the wine libation together with the water libation,

וואס דעמאלט איז דאך געווען ניסוך היין צוזאמען מיט ניסוך המים,

English translation 11

and nevertheless, when they prepared the wine for libation there was no concept of "rejoicing,"

און אעפ"כ איז בשעת מ'האט צוגעגרייט דעם יין לנסוך איז ניט געווען קיין ענין של "ששון",

English translation 12

and on that same day during the preparation of the water for libation,

און אין דעם זעלבן טאג בשעת הכנת המים לניסוך,

English translation 13

there was joy,

איז געווען א שמחה,

English translation 14

even the greatest joy,

ביז א שמחה הכי גדולה,

English translation 15

so that "whoever has not seen Simchat Beit HaShoevah has never seen joy in his life,"

אז "מי שלא ראה שמחת בית השואבה לא ראה שמחה מימיו" 7,

English translation 16

whose simple explanation is that specifically in Simchat Beit HaShoevah one sees true joy.

וואס דער פירוש הפשוט בזה איז דאך אז דוקא בשמחת בית השואבה זעט מען א ריכטיקע שמחה.

English translation 17

This novelty that is in Simchat Beit HaShoevah,

אט דער חידוש וואס איז בשמחת בית השואבה,

English translation 18

consists

באשטייט

English translation 19

(not in that it is connected with water, but)

(ניט אין דערויף וואס דאס איז פארבונדן מיט מים 8, נאר)

English translation 20

in that although there is no thing "that gladdens etc."

אין דעם וואס כאטש ס'איז ניטא קיין דבר "המשמח גו'"

English translation 21

(not the wine libation,

(ניט ניסוך היין,

English translation 22

not wine in general,

ניט יין בכלל,

English translation 23

and so forth),

וכיו"ב),

English translation 24

and nevertheless there was there joy,

און אעפ"כ איז דארטן געווען א שמחה,

English translation 25

and moreover the greatest joy,

און דערצו א שמחה גדולה ביותר,

English translation 26

as above.

כנ"ל.

English translation 27

" - And it can be said that accordingly, the reason is also understandable why in Simchat Beit HaShoevah as we now celebrate,

" - וי"ל אז עפ"ז איז אויך פארשטאנדיק דער טעם וואס אין שמחת בית השואבה וואס מ'פראוועט איצטער,

English translation 28

there is no concept of water. And prima facie:

איז ניטא דער ענין פון מים. ולכאורה 9:

English translation 29

This is a commemoration of Simchat Beit HaShoevah that was at the time when the Holy Temple existed –

דאס איז דאך א זכר צום שמחת ביה"ש וואס איז געווען בזמן שביהמ"ק הי' קיים –

English translation 30

how is this a commemoration,

איז ווי איז דאס א זכר,

English translation 31

the detail of water is missing?!

ס'פעלט דאך דער פרט פון מים؟!

English translation 32

Rather, because,

נאר וויבאלד אז,

English translation 33

as mentioned,

כאמור,

English translation 34

the novelty of Simchat Beit HaShoevah is the concept of rejoicing and joy,

דער חידוש שבשמחת ביה"ש איז דער ענין פון ששון ושמחה 8,

English translation 35

not the concept of water –

ניט דער ענין פון מים –

English translation 36

we make a commemoration of the essence and the aforementioned novelty;

מאכט מען א זכר צום עיקר וחידוש הנ"ל;

English translation 37

but the concept of water need not be emphasized,

משא"כ דעם ענין פון מים מוז מען ניט מדגיש זיין,

English translation 38

because the novelty does not consist in that.

וויבאלד אז ניט אין דעם באשטייט דער חידוש.

English translation 39

Why indeed do we not make a commemoration of the concept of water?

פארוואס טאקע מאכט מען ניט קיין זכר צום ענין המים?

English translation 40

It can be said in a manner of allusion, one of the explanations of this –

י"ל בדא"פ איינער פון די ביאורים בזה –

English translation 41

according to the above:

ע"פ הנ"ל:

English translation 42

Because the novelty of Simchat Beit HaShoevah is not in the concept of water,

וויבאלד אז דער חידוש שבשמחת ביה"ש איז ניט אין דעם ענין המים,

English translation 43

then on the contrary,

איז דאך אדרבה,

English translation 44

the novelty is even greater,

דער חידוש איז נאך גרעסער,

English translation 45

when there is no water either and nevertheless the joy is the greatest.

בשעת קיין מים איז אויך ניטא און אעפ"כ איז די שמחה א גדולה ביותר.

English translation 46

And this is in accordance with the teaching of the Rav the Maggid,

וואס דאס איז בהתאם צו תורת הרב המגיד 10,

English translation 47

that "today in the time of exile it is easier to attain Ruach HaKodesh than in the time of the Temple,"

אז "היום זמן הגלות הוא בקל להשיג רוח הקודש יותר מבזמן הבית",

English translation 48

and he explains it with a parable of a king,

און ער איז דאס מבאר מיט א משל פון א מלך,

English translation 49

that "when he is in his palace it is impossible to approach him so much,"

וואס "כשהוא בבית מלכותו אי אפשר להתקרב אליו כל כך",

English translation 50

but when he is "on the road in an inn" anyone who wishes,

משא"כ ווען ער איז "בדרך בפונדק" קען יעדערע וואס וויל,

English translation 51

can come to him,

צוקומען צו עם,

English translation 52

"even a villager who is not fit to come before the king in his palace...

"אפילו בן כפר שאינו ראוי לבוא לפני המלך בבית מלכותו...

English translation 53

can come before him and speak with him."

יכול לבוא לפניו ולדבר עמו".

English translation 54

And regarding this in our case:

וואס עד"ז איז בנדו"ד:

English translation 55

Simchat Beit HaShoevah,

שמחת בית השואבה,

English translation 56

"from where they would draw Ruach HaKodesh,"

"שמשם היו שואבים רוח הקודש" 11,

English translation 57

in the time of the Temple one needed for this the drawing of water at least

איז בזמן הבית האט מען געדארפט האבן דערצו שאיבת המים עכ"פ

English translation 58

[That (also) in the time of the Temple the joy was not connected with any physical thing that gladdens nor with any concept (except the drawing of water),

[וואס (אויך) בזמן הבית איז די שמחה ניט געווען פארבונדן מיט קיין דבר גשמי המשמח און ניט מיט קיין ענין (א חוץ שאיבת המים),

English translation 59

for that which they connect "And you shall draw water with joy" with "from where they would draw Ruach HaKodesh" – the explanation of this is –

ווארום דאס וואס מ'פארבינדט דעם "ושאבתם מים בששון" מיט "שמשם היו שואבים רוה"ק". איז דער פירוש בזה –

English translation 60

not that the great joy (of Jonah ben Amittai and so forth) came from the fact that he had Ruach HaKodesh –

ניט אז די שמחה גדולה (ביי יונה בן אמיתי וכיו"ב) איז געווארן דערפון וואס ער האט געהאט רוח הקודש –

English translation 61

but the opposite:

נאר להיפך 12:

English translation 62

Because he had great joy, this brought about that there should be "drawing Ruach HaKodesh,"

וויבאלד אז ביי עם איז געווען א שמחה גדולה האט דאס געבראכט ס' זאל זיין "שואבים רוח הקודש",

English translation 63

as our Sages of blessed memory said that Simchat Beit HaShoevah is called by the name "from where they draw Ruach HaKodesh, for the Shechinah rests through joy, as it is written 'And it came to pass, when the minstrel played, that the hand of God came upon him' (the spirit of prophecy)"],

כמחז"לוי אז נקרא שמחת בית השואבה על שם "שמשם שואבים רוח הקודש שהשכינה שורה מתוך שמחה דכתיב 13 יהי' כנגן המנגן ותהי עליו רוח אלקים 14 (רוח הנבואה 15)"],

English translation 64

But in the time of exile one does not need any other concept for Simchat Beit HaShoevah,

משא"כ בזמן הגלות דארף מען ניט האבן קיין אנדער ענין צו שמחה בית השואבה,

English translation 65

not even the concept of water.

אפילו ניט דעם ענין המים.

English translation 66

This,

ד,

English translation 67

This concept

אט דער ענין

English translation 68

[that even though there is no wine,

[אז אע"פ אז ס'איז ניטא קיין יין,

English translation 69

there is the greatest joy,

איז דא א שמחה הכי גדולה,

English translation 70

even more than the joy that comes through wine)

נאך מערער ווי די שמחה וואס ווערט ע"י היין)

English translation 71

is analogous to "Lechatchilah Ariber" –

איז בדוגמת "לכתחילה אריבער" –

English translation 72

the content of the present-day Ushpizin

דער תוכן פון די היינטיקע אושפיזין

English translation 73

(as follows in the general section),

(כדלקמן ס"ה),

English translation 74

and prefacing that the concept of the festival of Sukkot in general is connected with

ובהקדים אז דער ענין פון חג הסוכות בכלל איז פארבונדן מיט

English translation 75

(the saying of the Admor Maharash)

(פתגמו של אדמו"ר מהר"ש 16)

English translation 76

"Lechatchilah Ariber":

"לכתחילה אריבער":

English translation 77

The Alter Rebbe rules in his Shulchan Aruch at the beginning and start of the laws of Sukkot that the mitzvah of dwelling in the Sukkah is connected with "so that your generations may know that I caused the children of Israel to dwell in Sukkot" –

דער אלטער רבי פסק'נט בשו"ע שלו בהתחלת וראש הל' סוכות 17 אז די מצוה פון ישיבה בסוכה איז 18 פארבונדן מיט "למען ידעו דורותיכם כי בסוכות הושבתי את בנ"י" 18 –

English translation 78

"they were the Clouds of Glory that surrounded them for shade etc.,"

"הם היו ענני כבו 19 11 שהקיפם בהם לצל כו'",

English translation 79

therefore "every person must intend in his dwelling in the Sukkah that he dwells in it to fulfill the mitzvah of the Holy One, blessed be He, who commanded us to dwell in the Sukkah as a remembrance of the Exodus from Egypt"

וואס דערפאר איז "צריך כל אדם לכוין בישיבתו בסוכה שיושב בה כדי לקיים מצות הקב"ה שצונו לישב בסוכה זכר ליציאת מצרים"

English translation 80

That although superficially this is more than the intention of sitting in the sukkah –

[וואס אע"פ אז לכאורה איז דאס מערניט ווי די כוונה פון זיצן אין סוכה –

English translation 81

nevertheless, this intention is a part of the fulfillment of the commandment, etc. (as discussed many times (and already printed),

איז דאך אבער אט די כוונה א חלק פון קיום המצוה כו' (כמדובר כמ"פ (און שוין אויך געדרוקט 20),

English translation 82

as is also emphasized in the wording of the Alter Rebbe there ).

ווי ס'איז אויך מודגש אין לשון פון אלטן רבי'ן שם 21)].

English translation 83

That the Clouds of Glory are a most sublime matter:

וואס די ענני הכבוד זיינען אן ענין נעלה ביותר:

English translation 84

Clouds in general are connected with ascent from below to above,

עננים בכלל זיינען פארבונדן מיט עלי' מלמטה למעלה,

English translation 85

as it is stated in the portion of Bereishit at its beginning "And a mist ascended from the earth and watered the entire face of the ground";

ווי ס'שטייט אין פ' בראשית בתחלתו 22 "ואד יעלה מן הארץ והשקה גו'";

English translation 86

afterwards there are clouds that are initially connected with the above –

דערנאך זיינען דא עננים וואס זיינען לכתחילה פארבונדן מיטן למעלה –

English translation 87

heavens –

שמים –

English translation 88

"clouds of the sky";

"ענני שמיא" 23;

English translation 89

and in our case it speaks about higher:

ובנדו"ד רעדט זיך וועגן העכער:

English translation 90

"Clouds of His Glory" –

"ענני כבודו" –

English translation 91

of the Most High,

פון דעם אויבערשטן,

English translation 92

And especially that these were seven clouds

ובפרט אז דאס זיינען געווען שבעה עננים

English translation 93

(as Rashi brings ),

(ווי רש"י ברענגט 24),

English translation 94

and it is explained and understood in Kabbalah and Chassidus,

ומבואר ומובן אין קבלה וחסידות,

English translation 95

that they correspond to the seven Sefiros,

אז זיי זיינען כנגד די ז' ספירות 25,

English translation 96

the seven days of construction, corresponding to which are the seven days of the Festival of Sukkos

שבעת ימי הבנין וואס כנגדם זיינען די שבעת ימים פון חגה"ס 26

English translation 97

("In sukkos you shall dwell for seven days" ),

("בסוכות תשבו שבעת ימים" 27),

English translation 98

that each day of Sukkos is connected with its particular Sefirah,

וואס יעדער טאג פון סוכות איז פארבונדן מיט דער ספירה המיוחדת לה 28,

English translation 99

for example, today

ולדוגמא היינטיקער טאג

English translation 100

(and night)

(און נאכט)

English translation 101

is connected with the Sefirah of Yesod,

איז פארבונדן מיט ספירת היסוד,

English translation 102

which is the aspect of Yosef,

וואס דאס איז ענינו של יוסף 29,

English translation 103

and so it is understood that this is also the aspect of the Nasi, the Rebbe Maharash,

ועד"ז איז פארשטאנדיק אז דאס איז אויך ענינו פון דעם נשיא דער רבי מהר"ש,

English translation 104

as discussed at length many times ),

כמדובר בארוכה כ"פ 30),

English translation 105

and especially that the Clouds of Glory of the Festival of Sukkos derive from the cloud of the incense of Yom Kippur:

ובפרט אז די ענני הכבוד פון חגה"ס נעמען זיך פון דעם ענן הקטורת פון יום הכיפורים:

English translation 106

It is explained in many places on the verse "At the concealed time of our festival",

ס'איז מבואר בכ"מ 31 עה"פ 32 "בכסה ליום חגנו",

English translation 107

that the matters that on Rosh Hashanah and Yom Kippur are in concealment

אז די ענינים וואס זיינען בר"ה וביוה"כ בהעלם

English translation 108

("at the concealed time")

("בכסה")

English translation 109

emerge in revelation on the Festival of Sukkos

קומען ארויס בגלוי בחג הסוכות

English translation 110

("of our festival"),

("ליום חגנו"),

English translation 111

And this matter is expressed in actuality and in revelation –

און דער ענין דריקט זיך אויס בפועל ובגלוי –

English translation 112

as discussed many times what is stated in the holy books,

ווי גערעדט כמ"פ 33 וואס ס'שטייט אין ספרים 34,

English translation 113

that in the Sechach of the Sukkah the aspect of the Shofar of Rosh Hashanah is revealed,

אז אין סכך הסוכה ווערט נתגלה דער ענין השופר שבר"ה,

English translation 114

therefore "Sechach" has the numerical value of one hundred, corresponding to the one hundred sounds that Israel is accustomed to blow on Rosh Hashanah,

וואס דערפאר איז "סכך" בגימטריא מאה. כנגד די מאה קולות וואס נהגו ישראל 35 צו תוקע זיין בר"ה,

English translation 115

And even more in revelation it emerges

און נאכמער בגלוי קומט עס ארויס

English translation 116

(as explained in many places ),

(כמבואר בכ"מ 36),

English translation 117

regarding the "cloud of the incense" of Yom Kippur,

בנוגע דעם "ענן הקטורת" 37 פון יום הכיפורים,

English translation 118

that the service of the incense on Yom Kippur was in a special manner and with greater strength and vigor than the entire year

וואס די עבודת הקטורת ביוה"כ איז געווען באופן מיוחד וביתר שאת ויתר עוז לגבי א גאנצן יאר 38

English translation 119

(the most minute of the minute,

(דקה מן הדקה 39,

English translation 120

in the Holy of Holies, etc.)

בקדש הקדשים וכו')

English translation 121

and it has a connection to "the essence of the day" –

און זי האט א שייכות צו "עיצומו של יום" 40 –

English translation 122

that is the essential and primary service of Yom Kippur –

דאס איז די עבודה עצמית ועיקרית פון יוה"כ –

English translation 123

from this cloud of the incense were formed the Clouds of Glory,

איז פון דעם ענן הקטורת געווארן די ענני הכבוד,

English translation 124

which are connected with the commandment of dwelling in the Sukkah,

וואס זיינען פארבונדן מיט מצות הישיבה בסוכה,

English translation 125

as above.

כנ"ל.

English translation 126

And from this is understood the greatness of the elevation of the Festival of Sukkos in general and the Clouds of Glory in particular

און דערפון איז מובן דער גודל העילוי פון חגה"ס בכלל און די ענני הכבוד במיוחד

English translation 127

(which are drawn from the cloud of the incense of Yom Kippur –

(וואס ווערן נמשך פון ענן הקטורת דיוהכ"פ –

English translation 128

because this is a revelation from Rosh Hashanah and Yom Kippur,

ווייל דאס איז א גילוי פון ראש השנה און יוהכ"פ,

English translation 129

and it is understood that the revelation on the Festival of Sukkos,

וכמובן אז דער גילוי בחגה"ס,

English translation 130

the greatest joy of the Simchas Beis HaShoevah,

די שמחה הכי גדולה בשמחת בית השואבה,

English translation 131

is according to the magnitude of the matter of (Rosh Hashanah and) Yom Kippur,

איז לפי ערן דעם גודל העניןפון (ר"ה ו)יוהכ"פ,

English translation 132

"once a year",

"אחת בשנה" 41,

English translation 133

because the revelation of a thing that was previously in concealment must be proportionate to it,

ווארום דער גילוי פון א זאך וואס איז פריער געווען בהעלם מוז זיין בערך לו,

English translation 134

all the more so when this (the revelation on the Festival of Sukkos) is a revelation from its head,

עאכו"כ ווען דאס (דער גילוי בחגה"ס) איז א גילוי פון זיין ראש,

English translation 135

beginning and cause –

התחלה וסיבה –

English translation 136

Rosh Hashanah,

ראש השנה,

English translation 137

and also Yom Kippur is called "the head of the year",

און אויך יוהכ"פ ווערט אנגערופן אנגערופן "ואשו השנה" 42,

English translation 138

which is in the aspect of "head" of all the days that follow,

וואס ער איז בחי' "ואש" פון כל הימים שלאח"ז 43,

English translation 139

beginning with the Festival of Sukkos.

אנהויבנדיק פון חגה"ס.

English translation 140

That from all this the greatness of the elevation of the "Clouds of Glory" is understood.

וואס מכל זה איז דאך פארשטאנדיק דער גודל העילוי פון די "ענני הכבוד".

English translation 141

That in this the matter of "Lechatchila Ariber" is emphasized:

וואס אין דערויף איז מודגש דער ענין פון "לכתחילה אַריבער":

English translation 142

Although the commandment is to dwell in a sukkah that is made from "the waste of the threshing floor and the winepress" –

אע"פ וואס די מצוה איז צו זיצן אין א סוכה וואס איז געמאכט פון "פסולת גורן ויקב" 44 –

English translation 143

nevertheless, at the time of the act one must intend

דארף מען אבער בשעת מעשה מכוון זיין

English translation 144

(and this is a part of the commandment,

(און דאס איז א חלק פון דער מצוה,

English translation 145

as above)

כנ"ל)

English translation 146

towards the matter of "Clouds of Glory":

צום ענין פון "ענני הכבוד":

English translation 147

One takes

מ'נעמט

English translation 148

(and has a connection to)

(און מ'האט א שייכות צו)

English translation 149

the matter of "Clouds of Glory" –

דעם ענין פון "ענני הכבוד" –

English translation 150

"Lechatchila Ariber".

"לכתחילה אַריבער".

English translation 151

That thus it is all the days of the Festival of Sukkos –

וואס אזוי איז דאס אלע טעג פון חגה"ס –

English translation 152

"Lechatchila Ariber".

"לכתחילה אריבער".

English translation 153

In addition to this that this matter

נוסף לזה וואס אט דער ענין

English translation 154

("Lechatchila Ariber")

("לכתחילה אריבער")

English translation 155

is on every day of the Festival of Sukkos,

איז בכל יום פון חגה"ס,

English translation 156

it is on this day and night emphasized more than on the other days,

איז ער ביום ולילה זה מודגש מער ווי אין די אנדערע טעג,

English translation 157

because the Ushpizin with which this day is connected –

ווארום די אושפיזין וואס דער טאג איז מיט זיי פארבונדן –

English translation 158

their aspect is –

איז זייער ענין –

English translation 159

"Lechatchila Ariber",

"לכתחילה אַריבער",

English translation 160

as follows.

כדלקמן.

English translation 161

So from this it is understood also regarding the above

נוואס דערפון איז פארשטאנדיק אויך בנוגע להנ"ל

English translation 162

(section 2-3)

(ס"ב-ג)

English translation 163

that the Simchas Beis HaShoevah is connected with the fact that there is no wine, etc. –

אז די שמחת ביה"ש איז פארבונדן מיט דעם וואס ס'איז ניטא קיין יין כו' –

English translation 164

that this is more emphasized on this day].

אז דאס איז מער בהדגשה ביום זה].

English translation 165

With the preface mentioned many times,

ובהקדים המדובר כמ"פ,

English translation 166

then even though on each and every day of the days of the festival of Sukkot

אז אע"פ וואס בכל יום ויום מימי חגה"ס

English translation 167

(including also every night and the joy of bein hashemashot therein),

(כולל אויך כל לילה ולילה און די שמחת ביה"ש שבהם),

English translation 168

all the ushpizin come,

קומען אלע אושפיזין,

English translation 169

beginning with the ushpizin that are in the Zohar –

אנהויבנדיק מיט די אושפיזין וואס שטייען אין זהר 45 –

English translation 170

Abraham,

אברהם,

English translation 171

Isaac,

יצחק,

English translation 172

Jacob, Moses,

יעקב, משה,

English translation 173

Aaron,

אהרן,

English translation 174

Joseph and David,

יוסף און דוד,

English translation 175

and also the Chassidic ushpizin

און אויך די חסידישע אושפיזין

English translation 176

(as the Rebbe of our generation publicized) –

(ווי כ"ק נשיא דורנו האט מפרסם געווען 46) –

English translation 177

the Baal Shem Tov,

דער בעש"ט,

English translation 178

the Maggid, the Alter Rebbe,

דער מגיד דער אלטער רבי,

English translation 179

the Mitteler Rebbe,

דער מיטעלער רבי,

English translation 180

the Tzemach Tzedek,

דער צמח צדק,

English translation 181

the Rebbe Maharash and the Rebbe

דער רבי מהר"ש און דער רבי

English translation 182

(the Rebbe Rashab)

(מהורש"ב)

English translation 183

their souls rest in Eden –

נ"ע –

English translation 184

nevertheless, "each day does its work",

איז דאך אבער "כל יומא ויומא עביד עבידתי'" 47,

English translation 185

in that regard, on each day there is one of the ushpizin who stands at the head,

וואס מצד דערויף איז אין יעדער טאג דא איינער פון די אושפיזין וואס איז עומד בראש,

English translation 186

and the other six ushpizin come "with me".

