English translation — שיחת ש"פ האזינו, שבת שובה, ח' תשרי ה'תשמ"ז

English translation 1

Shabbat Shuva is a time suitable to emphasize that the entire year is a Shabbat-like year –

שבת שובה איז א זמן המתאים אויף צו מדגיש זיין אז דער גאנצער יאר איז א שבת'דיקער יאר –

English translation 2

the seventh year,

שנה השביעית,

English translation 3

"Shabbat for Hashem"1.

"שבת לה'" 1.

English translation 4

For the concept of the Sabbath of years

ווארום דער ענין השבת בשנים

English translation 5

(shemittah)

(שמיטה)

English translation 6

is emphasized especially on the day of Shabbat,

שטייט בהדגשה יתירה ביום השבת,

English translation 7

and particularly on Shabbat Shuva.

ובפרט בשבת שובה.

English translation 8

As it is brought in the midrash2 regarding "all sevenths are beloved",

כדאיתא במדרש 2 בענין "כל השביעין חביבין",

English translation 9

the seventh in years is the shemittah year,

אז שביעי בשנים איז שנת השמיטה,

English translation 10

and the seventh in days is the day of Shabbat

און שביעי בימים איז יום השבת

English translation 11

(and as enumerated there several matters of seventh,

(און ווי אויסגערעכנט דארטן כמה ענינים של שביעי,

English translation 12

seventh in people, etc.).

שביעי באנשים וכו').

English translation 13

From this it is understood,

וואס דערפון איז מובן,

English translation 14

that the Shabbats

אז די שבתות

English translation 15

(in days)

(בימים)

English translation 16

in the seventh year

בשנת השביעית

English translation 17

(Shabbat in years)

(שבת בשנים)

English translation 18

stand on an even higher level than the Shabbats in other years,

שטייען אויף נאך א העכערע דרגא ווי די שבתות בשאר השנים,

English translation 19

being Shabbats in a year of Shabbat –

זייענדיק שבתות אין א שנת השבת –

English translation 20

a double Shabbat,

שבת בכפליים,

English translation 21

For all the days of a shemittah year

ווארום אלע טעג פון א שנת השמיטה

English translation 22

(even the weekdays)

(אויך די ימי החול)

English translation 23

are Shabbat-like days,

זיינען שבת'דיקע טעג,

English translation 24

higher and more beloved than the weekdays of other years.

העכער און חביב יותר פאר די ימי החול פון שאר השנים.

English translation 25

All the more so the Shabbats

עאכו"כ די שבתות

English translation 26

(in days)

(בימים)

English translation 27

in the shemittah year

בשנת השמיטה

English translation 28

(Shabbat in years)

(שבת בשנים)

English translation 29

themselves –

גופא –

English translation 30

for each Shabbat

וואס יעדער שבת

English translation 31

(even from an ordinary year)

(אפילו פון א שנה סתם)

English translation 32

is higher than the weekdays –

איז העכער פאר ימי החול –

English translation 33

stand on an even higher level than the Shabbats in other years.

שטייען אויף נאך א העכערע דרגא ווי די שבתות בשאר השנים.

English translation 34

All the more so among the Shabbats

עאכו"כ צווישן די שבתות

English translation 35

(in the shemittah year)

(בשנת השמיטה)

English translation 36

themselves –

גופא –

English translation 37

Shabbat Shuva,

שבת שובה,

English translation 38

the Shabbat during the Ten Days of Repentance

דער שבת בעשרת ימי תשובה

English translation 39

(aside from the fact that this is Shabbat Shuva),

(לבד זה וואס דאס איז שבת שובה),

English translation 40

for the Ten Days of Repentance in general

ווארום עשרת ימי תשובה בכלל

English translation 41

(even the weekdays within them3)

(אפילו די ימי החול שבהם 3)

English translation 42

are distinguished from the rest of the days of the year4,

זיינען אויסגעטיילט פון שאר ימי השנה 4,

English translation 43

even from the rest of the days of a shemittah year.

אפילו פון שאר הימים פון א שנת השמיטה.

English translation 44

All the more so the Ten Days of Repentance in a shemittah year.

עאכו"כ די עשי"ת בשנת השמיטה.

English translation 45

All the more so the Shabbat of the Ten Days of Repentance.

עאכו"כ דער שבת פון די עשי"ת.

English translation 46

In addition to the fact that Shabbat in general is the letters of tashuv

נוסף לזה וואס שבת בכלל איז אותיות תשב

English translation 47

(as explained in the glosses5),

(כמבואר באגה"ת 5),

English translation 48

all the more so the Shabbats in the year of Shabbat

עאכו"כ די שבתות בשנת השבת

English translation 49

(shemittah),

(שמיטה),

English translation 50

all the more so Shabbat Shuva.

עאכו"כ שבת שובה.

English translation 51

Based on this, the greatness of the elevation of this Shabbat Shuva is understood –

עפ"ז איז מובן דער גודל העילוי פון דעם שבת שובה –

English translation 52

being a Shabbat during the Ten Days of Repentance in a shemittah year –

זייענדיק א שבת אין די עשי"ת אין א שנת השמיטה –

English translation 53

which all adds further to the concept of Shabbat Shuva.

וואס דאס אלץ גיט נאכמער צו אין דעם ענין פון שבת שובה.

English translation 54

And all this is even for an individual –

וואס כל זה איז אפילו ביחיד –

English translation 55

as is known that during the Ten Days of Repentance an individual has the power of the many,

כידוע אז בעשי"ת האט א יחיד דעם כח הרבים,

English translation 56

as it is brought in the Gemara6 on the verse7 "Seek Hashem when He is found" that "this is for an individual, etc."

כדאיתא בגמרא 6 עה"פ 7 "דרשו ה' בהמצאו אז "הא ביחיד כו'".

English translation 57

And during the Ten Days of Repentance themselves, it stands even more emphasized on a day of Shabbat –

ובעשי"ת גופא שטייט עס נאכמער בהדגשה אין א יום השבת –

English translation 58

for Shabbat also emphasizes the virtue of the individual,

ווארום אויך שבת איז מדגיש מעלת היחיד,

English translation 59

as is known that Shabbat is "sanctified and established"8 from above

כידוע אז שבת "מקדשא וקיימא" 8 מלמעלה

English translation 60

(in its own right,

(מצד עצמו,

English translation 61

from the side of the Holy One, blessed be He, or from the side of time),

מצד הקב"ה אדער מצד הזמן),

English translation 62

without any distinction between an individual and a multitude.

בלי שום חילוק צווישן א יחיד און א רבים.

English translation 63

All the more so when, in addition, one also has the power of the many and the congregation during the Ten Days of Repentance –

עאכו"כ ווען דערצו האט מען אויך דעם כח הרבים והציבור בעשי"ת –

English translation 64

the service of a multitude,

די עבודה פון א רבים,

English translation 65

both the service of prayer,

סיי עבודת התפלה,

English translation 66

for a prayer with a multitude and congregation has more power than the prayer of an individual

וואס א תפלה ברבים ובציבור האט מער כח ווי תפלת היחיד

English translation 67

(then one can say Kedushah and Barekhu, etc.9),

(דעמולט קען מען זאגן קדושה און ברכו וכו' 9),

English translation 68

and likewise –

ועד"ז –

English translation 69

Torah with a multitude,

תורה ברבים,

English translation 70

as the Alter Rebbe explains the words of the Mishnah10 "Ten who sit and occupy themselves with Torah, the Divine Presence dwells among them" – the virtue of occupying oneself with Torah in a minyan compared to the study of Torah of an individual. And moreover:

ווי דער אלטער רבי איז מבאר דברי המשנה 10 "עשרה שיושבין ועוסקין בתורה שכינה שרוי' ביניהם" די מעלה פון עסק התורה בעשרה לגבי לימוד התורה דיחיד. ואדרבה:

English translation 71

Regarding the virtue of the congregation in prayer, one must come to a study in the Gemara11;

בנוגע צו מעלת הציבור בתפלה דארף מען אנקומען צו א לימוד אין גמרא 11;

English translation 72

however, the virtue of the study of Torah in a congregation –

משא"כ די מעלה פון לימוד התורה בציבור –

English translation 73

is stated in a Mishnah,

שטייט אין א משנה,

English translation 74

and "one who errs in a matter of Mishnah returns"12,

וואס "הטועה בדבר משנה חוזר" 12,

English translation 75

because initially this is no error.

ווייל דאס איז לכתחילה קיין טעות ניט.

English translation 76

And the Alter Rebbe explains and innovates13

און דער אלטער רבי איז מבאר ומחדש 13

English translation 77

(ostensibly)

(לכאורה)

English translation 78

that the virtue of a congregation is in all matters of holiness,

אז די מעלה פון א ציבור איז בכל עניני קדושה,

English translation 79

Torah and commandments.

תורה ומצוות.

English translation 80

To the point that he writes there,

ביז אז ער שרייבט דארט,

English translation 81

that "even ten who eat, the Divine Presence dwells"14 "even if they are not speaking words of Torah".

אז אכל בי עשרה שכינתא שריא 14 "אף שאינם מדברים בדברי תורה".

English translation 82

All the more so when the multitude are speaking words of Torah –

עאכו"כ ווען דער רבים זיינען יע מדברים בדברי תורה –

English translation 83

by reviewing matters of the Written Torah and the Oral Torah and of the Torah of our Nesi'im until the Torah of His Holiness, my father-in-law, the Rebbe, the Nasi of our generation. Then certainly the power of the many and Torah with a multitude adds even more to the aforementioned elevation of Shabbat Shuva.

דורך חזר'ן ענינים פון תושב"כ ותושבע"פ און פון תורת רבותינו נשיאינו ביז תורת כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו. איז דאך דער כח הרבים ותורה ברבים נאכמער מוסיף אין דעם עילוי הנ"ל פון שבת שובה.

English translation 84

And particularly when, in addition, there also comes the elevation of the service of man –

ובפרט אז דערצו קומט אויך צו דער עילוי פון עבודת האדם –

English translation 85

"You shall desire the work of Your hands"15,

"למעשה ידיך תכסוף" 15,

English translation 86

as it is also stated in our parshah "Ascribe greatness to our God"

ווי עס שטייט אויך בפרשתנו "הבו גודל לאלקינו"

English translation 87

(as discussed above16).

(כמדובר לעיל 16).

English translation 88

And as is also understood from today's haftarah –

און ווי ס'איז פארשטאנדיק אויך פון היינטיקער הפטורה –

English translation 89

that after the elevation of "Return, O Israel, to Hashem your God"17 there further comes the elevation of "Take words with you, etc., and we will render the calves of our lips"18 through the service of man in actual deed. And the explanation:

אז לאחרי העילוי פון "שובה ישראל עד ה' אלקיך" 17 קומט נאך צו דער עילוי פון "קחו עמכם דברים גו' ונשלמה פרים שפתינו" 18 ע"י עבודת האדם במעשה בפועל. והביאור:

English translation 90

The concept of "Return, O Israel, to Hashem your God" is indeed a most exalted matter,

דער ענין פון "שובה ישראל עד ה' אלקיך" איז דאך אן ענין הכי נעלה,

English translation 91

as explained in Likkutei Torah19 the interpretation of this,

כמבואר בלקו"ת 19 הפירוש בזה,

English translation 92

that "Return, O Israel" is "to" –

אז דער "שובה ישראל" איז "עד" –

English translation 93

until –

ביז –

English translation 94

one reaches the concept of "Hashem your God",

מ'טוט אויף דעם ענין פון "הוי' אלקיך",

English translation 95

that "Hashem" becomes "your God",

אז "הוי'" ווערט "אלקיך",

English translation 96

your strength and your vitality20:

כחך וחיותך 20:

English translation 97

The name Havayah is above the creation of the world. There is that the name Havayah comes from the word "Mahaveh"21,

שם הוי' איז למעלה מבריאת העולם. ס'איז דא ווי שם הוי' ווערט מלשון מהוה 21,

English translation 98

but also then He is "Hayah Hoveh VeYihyeh Ke'Echad"21.

אבער אויך דעמולט איז ער הי' הוה ויהי' כאחד 21.

English translation 99

In contrast, the name Elokim becomes invested in the nature of creation –

משא"כ שם אלקים ווערט נתלבש בטבע הבריאה –

English translation 100

Elokim in gematria equals HaTeva22. It is indeed only a gematria,

אלקים בגימטריא הטבע 22. ס'איז טאקע נאר א גימטריא,

English translation 101

because in revelation it is Elokus,

ווייל בגלוי איז דאס אלקות,

English translation 102

but how Elokus becomes invested in nature,

אבער ווי אלקות ווערט נתלבש אין טבע,

English translation 103

and in the language of the Shulchan Aruch23

ובלשון השו"ע 23

English translation 104

(in explaining the intention of the name Elokim in prayer,

(בפירוש כוונת השם אלקים בתפלה,

English translation 105

which is also understood for minors, boys and girls before Bar Mitzvah and Bas Mitzvah,

וואס דאס איז אויך מובן פאר קטנים וקטנות פאר בר מצוה ובת מצוה,

English translation 106

who are explained the intention of the names in prayer,

וואס מ'איז זיי מסביר כוונת השמות בתפלה,

English translation 107

especially in the Shemoneh Esrei prayer)

בפרט בתפלת העמידה)

English translation 108

that when one says "Elokim" one must intend that He is "the Master of all ability and the Master of all powers";

אז בשעת מ'זאגט "אלקים" דארף מען מכוון זיין אז ער איז "בעל היכולת ובעל הכחות כולם";

English translation 109

and from this it is understood that "Elokecha"

וואס דערפון אז מובן אז "אלקיך"

English translation 110

(or "Elokeinu")

(אדער "אלקינו")

English translation 111

means

איז דער טייטשט

English translation 112

(that "Elokim",

(אז "אלקים",

English translation 113

"the Master of all ability and the Master of all powers" becomes)

"בעל היכולת ובעל הכחות כולם" ווערט)

English translation 114

"your strength and your vitality"20.

"כחך וחיותך" 20.

English translation 115

And when one says "Shuvah Yisrael Ad Hashem Elokecha" the explanation is,

ובשעת מ'זאגט "שובה ישראל עד הוי' אלקיך" איז דער פירוש,

English translation 116

that the return must be in such a manner until Havayah becomes "Elokecha",

אז דער שובה דארף זיין אין אזא אופן ביז אז הוי' ווערט "אלקיך",

English translation 117

your strength and your vitality.

כחך וחיותך.

English translation 118

And after all this one adds that there is yet another perfection,

ולאחרי כל זה איז מען נאך מוסיף אז ס'איז דא נאך א שלימות,

English translation 119

and consequently one must also have this matter in order to have the ultimate perfection –

ובמילא דארף מען האבן אויך דעם ענין בכדי צו האבן תכלית השלימות –

English translation 120

"Take with you words etc. and we will render [for] bulls [the offering of] our lips",

"קחו עמכם דברים גו' ונשלמה פרים שפתינו",

English translation 121

which refers to the service of man in actual deed

וואס דאס גייט אויף עבודת האדם במעשה בפועל

English translation 122

("the work of Your hands"),

("למעשה ידיך"),

English translation 123

because speech

ווארום דיבור

English translation 124

("words"),

("דברים"),

English translation 125

the movement of his lips

עקימת שפתיו

English translation 126

("our lips") –

("שפתינו") –

English translation 127

is a minor action24. And the simple reason –

איז מעשה זוטא 24. והטעם בפשטות –

English translation 128

because speech comes through the movement of his lips, the organs of speech,

ווייל דיבור קומט ע"י עקימת שפתיו דה' מוצאות הפה,

English translation 129

which is a matter of action.

וואס דאס איז אן ענין של מעשה.

English translation 130

And especially when the speech with the lips

ובפרט בשעת דער דיבור בשפתיים

English translation 131

("Take with you words")

("קחו עמכם דברים")

English translation 132

is in the manner of "All my bones shall say"25 –

איז באופן פון "כל עצמותי תאמרנה" 25 –

English translation 133

this is then an actual deed

איז דאס דאך א מעשה ממש

English translation 134

(not merely a minor action),

(ניט בלויז סתם מעשה זוטא),

English translation 135

because it is indeed "shall say"

ווארום דאס איז טאקע "תאמרנה"

English translation 136

("words"),

("דברים"),

English translation 137

but in a manner that it passes through "all my bones". And on the contrary –

אבער באופן אז דאס נעמט דורך "כל עצמותי". ואדרבה –

English translation 138

this is an even stronger action than a simple action:

דאס איז נאך א שטארקערע מעשה ווי מעשה סתם:

English translation 139

When one performs an action with one of the soul-powers and body-limbs,

בשעת מ'טוט א מעשה מיט איינעם פון די כחות הנפש ואברי הגוף,

English translation 140

with a hand or a foot etc.,

ביד או ברגל וכיו"ב,

English translation 141

one does it only with one limb,

טוט מען דאס נאר מיט איין אבר,

English translation 142

or with one power;

אדער מיט איין כח;

English translation 143

in contrast, "All my bones shall say",

משא"כ "כל עצמותי תאמרנה",

English translation 144

is an action of "all my bones"

איז א מעשה פון "כל עצמותי"

English translation 145

(not only from one limb and one power).

(ניט בלויז פון איין אבר און איין כח).

English translation 146

And especially according to what is explained in the Gemara26 and in the holy Tanya27 regarding the matter of "All my bones shall say",

ובפרט ע"פ המבואר בגמרא 26 ובספר תניא קדישא 27 בענין "כל עצמותי תאמרנה",

English translation 147

that through this one purifies and refines all the limbs of the body etc.

אז דורך דעם איז מען מבררך ומזכך כל אברי הגוף וכו'.

English translation 148

And all this –

וואס דאס אלץ –

English translation 149

the addition of service in the manner of actual deed –

די הוספה פון עבודת ובאופן של מעשה בפועל –

English translation 150

adds to all the aforementioned matters of Shabbos Shuvah. And in all this there comes further –

גיט צו א הוספה אין די אלע ענינים הנ"ל פון שבת שובה. ובכל זה קומט צו נאכמער –

English translation 151

at the time of Shabbos Shuvah itself,

בשעת שבת שובה גופא,

English translation 152

and the Torah teaching in public and service in actual deed,

און די תורה ברבים ועבודה במעשה בפועל,

English translation 153

one connects with "Great is feasting that brings close"28,

פארבינדט מען מיט "גדולה לגימה שמקרבת" 28,

English translation 154

which simply is the matter of a farbrengen.

וואס דאס איז בפשטות דער ענין פון א פארברענגען.

English translation 155

And especially since in "Great is feasting" itself –

ובפרט אז אין "גדולה לגימה" גופא –

English translation 156

one connects it with joy:

פארבינדט מען דאס מיט שמחה:

English translation 157

"Feasting" in itself can be water as it is connected with bread,

"לגימה" מצ"ע קען דאך זיין מים ווי דאס איז פארבונדן מיט לחם,

English translation 158

not necessarily a drink that gladdens,

ניט דוקא א משקה המשמח,

English translation 159

and nevertheless it also effects closeness and unity;

ואעפ"כ פועל'ט אויך דאס א קירוב והתאחדות;

English translation 160

All the more so when one connects it with a drink that gladdens,

עאכו"כ בשעת מ'פארבינדט עס מיט א משקה המשמח,

English translation 161

it adds further to this closeness and unity.

גיט עס נאכמער צו אין דעם קירוב והתאחדות.

English translation 162

And especially when one also sings a melody of joy –

ובפרט אז מ'זינגט דערצו אויך א ניגון של שמחה –

English translation 163

this adds further to the joy. And also:

איז דאס נאך מוסיף אין דער שמחה. און אויך:

English translation 164

Known is the saying of the Rebbe, my father-in-law, the Rebbe29 that a melody is the quill of the heart. And the wording is precisely:

ידוע פתגם כ"ק מו"ח אדמו"ר 29 אז ניגון איז קלומוס הלב. וואס דער לשון איז בדיוק:

English translation 165

He does not say "tongue of the heart" etc.,

ער זאגט ניט "לשון הלב" וכיו"ב,

English translation 166

rather "quill of the heart" –

נאר "קולמוס הלב" –

English translation 167

which emphasizes the connection of the melody

וואס דאס איז מדגיש די שייכות פון דעם ניגון

English translation 168

(joy)

(שמחה)

English translation 169

not only with the voice etc.,

ניט בלויז מיט קול כו',

English translation 170

but with action,

נאר מיט מעשה,

English translation 171

as discussed above regarding the superiority of action.

כמדובר לעיל מעלת המעשה.

English translation 172

To this is also added the elevation from the aspect of the place –

דערצו קומט אויך צו דער עילוי מצד המקום –

English translation 173

that one is in a place whose essence is revealed joy:

אז מ'געפינט זיך איען א מקום וואס ענינו איז שמחה בגלוי:

English translation 174

A place where prayer is cultivated and a place where Torah is cultivated30,

מקום שמגדלין בו תפלה ומקום שמגדלין בו תורה 30,

English translation 175

and both together. And especially in the synagogue and study hall of the Rebbe, my father-in-law, the Rebbe, the Nasi of our generation31,

ושניהם יחד. ובפרט נאך דער ביהכנ"ס וביהמ"ד פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו 31,

English translation 176

and "the Nasi is everything"32,

וואס "הנשיא הוא הכל" 32,

English translation 177

and the Nasi is analogous to the head33 –

און דער נשיא איז בדוגמת הראש 33 –

English translation 178

which includes within itself all the limbs of the body,

וואס איז כולל אין זיך כל אברי הגוף,

English translation 179

and in the head the limbs of the body are elevated

און אין ראש ווערן די אברי הגוף נתעלה

English translation 180

(higher than they stand in their place),

(העכער ווי זיי שטייען במקומם),

English translation 181

as explained in the discourses of Rosh Hashanah34;

כמבואר בדרושי ראש השנה 34;

English translation 182

and accordingly it is understood regarding a Nasi and head of Israel –

ועד"ז איז מובן בנוגע צו א נשיא וראש בישראל –

English translation 183

that he elevates all the people of his generation. According to the simple explanation of Nasi

אז ער הויבט אויף כל אנשי דורו. כפירוש הפשוט אין נשיא

English translation 184

(in addition to the acronyms and other explanations thereof) –

(נוסף צו די ראשי תיבות ופירושים אחרים שבזה) –

English translation 185

that he elevates those with whom he has a connection. Just as the matter of the king –

אז ער הויבט אויף די מיט וועמען ער האט א שייכות. אזוי ווי דער ענין המלך –

English translation 186

which is simply the matter of a Nasi35 –

וואס דאס איז בפשטות דער ענין פון א נשיא 35 –

English translation 187

that he elevates the people of the nation.

אז ער איז מרומם אנשי העם.

English translation 188

And in addition to the essence of the matter of the Nasi

ונוסף צו דעם עצם ענין פון נשיא

English translation 189

(who includes within himself and elevates the people of his generation) –

(וואס ער איז כולל אין זיך און הויבט אויף אנשי דורו) –

English translation 190

there is an additional aspect through the service of "Raise up36 the head",

קומט צו נאכמער ע"י העבודה פון "שאו 36 את ראש",

English translation 191

that one elevates them37 higher than the elevation that comes from the Nasi himself

אז מ'הויבט זיי אויף 37 העכער ווי די התנשאות איז מצד הנשיא מצ"ע

English translation 192

(without service).

(בלי עבודה).

English translation 193

And to this there is also the advantage of the time –

און דערצו איז אויך דא די מעלה פון דעם זמן –

English translation 194

that we are already after the service of Rosh Hashanah,

אז מ'האלט שוין נאך די עבודה פון ראש השנה,

English translation 195

and in close proximity to Yom Kippur,

ובסמיכות ממש צו יום הכפורים,

English translation 196

within the three days of Yom Kippur,

בתוך ג' ימים פון יוהכ"פ,

English translation 197

which are as one reality,38

וועלכע זיינען כמציאות אחת 38,

English translation 198

and as per the principle that anything less than three is considered attached,39

וע"ד כל פחות משלשה כלבוד דמי 39,

English translation 199

this is connected to Yom Kippur,

דאס איז געבונדן מיט יוהכ"פ,

English translation 200

and within this itself –

און אין דעם גופא –

English translation 201

we are on Shabbat,

שטייט מען אין שבת,

English translation 202

and Shabbat Shuvah,

און שבת שובה,

English translation 203

within a Shemittah year

בתוך א שנת השמיטה

English translation 204

(Shabbat of years)

(שבת בשנים)

English translation 205

and the other elevations in this that were discussed above.

ושאר העילויים שבזה המדוברים לעיל.