און די אנדערע זעקס אושפיזין קומען "עמי'" 48.

English translation 187

And on this day

און היינטיקן טאג

English translation 188

(the sixth day of the festival of Sukkot)

(יום ששי דחגה"ס)

English translation 189

the one who stands at the head of the ushpizin of the Zohar is –

איז דער עומד בראש פון די אושפיזין שבזהר –

English translation 190

Joseph,

יוסף,

English translation 191

and of the Chassidic ushpizin –

און פון די חסידישע אושפיזין –

English translation 192

the Rebbe Maharash.

דער רבי מהר"ש.

English translation 193

With both of them, the matter of "lechat’chilah ariber" is emphasized

וואס ביי זיי ביידן איז בהדגשה דער ענין פון "מלכתחילה אריבער"

English translation 194

(as discussed in previous years, the explanation of the matters at length relatively,

(כמדובר אין די פריערדיקע יארן דער ביאור הענינים באריכות לפי ערך,

English translation 195

and already printed as well).

און שוין אויך געדרוקט).

English translation 196

Regarding Joseph,

בנוגע צו יוסף,

English translation 197

the verse itself emphasizes how with him it was "lechat’chilah ariber":

איז דער כתוב אליין מדגיש ווי ביי עם איז געווען "לכתחילה אַריבער":

English translation 198

"From the house of prisons

"מבית 49 הסורים

English translation 199

("the prisoners")

("האסורים" 50)

English translation 200

which refers to Joseph:

וואס דאס גייט דאך אויף יוסף 50:

English translation 201

With Joseph there was then a state of a very great descent –

ביי יוסף איז דעמאלט געווען א מצב פון א ירידה גדולה ביותר –

English translation 202

Joseph was then not in the Land of Israel,

יוסף איז דעמאלט ניט געווען אין א"י,

English translation 203

rather "he was brought down to Egypt",

נאר "הורד מצרימה" 51,

English translation 204

and in Egypt itself a descent was added –

און אין מצרים גופא איז צוגעקומען א ירידה –

English translation 205

sold as a slave,

נמכר לעבד,

English translation 206

and upon that itself another descent occurred –

און אין דערויף גופא איז געווארן נאך א ירידה –

English translation 207

they put him into the prison,

מ'האט אים אריינגעזעצט אין בית האסורים,

English translation 208

which the prison is an unusual thing,

וואס בית האסורים איז דאך א דבר הבלתי רגיל,

English translation 209

and to such an extent that one of the "four

ועד כדי כך אז איינער פון די "ארבעה

English translation 210

(who)

(וואס)

English translation 211

need to give thanks" is "one who was imprisoned in prison",

צריכין להודות" 52 איז "מי שהי' חבוש בבית האסורים",

English translation 212

and he must bring a thanksgiving offering,

און ער דארף בריינגען א קרבן תודה 53,

English translation 213

and he is obligated to give thanks,

און ער איז מחוייב להודות,

English translation 214

"before ten...

"קמי עשרה...

English translation 215

and two of them sages" etc.,

ותרין מינייהו רבנן" 54 כו',

English translation 216

And with Joseph, in the prison another descent was added,

און ביי יוסף'ן איז אין בית האסורים צוגעקומען נאך א ירידה,

English translation 217

that when the time came that he was supposed to go out from the prison –

אז בשעת ס'איז געקומען די צייט וואס ער האט געדארפט ארויסגיין מבית האסורים –

English translation 218

a matter intervened because of which "he was compelled to be imprisoned

האט זיך אריינגעמישט אן ענין וואס דערפאר איז "הוזקק 55 להיות אסור

English translation 219

(further)

(עוד 56)

English translation 220

two years" –

שתי שנים" –

English translation 221

a prison within a prison,

א בית האסורים בתוך בית האסורים,

English translation 222

A descent unparalleled.

א ירידה שאין כמוה.

English translation 223

And from this very great descent

און פון אט דער ירידה גדולה ביותר

English translation 224

("from the house of prisons") –

("מבית הסורים") –

English translation 225

he directly transitioned to an ascent unparalleled –

איז ער גליין איבערגעגאנגען צו אן עלי' שאין כמוה –

English translation 226

"lechat’chilah ariber" –

"מלכתחילה אריבער" –

English translation 227

"he went out to rule":

"יצא למלון":

English translation 228

Not only did Joseph go out from the prison

ניט נאר איז יוסף ארויס מבית האסורים

English translation 229

(which itself is also sufficient to bring about joy,

(וואס דאס אליין איז דאך אויך מספיק צו פארשאפן שמחה,

English translation 230

even a special joy,

ביז א שמחה מיוחדת,

English translation 231

as above that one brings a thanksgiving offering etc.) –

כנ"ל אז מ'בריינגט א קרבן תודה כו') –

English translation 232

rather "he went out to rule",

נאר "יצא למלוך",

English translation 233

he immediately became a king in Egypt,

ער איז גלייך געווארן א מלך אין מצרים,

English translation 234

{For although he was only a viceroy,

{וואס אע"פ אז ער איז געווען מערניט ווי א משנה למלך,

English translation 235

nevertheless that is more than

איז דאך דאס מערניט ווי

English translation 236

(as emphasized in the verse)

(כמודגש בהכתוב)

English translation 237

"only the throne will I be greater than you" –

"רק הכסא אגדל ממך" 57 –

English translation 238

"that they will call me king",

"שיהיו קווין לי מלך" 58,

English translation 239

but all other matters of kingship were with Joseph,

אבער אלע אנדערע ענינים פון מלכות זיינען געווען ביי יוסף'ן,

English translation 240

as Pharaoh himself said "I am Pharaoh

ווי פרעה אליין האט געזאגט 59 "אני פרעה

English translation 241

("I will be king"),

("אני אהי' מלך" 60),

English translation 242

and without you no man shall lift his hand or his foot etc."].

ובלעדיך לא ירים איש את ידו ואת רגלו גו'"].

English translation 243

For Egypt was then a monarchy over the entire globe –

וואס מצרים איז דעמאלט געווען א מלוכה בכיפה 61 –

English translation 244

over the entire land –

בכל הארץ –

English translation 245

a monarchy within a monarchy.

מלוכה בתוך מלוכה.

English translation 246

For this is like the matter of "lechat’chilah ariber" was with Joseph –

וואס דאס איז ווי דער ענין פון "לכתחילה אריבער" איז געווען ביי יוסף'ן –

English translation 247

with greater emphasis and greater strength.

ביתר שאת וביתר עוז.

English translation 248

And so regarding the Rebbe Maharash,

ועד"ז בנוגע צום רבי'ן מהר"ש,

English translation 249

he stated explicitly,

האט ער געזאגט בפירוש,

English translation 250

that the matter of "lechat’chilah ariber" is not only his conduct,

אז דער ענין פון "לכתחילה אריבער" איז ניט נאר זיינער א הנהגה,

English translation 251

rather –

נאר –

English translation 252

"he went out to rule" –

"יצא למלון" –

English translation 253

he issues this instruction and conduct to each and every one of those who go "in the straight path which He has taught us from His ways" and "we will walk in His paths",

ער גיט ארויס אט די הוראה והנהגה לכל אחד ואחד פון די וואס גייען "בדרך ישרה אשר הורנו מדרכיו" 62 און "נלכה באורחותיו",

English translation 254

and in a manner of "eternity, forever and ever" –

און אין אן אופן פון "נצח סלה ועד" 62 –

English translation 255

that this becomes a permanent conduct.

אז דאס ווערט א הנהגה תמידית 63.

English translation 256

Even though Joseph and the Rebbe Maharash have the common denominator between them,

אע"פ וואס יוסף און דער רבי מהר"ש האבן דעם צד השווה ביניהם,

English translation 257

as above,

כנ"ל,

English translation 258

in the matter of "lechat’chilah ariber" –

אין דעם ענין פון "לכתחילה אריבער" –

English translation 259

there is also a difference between them. And one may say the explanation of this simply:

איז פאראן אויך א חילוק ביניהם. ויש לומר הביאור בזה בפשטות:

English translation 260

Joseph was before the giving of the Torah,

יוסף איז געווען פאר מ"ת,

English translation 261

when there was the decree of "the heavens are the heavens of the L-rd and the earth He gave to the children of man" –

וואס דעמאלט איז געווען די גזירה פון "השמים שמים לה' והארץ נתן לבני אדם" 64 –

English translation 262

that "lower ones" cannot ascend "to the upper ones",

אז "תחתונים" לא יעלו "לעליונים" 65,

English translation 263

therefore it is understandable also in what manner the "lechat’chilah ariber" was then.

איז דערפון פארשטאנדיק אויך אויף וואס פאר אן אופן איז דעמאלט געווען דער "לכתחילה אריבער".

English translation 264

And particularly as it was then in practice,

ובפרט ווי ס'איז דעמאלט געווען בפועל,

English translation 265

that the ruler over the entire globe was Pharaoh

אז דער מושל בכיפה איז געווען פרעה

English translation 266

(not Joseph),

(ניט יוסף),

English translation 267

and they were then outside the Land of Israel,

און מ'איז דעמאלט געווען מחוץ לא"י,

English translation 268

"a land which the L-rd your G-d cares for; the eyes of the L-rd your G-d are always upon it, from the beginning of the year to the end of the year",

"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 66,

English translation 269

and moreover –

און נאכמער –

English translation 270

in Egypt,

אין מצרים,

English translation 271

which is a lowliness beneath which there is none;

וואס איז א מטה שאין למטה ממנו 67;

English translation 272

But after his death,

משא"כ לאחרי מ"ת,

English translation 273

when the aforementioned decree was nullified

וואס דעמאלט איז נתבטל געווארן די גזירה הנ"ל

English translation 274

(and the blessing of Moses "Rider of the heavens etc. and in His pride the skies" was added, as below (section 16)) –

(און ס'איז נאך צוגעקומען ברכת משה "רוכב שמים גו' ובגאותו שחקים" 68 כדלקמן (סעיף טז)) –

English translation 275

it is therefore understandable the elevation that exists in

איז דאך פארשטאנדיק דער עילוי וואס איז דא אין,

English translation 276

the "lechat’chilah ariber" of our Rebbe the Maharash.

דעם "לכתחילה אריבער" פון רבי'ן מהר"ש.

English translation 277

As discussed many times,

כמדובר כמ"פ,

English translation 278

the lessons of "chata"t

זיינען די שיעורי "הת"ת

English translation 279

(Elokim)

(אלקים)

English translation 280

" of that day relate to the matters and events of that day which bring down the "chata"t Elokim" –

" 69 פון דעם טאג שייך צו די ענינים ומאורעות פון דעם טאג וואס דאס בריינגט אראפ דעם "חתת אלקים" –

English translation 281

"upon the cities which are around them." Until "all the land" entirely,

"על הערים אשר סביבותיהם" 69. ביז אויף "כל הארץ" 70 כולה,

English translation 282

and "all the nations" as it is stated at the beginning of the lesson of Tehillim of this day),

און "כל העמים" 71 ווי ס'שטייט אין התחלת שיעור התהלים דיום זה),

English translation 283

and as was discussed earlier the difference in this between the lessons of Chumash and the lessons of Tehillim:

און ווי גערעדט פריער2 דעם חילוק בזה צווישן די שיעורים פון חומש מיט די שיעורים פון תהלים:

English translation 284

Regarding the lessons of Chumash which are connected to the day of the week –

בנוגע צו די שיעורים פון חומש וואס זיינען פארבונדן מיטן יום בשבוע –

English translation 285

there are in them changes from year to year in which day of the festival

זיינען דא אין זיי שינויים משנה לשנה אין וועלכן יום בחגה"ס

English translation 286

(and consequently –

(און בדרך ממילא –

English translation 287

in the day of which ushpizin -)

אין דעם טאג פון וועלכן אושפיזא -)

English translation 288

one learns them;

מ'לערנט זיי;

English translation 289

This emphasizes two things:

וואס דאס איז מדגיש צוויי זאכן:

English translation 290

a) That in a fixed calendar when they coincide together it brings out the connection between them

א) אז אין א קביעות וואס זיי קומען אויס צוזאמען ברענגט דאס ארויס די שייכות שביניהם

English translation 291

(and especially that the fixing of the times is according to the Torah,

(ובפרט אז קביעות הזמנים איז ע"פ תורה,

English translation 292

and the lessons were established by the Nasi who "the Nasi is everything");

און די שיעורים זיינען נקבע געווארן ע"י הנשיא וואס "הנשיא הוא הכל" 73);

English translation 293

But b) on the other hand:

אבער ב) לאידך גיסא:

English translation 294

Since it can be a reality that they

וויבאלד ס'קען דאך זיין א מציאות א זיי

English translation 295

(the day of the festival and the lessons)

(היום בחגה"ס והשיעורים)

English translation 296

do not coincide,

זאלן ניט אויסקומען צוזאמען,

English translation 297

due to changes in time

מצד שינויים אין זמן

English translation 298

(which are also according to the Torah) –

(וואס זיינען אויך ע"פ תורה) –

English translation 299

it proves that this connection,

באווייזט עס אז אט די שייכות,

English translation 300

although it has a connection according to the true Torah –

הגם זי האט א שייכות עפ"י תורת אמת –

English translation 301

is not so strong because in it there can be changes;

איז זי ניט אזא שטארקן ווייל אין דעם קענען זיין שינוים;

English translation 302

But the lessons in Tehillim

משא"כ די שיעורים אין תהלים

English translation 303

(which the Nasi of our generation publicized)

(וואס נשיא דורנו האט מפרסם געווען)

English translation 304

which are connected to the days of the month –

וואס זיינען פארבונדן מיט ימי החודש –

English translation 305

there are in them no changes from year to year –

איז אין זיי ניטא קיין שינויים משנה לשנה –

English translation 306

every year the connection of the lessons with the days of the festival

אלע יאר איז די שייכות פון די שיעורים מיט די ימי חגה"ס

English translation 307

(and the ushpizin in them)

(והאושפיזין שבהם)

English translation 308

is the same.

די זעלבע.

English translation 309

And in our case: on the day

ובנדו"ד: ביום

English translation 310

(and night)

(וליל)

English translation 311

of the sixth day of the festival and the joy of the Torah,

שישי דחגה"ס ושמחת ביה"ש,

English translation 312

which is on the twentieth of Tishrei –

וואס דאס איז בעשרים בתשרי –

English translation 313

the same chapters of Tehillim are always.

זיינען אלעמאל די זעלבע מזמורי תהלים.

English translation 314

The connection of this lesson of Chumash to Yosef:

די שייכות פון דעם שיעור חומש צו יוסף:

English translation 315

The lesson of Chumash of this day

דער שיעור חומש פון דעם טאג

English translation 316

(the fifth of Vezot Haberachah)

(חמישי פון וזאת הברכה 74)

English translation 317

speaks about the blessings and influences to Dan,

רעדט וועגן די ברכות והמשכות צו דן,

English translation 318

Naftali and Asher,

נפתלי און אשר,

English translation 319

and all of them have a special connection with Yosef,

און זיי אלע האבן א שייכות מיוחדת מיט יוסף,

English translation 320

and with an introduction:

ובהקדים:

English translation 321

The entire matter of "and Yosef was brought down to Egypt",

דער גאנצער ענין וואס "ויוסף הורד מצרימה" 75,

English translation 322

and afterwards they put him in the prison etc.,

און דערנאך האט מען עם אריינגעזעצט אין בית האסורים כו',

English translation 323

was a descent for the sake of an ascent –

איז געווען א ירידה צורך עלי' –

English translation 324

this afterwards brought about an order of events and matters,

דאס האט דערנאך געבראכט א סדר מאורעות וענינים,

English translation 325

through which he "went out to rule",

וואס דורך זיי איז ער "יצא למלוך",

English translation 326

and he became a ruler over the entire domain,

און ער איז געווארן א מושל בכיפה,

English translation 327

as is known.

כנ"ל.

English translation 328

It is not that the time had yet come that a son of Avraham, Yitzchak and Yaakov could be openly a ruler over the entire domain

ס'איז מערניט וואס ס'איז נאך דעמאלט ניט געקומען די צייט אז א בן אברהם יצחק ויעקב זאל קענען זיין בגלוי א מושל בכיפה

English translation 329

(for although regarding "one was Avraham" there was a matter of kingship,

(וואס אע"פ אז ביי "אחד הי' אברהם" 76 איז געווען אן ענין פון מלוכה,

English translation 330

that the children of Chet,

אז בני חת,

English translation 331

gentiles,

גויים,

English translation 332

said to him "you are a prince of God in our midst" –

האבן עם געזאגט "נשיא אלקים אתה בתוכנו" 17 –

English translation 333

one does not find this matter by Yitzchak,

געפינט מען אבער גיט דעם ענין ביי יצחק'ן,

English translation 334

and all the more so –

ועאכו"כ –

English translation 335

not by Yaakov,

ניט ביי יעקב'ן,

English translation 336

as explained at length) –

כמבואר בארוכה) –

English translation 337

therefore Yosef was not the king,

דערפאר איז יוסף ניט געווען דער מלך,

English translation 338

but the viceroy to the king. This is the ultimate ascent that can be in the time of exile);

נאר דער משנה למלך. וואס דאס איז דער תכלית העלי' וואס קען זיין בזמן הגלות);

English translation 339

If Yosef had remained in the land of Israel,

ווען יוסף וואלט געבליבן אין ארץ ישראל,

English translation 340

he could not have become a ruler over the entire domain;

וואלט ער ניט געקענט ווערן קיין מושל בכיפה;

English translation 341

specifically the unparalleled descent

דוקא די ירידה שאין כמוה

English translation 342

(as above section 6),

(כנ"ל ס"ו),

English translation 343

brought about the unparalleled ascent.

האט געבראכט די עלי' שאין כמוה.

English translation 344

How did the entire matter of "and Yosef was brought down to Egypt" begin? Through the fact that Yosef was "accustomed" to be with the sons of the handmaids –

ווי אזוי האט זיך אנגעהויבן דער גאנצער ענין פון "ויוסף הורד מצרימה"? דורך דערויף וואס יוסף איז געווען "רגיל" 78 צו זיין ביי די בני השפחות –

English translation 345

"the sons of Bilhah" and "the sons of Zilpah",

"בני בלהה" ו"בני זלפה" 79,

English translation 346

which brought about that "and Yosef brought their evil report to their father"

וואס דאס האט געבראכט אז "ויבא יוסף את דיבתם רעה אל אביהם"

English translation 347

(as explained in the Midrash and in Rashi),

(במבואר במדרש 80 ובפרש"י 81),

English translation 348

and consequently "they could not speak to him peacefully" etc. etc. until "and Yosef was brought down to Egypt" etc.

און במילא "לא יכלו דברו לשלום" 82 וכו' וכו' ביז אז "ויוסף הורד מצרימה" כו'.

English translation 349

And this is the connection to the present lesson of Chumash:

און דאס איז די שייכות צום היינטיקן שיעור חומש:

English translation 350

All the tribes about which it speaks in this lesson

אלע שבטים וועגן וועלכע ס'רעדט זיך בשיעור זה

English translation 351

(which is "the camp of the banner of Dan")

(וואס דאס איז "דגל מחנה דן" 83)

English translation 352

are the sons of the handmaids.

זיינען בני השפחות.

English translation 353

The special connection of Yosef with the sons of the handmaids –

די שייכות מיוחדת פון יוסף מיט די בני השפחות –

English translation 354

is also connected with the matter of "lechat’chilah ariber":

איז אויך פארבונדן מיט דעם ענין פון "לכתחילה אריבער":

English translation 355

Regarding Yosef it is stated "and he was a youth with the sons of Bilhah and with the sons of Zilpah etc.";

בנוגע יוסף'ן שטייט 79 "והוא נער את בני בלהה ואת בני זלפה גו'";

English translation 356

and he did this without looking at the fact that he himself knew of his own greatness,

און ער האט דאס געטאן ניט קוקנדיק אויף דערויף וואס ער האט אליין געוואוסט פון זיין אייגענע גדלות,

English translation 357

which is a matter of "lechat’chilah ariber".

וואס דאס איז אן ענין פון "לכתחילה אריבער".

English translation 358

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 359

Joseph was Jacob's "ben zekunim",

יוסף איז געווען ביי יעקב זיין "בן זקונים" 84,

English translation 360

and Jacob made him a "ketonet passim",

און יעקב האט עם געמאכט א "כתונת פסים" 84,

English translation 361

about which Chazal say "A person should never single out one child among his children,

וואס חז"ל 85 זאגן וועגן דעם "לעולם אל ישנה אדם בנו בין הבנים,

English translation 362

for because of the weight of two selas of fine wool that Jacob gave to Joseph more than his other sons, his brothers became jealous of him,

שבשביל משקל שני סלעים מילת שנתן יעקב ליוסף יותר משאר בניו נתקנאו בו אחיו,

English translation 363

and the matter led to our forefathers descending to Egypt".

ונתגלגל הדבר וירדו אבותינו למצרים".

English translation 364

This matter of "lo yeshaneh etc." is indeed a matter ingrained in human nature,

אט דער ענין פון "אל ישנה כו'" איז דאך אן ענין וואס איז נטבע בני אדם,

English translation 365

[The Gemara innovates (and says that we learn it from Jacob etc. -) that not only is this the nature also from the aspect of "Dvar Hashem zo halachah",

[די גמרא 85 איז מחדש (און זאגט אז מ'לערנט עס ארויס פון יעקב כו' -) מערניט אז אזוי איז דער טבע אויך מצד "דבר ה' 86 זו הלכה" 87,

English translation 366

but that this is the nature from the aspect of physicality,

אבער אז אזוי איז דער טבע מצד גשמיות,

English translation 367

from the aspect of the "lo shinisi" that is in the nature of the world –

מצד דעם "לא שניתי" 88 וואס אין טבע העולם –

English translation 368

this is simply,

איז דאס בפשטות,

English translation 369

as we see it among non-Jews;

ווי מ'זעט עס ביי ניט-אידן;

English translation 370

and certainly this is so among Jews,

ועאכו"כ אז אזוי איז דאס ביי אידן,

English translation 371

for even though this was before the giving of the Torah –

ווארום אע"פ אז דאס איז געווען לפני מ"ת –

English translation 372

they already had within them the superiority and distinctiveness from the fact that they are the children of Avraham, Yitzchak, and Yaakov –

האבן זיי שוין אבער געהאט אין זיך די עילויים ושינויים מצד דערויף וואס זיי זיינען בני אברהם יצחק ויעקב –

English translation 373

all the more so every Jew until the end of all generations, for both Avraham, Yitzchak, and Yaakov,

במכש"כ פון יעדער אידן עד סוף כל הדורות אז סיי אברהם סיי יצחק סיי יעקב,

English translation 374

all three,

אלע דריי,

English translation 375

are the Patriarchs

זיינען אבות

English translation 376

("We call none 'Patriarchs' except the three")].

("אין קורין אבות אלא לשלשה" 89)].

English translation 377

And we indeed see what singling out Yosef "among the children" brought,

און מ'זעט טאקע צו וואס דער משנה זיין יוסף "בין הבנים" האט געבראכט,

English translation 378

that "his brothers became jealous of him",

אז "נתקנאו בו אחיו",

English translation 379

to such an extent that although they were complete tzaddikim,

עד כדי כך אז כאטש זיי זיינען געווען צדיקים גמורים,

English translation 380

nevertheless, from the aspect that "a judge has only what his eyes see" –

איז אבער מצד דעם וואס "אין לו לדיין אלא מה שעיניו רואות" 90 –

English translation 381

that "Yosef brought their evil report to their father" etc. –

אז "ויבא יוסף את דבתם רעה אל אביהם" וכו' –

English translation 382

they were compelled to rule the law and act as they did in practice etc.

האבן זיי געמוזט פסק'נען דעם דין און טאן אזוי ווי זיי האבן געטאן לפועל כו'.

English translation 383

And also after this they remained complete tzaddikim,

און אויך לאחרי זה זיינען זיי געבליבן צדיקים גמורים,

English translation 384

although the verse states explicitly "For the sale of a tzaddik for silver etc."

כאטש מקרא מלא דיבר הכתוב "על מכרם בכסף צדיק וגו'" 91

English translation 385

(and as we also say in the piyut on Yom Kippur) –

(און ווי מ' זאגט אויך אין דעם פיוט 92 ביוה"כ) –

English translation 386

we nevertheless see that even after the sale of Yosef they are counted as the sons of Yaakov

זעט מען דאך אבער אז אויך נאן מכירת יוסף ווערן זיי גערעכנט אלס בני יעקב

English translation 387

(until regarding Reuven the verse needs to declare (a different matter) "that Reuven did not sin" and "whoever says Reuven sinned is merely mistaken",

(ביז אז בנוגע צו ראובן דארף דער פסוק 93 באווארענען (פאר זיך אן אנדער זאך) "שלא חטא ראובן" און "כל האומר ראובן חטא אינו אלא טועה" 94,

English translation 388

but regarding the other tribes –

משא"כ בנוגע די אנדערע שבטים –

English translation 389

there is initially no doubt about this).

איז לכתחילה ניטא קיין קס"ד בזה).

English translation 390

So why did Yaakov not take into account the matter of "lo yeshaneh etc.",

איז פארוואס האט יעקב זיך ניט גערעכנט מיט דעם ענין פון "אל ישנה כו'",

English translation 391

and he singled out Yosef from among his other sons,

און האט משנה געווען יוסף מבין שאר בניו,

English translation 392

and placed the other tribes in a test

און געשטעלט די אנדערע שבטים אין א נסיון

English translation 393

(which is indeed "Do not bring us etc. nor to a test"),

(וואס ס'איז דאך "אל תביאנו כו' ולא לידי נסיון" 95),

English translation 394

and especially since there is a concern about this,

ובפרט אז ס'איז אין דערויף דא א חשש,

English translation 395

even a danger to what this can bring?

ביז א סכנה צו וואס דאס קען בריינגען?

English translation 396

One must say the explanation for this,

מוז מען זאגן די הסברה בזה,

English translation 397

that Yosef's greatness and importance was so great,

אז יוסף'ס גדלות און חשיבות איז געווען אויף אזוי פיל,

English translation 398

that it compelled not taking into account the matter of "lo yeshaneh etc.",

אז דאס האט מכריח געווען צו ניט רעכענען זיך מיטן ענין פון "אל ישנה כו'",

English translation 399

therefore Yaakov made him a ketonet passim.

דערפאר האט יעקב עם געמאכט א כתונת פסים.

English translation 400

On the other hand,

לאידך גיסא,

English translation 401

although Yosef knew of his own greatness

כאטש יוסף האט געוואוסט פון זיין אייגענער גדלות

English translation 402

(for regarding himself, Yaakov's conduct with him was also a wonder,

(ווארום ביי עם אליין איז דאך יעקב'ס הנהגה מיט עם אויך געווען א פלא,

English translation 403

he had the aforementioned explanation for it –

האט ער געהאט אויף דעם די הסברה הנ"ל –

English translation 404

about his own greatness),

וועגן זיין אייגענער גדלות),

English translation 405

and nevertheless "he was a youth with the sons of Bilhah and the sons of Zilpah",

און אעפ"כ איז "והוא נער את בני בלהה ואת בני זלפה",

English translation 406

which simply means "he was a youth"

וואס בפשטות מיינט "והוא נער"

English translation 407

(as the commentators say)

(ווי מפרשים 96 זאגן)

English translation 408

that he was "a servant to them" –

אז ער איז געווען "שמש להם" –

English translation 409

he served his brothers,

ער האט באדינט זיינע ברידער,

English translation 410

and specifically the sons of the handmaids,

און דוקא די בני השפחות,

English translation 411

the "lowliest among the tribes, from the sons of the handmaids"

די "ירודין שבשבטים מבני השפחות" 97

English translation 412

[which is stated regarding Dan, with whom the current weekly Torah portion begins,

[וואס דאס שטייט בנוגע צו דן וואס מיט עם הויבט זיך אן די היינטיקע פרשה חומש,

English translation 413

and he is the head of the banner of the three tribes that are discussed in this portion,

און ער איז דער ראש הדגל פון די דריי שבטים וועגן וועלכע ס'רעדט זיך אין אט דער פרשה,

English translation 414

as above, siman yud]:

כנ"ל ס"י]:

English translation 415

That this

וואס דאס

English translation 416

(Yosef's serving the sons of the handmaids)

(יוסף'ס משמש זיין די בני השפחות)

English translation 417

is a matter of "lechatchilah ariber".

איז אן ענין פון "לכתחילה אריבער".

English translation 418

As discussed many times, one must derive a lesson for every Jew and for all Jews even in daily life –

כמדובר כמ"פ דארף מען ארויסנעמען א הוראה פאר יעדער אידן און פאר אלע אידן ביז אין חיי היום יום –

English translation 419

from every matter,

פון יעדער ענין,

English translation 420

Certainly one must derive a lesson from the matters of Yosef,

עאכו"כ אז מ'דארף ארויסלערנען א הוראה פון די ענינים פון יוסף,

English translation 421

for all Jews are called by the name of Yosef,

ווארום אלע אידן ווערן דאך אנגערופן ע"ש יוסף,

English translation 422

as it is said "He leads like the flock of Yosef",

כמ"ש "נוהג כצאן יוסף" 98,

English translation 423

which refers to all Jews who are "called by the name of Yosef because he sustained and provided for them in the years of famine",

וואס דאס גייט דאך אויף אלע אידן וואס זיינען "נקראים על שם יוסף לפי שהוא פירנסם וכלכלם בימי הרעב" 99,

English translation 424

for the matter of "sustained them etc." is connected not only with the spirituality of Jews,

וואס דער ענין פון "פירנסם כו'" איז פארבונדן ניט נאר מיט די רוחניות פון אידן,

English translation 425

but also with their physical lives in their simple sense –

נאר אויך מיט זייערע חיים גשמיים כפשוטם –

English translation 426

through the fact that "he sustained them etc." with physical food they remained alive,

דורך דעם וואס "פירנסם כו'"כו במאכל גשמי זיינען זיי געבליבן בחיים,

English translation 427

and afterwards "they were fruitful and multiplied etc." until "they emptied Egypt",

און דערנאך "פרו וישרצו וגו'" 100 ביז "וינצלו את מצרים" 101,

English translation 428

in the "days of your departure from the land of Egypt" –

אין די "ימי צאתך מארץ מצרים" 102 –

English translation 429

which is the preparation and beginning of the future redemption

וואס דאס איז די הכנה והתחלה פון דער גאולה העתידה 103

English translation 430

(which will then also be in such a manner).

(וואס דעמאלט וועט עס אויך זיין אויף אזא אופן).

English translation 431

So one of the lessons from the above is:

איז איינע פון די הוראות מהנ"ל:

English translation 432

Just as by Joseph there was the matter of "lechatḥila ariber" in the most complete manner

כשם ווי ביי יוסף איז געווען דער ענין פון "לכתחילה אַריבער" באופן הכי גדול

English translation 433

(as above from section 60 onward),

(כנ"ל ס"ו ואילך),

English translation 434

and he actualized the matter of exile through the fact that he was appointed as a viceroy

און ער האט יוצא געווען דעם ענין פון גלות דורכדעם וואס ער איז געווען מערניט ווי א משנה למלך

English translation 435

(not the king himself –

(ניט דער מלך אליין –

English translation 436

as above in section 10) –

כנ"ל ס"י) –

English translation 437

it gives the power to every Jew,

גיט עס דעם כח יעדער אידן,

English translation 438

that even though one is in exile,

אז אע"פ וואס מ'איז אין גלות,

English translation 439

and this is in a manner like the saying of the Rebbe, my father-in-law, the leader of our generation, whose content is:

און דאס איז אין אן אופן ווי דער פתגם 104 פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו וואס תוכנו איז:

English translation 440

Not by our will did we go into exile and not by our will will we go out of exile.

ניט מיט אונזער ווילן זיינען מיר געגאנגען אין גלות און ניט מיט אונזער ווילן וועלן מיך ארויסגיין פון גלות.

English translation 441

One actualizes the matter of exile through the fact that a Jew is not the king himself,

איז מען יוצא דעם ענין פון גלות דערמיט וואס א איד איז ניט דער מלך אליין,

English translation 442

and there exists the "law of the kingdom is law" –

און ס'איז דא דער "דינא דמלכותא דינא" 105 –

English translation 443

but together with this one gives him the ability,

אבער צוזאמען דערמיט גיט מען עם די יכולת,

English translation 444

and also the powers to carry this out in actuality,

און אויך די כחות אויף דורכפירן דאס בפועל,

English translation 445

that he should have "lechatḥila ariber" with all the storm that can be in the time of exile –

ס'זאל ביי עם זיין "לכתחילה אריבער" מיטן גאנצן שטורעם וואס קען זיין בזמן הגלות –

English translation 446

only a "viceroy",

נאר א "משנה למלך",

English translation 447

but this becomes a close preparation for the ultimate perfection in this.

אבער דאס ווערט א הכנה קרובה צום תכלית השלימות שבזה.

English translation 448

Another instruction in continuation of the matter of kingship:

נאך א הוראה בהמשך צום ענין המלכות:

English translation 449

The matter of kingship in spirituality is "Who are kings? The Sages",

דער ענין המלכות ברוחניות איז "מאן מלכי רבנן" 106,

English translation 450

and simply, they rule on laws according to Torah and one must obey them,

ובפשטות זיי פסק נען דינים עפ"י תורה און מ'מוז זיי פאלגן,

English translation 451

in a manner of "Do not whisper against the king" –

אין אן אופן פון "שום חשים עליך מלך" 107 –

English translation 452

"that his awe be upon you".

"שתהא אימתו עליך" 108.

English translation 453

That this

וואס דאס

English translation 454

("that his awe be upon you")

("שתהא אימתו עליך")

English translation 455

is the manner in which the matter of "make for yourself a rav" must be, about which we spoke at length,

איז דער אופן אין וועלכן ס'דארף זיין דער ענין פון "עשה לך רב" 109 וועגן וועלכן ס'האט זיך גערעדט בארוכה0ו1,

English translation 456

that the Mishnah is precise and does not say the wording "choose for yourself a rav" and the like,

וואס די משנה איז מדייק און זאגט ניט דעם לשון "בוור לך רב" וכיו"ב,

English translation 457

but specifically "make for yourself a rav",

נאר דוקא "עשה לך רב",

English translation 458

from the language of compulsion

מלשון הכרח 111

English translation 459

(like "they compel for charity"),

(אזוי ווי "מעשין על הצדקה" 112),

English translation 460

so that then he is certain that the "rav" will not want to flatter him,

וואס דעמאלט איז ער זיכער אז דער "רב" וועט ניט וועלן חנפ'ענען עם,

English translation 461

nor give in to him,

אפילו נאכגעבן עם,

English translation 462

and even not go easy on him;

און אפילו ניט יוצא זיין פאר עם;

English translation 463

that specifically in this manner the "rav" will bring the true benefit to the one who made him a "rav" over himself.

וואס דוקא באופן זה וועט דער "רב" ברענגען דעם תועלת האמיתי צו דעם וואס האט עם געמאכט א "רב" אויף זיך.

English translation 464

Not like one who expressed that he wants a "rav" who is "acceptable" to him

ניט ווי איינער האט זיך אויסגעדריקט אז ער וויל האבן א "רב" וואס איז פאר אים "אַקסעפטעבל"

English translation 465

(suited) –

(צוגעפאסט) –

English translation 466

woe and alas to the "rabbinate" that he will practice with him in such a manner,

אז אָך-און-וויי צו די "רבנות" וואס ער וועט פראווען מיט אים אויף אזא אופן,

English translation 467

that he tells him from the outset:

וואס ער זאגט אים לכתחילה:

English translation 468

You should know that I have chosen you to be my "rav",

זאלסט וויסן זיין אז איך האב דיך אויסגעקליבן צו זיין מיין "רב",

English translation 469

because you are "acceptable" to me,

ווייל דו ביסט "אַקסעפטעבל" צו מיר,

English translation 470

and consequently –

ובמילא –

English translation 471

you should beware,

זאלסט זיך היטן,

English translation 472

for if not, I will remove you as rav,

ווארום אויב ניט מאַך איך דיך אויס רב,

English translation 473

you will become to me a "garbage collector"!

וועסט ווערן ביי מיר אַ "קוימען-קערער"!

English translation 474

One fulfills the "matter of the Mishnah" "make for yourself a rav" specifically when one chooses the "rav"

מ'איז מקיים די "דבר משנה" "עשה לך רב" דוקא ווען מ'קלייבט אויס דעם "רב"

English translation 475

(not because he is "acceptable", but)

(ניט ווייל ער איז "אַקסעפטעבל", נאר)

English translation 476

because he –

ווייל ער –

English translation 477

the "rav" –

דער "רב" –

English translation 478

has the capacity and power to transmit that which "Who are kings? The Sages" say

האט ביכולת ובכח צו איבערגעבן דאס וואס עס זאגן "מאן מלכי רבנן"

English translation 479

(because he is their student,

(דערפאר וואס ער איז זייערער א תלמיד,

English translation 480

or moreover –

אדער נאכמער –

English translation 481

he himself is a "Sage"),

ער איז אליין א "רבנן"),

English translation 482

and he makes him a "rav" over himself with true acceptance of the yoke,

און ער מאכט עם א "רב" אויף זיך בקבלת עול אמיתית,

English translation 483

And this becomes a true and fitting vessel for acceptance of the yoke of the kingdom of heaven,

און דאס ווערט א כלי אמיתי ומתאים צו קבלת עול מלכות שמים,

English translation 484

of the King of kings, the Holy One, blessed be He,

פון מלך מלכי המלכים הקב"ה,

English translation 485

which bestows all spiritual good,

וואס דאס איז משפיע כל טוב רוחני,

English translation 486

and all the more so all physical good –

ועאכו"כ כל טוב גשמי –

English translation 487

as we see from Rosh Hashanah, whose essence is acceptance of the yoke,

ווי מ'זעט עס פון ר"ה וואס ענינו איז קבלת עול,

English translation 488

that first and foremost physical matters are bestowed upon him,

אז לכל לראש ווערן אין עם נשפע ענינים גשמיים,

English translation 489

as discussed at length that it says in Likkutei Torah that Rosh Hashanah

כמדובר בארוכה וואס ער זאגט אין לקו"ת 113 אז ר"ה

English translation 490

(which is also the beginning of the month of Tishrei)

(וואס איז אויך דער אנהויב פון חודש תשרי)

English translation 491

is the primary judgment on physical matters,

איז דער עיקר דין ומשפט אויף ענינים גשמיים 114,

English translation 492

as it is stated regarding Rosh Hashanah "for it is a statute for Israel",

ווי ס'שטייט בנוגע צו ר"ה "כי חוק לישראל הוא" 115,

English translation 493

where "statute" is indeed the matter of physical sustenance, analogous to the verse "feed me with the bread of my statute".

וואס "חוק" איז דאך דער ענין פון פרנסה גשמית בדוגמת הכתוב "הטריפני לחם חוקי" 116.

English translation 494

Also the content of the portion of the Chumash of this day has a connection to the matter of lechatḥila ariber:

אויך דער חוכן פון דער פרשה חומש של יום זה האט א שייכות מיט דעם ענין פון לכתחילה אריבער:

English translation 495

The portion begins with the blessing to Dan:

די פרשה הויבט זיך אן 117 מיט דער ברכה צו דן:

English translation 496

"Dan is a lion's whelp, he shall leap from Bashan":

"דן גור ארי' יזנך מן הבשן":

English translation 497

Dan, who is among the "lowliest of the tribes"

דן, וואס ער איז פון די "ירודין שבשבטים"

English translation 498

(as above in section 11),

(כנ"ל סי"א),

English translation 499

is here called by the title "lion's whelp",

ווערט דא אנגערופן מיטן תואר "גור ארי'",

English translation 500

a title and content that is connected with Judah,

א תואר און א תוכן וואס איז פארבונדן מיט יהודה,

English translation 501

who is among the "greatest of the tribes" –

וואס איז "מגדולי השבטים" 97 –

English translation 502

"a lion's whelp is Judah...

"גור ארי' יהודה...

English translation 503

he crouched, lay down like a lion and like a lioness, who shall rouse him".

כרע רבץ כארי' וכלביא מי יקימנו" 98.

English translation 504

And the verse says that Dan is not "crouched, lay down" as it says about Judah,

און דער פסוק זאגט אז דן איז ניט "כרע רבץ" ווי ס'שטייט וועגן יהודה,

English translation 505

which is also in a manner that "who shall rouse him" –

וואס דאס איז אויך אין אן אופן אז "מי יקימנו" –

English translation 506

"no enemy shall come to frighten you and to rouse you";

"לא יבוא אויב להחרידך ולהקימך" 119;

English translation 507

even not in a manner like a lion goes in the usual way,

אפילו ניט אין אן אופן ווי אן ארי גייט ע"ד הרגיל,

English translation 508

that he instills awe upon the entire world,

וואס ער איז מטיל אימה על כל העולם כולו,

English translation 509

but moreover:

נאר נאכמער:

English translation 510

"shall leap" –

"יזנק" –

English translation 511

"shall jump",

"יולג" 120,

English translation 512

and on the contrary:

ואדרבה:

English translation 513

with this he begins,

מיט דעם הויבט ער אַן,

English translation 514

And in this manner, he guards the borders of the entire Land of Israel

און אין דעם אופן איז ער שומר אויף די גבולות פון גאנץן א"י

English translation 515

(as Rashi says:

(ווי רש"י זאגט:

English translation 516

"He too was near the border, therefore he ruled over lions"),

"אף הוא הי' סמוך לספר לפיכך מושלו באריות"),

English translation 517

over the portions of all twelve tribes

אויף די חלקים פון אלע י"ב שבטים

English translation 518

(including also the tribe that ostensibly did not receive a blessing,

(כולל אויך דעם שבט וואס האט בגלוי ניט באקומען קיין ברכה,

English translation 519

mostly as in a manner of hint,

מערניט ווי אין אן אופן פון רמז,

English translation 520

according to Rashi's explanation:

כפירוש רש"י 121:

English translation 521

"Hear, O Lord, the voice of Judah,

"שמע ה' קול יהודה,

English translation 522

here he hinted a blessing for Simeon from within the blessings of Judah,

כאן רמז ברכה לשמעון מחוך ברכותיו של יהודה,

English translation 523

and even when they divided the Land of Israel, Simeon took from within the lot of Judah, etc.",

ואף כשחלקו א"י נטל שמעון מתוך גורלו של יהודה כו'",

English translation 524

and as explained at length in the Midrashim of RaZ" 5).

וכמבואר בארוכה במדרשי רז" 122 5).