English translation 206

Therefore, the matter is fitting, the time is fitting, and the place is fitting –

דעריבער איז הענין גרמא והזמן גרמא והמקום גרמא –

English translation 207

that on this Shabbat Shuvah one should storm into the "And on your joyous days –

אז אין דעם שבת שובה זאל מען שטורעמען אין דעם "וביום שמחתכם –

English translation 208

these are Shabbatot"39,

אלו שבתות" 39,

English translation 209

in the strongest manner. And from this Shabbat Shuvah it should be drawn forth upon all the days of the year –

אויפן שטארקסטן אופן. און פון דעם שבת שובה זאל עס נמשך ווערן על כל ימי השנה –

English translation 210

as explained in the Siddur HaAriZal40 that the seven consecutive days of the Ten Days of Repentance rectify the seven days of the week of the past year,

כמבואר בסידור האריז"ל 40 אז די ז' ימים רצופים דעשי"ת זיינען מתקן די ז' ימי השבוע דשנה שעברה,

English translation 211

and from this it is understood41 that they are also a preparation for the seven days of the week of the coming year.

ומזה מובן 41 אז זיי זיינען אויך א הכנה צו די ז' ימי השבוע דשנה הבאה.

English translation 212

And in particular –

ובפרטיות –

English translation 213

that the Shabbat of the Ten Days of Repentance

אז דער שבת פון די עשי"ת

English translation 214

(Shabbat Shuvah)

(שבת שובה)

English translation 215

rectifies all the Shabbatot of the past year and is a preparation for all the Shabbatot of the coming year. And since every Shabbat

איז מתקן אלע שבתות דשנה שעברה און א הכנה צו אלע שבתות בשנה הבאה. און היות אז יעדער שבת

English translation 216

(throughout the entire year)

(במשך כל השנה)

English translation 217

includes within itself its week,

איז כולל אין זיך זיין וואך,

English translation 218

as from it all the days are blessed,42 –

דמיני' מתברכין כולהו יומין 42 –

English translation 219

it is understood,

איז מובן,

English translation 220

that Shabbat Shuvah rectifies all the days of the past year and is a preparation for the service of all the days of the coming year.

אז שבת שובה איז מתקן כל הימים דשנה שעברה און א הכנה צו דער עבודה בכל ימי שנה הבאה.

English translation 221

And regarding this Shabbat Shuvah –

ובנוגע צו דעם שבת שובה –

English translation 222

it is the rectification of all the days of the past year,

הייסט עס דער תיקון פון כל ימי שנה שעברה,

English translation 223

a leap year,

א שנה מעוברת,

English translation 224

and a preparation for all the days of the coming year,

און א הכנה לכל ימי שנה הבאה,

English translation 225

a simple year –

א שנה פשוטה –

English translation 226

which the two types of years

וואס די ב' סוגי שנים

English translation 227

(leap and simple)

(מעוברת ופשוטה)

English translation 228

include all the services,

זיינען כולל כל העבודות,

English translation 229

and there is in this that which is not in that.

ויש בזה מה שאין בזה.

English translation 230

And may it be His will that we utilize all these matters of this Shabbat

ויה"ר אז מ'זאל אויסנוצן די אלע ענינים פון דעם שבת

English translation 231

(as detailed above)

(כמפורט לעיל)

English translation 232

in actual service,

בעבודה בפועל,

English translation 233

"and we will render [the] bulls [of] our lips",

"ונשלמה פרים שפתינו",

English translation 234

also from the term of completion,

אויך מלשון שלימות,

English translation 235

and with joy and a good heart,

ומתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 236

for joy breaks through barriers,43

וואס שמחה פורץ גדר 43,

English translation 237

and –

און –

English translation 238

the Holy One, blessed be He, helps him. And this will further hasten the Redemption in its completeness –

הקב"ה עוזרו. און דאס וועט נאכמער צואיילן די גאולה בשלימותה –

English translation 239

which then will be "a day that is entirely Shabbat"44 throughout the entire year,

וואס דעמולט וועט זיין "יום שכולו שבת" 44 במשך כל השנה כולה,

English translation 240

And this should already be speedily in our days, literally,

און דאס זאל שוין זיין במהרה בימינו ממש,

English translation 241

very speedily and in close proximity to this Shabbat Shuvah –

במהרה ממש ובסמיכות ממש צו דעם שבת שובה –

English translation 242

so that the coming year should already be a year of a day that is entirely Shabbat,

אזוי אז די שנה הבאה זאל שוין זיין א שנה של יום שכולו שבת,

English translation 243

And then

און דעמולט

English translation 244

(after the Redemption)

(נאך דער גאולה)

English translation 245

there will be the ascent in holiness45 in the service of man

וועט זיין דער מעלין בקודש 45 בעבודת האדם

English translation 246

(in thought, speech, and action,

(במחשבה דיבור ומעשה,

English translation 247

and certainly all three together)

ועאכו"כ כל שלשה ביחד)

English translation 248

from moment to moment and from day to day in holiness

מרגע לרגע ומיום ליום אין קדושה

English translation 249

(in Shabbat)

(אין שבת)

English translation 250

itself,

גופא,

English translation 251

as explained in the holy Zohar46 that in the future there will be ascents in holiness itself,

כמבואר באה"ק 46 אז לע"ל וועלן זיין די עליות אין קדושה עצמה,

English translation 252

because there will be "and the spirit of impurity I will remove from the earth"47 from Above,

ווארום עס וועט זיין "ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ" 47 מלמעלה,

English translation 253

in addition to that which Jews add in this through our deeds and service,

נוסף על זה וואס אידן טוען אין דעם אויף דורך מעשינו ועבודתינו,

English translation 254

for a person desires his own kab more than nine kab of his fellow,48

וואס אדם רוצה בקב שלו מתשעה קוים של חבירו 48;

English translation 255

this is indeed one kab,

דאס איז טאקע א קב אחד,

English translation 256

but "his own" –

אבער "שלו" –

English translation 257

consequently he has in it more desire and pleasure

במילא האט ער אין דעם מער רצון און תענוג

English translation 258

(a person desires etc.).

(אדם רוצה כו').

English translation 259

And furthermore, and the main point –

ועוד ועיקר –

English translation 260

and the main point of all main points –

און דער עיקר כל העיקרים –

English translation 261

that speedily in our days, literally, the Redemption should come,

אז במהרה בימינו ממש זאל קומען די גאולה,

English translation 262

and with joy and a good heart,

ובשמחה ובטוב לבב,

English translation 263

and then there will be going and adding light.

און דעמולט וועט זיין הלך ומוסיף ואור.

English translation 264

In addition to all the above, there is the specific determination of Shabbat Shuvah in this year –

בהוספה לכל הנ"ל קומט צו די קביעות פון שבת שובה בשנה זו –

English translation 265

from the aspect of the Torah portion:

מצד דער פרשה בתורה:

English translation 266

Parshat Haazinu,

פ' האזינו,

English translation 267

and from the aspect of the day of the month –

און מצד ימי החודש –

English translation 268

the 8th of Tishrei. And both of these matters are not inevitable:

ח' תשרי. וואס ביידע זאכן זיינען ניט מוכרח:

English translation 269

Shabbat Shuvah can be in Parshat Vayelech and on another day of the month

שבת שובה קען זיין בפ' וילך און אין אן אנדער טאג בחודש

English translation 270

(it must be during the Ten Days of Repentance,

(ס'מוז זיין בעשי"ת,

English translation 271

between Rosh Hashanah and Yom Kippur,

בין ר"ה ויוהכ"פ,

English translation 272

but within this itself there can be variations).

אבער בזה גופא קענען זיין שינויים].

English translation 273

One must also derive from this an additional instruction regarding the matter of Shabbat Shuvah

דארף מען אויך דערפון ארויסנעמען א הוראה נוספת בענין שבת שובה

English translation 274

(in addition to what was said above),

(נוסף להאמור לעיל),

English translation 275

according to the well-known teaching of the Baal Shem Tov.49

כתורת הבעש"ט הידועה 49.

English translation 276

The lesson from Parshat Haazinu

דער לימוד פון פ' האזינו

English translation 277

(as was also discussed in the farbrengen before this50):

(כמדובר אויך בהתוועדות שלפנ"ז 50):

English translation 278

"Give ear, O heavens, and I will speak; and let the earth hear the words of my mouth"51 emphasizes,

"האזינו השמים ואדברה ותשמע הארץ אמרי פי" 51 אין מדגיש,

English translation 279

that "I" am "close to the heavens"

אז א איך איז "קרוב לשמים"

English translation 280

("Give ear" indicates closeness)52,

("האזינו" ווייזט אויף קירוב) 52,

English translation 281

and "distant from the earth"

און "רחוק מן הארץ"

English translation 282

("and let hear" indicates distance)

("ותשמע" ווייזט אויף ריחוק)

English translation 283

52. And this gives an additional elevation on Shabbat Shuvah in this year

52. וואס דאס גיט צו נאכמער עילוי בשבת שובה בשנה זו

English translation 284

(in Parshat Haazinu)

(בפ' האזינו)

English translation 285

in addition to the elevations mentioned above.

בהוספה אויף די עילויים הנ"ל.

English translation 286

And this is a general lesson regarding all matters of Torah and mitzvot,

און דאס איז א לימוד כללי בנוגע לכל עניני תומ"צ,

English translation 287

for Parshat Haazinu is a general portion in the Torah that is connected to the entire Torah –

ווארום פ' האזינו איז א פרשה כללית בתורה וואס איז פארבונדן מיט כל התורה כולה –

English translation 288

as understood from the verse "And now, write for yourselves this song"53 –

כמובן דערפון וואס פון דעם פסוק "ועתה כתבו לכם את השירה הזאת" 53 –

English translation 289

which refers simply

וואס גייט בפשטות

English translation 290

(in the plain sense of Scripture)

(בפשוטו של מקרא)

English translation 291

to the Song of Haazinu –

אויף שירת האזינו –

English translation 292

from which we derive the positive commandment of writing a Torah scroll,54

לערנט מען אפ די מ"ע פון כתיבת ספר תורה 54,

English translation 293

the entire Torah.

די גאנצע תורה.

English translation 294

And although the reason for this is,

ואע"פ וואס דער טעם לזה איז,

English translation 295

"Write for yourselves a Torah that contains this song,

"כתבו לכם תורה שיש בה שירה זו,

English translation 296

because one does not write the Torah in separate sections"55,

לפי שאין כותבין את התורה פרשיות פרשיות" 55,

English translation 297

and one cannot write "this song" alone,

און מ'קען ניט שרייבן "את השירה הזאת" אליין,

English translation 298

therefore one must write alongside it the rest of the entire Torah –

דעריבער מוז מען דערצו שרייבן שאר כל התורה –

English translation 299

but in the Torah there is no necessity, heaven forbid56,

איז אבער אין תורה ניטא קיין הכרח ח"ו 56,

English translation 300

and especially according to the interpretation57 that since one learns from "this song" the writing of a Torah scroll,

ובפרט להפירוש 57 אז היות ווי מ'לערנט אפ פון "את השירה הזאת" כתיבת ספר תורה,

English translation 301

it indeed applies to the entire Torah;

גייט עס טאקע אויף כל התורה;

English translation 302

and the Torah is called here by the name "song" –

און תורה ווערט דא אנגערופן בשם "שירה" –

English translation 303

because in this song the entire Torah is reflected,

ווייל אין דער שירה שפיגלט זיך אפ כל התורה,

English translation 304

as is known that every matter in the Torah is included in all the rest of the Torah.

כידוע אז יעדער ענין אין תורה איז כלול משאר כל התורה.

English translation 305

Thus it is understood from this that the lesson of Parshat Haazinu is a general lesson regarding the entire Torah and mitzvot.

איז דאך דערפון מובן אז דער לימוד פון פ' האזינו איז א לימוד כללי בנוגע כל התורה והמצוות.

English translation 306

And it is also known what my revered father-in-law, the Rebbe, transmitted in the name of the Maggid, the special fondness for Parshat Haazinu58.

וידוע אויך וואס כ"ק מו"ח אדמו"ר האט איבערגעגעבן בשם המגיד די חביבות מיוחדת פון פ' האזינו 58.

English translation 307

The lesson from the fact that Shabbat Shuvah,

דער לימוד פון דעם וואס שבת שובה,

English translation 308

Parshat Haazinu,

פ' האזינו,

English translation 309

occurs on the 8th of Tishrei

קומט אויס בח' תשרי

English translation 310

(since Parshat Haazinu is not always on the 8th of Tishrei) –

(וואס פ' האזינו איז ניט אלעמאל ח' תשרי) –

English translation 311

with an introduction:

ובהקדמה:

English translation 312

It is stated in the writings of the AriZal

עס שטייט אין כתבי האריז"ל

English translation 313

(Siddur HaAriZal59 and Pri Etz Chaim60)

(סידור האריז"ל 59 און פרי עץ חיים 60)

English translation 314

that the Ten Days of Repentance correspond to the ten sefirot from above downward:

אז די עשי"ת זיינען כנגד די עשר ספירות מלמעלה למטה:

English translation 315

The two days of Rosh Hashanah correspond to Keter and Chochmah,

ב' ימי ראש השנה זיינען כנגד כתר און חכמה,

English translation 316

the third day of the Ten Days of Repentance –

יום ג' דעשי"ת –

English translation 317

Binah,

בינה,

English translation 318

etc., until Yom Kippur –

א.א.וו. ביז יוהכ"פ –

English translation 319

corresponding to Yesod and Malchut. But since there are seventy faces to the Torah61,

כנגד יסוד ומלכות. אבער וויבאלד אז שבעים פנים לתורה 61,

English translation 320

and especially according to the known principle that every matter that exists from above downward also exists from below upward –

ובפרט ע"פ הידוע אז יעדער ענין וואס איז דא מלמעלמ"ט איז אויך דא מלמטלמ"ע –

English translation 321

one can say,

יש לומר,

English translation 322

that the Ten Days of Repentance also correspond to the ten sefirot from below upward:

אז די עשי"ת זיינען אויך כנגד הע"ס מלמטלמ"ע:

English translation 323

Rosh Hashanah –

ר"ה –

English translation 324

Malchut,

מלכות,

English translation 325

until Yom Kippur –

ביז יוהכ"פ –

English translation 326

Keter*.

כתר*.

English translation 327

And it is sweetened according to what is explained in Likkutei Torah62 that Yom Kippur "is also called Rosh Hashanah",

ויומתק ע"פ המבואר בלקו"ת 62 אז יוהכ"פ "נק' ג"כ ראש השנה",

English translation 328

in the aspect of pnimiyut (internality),

בבחי' פנימיות,

English translation 329

and Rosh Hashanah is in the aspect of chitzoniyut (externality). According to this, it is understood,

און ר"ה איז בבחי' חיצוניות. וואס לפי"ז איז מובן,

English translation 330

that one begins from chitzoniyut

אז מ'הויבט אן פון חיצוניות

English translation 331

(Rosh Hashanah),

(ר"ה),

English translation 332

and then one ascends from below upward until one reaches pnimiyut

און מ'ווערט דערנאך נתעלה מלמטלמ"ע ביז מ'קומט צו פנימיות

English translation 333

(Yom Kippur),

(יוהכ"פ),

English translation 334

when Israel are like angels in superiority

ווען ישראל זיינען דומין למלאכים למעליותא

English translation 335

(which is not the case on Rosh Hashanah).

(וואס דאס שטייט ניט ביי ר"ה).

English translation 336

According to this (the order from below upward)

עפ"ז (הסדר מלמטלמ"ע)

English translation 337

it follows that the 8th of Tishrei corresponds to the sefirah of Binah,

קומט אויס אז ח' תשרי איז כנגד ספירת הבינה,

English translation 338

the eighth sefirah

די ספירה השמינית

English translation 339

(as explained in many places).

(כמבואר בכ"מ).

English translation 340

And its meaning in avodah (divine service):

וענינו בעבודה:

English translation 341

Binah refers to the avodah of the mochin (intellectual faculties),

בינה גייט אויף עבודת המוחין,

English translation 342

which comes

וואס קומט

English translation 343

(in the order from below upward)

(בסדר מלמטלמ"ע)

English translation 344

after the avodah of the seven midot (emotional attributes).

לאחרי עבודת השבע מדות.

English translation 345

Binah is indeed called "the mother64 of the children is joyful"65,

בינה ווערט טאקע אנגערופן "אם 64 הבנים שמחה" 65,

English translation 346

because Binah is the source (mother)

ווייל בינה איז מקור (אם)

English translation 347

of the seven midot. And furthermore –

השבע מדות. און נאכמער –

English translation 348

the fetus is in the womb of its mother,

עוברך ירך אמו,

English translation 349

Binah in itself includes the midot,

בינה איז אין זיך כולל די מדות,

English translation 350

as is known that there are midot that are in the intellect –

כידוע אז עס זיינען דא מדות שבשכל –

English translation 351

but even when the midot are included in the intellect

אבער אפילו ווי די מדות שטייען כלול בשכל

English translation 352

(all the more so the intellect itself)

(עאכו"כ שכל עצמו)

English translation 353

they are incomparable to the midot as they stand in their own place66,

זיינען זיי שלא בערך צו די מדות ווי זיי שטייען במקומן 66,

English translation 354

and in the meantime one must arrive at the entire order of hishtalshelut (chain of descent).

און בינתיים דארף מען אנקומען צו א גאנצן סדר השתלשלות.

English translation 355

And the disparity of value between them is understood according to the explanation of the Mitteler Rebbe67,

און דער ריחוק הערך ביניהם איז מובן ע"פ ביאור אדמו"ר האמצעי 67,

English translation 356

that in this era, when the primary avodah is in the midot,

אז בזמן הזה אז עיקר העבודה במדות,

English translation 357

as is also understood from what is explained in Tanya,

כמובן אויך פון המבואר בספר התניא,

English translation 358

and only in the future will there be the avodah of the mochin. And regarding the future itself –

און ערשט לעתיד לבוא וועט זיין עבודת המוחין. און לע"ל גופא –

English translation 359

one must thereby arrive at "Hashem your G-d will enlarge your territory"68 –

דארף מען דערביי אנקומען צו "ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 68 –

English translation 360

because in the future there will be the perfection of Israel and the perfection of Torah and mitzvot and the perfection of the world,

ווארום לעתיד לבוא וועט זיין די שלימות פון אידן און שלימות פון תומ"צ און שלימות העולם,

English translation 361

until this is expressed in the physicality of the land,

ביז ווי דאס דריקט זיך אויס בגשמיות הארץ,

English translation 362

that Israel will then have not only the seven lands but all ten lands –

אז אידן וועלן דעמולט האבן ניט בלויז די שבע ארצות נאר אלע עשר ארצות –

English translation 363

therefore there will then be the perfection of avodah,

דעריבער וועט דעמולט זיין שלימות העבודה,

English translation 364

according to the command of Your will,

כמצות רצונך,

English translation 365

including –

כולל –

English translation 366

the avodah of the mochin.

עבודת המוחין.

English translation 367

And since all the revelations of the future depend on our deeds and avodah in this era69 –

והיות אז אלע גילויים דלעתיד לבוא זיינען תלוי במעשינו ועבודתינו בזמן הזה 69 –

English translation 368

there must also now be a semblance of this avodah

דארף אויך איצטער זיין מעין עבודה זו

English translation 369

(the avodah of the mochin).

(עבודת המוחין).

English translation 370

And this matter is emphasized and revealed on the 8th of Tishrei:

און דער ענין שטייט בהדגשה ובגלוי בח' תשרי:

English translation 371

Tishrei in general is the letters of "yasharut" (straightness)

תשרי בכלל איז אותיות "ישרת"

English translation 372

(as stated in Chassidus70 and in books of remez and mussar).

(ווי עס שטייט אין חסידות 70 און אין ספרי רמז ומוסר).

English translation 373

Because in the month of Tishrei all matters are in a straight manner,

ווייל בחודש תשרי שטייען אלע ענינים באופן ישר,

English translation 374

in the ultimate revelation.

בתכלית הגילוי.

English translation 375

And in Tishrei

און אין תשרי

English translation 376

(yasharut)

(ישרת)

English translation 377

itself –

גופא –

English translation 378

today is the 8th of Tishrei,

איז היינט ח' תשרי,

English translation 379

corresponding to the sefirah of Binah

כנגד ספירת הבינה

English translation 380

(the eighth sefirah),

(ספירה הח'),

English translation 381

which refers to the avodah of the mochin,

וואס גייט אויף עבודת המוחין,

English translation 382

after the introduction of the avodah of the seven midot in the seven days preceding this.

שלאחרי ההקדמה פון עבודת השבע מדות בשבעה ימים שלפנ"ז.

English translation 383

And this gives an additional elevation on this day

וואס דאס גיט צו נאכמער עילוי אין היינטיקן טאג

English translation 384

(in addition to all the aforementioned elevations) –

(נוסף לכל העילויים הנ"ל) –

English translation 385

being the 8th of Tishrei,

זייענדיק ח' תשרי,

English translation 386

connected with the avodah of the mochin –

פארבונדן מיט עבודת המוחין –

English translation 387

the most sublime avodah,

אן עבודה הכי נעלה,

English translation 388

a semblance of the avodah of the future!

מעין עבודת לע"ל!

English translation 389

And one should add,

ויש להוסיף,

English translation 390

the connection of this with Shabbat Shuvah –

דעם קשר דערפון מיט שבת שובה –

English translation 391

according to the known principle that the matter of teshuvah is connected with the sefirah of Binah71.

ע"פ הידוע אז ענין התשובה איז פארבונדן מיט ספירת הבינה 71.

English translation 392

All the more so the teshuvah of Shabbat Shuvah

עאכו"כ די תשובה פון שבת שובה

English translation 393

(which is the most sublime teshuvah within teshuvah itself).

(וואס איז א תשובה הכי נעלית אין תשובה גופא).

English translation 394

Consequently, it follows,

במילא קומט אויס,

English translation 395

that on Shabbat Shuvah in the fixed calendar of this year

אז בשבת שובה בקביעות שנה זו

English translation 396

(on the 8th of Tishrei)

(בח' תשרי)

English translation 397

the matter of Shabbat is even stronger

איז נאך שטארקער דער ענין פון שבת

English translation 398

(the letters of "Shabbat" spell "tashuv" (you shall return))

(אותיות תשב)

English translation 399

and Shabbat Shuvah in general

און שבת שובה בכלל

English translation 400

(and especially Shabbat Shuvah in the year of Shabbat) –

(ובפרט שבת שובה בשנת השבת) –

English translation 401

the matter of teshuvah that is in the sefirah of Binah.

דער ענין התשובה שבספירת הבינה.

English translation 402

And from all this one must take a lesson in the service of Hashem to serve his Master. As this is regarding all matters of Torah, from the word "hora'ah" 72,

ומכל זה דארף א איך ארויסנעמען א הוראה בעבודת ה' לשמש את קונו. ווי דאס איז בנוגע לכל עניני תורה מלשון הוראה 72,

English translation 403

even stories of Torah 73

אפילו סיפורי תורה 73

English translation 404

(from the word "hora'ah") –

(מלשון הוראה) –

English translation 405

then one must take from it a lesson in the service of Hashem.

אז מ'דארף דערפון ארויסנעמען א הוראה בעבודת ה'.

English translation 406

And as is understood, actually from what the Rambam says 73,

וכמובן אייגנטלעך פון דעם וואס דער רמב"ם זאגט 73,

English translation 407

that in Torah "there is no difference between...

אז אין תורה "אין הפרש בין...

English translation 408

and Timna 74 was a concubine and Anochi 75 Hashem your G-d" –

ותמנע 74 היתה פלגש ובין אנכי 75 ה' אלקיך" –

English translation 409

both have the full force of Torah.

ביידע האבן דעם גאנצן תוקף פון תורה.

English translation 410

For "and Timna was a concubine" is, simply, a story in Torah,

וואס "ותמנע היתה פלגש" איז דאך בפשטות א סיפור בתורה,

English translation 411

in contrast to "Anochi Hashem your G-d" which is a commandment in Torah,

משא"ע "אנכי ה' אלקיך" איז א ציווי בתורה,

English translation 412

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 413

a most general commandment,

א ציוויי הכי כללית,

English translation 414

which includes the entire Torah 77,

וועלכער איז כולל כל התורה כולה 77,

English translation 415

as is known that "Anochi Hashem your G-d" is the root of all positive commandments 78,

כידוע אז "אנכי ה' אלקיך" איז שרש כל המצות עשה 78,

English translation 416

including the commandment of fear of Hashem 79,

כולל מצות יראת ה' 79,

English translation 417

which is the root of all negative commandments 78.

וועלכע איז שרש כל מצות לא תעשה 78.