English translation 525

Another matter in the content of the portion that is connected to "lechatḥilah ariber":

נאך אן ענין אין תוכן פון דער פרשה וואס איז פארבונדן מיט "לכתחילה אריבער":

English translation 526

The blessing to Asher is the last –

די ברכה צו אשר איז די לעצטע –

English translation 527

after all the tribes,

נאך אלע שבטים,

English translation 528

which is analogous to that in the encampments Asher was among the very last,

וואס דאס איז בדוגמת וואס אין די מטעות איז אשר געווען פון די סאמע לעצטע,

English translation 529

for he was indeed among the "and those who encamp by him",

ווארום ער איז דאך געווען פון די "והחונים עליו" 123,

English translation 530

upon the camp of Dan

אויף מחנה דן

English translation 531

(the explanation of which is "according to its Targum,

(וואס דער פירוש דערפון איז "כתרגומו,

English translation 532

and those who lean upon him" –

ודסמוכין עללה" 124 –

English translation 533

analogous to the ushpizin who come 'with my people' with the ushpiz who comes first),

בדוגמת די אושפיזין וואס קומען "ועמי'" מיט דעם אושפיזא וואס קומט בראש),

English translation 534

which was "the gatherer of all the camps",

וואס איז געווען "מאסף לכל המחנות" 125,

English translation 535

he went last,

ער איז געגאנגען דער לעצטער,

English translation 536

and consequently "whoever lost something, he would return it to him",

ובמילא איז "כל מי שהי' מאבד דבר הי' מחזירו לו" 126,

English translation 537

and upon this itself Asher went after Dan –

און אין דערויף גופא איז אשר געגאנגען נאך דן –

English translation 538

the head of the banner],

דעם ראש הדגל],

English translation 539

And together with this, specifically in his blessing there is an elevation that is not present by the other tribes:

וביחד עם זה איז דוקא אין זיין ברכה דא אן עילוי וואס איז ניטא ביי די אנדערע שבטים:

English translation 540

On the verse "Iron and copper your shoe, etc." Rashi gives two explanations,

אויפן פסוק 127 "ברזל ונחושת מנעליך וגו'" זאגט רש"י צוויי פירושים,

English translation 541

one explanation –

איין פירוש –

English translation 542

"Now he speaks regarding all of Israel, etc.",

"עכשיו הוא מדבר נגד כל ישראל כו'",

English translation 543

and a second explanation –

און א צווייטער פירוש –

English translation 544

that this refers to "the land of Asher".

אז דאס גייט אויף "ארצו של אשר".

English translation 545

Now, as discussed many times,

נוואס כמדובר כמ"פ 128,

English translation 546

the first explanation is closer to the simple meaning,

איז דער ערשטער פירוש נעענטער צו פשש"מ,

English translation 547

but the second explanation is also the simple meaning

אבער דער צווייטער פירוש איז אויך פשש"מ

English translation 548

(not a hint,

(ניט רמז,

English translation 549

homiletical interpretation, etc.),

דרוש כו'),

English translation 550

as Rashi says "I have come only for the simple meaning of the verse"]

ווי רש"י זאגט 129 "אני לא באתי אלא לפשוטו של מקרא"]

English translation 551

And since all explanations on one verse have a connection between them,

און וויבאלד אז אלע פירושים אויף איין פסוק האבן א שייכות צווישן זיך,

English translation 552

as discussed many times,

כמדובר כמ"פ 130,

English translation 553

it follows that specifically the blessing of Asher has a connection also with the blessing of "all of Israel",

קומט דאך אויס אז דוקא ברכת אשר האט א שייכות אויך מיט די ברכה פון "כל ישראל",

English translation 554

and on the contrary,

ואדרבא,

English translation 555

this is the main function

דאס איז דער עיקר אויפטו

English translation 556

(- the first explanation)

(- דער ערשטער פירוש)

English translation 557

of Asher –

פון אשר –

English translation 558

that his blessing becomes "corresponding to all of Israel".

אז זיין ברכה ווערט "כנגד כל ישראל".

English translation 559

Which is "lechatḥilah ariber" within "lechatḥilah ariber".

וואס דאס איז "לכתחילה אריבער" אין "לכתחילה אַריבער".

English translation 560

Regarding this, the matter of "lechatḥilah ariber" is emphasized in the conclusion and seal of this portion of Chumash –

עד"ז איז מודגש דער ענין פון "לכתחילה אריבער" אין סיום וחותם פון דעם שיעור חומש –

English translation 561

in the last verse

אין לעצטן פסוק 131

English translation 562

(which speaks about all the tribes together and in an equal manner –

(וואס רעדט וועגן אלע שבטים צוזאמען ובאופן שוה –

English translation 563

"Yeshurun"):

"ישורון"):

English translation 564

"There is none like God, O Yeshurun, who rides the heavens to your help, and in His majesty the skies."

"אין כא-ל ישורון רוכב שמים בעזרך ובגאותו שחקים".

English translation 565

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 566

In the entire portion "And this is the blessing", it speaks about Moshe's blessings to the Jewish people regarding "their needs of Israel",

אין דער גאנצער פרשה "וזאת הברכה" רעדט זיך דאך וועגן משה'ס ברכות צו אידן וועגן "צרכיהם של ישראל" 132,

English translation 567

which are, simply and according to the simple meaning,

וואס דאס זיינען. בפשטות ובפשש"מ,

English translation 568

physical matters,

ענינים גשמיים,

English translation 569

"land";

"ארץ";

English translation 570

matters of "heavens" are mentioned only insofar as they are a preparation and a condition to receive matters of land,

ענינים פון "שמים" ווערן דערמאנט נאר אויף וויפל זיי זיינען א הכנה און א תנאי צו באקומען עניני ארץ,

English translation 571

which is analogous to "bread from the heavens" that was given "upon the earth",

וואס דאס איז בדוגמת "לחם מן השמים" 133 וואס איז געגעבן געווארן "על הארץ" 134,

English translation 572

or –

אדער –

English translation 573

"as the rain and snow descend from the heavens, etc." and it "waters the earth and makes it bear and sprout, etc."*;

"כאשר ירד הגשם והשלג מן השמים גו'" און ער איז "הרוה את הארץ והולידה והצמיחה וגו'"* 134;

English translation 574

When it comes, however, to the conclusion of the portion –

בשעת ס'קומט אבער צום סיום השיעור –

English translation 575

to the verse that is by all opinions "corresponding to all of Israel",

צום פסוק וואס איז לכל הדעות "כנגד כל ישראל",

English translation 576

it is said that the "lechatḥilah" regarding this is "ariber":

זאגט מען אז דער "לכתחילה" בנוגע דערויף איז "אַריבער":

English translation 577

The Most High then stands specifically as He is in connection with "heavens", which is indeed an elevation,

דער אויבערשטער שטייט דעמאלט דוקא ווי ער איז בשייכות מיט "שמים" וואס דאס איז דאך אן עילוי,

English translation 578

moreover:

נאכמער:

English translation 579

not only as the Most High is "in the heavens" but "rides the heavens" –

ניט נאר ווי דער אויבערשטער איז "בשמים" נאר "רוכב שמים" –

English translation 580

that He "rides",

אז ער "רייט",

English translation 581

He is above "heavens"

ער איז העכער פון "שמים"

English translation 582

(which is the example of a "rider" that he is above the living being, etc., upon which he rides);

(וואס דאס איז די דוגמא פון א "רוכב" אז ער איז העכער פון דעם בעל חי וכיו"ב אויף וועלכן ער איז רוכב);

English translation 583

Afterwards, the verse adds further to this "lechatḥilah ariber" –

דערנאך איז דער פסוק מוסיף נאכמער אין דעם "לכתחילה אַריבער" –

English translation 584

"and in His majesty

"ובגאותו

English translation 585

(He rides)

(הוא רוכב 135)

English translation 586

the skies":

שחקים":

English translation 587

"Skies" are higher than "heavens",

"שחקים" זיינען העכער ווי "שמים" 136,

English translation 588

and in "skies" itself, the Most High is in a manner of "and in His majesty" –

און אין "שחקים" גופא איז דער אויבערשטער אין אן אופן פון "ובגאותו" –

English translation 589

"ariber" within "skies" itself. For when by the Most High everything is in a manner of "majesty", it is self-evident,

"אריבער" אין "שחקים" גופא. ווארום אז ביי דעם אויבערשטן איז אלץ אין אן אופן פון "גאוה" איז זעלבסטפארשטענדלעך,

English translation 590

what is the novel point?!

מאי קמ"ל?!

English translation 591

Since here it is emphasized that this is "in His majesty", it is understood that here it is to a greater degree –

וויבאלד אז דא איז מען מדגיש אז דאס איז "בגאותו" איז דאך פארשטאנדיק אז דא איז דאס ביתר שאת –

English translation 592

"ariber",

"אַריבער",

English translation 593

and moreover:

און נאכמער:

English translation 594

not "and in majesty of skies",

ניט "ובגאוה שחקים",

English translation 595

rather the verse emphasizes "and in His majesty" –

נאר דער פסוק איז מדגיש "ובגאותו" –

English translation 596

for the attributes of the Holy One, blessed be He, are indeed called by the name "attribute", but they are completely beyond all measure and limitation.

ווארום מדותיו של הקב"ה ווערן טאקע אנגערופן בשם "מדה" אבער זיי זיינען למעלה לגמרי מכל מדידה והגבלה.

English translation 597

That in all the above, the matter of "lechatḥilah ariber" is emphasized –

וואס בכל הנ"ל איז מודגש דער ענין פון "לכתחילה אַריבער" –

English translation 598

for this is a hint that repeats itself many, many times.

ווארום דאס איז א רמז וואס חזר'ט זיך איבער כמה וכמה פעמים.

English translation 599

Thus, in this verse, the special connection to the Rebbe Maharash is emphasized.

עד"ז איז אין דעם פסוק מודגש די שייכות מיוחדת צום רבי'ן מהר"ש.

English translation 600

And in introduction:

ובהקדמה:

English translation 601

Even though here it speaks about "heavens,"

אע"פ וואס דא רעדט זיך וועגן "שמים",

English translation 602

one must nevertheless have that it be connected with material blessings,

דארף מען דאך האבן ס'זאל זיין פארבונדן מיט ברכות גשמיות,

English translation 603

which is why here in "heavens" itself the concept is divided

וואס דערפאר טיילט מען דא אויס אין "שמים" גופא דעם ענין

English translation 604

(and the example)

(און די דוגמא)

English translation 605

of "shechakim,"

פון "שחקים",

English translation 606

which "His name which they call Him in the Holy Tongue" indicates about "shechakim is called on account of 'and you shall grind it fine'":

וואס "שמו אשר יקראו לו בלשון הקודש" 137 באווייזט אויף אז "אקרון 138 שחקים על שם 139 ושחקת ממנה הדק":

English translation 607

grinding and crushing,

צורייבן און צומאלן,

English translation 608

as the Gemara explains:

ווי די גמרא 140 איז מפרש:

English translation 609

"Shechakim, in which millstones stand and grind manna for the righteous, etc.,"

"שחקים שבו ריחיים עומדת וטוחנת מן לצדיקים כו'",

English translation 610

for Jews

פאר אידן

English translation 611

("and your people are all righteous")

("ועמך כולם צדיקים" 141)

English translation 612

[from which manna all livelihoods of Jews are derived until the end of all times].

[וואס פון דעם מן נעמען זיך אלע פרנסות פון אידן עד סוף כל הזמנים 142].

English translation 613

That a lump

אז א גוש

English translation 614

(or –

(אדער –

English translation 615

a large thing)

דבר גדול)

English translation 616

is ground apart until it becomes suitable "according to the capacity of each and every one of Israel, etc.,"

מאָלט מען פאנאנדער ביז ס'ווערט מתאים "לפי כח של כל אחד ואחד מישראל כו'" 143,

English translation 617

so that it be "able to receive."

ס'זאל זיין "יכולין לקבל" 144.

English translation 618

And this is the connection to the Rebbe Maharash –

וואס דאס איז די שייכות צום רבי'ן מהר"ש –

English translation 619

according to his well-known saying

ע"פ פתגמו הידוע

English translation 620

[which the Nasi of our generation publicized],

[וואס נשיא דורנו האט מפרסם געווען 145],

English translation 621

that the livelihood of Jews in this time,

אז פרנסה פון אידן בזמן הזה,

English translation 622

specifically in the time of exile,

בזמן הגלות דוקא,

English translation 623

is in a manner of the effluence of the manna. "Bread from heaven."

איז אין אן אופן פון השפעת המן. "לחם מן השמים".

English translation 624

And as the Rebbe Maharash explained,

און ווי דער רבי מהר"ש האט מסביר געווען,

English translation 625

that when one looks closely one sees that the effluence does not come through and according to the value of the work of his hands,

אז בשעת מ'קוקט זיך צו זעט מען אז די השפעה קומט ניט ע"י און לפי ערך פון מעשי ידיו,

English translation 626

but in truth it is above nature,

נאר באמת איז דאס למעלה מהטבע,

English translation 627

a miraculous matter,

אן ענין נסי 146,

English translation 628

"bread from heaven."

"לחם מן השמים".

English translation 629

And so it was already in the days of the Rebbe Maharash,

וואס אזוי איז שוין געווען בימיו פון רבי'ן מהר"ש,

English translation 630

and all the more so that this is so in the times after him,

און עאכו"כ אז דאס איז אזוי אין די זמנים שלאח"ז,

English translation 631

and especially now specifically in our time,

ובפרט איצטער בזמננו דוקא,

English translation 632

because since there has been a decline of the generations from then until now in spiritual matters –

ווארום וויבאלד ס'איז געווען די ירידת הדורות מאז ועד עתה אין ענינים רוחניים –

English translation 633

there has also been a decline in material matters. Because "they descended from them"

איז דאך אויך געווען א ירידה בענינים הגשמיים. ווארום "נשתלשלו מהם" 147

English translation 634

(from the spiritual matters) –

(פון די ענינים ברוחניים) –

English translation 635

the material livelihood must derive from "bread from heaven,"

מוז די פרנסה בגשמיות נעמען זיך פון "לחם מן השמים",

English translation 636

in a manner that one sees in it a miraculous matter,

באופן אז מ'זאל אין דערויף זען אן ענין נסי,

English translation 637

as above.

כנ"ל.

English translation 638

Only in order not to nullify the established order of the world,

נאר כדי צו ניט מבטל זיין דעם איינגעשטעלטן סדר אין וועלט,

English translation 639

"they shall not cease,"

"לא ישבותו" 148,

English translation 640

and also because of the matter of exile,

און אויך מצד דעם ענין פון גלות,

English translation 641

this was "covered,"

איז דאס "צוגעדעקט" געווארן,

English translation 642

but this is only a thin covering,

אבער דאס איז נאר א כיסוי דק,

English translation 643

which does not conceal,

וואס איז ניט מעלים,

English translation 644

all the more so that it does not hide,

עאכו"כ אז ער איז ניט מסתיר 149,

English translation 645

And it cannot be that this should remain specifically in concealment,

און ס'קען ניט זיין אז דאס זאל בלייבן דוקא בהסתר,

English translation 646

and the proof,

והא ראי',

English translation 647

the Rebbe Maharash revealed it,

דער רבי מהר"ש האט דאס מגלה געווען,

English translation 648

in speech,

בדיבור,

English translation 649

and afterwards it came down in writing,

און דערנאך איז דאס אראפגעקומען אין כתב,

English translation 650

and afterwards –

און דערנאך –

English translation 651

in print,

אין דפוס,

English translation 652

which is for generations –

וואס דאס איז לדורות –

English translation 653

that one should know that this is "bread from heaven."

אז מ'זאל וויסן אז דאס איז "לחם מן השמים".

English translation 654

For since the Rebbe Maharash said it, it became an explicit directive,

ווארום זינט דער רבי מהר"ש האט דאס געזאגט איז דאס געווארן א הוראה בגלוי,

English translation 655

and for all generations.

ולכל הדורות.

English translation 656

This very matter,

אט דער ענין,

English translation 657

that a person's livelihood,

אז פרנסתו של אדם,

English translation 658

is "bread from heaven,"

איז "לחם מן השמים",

English translation 659

is analogous to the general directive from the Rebbe Maharash "lechat’chilah ariber,"

איז בדוגמת די הוראה כללית פן רבי'ן מהר"ש "לכתחילה אריבער",

English translation 660

only this directive is regarding the particular matter of livelihood.

נאר די הוראה איז בנוגע דעם ענין פרטי פון פרנסה.

English translation 661

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 662

According to Torah there is an obligation that there be "in all that you do,"

עפ"י תורה איז דא א חיוב ס'זאל זיין "בכל אשר תעשה" 150,

English translation 663

that there must be the action of the person,

אז ס'דארף זיין די עשי' פון דעם מענטשן,

English translation 664

and especially according to the well-known Mechilta on the verse "Six days shall you work" –

ובפרט לויט די מכילתא הידועה 151 עה"פ 152 "ששת ימים תעבוד" –

English translation 665

"this is a positive commandment,"

"זו מצות עשה",

English translation 666

so that even though the explanation of this is indeed known, etc.,

וואס אע"פ אז ס'איז דאך ידוע דער פירוש בזה כו',

English translation 667

nevertheless in the matter that departs from its simple meaning,

איז אבער אין ענין יוצא מידי פשוטו,

English translation 668

specifically upon this the blessing of Hashem rests –

אז דוקא אין דערויף איז חל ברכת ה' –

English translation 669

"and Hashem your G-d will bless you";

"וברכך ה' אלקיך" 150;

English translation 670

one must make a vessel on earth for this "bread from heaven."

מ'דארף מאכן א כלי בארץ צו דעם "לחם מן השמים".

English translation 671

Therefore even the manna,

וואס דערפאר איז אפילו דער מן,

English translation 672

which was "bread from heaven" openly,

וואס איז געווען "לחם מן השמים" בגלוי,

English translation 673

came in a manner that there had to be some action of man in it;

איז געקומען אין אן אופן אז ס'האט געדארפט זיין עפעס עשיית האדם בזה;

English translation 674

in the action there were indeed levels,

אין דער עשי' זיינען טאקע געווען דרגות 153,

English translation 675

but even in the highest level,

אבער אפילו אין דער העכסטער דרגא,

English translation 676

by the righteous

ביי צדיקים

English translation 677

(complete),

(גמורים),

English translation 678

the manna

איז דער מן

English translation 679

(arrived "at the entrance of their homes,"

(אנגעקומען "על פתח בתיהם",

English translation 680

but)

אבער)

English translation 681

it did not arrive for them on the table;

ער איז ניט אנגעקומען ביי זיי אויפן טיש;

English translation 682

Which at first glance is not understandable:

וואס לכאורה איז דאס ניט פארשטאנדיק:

English translation 683

Since the manna came in a manner that one should not have any trouble with it –

וויבאלד אז דער מן איז אנגעקומען אין אן אופן אז מ'זאל ניט האבן קיין טירחא אין עם –

English translation 684

it should have arrived on the table,

האט ער געדארפט אנקומען אויפן טיש,

English translation 685

"the set table"?

"שולחן ערוך"?

English translation 686

[And especially since regarding "bread from heaven" in the manner that the matter remains in spirituality,

[ובפרט אז ביי "לחם מן השמים" באופן ווי דער ענין בלייבט ברוחניות,

English translation 687

Torah,

תורה,

English translation 688

it is indeed so –

איז טאקע אזוי –

English translation 689

"and these are the ordinances which you shall set before them" –

"ואלה המשפטים אשר תשים לפניהם" 154 –

English translation 690

"like a table set and prepared to eat before a person"].

"כשולחן הערוך ומוכן לאכול לפני האדם" 155].

English translation 691

The reason for this is,

איז דער טעם אין דעם,

English translation 692

as above –

כנ"ל –

English translation 693

even in the manna there must be "that you do,"

אפילו אין מן דארף זיין "אשר תעשה",

English translation 694

only by the righteous this action of taking the manna from "the entrance of their homes" and placing it on the table is sufficient.

נאר ביי צדיקים איז גענוג אט די עשי' פון ארייננעמען דעם מן פון "פתח בתיהם" און ארויפשטעלן עם אויפן שולחן.

English translation 695

That this is like the well-known story

וואס דאס איז בדוגמת הסיפור הידוע

English translation 696

(already printed)

(שוין אויך געדרוקט)

English translation 697

about the Baal Shem Tov,

156 וועגן בעש"ט,

English translation 698

that he went to a house and knocked on the window and immediately left,

אז ער איז געגאנגען צו א שטוב און אנגעקלאפט אויפן פענסטער און איז גלייך אוועקגעגאנגען,

English translation 699

and then the homeowner ran after him and asked him what he wanted and fulfilled his wish.

און דערנאך איז דער בעל הבית עם נאכגעלאפן און האט ביי עם געפרעגט וואס ער וויל און האט ממלא געווען רצונו.

English translation 700

The students asked him:

האבן די תלמידים ביי עם געפרעגט:

English translation 701

He knocked on the window because he wanted to speak with the homeowner,

ער האט דאך אנגעקלאפט אין פענסטער ווייל ער האט געוואלט ריידן מיטן בעל הבית,

English translation 702

so why did he immediately leave?!

איז פארוואס איז ער גלייך אוועקגעגאנגען؟!

English translation 703

The Baal Shem Tov answered them:

האט דער בשע"ט זיי געענטפערט:

English translation 704

One must do,

מ'דארף טאן,

English translation 705

but it is enough to do a "something",

אבער ס'איז גענוג צו טאן א "משהו",

English translation 706

he knocked on the window,

האט ער אנגעקלאפט אין פענסטער,

English translation 707

and did his part,

און האט אפגעטאן זיינס,

English translation 708

and he is certain that the Almighty will give him what he wanted to accomplish with this knock;

און ער איז זיכער אז דער אויבערשטער וועט עם געבן דאס וואס ער האט געוואלט אויפטאן מיט אָט דעם קלאפ;

English translation 709

but he does not need to linger and wait –

אבער ער דארף זיך ניט פארהאלטן און ווארטן –

English translation 710

he has what to do in the world of the Holy One, blessed be He:

ער האט וואס צו טאן בעולמו של הקב"ה:

English translation 711

he performed the "that which you shall do" is "and Israel

האט ער אפגעטאן דעם "אשר תעשה" איז "וישראל

English translation 712

(like "and Jacob")

(ע"ד ווי "ויעקב" 157)

English translation 713

went on his way".

הלך לדרכו".

English translation 714

This is also regarding the manna.

וואס עד"ז איז דאס אויך בנוגע צום מן.

English translation 715

Since this story was inserted into the talks of our leaders,

וויבאלד אז דער סיפור איז אריינגעשטעלט געווארן אין שיחות רבותינו נשיאינו,

English translation 716

for "mundane conversations

וואס מה-דאך "שיחות חולין

English translation 717

(and)

(און)

English translation 718

of Torah scholars

של תלמידי חכמים

English translation 719

(ordinary)

(סתם)

English translation 720

require study" –

צריכין לימוד" 158 –

English translation 721

all the more so the talks of the leader of the generation,

עאכו"כ שיחותיו של נשיא הדור,

English translation 722

for "the leader is everything"* –

וואס "הנשיא הוא הכל"* 156 –

English translation 723

it is therefore understood that there is a lesson from this for everyone,

איז דאך פארשטאנדיק אז דערפון איז דא א הוראה פאר יעדער איינעם,

English translation 724

and specifically the lesson is in both extremes mentioned above:

ובנדו"ד איז די הוראה אין ביידע קצוות הנ"ל:

English translation 725

On one hand, there must not be disorder,

פון איין זייט דארף ניט זיין קיין בלתי-סדר,

English translation 726

doing nothing and waiting for miracles,

גארניט טאן און ווארטן אויף נסים,

English translation 727

for the Almighty wants there to be the "vessel of his"

ווארום דער אויבערשטער וויל ס'זאל זיין דער "קב שלו" 159

English translation 728

(of man),

(של האדם),

English translation 729

which therefore requires an action of man,

וואס דערפאר דארף זיין אן עשי' של האדם,

English translation 730

On the other hand,

פון צווייטן זייט,

English translation 731

since "You desire the work of Your hands",

וויבאלד אז "למעשה ידיך תכסוף" 160,

English translation 732

that also through physical action one fulfills the will of God,

אז אויך דורך דער עשי' גשמיית איז מען ממלא רצון ה',

English translation 733

in the physical action is drawn the delight

ווערט אין דער עשי' גשמיית נמשך דער תענוג

English translation 734

("desire")

("תכסוף")

English translation 735

of the Creator and Commander "who said and My will was done",

פון דעם בורא והמצווה "שאמרתי ונעשה רצוני" 161,

English translation 736

from which then comes down physically,

וואס דערפון קומט דערנאך אראפ בגשמיות,

English translation 737

where there are various levels –

וואס דארטן איז דא פארשידענע דרגות –

English translation 738

"at the entrance of their houses etc.",

"על פתח בתיהם וכו'",

English translation 739

as mentioned above.

כנ"ל.

English translation 740

This is the concept of "lechat’chilah ariber" regarding a person's livelihood.

וואס דאס איז דער ענין פון "לכתחילה אַריבער" בנוגע לפרנסתו של האדם.

English translation 741

This concept of "lechat’chilah ariber" is connected to the daily portion of Tehillim –

עד"ז איז דער ענין פון "לכתחילה אַריבער" פארבונדן מיטן שיעור תהלים פון יום זה –

English translation 742

the 20th of the month,

כ"ף בחודש,

English translation 743

which, as mentioned above

וואס, כנ"ל

English translation 744

(page 9),

(ס"ט),

English translation 745

has no changes,

איז אין דערויף ניטא קיין שינויים,

English translation 746

it is the same portion every year.

ס'איז אלע יאר דער זעלבער שיעור.

English translation 747

First of all,

וואס לכל לראש,

English translation 748

in the determination itself,

איז אין דער קביעות גופא,

English translation 749

the 20th of Tishrei

כ"ף בתשרי

English translation 750

(when the Rebbe Maharash is the ushpiz),

(וואס דעמאלט איז דער רבי מהר"ש דער אושפיזא),

English translation 751

there is a hint

איז דא א רמז

English translation 752

(and perhaps –

(און אפשר –

English translation 753

more than that)

נאכמער דערפון)

English translation 754

to the connection with the Rebbe Maharash

אויפן קשר מיטן רבי'ן מהר"ש

English translation 755

(and as discussed many times that a most obvious thing is not noticed):

(וכמדובר כמ"פ אז אויף א דבר הכי בולט איז מען ניט משים לב):

English translation 756

The 20th of Tishrei,

כ"ף בתשרי,

English translation 757

always falls,

איז אלעמאל חל,

English translation 758

in the days of the week,

בימי השבוע,

English translation 759

on the same day as the 13th of Tishrei,

דעם זעלבן טאג פון י"ג תשרי,

English translation 760

which is the yahrtzeit of the Rebbe Maharash.

וואס דעמאלט איז די הילולא פון דעם רבי'ן מהר"ש.

English translation 761

Further:

נאכמער:

English translation 762

The 20th of Tishrei is the first time that this day occurs in the week when the yahrtzeit was. For example, this year when the yahrtzeit was on Thursday,

כ"ף בתשרי איז דער ערשטער מאל ווען ס'קומט אט דער יום בשבוע ווען ס'איז געווען די הילולא. ולדוגמא בשנה זו וואס דער יום ההילולא איז געווען דאנערשטיק,

English translation 763

the first Thursday thereafter is when the Rebbe Maharash is the inner ushpiz of every Jew and of all Jews in all corners of the earth,

איז דעם ערשטן דאנערשטיק לאח"ז איז דער רבי מהר"ש דער פנימיות'דיקער אושפיזא פון יעדער אידן און פון אלע אידן בכל קצווי תבל,

English translation 764

in the diaspora and in the land of Israel and in all of them together.

אין חו"ל און אין ארץ ישראל ובכולם יחד.

English translation 765

And that the Rebbe Maharash is the ushpiz etc.,

און דאס וואס דער רבי מהר"ש איז דער אושפיזא כו',

English translation 766

is not in a manner that it is stated so in Kabbalah,

איז ניט אין אן אופן אז דאס שטייט אזוי אין קבלה,

English translation 767

or in Chassidus –

אדער אין חסידות –

English translation 768

but as Chassidus remained for select individuals –

אבער ווי חסידות איז געבליבן פאר יחידי סגולה –

English translation 769

rather this is like all other matters of Chassidus,

נאר דאס איז ווי אלע אנדערע ענינים פון חסידות,

English translation 770

which our generation specifically merited,

וואס זכה דורנו זה דוקא,

English translation 771

that many matters of Chassidus

אז א ריבוי ענינים פון חסידות

English translation 772

(both from the essence of Chassidus and stories of Chassidim),

(סיי פון חורח החסידות סיי סיפורי חסידים),

English translation 773

have been publicized incomparably more than their publication a year earlier,

זיינען נתפרסם געווארן שלא בערך מער פון זייער פרסום מיט א יאר פריער,

English translation 774

and all the more so –

ועאכו"כ –

English translation 775

a generation earlier,

מיט א דור פריער,

English translation 776

and they have also been printed,

און זיי זיינען אויך ארויס בדפוס,

English translation 777

Until,

ביז, אז,

English translation 778

through the spreading of the wellsprings outward,

דורך הפצת המעינות חוצה,

English translation 779

this has reached also those who last year were not yet among those who go "in His ways which He taught us" and "in His paths"

איז דאס דערגאנגען אויך צו די וואס בשנה שעברה זיינען זיי נאך ניט געווען פון די וואס גייען "בדרכיו אשר הורנו" און "באורחותיו"

English translation 780

(and all the more so –

(ומכל שכן –

English translation 781

in a manner of "eternity, forever and ever") –

אין אן אופן פון "נצח סלה ועד") –

English translation 782

unlike this year they are already included in this,

משא"כ בשנה זו זיינען זיי שוין בכלל זה,

English translation 783

Until they are in a manner of "lamps to illuminate",

ביז אז זיי זיינען אין אן אופן פון "נרות להאיר",

English translation 784

that they will

אז זיי וועלן

English translation 785

(certainly)

(זיכער)

English translation 786

do in spreading the wellsprings to those whom the wellsprings have not yet reached

טאן אין הפצת המעינות צו די וואס די מעינות זיינען נאך ניט דערגאנגען צו זיי

English translation 787

(for whatever strange reason),

(מאיזו סיבה משונה),

English translation 788

And doing this in a manner of a candle –

און טאן דאס אין אן אופן פון נר –

English translation 789

brightness connected with joy,

ליכטיקייט פארבונדן מיט שמחה,

English translation 790

which brings that the tone with the other should be in a manner of a pleasant countenance,

וואס דאס בריינגט דאך אז דער טאן מיטן צווייטן זאל זיין אין אן אופן פון סבר פנים יפות,

English translation 791

which,

וואס,

English translation 792

of course also simply,

כמובן אויך בפשטות,

English translation 793

adds to the success of the matters,

איז דאס מוסיף אין דער הצלחה פון די ענינים,

English translation 794

since one does them with joy,

וויבאלד מ'טוט זיי מחוך שמחה,

English translation 795

which breaks through boundaries,

וואס איז פורץ גדר,

English translation 796

and measure and limitation),

ומדידה והגבלה),

English translation 797

Which in this manner the matter of the Ushpizin of Chassidus was also publicized,

וואס אויף דעם אופן איז אויך נתפרסם געווארן דער ענין פון די אושפיזין פון חסידות,

English translation 798

including the Rebbe Maharash.

כולל דעם רבי'ן מהר"ש.

English translation 799

Regarding this in the very lesson of Tehillim,

עד"ז אין דעם שיעור תהלים גופא,

English translation 800

he immediately begins with the matter of joy – "

הויבט ער גלייך אן מיטן ענין פון שמחה – "

English translation 801

(Hashem is King)

(ה' מלך)

English translation 802

the earth shall rejoice",

תגל הארץ" 162,

English translation 803

without any preparation for this,

אָן קיין הכנה לזה,

English translation 804

which is "lechat’chilah ariber".

וואס דאס איז "לכתחילה אַריבער".

English translation 805

And who is "tageil"? "Ha’aretz",

און ווער איז "חגל"? "הארץ",

English translation 806

the simple explanation of which is –

וואס דער פירוש הפשוט בזה איז –

English translation 807

the entire world

די גאנצע וועלט

English translation 808

(as understood also from the verses that follow this –

(ווי פארשטאנדיק אויך פון די פסוקים שבהמשך לזה –

English translation 809

"kol ha’aretz",

"כל הארץ" 163,

English translation 810

"kol ha’amim" etc.).

"כל העמים" 164 וכיו"ב).

English translation 811

And as he continues in this psalm how the redemption has within it several details and details of details,

און ווי ער איז ממשיך אין דעם מזמור ווי אזוי די גוילה האט אין זיך כמה פרטים ופרטי פרטים,

English translation 812

and includes all matters of the earth,

און איז כולל כל עניני הארץ,

English translation 813

as explained simply in the verses,

כמבואר בפשטות הכתובים,

English translation 814

all the more so according to the interpretation

עאכו"כ לפי הפירוש

English translation 815

("the Torah was given with its interpretation") –

("התורה בפירושה ניתנה" 165) –

English translation 816

in the commentators of Tanach.

אין מפרשי התנ"ך.

English translation 817

And that which specifically the term "tageil" is stated here –

וואס דאס וואס דא שטייט דוקא דער לשון "תגל" –

English translation 818

"gilah" from the ten expressions of joy –

"גילה" פון די עשרת לשונות של שמחה 166 –

English translation 819

is connected with the fact that it speaks here about "ha’aretz" –

איז פארבונדן דערמיט וואס דא רעדט זיך וועגן "הארץ" –

English translation 820

a state of earthliness.

א מצב פון ארצות.

English translation 821

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 822

"Gilah" is a joy in which there is the addition

"גילה" איז א שמחה אין וועלכע ס'איז דא די הוספה

English translation 823

(or –

(אדער –

English translation 824

mixture)

צומישט)

English translation 825

of "re’adah",

פון "רעדה" 167,

English translation 826

"and rejoice with trembling",

"וגילו ברעדה" 168,

English translation 827

"in the place of joy there should be trembling";

"במקום גילה שם חהא רעדה" 169;

English translation 828

that at the beginning of the service

וואס בתחלת העבודה

English translation 829

(when he is still in a state of "eretz")

(ווען ער שטייט נאך אין א מצב פון "ארץ")

English translation 830

there must be a special caution of fear of Heaven

דארף זיין א זהירות מיוחדת פון יראת שמים

English translation 831

("re’adah")

("רעדה")

English translation 832

that the joy should not bring him to the matter of "a breached thoroughfare" –

אז די שמחה זאל עם ניט צוברענגען צום ענין פון "מבוי המפולש" 170 –

English translation 833

"his mouth as he wishes to speak what his heart desires and it is a joy of frivolity etc.",

"פיו כרצונו לדבר מה שלבו חפץ והיא שמחה של הוללות וכו'",

English translation 834

as explained at length in Torah Ohr and in many places.

כמבואר בארוכה בתורה אור 171 ובכ"מ 172.

English translation 835

However, when he is already accustomed in the service of Hashem,

משא"כ בשעת ער איז שוין רגיל אין עבודת ה',

English translation 836

then it is "serve Hashem with joy",

איז דעמאלט "עבדו את ה' בשמחה" 173,

English translation 837

because in this state he blocks all these precautions,

ווארום אין דעם מצב פארשפארט ער די אלע באווארענישן,

English translation 838

and on the contrary:

ואדרבה:

English translation 839

the joy even adds perfection in the matter of "service",

די שמחה איז נאך ביי עם מוסיף שלימות אין דעם ענין פון "עבדות",

English translation 840

Which is the level of "a faithful servant",

וואס דאס איז די דרגא פון "עבד נאמן",

English translation 841

which is a wondrous virtue only "a simple servant" also has within him the perfection of a faithful servant etc.],

וואס דאס איז א מעלה נפלאה נאר "עבד פשוט" האט אין זיך אויך די שלימות פון אן עבד נאמן כו'],

English translation 842

as explained at length in the continuation of 5666

כמבואר בארוכה אין המשך תרס"ו 174

English translation 843

[of the Rebbe (the Rashab) of blessed memory,

[פון רבי'ן (מהורש"ב) נ"ע,

English translation 844

which today is the preparation for the day that he is the Ushpiz which is tomorrow –

וואס היינט איז דאך די הכנה צום טאג וואס ער איז דער אושפיזא וואס דאס איז מארגן –

English translation 845

on Hoshana Rabbah,

בהושענא רבה,

English translation 846

similar to how the matter is simply that today’s Ushpiz –

בדוגמת ווי דער ענין איז בפשטות אז דער היינטיקער אושפיזא –

English translation 847

the Rebbe Maharash –

דער רבי מהר"ש –

English translation 848

is the father who begot him of the Rebbe of blessed memory,

איז אביו מולידו פון רבי'ן נ"ע,

English translation 849

and the Rebbe of blessed memory afterwards became his successor]

און דער רבי נ"ע איז דערנאך געווארן ממלא מקומו]

English translation 850

and also in the discourses before this,

און אויך אין די דרושים שלפנ"ז 175,

English translation 851

including also the discourses of the Rebbe Maharash

כולל אויך די דרושים פון רבי'ן מהר"ש 176

English translation 852

(in extreme brevity,

(בקיצור נמרץ,

English translation 853

or at least by hint).

אדער ברמז עכ"פ).

English translation 854

Afterwards immediately comes "Mizmor, sing to Hashem a new song".

דערנאך קומט גלייך "מזמור שירו לה' שיר חדש" 177.

English translation 855

That the matter of "a new song",

וואס דער ענין פון "שיר חדש",

English translation 856

is as Rashi states the rule "wherever a new song –

איז ווי רש"י 178 זאגט דעם כלל "בכל מקום שיר חדש –

English translation 857

about the future",

על העתיד",

English translation 858

and so he interprets also in this chapter. Which refers to the time of the coming of Moshiach,

און אזוי טייטשט ער אויך אין דעם קאפיטל. וואס דאס גייט אויפן זמן פון ביאת המשיח,

English translation 859

and after this,

און לאחרי זה,

English translation 860

which then is a redemption that completely negates the matter of exile,

וואס דעמאלט איז דאס א גאולה וואס איז שולל לגמרי דעם ענין פון גלות,

English translation 861

therefore it says "a new song" –

וואס דערפאר שטייט "שיר חדש" –

English translation 862

in the masculine form

לשון זכר 179

English translation 863

(as mentioned also in the farbrengen –

(ווי דערמאנט אויך אין די התוועדות –

English translation 864

talk before this,

רייד שלפנ"ז 180,

English translation 865

taken from talks and books of our Nesi’im and –

גענומען פון שיחות און ספרי רבותינו נשיאינו און –

English translation 866

before them).

לפניהם).

English translation 867

And the "new song" becomes the matter of tonight and today.

און דער "שיר חדש" ווערט דער ענין פון היינטיקע נאכט און טאג.

English translation 868

Since it says again "a new song",

וויבאלד אז דא שטייט נאכאמאל "שיר חדש",

English translation 869

in addition to the "new song" about which we spoke a previous time –

בנוסף צום "שיר חדש" 181 וועגן וועלכן מ'האט גערעדט א פריערדיקן מאל 180 –

English translation 870

it is therefore understood that in this "new song" of today there is an addition,

איז דאך פארשטאנדיק אז אין דעם "שיר חדש" פון היינטיקן טאג איז דא א הוספה,

English translation 871

it is a "new song" even relative to the previous "new song".

ס'איז א "שיר חדש" אפילו לגבי דעם פריערדיקן "שיר חדש".

English translation 872

That since the general matter of "a new song" is the days of Moshiach –

וואס וויבאלד אז דער כללות הענין פון "שיר חדש" איז ימות המשיח –

English translation 873

it speaks here about an additional level in the days of Moshiach.

רעדט זיך דא וועגן א דרגא נוספת אין ימות המשיח.

English translation 874

Because in the days of Mashiach there are levels upon levels:

ווארום אין ימות המשיח זיינען דא דרגות על גבי דרגות:

English translation 875

In the manner of this, the general concept of the future redemption,

בדוגמת דעם כללות הענין פון דער גאולה העתידה,

English translation 876

which we say is "wondrous" even relative to the signs, wonders, and miracles that were in "the days of your going out from the land of Egypt" –

וואס מ'זאגט דאך 182 אז זי איז "נפלאות" אפילו לגבי די אותות מופתים ונפלאות וואס זיינען געווען אין "ימי צאתך מארץ מצרים" –

English translation 877

So it is in the days of Mashiach itself,

אזוי איז דאס אין ימות המשיח גופא,

English translation 878

that there are levels etc.,

אז אין עם זיינען דא דרגות כו',

English translation 879

Because the days of Mashiach will be a very long time,

ווארום ימות המשיח וועלן דאך זיין א זמן ארוך ביותר,

English translation 880

it is therefore simple that Jews will then go from level to level,

איז דאך פשוט אז אידן וועלן דעמאלט גיין מדרגא לדרגא 183,

English translation 881

as it is stated at the conclusion and seal of tractate Berachot

ווי ס'שטייט אין סיום וחותם פון מסכת ברכות

English translation 882

(and the Alter Rebbe brings it in his Shulchan Aruch as a final halachah)

(און דער אלטער רבי ברענגט עס בשו"ע שלו 184 אלס הלכה פסוקה)

English translation 883

that for a Jew there must be "they will go from strength to strength etc.",

אז ביי א אידן דארף זיין "ילכו מחיל אל חיל 185 גו'",

English translation 884

and then the Gemara says there:

און דערנאך זאגט דארטן די גמרא:

English translation 885

"Torah scholars have no rest, neither in this world nor in the World to Come,

"תלמידי חכמים אין להם מנוחה לא בעוה"ז ולא בעוה"ב,

English translation 886

as it is said, they will go from strength to strength, he will appear before G-d in Zion",

שנאמר ילכו מחיל אל חיל יראה אל אלקים בציון",

English translation 887

which "World to Come" has within it two interpretations

וואס "עולם הבא" האט אין זיך צוויי טייטשן 186

English translation 888

(both interpretations are a part of the Torah of truth –

(וואס ביידע טייטשן זיינען א חלק פון תורת אמת –

English translation 889

"these and those are the words of the living G-d"):

"אלו ואלו דברי אלקים חיים" 187):

English translation 890

A) that "World to Come" means the Garden of Eden,

א) אז "עוה"ב" מיינט גן עדן,

English translation 891

and B) "World to Come" means the concept of reward as it is in this world

און ב) "עוה"ב" מיינט דער ענין השכר ווי דאס איז אין עוה"ז

English translation 892

(the resurrection of the dead)

(תחיית המתים)

English translation 893

(and the reason why this is called "World to Come" is,

(און דער טעם פארוואס דאס ווערט אנגערפון "עולם הבא" איז,

English translation 894

because it will come only in the future),

ווייל דאס וועט קומען ערשט בעתיד),

English translation 895

from which it is understood that also in the days of Mashiach there will be the ascent from level to level –

וואס דערפון איז פארשטאנדיק אז אויך בימות המשיח וועט זיין די עלי' מדרגא לדרגא –

English translation 896

"they will go from strength to strength".

"ילכו מחיל אל חיל".

English translation 897

That is what the second time "a new song" is an addition and ascent relative to the first time,

וואס דאס איז וואס דעם צווייטן מאל "שיר חדש" איז א הוספה ועלי' לגבי דעם ערשטן מאל,

English translation 898

as above.

כנ"ל.

English translation 899

Since in the days of Mashiach there will be the lofty level of "a new song" –

וויבאלד אז בימות המשיח וועט זיין די דרגא נעלית אין "שיר חדש" –

English translation 900

there must be the preparation for it in a manner that is fitting,

דארף זיין די הכנה לזה באופן המתאים,

English translation 901

an additional level in the preparation for it,

א דרגא נוספת אין דער הכנה לזה,

English translation 902

in "our deeds and service throughout the duration of the exile".