English translation 418

And since it is said that there is no difference between "and Timna was a concubine

והיות אז מ'זאגט אז ס'איז ניטא קיין חילוק צווישן "ותמנע היתה פלגש

English translation 419

(a story)

(א סיפור)

English translation 420

and "Anochi Hashem your G-d"

מיט "אנכי ה' אלקיך"

English translation 421

(a most general commandment),

(א ציווי הכי כללי),

English translation 422

it is understood that a story in Torah is Torah, from the word "hora'ah", with the full force, exactly like "Anochi Hashem your G-d".

איז מובן אז א סיפור אין תורה איז תורה מלשון הוראה מיטן גאנצן תוקף פונקט ווי "אנכי ה' אלקיך".

English translation 423

So too in our matter –

אזוי אויך בעניננו –

English translation 424

that from all these details mentioned one must take a lesson in the service of Hashem,

אז פון די אלע פרטים האמורים דארף מען ארויסנעמען א הוראה בעבודת ה',

English translation 425

for the aforementioned words are taken from the talks of our Nesi'im,

ווארום די איבנגערעדטע רייד זיינען דאך גענומען פון שיחות רבותינו נשיאינו,

English translation 426

one must therefore take from them a lesson

דארף מען דאך דערפון ארויסנעמען א הוראה

English translation 427

(just as from all stories of Torah),

(פונקט ווי פון כל סיפורי תורה),

English translation 428

and especially since most of what was discussed above –

ובפרט אז רובו מהמדובר לעיל –

English translation 429

is taken from the Torah of our Nesi'im.

איז גענומען פון תורתם של רבותינו נשיאינו.

English translation 430

And the Torah-lesson is in the manner of "Torah or" 80,

און די תורה-הוראה איז באופן פון "תורה אור" 80,

English translation 431

a luminous lesson,

א ליכטיקע הוראה,

English translation 432

until as his holy honor, my father-in-law, the Rebbe, is precise in his talks 81,

ביז ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר איז מדייק בשיחותיו 81,

English translation 433

that "Oraisa" is the letters "or yisa",

אז "אורייתא" איז אותיות "אור ייתא",

English translation 434

that Torah –

אז תורה –

English translation 435

even in the translation language

אפילו בלשון תרגום

English translation 436

(Oraisa) –

(אורייתא) –

English translation 437

brings

ברענגט

English translation 438

(and brings down)

(און יין ממשיך)

English translation 439

the matter of light,

דעם ענין האור,

English translation 440

luminosity in all matters.

ליכטיקייט אין אלע ענינים.

English translation 441

And since this is a lesson for each and every one –

און וויבאלד אז דאס איז א הוראה פאר כאו"א –

English translation 442

it is a certain thing that each is given the powers to fulfill it,

איז א זיכערע זאך אז מ'גיט יעדערן די כחות דאס צו מקיים זיין,

English translation 443

for "I do not ask except according to their power" 82 –

ווארום "איני מבקש כו' אלא לפי כחן" 82 –

English translation 444

before one demands something from someone,

איידער מ'מאנט עפעס פון איינעם,

English translation 445

it is a certain thing that he has the powers for it.

איז א זיכערע זאך אז ער האט אויף דעם די כחות.

English translation 446

Including –

כולל –

English translation 447

the powers to fulfill the service as Torah demands –

די כחות צו מקיים זיין די עבודה ווי תורה מאנט –

English translation 448

"you shall serve Hashem your G-d with joy and with goodness of heart" 83,

"עבדת את ה' אלקיך בשמחה ובטוב לבב" 83,

English translation 449

joy that breaks boundaries,

שמחה פורץ גדר,

English translation 450

and together with this –

וביחד עם זה –

English translation 451

"with goodness of heart",

"בטוב לבב",

English translation 452

not merely "lev"

ניט בלויז "לב"

English translation 453

(with one beis),

(מיט איין בי"ת),

English translation 454

but "leivav"

נאר "לבב"

English translation 455

(with two beis's),

(בשני בי"ת'ין),

English translation 456

which indicates the service of is'hapcha,

וואס דאס ווייזט אויף עבודת האתהפכא,

English translation 457

that both chambers of the heart

אז ביידע חללי הלב

English translation 458

(both beis's)

(ביידע בי"ת'ין)

English translation 459

serve the Most High.

דינען דעם אויבערשטן.

English translation 460

As explained in many places 84 the distinction between "and You found his heart faithful before You" 85

כמבואר בכ"מ 84 דער אויפטו פון "ומצאת את לבבו נאמן לפניך" 85

English translation 461

("leivavo" with two beis's)

("לבבו" מיט צוויי בי"ת'ין)

English translation 462

which is said of Avraham,

וואס שטייט אויף אברהם,

English translation 463

regarding "and my heart 86 is pierced within me"

לגבי "ולבי 86 חלל בקרבי"

English translation 464

(for he killed it through fasting 87)

(כי הרגו בתענית 87)

English translation 465

which was by King David –

וואס איז געווען בא דוד המלך –

English translation 466

that by David

אז ביי דוד

English translation 467

(at least at the beginning of his service)

(עכ"פ בתחלת עבודתו)

English translation 468

there was only is'kafya,

איז געווען נאר אתכפיא,

English translation 469

in contrast to by Avraham there was is'hapcha,

משא"כ ביי אברהם איז געווען אתהפכא,

English translation 470

that both chambers of the heart,

אז ב' חללי הלב,

English translation 471

"leivav",

"לבב",

English translation 472

also the left chamber –

אויך דער חלל השמאלי –

English translation 473

serve the Most High,

דינעם דעם אויבערשטען,

English translation 474

as it is written 88 "with all your heart" –

כמ"ש 88 "בכל לבבך" –

English translation 475

"with both your inclinations" 89,

"בשני יצריך" 89,

English translation 476

"we will run" 90 in the plural 91,

"נרוצה" 90 לשון רבים 91,

English translation 477

that in both chambers of the heart

אז בב' חללי הלב

English translation 478

(both your inclinations)

(שני יצריך)

English translation 479

there is the matter of "and you shall love Hashem your G-d with all your heart" 88,

איז דא דער ענין פון "ואהבת את ה' אלקיך בכל לבבך" 88,

English translation 480

until one also comes to the service "with all your might" –

ביז מ'קומט אויך צו דער עבודה "בכל מאדך" –

English translation 481

service that is beyond measure and limitation 91.

עבודה שלמעלה ממדידה והגבלה 91.

English translation 482

And one brings down the service into thought and speech,

און מ'ברענגט אראפ די עבודה ביז אין מחשבה ודיבור,

English translation 483

and the main thing –

און דער עיקר –

English translation 484

action in actuality,

מעשה בפועל,

English translation 485

in the world of Asiyah,

אין עולם העשי',

English translation 486

the lowest, beneath which there is no lower 92 –

התחתון שאין תחתון למטה ממנו 92 –

English translation 487

for the action is the main thing.

ווארום המעשה הוא העיקר.

English translation 488

Until one comes to the perfection of the service speedily in our days –

ביז אז מ'קומט צו דער שלימות העבודה לע"ל –

English translation 489

and there we will do

ושם נעשה

English translation 490

(Asiyah)

(עשי')

English translation 491

before You as the commandment of Your will 93,

לפניך כמצות רצונך 93,

English translation 492

for then will be the perfection of all matters –

ווארום דעמולט וועט זיין די שלימות פון אלע ענינים –

English translation 493

the perfection of Torah and mitzvos,

שלימות התומ"צ,

English translation 494

the perfection of the Jewish people,

שלימות פון אידן,

English translation 495

the perfection of the Land,

שלימות הארץ,

English translation 496

until in a manner of "Hashem your G-d will expand your border". In the true redemption

ביז אין אן אופן פון "ירחיב ה' אלקיך את גבולך". בגאולה האמיתית

English translation 497

(and also)

(און אויך)

English translation 498

and complete,

והשלימה,

English translation 499

and speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 500

Maamar (similar to a talk)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 501

beginning "Shir HaMa'alos MiMa'amakim".

ד"ה שיר המעלות ממעמקים.

English translation 502

As usual,

כרגיל,

English translation 503

we also dwell on a matter in Rashi on the weekly portion;

שטעלט מען זיך אויך אפ אויף אן ענין אין פרש"י בפרשת השבוע;

English translation 504

a matter in the notes of the father on the Zohar,

אן ענין אין די הערות פון טאטן אויפן זהר,

English translation 505

and recently –

און לאחרונה –

English translation 506

a matter in the daily study in the book of the Rambam –

אן ענין אין שיעור היומי בספר הרמב"ם –

English translation 507

and to connect this with these days,

ולקשר זה מיט ימים אלו,

English translation 508

and especially with this day. Regarding Rashi, it was proposed 94 that one should himself assemble matters in Rashi

ובפרט מיט יום זה. בנוגע צו פרש"י האט מען מציע געווען 94 אז מ'זאל אליין צושטעלן ענינים אין פרש"י

English translation 509

(so that one should not repeat a matter etc.).

(בכדי מ'זאל ניט איבער'חזר'ן אן ענין וכו').

English translation 510

We will dwell on two matters,

וועט מען זיך אפשטעלן אויף צוויי ענינים,

English translation 511

and as an addition –

ובהוספה –

English translation 512

a third matter.

א דריטער ענין.

English translation 513

It was spoken many times that Rashi's language is extremely precise,

דובר כמ"פ אז לשונו של רש"י איז בתכלית הדיוק,

English translation 514

both regarding the essence of his commentary,

סיי בנוגע צום עצם הפירוש שלו,

English translation 515

and regarding the words which he quotes from the verse.

און סיי בנוגע צו די ווערטער וועלכע ער איז מעתיק פון פסוק.

English translation 516

Therefore one must understand:

לפי"ז דארף מען פארשטיין:

English translation 517

At the beginning of our portion, on the verse 95 "For I will proclaim the name of Hashem, ascribe greatness to our G-d,"

א) בריש פרשתנו עה"פ 95 "כי שם ה' אקרא הבו גודל לאלקינו",

English translation 518

Rashi comments on "For I will proclaim the name of Hashem,"

שטעלט זיך רש"י אויף "כי שם ה' אקרא",

English translation 519

and explains:

און איז מפרש:

English translation 520

"For" is used in the sense of "when," etc.,

הרי כי משמש בלשון כאשר כו',

English translation 521

"When I call and mention the name of Hashem, you ascribe greatness to our G-d and bless His name, etc." The question arises:

כשאקרא ואזכיר שם ה' אתם הבו גודל לאלקינו וברכו שמו כו'". שטעלט זיך די שאלה:

English translation 522

Since Rashi explains

וויבאלד אז רש"י איז מפרש

English translation 523

(seemingly)

(לכאורה)

English translation 524

also the words "ascribe greatness to our G-d" –

אויך די ווערטער "הבו גודל לאלקינו" –

English translation 525

why does he cite in his heading only the words "For I will proclaim the name of Hashem" and not "ascribe greatness to our G-d,"

פארוואס איז ער מעתיק בד"ה שלו בלויז די ווערטער "כי שם ה' אקרא" און ניט "הבו גודל לאלקינו",

English translation 526

or at least add an "etc."

אדער עכ"פ צוגעבן א "וגו'"

English translation 527

(or "etc."),

(אדער "גו'"),

English translation 528

as Rashi does elsewhere?

ווי רש"י טוט בכ"מ?

English translation 529

Further in the portion, Rashi comments on the verse 96 "And it devoured the foundations of the mountains,"

ב) ווייטער אין דער פרשה שטעלט זיך רש"י אויפן פסוק 96 "ותלהט מוסדי הרים",

English translation 530

and cites "And it devoured" and explains:

און איז מעתיק "ותלהט" און מפרש:

English translation 531

"Jerusalem, which is founded on the mountains, as it is said 97 'Jerusalem, mountains surround her.'" The same question arises here:

"ירושלים המיוסדת על ההרים שנאמר 97 ירושלים הרים סביב לה". שטעלט זיך דא די זעלבע שאלה:

English translation 532

Since Rashi explains

וויבאלד אז רש"י איז מפרש

English translation 533

(seemingly)

(לכאורה)

English translation 534

also the words "foundations of the mountains" –

אויך די ווערטער "מוסדי הרים" –

English translation 535

why does he not also cite those words,

פארוואס איז ער ניט מעתיק אויך די ווערטער,

English translation 536

or at least allude to them with "etc."? Adjacent to the aforementioned Rashi

אדער עכ"פ מרמז דערצו מיט "וגו'"? בסמיכות צו פרש"י הנ"ל

English translation 537

("And it devoured"),

("ותלהט"),

English translation 538

in the same verse, according to the order of the verses –

אין דעם זעלבן פסוק למנ"ז –

English translation 539

Rashi comments on "And it consumed the land and its produce" and explains:

שטעלט זיך רש"י אויף "ותאכל ארץ ויבולה" און איז מפרש:

English translation 540

"Your land and its produce." The question arises –

"ארצכם ויבולה". שטעלט זיך די שאלה –

English translation 541

What is he teaching us?

מאי קמ"ל?

English translation 542

The simple explanation of "land" is "your land,"

דער פירוש הפשוט אין "ארץ" איז דאך "ארצכם",

English translation 543

and the entire portion speaks about the land of Israel –

און די גאנצע פרשה רעדט זיך וועגן ארצם של ישראל –

English translation 544

so what does Rashi add by writing "your land"?!

היינט וואס גיט רש"י צו מיטן שרייבן "ארצכם"?!

English translation 545

Just as he does not write in his commentary later,

פונקט ווי ער שרייבט ניט בפירושו שלאח"ז,

English translation 546

that "Jerusalem" is their city,

אז "ירושלים" איז עירם של ישראל,

English translation 547

because it is understood simply –

ווארום ס'איז מובן בפשטות –

English translation 548

so here he did not need to write that "land" is "your land."

האט ער דא ניט געדארפט שרייבן אז "ארץ" איז "ארצכם".

English translation 549

And as will be explained below. In the notes of my father on the Zohar 98,

וכפי שיתבאר לקמן. אין די הערות פון טאטן אויפן זהר 98,

English translation 550

he comments on what Rashbi said before his passing 99 "For my soul is grasped in Him, enflamed in Him, attached to Him, and I have exerted myself,"

שטעלט ער זיך אויף דעם וואס רשב"י האט געזאגט קודם הסתלקותו 99 "דהא נשמתי בי' אחידא בי' להיטא בי' אתדבקת ואשתולת",

English translation 551

and explains:

און איז מבאר:

English translation 552

"Three expressions,

"הג' לשונות,

English translation 553

grasped,

אחידא,

English translation 554

enflamed,

להיטא,

English translation 555

attached,

אתדבקת,

English translation 556

correspond to the three lines,

י"ל לנגד הג' קוין,

English translation 557

grasped in the right line, Chessed...

אחידא בקו הימין חסד...

English translation 558

enflamed in the left line, Gevurah...

להיטא בקו השמאל גבורה...

English translation 559

attached is in the central line, Tiferet...

אתדבקת הוא בקו האמצעי ת"ת...

English translation 560

And he said about each one individually 'in Him,'

ואמר על כל אחד בפ"ע בי',

English translation 561

because this is in Chessed, this in Gevurah, and this in Tiferet.

כי זה בחסד וזה בגבורה וזה בת"ת.

English translation 562

Afterwards you said 'and I have exerted myself' corresponds to Malchut,

אח"כ אמרת ואשתדלת י"ל לנגד מלכות,

English translation 563

because in Malchut exertion is needed, for Malchut is the name of Ban that descends to Beriah, Yetzirah, and Asiyah to refine sparks, and exertion is needed to refine the sparks,

כי במלכות צריך השתדלות כי מל' הוא שם ב"ן היורד לבי"ע לברר ניצוצין וצריך השתדלות לברר הניצוצין,

English translation 564

also the exertion in Malchut is to elevate her from Beriah, Yetzirah, and Asiyah to Atzilut and to build her into a complete Partzuf, for she is a single point,

גם ההשתדלות במל' הוא להעלותה מבי"ע לאצילות ולבנותה בפרצוף שלם כי היא נקודה אחת,

English translation 565

behold, in order for her to be built into a complete Partzuf, exertion and toil are needed for this, etc."

הנה כדי שתבנה פרצוף שלם צריך השתדלות ויגיעה על זה כו'".

English translation 566

He does not, however, explain the matter in the service of man. And as will be explained below.

ער איז אבער ניט מבאר דעם ענין אין עבודת האדם. וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 567

Regarding today's lesson of Rambam 100 –

בנוגע צו היינטיקן שיעור רמב"ם 100 –

English translation 568

one must understand its connection to this day.

דארף מען פארשטיין די שייכות דערפון מיט דעם טאג.

English translation 569

Seemingly, one could say the connection simply:

לכאורה וואלט מען געקענט זאגן די שייכות בפשטות:

English translation 570

In this lesson 101 it discusses "the eight creeping things mentioned in the Torah, etc." This corresponds to the eighth

אין דעם שיעור 101 רעדט זיך וועגן "שמונה שרצים האמורין בתורה כו'". וואס דאס איז ע"ד ח'

English translation 571

(Shemini)

(שמיני)

English translation 572

of Tishrei;

בתשרי;

English translation 573

but it is understood and simple that not only is it not smooth to connect the eighth of Tishrei with "eight...

אבער ס'איז מובן ופשוט אז ניט נאר וואס ס'איז ניט גלאטיק צו פארבינדן ח' תשרי מיט "שמונה...

English translation 574

creeping things,"

שרצים",

English translation 575

but this is the greatest distortion –

נאר דאס איז די גרעסטע קרומקייט –

English translation 576

for the eighth of Tishrei is a lofty matter,

ווארום ח' תשרי איז א דבר נעלה,

English translation 577

connected with the month of Tishrei and the Ten Days of Repentance and Shabbat Shuvah,

פארבונדן מיט חודש תשרי און עשרת ימי תשובה און שבת שובה,

English translation 578

in contrast, "eight creeping things" is an undesirable matter and the opposite of purity! Rather, there must also be a connection between them in the content of the matters

משא"כ "שמונה שרצים" איז אן ענין בלתי רצוי והיפך הטהרה! נאר מ'מוז אויך האבן א קשר ביניהם בתוכן הענינים

English translation 579

(not only from the aspect of the same number –

(ניט בלויז מצד דעם זעלבן מספר –

English translation 580

eight).

שמונה).

English translation 581

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 582

Standing on this Shabbat after the eighth of Tishrei,

שטייענדיק אין דעם שבת נאך ו' תשרי,

English translation 583

when "Vayechulu" 102 occurs in all matters of the past week –

ווען עס ווערט "ויכולו" 102 בכל הענינים דשבוע שעבר –

English translation 584

this is the place to complete the discussion of the previous farbrengen,

איז כאן המקום להשלים המדובר בהתוועדות שלפנ"ז,

English translation 585

and answer the questions that were asked about it. And although they are questions about such matters that I did not even imagine needed clarification –

און ענטפערן די שאלות וואס מ'האט אויף דעם געפרעגט. וואס אע"פ אז זיי זיינען שאלות אויף אזוינע ענינים וועלכע כ'האב אפילו ניט משער געווען אז מ'דארף זיי באווארענען –

English translation 586

nevertheless, "the shy person does not learn" 103,

איז אבער "לא הביישן למד" 103,

English translation 587

and when one has a question, one must ask it.

און בשעת מ'האט א שאלה דארף מען עס פרעגן.

English translation 588

And on this there is the instruction of the conduct of the Rambam,

און מ'האט אויף דעם די הוראה פון הנהגת הרמב"ם,

English translation 589

as known from his letter

כידוע אגרת שלו

English translation 590

(which has already been printed),

(וואס איז שוין געדרוקט),

English translation 591

where he writes that he is not angry, Heaven forbid, about the fact that they found difficulties in his halachic rulings,

וואו ער שרייבט אז ער איז ניט ברוגז ח"ו אויף דעם וואס מ'האט משיג געווען אויף זיינע הלכות,

English translation 592

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 593

"It is proper to search my words and to examine after me,

"ראוי לחפש בדברי ולבדוק אחרי,

English translation 594

and let not the reader of my composition say, 'Who is the man that comes after the king?'

ואל יאמר הקורא בחיבורי כי מה האדם שיבא אחר המלך,

English translation 595

Rather, I have permitted him, and let the king say, 'Let him come,'

אלא הרי הרשיתיו ויאמר המלך יבוא,

English translation 596

and you have done me a great favor, etc., and whoever finds something and informs me, I will consider it a favor, etc." 104. Because, whichever way you look at it:

וטובה גדולה עשיתם עמדי כו' וכל מי שימצא דבר וידיעני טובה יחשב כו'" 104. ווייל ממה-נפשך:

English translation 597

If it turns out that this is a question that has a basis –

אויב עס וועט זיך אויסווייזן אז דאס איז א שאלה שיש לה מקום –

English translation 598

then this is certainly a benefit,

איז דאס זיכער א תועלת,

English translation 599

because he was placed upon the truth. And if it turns out that the question had no place from the outset –

ווארום מ'האט אים מעמיד געווען על האמת. און אויב עס וועט זיך אויסווייזן אז די שאלה האט לכתחילה ניט געהאט קיין ארט –

English translation 600

this too is a benefit,

איז דאס אויך א תועלת,

English translation 601

because this will guard and clarify the matter better, so that another person will also not have this question.

ווייל דאס וועט באווארענען און מברר זיין בעסער דעם ענין אזוי אז אויך א צווייטער זאל ניט האבן די שאלה.

English translation 602

And even though, "Who can compare to him and who is equal to him?"

ואע"פ אז מי ידמה לו ומי ישוה לו,

English translation 603

and especially according to the well-known saying regarding the Rambam

ובפרט ע"פ פתגם הידוע בנוגע צום רמב"ם

English translation 604

(which is engraved on the Rambam's tombstone)

(וואס איז חצוב אויף דער מצבה פון רמב"ם)

English translation 605

that "From Moses to Moses, none arose like Moses" 105 –

אז "ממשה עד משה לא קם כמשה" 105 –

English translation 606

nevertheless, together with this, the aforementioned letter of the Rambam was publicized and reached us,

איז אבער ביחד עם זה נתפרסם געווארן אגרת הרמב"ם הנ"ל והגיעה אלינו,

English translation 607

from this there is a proof that each and every one can and must learn from this a lesson in his service,

איז דערפון א ראי' אז כאו"א קען און דארף דערפון אפלערנען א הוראה בעבודתו,

English translation 608

all the more so from that which "Whatever a diligent student will innovate was given to Moses at Sinai" 106, and consequently it is included in Torah, which means instruction,

במכ"ש דערפון וואס כל מה שתלמיד ותיק עתיד לחדש ניתן למשה מסיני 106 ובמילא ווערט עס נכלל אין תורה מלשון הוראה,

English translation 609

how much more so the words of the Rambam,

עאכו"כ דברי הרמב"ם,

English translation 610

who is a halachic decisor in Israel and the Guide for the Perplexed in his generation and until the end of all generations –

וואס ער איז א פוסק בישראל און דער מורה הנבוכים בדורו ועד סוף כל הדורות –

English translation 611

his aforementioned letter is certainly a Torah-instruction for generations.

איז זיין אגרת הנ"ל זיכער א תורה-הוראה לדורות.

English translation 612

In the farbrengen that preceded this 107, it was said that on Yom Kippur, "The essence 108 of the day of Yom Kippur atones" 109,

אין דער התוועדות שלפנ"ז 107 האט מען גערעדט אז ביוהכ"פ איז "עיצומו 108 של יום הכפורים מכפר" 109,

English translation 613

and one need not come to any other matters for this,

און מ'דארף אויף דעם ניט אנקומען צו קיינע אנדערע ענינים,

English translation 614

not even the matter of teshuvah

אויך ניט ענין התשובה

English translation 615

[afterwards there is another matter in Yom Kippur, how it is connected with teshuvah,

[דערנאך איז דא א צווייטער ענין אין יוהכ"פ ווי ער איז פארבונדן מיט חשובה,

English translation 616

as one of the Ten Days of Teshuvah].

אלס איינער פון די עשרת ימי תשובה].

English translation 617

With this, the superiority of Jews was brought out –

וואס דערמיט האט מען ארויסגעבראכט די מעלה פון אידן –

English translation 618

that when Yom Kippur comes, "The essence of the day atones," regardless of his personal standing and situation;

אז ווען עס קומט יוהכ"פ איז "עיצומו של יום מכפר" ניט קוקנדיק אויפן מעמדו ומצבו הפרטי;

English translation 619

if he is merely a soul in a body –

אויב ער איז נאר א נשמה בגוף –

English translation 620

"The essence of the day atones." A question was asked that this is contrary to the ruling of the Rambam 110 –

איז "עיצומו של יום מכפר". האט מען געפרעגט אז דאס איז היפך פון פס"ד הרמב"ם 110 –

English translation 621

"The essence of the day of Yom Kippur atones specifically for those who repent"? As discussed many times,

"עיצומו של יום הכפורים מכפר לשבים" דוקא? כמדובר כמ"פ,

English translation 622

people grab onto a word and do not delve into the content of the matter:

מ'כאפט זיך אן אויף א ווארט און מ'טראכט ניט אריין אין תוכן הענין:

English translation 623

The actual 111 language of the Rambam himself is "The essence of the day of Yom Kippur atones,"

דערוו 111 לשון הרמב"ם בעצמו איז "עצמו של יום הכפורים מכפר",

English translation 624

and the simple explanation of this is according to its simple and literal meaning –

וואס דער פירוש הפשוט בזה איז כפשוטו וכמשמעו –

English translation 625

that the day

אז דער טאג

English translation 626

(Yom Kippur)

(יוהכ"פ)

English translation 627

itself atones without any other matters. That is, not only according to Rabbi 112 that "For all transgressions of the Torah, whether he did teshuvah or did not do teshuvah, Yom Kippur atones,"

אליין איז מכפר אן קיינע אנדערע ענינים. ד. ה. אז לא מיבעי לדעת רבי 112 אז "על כל עבירות שבתורה בחם עשה תשובה בין לא עשה תשובה יום הכפורים מכפר",

English translation 628

but even according to the Rabbis 112 that "Yom Kippur atones only for those who repent,"

נאר אפילו לדעת הרבנן 112 אז "יוהכ"פ אין מכפר אלא על השבים",

English translation 629

as per the ruling of the Rambam,

כפס"ד הרמב"ם,

English translation 630

the language is also "The essence of the day of Yom Kippur atones,"

איז אויך דער לשון "עצמו של יום הכפורים מכפר",

English translation 631

that the day itself atones!

אז דער טאג אליין איז מכפר!

English translation 632

One cannot say, therefore, that from the Rambam there is a proof opposite to what was said,

קען מען דאך ניט זאגן אז פון רמב"ם איז א ראי' פארקערט פון דעם וואס מ'האט גערעדט,

English translation 633

that on Yom Kippur there is a matter of the essence of the day that is not connected with teshuvah –

אז אין יוהכ"פ איז דא אן ענין מצ"ע וואס איז ניט פארבונדן מיט תשובה –

English translation 634

because the language in the Rambam is also "The essence of the day of Yom Kippur atones"! And that which he writes "for those who repent" –

ווארום דער לשון אין רמב"ם איז אויך "עצמו של יום הכפורים מכפר"! און דאס וואס ער שרייבט "לשבים" –

English translation 635

is not the explanation

איז ניט דער פירוש,

English translation 636

that teshuvah atones,

אז תשובה איז מכפר,

English translation 637

rather "The essence of the day of Yom Kippur atones,"

נאר "עצמו של יום הכפורים מכפר",

English translation 638

but for this one needs a secondary condition –

נאר דערצו דארף מען האבן א תנאי צדדי –

English translation 639

that this is "for those who repent."

אז דאס איז "לשבים".

English translation 640

[And this has no connection to what is stated in the baraisa 113,

[ואין לזה שייכות צו דעם וואס עס שטייט אין ברייתא 113,

English translation 641

and explained in the glosses 114,

ונתבאר באגה"ת 114,

English translation 642

that "There are four categories of atonement (one of which is Yom Kippur)...

אז "ארבעה חלוקי כפרה (שא' מהם יוהכ"פ)...

English translation 643

and teshuvah with each one,"

ותשובה עם כל אחד",

English translation 644

because there they do not emphasize the matter of "The essence of the day atones"].

ווייל דארטן איז מען ניט מדגיש דעם ענין פון "עיצומו של יום מכפר"].

English translation 645

For a condition is not a part of the essence of the matter,

וואס א תנאי איז ניט א חלק פון דעם עצם ענין,

English translation 646

rather it is a secondary thing whose fulfillment gives the possibility to fulfill the essence of the matter.

נאר דאס איז א דבר צדדי וואס קיומו גיט א מעגלעכקייט צו קענען מקיים זיין דעם עצם ענין.

English translation 647

That is, the condition is a secondary thing that prevents,

ד.ה. דער תנאי איז א דבר צדדי המעכב,

English translation 648

but not that the condition does the matter,

אבער ניט אז דער תנאי טוט אויף דעם ענין,

English translation 649

rather, when the condition is fulfilled

נאר בשעת מ'איז מקיים דעם תנאי

English translation 650

(the preventing thing is removed),

(מ'נעמט אראפ דעם דבר המעכב),

English translation 651

then the essence of the matter is actualized.

דעמולט ווערט אויפגעטאן דער עצם ענין.

English translation 652

Regarding the condition that Moshe set for the tribes of Gad and Reuven115: "If you do this thing, if you go armed before Hashem to war, and every armed man among you crosses the Jordan... until He has driven out His enemies from before Him, and the land is subdued...",

ע"ד דעם תנאי וואס משה האט געשטעלט לבני גד ובני ראובן 115 "אם תעשון את הדבר הזה אם תחלצו לפני ה' למלחמה ועבר לכם כל חלוץ את הירדן גו' עד הורישו את אויביו מפניו ונכבשה הארץ גו'",

English translation 653

then "this land

אט דעמולט "והיתה הארץ הזאת

English translation 654

(the other side of the Jordan)

(עבר הירדן)

English translation 655

shall be your possession...".

לכם לאחוזה גו'":

English translation 656

It is simple and clear that the acquisition of the other side of the Jordan for the tribes of Reuven and Gad was not through the fulfillment of the condition,

מובן ופשוט אז קנין עבר הירדן פאר בני ראובן וגד איז ניט געווען דורך קיום התנאי,

English translation 657

but rather through the conquest of the other side of the Jordan;

נאר דורך כיבוש עבר הירדן;

English translation 658

however, in order for them to be able to conquer and acquire the other side of the Jordan, there was a secondary condition,

אבער בכדי זיי זאלן קענען כובש זיין און קונה זיין עבר הירדן איז געווען א תנאי צדדי,

English translation 659

a preventing factor,

א דבר המעכב,

English translation 660

that they must cross the Jordan and go at the forefront to conquer the Land of Israel. Only, this condition is not entirely a secondary matter,

אז זיי דארפן אריבערגיין דעם ירדן און גיין בראש צו כובש זיין ארץ ישראל. נאר דערביי איז דער תנאי ניט אינגאנצן א דבר צדדי,

English translation 661

because the reason for this condition was

ווייל דער טעם אויף דעם תנאי איז געווען

English translation 662

(as explained in the commentaries116),

(כמבואר במפרשים 116),

English translation 663

so that the Jews would not be afraid to conquer the Land of Israel, seeing that the tribes of Reuven and Gad remained on the other side of the Jordan and did not help them.

בכדי אידן זאלן ניט מורא האבן צו כובש זיין ארץ ישראל זעענדיק אז בני ראובן ובני גד בלייבן מעבר לירדן און העלפן זיי ניט.

English translation 664

However, we find in several matters also a completely secondary condition

אבער מ'געפינט בכמה ענינים אויך א תנאי צדדי לגמרי

English translation 665

(which has absolutely no connection to the essence of the matter).

(וואס האט לגמרי קיין שייכות ניט מיטן עצם הענין).

English translation 666

For example, in the betrothal of a woman –

ע"ד בקידושי אשה –

English translation 667

one can stipulate a condition that "you are betrothed to me on condition" that the woman will do a certain task for herself,

קען איינער שטעלן א תנאי אז "הרי את מקודשת לי על מנת" אז די אשה וועט טאן א מלאכה פלונית פאר זיך,

English translation 668

for another, for a third, etc. –

פאר א צווייטן פאר א דריטן וכיו"ב –

English translation 669

a condition that has absolutely no connection to the essence of the betrothal itself. It is simple and clear that the betrothal is not effected through the fulfillment of the condition,

א תנאי וואס האט לגמרי קיין שייכות ניט מיט די עצם הקידושין. ומובן ופשוט אז די קידושין ווערן ניט אויפגעטאן דורך קיום התנאי,

English translation 670

rather the betrothal is effected through the giving of a perutah or something worth a perutah,

נאר די קידושין ווערן אויפגעטאן ע"י נתינת פרוטה אדער שוה פרוטה,

English translation 671

but alongside this there is a secondary preventing factor,

אבער דערביי איז דא א דבר צדדי המעכב,

English translation 672

a secondary condition,

א תנאי צדדי,

English translation 673

which has no connection to the essence of the matter of betrothal. And when the preventing factor is removed,

וואס האט קיין שייכות ניט צום עצם ענין הקידושין. און בשעת מ'נעמט אראפ דעם דבר המעכב,

English translation 674

then the betrothal takes effect

דעמולט זיינען די קידושין חל

English translation 675

(through the perutah or something worth a perutah).

(ע"י פרוטה אדער שוה פרוטה).

English translation 676

And similarly, regarding "the essence of Yom Kippur atones for those who repent"

ועד"ז איז אויך בנוגע צו "עיצומו של יום הכפורים מכפר לשבים"

English translation 677

[where Yom Kippur is the matter of betrothal –

[וואס יוהכ"פ איז דער ענין הקידושין –

English translation 678

"the day of his wedding"117 "this is the giving of the Torah"118,

"יום חתונתו" 117 "זה מתן תורה" 118,

English translation 679

on which the latter Tablets were given119] –

שניתנו בו לוחות האחרונות 119] –

English translation 680

that the essence of the atonement

אז דער עצם הכפרה

English translation 681

[and betrothal]

[וקידושין]

English translation 682

is effected

ווערט אויפגעטאן

English translation 683

(not through repentance, but rather)

(ניט דורך תשובה, נאר)

English translation 684

by virtue of "the essence of Yom Kippur". However, a secondary preventing condition was established that it must be "for those who repent";

מצד "עצמו של יום הכפורים". נאר דערצו האט מען געשטעלט א תנאי צדדי המעכב אז עס דארף זיין "לשבים";

English translation 685

and when one fulfills the condition and removes the preventing factor,

און בשעת מ'איז מקיים דעם תנאי און מ'נעמט אראפ דעם דבר המעכב,

English translation 686

then "the essence of Yom Kippur atones".

איז דעמולט "עיצומו של יום הכפורים מכפר".

English translation 687

The practical difference from this –

די נפק"מ דערפון בפועל –

English translation 688

that if there is a case where the preventing condition of "for those who repent" is absent –

אז אויב ס'איז א פאל וואו ס'איז ניטא דער תנאי המעכב פון "לשבים" –

English translation 689

this does not prevent the matter of "the essence of Yom Kippur atones". For example120, in the case of a minor who reaches majority close to Yom Kippur,

האלט עס ניט אפ דעם ענין פון "עיצומו של יום הכפורים מכפר". ווי לדוגמא 120 ביי א קטן שנתגדל בסמיכות ליוהכ"פ,

English translation 690

where until Yom Kippur he does not yet have the obligation of repentance because his account of mitzvos and account of transgressions only begins on the first Yom Kippur after he reaches majority,

וואס ביז יוהכ"פ האט ער נאך ניט דעם חיוב התשובה ווארום זיין חשבון המצוות וחשבון העוונות הויבט זיך אן ערשט ביוהכ"פ הראשון לאחרי שנתגדל,

English translation 691

consequently, he has nothing to repent for

במילא האט ער ניט אויף וואס צו תשובה טאן

English translation 692

[because we are speaking here about the matter of repentance in its simple sense –

[ווארום מ'רעדט דא וועגן ענין התשובה בפשטות –

English translation 693

for transgressions121,

על עוונות 121,

English translation 694

not as explained in Likkutei Torah122 that the true essence of repentance is "and the spirit shall return to God who gave it"123;

ניט ווי ס'איז מבואר בלקו"ת 122 אז אמיתית ענין התשובה איז "והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה" 123;

English translation 695

and similarly, we are speaking here about repentance in its simple sense for the past,

ועד"ז רעדט מען דא וועגן תשובה בפשטות על העבר,

English translation 696

not about repentance for the future,

ניט וועגן תשובה על להבא,

English translation 697

like "I hereby give prior notice, etc."124],

ע"ד הרי אני מוסר מודעה כו' 124],

English translation 698

it is therefore understood,

איז דאך פארשטאנדיק,

English translation 699

that even though he does not repent

אז אע"פ וואס ער טוט ניט קיין תשובה

English translation 700

(since he has nothing to repent for) –

(וויבאלד ער האט ניט אויף וואס) –

English translation 701

he has in completeness the matter of "the essence of Yom Kippur atones",

האט ער בשלימות דעם ענין פון "עצמו של יום הכפורים מכפר",

English translation 702

and in the language of the verse125, that regarding him there is the matter of "for on this day He shall atone for you to cleanse you...". Because regarding him, from the outset, the preventing condition of "for those who repent" is absent.

ובלשון הכתוב 125 אז ביי אים איז דא דער ענין פון "כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אתכם גו'". ווייל ביי אים איז לכתחילה ניטא דער תנאי המעכב פון "לשבים".

English translation 703

[As explained in Iggeres HaKodesh (above, sec. 2),

[ע"ד המבואר באגה"ק (הנ"ל ס"ב),

English translation 704

that the matter of "ten who sit [together], the Divine Presence dwells" is "even if they are not speaking words of Torah".

אז דער ענין פון "אכל בי עשרה שכינתא שריא" איז "אף שאינם מדברים בדברי תורה".

English translation 705

That is, that the indwelling of the Divine Presence is effected through the essence of the matter of ten Jews (not through their engagement in Torah);

ד.ה. אז השראת השכינה ווערט אויפגעטאן דורך דעם עצם ענין פון עשרה מישראל (ניט דורך זייער עסק בתורה);

English translation 706

but it is simple and clear –

אבער מובן ופשוט –

English translation 707

and as explained there –

וכמבואר שם –

English translation 708

that if the ten gathered together in a forbidden manner,

אז אויב די עשרה האבן זיך צוזאמענגעקליבן באופן האסור,

English translation 709

this is the opposite of the entire matter of "the Divine Presence dwells".

איז דאס היפך דעם גאנצן ענין פון "שכינתא שריא".

English translation 710

That is, that in order for the Divine Presence to dwell, there is a condition that it should not be in a forbidden manner,

ד.ה. אז בכדי עס זאל זיין שכינתא שריא האט מען א תנאי אז דאס זאל ניט זיין באופן האסור,

English translation 711

but rather in a permitted manner (in a manner that they are then exempt from Torah study and it is after prayer, etc.).

נאר באופן המותר (באופן אז זיי זיינען דעמולט פטור מלימוד התורה און ס'איז לאחרי התפלה וכיו"ב).

English translation 712

But it is not the meaning that the condition effects the indwelling of the Divine Presence;

אבער ס'איז ניט דער פשט אז דער תנאי טוט אויף שכינתא שריא;

English translation 713

the indwelling of the Divine Presence is through the essence of the matter of ten Jews,

שכינתא שריא ווערט דורך דעם עצם ענין פון עשרה מישראל,

English translation 714

without any other matter. Only, one must not allow a preventing factor (a matter of prohibition) that would interfere with the indwelling of the Divine Presence].

אן קיין אנדער ענין. נאר דערביי דארף מען ניט צולאזן א דבר המעכב (אן ענין של איסור) וואס זאל שטערן צו השראת השכינה].

English translation 715

Further:

נאכמער:

English translation 716

It is known in the general principles of the Rambam126,

ידוע בכללי הרמב"ם 126,

English translation 717

that in order to understand the Rambam in its true form,

אז בכדי צו פארשטיין דעם רמב"ם לאשורו,

English translation 718

one must study the book in order,

דארף מען לערנען דעם ספר על הסדר,

English translation 719

because the Rambam relies on what he wrote earlier in his book.

ווארום דער רמב"ם פארלאזט זיך אויף דעם וואס ער האט געשריבן פריער אין זיין ספר.

English translation 720

All the more so within the same halachos in the Rambam,

עאכו"כ אין די זעלבע הלכות אין רמב"ם,

English translation 721

all the more so within one halacha preceding this:

עאכו"כ אין איין הלכה לפנ"ז:

English translation 722

The Rambam writes in the halacha preceding this

שרייבט דער רמב"ם בהלכה שלפנ"ז

English translation 723

(before the halacha that "the essence of Yom Kippur atones for those who repent"),

(פאר דער הלכה אז "עיצומו של יום הכפורים מכפר לשבים"),

English translation 724

that "the scapegoat atones for all transgressions of the Torah, etc.,

אז "שעיר המשתלח מכפר על כל עבירות שבתורה כו',

English translation 725

if he did not repent, the scapegoat does not atone for him except for the light ones"127. One sees from this,

אם לא עשה תשובה אין השעיר מכפר לו אלא על הקלות" 127. זעט מען דערפון,

English translation 726

that there exists a reality of atonement on Yom Kippur without repentance

אז ס'איז דא א מציאות של כפרה ביוהכ"פ בלי תשובה

English translation 727

("if he did not repent").

("אם לא עשה תשובה").

English translation 728

Indeed only "for the light ones",

טאקע נאר "על הקלות",

English translation 729

but it is still an atonement. It is therefore understood from this,

אבער ס'איז פארט א כפרה. איז דאך דערפון מובן,

English translation 730

that the atonement of Yom Kippur is not dependent on repentance. Regarding the scapegoat –

אז די כפרה פון יוהכ"פ איז ניט תלוי אין תשובה. בנוגע צום שעיר המשתלח –

English translation 731

it only atones for the light ones without repentance,

איז דאס נאר מכפר על הקלות בלי תשובה,

English translation 732

but regarding "the essence of the day atones" –

אבער מצד "עצמו של יום מכפר" –

English translation 733

one has atonement for all matters,

האט מען א כפרה על כל הענינים,

English translation 734

only there is a secondary condition for this –

נאר דערצו איז דא א תנאי צדדי –

English translation 735

"for those who repent",

"לשבים",

English translation 736

as above.

כנ"ל.

English translation 737

Questions were also asked about the conclusion that was made128 on tractate Sheviis:

מ'האט אויך געפרעגט שאלות אויף דעם סיום וואס מ'האט געמאכט 128 אויף מס' שביעית:

English translation 738

In the conclusion of tractate Sheviis it states:

אין סיום מס' שביעית שטייט:

English translation 739

"Whoever fulfills his word, the spirit of the sages is pleased with him".

"כל המקיים את דברו רוח חכמים נוחה הימנו".

English translation 740

That is, in matters of buying and selling a person must fulfill his word,

ד.ה. אז בעניני מקח וממכר דארף א מענטש מקיים זיין דברו,

English translation 741

and not be subject to "Mi Shepara"

און ניט מקבל זיין קיין "מי שפרע"

English translation 742

[If one gave money but did not pull the produce, he can retract, but they said: He who exacted payment from the generation of the flood and the generation of the dispersion will in the future exact payment from one who does not stand by his word129].

["נתן לו מעות ולא משך הימנו פירות יכול לחזור בו אבל אמרו מי שפרע מאנשי דור המבול ומדור הפלגה הוא עתיד להפרע ממי שאינו עומד בדבורו" 129].

English translation 743

Further:

נאכמער:

English translation 744

Whoever retracts from his word,

כל החוזר מדיבורו,

English translation 745

even in a case

אפילו אין א פאל

English translation 746

(in buying and selling)

(במקח וממכר)

English translation 747

where he is not obligated to receive Mi Shepara

ווען ער איז ניט חייב לקבל מי שפרע

English translation 748

(because he did not give or take money),

(ווייל לא נתן או לקח דמים),

English translation 749

"he is among those lacking faith and the spirit of the sages is not pleased with him"130.

"הרי זה ממחוסרי אמנה ואין רוח חכמים נוחה הימנו" 130.

English translation 750

And regarding this there is also regarding a gift –

ועד"ז איז אויך בא מתנה –

English translation 751

as the Yerushalmi131 brings the conduct of Rav,

ווי דער ירושלמי 131 ברענגט הנהגת רב,

English translation 752

"Rav said,

"רב אמר,

English translation 753

When I tell my household to give a gift to a person, I

כד אנא אמר לבני ביתי ליתן מתנה לבר נש, לינה

English translation 754

(I do not)

(לית אנא)

English translation 755

retract". As it states132 "a yes of righteousness",

חזר בי". ווי עס שטייט 132 "הין צדק",

English translation 756

"that your yes be righteous and your no be righteous". Not like the opinion of Rabbi Yochanan that "if one said he would give a gift to his fellow and sought to retract,

"שיהא הן שלך צדק ולאו שלך צדק". דלא כדעת ר' יוחנן אז "אמר ליתן מתנה לחבירו וביקש לחזור בו,

English translation 757

he may retract"133,

חוזר בו" 133,

English translation 758

because even though it states "a yes of righteousness",

ווייל אע"פ וואס עס שטייט "הין צדק",

English translation 759

nevertheless "at the time he said the yes of righteousness it was" –

איז אבער "בשעה שאמר הין של צדק הי'" –

English translation 760

"at the time of the statement it was a yes of righteousness,

"בשעת אמירה הי' הין של צדק,

English translation 761

for he said it to him with a complete intention to give it to him,

שאמר לו בדעתו גמורה ליתן לו,

English translation 762

and not in a deceptive or mocking manner"134. But Rav disagrees on this,

ולא דרך כיזוב והיתול" 134. אבער רב איז חולק אויף דעם,

English translation 763

and holds that even in such a case he must fulfill his word in practice. And as the Yerushalmi explains there that the conduct of Rav is "a measure of piety".

און האלט אז אפילו אין אזא פאל דארף ער מקיים זיין דברו בפועל. און ווי דער ירושלמי איז דארטן מסביר אז הנהגת רב איז "למדת חסידות".

English translation 764

However, when he gave a ruling and verdict to others he ruled according to the law

משא"כ בשעת ער האט געגעבן א הוראה ופס"ד לאחרים האט ער גע'פסק'נט ע"פ דין

English translation 765

(even though this is not a measure of piety),

(אע"פ וואס דאס איז ניט מדת חסידות),

English translation 766

as explained there.

כמבואר שם.

English translation 767

One asks a question on the conduct of Rav –

פרעגט מען די שאלה אויף הנהגת רב –

English translation 768

from another story in the Yerushalmi Bava Metzia135:

פון אן אנדער סיפור אין ירושלמי בבא מציעא 135:

English translation 769

"Rav commanded his attendant: When I tell you to give a gift to a person,

"רב מפקד לשמשי' אימת דנימר לך תתן מתנה לבר נש,

English translation 770

if he is poor, give it to him immediately,

אין הנה מסכן הב לי' מיד,

English translation 771

and if he is wealthy, consult with me a second time" –

ואין עתיר אמליך בי תניינות" –

English translation 772

"Rav commanded his attendant,

"רב הי' מצוה למשרתו,

English translation 773

when I tell you to give a gift to a poor person,

כשאומר לך תן מתנה לעני,

English translation 774

give it to him immediately,

תתן לו מיד,

English translation 775

and do not ask me again,

ולא תשאל אותי עוד,

English translation 776

because I cannot retract,

לפי שאיני יכול לחזור בי,

English translation 777

and if he is wealthy,

ואם הוא עשיר,

English translation 778

consult with me a second time whether I have retracted".

הימלך בי שנית אם לא חזרתי בי".

English translation 779

That is, he told him to ask again

ד.ה. אז ער האט אים געהייסן איבערפרעגן

English translation 780

(regarding a wealthy person)

(בנוגע אן עשיר)

English translation 781

"a second time" because there could be a change in this

"תניינות" ווארום עס קען אין דעם זיין א שינוי

English translation 782

(because if not –

(ווייל אויב ניט –

English translation 783

why did he tell him to ask again).

פארוואס הייסט ער אים איבערפרעגן).

English translation 784

How does this accord with the aforementioned conduct of Rav as a measure of piety

איז ווי שטימט עס מיט הנהגת הרב הנ"ל במדת חסידות

English translation 785

(as related at the end of Sheviis)

(כמסופר בסוף שביעית)

English translation 786

that he did not retract from his word,

אז ער האט ניט חוזר געווען בדיבורו,

English translation 787

"Rav said,

"רב אמר,

English translation 788

When I tell my household to give a gift to a person, I

כד אנא אמר לבני ביתי ליתן מתנה לבר נש, לינה

English translation 789

(I do not)

(לית אנא)

English translation 790

retract"?!

חזר בי"?!