אין "מעשינו ועבודתנו כל זמן משך הגלות" 188.

English translation 903

And just as in the Egyptian exile there was "for all the children of Israel there was light in their dwellings" –

און אזוי ווי אין גלות מצרים איז געווען "לכל בנ"י הי' אור במושבתם" 189 –

English translation 904

while still being in the land of Egypt,

נאך זייענדיק אין ארץ מצרים,

English translation 905

so too now,

איז אזוי אויך איצטער,

English translation 906

in the final moments of exile,

אין די לעצטער רגעים פון גלות,

English translation 907

one already has the preparation,

האט מען שוין די הכנה,

English translation 908

which the preparation

וואס די הכנה

English translation 909

(and cause)

(וסיבה)

English translation 910

includes within itself the concept to which it is a preparation –

איז כולל אין זיך דעם ענין צו וועלכן דאס איז הכנה –

English translation 911

the "new song" in its lofty level.

דעם "שיר חדש" בדרגתו הנעלית.

English translation 912

For with the will of the Most High we will go out from exile very soon,

ווארום מיטן אויבערשטנס רצון 190 וועלן מיר ארויסגיין פון גלות בקרוב ממש,

English translation 913

speedily in our very days,

במהרה בימינו ממש,

English translation 914

And furthermore –

און נאכמער –

English translation 915

as the Rebbe Maharash explained,

ווי דער רבי מהר"ש האט מבאר געווען 191,

English translation 916

that this

אז דאס

English translation 917

(the reward for the mitzvot)

(דער שכר המצוות)

English translation 918

is in the manner of a thing that is locked in a box,

איז בדוגמת פון אן ענין וואס מ'האט פארשפארט אין א קעסטל,

English translation 919

but one was given the key to it,

אבער מ'האט אים אפגעגעבן דעם שליסל,

English translation 920

and it depends only on one opening it;

און ס'היינגט אפ נאר אָן אים צו עפענען דאס;

English translation 921

And regarding this it is with regard to the coming of Mashiach as the Gemara says in Sanhedrin that "if you hearken to His voice, Mashiach comes 'today'" –

וואס עד"ז איז דאס בגוגע לביאת המשיח ווי די גמרא זאגט אין סנהדרין 192 אז "אם בקולו תשמעו 193 קומט משיח "היום" –

English translation 922

immediately and instantly

תיכף ומיד ממש

English translation 923

That thus says the Torah of truth in tractate Sanhedrin –

וואס אזוי זאגט תורת אמת אין מסכת סנהדרין –

English translation 924

a tractate that is connected with rulings of law,

א מסכתא וואס איז פארבונדן מיט פסקי דינים,

English translation 925

a final halachah,

הלכה פסוקה,

English translation 926

"the word of the L-rd, this is halachah",

"דבר ה' זו הלכה" 87,

English translation 927

and especially that this is in a manner like the Sanhedrin ruled on laws,

ובפרט אז דאס איז אין אן אופן ווי סנהדרין האבן גע'פסק'נט דינים,

English translation 928

whose place was in the Chamber of Hewn Stone,

וואס מקומם איז בלשכת הגזית 194,

English translation 929

adjacent to the altar,

בסמיכות למזבח 195,

English translation 930

which is the essence of the Holy Temple,

וואס ער איז דער עיקר פון ביהמ"ק,

English translation 931

because its concept is "a house prepared for the L-rd to offer all the sacrifices",

וויבאלד אז ענינו איז "בית לה' מוכן להקריב כל הקרבנות" 196,

English translation 932

and the Holy Temple is the essence of the Temple Mount,

וואס דער ביהמ"ק איז דער עיקר פון הר הבית,

English translation 933

and the Temple Mount is the essence of Jerusalem,

וואס הר הבית איז דער עיקר פון ירושלים 197,

English translation 934

and Jerusalem is the essence of the entire Land of Israel,

וואס ירושלים איז דער עיקר פון גאנץ ארץ ישראל,

English translation 935

which is the essence of the entire world –

וואס זי איז דער עיקר פון די גאנצע וועלט 198 –

English translation 936

"all the earth",

"כל הארץ",

English translation 937

about which it is said in this lesson of Tehillim "the earth shall rejoice".

וועגן וועלכע מ'זאגט אין דעם שיעור תהלים אז "תגל הארץ".

English translation 938

That,

וואס,

English translation 939

as above,

כנ"ל,

English translation 940

the chapter begins immediately with "the earth shall rejoice" –

דער קאפיטל הויבט זיך גלייך אן מיט "תגל הארץ" –

English translation 941

"lechat’chilah ariber" in "lechat’chilah ariber";

"לכתחילה אריבער" אין "לכתחילה אריבער";

English translation 942

and then comes the second chapter etc.,

און דערנאך קומט דער צווייטער קאפיטל וכו',

English translation 943

"they will go from strength to strength",

"ילכו מחיל אל חיל",

English translation 944

from level to level,

מדרגא לדרגא,

English translation 945

in "lechat’chilah ariber" itself.

אין "לכתחילה אריבער" גופא.

English translation 946

And regarding this, at the conclusion of the lesson of Tehillim*,

ועד"ז אין דעם סיום פון שיעור תהלים* 198,

English translation 947

it also speaks about the time when the world will be in perfection:

רעדט זיך אויך וועגן דעם זמן וואס די וועלט וועט זיין בשלימות:

English translation 948

"Bless the L-rd, all His works, in all places of His dominion; bless the L-rd, O my soul",

"ברכו ה' כל מעשיו בכל מקומות ממשלתו ברכי נפשי את ה'",

English translation 949

which means that wherever there will be the concept and existence of place –

וואס דאס מיינט אז וואו נאר ס'וועט זיין דער ענין ומציאות פון מקום –

English translation 950

it will be under "His dominion" of the Holy One, blessed be He –

וועט עס זיין אונטער "ממשלתו" של הקב"ה –

English translation 951

the Most High will be seen there and will lead that place openly.

דער אויבערשטער וועט זיך דארטן זען און וועט מיט דעם מקום אנפירן בגלוי.

English translation 952

And this depends on our deeds and service

און דאס איז תלוי במעשינו ועבודתינו

English translation 953

(as he immediately continues and)

(ווי ער איז גלייך ממשיך און)

English translation 954

as he says at the beginning and head of the psalm:

ווי ער זאגט אין תחלת וראש המזמור:

English translation 955

"Bless the L-rd, O my soul" –

"ברכי נפשי את ה" –

English translation 956

that this one is blessing the Most High.

אז דער איז איז מברך דעם אויבערשטן.

English translation 957

And the verse is precise that the blessing of Jews comes from the level of "My soul" – soul:

און דער פסוק איז מדייק אז די ברכה פון אידן קומט פון דער דרגא פון "נפשי" – נפש:

English translation 958

Regarding the level of Yechidah,

בנוגע דרגת יחידה,

English translation 959

or even Chai,

אדער אפילו חי',

English translation 960

what is the novelty that this blesses Hashem?!

איז מאי קמ"ל אז דאס איז מברך את ה'?!

English translation 961

One does not need a request or a Psalm of Tehillim for this;

מ'דארף אויף דערויף ניט קיין בקשה און קיין מזמור תהלים;

English translation 962

here it speaks lower than Neshama and even than Ruach –

דא רעדט זיך נידעריקער פון נשמה און אפילו פון רוח –

English translation 963

"Bless, my soul",

"ברכי נפשי",

English translation 964

the lowest level in this matter that enlivens man,

די דרגה הכי תחתונה אין דעם ענין וואס איז מחי' את האדם,

English translation 965

"a veritable portion of G-d from above",

"חלק אלוקה ממעל ממש" 199,

English translation 966

it speaks here about the lowest level of the five levels –

רעדט זיך דא וועגן די נידעריקסטע מדריגה פון די פיגף מדריגות –

English translation 967

Nefesh. And upon this,

נפש. וואס אויף דערויף,

English translation 968

one says "a veritable portion of G-d from above" –

זאגט מען "חלק אלוקה ממעל ממש" –

English translation 969

from the term of tangible contact.

מלשון מישוש 200.

English translation 970

In this matter of blessing there are two explanations,

אין דעם ענין הברכה זיינען דא צוויי פירושים,

English translation 971

one –

איינער –

English translation 972

literally,

כפשוטו,

English translation 973

that a person blesses the Supreme One;

אז א איך בענטשט דעם אויבערשטן;

English translation 974

and the second explanation

און דער צווייטער פירוש 201

English translation 975

(as also brought in the discourses of the Rebbe Maharash) –

(ווי אויך געבראכט אין די מאמרים פון רבי'ן מהר"ש 202) –

English translation 976

from the term "one who buries a vine",

פון לשון "המבריך את הגפן" 203,

English translation 977

which means drawing down,

וואס מיינט המשכה,

English translation 978

and in our context –

ובנדו"ד –

English translation 979

that a person draws down "Hashem" until that "in all places" becomes "His dominion"

אז א איך איז ממשיך "את ה'" ביז אז "בכל מקומות" ווערט "ממשלתו"

English translation 980

(and he concludes "Bless, my soul, Hashem",

(און ער איז מסיים "ברכי נפשי את ה'",

English translation 981

and as will be explained later chapter 28).

וכדלקמן סכ"ח).

English translation 982

The Tehillim lesson of this day

דער שיעור תהלים פון יום זה

English translation 983

(the sixth day of Chol HaMoed Sukkot)

(יום ו' דחגה"ס)

English translation 984

also comes as a continuation of the Tehillim lessons of the previous days,

קומט אויך בהמשך צו די שיעורים אין תהלים פון די פריערדיקע טעג,

English translation 985

and in particular –

ובפרט –

English translation 986

to the Tehillim lesson of the fourth day of Chol HaMoed Sukkot

צום שיעור תהלים ביום ד' דחגה"ס

English translation 987

(the 18th of Tishrei),

(יח תשרי),

English translation 988

and as will be explained later.

וכדלקמן.

English translation 989

And as an introduction:

ובהקדמה:

English translation 990

The joy of Bein HaShemashot is also a preparation for the day and days that come after it. For there is the command of "ascend in holiness",

שמחת ביה"ש איז אויך א הכנה צום טאג און טעג וואס קומען נאך עם. ווארום ס'איז דאך דא דער ציווי פון "מעלין בקודש" 204,

English translation 991

"they shall go from strength to strength"

"ילכו מחיל אל חיל"

English translation 992

(as above chapter 22)

(כנ"ל סכ"ב)

English translation 993

regarding all matters of Torah and its commandments, and certainly regarding joy of holiness connected with the service of Hashem,

בנוגע אלע עניני התורה ומצוותי' ועאכו"כ בנוגע שמחה של קדושה בקשר מיט עבודת ה',

English translation 994

which is indeed a primary matter in holiness that it should be "you shall serve Hashem your G-d with joy and with gladness of heart" "and it shall be known to all the explanation of the Arizal on this verse".

וואס דאס איז דאך אן ענין עיקרי אין קדושה ס'זאל זיין "עבדת את ה' אלקיך בשמחה ובטוב לבב" 205 "ונודע 206 לכל פירוש האריז"ל 207 על פסוק זה".

English translation 995

And in order to know on what level he needs to be joyful on this night in a manner of "ascend in holiness" –

און כדי צו וויסן אין וועלכע דרגא ער דארף זיין שמח בלילה זה באופן של "מעלין בקודש" –

English translation 996

he needs to contemplate and assess how was his joy on the previous day,

דארף ער זיך מתבונן זיין און אפשאצן ווי איז געווען זיין שמחה ביום שלפנ"ז,

English translation 997

and this compels him

און דאס איז אים מכריח

English translation 998

(but this is a compulsion that comes from joy)

(אבער דאס איז א הכרח וואס קומט מתוך שמחה)

English translation 999

and gives him an empowerment,

און גיט אים א נתינת כח,

English translation 1000

in a manner of "whoever gives with a generous eye gives"* –

אין אן אופן פון "כל הנותן בעין יפה נותן"* 207 –

English translation 1001

that the joy on the following night should be even greater, etc.

אז די שמחה בלילה שלאחרי זה זאל זיין נאך גרעסער כו'.

English translation 1002

From this it is also understood regarding the Tehillim lessons of the previous days,

וואס דערפון איז פארשטאנדיק אויך בנוגע צו די שיעורי תהלים שבימים הקודמים,

English translation 1003

that they are a preparation for this day,

אז זיי זיינען א הכנה צו יום זה,

English translation 1004

and for the joy of Bein HaShemashot that is in it.

און צו די שמחת ביה"ש וואס אין עט.

English translation 1005

The explanation of how the Tehillim lesson of the fourth day of Chol HaMoed Sukkot is an introduction to today's Tehillim lesson –

דער ביאור ווי דער שיעור תהלים פון יום ד' דחגה"ס איז א הקדמה צו היינטיקן שיעור תהלים –

English translation 1006

and as an introduction:

ובהקדמה:

English translation 1007

In the time of exile it is even more emphasized that it must be "lechat’chila ariber" (from the outset, upward),

אין זמן הגלות איז נאכמער בהדגשה אז ס'דארף זיין "לכתחילה אַריבער",

English translation 1008

for when there are the decrees of exile,

ווארום בשעת עס זיינען דא די גזירות הגלות,

English translation 1009

there is a great part of the world –

איז דא א גרויסער טייל פון וועלט –

English translation 1010

that cries out that it must be and one must have "lechat’chila ariber".

וואס שרייט אז ס'מוז זיין און מען מוז האבן "לכתחילה אַריבער".

English translation 1011

Until one goes out with a whole storm and with claims to the Holy One, blessed be He,

ביז אז מ'גייט ארויס מיט א גאנצן שטורעם און מיט תביעות להקב"ה,

English translation 1012

"G-d, do not be silent to me; do not be deaf and do not be still, O G-d",

"אלקים אל דמי לך אל תחרש ואל תשקוט א-ל" 208,

English translation 1013

until the claims that stand in the Tehillim lesson of the aforementioned day,

ביז ווי די טענות וועלכע שטייען אין שיעור תהלים פון יום הנ"ל 209,

English translation 1014

which are in a stormy manner,

וואס זיינען אויף א שטורעמדיקן אופן,

English translation 1015

as mentioned what the Ibn Ezra writes that "there was in Spain a great sage and pious one,

וואס ווי גערעדט 210 וואס דער אבן עזרא שרייבט 211 אז "הי' בספרד חכם גדול וחסיד,

English translation 1016

and this psalm was difficult for him and he would not read it and could not hear it,

וזה המזמור הי' עליו קשה ולא הי' קורא אותו ולא הי' יכול לשמוע,

English translation 1017

because this psalmist spoke harshly against the honored Name".

בעבור כי זה המשורר ודבר כנגד השם הנכבד קשות".

English translation 1018

And the claim is about that which "they have reproached the footsteps of Your anointed" –

און די טענה איז אויף דערויף וואס "חרפו עקבות משיחך" 212 –

English translation 1019

for "footsteps" is also the matter of "the footsteps of Mashiach" –

וואס "עקבות" איז דאך אויך דער ענין פון "עקבתא דמשיחא" 213 –

English translation 1020

a state of the lowest low, from which there is no lower:

א מצב פון מטה שאין מטה הימנו:

English translation 1021

not only does one not hear,

ניט נאר מ'הערט ניט,

English translation 1022

one does not obey,

מ'פאלגט ניט,

English translation 1023

but "they have reproached",

נאר "חרפו",

English translation 1024

it is the opposite of honor

ס'איז היפך הכבוד

English translation 1025

(and the opposite of the clouds of glory),

(והיפך ענני הכבוד),

English translation 1026

and this –

און דאס –

English translation 1027

in a manner that is called "His name which they call upon Him in the holy tongue",

אין אן אופן וואס ווערט אנגערופן "שמו אשר יקראו לו בלשון הקודש",

English translation 1028

with the term "reproach",

מיטן לשון "חרפה",

English translation 1029

the greatest descent in degradation itself.

א ירידה הכי גדולה אין בזיון גופא.

English translation 1030

After this one says:

נאך דערויף זאגט מען 214:

English translation 1031

"Blessed is Hashem forever, amen and amen" –

"ברוך ה' לעולם אמן ואמן" –

English translation 1032

for in this too the matter of "lechat’chila ariber" is emphasized:

וואס אויך אין דערויף איז מודגש דער ענין פון "לכתחילה אריבער":

English translation 1033

The matter of "amen" is the unification of Havayah and Adonai,

דער ענין פון "אמן" איז יחוד הוי' און אדנ-י,

English translation 1034

therefore "amen" in gematria equals Havayah and Adonai,

וואס דערפאר איז "אמן" בגימטריא פון הוי' און אדנ-י,

English translation 1035

ninety-one;

צ"א 215;

English translation 1036

"amen" unites them both into one word.

"אמן" איז מאחד זיי ביידן און איין ווארט.

English translation 1037

For the unification of Havayah and Adonai is a greater novelty than the unification of Havayah and Elokim

וואס יחוד הוי' ואדנ-י איז א גרעסערער חידוש ווי יחוד הוי' ואלקים

English translation 1038

[which he explains at length in the continuation of forty years ago,

[וואס ער איז מבאר בארוכה אין דעם המשך פון לפני ארבעים שנה 216,

English translation 1039

that the service of Tishrei,

אז די עבודה פון תשרי,

English translation 1040

beginning from Rosh Hashanah,

אנהויבנדיק פון ר"ה,

English translation 1041

is the unification of Havayah and Elokim]:

איז יחוד הוי' ואלקים]:

English translation 1042

Adn-i is below the name Elokim,

אדנ-י איז למטה פון שם אלקים,

English translation 1043

as explained in Shaarei Orah

כמבואר בס' שערי אורה 217

English translation 1044

(by R. Yosef Gikatilla),

(פון ר' יוסף ג'יקטלייא),

English translation 1045

and this is not Chassidus,

ועד"ז אין חסידות 218,

English translation 1046

for the name Elokim is connected to the Sefirah of Binah, or

אז שם אלקים איז פארבונדן מיט ספירת הבינה, אדער

English translation 1047

(as it is in the "Seven Days of Building")

(ווי דאס איז אין "שבעת ימי הבנין")

English translation 1048

to the Sefirah of Gevurah;

מיט ספירת הגבורה;

English translation 1049

however, the name Adn-i is connected to the seventh Sefirah,

משא"כ שם אדנ-י איז פארבונדן מיט דער זיבעטער ספירה,

English translation 1050

Malchus,

מלכות 219,

English translation 1051

which is far below the Sefirah of Gevurah;

וואס זי איז למטה מטה פון ספירת הגבורה;

English translation 1052

to the extent that the Sefirah of Malchus is not at all in the same order as Gevurah –

ביז אז ספירת המלכות איז גאר ניט אין דעם זעלבן סדר ווי גבורה –

English translation 1053

there are several orders in the seven Sefiros,

ס'זיינען דא כמה סדרים אין שבע הספירות,

English translation 1054

and one of the primary orders in this is that ChaGaT are an order by themselves,

און איינער פון די סדרים עיקריים בזה איז אז חג"ת זיינען א סדר בפני עצמם,

English translation 1055

and then comes a second order below this –

און דערנאך קומט א סדר שני שלמטה מזה –

English translation 1056

NeHiY,

נה"י,

English translation 1057

and only then comes a third order –

און ערשט דערנאך קומט א סדר שלישי –

English translation 1058

the Sefirah of Malchus and the name Adn-i.

ספירת המלכות ושם אדנ-י.

English translation 1059

And the unification of Havay-e and Adn-i that is in "Amen" is in a most elevated manner:

און דער יחוד הוי' ואדנ-י וואס אין "אמן" איז באופן נעלה ביותר:

English translation 1060

When one says the unification of Havay-e and Elokim,

בשעת מ'זאגט יחוד הוי' ואלקים,

English translation 1061

or the unification of Havay-e and Adn-i, it is emphasized that these are two words,

צי יחוד הוי' ואד' איז דא מודגש אז דאס זיינען צוויי ווערטער,

English translation 1062

i.e., two matters,

ד.ה. צוויי ענינים,

English translation 1063

only they become unified;

נאר זיי ווערן נתאחד;

English translation 1064

however, the unification of Havay-e and Adn-i in "Amen",

משא"כ דער יחוד פון הוי' ואד' אין "אמן",

English translation 1065

is the same single word including both together,

איז דער זעלבער איינציקער ווארט כולל ביידן צוזאמען,

English translation 1066

for in the gematria it is not possible to separate what belongs to Havay-e and what to Adn-i,

ווארום אין דער גימטריא איז ניט שייך צו פאנאנדערטיילן וואס עס געהערט צו הוי' און וואס צו אד',

English translation 1067

on the contrary,

אדרבה,

English translation 1068

in every number of the 91, Havay-e and Adn-i are together.

אין יעדער מספר פון די צ"א איז הוי' און אד' צוזאמען.

English translation 1069

All of this is a matter of "lechat’chilah ariber";

וואס דאס אלץ איז אן ענין פון "לכתחילה אריבער";

English translation 1070

and one immediately adds again in this "v'Amen" –

און מ'איז גלייך מוסיף בזה נאכאמאל "ואמן" –

English translation 1071

"keflayim letushiyah",

"כפליים לתושי'" 220,

English translation 1072

with all the interpretations of the matter.

מיט אלע פירושים שבדבר.

English translation 1073

This matter and elevation of "Amen v'Amen",

אט דער ענין און עלי' פון "אמן ואמן",

English translation 1074

which was in the days before,

וואס איז געווען בימים שלפנ"ז,

English translation 1075

is also a preparation and gives the power,

איז אויך א הכנה און גיט דעם כח,

English translation 1076

that there should be the "tig’al ha’aretz" with all the matters that are enumerated afterwards,

ס'זאל זיין דער "תגל הארץ" מיט אלע ענינים וואס זיינען אויסגערעכנט לאח"ז,

English translation 1077

until one concludes with Havay-e –

ביז אז מ'איז מסיים מיט הוי' –

English translation 1078

"Barchi nafshi et Havay-e".