English translation 791

And all the answers given on this

און די אלע תירוצים וואס מ'גיט אויף דעם

English translation 792

[one is not obligated to say them in the name of their authors,

[מ'איז דאס ניט מחוייב צו זאגן בשם אומרם,

English translation 793

because they are rejected...] –

ווארום מ'שלאגט זיי אפ...] –

English translation 794

are not at all alluded to in the stories,

זיינען אינגאנצן ניט מרומז אין די סיפורים,

English translation 795

as discussed in the farbrengen of before this.

כמדובר בהתוועדות שלפנ"ז.

English translation 796

And furthermore, the main point:

ועוד ועיקר:

English translation 797

After all the answers –

לאחרי אלע תירוצים –

English translation 798

this is still a change in Rav's word,

איז דאס פארט א שינוי בדיבורו של רב,

English translation 799

contrary to the ruling of the Rambam136 "the business dealings of a Torah scholar are in truth and faithfulness...

היפך פס"ד הרמב"ם 136 "משאו ומתנו של תלמיד חכם באמת ובאמונה...

English translation 800

that he should stand by his word and not change it"! One cannot say that "stand by his word and not change it" means that he should not speak "one thing with his mouth and another in his heart"137 –

שיעמוד בדיבורו ולא ישנהו"! מ'קען ניט זאגן אז "יעמוד בדיבורו ולא ישנהו" מיינט אז ער זאל ניט רעדן "אחד בפה ואחד בלב" 137 –

English translation 801

because the simple interpretation of "not change it" which is in the future tense is

ווארום דער פירוש הפשוט אין "לא ישנהו" שהוא ל' עתיד איז

English translation 802

(not only that he currently holds to it, but)

(ניט נאר אז ער האלט איצטער בא דעם, נאר)

English translation 803

that he does not change from his word and fulfills it also in the future.

אז ער איז ניט משנה מדיבורו און איז דאס מקיים אויך בעתיד.

English translation 804

It is also understood from what the poskim bring,

כמובן אויך פון דעם וואס פוסקים ברענגען,

English translation 805

that even one who "does not change his speech",

אז אפילו אזא וואס "אינו משנה מדיבורו",

English translation 806

may change "in matters of peace, or in a tractate, or in a bed, or in a house where he is a guest"137,

מעג משנה זיין "בדברי שלום או במסכתא או במטה או בבית שהוא מתארח בו" 137,

English translation 807

it is therefore understood and simple that the change for the sake of peace is not only at the time of speech

איז דאך מובן ופשוט אז דער שינוי מפני דרכי שלום איז ניט בלויז בשעת הדיבור

English translation 808

(in the manner of "one in the mouth and one in the heart"),

(באופן פון "אחד בפה ואחד בלב"),

English translation 809

but even in a matter that occurred over a period of time beforehand,

נאר אפילו אין א זאך וואס האט פאסירט א משך זמן לפנ"ז,

English translation 810

he changes for the sake of peace and says that the reality is in a different manner].

איז ער משנה מפני דרכי שלום און זאגט אז די מציאות איז באופן אחר].

English translation 811

Moreover:

ויתירה מזו:

English translation 812

"Even a thought that is finalized in his heart, it is good to fulfill it for anyone who has fear of Heaven, as it is said138 'and speaks truth in his heart'"139.

"אפילו במחשבה שנגמרה בלבו טוב לקיימה כל מי שיש בידו יראת שמים שנאמר 138 ודובר אמת בלבבו" 139.

English translation 813

The discussion about this was brought in books. And in one place they distinguish,

האט מען געבראכט די שקו"ט בזה אין ספרים. ובמקום אחד איז מען מחלק,

English translation 814

that in the Yerushalmi Shevi'it it speaks about a small gift,

אז אין ירושלמי שביעית רעדט זיך וועגן א מתנה מועטת,

English translation 815

therefore Rav conducted himself according to the measure of piety;

דעריבער האט זיך רב געפירט ע"פ מדת חסידות;

English translation 816

but in the Yerushalmi Bava Metzia it speaks about a large gift to a wealthy person,

אבער אין ירושלמי בבא מציעא רעדט זיך וועגן א מתנה מרובה צו דעם עשיר,

English translation 817

in which case one need not conduct himself according to piety. Another answer:

וואס דעמולט דארף מען זיך ניט פירן ע"פ חסידות. נאך א תירוץ:

English translation 818

that in the Yerushalmi Shevi'it it speaks that he promised the gift in the presence of the recipient;

אז אין ירושלמי שביעית רעדט זיך אז ער האט מבטיח געווען די מתנה בפני המקבל;

English translation 819

in contrast, in the Yerushalmi Bava Metzia it speaks about a promise not in the presence of the recipient

משא"כ בירושלמי ב"מ רעדט זיך וועגן א הבטחה שלא בפני המקבל

English translation 820

(the wealthy person).

(העשיר).

English translation 821

I do not understand why one needs to repeat what was spoken about in the previous farbrengen –

פארשטיי איך ניט פארוואס מ'דארף איבער'חזר'ן דאס וואס מ'האט גערעדט אין דער התוועדות שלפנ"ז –

English translation 822

that the answers are not at all hinted at in the stories in the Gemara:

אז די תירוצים זיינען כלל ניט מרומז אין די סיפורים בגמרא:

English translation 823

from the plain meaning of Rav's words in the Yerushalmi "When I tell my household to give a gift to a person, I

פון פשטות דברי רב בירושלמי "כד אנא אמר לבני ביתי ליתן מתנה לבר נש, לינה

English translation 824

(I do not)

(לית אנא)

English translation 825

retract" and Rav's words to his attendants "When I tell you to give a gift to a person,

חזר בי" און דברי רב לשמשי' "אימת דנימר לך תתן מתנה לבר נש,

English translation 826

if he is poor, give to him immediately,

אין הנה מסכן הב לי' מיד,

English translation 827

and if he is wealthy, I will deliberate a second time" –

ואין עתיר אמליך בי תניינות" –

English translation 828

it implies that in this there was no difference between a large gift and a small one,

איז משמע אז אין דעם איז ניט געווען קיין חילוק צווישן א מתנה מרובה און מועטת,

English translation 829

or between a promise in the presence of the recipient or not;

אדער צווישן הבטחה בפני המקבל צי ניט;

English translation 830

these distinctions are not at all hinted at in Rav's words.

די חילוקים זיינען כלל ניט מרומז בדברי רב.

English translation 831

One must say that the explanation of this is understood from a difference in the two conducts themselves

מוז מען זאגן אז דער ביאור בזה איז מובן פון א חילוק אין די צוויי הנהגות עצמן

English translation 832

(not external rationales which are nowhere hinted at in these stories).

(ניט סברות מבחוץ וועלכע זיינען ערגעץ ניט מרומז בסיפורים אלו).

English translation 833

Thus..

כא..

English translation 834

The explanation of this is –

איז דער ביאור בזה –

English translation 835

and with an introduction:

ובהקדים:

English translation 836

There is a fundamental difference between a Torah scholar as he conducts himself regarding himself and as he rules on questions for others. Regarding himself, a Torah scholar must conduct himself according to the measure of piety in the manner ruled in the Rambam,

ס'איז דא א חילוק עיקרי צווישן א תלמיד חכם ווי ער פירט זיך בנוגע לעצמו און ווי ער פסק'נט שאלות פאר אנדערע. בנוגע לעצמו דארף זיך א ת"ח פירן ע"פ מדת חסידות באופן ווי אפגע'פסק'נט אין רמב"ם,

English translation 837

that "the buying and selling of a Torah scholar is in truth and faith etc.,

אז "משאו ומתנו של ת"ח באמת ובאמונה כו',

English translation 838

he is precise with himself in accounting, and gives and forgoes for others when he takes from them and is not exacting with them etc.,

מדקדק על עצמו בחשבון ונותן ומוותר לאחרים כשיקח מהן ולא ידקדק עליהן כו',

English translation 839

he stands by his word and does not change it",

יעמוד בדיבורו ולא ישנהו",

English translation 840

even in a case where according to law it is permitted to accept "mi shepara",

אפילו אין א פאל ווען ע"פ דין איז מותר לקבל "מי שפרע",

English translation 841

or it is permitted to change his speech. But when a court rules on a question regarding another –

אדער מותר לשנות בדיבורו. אבער בשעת בית דין פסק'נט א שאלה בנוגע א צווייטן –

English translation 842

they may not rule that he must conduct himself according to the measure of piety and not accept a "mi shepara" or that he should stand by his word even in a case where according to law he is not required to,

טארן זיי ניט פסק'נען אז ער דארף זיך פירן ע"פ מדת החסידות און ניט מקבל זיין א "מי שפרע" אדער אז ער זאל זיין עומד בדיבורו אויך אין א פאל ווען ע"פ דין דארף ער עס ניט,

English translation 843

rather they must tell him all the options he has according to halacha,

נאר זיי מוזן אים זאגן אלע ברירות וואס ער האט ע"פ הלכה,

English translation 844

that he can accept a "mi shepara" and that he can change his speech etc.

אז ער קען מקבל זיין א "מי שפרע" און אז ער קען משנה זיין בדיבורו וכו'.

English translation 845

And if the owner of the money agrees to accept a "mi shepara",

און אויב דער בעל הממון איז מסכים מקבל זיין א "מי שפרע",

English translation 846

they are obligated to rule thus. For the measure of piety is an addition to the measure of law,

זיינען זיי מחוייב אזוי צו פסק'נען. ווארום מדת החסידות איז א הוספה על מדת הדין,

English translation 847

not its opposite. And since according to Torah it is forbidden to take a perutah from someone

ניט הפכה. והיות אז ע"פ תורה איז אסור צו צונעמען א פרוטה פון איינעם

English translation 848

(even from a wicked person and give it to another),

(אפילו פון א רשע און זי אפגעבן צו א צווייטן),

English translation 849

except where it is obligated according to law –

סיידן וואו ס'איז אזוי מחוייב ע"פ דין –

English translation 850

it is understood and simple that regarding this, a ruling according to the measure of piety that he must give that perutah to the other is not applicable!

איז מובן ופשוט אז אויף דעם איז ניט שייך קיין פסק ע"פ מדת החסידות אז ער מוז יענעם אפגעבן די פרוטה!

English translation 851

Regarding the members of the court themselves –

בנוגע צו די חברי הבית-דין לעצמם –

English translation 852

if they accept a "mi shepara" or change their speech,

איז אויב זיי זיינען מקבל א "מי שפרע" אדער משנה מדיבורם,

English translation 853

it is a question whether they may be members of the court,

איז א שאלה צי זיי מעגן זיין חברי ב"ד,

English translation 854

because a condition of a Torah scholar is "forgoes for others" and "stands by his word and does not change it";

ווייל א תנאי פון א ת"ח איז "מוותר לאחרים" און "יעמוד בדיבורו ולא ישנהו";

English translation 855

but regarding ruling for the other –

אבער בנוגע צו פסק'נען פאר דעם צווייטן –

English translation 856

they must rule according to his will

דארפן זיי פסק'נען לויט רצונו

English translation 857

(not according to their level and will).

(ניט לויט דרגתם ורצונם).

English translation 858

And this also applies regarding a Rav:

ועד"ז איז אויך בנוגע צו א רב:

English translation 859

Once the custom was,

אמאל איז געווען דער סדר,

English translation 860

and so it is also today,

און אזוי איז אויך היינט,

English translation 861

that a Rav is not only a decisor regarding his own matters

אז א רב איז ניט בלויז א פוסק בנוגע צו זיינע אייגענע ענינים

English translation 862

(in his own home and the like),

(בא זיך אין שטוב וכיו"ב),

English translation 863

but he has a say in several matters in his community and city. Such as the charity of the community,

נאר ער האט א דיעה בכמה ענינים אין זיין קהילה און שטאט. אזוי ווי צדקת הקהל,

English translation 864

or the communal gemach:

אדער גמ"ח דהקהל:

English translation 865

the property of one who went overseas,

נכסי מי שהלך למדינת הים,

English translation 866

or the "Nasi" appointed the Rav as their guardian140,

אדער דער "נשיא" האט באשטימט דעם רב אלס אפוטרופוס עליהם 140,

English translation 867

and the like.

וכיו"ב.

English translation 868

It is therefore understood that regarding these communal matters that were given over to the authority of the Rav –

איז דאך מובן אז בנוגע צו די עניני הקהל וואס זיינען אפגעגעבן געווארן לרשות הרב –

English translation 869

the Rav cannot conduct himself according to his level based on the attribute of piety

קען זיך דער רב ניט פירן לויט זיין דרגא ע"פ מדת החסידות

English translation 870

(as he conducts himself regarding his own matters in his home),

(ווי ער פירט זיך בנוגע צו די אייגענע ענינים בביתו),

English translation 871

rather he must estimate the will of the owner,

נאר ער דארף משער זיין רצון הבעה"ב,

English translation 872

the seven good men of the city and the like,

שבעה טובי העיר וכיו"ב,

English translation 873

and conduct himself as they would have wanted. And if he estimates their opinion

און זיך פירן ווי זיי וואלטן געוואלט. און אויב ער איז משער דעתו

English translation 874

(or the opinion of the majority of the community)

(או דעת רוב הקהל)

English translation 875

that in a certain case they would have accepted a "Mi Shepara" or they would have changed their word –

אז אין א געוויסן פאל וואלטן זיי מקבל געווען א "מי שפרע" אדער זיי וואלטן משנה געווען מדיבורם –

English translation 876

it is forbidden for him to give their money,

איז פאר אים אסור צו אפגעבן זייער געלט,

English translation 877

contrary to the opinion of the owner of the funds

היפך דעת בעל הממון

English translation 878

(even though regarding himself he would not have accepted a "Mi Shepara").

(אע"פ וואס בנוגע לעצמו וואלט ער ניט מקבל געווען א "מי שפרע").

English translation 879

And regarding this it is not applicable to say "your righteousness is yours",

און אויף דעם איז ניט שייך צו זאגן "הן שלך צדק",

English translation 880

and regarding this Rav –

ובנוגע צו דעם רב –

English translation 881

it is not applicable to say that there was a change in his speech,

איז דא ניט שייך צו זאגן אז ביי אים איז געווען א שינוי בדיבורו,

English translation 882

because he would not have initially conducted himself contrary to the law to give communal funds contrary to the opinion of the community. For even if the Rav says that one should conduct himself in a certain manner with the funds of the owner,

ווארום ער וואלט לכתחילה זיך ניט געפירט היפך הדין צו אפגעבן ממון הקהל היפך דעת הקהל. ווארום אפילו אויב דער רב זאגט אז מ'זאל זיך פירן באופן מסויים מיט ממון הבעה"ב,

English translation 883

and afterwards the owners reveal their opinion that he acted not according to their will –

און דערנאך זיינען די בעה"ב מגלה דעתם אז ער האט געטאן שלא כפי רצונם –

English translation 884

not only may the Rav change his word,

איז ניט נאר וואס דער רב מעג משנה זיין מדיבורו,

English translation 885

but he must change his word,

נאר ער מוז משנה זיין מדיבורו,

English translation 886

because here it does not speak about his own matters,

ווארום דא רעדט זיך ניט וועגן ענינים שלו,

English translation 887

but rather about the matters of the owners.

נאר וועגן ענינים פון די בעה"ב.

English translation 888

For example:

ולדוגמא:

English translation 889

If the Rav instructs the charity collector

אויב דער רב הייסט דעם גבאי הצדקה

English translation 890

(of the community charity fund)

(פון צדקת הקהל)

English translation 891

to give a certain sum of money to a certain person. Afterwards the charity collector comes

אפצוגעבן א געוויסן סכום ממון לפלוני. דערנאך קומט צו גיין דער גבאי צדקה,

English translation 892

and says that if they give that person the money it will harm another poor person. If the Rav clarifies that the expert in that matter,

און זאגט אז אויב מ'וועט יענעם געבן די געלט וועט עס שאטן א צווייטן עני. איז אויב דער רב איז מברר אז דער מומחה באותו דבר,

English translation 893

and in our case –

ובעניננו –

English translation 894

the charity collector

דער גבאי צדקה

English translation 895

(like a doctor in medical matters)

(אזוי ווי א רופא בעניני רפואה)

English translation 896

is correct –

איז גערעכט –

English translation 897

not only may he,

איז ניט נאר וואס ער מעג,

English translation 898

but he must change his opinion and his word and they should not give that person the charity. Exactly as in other matters where the Rav finds out that he made a mistake,

נאר ער מוז משנה זיין דעתו ודיבורו און מ'זאל יענעם ניט אפגעבן די צדקה. פונקט ווי ביי אנדערע ענינים וואו דער רב געפינט אויס אז ער האט געמאכט א טעות,

English translation 899

he must admit the truth and change his ruling.

דארף ער מודה זיין על האמת און משנה זיין זיין פס"ד.

English translation 900

Based on this one will understand the difference between the two conducts of Rav:

עפ"ז וועט מען פארשטיין דעם חילוק צווישן די צוויי הנהגות של רב:

English translation 901

Rav was a Rav in his city –

רב איז געווען א רב אין זיין שטאט –

English translation 902

the place of Rav141. Consequently it is logical to say that he had in his authority several communal matters,

אתרי' דרב" 141. במילא איז מסתבר לומר אז ער האט געהאט ברשותו כמה עניני הקהל,

English translation 903

managed the community charity fund,

אנגעפירט מיט קופת צדקת הקהל,

English translation 904

and accepted guardianship,

און האט מקבל געווען אפוטרופסות,

English translation 905

and the like.

וכיו"ב.

English translation 906

It is therefore understood and simple that regarding him there was a difference in his conduct between how he conducted himself with his own matters in his home and how he conducted himself with communal matters. In communal matters he conducted himself in accordance with the will of the owners and the seven good men of the city. And this is the difference between the two conducts of Rav:

איז דאך מובן ופשוט אז ביי אים איז געווען א חילוק אין זיין הנהגה ווי ער האט זיך געפירט מיט די אייגענע ענינים בביתו און ווי ער האט זיך געפירט מיט די עניני הקהל. בעניני הקהל האט ער זיך געפירט בהתאם לרצון הבעה"ב ושבעה טובי העיר. און דאס איז דער חילוק צווישן די צוויי הנהגות של רב:

English translation 907

In the Yerushalmi at the end of Sheviit it states that "Rav said,

אין ירושלמי סוף שביעית שטייט אז "רב אמר,

English translation 908

When I tell my household members to give a gift to a person, I

כד אנא אמר לבני ביתי ליתן מתנה לבר נש, לינה

English translation 909

(I am not)

(לית אנא)

English translation 910

retract".

חזר בי".

English translation 911

However in the Yerushalmi in Bava Metzia it states "Rav commanded his servants: When I tell you to give a gift to a person,

משא"כ בירושלמי בבא מציעא שטייט "רב מפקד לשמשי' אימת דנימר לך תתן מתנה לבר נש,

English translation 912

if he is poor, give it to him immediately,

אין הנה מסכן הב לי' מיד,

English translation 913

and if he is rich, consult with me a second time". The difference between "my household members" and "my servants" is:

ואין עתיר אמליך בי תניינות". דער חילוק צווישן "בני ביתי" און "שמשי'" איז:

English translation 914

"My household members" handle the matters in Rav's home.

"בני ביתי" פירן אן מיט די ענינים בביתו של רב.

English translation 915

However "my servants" handle the matters of Rav not in his home,

משא"כ "שמשי'" פירט אן מיט די ענינים של רב ניט בביתו,

English translation 916

but in his authority.

נאר ברשותו.

English translation 917

And even if one sometimes finds that a servant is also used for matters in his home –

ואפילו אויב מ'געפינט אמאל אז מ'זאל נוצן א משרת אויך פאר ענינים שבביתו –

English translation 918

nevertheless, when one sees the emphasis of the difference between the two stories with the same Amora,

איז אבער בשעת מ'זעט בהדגשה דעם חילוק צווישן די צוויי סיפורים מיט דעם זעלבן אמורא,

English translation 919

that in the Yerushalmi at the end of Sheviit the wording is "my household members" and in the Yerushalmi in Bava Metzia the wording is "my servants" –

אז אין ירושלמי סוף שביעית שטייט דער לשון "בני ביתי" און אין ירושלמי בבא מציעא שטייט דער לשון "שמשי'" –

English translation 920

it is understood that this is precise,

איז מובן אז דאס איז בדיוק,

English translation 921

and it comes to emphasize that in the Yerushalmi in Sheviit it speaks about matters in his home,

און דאס קומט מדגיש זיין אז אין ירושלמי שביעית רעדט זיך וועגן ענינים שבביתו,

English translation 922

however in the Yerushalmi in Bava Metzia it speaks about matters that are not in his home,

משא"כ אין ירושלמי בבא מציעא רעדט זיך וועגן ענינים שאינם בביתו,

English translation 923

but are in his authority.

אבער זיינען ברשותו.

English translation 924

And therefore:

און דעריבער:

English translation 925

When Rav gave an instruction to his household how to conduct themselves with the matters of his household –

בשעת רב האט געגעבן א הוראה לבני ביתו ווי צו פירן זיך מיט די ענינים שבביתו –

English translation 926

he is there the master of the house and there he conducts himself according to his level in the quality of piety

איז ער דארטן בעה"ב און דארטן פירט ער זיך לויט זיין דרגא במדת החסידות

English translation 927

(and certainly it is not possible to say there that he made an error in calculation,

(ועאכו"כ אז דארטן איז ניט שייך צו זאגן אז ער האט געמאכט א טעות אין חשבון,

English translation 928

because this is after all his household) –

ווארום דאס איז דאך ביתו) –

English translation 929

that "he does not change" from his word at all,

אז "לא ישנהו" מדיבורו כלל וכלל,

English translation 930

therefore he told them "to give a gift to a person, lodging

דעריבער האט ער זיי געזאגט "ליתן מתנה לבר נש, לינה

English translation 931

(I am not)

(לית אנא)

English translation 932

he retracted."

חזר בי".

English translation 933

However, when Rav spoke with his attendants,

משא"כ ווען רב האט גערעדט מיט שמשי',

English translation 934

this was regarding matters that are not in his household,

איז דאס געווען בנוגע צו עניניו שאינם בביתו,

English translation 935

but in his domain –

נאר ברשותו –

English translation 936

like the community charity fund,

ווי קופת צדקת הקהל,

English translation 937

or various matters of guardianship –

אדער פארשידענע ענינים של אפוטרופסות –

English translation 938

he cannot conduct himself there according to his level in the quality of piety,

קען ער זיך דא ניט פירן לויט זיין דרגא במדת החסידות,

English translation 939

rather he must conduct himself according to the opinion of the owners and the city's prominent men. Therefore he said to his servant,

נאר ער דארף זיך פירן ע"פ דעת הבעה"ב וז' טובי העיר. דערפאר האט ער געזאגט למשרתו,

English translation 940

that if a rich man comes,

אז אויב אן עשיר קומט,

English translation 941

he should inquire whether he should give him the gift –

זאל ער איבערפרעגן צי ער זאל יענעם געבן די מתנה –

English translation 942

because since Rav must reckon with the opinion of the community

ווייל היות ווי רב דארף זיך רעכענען מיט דעת הקהל

English translation 943

(and not with his own level),

(און ניט מיט זיין אייגענער דרגא),

English translation 944

it could be that the second time Rav will tell him to conduct himself according to the quality of judgment

קען זיין אז דעם צווייטן מאל וועט אים רב זאגן זיך צו פירן ע"פ מדת הדין

English translation 945

(and not give the gift to the rich man,

(און ניט געבן די מתנה צום עשיר,

English translation 946

even though according to the quality of piety one should not change from his word),

אע"פ וואס ע"פ מדת החסידות דארף מען ניט משנה זיין מדיבורו),

English translation 947

or according to the quality of piety –

אדער ע"פ מדת החסידות –

English translation 948

in accordance with the opinion of the community.

בהתאם לדעת הקהל.

English translation 949

However, regarding a poor man –

משא"כ בנוגע צו אן עני –

English translation 950

he commanded him to give the gift

האט ער אים געהייסן אפגעבן די מתנה

English translation 951

(and not to inquire of him) –

(און אים ניט איבערפרעגן) –

English translation 952

because this is the charity fund,

ווייל דאס איז קופת צדקה,

English translation 953

and from a charity fund one must give to every poor person

און פון א קופת צדקה דארף מען געבן צו יעדן עני

English translation 954

(even a poor wicked person),

(אפילו אן עני רשע),

English translation 955

and this was in the category of a vow of Rav,

און דאס איז געווען בגדר נדר של רב,

English translation 956

consequently he estimated that also the city's prominent men would not transgress this vow

במילא האט ער משער געווען אז אויך די ז' טובי העיר וועלן ניט עובר זיין אויף דעם נדר

English translation 957

(just as they do not transgress their vow),

(פונקט ווי זיי זיינען ניט עובר אויף נדרם),

English translation 958

because Rav did not accept the administration of the community charity fund and guardianship from a wicked person

ווארום רב האט ניט מקבל געווען הנהלת קופת צדקת הקהל און אפוטרופסות דרשע

English translation 959

(who would not fulfill the vow),

(וועלכער וועט ניט מקיים זיין דעם נדר),

English translation 960

Because then it would be a contradiction to this that Rav should never change from his word,

ווייל דעמולט וואלט עס געווען א סתירה לזה אז רב זאל קיינמאל ניט משנה זיין מדיבורו,

English translation 961

one must say that he did not accept upon himself guardianship from a wicked person:

מוז מען זאגן אז ער האט ניט מקבל אויף זיך אפוטרופסות דרשע:

English translation 962

But on the other hand –

אבער לאידך גיסא –

English translation 963

one can say that he accepted guardianship etc. only from those who conduct themselves according to the quality of piety of Rav,

קען מען זאגן אז ער האט מקבל געווען אפוטרופסות וכו' נאר פון די נוהגין במדת חסידות דרב,

English translation 964

but certainly also from those who are indeed associates

נאר זיכער אויך פון אזוינע וועלכע זיינען טאקע חברים

English translation 965

(Torah scholars)

(תלמידי חכמים)

English translation 966

and conduct themselves according to the quality of piety

און פירן זיך ע"פ מדת החסידות

English translation 967

(but not necessarily at the level of Rav).

(אבער ניט דוקא בדרגת רב).

English translation 968

Regarding this it was brought in the farbrengen of before,

וואס אויף דעם האט מען געבראכט בהתוועדות שלפנ"ז,

English translation 969

according to what is explained in the daily study in the Rambam143,

ע"פ המבואר בשיעור היומי ברמב"ם 143,

English translation 970

that there are levels among associates,

אז עס זיינען דא דרגות צווישן חברים,

English translation 971

as explained there144 and the Rambam explains the laws of an associate

כמבואר שם 144 און דער רמב"ם איז מבאר דיני חבר

English translation 972

[as he writes in the Commentary on the Mishnah145:

[ווי ער שרייבט אין פירוש המשניות 145:

English translation 973

an associate is called a Torah scholar,

חבר נקרא תלמיד חכם,

English translation 974

and likewise Torah scholars are called associates...

וכן יקראו לתלמידי חכמים חברים...

English translation 975

because their fellowship with each other is faithful, for it is a fellowship for the sake of Heaven"] –

כי חברתם זה לזה נאמנה כי היא חברה לשם שמים"] –

English translation 976

when one accepts him and when one does not accept him;

ווען מ'איז אים מקבל און ווען מ'איז אים ניט מקבל;

English translation 977

the distinctions of levels in the trustworthiness of an "associate";

די חילוקי דרגות בנאמנות פון א "חבר";

English translation 978

that "the wife of an associate and his children and his household and his servants are like an associate",

אז "אשת חבר ובניו ובני ביתו ועבדיו הרי הן כחבר",

English translation 979

and more. From the totality of what is discussed there it emerges that there are many levels in associates

ועוד. וואס פון כללות המדובר שם קומט אויס אז עס זיינען דא כו"כ דרגות אין חברים

English translation 980

(Torah scholars).

(תלמידי חכמים).

English translation 981

That is, even though the Rambam describes146 that a Torah scholar

ד.ה. אז אע"פ וואס דער רמב"ם איז מתאר 146 אז א ת"ח

English translation 982

(associate)

(חבר)

English translation 983

conducts himself for the sake of Heaven –

פירט זיך לשם שמים –

English translation 984

there are nevertheless levels in the conduct for the sake of Heaven itself.

איז אבער פאראן דרגות אין הנהגה לשם שמים גופא.

English translation 985

[And to add,

[ולהוסיף,

English translation 986

that this is also proven from that very thing which is said "the wife of an associate is like an associate"147,

אז דאס איז אויך מוכח דערפון גופא וואס מ'זאגט "אשת חבר הרי היא כחבר" 147,

English translation 987

and the daughter of an associate is like an associate148:

און בתו של חבר כחבר 148:

English translation 988

The Gemara149 elaborates on the great caution to marry specifically the daughter of an associate and not the daughter of an ignoramus,

די גמרא 149 איז מאריך אין דעם גודל הזהירות צו חתונה האבן דוקא מיט א בת חבר און ניט קיין בת ע"ה,

English translation 989

as the Gemara frightens [one] regarding what can come from this. It is therefore understood from this,

ווי די גמרא איז מבהיל וואס דערפון קען ארויסקומען. איז דאך דערפון מובן,

English translation 990

since the Torah speaks of the majority150,

וויבאלד אז תורה על הרוב תדבר 150,

English translation 991

most Torah scholars marry the daughter of an associate. What is the law of the daughter of an associate –

האבן רוב ת"ח חתונה מיט א בת חבר. וואס דינה של בת חבר –

English translation 992

like an associate. Now what is achieved with this that "the wife of an associate is like an associate" –

כחבר. היינט וואס קומט צו דערמיט וואס "אשת חבר כחבר" –

English translation 993

she is already "like an associate" from before (for the most part)?!

זי איז דאך שוין "כחבר" מלפנ"ז (ע"פ רוב)?!

English translation 994

This is understood according to what was said,

איז דאס פארשטאנדיק ע"פ האמור,

English translation 995

that within the associate itself there are levels. Consequently there is the level of the daughter of an associate,

אז אין חבר גופא זיינען פאראן דרגות. במילא איז דא די דרגא פון א בת חבר,

English translation 996

and afterwards an elevation comes to her when she also becomes the wife of an associate].

און דערנאך קומט צו ביי איר אן עילוי בשעת זי ווערט אויך אשת חבר].

English translation 997

And accordingly it is understood regarding the place of Rav –

ועד"ז איז מובן בנוגע צו אתרי' דרב –

English translation 998

that there were many levels of associates there,

אז דארטן זיינען געווען א סך דרגות פון חברים,

English translation 999

and Rav

און רב

English translation 1000

(as the Rav of the place)

(בתור רב דאתרי')

English translation 1001

had dealings with all of them

האט געהאט מיט זיי אלע צו טאן

English translation 1002

(not like Resh Lakish151),

(ניט ווי ריש לקיש 151),

English translation 1003

and accepted from them guardianship etc.

און האט פון זיי מקבל געווען אפוטרופסות וכו'.

English translation 1004

And the honorable community leaders of the city

און די ז' טובי העיר דרב

English translation 1005

(the householders of the community fund)

(די בעה"ב אויף קופת הקהל)

English translation 1006

were all in the category of a chaver as mentioned above.

זיינען אלע געווען בגדר אחד דחבר מהנ"ל.

English translation 1007

Therefore, the Rav estimated that regarding charity for a poor person

דעריבער האט רב משער געווען אז בנוגע צו צדקה לעני

English translation 1008

(a vow),

(נדר),

English translation 1009

the honorable community leaders would also agree. Therefore, he told his servant to give the gift to the poor person without asking further;

וועלן אויך די ז' טובי העיר מסכים זיין. דערפאר האט ער געזאגט זיין משרת אז ער זאל געבן דעם עני די מתנה אן איבערפרעגן;

English translation 1010

but regarding a wealthy person –

משא"כ בנוגע צו אן עשיר –

English translation 1011

the Rav instructed him to ask further,

האט רב אים אנגעזאגט ער זאל איבערפרעגן,

English translation 1012

because it could be in either attribute,

ווייל עס קען זיין אין ביידע מדות,

English translation 1013

the attribute of judgment

מדת הדין

English translation 1014

(and not to give the gift to the wealthy person),

(און ניט געבן די מתנה צום עשיר),

English translation 1015

or the attribute of piety –

אדער מדת החסידות –

English translation 1016

in accordance with the level of the attribute of piety of the members of the honorable community.

בהתאם לדרגת מדת החסידות פון די חברים דז' טובי הקהל.

English translation 1017

And may it be His will that every Jew –

ויה"ר אז יעדער איד –

English translation 1018

of whom it is said "and Your people are all righteous",

וואס "ועמך כולם צדיקים" 152,

English translation 1019

and they are all called by the name "disciples of the wise",

און זיי ווערן אלע אנגערופן בשם "תלמידי חכמים",

English translation 1020

as it is said "and all your children shall be taught of the L-rd"

כמ"ש 153 "וכל בניך לימודי ה'"

English translation 1021

(as His Holy Honor, my father-in-law, the Rebbe, explains) –

(ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר איז מבאר 154) –

English translation 1022

should attain the highest level in "disciple of the wise"

זאל צוקומען צו די העכסטע דרגא אין "תלמיד חכם"

English translation 1023

(chaver),

(חבר),

English translation 1024

"who stands by his word and does not change it" and always holds only to the truth and the truth for its own sake. And through this that a person conducts himself thus –

"שיעמוד בדיבורו ולא ישנהו" און אלעמאל נאר האלטן בא אמת ואמת לאמיתו. און דורך דעם וואס א איך פירט זיך אזוי –

English translation 1025

then through one mitzvah

איז דורך א מצוה אחת

English translation 1026

(one thought,

(א מחשבה אחת,

English translation 1027

one speech or one action)

דיבור אחד אדער מעשה אחד)

English translation 1028

he tips the scales of himself and the entire world to the side of merit and causes for himself and for them salvation and deliverance,

איז ער מכריע את עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות וגורם לו ולהם תשועה והצלה 155,

English translation 1029

until the true salvation and deliverance –

ביז די תשועה והצלה אמיתית –

English translation 1030

the true and complete redemption through our righteous Mashiach,

גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1031

when then will be revealed openly the truth for its own sake of "the truth of the L-rd endures forever",

וואס דעמולט וועט מאיר זיין בגלוי דער אמת לאמיתו פון "אמת הוי' לעולם" 156,

English translation 1032

"and the glory of the L-rd shall be revealed, and all flesh together shall see that the mouth of the L-rd has spoken".

"ונגלה כבוד ה' וראו כל בשר יחדיו כי פי ה' דבר" 157.

English translation 1033

Continuing from what was discussed above that "they shall call the disciples of the wise chaverim...

בהמשך להמדובר לעיל אז "יקראו לתלמידי חכמים חברים...

English translation 1034

for their fellowship with each other is faithful because it is a fellowship for the sake of Heaven" –

כי חברתם זה לזה נאמנה כי היא חברה לשם שמים" –

English translation 1035

now let those who have provided drink for various occasions come forward,

זאלן איצטער צוגיין די וועלכע האבן צוגעשטעלט משקה פאר פארשידענע מסיבות,

English translation 1036

dinners and the like

דינערס וכיו"ב

English translation 1037

(as it is called in every place),

(כפי שנקרא בכל מקום ומקום),

English translation 1038

which are connected with a group of chaverim in a manner of unity,

וואס זיינען פארבונדן מיט א חבורה של חברים באופן של אחדות,

English translation 1039

whose intention is for the sake of Heaven,

וואס כוונתם לשם שמים,

English translation 1040

and especially –

ובמיוחד –

English translation 1041

in the matter of spreading the wellsprings outward,

בענין הפצת המעינות חוצה,

English translation 1042

and they themselves should say "L'chaim",

און זיי זאלן אליין זאגן "לחיים",

English translation 1043

and afterwards

און דערנאך

English translation 1044

(since it is Shabbos)

(וויבאלד אז ס'איז שבת)

English translation 1045

distribute a portion of it to several participants here,

טיילן א חלק דערפון צו כמה מסובים כאן,

English translation 1046

this will join and unite them all,

וועט דאס זיי אלעמען מצרף ומאחד זיין,

English translation 1047

and the remainder –

און די איבעריקע –

English translation 1048

distribute at the occasions,

טיילן בא די מסיבות,

English translation 1049

each one in his place.

כל אחד במקומו.

English translation 1050

And one should also announce and invite everyone,

און מ'זאל אויך מכריז ומזמין זיין אלעמען,

English translation 1051

and those who are able,

און די וואס וועלן קענען,

English translation 1052

will participate. And the addition in the unity of Israel,

וועלן זיך משתתף זיין. און די הוספה אין אחדות ישראל,

English translation 1053

"all of us as one" –

"כולנו כאחד" –

English translation 1054

will further add to the "bless us, our Father",

וועט נאכמער מוסיף זיין אין דעם "ברכנו אבינו" 158,

English translation 1055

with the blessing of sealing and a good final sealing,

בברכת חתימה וגמר חתימה טובה,

English translation 1056

in children, life, and abundant sustenance, and in all of them abundantly in simplicity,

בבני חיי ומזוני רויחי ובכולם רויחי בפשטות,

English translation 1057

and certainly the inner matters within this,

ועאכו"כ די ענינים פנימיים שבזה,

English translation 1058

until the primary blessing –

ביז די ברכה עיקרית –

English translation 1059

the true and complete redemption through our righteous Mashiach.

גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 1060

[His Holy Honor, the Rebbe, shlita, gave a flask of drink to:

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן קנקן משקה ל:

English translation 1061

Honorable Mr. D.R. shiy' (for the gathering of Tzeirei Agudas Chabad).

הר"ר ד.ר. שיחי' (עבור הכינוס דצא"ח).

English translation 1062

Honorable Mr. Sh.D.R. shiy'.

הר"ר ש.ד.ר שיחי'.

English translation 1063

Honorable Mr. Y.R. shiy' (for the educators' conference).

הר"ר י.ר. שיחי' (עבור כנס המחנכים).

English translation 1064

Honorable Mr. H.Z. shiy' (for the celebration of the joy of Beis HaShoeivah by Chamah).

הר"ר ה.ז. שיחי' (עבור חגיגת שמחת ביה"ש ע"י חמ"ה).

English translation 1065

Honorable Mr. M.A. shiy' (for the celebration of the joy of Beis HaShoeivah).

הר"ר מ.א. שיחי' (עבור חגיגת שמחת ביה"ש).

English translation 1066

Honorable Mr. Z. shiy' (for the celebration of the joy of Beis HaShoeivah).

הר"ר ז. שיחי' (עבור חגיגת שמחת ביה"ש).

English translation 1067

And commanded each of them to announce regarding the time and place of the party etc.

וצוה לכאו"א מהם להכריז אודות זמן ומקום המסיבה כו'.

English translation 1068

Afterwards, His Holy Honor, the Rebbe, shlita, began to sing "And I will empty out for you a blessing"].

אח"כ התחיל כ"ק אדמו"ר שליט"א לנגן "והריקותי לכם ברכה"].

English translation 1069

The explanation in the service of G-d of this matter in Likkutei Levi Yitzchak and its connection with the present time

דער ביאור אין עבודה פון דעם ענין אין לקוטי לוי"צ און די שייכות דערפון מיט דעם איצטיקן זמן

English translation 1070

(the Ten Days of Repentance) –

(עשי"ת) –

English translation 1071

will be understood based on what was discussed above in the discourse of His Holy Honor, my father-in-law, the Rebbe:

וועט מען פארשטיין ע"פ המדובר לעיל בהמאמר 159 פון מאמר כ"ק מו"ח אדמו"ר 160:

English translation 1072

He explains there that Malchus was derived in the aspect of a point. And during the Ten Days of Repentance, the building of Malchus takes place, that Malchus should become a complete structure. And the explanation of the matter in the service of man:

ער איז דארטן מבאר אז מלכות נאצלה בבחי' נקודה. און אין די עשי"ת ווערט בנין המלכות אז מלכות זאל ווערן א פרצוף שלם. וביאור הענין בעבודת האדם:

English translation 1073

The root of the point of Malchus is from Ratzon HaElyon

שרש נקודת המלכות איז פון רדל"א

English translation 1074

(the innerness of Kesser),

(פנימיות הכתר),

English translation 1075

which Ratzon HaElyon is in the aspect of a conceptual point,

וואס רדל"א איז בבחי' נקודה רעיונית,

English translation 1076

the true essence of the point –

אמיתית ענין הנקודה –

English translation 1077

a point without any expansion,

א נקודה בלי שום התפשטות,

English translation 1078

because there only "there is none else" is perceived. Which in service is –

ווארום דארט הערט זיך אן בלויז "אין עוד". וואס אין עבודה איז דאס –

English translation 1079

the point of faith.

נקודת האמונה.

English translation 1080

Afterwards, however, one must build from it a partzuf and complete structure –

דערנאך דארף מען אבער אויפבויען דערפון א פרצוף ובנין שלם –

English translation 1081

through that which from the point is then drawn into the ten sefirot

דורך דעם וואס פון דער נקודה ווערט דערנאך נמשך אין עשר ספירות

English translation 1082

(corresponding to the Ten Days of Repentance)

(כנגד עשרת ימי תשובה)

English translation 1083

of Malchut. And in avodah –

שבמלכות. ובעבודה –

English translation 1084

that the point of faith descends into details. And in general –

אז די נקודת האמונה קומט אראפ אין פרטים. ובכללות –

English translation 1085

into the three lines

אין די דריי קוים

English translation 1086

(corresponding to which are the three expressions "achida",

(שכנגדם זיינען די דריי לשונות "אחידא",

English translation 1087

"lahita" and "itdabekat")

"להיטא" און "אתדבקת")

English translation 1088

in which the entirety of the ten sefirot are arrayed –

וואס אין זיי שטעלן זיך אויס כללות העשר ספירות –

English translation 1089

the right line

קו הימין

English translation 1090

(Chesed),

(חסד),

English translation 1091

the left line

קו השמאל

English translation 1092

(Gevurah)

(גבורה)

English translation 1093

and the central line

און קו האמצעי

English translation 1094

(Tiferet).

(תפארת).

English translation 1095

And in avodah –

ובעבודה –

English translation 1096

the three pillars upon which the world stands

די שלשה עמודים שעליהם העולם עומד

English translation 1097

(the building of the world) –

(בנין העולם) –

English translation 1098

Torah, avodah and gemilut chasadim. And with the preface of the avodah of teshuvah

תורה עבודה וגמ"ח 161. ובהקדמת עבודת התשובה

English translation 1099

(because the main building of Malchut is during the Ten Days of Repentance) –

(ווארום עיקר בנין המלכות איז בעשרת ימי תשובה) –

English translation 1100

that teshuvah accomplishes that the good deeds

וואס תשובה טוט אויף אז די מעשים טובים

English translation 1101

(in the three lines of Torah, avodah and gemilut chasadim)

(בהג' קוים דתורה עבודה וגמ"ח)

English translation 1102

should be "good and luminous deeds" as explained in Likkutei Torah. And in each of the three lines in particular there must be the preface of the avodah of teshuvah corresponding to that particular line

זאלן זיין "מעשים טובים ומאירים" כמבואר בלקו"ת 162. און אין יעדערן פון די ג' קוים בפרטיות דארף זיין די הקדמה פון עבודת התשובה בהתאם צו דעם קו פרטי

English translation 1103

("He said about each one individually,

("אמר על כל אחד בפ"ע בי',

English translation 1104

for this is in Chesed and this is in Gevurah and this is in Tiferet").

כי זה בחסד וזה בגבורה וזה בת"ת").

English translation 1105

And the three lines are the three expressions that Rashbi said about his soul –

און די ג' קוים זיינען די דריי לשונות וואס רשב"י האט געזאגט אויף נשמתו –

English translation 1106

"for my soul is achida, lahita, itdabekat". And in addition to this there is the matter of "and I endeavored",

"דהא נשמתי בי' אחידא בי' להיטא בי' אתדבקת". ונוסף לזה איז דא דער ענין פון "ואשתדלת",

English translation 1107

corresponding to Malchut.

כנגד מלכות.

English translation 1108

That is, in order that there should be the building of the complete partzuf of Malchut

ד.ה. אז בכדי עס זאל זיין דער בנין פרצוף שלם פון מלכות

English translation 1109

(through all the ten sefirot) –

(ע"י כל הע"ס) –

English translation 1110

there must be both the pnimiyut and soul of the sefirot,

דארף זיין סיי די פנימיות ונשמה פון די ספירות,

English translation 1111

and also the chitzoniyut and body of the sefirot.

און סיי די חיצוניות וגוף הספירות.

English translation 1112

And in avodah:

ובעבודה:

English translation 1113

In the avodah of the three lines

אין דער עבודה בהג' קוים

English translation 1114

(Torah, avodah and gemilut chasadim)

(תורה עבודה וגמ"ח)

English translation 1115

itself there are two matters:

גופא זיינען פאראן צוויי ענינים:

English translation 1116

the intention of the mitzvah and the action of the mitzvah. Which are analogous to soul and body

כוונת המצוה און מעשה המצוה. וואס זיי זיינען בדוגמת נשמה וגוף

English translation 1117

(as explained in Tanya):

(כמבואר בתניא 163):

English translation 1118

In order that the avodah should be "ascending on high" one must have the two wings of love and fear

בכדי אז די עבודה זאל זיין "סלקין לעילא" דארף מען האבן די תרין גדפין פון אהבה ויראה

English translation 1119

(Chesed and Gevurah),

(חסד וגבורה),

English translation 1120

and also rachamim

און אויך רחמים

English translation 1121

(Tiferet) –

(תפארת) –

English translation 1122

that is, the intention of the mitzvah,

ד.ה. די כוונת המצוה,

English translation 1123

the soul of the mitzvah. On the other hand:

די נשמה פון דער מצוה. לאידך גיסא:

English translation 1124

If someone intended all the intentions but did not fulfill the mitzvah in actual deed –

אויב איינער האט מכוון געווען אלע כוונות אבער האט ניט מקיים געווען די מצוה במעשה בפועל –

English translation 1125

that is nothing. Because there must be the action of the mitzvot in actuality,

איז דאס גארניט 164. ווארום עס מוז זיין מעשה המצוות בפועל,

English translation 1126

the body of the mitzvot.

גוף המצוות.

English translation 1127

That is the matter of "and I endeavored"

וואס דאס איז דער ענין פון "ואשתדלת"

English translation 1128

(the sefirah of Malchut) –

(ספירת המלכות) –

English translation 1129

action and endeavor in actuality,

עשי' והשתדלות בפועל,

English translation 1130

that the three lines of Torah, avodah and gemilut chasadim should be fulfilled in actual deed

אז די שלשה קוים דתורה עבודה וגמ"ח זאל מען מקיים במעשה בפועל

English translation 1131

(in addition to the intention and soul of the mitzvah):

(נוסף אויף כוונת ונשמת המצוה):

English translation 1132

the study of Torah in the manner of "to raise the halachic discussion to its conclusion" –

לימוד התורה באופן פון "לאסוקי שמעתתא אליבא דהילכתא" 165 –

English translation 1133

the action within Torah. The avodah of prayer not only in intention and thought,

מעשה שבתורה. עבודת התפלה ניט בלויז בכוונה ומחשבה,

English translation 1134

"his head reaches the heavens",

"ראשו מגיע השמימה" 166,

English translation 1135

rather it must descend into "placed on the earth",

נאר דאס דארף אראפקומען אין "מוצב ארצה" 166,

English translation 1136

that is, indeed "his heart above" but "his eyes below" –

ד.ה. טאקע "לבו למעלה" אבער "עיניו למטה" 167 –

English translation 1137

the action within prayer. And gemilut chasadim not only from the feeling of love in the heart

מעשה שבתפלה. און גמ"ח ניט בלויז מצד רגש אהבה שבלב

English translation 1138

("and you shall love your fellow as yourself"),

("ואהבת לרעך כמוך" 168),

English translation 1139

rather it descends into gemilut chasadim and tzedakah in physical action –

נאר דאס קומט אראפ אין גמ"ח וצדקה בעשי' גשמית –

English translation 1140

the enlivening of the soul of the poor person –

החיית נפש העני 169 –

English translation 1141

the action of tzedakah.

מעשה הצדקה.

English translation 1142

And through this the building of Malchut becomes a complete partzuf:

און דורך דעם ווערט בנין המלכות בפרצוף שלם:

English translation 1143

First of all one begins from the point of faith

לכל לראש הויבט מען אן פון דער נקודת האמונה

English translation 1144

(the point of Ratzon,

(נקודת רדל"א,

English translation 1145

the root of Malchut).

שרש המלכות).

English translation 1146

Then it descends into the ten sefirot which are arrayed in the three lines. And then it descends into Malchut –

דערנאך קומט עס אראפ אין די עשר ספירות וואס שטעלן זיך אויס אין די שלשה קוים. און דערנאך קומט עס אראפ אין מלכות –

English translation 1147

action in actuality.

עשי' בפועל.