"ברכי נפשי את ה'".

English translation 1079

For the matter of Havay-e here is higher than the unification of Havay-e and Adn-i that is in "Amen", mentioned above

וואס דער ענין פון הוי' דא איז העכער פון יחוד הוי' ואד' וואס אין "אמן", הנ"ל

English translation 1080

(sec. 27);

(סכ"ז);

English translation 1081

when the elevation of all worlds occurs,

בשעת ס'ווערט די עליית כל העולמות,

English translation 1082

"HaKadosh Baruch Hu removes the sun from its sheath" because one need not reach the "sheath" of the name Elokim,

איז "הקב"ה מוצאי חמה מנרתקה" 221 ווארום מ'דארף ניט אנקומען צום "נרתק" פון שם אלקים,

English translation 1083

all the more so that one need not reach the sheath of the name Adn-i;

עאכו"כ אז מ'דארף ניט אנקומען צום נרתק פון שם אד';

English translation 1084

Rather, it becomes as one says in the conclusion and seal of the Neilah prayer, which is the conclusion and seal of Yom Kippur:

נאר ס'ווערט ווי מ'זאגט אין סיום וחותם פון תפלת נעילה וואס דאס איז דער סיום וחותם פון יום הכיפורים:

English translation 1085

"Havay-e Hu HaElokim",

"הוי' הוא האלקים" 222,

English translation 1086

that Havay-e does the matter of the sheath in the manner of the name Elokim now, which is like that which is said "And I will be for her

אז הוי' טוט אויף דעם ענין הנרתק בדוגמא ווי שם אלקים איצטער וואס דאס איז ע"ד מ"ש 223 "ואני אהי' לה

English translation 1087

(for Jerusalem)

(לירושלים)

English translation 1088

says Havay-e, a wall of fire all around, etc." (that the name Havay-e becomes in the aspect of a wall),

נאום ה' חומת אש סביב גו'" אז שם הוי' ווערט בבחינת חומה),

English translation 1089

And this matter does not remain in hidden levels,

און אט דער ענין בלייבט ניט אין דרגות נעלמות,

English translation 1090

rather, as one says "Havay-e Hu HaElokim" seven times,

נאר ווי מ'זאגט "הוי' הוא האלקים" זיבן מאל,

English translation 1091

as explained at length that this is corresponding to all seven firmaments,

כמבואר בארוכה אז דאס איז כנגד אלע שבעה רקיעים 224,

English translation 1092

and corresponding to all seven days of building,

און כנגד אלע שבעת ימי הבנין 225,

English translation 1093

until it descends into this lowly land –

ביז אז דאס קומט אראפ אין ארץ הלזו התחתונה 226 –

English translation 1094

"leshanah haba’ah biYerushalayim".

"לשנה הבאה בירושלים".

English translation 1095

This is the matter of Jerusalem:

וואס דאס איז דער ענין פון ירושלים:

English translation 1096

It is specifically a physical city,

ס'איז אן עיר גשמית דוקא,

English translation 1097

but in it is the dwelling of the Shechinah;

אבער אין איך איז די השראת השכינה;

English translation 1098

"Kiriyat Melech Rav" –

"קרית מלך רב" 227 –

English translation 1099

"Kiriyah",

"קרית" 228,

English translation 1100

a matter that is connected specifically to physical matters. And specifically there the Great King is seen;

אן ענין וואס איז פארבונדן מיט ענינים גשמיים דוקא. און דוקא דארטן זעט זיך אָן דער מלך רב;

English translation 1101

specifically in this lowly world, below which there is no lower,

דוקא בעוה"ז התחתון שאין תחתון למטה ממנו,

English translation 1102

the physical world of Asiyah,

עולם העשי' הגשמי,

English translation 1103

is the dwelling for Him,

איז די דירה לו,

English translation 1104

for His Essence, blessed be He.

לעצמותו ית' 229.

English translation 1105

That which was mentioned above

וואס הנ"ל

English translation 1106

(sec. 28)

(סכ"ח)

English translation 1107

is also,

ווערט אויך,

English translation 1108

and especially,

ובמיוחד,

English translation 1109

revealed through "our deeds and our service" which are similar to this –

אויפגעטאן דורך "מעשינו ועבודתינו" וואס זיינען מעין זה –

English translation 1110

that one goes out into the public domain

אז מ'גייט ארויס אין רשות הרבים

English translation 1111

[which, according to the Torah (the halachah), has the laws of the public domain)

[וואס עפ"י התורה (ההלכה) האט עס די דינים פן רשות הרבים)

English translation 1112

and there one reveals

און דארטן איז מען מגלה

English translation 1113

[beginning from speech,

[אנהויבנדיק פון דיבור,

English translation 1114

up to a manner of dancing and melody,

ביז אין אן אופן פון ריקוד וניגון,

English translation 1115

which is above enclothing in vessels and letters,

וואס דאס איז למעלה מהתלבשות אין כלים און אותיות,

English translation 1116

above measurement and limitation]

למעלה ממדידה והגבלה]

English translation 1117

that "Havay-e Hu HaElokim",

אז "הוי' הוא האלקים",

English translation 1118

and that it is a certain thing that "leshanah haba’ah biYerushalayim".

און אז ס'איז א זיכערע זאך אז "לשנה הבאה בירושלים".

English translation 1119

[And according to the interpretation of the leader of our generation on this, that since Mashiach comes immediately, in our actual times,

[וכפירוש פון נשיא דורנו אין דערויף 230 אז וויבאלד משיח קומט במהרה בימינו ממש,

English translation 1120

and –

און –

English translation 1121

actually actually actually,

ממש ממש ממש,

English translation 1122

it is automatically that there will be "leshanah haba’ah biYerushalayim",

איז בדרך ממילא וועט זיין "לשנה הבאה בירושלים",

English translation 1123

including also (the conclusion of) the joy of Bein HaShemashos,

כולל אויך (דעם סיום פון) שמחת ביה"ש,

English translation 1124

(And particularly according to Rashi* who says that "haba’ah" has two interpretations and it depends on which letter the trope is –

(ובפרט לויט ווי רש"י* 230 זאגט אז "הבאה" האט צוויי טייטשן און דאס ווענדט זיך אויף וועלכן אות ס'איז דער טראפ –

English translation 1125

"When the trope is above, it is past tense,

"כשהטעם למעלה לשון עבר הוא,

English translation 1126

like this,

כגון זה 231,

English translation 1127

and like 'v’Rachel ba'ah'" "And when the trope is below, it is present tense, a thing that is done now and continues, like 'ba'ah im hatzon',

וכגון ורחל באה" 232 "וכשהטעם למטה הוא לשון הוה דבר שנעשה עכשיו והולך כמו באה עם הצאן 233,

English translation 1128

etc." )].

כו'" 234)].

English translation 1129

That all these matters are relevant at one time and in one moment,

וואס אט די אלע ענינים זיינען שייך בשעתא חדא וברגעא חדא,

English translation 1130

because this depends on every single Jew,

ווארום דאס היינגט אפ אָן יעדער אידן,

English translation 1131

as discussed many times that which is brought from Tikkunei Zohar that "if the righteous one would repent with complete repentance etc., the Messiah would come",

כמדובר כמ"פ דאס וואס מ'בריינגט 235 פון תיקוני זהר אז "אם הי' צדיק א' חוזר בתשובה שלימה כו' הי' בא משיח",

English translation 1132

there would be immediately and at once the true and complete redemption for the entire world.

ס'וואלט געווען תיכף ומיד די גאולה האמיתית והשלימה לכל העולם.

English translation 1133

That this is also a law in the Torah

וואס דאס איז אויך א הלכה אין תורה

English translation 1134

[with the addition that this is not at all connected to a completely righteous person or a simple righteous person –

[מיט דער הוספה אז דאס איז גארניט פארבונדן מיט א צדיק גמור אדער א צדיק סתם –

English translation 1135

every single one,

יעדער איינער,

English translation 1136

even "our young and our old etc., our sons and our daughters",

אפילו "בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו",

English translation 1137

even an infant)

אפילו א תינוק)

English translation 1138

as was explained at length in connection with Rosh Hashanah

ווי מ'האט מבאר געווען בארוכה בקשר מיט ר"ה

English translation 1139

(also in writing)

(אויך בכתב 236)

English translation 1140

that which the Rambam rules in a manner of "laws of laws",

דאס וואס דער רמב"ם פסק'נט אפ אין אן אופן פן "הלכות הלכות" 237,

English translation 1141

in clear and lucid language,

אין א לשון צחה וברורה,

English translation 1142

that "every person must see himself throughout the entire year as if he is half innocent and half guilty,

אז "צריך כל אדם שיראה עצמו כל השנה כולה כאילו חציו זכאי וחציו חייב,

English translation 1143

and likewise the entire world is half innocent and half guilty...

וכן כל העולם חציו זכאי וחציו חייב...

English translation 1144

if he performs one mitzvah, he tips the scale for himself and for the entire world to the side of merit and brings salvation and deliverance to himself and to them etc." –

עשה מצוה אחת הרי הכריע את עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות וגרם לו ולהם תשועה והצלה כו'" 238 –

English translation 1145

which is the aforementioned statement of the Zohar in a style of law.

וואס דאס איז דער מאמר הזהר הנ"ל אין א סגנון פן הלכה.

English translation 1146

And as discussed many times that a minor, male or female,

און ווי גערעדט כמ"פ אז א קטן וקטנה, איז

English translation 1147

(although they do not have thought,

(אע"פ שאין להם מחשבה,

English translation 1148

nevertheless)

איז אבער)

English translation 1149

their action has the full force according to the law of the Torah of truth

זייער מעשה האט דעם גאנצן תוקף 239 עפ"י הלכה פון תורת אמת

English translation 1150

(which is the master over reality);

(וואס זי איז בעה"ב אויף דער מציאות 240);

English translation 1151

it follows that one single action of the smallest minor, male or female,

קומט דאך אויס אז איין און איינציקע מעשה פון א קטן שבקטנים צי א קטנה שבקטנות,

English translation 1152

"tips the entire world to the side of merit and brings salvation and deliverance to him and to them",

איז "מכריע כל העולם כולו לכף זכות וגרם לו ולהם תשועה והצלה",

English translation 1153

Which includes also their participation in the joy of Beis HaShoeivah,

וואס דאס איז כולל אויך זייערע א השתתפות אין שמחת ביה"ש,

English translation 1154

which must be in a manner of action –

וואס דאף דארף דאס זיין באופן של מעשה –

English translation 1155

clapping with the hands,

קלאפן מיט די הענט,

English translation 1156

dancing with the feet and the like.

טאנצן מיט די פיס וכיו"ב.

English translation 1157

The matter of the joy of Beis HaShoeivah also includes that one must make happy and make dance

דער ענין פון שמחת ביה"ש איז אויך כולל אז מ'דארף מאכן פריילעך און מאכן טאַנצן

English translation 1158

(not only all Jews but even)

(ניט נאר אלע אידן נאר אפילו)

English translation 1159

the entire world "all the earth" and "all the nations",

די גאנצע וועלט "כל הארץ" און "כל העמים",

English translation 1160

to whom one can reach.

צו וועלכע מ'קען דערגרייכן.

English translation 1161

And for this one needs a directive and a special empowerment because the "clever one" comes and says to him:

און אויף דערויף דארף מען האבן א הוראה און א נתינת כח במיוחד ווארום דער "קלוגינקער" קומט און זאגט אים:

English translation 1162

What are you, a master over the entire world?!

וואס ביזטו פאר א בעה"ב אויף דער גאנצער וועלט?!

English translation 1163

You yourself heard from the Nasi of our generation that we are in exile because the Almighty so desires

די האסט דאך אליין געהערט פון נשיא דורנו 104 אז מ'געפינט זיך אין גלות ווייל אזוי וויל דער אויבערשטער

English translation 1164

(indeed no more than from the aspect of the Almighty's will –

(טאקע מערניט ווי מצד דעם אויבערשטנס רצון –

English translation 1165

but He does desire it thus)

אבער אזוי וויל ער דאך)

English translation 1166

so how do you suddenly go out with a storm,

איז ווי גייסטו מיטאמאל ארויס מיט א שטורעם,

English translation 1167

saying that you will make the exile dance?!

זאגנדיק אז דו וועסט מאכן טאנצן דעם גלות؟!

English translation 1168

One is given for this a special empowerment,

גיט מען אויף דערויף א ספעציעלן נתינת כח,

English translation 1169

that it should be "over and above".

ס'זאל זיין "אַריבער".

English translation 1170

That this is also as it is said in Hallel "Praise the Lord, all nations; laud Him, all peoples, for His kindness has overwhelmed us etc.",

וואס דאס איז אויך ווי מ'זאגט אין הלל "הללו את ה' כל גויים שבחוהו כל האומים כי גבר עלינו חסדו גו'" 241,

English translation 1171

it is well known regarding this the question:

איז דאך ידוע אין דערויף די קשיא 242:

English translation 1172

"What is the service of the nations of the world?" –

"אומות העולם מאי עבודתייהו" –

English translation 1173

"To praise because His kindness has overwhelmed us etc."?!

"לשבוחי 243 משום דגבר עלינו חסדו כו'"؟!

English translation 1174

And the explanation of this is:

והביאור בזה:

English translation 1175

This matter of "Praise the Lord, all nations etc., for His kindness has overwhelmed us etc." –

אט דער ענין פון "הללו גו' כל גויים גו' כי גבר עלינו גו'" –

English translation 1176

is brought about through the recitation of Hallel –

ווערט אויפגעטאן דורך אמירת הלל –

English translation 1177

through the service of the Jews*;

דורך דער עבודה פון אידן* 243;

English translation 1178

From the natural order of things,

מצד טבע הענינים,

English translation 1179

even before the service of the Jews there already exists the matter of "and kings shall be your foster fathers and their queens your nursing mothers",

נאך פאר דער עבודה פון אידן איז שוין דא דער ענין פון "והיו מלכים אומניך ושרותיהם מניקותיך" 244,

English translation 1180

which is so even in the time of exile,

וואס דאס איז אזוי אפילו אין זמן הגלות,

English translation 1181

as it is stated in the Gemara "Rav Ashi said,

ווי ס'שטייט אין גמרא 245 "אמר רב אשי,

English translation 1182

Huna bar Natan said to me: Once I was standing before King Izgadar and my belt was dangling

אמר לי הונא בר נתן זימנא חדא הוה קאימנא קמי' דאיזגדר מלכא והוה מצלי לי המיינאי

English translation 1183

(his belt was high, girded above opposite the joints of his arms)

(אבנטו הי' גבוה חגור מלמעלה מכנגד אצילי ידין 246)

English translation 1184

and he lowered it for me

וחיתייה ניהלי'

English translation 1185

(and he removed it downward in order to beautify it),

(והפשיטו למטה כדי לנאותו 246),

English translation 1186

and he said to me: 'A kingdom of priests and a holy nation' is written about you

ואמר לי ממלכת כהנים וגוי קדוש כתיב בכו 247

English translation 1187

(and you must conduct yourselves with the splendor of priests etc.).

(וצריכין אתם לנהוג עצמכם בתפארת של כהנים כו' 246).

English translation 1188

When I came before Amemar,

כי אתאי קמי' דאמימר,

English translation 1189

he said to me,

אמר לי,

English translation 1190

the verse 'and kings shall be your foster fathers' is fulfilled in you" –

אקיים בך והיו מלכים אומניך" –

English translation 1191

thus in the time of exile a non-Jewish king knows that a Jew is "a kingdom of priests" and with him must be "for honor and for splendor",

אז בזמן הגלות ווייס א מלך א ניט-איד אז א איד איז "ממלכת כהנים" און ביי אים דארף זיין דער "לכבוד ולתפארת" 248,

English translation 1192

and because of this the king descends from his royal throne to bring the belt of the Jew to its place,

און צוליב דעם גייט דער מלך אראפ פון כסא מלכותו צו ברענגען דעם גאַרטל פון דעם איך אויף זיין ארט,

English translation 1193

"in order to beautify" the Jew.

"כדי לנאותו" דעם אידן.

English translation 1194

Further:

נאכמער:

English translation 1195

The action of "and kings shall be your nursemaids" is even more than an addition to "for honor and glory,"

די פעולה פון "והיו מלכים אומניך" איז גאר אפילו מערניט ווי א הוספה אין "לכבוד ולתפארת",

English translation 1196

because the Jew already has the belt,

ווארום דער איד האט דאך שוין דעם גארטל,

English translation 1197

and a belt is "for honor and glory" also in its own right,

און א גארטל איז "לכבוד ולתפארת" אויך מצד עצמו,

English translation 1198

for it is analogous to the sash of the priest –

ווארום ער איז בדוגמת אבנטו של כהן ביז –

English translation 1199

the sash of the High Priest,

אבנטו של כהן גדול,

English translation 1200

and this is a matter of "prepare to meet your God, O Israel,"

און דאס איז אן ענין פון "הכון 249 לקראת אלקיך ישראל" 250,

English translation 1201

and simply, a belt also indicates a matter of dominion,

און בפשטות ווייזט א גארטל אויך אויף אן ענין פון שררה,

English translation 1202

that he stands completely ready to take in the entire surroundings,

אז ער שטייט אינגאנצן גרייט אויף צו אייננעמען די גאנצע סביבה,

English translation 1203

similar to "your loins girded" –

ע"ד ווי "מתניכם חגורים" 251 –

English translation 1204

"prepared for the journey" –

"מזומנים לדרך" 252 –

English translation 1205

so by the Jew there was already the matter of "for honor and glory,"

איז דאך ביי דעם אידן שוין געווען דער ענין פון "לכבוד ולתפארת",

English translation 1206

and nevertheless there was upon this an addition,

און אעפ"כ איז געווען אין דערויף א הוספה,

English translation 1207

that it should be "in the glory of the priests,"

ס'זאל זיין "בתפארת של כהנים",

English translation 1208

through "kings shall be your nursemaids."

דורך "מלכים אומניך".

English translation 1209

What,

וואס,

English translation 1210

as mentioned,

כאמור,

English translation 1211

this matter is even during the time of exile,

איז דער ענין נאך אפילו בזמן הגלות,

English translation 1212

until,

ביז ווי,

English translation 1213

as mentioned,

כאמור,

English translation 1214

that even in the Egyptian exile there was already "your loins girded,"

אז אפילו אין גלות מצרים איז שוין געווען "מתניכם חגורים",

English translation 1215

and all the more so that it is so in the other exiles,

ועאכו"כ אז ס'איז אזוי אין די אנדערע גליות,

English translation 1216

and especially in this last exile,

ובפרט בגלות זה האחרון,

English translation 1217

for the Egyptian exile was the deepest exile,

ווארום גלות מצרים איז דאך געווען דער טיפסטער גלות,

English translation 1218

both in terms of the decrees, of course simply:

סיי מצד די גזירות כמובן בפשטות 253:

English translation 1219

it was before the giving of the Torah,

עס איז געווען פאר מתן תורה,

English translation 1220

and it was "the nakedness of the land" and as explained at length in the Midrashim how the decrees were;

און ס'איז געווען "ערות הארץ" 254 וכמבואר בארוכה במדרשים ווי די גזירות זיינען געווען;

English translation 1221

but not so the other exiles.

משא"כ די אנדערע גליות.

English translation 1222

Therefore there is also the difference

וואס דערפאר איז דאך אויך דער חילוק

English translation 1223

(as explained in the farbrengen of the previous [year])

(כמבואר בהתוועדות שלפנ"ז)

English translation 1224

that in the Egyptian exile the matter of "the iron crucible" had to be accomplished through the labor of "with mortar and bricks" literally,

אז בגלות מצרים האט דער ענין פון "כור הברזל" 255 געדארפט אויפגעטאן ווערן דורך דער עבודה פון "בחומר ובלבנים" 256 כפשוטם,

English translation 1225

but not so in the exiles after that, a person fulfills his mission completely through "with mortar –

משא"כ בגליות שלאח"ז טוט א איך אויף זיין שליחות בשלימות דורך "בחומר –

English translation 1226

this is a fortiori,

דא ק"ו,

English translation 1227

and bricks –

ובלבנים –

English translation 1228

this is clarification of the law,"

דא ליבון הלכתא" 257,

English translation 1229

and especially in this last exile,

ובפרט בגלות זה האחרון,

English translation 1230

and within it itself in "the footsteps of the Messiah."

און אין אים גופא אין "עקבות משיחך".

English translation 1231

And the reason that this is so also during the time of exile is because this is the nature of matters,

און דער טעם וואס דאס איז אזוי אויך בזמן הגלות איז ווארום דאס איז דער טבע הענינים,

English translation 1232

as mentioned above,

כנ"ל,

English translation 1233

even before the labor of the Jews:

נאך פאר דער עבודה פון אידן:

English translation 1234

When it comes to the labor of the Jews,

בשעת ס'קומט צו די עבודה פון אידן,

English translation 1235

until he also finishes attaching the buttons,

ביז אז ער פארענדיקט אויך דעם צופוצן די קנעפלאך 258,

English translation 1236

then one goes out of exile immediately,

גייט מען דעמאלט ארוים פון גלות תיכף ומיד,

English translation 1237

"He did not delay them even for a blink of an eye,"

"לא עיכבם אפילו כהרף עין" 259,

English translation 1238

and one storms out of exile, for although it will be in a manner of "not in haste"

און מ'שטורעמט ארויס פון גלות נווארום אע"פ אז עס וועט זיין אין אן אופן פון "לא בחפזון גו'" 260

English translation 1239

(rather)

(נאר)

English translation 1240

"in tranquility and rest" –

"בשובה ונחת גו'" 261 –

English translation 1241

nevertheless, together with this there will be the greatest storm and the greatest joy),

וועט ביחד עם זה זיין דער גרעסטער שטורעם און די גרעסטע שמחה),

English translation 1242

as explained in many places regarding the redemption from this present exile,

כמבואר בכ"מ בנוגע צו דער גאולה פון דעם איצטיקן גלות,

English translation 1243

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1244

And then the addition in this is accomplished

און דעמאלט ווערט אויפגעטאן די הוספה שבזה

English translation 1245

(through the labor), that

(שע"י העבודה), אז

English translation 1246

(not only "and kings shall be your nursemaids,"

(ניט נאר וואס "והיו מלכים אומניך",

English translation 1247

as mentioned above,

כנ"ל,

English translation 1248

but also]

נאר אויך]

English translation 1249

"Praise the Lord, all nations,"

"הללו את ה' כל גויים גו'",

English translation 1250

why? "For His kindness has overwhelmed us,"

פארוואס? "כי גבר עלינו חסדו גו'",

English translation 1251

for "in the future"

ווארום "לעתיד" 262

English translation 1252

(which "this psalm...