English translation 1148

And it can be said that the point of Ratzon

וי"ל אז נקודת רדל"א

English translation 1149

(the conceptual point),

(נקודה רעיונית),

English translation 1150

the root of Malchut,

שרש המלכות,

English translation 1151

is the point at the beginning of all matters,

איז די נקודה בתחלת כל הענינים,

English translation 1152

before the entire order of hishtalshelut,

לפני כל סדר השתלשלות,

English translation 1153

and the point of Malchut –

און נקודת המלכות –

English translation 1154

is the point of the essence,

איז נקודת התמצית,

English translation 1155

at the conclusion of the entire order of hishtalshelut.

בסיום כל סדר השתלשלות.

English translation 1156

The lesson from this for each person:

די הוראה דערפון לכאו"א:

English translation 1157

Standing during the Ten Days of Repentance, every Jew has the power to build an entire world. As it began in the avodah of Yisrael on Rosh Hashanah –

שטייענדיק בעשי"ת האט יעדער איד בכח צו אויפבויען א גאנצע וועלט. ווי עס האט זיך אנגעהויבן בעבודת ישראל בראש השנה –

English translation 1158

"This day is the beginning of Your works, a remembrance of the first day" –

"זה היום תחלת מעשיך זכרון ליום ראשון" 170 –

English translation 1159

that every Jew,

אז יעדער איד,

English translation 1160

from "your heads, your tribes" until "your woodcutters" and "your water drawers" who all stand "Nitzavim today –

פון "ראשיכם שבטיכם" ביז "חוטב עציך" און "שואב מימיך" 171 וועלכע שטייען אלע "נצבים היום 171 –

English translation 1161

you all before Hashem your God"

ה 172 כולכם לפני ה' אלקיכם"

English translation 1162

(which is read always before Rosh Hashanah) –

(שקורין לעולם קודם ר"ה 173) –

English translation 1163

has the power to build the entire world,

האט בכח צו אויפבויען די גאנצע וועלט,

English translation 1164

the building of Malchut,

בנין המלכות,

English translation 1165

through that which he coronates the Most High

דורך דעם וואס ער איז ממליך דעם אויבערשטן

English translation 1166

("coronate Me over you")

(תמליכוני עליכם 174)

English translation 1167

as King of Israel and King over all the earth,

אלס מלך ישראל 175 און מלך על כל הארץ 176,

English translation 1168

and making the world a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms,

און מאכן די וועלט פאר א דירה לו ית' בתחתונים,

English translation 1169

a complete structure and complete dwelling. As explained at length in the continuation of the year 5666,

א בנין שלם ודירה שלימה. כמבואר בארוכה בהמשך תרס"ו,

English translation 1170

that the content of Rosh Hashanah is the avodah of making for Him, blessed be He, a dwelling place in the lower realms,

אז דער תוכן פון ראש השנה איז די עבודה פון לעשות לו ית' דירה בתחתונים,

English translation 1171

the building of Malchut.

בנין המלכות.

English translation 1172

And in particular, the service of building the kingdom is set up in the Ten Days of Repentance,

ובפרטיות שטעלט זיך אויס די עבודה פון בנין המלכות אין די עשי"ת,

English translation 1173

when Jews then continue their service from their service on Rosh Hashanah –

וואס דעמולט טוען אידן זיכער עבודתם בהמשך לעבודתם בר"ה –

English translation 1174

the service in the three pillars and the introduction of the service of repentance,

די עבודה אין די שלשה עמודים ובהקדמת עבודת התשובה,

English translation 1175

until in a manner that demonstrates that "his soul is complete." As explained at length in several discourses,

ביז אין אן אופן וואס באווייזט אז "נשמתו שלימה" 177. כמבואר בארוכה בכמה דרושים,

English translation 1176

and this is not the place to elaborate on this,

ואין כאן המקום להאריך בזה,

English translation 1177

and give to the wise and he will become wiser yet.

ותן 178 לחכם ויחכם עוד.

English translation 1178

The explanation in Rashi's commentary –

דער ביאור בפרש"י –

English translation 1179

on the verse "For I call out the name of Hashem, ascribe greatness to our God":

עה"פ "כי שם ה' אקרא הבו גודל לאלקינו":

English translation 1180

Rashi's method in many places is to copy words from the verse and insert his commentary between them.

דרכו של רש"י בכ"מ איז צו מעתיק זיין ווערטער פון פסוק און אריינשטעלן ביניהם זיין פירוש.

English translation 1181

Regarding this verse:

עד"ז בפסוק זה:

English translation 1182

Rashi does not explain the actual words "For I call out the name of Hashem" and "ascribe greatness to our God,"

רש"י איז ניט מפרש די עצם ווערטער "כי שם ה' אקרא" און "הבו גודל לאלקינו",

English translation 1183

he only explains how the verse should be read:

ער איז בלויז מפרש ווי מ'דארף לייענען דעם פסוק:

English translation 1184

"For I call out the name of Hashem

"כי שם ה' אקרא

English translation 1185

(the language of the text) –

(לשון הכתוב) –

English translation 1186

behold, 'ki' serves in the sense of 'when',"

הרי כי משמש בלשון כאשר",

English translation 1187

i.e., that the verse should be read as follows:

ד.ה. אז מ'דארף לייענען דעם פסוק אזוי:

English translation 1188

"When I call out and mention the name of Hashem, you ascribe greatness to our God and bless His name etc." In other words:

"כשאקרא ואזכיר שם ה' אתם הבו גודל לאלקינו וברכו שמו כו'". אין אנדערע ווערטער:

English translation 1189

the words "ascribe greatness to our God" in the middle of Rashi's commentary are not Rashi's words but a quotation of the language of the text. And they should have been in larger letters

די ווערטער "הבו גודל לאלקינו" באמצע פירוש רש"י זיינען ניט די ווערטער פון רש"י נאר העתקת לשון הכתוב. און זיי האבן געדארפט שטיין אין גרעסערע אותיות

English translation 1190

(just like the words "For I call out the name of Hashem")

(פונקט ווי די ווערטער "כי שם ה' אקרא")

English translation 1191

. Only the typesetter or the copyist did not discern.

179. נאר דער בחור-הזעצער אדער דער מעתיק האט ניט מבחין געווען.

English translation 1192

And based on this, the question initially arises why Rashi,

וואס עפ"ז פאלט לכתחילה אראפ די שאלה פארוואס רש"י,

English translation 1193

in this opening comment,

אין דעם דיבור המתחיל,

English translation 1194

does not copy the words "ascribe greatness to our God" –

איז ניט מעתיק די ווערטער "הבו גודל לאלקינו" –

English translation 1195

because a) he does not explain the words "ascribe greatness to our God,"

ווייל א) ער איז ניט מפרש די ווערטער "הבו גדול לאלקינו",

English translation 1196

and only explains how the verse should be read. b) He indeed copies them –

און איז בלויז מפרש ווי מ'דארף לייענען דעם פסוק. ב) ער איז דאס טאקע מעתיק –

English translation 1197

in the middle of his commentary.

באמצע פירושו.

English translation 1198

This explanation, however, cannot be said regarding Rashi's commentary on the verse "and it blazed" –

דעם ביאור קען מען אבער ניט זאגן אין פרש"י עה"פ "ותלהט" –

English translation 1199

because there Rashi does not copy

ווייל דארטן איז רש"י ניט מעתיק

English translation 1200

(in the middle of his commentary)

(באמצע פירושו)

English translation 1201

the language of the text "foundations of the mountains"

ל' הכתוב "מוסדי הרים"

English translation 1202

(he only writes "which is founded upon the mountains,"

(ער שרייבט נאר "המיוסדת על ההרים",

English translation 1203

which is not the language of the text).

וואס דאס איז ניט ל' הכתוב).

English translation 1204

Rather, the explanation regarding this is –

נאר דער ביאור בזה איז –

English translation 1205

that there Rashi does not explain the words "foundations of the mountains"

אז דארטן איז רש"י ניט מפרש די ווערטער "מוסדי הרים"

English translation 1206

(consequently, he does not copy them),

(במילא איז ער דאס ניט מעתיק),

English translation 1207

he comes there to explain a different matter:

ער קומט דארטן מפרש זיין אן אנדער ענין:

English translation 1208

When the five-year-old student of Scripture learns that through the undesirable conduct of the Jews there will be "and it blazed the foundations of the mountains" –

בשעת דער בן חמש למקרא לערנט אז דורך די הנהגה בלתי רצוי' פון אידן וועט זיין "ותלהט מוסדי הרים" –

English translation 1209

he asks:

פרעגט ער:

English translation 1210

Why will there be "and it blazed the foundations of the mountains" because of the sins of the Jews?!

פארוואס וועט זיין "ותלהט מוסדי הרים" צוליב די חטאים פון אידן?!

English translation 1211

Rashi explains,

איז רש"י מפרש,

English translation 1212

that "and it blazed" refers to "Jerusalem,"

אז דער "ותלהט" גייט אויף "ירושלים",

English translation 1213

the capital city of the Jews. Consequently, its connection with the sins of the Jews is understood. And in order to explain how "foundations of the mountains" refers to Jerusalem –

די עיר הבירה פון אידן. במילא איז מובן איר שייכות מיט די חטאים פון אידן. ובכדי צו מסביר זיין ווי "מוסדי הרים" גייט אויף ירושלים –

English translation 1214

Rashi continues,

איז רש"י ממשיך,

English translation 1215

that Jerusalem is "founded upon the mountains, as it is said 'Jerusalem, mountains surround her'":

אז ירושלים איז "מיוסדת על ההרים שנאמר ירושלים הרים סביב לה":

English translation 1216

The very fact that Jerusalem is in a high place was already learned before this*;

די עצם זאך אז ירושלים איז במקום גבוה האט מען שוין געלערנט לפני זה* 179;

English translation 1217

but that Jerusalem is "founded upon the mountains" –

אבער אז ירושלים איז "מיוסדת על ההרים" –

English translation 1218

is known from the verse "Jerusalem, mountains surround her." From which the proof is understood that "foundations of the mountains" refers to Jerusalem:

ווייסט מען פון דעם פסוק "ירושלים הרים סביב לה". וואס דערפון איז מובן די ראי' אז "מוסדי הרים" גייט אויף ירושלים:

English translation 1219

There are other cities that are located upon the mountain,

עס זיינען דא אנדערע שטעט וואס געפינען זיך על ההר,

English translation 1220

but "foundations of the mountains"

אבער "מוסדי הרים"

English translation 1221

(many mountains) –

(הרים רבים) –

English translation 1222

means Jerusalem,

מיינט ירושלים,

English translation 1223

as it is said "Jerusalem, mountains surround her."

שנאמר "ירושלים הרים סביב לה".

English translation 1224

And based on this, it is understood why Rashi does not copy "foundations of the mountains,"

ועפ"ז מובן פארוואס רש"י איז ניט מעתיק "מוסדי הרים",

English translation 1225

because he does not come to explain the words,

ווייל ער קומט ניט מפרש זיין די ווערטער,

English translation 1226

but rather to explain a different matter,

נאר מפרש זיין אן אנדער ענין,

English translation 1227

as above.

כנ"ל.

English translation 1228

And with further analysis, it can be said that with the word "mountains"

ואת"ל קען מען זאגן אז מיט דעם ווארט "הרים"

English translation 1229

("Jerusalem, mountains surround her")

("ירושלים הרים סביב לה")

English translation 1230

Rashi also intends to copy the language of the text "

מיינט רש"י אויך מעתיק זיין ל' הכתוב "

English translation 1231

(foundations of)

(מוסדי)

English translation 1232

mountains".

הרים".

English translation 1233

According to the above, one can also explain what Rashi explains in his commentary preceding this "and it consumed the land and its produce" –

ע"פ הנ"ל קען מען אויך מסביר זיין וואס רש"י איז מפרש בפירושו שלפנ"ז "ותאכל ארץ ויבולה" –

English translation 1234

"your land and its produce":

"ארצכם ויבולה":

English translation 1235

The five-year-old student of Scripture has here the same question as above:

דער בן חמש למקרא האט דא די זעלבע קשיא הנ"ל:

English translation 1236

Why will there be "and it consumed the land and its produce" because of the sins of the Jews?!

פארוואס וועט זיין "ותאכל ארץ ויבולה" צוליב חטאים פון אידן?!

English translation 1237

Therefore, Rashi explains,

דעריבער איז רש"י מפרש,

English translation 1238

that "land" means "your land,"

אז "ארץ" מיינט "ארצכם",

English translation 1239

your land

ארץ שלכם

English translation 1240

(of the Jews),

(פון אידן),

English translation 1241

therefore there will be "and it consumed the land and its produce" because of the sins of the Jews.

דעריבער וועט זיין "ותאכל ארץ ויבולה" צוליב די חטאים פון אידן.

English translation 1242

And additionally it can be said:

ועוד יש לומר:

English translation 1243

It is almost certain that the entire Rashi commentary on this verse is

קרוב לודאי אז דער גאנצער פרש"י בפסוק זה איז

English translation 1244

(not several separate discourse openings, but rather)

(ניט עטלעכע דיבור המתחיל'ס, נאר)

English translation 1245

one continuous explanation,

איין המשך הפירוש,

English translation 1246

in order to explain the continuation in the verse

בכדי צו מבאר זיין דעם המשך אין פסוק

English translation 1247

("For a fire blazed in My anger and will burn until the lowest Sheol, and it will consume the earth and its produce, and it will set ablaze the foundations of the mountains"):

("כי אש קדחה באפי ותיקד עד שאול תחתית ותאכל ארץ ויבולה ותלהט מוסדי הרים"):

English translation 1248

Rashi connects the beginning of the verse with its continuation,

רש"י'ן ארט די שייכות צווישן התחלת הכתוב מיט דעם המשך,

English translation 1249

and why the punishment is specifically in the manner of "and it will consume the earth and its produce, and it will set ablaze the foundations of the mountains." Therefore he explains:

און פארוואס דער עונש איז דוקא באופן פון "ותאכל ארץ ויבולה ותלהט מוסדי הרים". דעריבער איז ער מפרש:

English translation 1250

"Blazed –

"קדחה –

English translation 1251

burned",

בערה",

English translation 1252

meaning that "a fire blazed in My anger",

ד.ה. אז "אש קדחה באפי",

English translation 1253

that with the Most High a fire burns

בא דעם אויבערשטן ברענט א פייער

English translation 1254

(from the aspect of anger)

(מצד הכעס)

English translation 1255

because of the sins of the Jews. Therefore the punishment will be –

צוליב די חטאים פון אידן. דעריבער וועט זיין דער עונש –

English translation 1256

"and will burn –

"ותיקוד –

English translation 1257

in you until the foundation",

בכם עד היסוד",

English translation 1258

with the full force

מיטן גאנצן תוקף

English translation 1259

(just as with the Most High there is "burning" with the full force).

(פונקט ווי באם אויבערשטן איז דא "בערה" מיטן גאנצן תוקף).

English translation 1260

And it will be "and it will consume the earth and its produce" –

און עס וועט זיין "ותאכל ארץ ויבולה" –

English translation 1261

"your land and its produce",

"ארצכם ויבולה",

English translation 1262

and "and it will set ablaze –

און "ותלהט –

English translation 1263

Jerusalem which is founded upon the mountains, as it is stated: 'Jerusalem, mountains surround her'".

ירושלים המיוסדת על ההרים שנאמר ירושלים הרים סביב לה".

English translation 1264

According to this, Rashi is even smoother.

וואס עפ"ז איז נאך גלאטער פרש"י.

English translation 1265

And according to this, additional nuances in this verse are understood.

ועפ"ז זיינען מובן נאך דיוקים בפסוק זה.

English translation 1266

This matter also has a connection to the time –

דער ענין האט אויך א שייכות מיט דעם זמן –

English translation 1267

the Ten Days of Repentance:

עשרת ימי תשובה:

English translation 1268

Through the service of complete repentance, one brings about that there is not only the nullification of the punishment "and it will set ablaze Jerusalem",

דורך עבודת התשובה בשלימות טוט מען אויף אז עס זאל זיין ניט בלויז דער ביטול פון דעם עונש "ותלהט ירושלים",

English translation 1269

but rather there is a transformation of darkness into light,

נאר עס ווערט אתהפכא חשוכא לנהורא,

English translation 1270

and there comes an addition in Jerusalem,

און עס קומט צו א הוספה אין ירושלים,

English translation 1271

as our Sages said: "In the place where penitents stand, even the completely righteous cannot stand",

כמאחז"ל 180 במקום שבעלי תשובה עומדין אין צדיקים גמורין יכולין לעמוד בו,

English translation 1272

until it becomes "Jerusalem shall be inhabited as open villages",

ביז אז עס ווערט "פרזות תשב ירושלים" 181,

English translation 1273

that Jerusalem will be without a limited wall,

אז ירושלים וועט זיין אָן אַ חומה המוגבלת,

English translation 1274

but rather in the manner of "open villages",

נאר באופן פון "פרזות",

English translation 1275

above measurement and limitation. And in service:

למעלה ממדידה והגבלה. ובעבודה:

English translation 1276

A penitent does not need to have a "wall" in order to protect him from the things that are outside of him.

א בעל תשובה דארף ניט האבן א "חומה" בכדי אים אפצוהיטן פון די דברים שמחוץ הימנו.

English translation 1277

This is not the case with a righteous person, who needs to have such a "wall" –

משא"כ א צדיק דארף האבן אזא "חומה" –

English translation 1278

as the Rambam explains,

ווי דער רמב"ם איז מבאר 182,

English translation 1279

because "the level

וויבאלד אז "מעלתן

English translation 1280

(of penitents)

(פון בע"ת)

English translation 1281

is greater than the level of those

גדולה ממעלת אלו

English translation 1282

(righteous)

(צדיקים)

English translation 1283

who have never sinned, because they

שלא חטאו מעולם מפני שהן

English translation 1284

(penitents)

(בע"ת)

English translation 1285

overcome their inclination more than them

כובשים יצרם יותר מהם

English translation 1286

(the righteous)",

(צדיקים) ",

English translation 1287

meaning that a righteous person has not had the trials of a penitent,

ד.ה. א צדיק האט גיט געהאט די נסיונות פון א בעל תשובה,

English translation 1288

he needs to have a special caution

דארף ער האבן א זהירות מיוחדת

English translation 1289

(a wall).

(א חומה).

English translation 1290

This is not a contradiction to that which a penitent needs to have a special caution from the aspect of "turn away from evil" –

דאס איז קיין סתירה ניט לזה וואס א בע"ת דארף האבן א זהירות מיוחדת מצד דעם וואס "סורו רע" 183 –

English translation 1291

because this speaks about a caution that he should not go back out to outside the domain of holiness.

ווייל דאס רעדט זיך וועגן א זהירות ער זאל ניט צוריק ארויסגיין לחוץ מתחום הקדושה.

English translation 1292

This is not the case with the matter of the wall, which one needs to have

משא"כ דער ענין החומה דארף מען האבן

English translation 1293

(primarily)

(בעיקר)

English translation 1294

in order not to let in extraneous matters into the domain of holiness,

אויף ניט אריינלאזן לעו"ז בתחום הקדושה,

English translation 1295

which is the caution that a righteous person needs to have. And additionally it can be said:

וואס דאס איז די זהירות וואס א צדיק דארף האבן. ועוד י"ל:

English translation 1296

Through complete repentance,

דורך שלימות התשובה,

English translation 1297

repentance out of love,

תשובה מאהבה,

English translation 1298

there comes complete transformation,

ווערט שלימות האתהפכא,

English translation 1299

intentional sins become for him like merits,

זדונות נעשית לו כזכיות 184,

English translation 1300

"with all your heart –

"בכל לבבך –

English translation 1301

with both your inclinations",

בשני יצריך",

English translation 1302

so that also the evil inclination becomes transformed to good and holiness,

אז אויך דער יצה"ר ווערט נהפך לטוב וקדושה,

English translation 1303

such that the only thing that remains from the descent –

אזוי אז די איינציקע זאך וואס בלייבט איבער פון דער ירידה –

English translation 1304

is the elevation that came out of it –

איז דער עילוי וואס איז דערפון ארויסגעקומען –

English translation 1305

the "great love and longing etc." that came from the aspect of "his soul thirsts for the L-rd like a weary land and like a parched land etc.".

די "אהבה רבה וחשיקה כו'" וואס איז געקומען מצד "צמאה נפשו לה' כארץ עיפה וצי' כו'" 185.

English translation 1306

The explanation of the connection in the content of the matters of "the eight creeping creatures"

דעם ביאור השייכות בתוכן הענינים פון "שמונה שרצים"

English translation 1307

(in today's Rambam lesson)

(אין היינטיקן שיעור רמב"ם)

English translation 1308

with the eighth of Tishrei,

מיט ח' תשרי,

English translation 1309

during the Ten Days of Repentance –

בעשרת ימי תשובה –

English translation 1310

will be understood by prefacing the explanation regarding the eight creeping creatures in Kehilat Yaakov

וועט מען פארשטיין בהקדים דעם ביאור בענין שמונה שרצים בקהלת יעקב

English translation 1311

[a book that is brought in Chassidus in many places.

[א ספר וואס ברענגט זיך בחסידות בכ"מ.

English translation 1312

And the author received from the students of the Baal Shem Tov or the students of the Maggid. One does not need to come to the Seder HaDorot and the like regarding this,

און דער מחבר האט מקבל געווען פון תלמידי הבעש"ט אדער תלמידי המגיד. מ'דארף אויף דעם ניט אנקומען צום סדר הדורות וכיו"ב,

English translation 1313

because one sees it simply in his book,

ווארום מ'זעט עס בפשטות בספרו,

English translation 1314

that in many places he brings from the students of the Baal Shem Tov and the Maggid in their pure language etc.]:

אז בכ"מ ברענגט ער פון תלמידי הבעש"ט והמגיד בלשונם הטהור וכו']:

English translation 1315

In Kehilat Yaakov, letter Chet, entry eight creeping creatures

אין קהלת יעקב אות ח' ערך ח' שרצים

English translation 1316

[not in letter Shin.

[ניט אין אות שי"ן.

English translation 1317

Entry creeping creatures,

ערך שרצים,

English translation 1318

but specifically in letter Chet]

נאר דוקא אין אות ח']

English translation 1319

he writes,

שרייבט ער,

English translation 1320

and this is his language:

וז"ל:

English translation 1321

"The eight creeping creatures of the Torah: the weasel and the mouse etc.,

"ח' שרצים שבתורה החולד והעכבר כו',

English translation 1322

behold, seven of them from the mouse are the seven extremities of impurity,

הנה ז' מהן מעכבר ה"ס ז' קצוות דטומאה,

English translation 1323

and each one includes seven, totaling forty-nine.

וכ"א כלול מז' הרי מ"ט.

English translation 1324

The secret of the forty-nine gates of impurity. And these have yet an aspect of purity, that all these seven creeping creatures of the dry land are pure in the sea,

סוד מ"ט שערי טומאה. ואלו יש להם עוד צד טהרה שכל אלו ז' שרצים דיבשה הן טהורים בים,

English translation 1325

[as per the ruling of the Rambam,

[כפס"ד הרמב"ם 186,

English translation 1326

that "everything that is in the sea is pure".

אז "כל מה שבים טהור".

English translation 1327

And as it is written "and to the gathering of waters He called seas". And as explained regarding "the sea that Solomon made"*. And to add,

וכמ"ש 187 "ולמקוה המים קרא ימים". וכמבואר בענין "ים שעשה שלמה"* 187. ולהוסיף,

English translation 1328

that "seas" in the plural in service –

אז "ימים" לשון רבים בעבודה –

English translation 1329

is the multiplicity of repentance that brings about a purity without any limitations].

איז ריבוי התשובה וואס טוט אויף א טהרה בלי שום הגבלות].

English translation 1330

"And therefore Israel who entered the forty-nine gates of impurity in Egypt were redeemed, and therefore they could not delay, for if they had entered the fiftieth gate, it would not have been possible to leave.

"וע"כ ישראל שנכנסו למ"ט שערי טומאה במצרים נגאלו וע"כ לא יכלו להתמהמה שאלו היו נכנסים לשער הנ' לא הי' אפשר לצאת.

English translation 1331

"And the chuldah is in the fiftieth gate, therefore it is not pure in any place, for everything that is on dry land is in the sea except for the chuldah,

"והחולדה הוא בשער הנ' ע"כ אינו טהור בשום מקום כי כל מה שיש ביבשה יש בים חוץ מן החולדה,

English translation 1332

as stated by the Gaon Rabbi Yehonatan in the book Ya'arat Devash, see there. And afterwards he adds an explanation:

כ"כ הגאון מהור"ר יהונתן בספר יערות דבש ע"ש". און דערנאך איז ער מוסיף ביאור:

English translation 1333

"And it appears to me that the reason is that chuldah alludes to Binah, as stated in the name of the master of the Chuldah the prophetess, see there.