(וואס "זה המזמור...

English translation 1253

is for the days of the Messiah"),

הוא לימות המשיח" 263),

English translation 1254

that which "He brought us out of exile" will effect the "Praise the Lord" also among "all nations" –

וועט דאס וואס "הוציאנו מן הגלות" 263 פועל'ן דעם "הללו את ה'" אויך ביי "כל גויים" –

English translation 1255

they will make "all the peoples" dance through "for His kindness has overwhelmed us,"

מ'וועט מאכן טאַנצן "כל העמים" דורכן "כי גבר עלינו חסדו",

English translation 1256

a matter of "beyond,"

אן ענין פון "אַריבער",

English translation 1257

as mentioned above.

כנ"ל.

English translation 1258

After all the lengthy discussion,

לאחרי כל אריכות הדיבור,

English translation 1259

which one could elaborate on this at great length. But correspondingly, what has been said is sufficient,

וואס יש להאריך בזה כהנה וכהנה. אבער לדכוותייהו איז האמור גענוג,

English translation 1260

and especially since one will surely study the books on his own,

ובפרט אז מ'וועט דאך זיכער אליין מעיין זיין אין די ספרים,

English translation 1261

he will see many times as much,

וועט מען זען כמ"פ ככה,

English translation 1262

in a manner of "illuminating letters" and "wisdom-imparting letters."

אין אן אופן פון "אותיות מאירות" און "אותיות מחכימות" 264.

English translation 1263

So the main point in this,

איז דער עיקר אין דערויף,

English translation 1264

as in all matters of Torah –

ווי אין אלע ענינים פון תורה –

English translation 1265

"the deed is the main thing,"

"המעשה הוא העיקר" 265,

English translation 1266

that this should come down into actual deed in the "do my work" of tonight –

אז דאס זאל אראפקומען אין מעשה בפועל אין דעם "עביד עבידתי' " 265 פון היינטיקער נאכט –

English translation 1267

in the joy of Bein HaShemashot.

אין שמחת ביה"ש.

English translation 1268

And one should do this in truth,

און מ'זאל דאס טאן באמיתית,

English translation 1269

like all matters of the Torah of truth.

ווי אלע ענינים פון תורת אמת.

English translation 1270

All the more so in this case, which concerns joy,

עאכו"כ בנדו"ד וואס דא רעדט זיך וועגן שמחה,

English translation 1271

it must surely be in truth.

דארף דאס זיכער זיין באמיתיות.

English translation 1272

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 1273

Every matter that is not true in its truth is because there is upon it a concealment;

יעדער ענין וואס איז ניט אמת לאמיתתו איז דאס דערפאר וואס ס'איז דא אויף עם א העלם;

English translation 1274

were it not for the concealment –

ווען ניט דער העלם –

English translation 1275

the matter would stand with its entire truth in completeness,

וואלט דער ענין געשטאנען מיט זיין גאנצער אמת'קייט בשלימות,

English translation 1276

true in its truth. And the matter of joy does this, that it nullifies the concealments and hidden things,

אמת לאמיתתו. און דאס טוט אויף דער ענין פון שמחה אז ער איז מבטל די העלמות והסתרים,

English translation 1277

until "joy breaks through the fence,"

ביז אז "שמחה פורץ גדר",

English translation 1278

consequently the matter becomes in its truth.

במילא ווערט דער ענין לאמיתתו.

English translation 1279

When it is said that the aspect of wine is "gladdening God and men," this is because the manner in which wine comes about is through the revelation of the hidden –

ביז אז מ'זאגט אז דאס וואט יין איז "משמח אלקים ואנשים" 3 איז דאס דערפאר וואס דער אופן ווי יין ווערט איז דורך גילוי ההעלם 267 –

English translation 1280

one presses the grapes,

מ'איז דורך את הענבים,

English translation 1281

one removes the peel and concealment from the wine that is found within the grapes

מ'נעמט אראפ די קליפה והסתר פון דעם יין וואס געפינט זיך בתוך הענבים

English translation 1282

(and the grape peels are thrown away –

(און די קליפת הענבים ווארפט מען ארויס –

English translation 1283

like Kiddush,

ווי קידוש,

English translation 1284

for example,

לדוגמא,

English translation 1285

must be made on wine,

דארף מען מאכן אויף יין,

English translation 1286

without the grape peels etc.);

אָן די קליפת הענבים כו' 268);

English translation 1287

and therefore the concept of wine is –

און דערפאר איז דער ענין פון יין –

English translation 1288

revelation of the hidden –

גילוי ההעלם –

English translation 1289

joy].

שמחה].

English translation 1290

And in the specific matter –

ובנדו"ד –

English translation 1291

the joy of the Water-Drawing Celebration must be in truth,

די שמחת ביה"ש דארף זיין באמיתיות,

English translation 1292

until the joy is "from the outset in a surpassing manner,"

ביז אז די שמחה איז "לכתחילה אריבער",

English translation 1293

and many levels within this "surpassing,"

און כמה וכמה דרגות אין דעם "אַריבער",

English translation 1294

as explained above.

ע"ד הנ"ל.

English translation 1295

And the joy of the Water-Drawing Celebration on this night is with greater strength and greater might than the previous nights of the Water-Drawing Celebration in this year –

און די שמחת ביה"ש בלילה זה איז ביתר שאת וביתר עוז ווי די פריערדיקע נעכט פון שמחת ביה"ש בשנה זו –

English translation 1296

not only more than the first night,

ניט נאר מער פון דער ערשטער נאכט,

English translation 1297

but even more than the second night

נאר אפילו פון דער צווייטער נאכט

English translation 1298

(which was with addition over the first night)

(וואס איז געווען בהוספה אויף דער ערשטער נאכט)

English translation 1299

etc.,

וכו',

English translation 1300

until even more than the fifth night –

ביז אפילו מער פון דער פינפטער נאכט –

English translation 1301

the eve

דער ערב

English translation 1302

(and preparation)

(והכנה)

English translation 1303

for this very night –

צו אט דער נאכט –

English translation 1304

one will dance in accordance with the sixth night

מ'וועט טאנצן מתאים ללילה

English translation 1305

(and day)

(וליום)

English translation 1306

הששי.

English translation 1307

And when a new face comes along

און בשעת ס'קומט צוגיין א איך א פנים חדשות

English translation 1308

(or even a non-Jew),

(אדער אפילו א ניט-איד),

English translation 1309

one can think that one fulfills one's obligation thereby that one also includes him in a manner of "from where would it be derived"

קען מען דאך מיינען אז מ'איז יוצא דערמיט וואס ער איז אים אויך מצרף אין אן אופן פן "מהיכי תיתי"

English translation 1310

[and during the action he wonders why that person was not at the previous gathering of the Water-Drawing Celebration (and in particular –

[און בשעת מעשה בלאזט ער זיך פארוואס איז יענער ניט געווען ביי דער נעכטיקער התוועדות פון שמחת ביה"ש (ובפרט –

English translation 1311

if he did not see him at many gatherings)],

אויב ער האט אים ניט געזען צו כמה וכמה התוועדויות)],

English translation 1312

and he brings upon him the joy that is in accordance with the first night,

און ער טוט ביי אים אויף די שמחה וואס איז בהתאם ללילה ראשונה,

English translation 1313

or the second,

אדער השני',

English translation 1314

the third etc.

השלישית וכו'

English translation 1315

(and in particular, for that person the level in joy is also a great novelty –

(ובפרט אז ביי יענעם איז די דרגא אין שמחה אויך א חידוש גדול –

English translation 1316

for he was not in those nights) –

ווארום ער איז דאך ניט געווען אין יענע לילות) –

English translation 1317

one says to him no! It must be "and you shall love your fellow as yourself,"

זאגט מען אים ניין! ס'דארף זיין "ואהבת לרעך כמוך" 269,

English translation 1318

until "as yourself" literally,

ביז "כמוך" ממש 270,

English translation 1319

until that person should be elevated to the level of joy in which you are,

ביז יענער זאל דערהויבן ווערן צו דער דרגא פון שמחה אין וועלכער דו ביסט,

English translation 1320

the joy that is in accordance with the sixth night

די שמחה וואס איז מתאים ללילה הששי

English translation 1321

(the "task" of the night);

(דער "עבידתי'" פון דער נאכט);

English translation 1322

it must indeed be in order,

ס'דארף טאקע זיין על הסדר,

English translation 1323

"they will go from strength to strength,"

"ילכו מחיל אל חיל",

English translation 1324

but you may not be satisfied with that which you are in the joy of the sixth level

אבער דו טארסט זיך ניט מסתפק זיין מיט דעם וואס דו ביסט אין דער שמחה פון דרגא הששית

English translation 1325

(and that person is at most at the fifth level) –

(און יענער איז לכל היותר אין דרגא החמשית) –

English translation 1326

rather you must also elevate that person to that level;

נאר דו דארפסט יענעם אויך מעלה זיין צו דער דרגא;

English translation 1327

and by way of example, as it is stated "I rejoiced and I will make him rejoice,"

ובדוגמא ווי ס'שטייט "שמחתי ושימחחי" 271,

English translation 1328

that his true joy is when the other is also in joy,

אז זיין שמחה אמיתית איז בשעת דער צווייטער איז אויך בשמחה,

English translation 1329

from which it is understood also regarding levels in joy,

וואס דערפון איז פארשטאנדיק אויך בנוגע צו דרגות אין שמחה,

English translation 1330

that when is a particular level in joy with him in completeness –

אז ווען איז א דרגא מסויימת בשמחה ביי אים בשלימות –

English translation 1331

when he also gladdens another with the level in joy.

ווען ער איז משמח אויך א צווייטן מיט דער דרגא שבשמחה.

English translation 1332

And upon this there is the blessing from Above,

און מ'האט אויף דערויף די ברכה פון דעם אויבערשטן,

English translation 1333

until in a manner of "in His pride" and "skies,"

ביז אין אן אופן פון "בגאותו" און "שחקים",

English translation 1334

as explained above.

כנ"ל.

English translation 1335

And as mentioned,

און כאמור,

English translation 1336

the joy must be in accordance with the sixth night,

די שמחה דארף זיין בהתאם צו לילה הששי,

English translation 1337

and also –

און אויך –

English translation 1338

in accordance with the preparation for the last and seventh time

בהתאם צו דער הכנה צום לעצטן און זיבעטן מאל

English translation 1339

(which is a number of ultimate perfection)

(וואס דאס איז א מספר פון תכלית השלימות)

English translation 1340

of the Water-Drawing Celebration in this year,

שמחת ביה"ש בשנה זו,

English translation 1341

And in particular, the seventh day is indeed Hoshana

ובפרט אז דער יום השביעי איז דאך הושענא

English translation 1342

(and moreover –

(און נאכמער –

English translation 1343

Hoshana) Rabbah.

הושענא) רבה.

English translation 1344

May it be His will that it should be immediately "Hoshana Rabbah" –

ויהי רצון אז ס'זאל זיין גלייך "הושענא רבה" –

English translation 1345

one will take out every Jew from his doubts and confusions how much he needs to dance at the Water-Drawing Celebration,

מ'וועט ארויסנעמען יעדער אידן פון זיינע ספיקות און בלבולים וויפל ער דארף טאנצן בשמחת ביה"ש,

English translation 1346

and in particular since he has already danced five consecutive days,

ובפרט אז ער האט שוין געטאנצט פינף טעג נאכאנאנד,

English translation 1347

perhaps this is already enough,

איז אפשר דאס שוין גענוג,

English translation 1348

or –

אדער –

English translation 1349

he will fulfill his obligation by dancing a little...

ער וועט יוצא זיין מיט טאנצן אביסל...

English translation 1350

Regarding this one says that calculations –

אויף דעם זאגט מען אז חשבונות –

English translation 1351

neither is the concept of joy,

ניט ס'איז דער ענין השמחה,

English translation 1352

nor the concept of the Water-Drawing,

ניט דער ענין פון בית השואבה,

English translation 1353

nor the concept of the Water-Drawing Celebration,

ניט דער ענין פון שמחת בית השואבה,

English translation 1354

and all the more so –

ועאכו"כ –

English translation 1355

nor the concept of the sixth time of the Water-Drawing Celebration,

ניט דער ענין פון דעם זעקסטן מאל שמחת ביה"ש,

English translation 1356

and –

און –

English translation 1357

as a preparation for the seventh time,

אלס הכנה צום זיבעטן מאל,

English translation 1358

and in particular in a seventh year!

ובפרט אין א שנה השביעית!

English translation 1359

And the main point:

והעיקר:

English translation 1360

it is a shame to waste time on making calculations and seeking reasons –

ס'איז א שאד צו אפגעבן די צייט אויף מאכן חשבונות און זוכן טעמים –

English translation 1361

the leader of our generation said simply that the commandment of the day is joy,

נשיא דורנו האט געזאגט בפשטות אז מצות היום בשמחה 272,

English translation 1362

and that the

און אז ס'קומט דער

English translation 1363

(day and)

(טאג און)

English translation 1364

night of the Water-Drawing Celebration arrives.

נאכט פון שמחת ביה"ש.

English translation 1365

It is simple that the commandment of the night is the Water-Drawing Celebration,

איז פשוט אז מצות הלילה איז שמחת ביה"ש,

English translation 1366

and "the simpler it is, the better."

און "כמה דפשיט טפי מעלי" 273.

English translation 1367

35. And all these matters,

לה. און די אלע ענינים,

English translation 1368

and the adding in the Water-Drawing Celebration,

אוז דער מוסיף זיין אין שמחת ביה"ש.

English translation 1369

heal further the "and behold, with the clouds of heaven" with the clouds of glory,

היילן צו נאכמער דעם "וארו עם ענני שמיא" 274 מיט די ענני הכבוד,

English translation 1370

which are reflected in every sukkah and in all sukkahs,

וואס שפיגלען זיך אפ אין יעדער סוכה און אין אלע סוכות,

English translation 1371

and from the sukkah it spreads into the entire surroundings,

און פון דער סוכה ווערט דאס נתפשט אין דער גאנצער סביבה,

English translation 1372

and in particular in the place where one goes to celebrate a Water-Drawing Celebration,

ובפרט אין דעם ארט וואו מ'גייט פראַווען א שמחת ביה"ש,

English translation 1373

which is indeed connected with Sukkot –

וואס איז דאך פארבונדן מיט סוכות –

English translation 1374

in the neighborhood,

אין דער שכונה,

English translation 1375

streets and public domain.

רחובות ורה"ר.

English translation 1376

Until one sees the "land will rejoice" here that "the entire land" is also found

ביז אז מ'זעט דעם "תגל הארץ" אט דא וואס "כל הארץ" געפינט זיך דאך אויך

English translation 1377

(similar to the night and the sixth level of the joy of bein hashemashos)

(בדוגמת לילה ודרגה הששית בשמחת ביה"ש)

English translation 1378

In the sixth millennium,

אין אלף הששי,

English translation 1379

the eve of the "day that is entirely Shabbos and rest for eternal life",

ערב פון דעם "יום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים" 275,

English translation 1380

and prepares to receive the concept,

און גרייט זיך צו אויפנעמען דעם ענין,

English translation 1381

"Shabbos and rest etc." through the "land will rejoice"]

"שבת ומנוחה כו'" דורכן "תגל הארץ"]

English translation 1382

And this becomes the close preparation and vessel for "in all places of His dominion, bless Hashem, my soul",

און דאס ווערט די הכנה קרובה און כלי צו "בכל מקומות ממשלתו ברכי נפשי את ה'",

English translation 1383

that this should come down in revelation in "the entire land" and "all the nations",

אז דאס זאל אראפקומען בגילוי אין "כל הארץ" און "כל העמים",

English translation 1384

and certainly regarding Jews and Judaism.

ועאכו"כ בנוגע צו אידן און אידישקייט.

English translation 1385

And through this that "the poverty of speech" and one begins with action,

און דורכדעם וואס "דאַלאָי דיבור" און מ'הויבט אן מיט מעשה,

English translation 1386

"the poverty of exile" becomes and "from the outset one goes over",

ווערט "דאלאי גלות" און ס'הויבט זיך אן" "מלכתחילה אריבער",

English translation 1387

the true and complete redemption through our righteous Moshiach,

די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1388

That Moshiach will take out from exile all Jews and every individual Jew,

וואס משיח וועט ארויסנעמען פון גלות אלע אידן און יעדער אידן,

English translation 1389

as discussed many times that in the redemption from this present exile, although all Jews go together "a great congregation shall return here" to the individual,

כמדובר כמ"פ אז אין דער גאולה פן דעם איצטיקן גלות איז אע"פ אז אלע אידן גייען צוזאמען "קהל גדול ישובו הנה" 276 ל' יחיד,

English translation 1390

one and single congregation,

אן איין און איינציקער קהל,

English translation 1391

there will be however also the details in it –

וועט אבער זיין אויך די פרטים אין דעם –

English translation 1392

each tribe by itself – Dan,

יעדער שבט בפני עצמו – דן,

English translation 1393

Naftali and Asher etc.,

נפתלי און אשר וכו',

English translation 1394

until "you will be gathered one by one" through the Supreme One Himself –

ביז אז "תלוקטו לאחד אחד" 277 דורך דעם אויבערשטן אליין –

English translation 1395

the Supreme One goes with each one individually,

דער אויבערשטער גייט מיט יעדער איינעם באזונדער,

English translation 1396

until all gather together,

ביז אז אלע קלייבן זיך צוזאמען,

English translation 1397

"a great congregation",

"קהל גדול",

English translation 1398

"with our young and with our old etc. with our sons and with our daughters",

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו",

English translation 1399

And this is a primary condition –

און דאס איז א תנאי עיקרי –

English translation 1400

that no Jew will remain in exile.

אז קיין איד וועט ניט בלייבן אין גלות 278.

English translation 1401

And together with the "Shechinah" –

און צוזאמען מיט דער "שכינתא" –

English translation 1402

"and Hashem your God will return your captivity" –

"ושב ה' אלקיך את שבותך" 279 –

English translation 1403

"it should have written 'and He will return your captivity'...

"הי' לו לכתוב והשיב את שבותך...

English translation 1404

the verse writes a redemption for Himself and He will return with them" –

הכתיב גאולה לעצמו עוהוא ישוב עמהם" 280 –

English translation 1405

one goes out from exile].

גייט מען ארויס פון גלות].

English translation 1406

And the beginning of the redemption should already be in the joy of bein hashemashos in the neighborhood.

און די אתחלתא דגאולה זאל שוין זיין אין דער שמחת ביה"ש אין דער שכונה.

English translation 1407

Until one dances into the Holy Land,

ביז אז מ'טאנצט אריין אין ארץ הקודש,

English translation 1408

and there itself –

און דארטן גופא –

English translation 1409

in Yerushalayim the holy city,

אין ירושלים עיר הקודש,

English translation 1410

and on the Temple Mount,

און אויפן הר הבית,

English translation 1411

and there one will celebrate the continuation of the joy of bein hashemashos that one began here –

און דארטן וועט מען פראווען דעם המשך פון שמחת ביה"ש וואס מ'האט אנגעהויבן דא –

English translation 1412

in the courtyard of the third Beis Hamikdash,

אין דער עזרה פון ביהמ"ק השלישי,

English translation 1413

May it be built speedily in our days, literally, through our righteous Moshiach,

יבנה במהרה בימינו ממש ע"י משיח צדקנו,

English translation 1414

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1415

when then "we will sit in the sukkah of the skin of the Leviathan",

וואס דעמאלט "נשב בסוכת עורו של לויתן" 281,

English translation 1416

and rejoice with "eternal joy upon their head" together with the source of joy –

און זיך משמח זיין ב"שמחת עולם על ראשם" 282 צוזאמען מיטן מקור השמחה –

English translation 1417

the Supreme One.

דעם אויבערשטן.

English translation 1418

And in a manner of simple joy –

און אין אן אופן פון שמחה כפשוטה –

English translation 1419

as it comes down in the simple understanding of every Jew.

ווי דאס קומט אראפ אין דער פשטות פון יעדער אידן.

English translation 1420

And certainly when "a (b)

ועאכו"כ ווען ס'קלייבן זיך צוזאמען " (ב)

English translation 1421

multitude of people" gather together which adds to the "majesty of the King".

רב עם" וואס דאס איז מוסיף אין דעם "הדרת מלך" 283.

English translation 1422

And to summarize:

ולסיכום:

English translation 1423

The main thing is –

דער עיקר איז –

English translation 1424

that all the aforementioned matters should be in their simple sense –

ס'זאל זיין כל הענינים הנ"ל כפשוטם –

English translation 1425

a joyful joy of bein hashemashos,

א פריילעכער שמחת ביה"ש,

English translation 1426

until the street will dance along,

ביז אז די גאס וועט מיט טאַנצן,

English translation 1427

and the entire surroundings will dance along,

און די גאנצע סביבה וועט מיט טאנצן,

English translation 1428

and the entire world

און די גאנצע וועלט

English translation 1429

("the entire land")

("כל הארץ")

English translation 1430

will dance along

וועט מיט טאַנצן

English translation 1431

("the land will rejoice"),

("תגל הארץ"),

English translation 1432

And this will continue "in all places of His dominion, bless Hashem, my soul".

און דאס וועט ממשיך זיין "בכל מקומות ממשלתו ברכי נפשי את ה'".