"ונ"ל הטעם כי חולדה רומז לבינה כמ"ש בשם הרב בע' חולדה הנביאה ע"ש

English translation 1334

[What is written there by the K"hY:

[וואס דארטן שרייבט דער קה"י 188:

English translation 1335

"For chuldah is a term for concealment, like chaldah." And one may add,

"כי חולדה לשון המטנה כמו חלדה". ויש להוסיף,

English translation 1336

that Binah is the aspect of Y"h "hidden things" (from concealment and covered),

אז בינה איז בחי' י"ה "נסתרות" 189 (ל' הטמנה ומכוסה),

English translation 1337

in contrast to the seven attributes (corresponding to the seven creeping things that have clarification, they are corresponding to V"H "revealed things"].

משא"כ די ז' מדות (כנגד די ז' שרצים שיש להם בירור זיינען כנגד ו"ה "נגלות" 189].

English translation 1338

"And behold, in Binah there are fifty gates, and forty-nine spread to the Z"K that are beneath it, and the fiftieth gate remains in it,

"והנה בבינה נ' שערים ומ"ט מתפשטים לז"ק שתחתי' ושער הנ' נשאר בה,

English translation 1339

therefore the chuldah is in the fiftieth gate, which is in Binah. And behold, the Z"K become sanctified through Binah, for the mother purifies them, and this is the secret of Teshuvah, in their return to their source in Binah they become purified,

ע"כ חולדה בשער הנ' שהוא בבינה. והנה הז"ק מתקדשים ע"י הבינה כי האם המטהרתו וה"ס התשובה בחזרתם למקורם לבינה נטהרו,

English translation 1340

but if one also blemished in Binah, he has no place to be purified, for the G"R are considered as one, and understand.

אבל אם פגם גם בבינה אין לו שוב מקום לטהר כי הג"ר נחשבים כא' והבן.

English translation 1341

Therefore, if they had entered the fiftieth gate in Egypt, they would not have had a remedy." And therefore the Exodus from Egypt had to be "in the blink of an eye,"

ע"כ אלו היו נכנסים לשער הנ' במצרים לא הי' להם תקומה". וואס דערפאר האט יצי"מ געדארפט זיין "כהרף עין" 190,

English translation 1342

because if they had attached themselves to the fiftieth gate even for the blink of an eye –

ווייל אויב זיי וואלטן זיך אנגעטשעפעט צום שער הנו"ן אפילו כהרף עין –

English translation 1343

they would not have been able to be freed from it, G-d forbid. And one may add,

וואלט זיי דערפון ניט געקענט פטור ווערן ר"ל 191. ויש להוסיף,

English translation 1344

that "Mitzrayim" is the letters "Metzar Yam,"

אז "מצרים" איז אותיות "מצר ים" 192,

English translation 1345

meaning, that even though it is "Mitzrayim" from the term straits and boundaries and immersed in the forty-nine gates of impurity,

ד. ה. אז אפילו ווי דאס איז "מצרים" מלשון מיצרים וגבולים ומושקע במ"ט שערי טומאה,

English translation 1346

there still applies a clarification and ascent and purification in the sea

איז דארטן נאך שייך א בירור ועלי' וטהרה בים

English translation 1347

(like "Elokim" –

(ע"ד ווי "אלקים" –

English translation 1348

the root and source over the concealment of Mitzrayim –

דער שרש ומקור אויף דעם העלם דמצרים –

English translation 1349

is the letters "Eleh Yam").

איז אותיות "אלה ים").

English translation 1350

But in what matter are these words said? –

אבער במה דברים אמורים –

English translation 1351

Regarding the forty-nine gates of impurity of Mitzrayim,

בנוגע צו די מ"ט שערי טומאה דמצרים,

English translation 1352

in contrast to regarding the fiftieth gate –

משא"כ בנוגע דעם שער הנו"ן –

English translation 1353

the aspect of chuldah,

בחי' חולדה,

English translation 1354

Binah of the Other Side –

בינה דלעו"ז –

English translation 1355

there Teshuvah is not effective. Therefore there is no chuldah in the sea.

איז דארטן אין התשובה מועלת. דערפאר איז ניטא קיין חולדה בים.

English translation 1356

And this is regarding the forty-nine gates of Binah of holiness:

ועד"ן ווי דאס איז בנוגע די מ"ט שערי בינה דקדושה:

English translation 1357

Even regarding Moshe Rabbeinu it is stated that "fifty gates of Binah were created in the world, and all of them were given to Moshe except for one, as it is said, 'And You have made him lack a little from Elokim'";

אפילו בנוגע צו משה רבינו שטייט 193 אז "נ' שערי בינה נבראו בעולם וכולן ניתנו למשה חסר אחד שנאמר 194 ותחסרהו מעט מאלקים";

English translation 1358

and specifically on his last day,

און דוקא ביום האחרון שלו,

English translation 1359

"the day of the fullness of my days and years,"

"יום מלאו ימי ושנותי" 195,

English translation 1360

it was "and Moshe went up on Mount Nevo" –

איז געווען "ויעל משה גו' על הר נבו 196 " –

English translation 1361

"Nevo" is the letters "Nun Bo" –

"נבו" אותיות נו"ן בו –

English translation 1362

that he received the fiftieth gate.

אז ער האט באקומען דעם שער הנו"ן 197.

English translation 1363

And one could say

ויש לומר

English translation 1364

[this is not written in the K"hY,

[דאס שטייט ניט אין קה"י,

English translation 1365

rather this is a novel idea from me],

נאר דאס איז א חידוש מדילי],

English translation 1366

that the Exodus from Egypt was indeed only the clarification of the forty-nine gates of impurity,

אז ביצי"מ איז טאקע געווען נאר דער בירור פון די מ"ט שערי טומאה,

English translation 1367

but in the future it will be "as in the days

אבער לע"ל וועט זיין "כימי 198

English translation 1368

(with a kaf of comparison –

(מיט א כ"ף הדמיון –

English translation 1369

for superiority)

למעליותא)

English translation 1370

of your going out from the land of Egypt I will show him wonders,"

צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות",

English translation 1371

fifty wonders –

נ' פלאות 199 –

English translation 1372

the revelation of the fiftieth gate,

דער גילוי פון שער הנו"ן,

English translation 1373

and the clarification and refinement and purification also of the fiftieth gate of Binah of the Other Side,

און דער בירור וזיכוך וטהרה אויך פון דעם שער הנו"ן דבינה דלעו"ז,

English translation 1374

the aspect of chuldah and the eighth). And as explained in many places that the Exodus from Egypt had to be "for the people fled,"

בחי' חולדה ושמיני) 200. וכמבואר בכ"מ 201 אז ביצי"מ האט געדארפט זיין "כי ברח העם" 202,

English translation 1375

in order not to be caught by the fiftieth gate of the Other Side,

בכדי ניט פארכאפט צו ווערן פון דעם שער הנו"ן דלעו"ז,

English translation 1376

because one could not accomplish the clarification and purification of the fiftieth gate;

ווייל מ'האט ניט געקענט אויפטאן דעם בירור וטהרה פון דעם שער הנו"ן;

English translation 1377

in contrast, regarding the future it is stated "not in haste shall you go out" –

משא"כ אויף לע"ל שטייט "לא בחפזון תצאו" 203 –

English translation 1378

because then one will not have anything to flee from,

ווייל דעמולט וועט מען ניט האבן פון וואס צו אנטלויפן,

English translation 1379

for one will clarify and purify and transform also the fiftieth gate

ווארום מ'וועט מברר ומטהר ומהפך זיין אויך דעם שער הנו"ן

English translation 1380

(the aspect of chuldah),

(בחי' חולדה),

English translation 1381

and it will become "we will run" in the plural,

און עס וועט ווערן "נרוצה" לשון רבים,

English translation 1382

for also the evil inclination will become a "great sun" as at the beginning of creation,

ווארום אויך דער יצה"ר וועט ווערן א "שמש גדול" כמו בתחלת הבריאה 204,

English translation 1383

and furthermore –

און נאכמער דערפון –

English translation 1384

that the possibility for evil will also be nullified

אז ס'וועט אויך בטל ווערן די אפשריות אויף רע

English translation 1385

(in contrast to at the beginning of creation, the possibility for this still existed).

(משא"כ בתחלת הבריאה איז נאך געווען די אפשריות לזה) 205.

English translation 1386

And based on this, one will understand the connection of the "eight creeping things"

ועפ"ז וועט מען פארשטיין די שייכות פון "שמונה שרצים"

English translation 1387

(in the current lesson of the Rambam)

(אין היינטיקן שיעור רמב"ם)

English translation 1388

with the eighth of Tishrei:

מיט ח' תשרי:

English translation 1389

Since all the matters of the future are dependent on our actions and service –

וויבאלד אז אלע ענינים דלע"ל זיינען תלוי במעשינו ועבודתינו 206 –

English translation 1390

it is understood that also the matter of the clarification and purification of the fiftieth gate of the Other Side

איז מובן אז אויך דער ענין פון בירור וטהרת שער הנו"ן דלעו"ז

English translation 1391

(the aspect of chuldah)

(בחי' חולדה)

English translation 1392

of the future,

דלע"ל,

English translation 1393

is dependent on our actions and service now,

איז תלוי במעשינו ועבודתינו איצטער,

English translation 1394

and a semblance of this must be in our actions and service in the service of Teshuvah in this time.

און מעין זה דארף זיין במעשינו ועבודתינו בעבודת התשובה בזמן הזה.

English translation 1395

That is, that also in the service of Teshuvah in this time, one has the power to do Teshuvah and to purify also the aspect of chuldah,

ד.ה. אז אויך אין עבודת התשובה בזמן הזה האט מען בכח צו תשובה טאן און מטהר זיין אויך בחי' חולדה,

English translation 1396

the aspect of eight

בחי' שמונה

English translation 1397

(Binah –

(בינה –

English translation 1398

the eighth Sefirah)

ספירה השמינית)

English translation 1399

of the Other Side.

דלעו"ז.

English translation 1400

And one could say that this matter is stated with emphasis and with a special empowerment on the eighth of Tishrei,

וי"ל אז דער ענין שטייט בהדגשה און מיט א נתינת כח מיוחדת בח' תשרי,

English translation 1401

the eighth day of the Ten Days of Repentance.

דער יום השמיני פון עשי"ת.

English translation 1402

And especially when it is also Shabbat Shuvah –

ובפרט ווען דאס איז אויך שבת שובה –

English translation 1403

the perfection of the matter of Teshuvah within the Ten Days of Repentance itself;

שלימות ענין התשובה בעשי"ת גופא;

English translation 1404

Shabbat is the letters of Tashuv,

שבת אותיות תשב,

English translation 1405

and in this itself –

ובזה גופא –

English translation 1406

Shabbat Shuvah,

שבת שובה,

English translation 1407

and Shabbat during the Ten Days of Repentance

ושבת שבעשי"ת

English translation 1408

(as discussed above regarding the elevation in this).

(כמדובר לעיל העילוי שבזה).

English translation 1409

That is, the first seven days of Teshuvah are corresponding to Teshuvah in the seven attributes

ד.ה. אז די ערשטע שבעה ימים דעשי"ת זיינען כנגד התשובה בשבעה מדות

English translation 1410

(forty-nine gates);

(מ"ט שערים);

English translation 1411

and on the eighth day of Teshuvah it is corresponding to Teshuvah in the aspect of Binah

און ביום השמיני דעשי"ת איז כנגד התשובה בבחי' בינה

English translation 1412

(Chuldah).

(חולדה).

English translation 1413

And although Teshuvah is not effective for the Sefirah of Binah of the side of impurity

ואע"פ אז תשובה אינה מועלת בספירת הבינה דלעו"ז

English translation 1414

(as above) –

(כנ"ל) –

English translation 1415

there are, however, levels within Teshuvah itself,

זיינען אבער דא דרגות אין תשובה עצמה,

English translation 1416

and a higher level in Teshuvah can help also for that.

און א העכערע דרגא בתשובה קען העלפן אויך אויף דעם.

English translation 1417

This is like the explanation in Iggeret HaTeshuvah,

ע"ד המבואר באגה"ת 207,

English translation 1418

that although it is stated that "Teshuvah is not effective" for the known sin

אז אע"פ וואס עס שטייט אז "אין תשובה מועלת" לחטא הידוע

English translation 1419

(which is the cause of the length of the exile),

(וואס איז די סיבה אויף אריכות הגלות),

English translation 1420

this refers to Teshuvah Tata'ah,

רעדט זיך דאס וועגן תשובה תתאה,

English translation 1421

but Teshuvah Ila'ah helps also for that.

אבער תשובה עילאה העלפט אויך אויף דעם.

English translation 1422

And this is like the discussion above that in "Cha"ver" there are levels. For example:

וע"ד המדובר לעיל אז אין "חבר" זיינען פאראן דרגות. לדוגמא:

English translation 1423

"Bat Cha"ver",

"בת חבר",

English translation 1424

"Eshet Cha"ver". And one should connect this with the explanation in the discourses of Chanukah regarding the matter of "He did not cease from cherishing her until he called her my sister, etc. He did not cease from cherishing her until he called her my mother",

"אשת חבר". ויש לקשר זה עם המבואר בדרושי חנוכה 208 בענין "לא 209 זז מחבבה עד שקראה אחותי כו' לא זז מחבבה עד שקראה אמי",

English translation 1425

and the ultimate perfection is –

און תכלית השלימות איז –

English translation 1426

"He did not cease from cherishing her until he called her my daughter",

"לא זז מחבבה עד שקראה בתי",

English translation 1427

which is the aspect of Bat

וואס בחי' בת

English translation 1428

(Malchut)

(מלכות)

English translation 1429

will be elevated in the future above the aspect of Binah,

וועט נתעלה ווערן לע"ל למעלה מבחי' בינה,

English translation 1430

"Sing and rejoice, O daughter of Zion",

"רני ושמחי בת ציון" 210,

English translation 1431

which is the aspect of the eight lights of Chanukah.

וואס דאס איז בחי' שמונה נרות דחנוכה.

English translation 1432

And it can be said that this indicates the refinement of the aspect of eight

וי"ל אז דאס ווייזט אויף בירור בחי' שמונה

English translation 1433

(Chuldah)

(חולדה)

English translation 1434

of the side of holiness,

דלע"ל,

English translation 1435

which is the matter in the service of Teshuvah now. And especially –

שמעין זה איז דאס בעבודת התשובה עתה. ובמיוחד –

English translation 1436

on the eighth of Tishrei,

בשמיני בתשרי,

English translation 1437

the eighth day of Teshuvah.

יום שמיני דעשי"ת.

English translation 1438

And in the service of Teshuvah on the eighth day of Teshuvah

און אין עבודת התשובה ביום שמיני דעשי"ת

English translation 1439

(corresponding to the aspect of Binah) –

(כנגד בחי' בינה) –

English translation 1440

there comes additional strength and emphasis when one studies on this day in Torah

קומט צו נאכמער כח והדגשה ווען מ'לערנט ביום זה בתורה

English translation 1441

(in the daily study session of the Rambam)

(בשיעור היומי ברמב"ם)

English translation 1442

regarding the "eight creeping creatures":

וועגן די "שמונה שרצים":

English translation 1443

It is understood and simple that when one studies about the "eight creeping creatures" in Torah –

ס'איז מובן ופשוט אז בשעת מ'לערנט וועגן "שמונה שרצים" אין תורה –

English translation 1444

it does not effect,

פועל'ט עס ניט,

English translation 1445

simply,

כפשוט,

English translation 1446

any matter of the opposite of purity or even a deficiency, Heaven forbid.

אן ענין של היפך הטהרה אדער אפילו א חסרון ח"ו.

English translation 1447

Rather, on the contrary:

נאר אדרבה:

English translation 1448

through studying about this in Torah –

דורך לערנען וועגן דעם אין תורה –

English translation 1449

it gives a power that one should

גיט דאס א כח אז מ'זאל

English translation 1450

(carry out the purpose of the creation of the eight creeping creatures –

(אויספירן תכלית בריאת השמונה שרצים –

English translation 1451

to refine, purify, and elevate the "eight creeping creatures",

מברר ומזכך ומעלה זיין די "שמונה שרצים",

English translation 1452

including Chuldah,

כולל חולדה,

English translation 1453

the aspect of eighth (Binah) of the side of impurity.

בחי' שמיני (בינה) דלעו"ז.

English translation 1454

And one should add,

ויש להוסיף,

English translation 1455

that the service of Teshuvah on the eighth day of Teshuvah

אז די עבודת התשובה ביום שמיני דעשי"ת

English translation 1456

(Teshuvah corresponding to the Sefirah of Binah,

(תשובה כנגד ספירת הבינה,

English translation 1457

the aspect of Chuldah) –

בחי' חולדה) –

English translation 1458

includes

איז כולל

English translation 1459

(in general)

(בכללות)

English translation 1460

all the Ten Days of Teshuvah

אלע עשרת ימי תשובה

English translation 1461

(corresponding to the ten Sefirot) –

(כנגד העשר ספירות) –

English translation 1462

because Binah includes the three highest

ווארום בינה איז כולל הג' ראשונות

English translation 1463

(as stated in the Kuntres Etz HaChayim there),

(כמ"ש בקה"י שם),

English translation 1464

as explained regarding the matter of "Holy of Holies",

כמבואר 211 בענין "קודש הקדשים",

English translation 1465

that this refers to the Sefirah of Binah as it includes the three highest - "Kodesh"

אז דאס גייט אויף ספירת הבינה ווי זי איז כולל הג' ראשונות - "קודש"

English translation 1466

(Keter)

(כתר)

English translation 1467

and "Kodashim",

און "קדשים",

English translation 1468

the plural minimum of two

מיעוט רבים שנים 212

English translation 1469

(Chochmah and Binah).

(חכמה ובינה).

English translation 1470

That is, that on the eighth of Tishrei one already has

ד.ה. אז ביום שמיני בתשרי האט מען שוין

English translation 1471

(in general)

(בכללות)

English translation 1472

the perfection of the building of Malchut during the Ten Days of Teshuvah,

די שלימות פון בנין המלכות בעשי"ת,

English translation 1473

including also how Rosh Hashanah and Yom Kippur are days of the Ten Days of Teshuvah,

כולל אויך ווי ר"ה און יוהכ"פ זיינען ימים פון די עשרת ימי תשובה,

English translation 1474

that is, how they also have the quality of Teshuvah

ד.ה. ווי זיי האבן אויך די מעלה פון תשובה

English translation 1475

(in addition to their inherent quality),

(נוסף אויף מעלתם מצ"ע) 213,

English translation 1476

that Rosh Hashanah is the beginning and head of the Ten Days of Teshuvah

וואס ר"ה איז די התחלה וראש פון די עשי"ת

English translation 1477

(therefore it contains a taste of all ten levels also within Rosh Hashanah itself –

(דערפאר איז דאס מעין אלע עשר דרגות אויך אין ר"ה עצמו –

English translation 1478

in the ten verses of Kingship, Remembrances, and Shofarot on Rosh Hashanah),

אין די עשרה פסוקי מלכיות זכרונות ושופרות בר"ה),

English translation 1479

and Yom Kippur is the conclusion and perfection of the Ten Days of Teshuvah –

און יוהכ"פ איז דער גמר ושלימות פון די עשי"ת –

English translation 1480

the perfection of the building of Malchut.

שלימות בנין המלכות.

English translation 1481

And this perfection one has

און די שלימות האט מען

English translation 1482

(in general)

(בכללות)

English translation 1483

on the eighth day of Tishrei,

ביום שמיני דתשרי,

English translation 1484

which includes the three highest. As is also explained in the interpretation of the word "Asher"

וואס איז כולל די ג' ראשונות. כמבואר 214 אויך בפירוש תיבת "אשר"

English translation 1485

(an expression of happiness and delight,

(לשון אושר ותענוג,

English translation 1486

"improve your deeds"),

"שפרו מעשיכם"),

English translation 1487

that this refers to the Sefirah of Binah which includes the three highest, Chochmah, Binah, and Da'at.

אז דאס גייט אויף ספירת הבינה הכוללת הג' ראשונות כח"ב.

English translation 1488

And based on this it is understood that on Shabbat Shuvah,

וואס עפ"ז איז מובן אז אין שבת שובה,

English translation 1489

the seventh of Tishrei,

ח' תשרי,

English translation 1490

itself –

גופא –

English translation 1491

this stands. Even more emphasized in the time of Ratzon d'Ratzin,

שטייט דאס. נאכמער בהדגשה בזמן רעוא דרעוין,

English translation 1492

the aspect of delight

בחי' תענוג

English translation 1493

(happiness)

(אושר)

English translation 1494

of Shabbat. And through the service of Teshuvah on the seventh of Tishrei to purify the aspect of eighth

שבשבת 215. און דורך עבודת התשובה בח' תשרי לטהר בחי' שמיני'

English translation 1495

(Binah)

(בינה)

English translation 1496

of the side of impurity –

דלעו"ז –

English translation 1497

it becomes "brings it to purity",

ווערט דער "מביאה לידי טהרה",

English translation 1498

which is "brings it to holiness, etc.",

וואס איז "מביאה לידי קדושה וכו'",

English translation 1499

until –

ביז –

English translation 1500

"Elijah the Prophet",

"אליהו הנביא" 216,

English translation 1501

the herald of the redemption –

מבשר הגאולה 217 –

English translation 1502

which then

וואס דעמולט

English translation 1503

(in the future redemption)

(בהגאולה העתידה)

English translation 1504

will be the perfection of the refinement and purity of the Gate of the Nun

וועט זיין די שלימות הבירור והטהרה פון דעם שער הנו"ן

English translation 1505

(Binah).

(בינה).

English translation 1506

And simply:

ובפשטות:

English translation 1507

Standing on Shabbat Shuvah,

שטייענדיק בשבת שובה,

English translation 1508

the seventh of Tishrei,

ח' תשרי,

English translation 1509

and especially in the time of Ratzon d'Ratzin

ובפרט בזמן רעוא דרעוין

English translation 1510

(the aspect of delight) –

(בחי' תענוג) –

English translation 1511

this elevates a Jew above the world,

הויבט דאס אויף א אידן למעלה מעולם,

English translation 1512

higher than the limitations of time and place,

העכער פאר די הגבלות פון זמן ומקום 218,

English translation 1513

until Jews become masters over the Torah, so to speak,

ביז אז אידן ווערן בעה"ב אויף תורה כביכול,

English translation 1514

"My children have defeated Me, My children have defeated Me"

"נצחוני בני נצחוני" 219

English translation 1515

(and have the power to purify even the aspect of Chuldah),

(און האבן בכח צו מטהר זיין אפילו בחי' חולדה),

English translation 1516

until they have the power to cry out and demand "Mashiach now",

ביז אז זיי האבן בכח צו שרייען און מאנען "משיח נאו",

English translation 1517

and the Almighty fulfills this –

און דער אויבערשטער איז דאס מקיים –

English translation 1518

that "Mashiach now" comes,

אז עס קומט "משיח נאו",

English translation 1519

and all Jews,

און אלע אידן,

English translation 1520

"with our young and with our old, etc. with our sons and with our daughters",

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 220,

English translation 1521

dance to greet our righteous Mashiach,

טאנצן לקבל פני משיח צדקנו,

English translation 1522

And especially when one also has the power of the congregation,

ובפרט בשעת מ'האט אויך דעם כח הציבור,

English translation 1523

of ten from Israel,

פון עשרה מישראל,

English translation 1524

that wherever ten are, the Divine Presence rests, "even when they are not speaking words of Torah",

וואס אכל בי עשרה שכינתא שריא "אף כשאינם מדברים דברי תורה",

English translation 1525

all the more so when they speak words of Torah and are engaged in Torah and Mitzvot,

עאכו"כ בשעת זיי רעדן דברי תורה און זיינען זיך עוסק בתומ"צ,

English translation 1526

including "engaged" as interpreted by his holiness, my master, my father, my teacher, the Rebbe –

כולל "עוסק" כפירוש כ"ק מו"ח אדמו"ר 221 –

English translation 1527

that all his mind is in it.

אז כל מעינו בו.

English translation 1528

And from this harp of seven strings in the Holy Temple –

און פון דעם כנור של שבעה נימין בביהמ"ק –

English translation 1529

one comes to the harp of eight strings at the coming of Mashiach,

קומט מען צו כנור של שמונה נימין בביאת המשיח 222,

English translation 1530

"For the conductor on the eighth,"

"למנצח על השמינית" 223,

English translation 1531

until –

ביז –

English translation 1532

"On the ten-stringed instrument and on the harp,"

"עלי עשור ועלי נבל" 224,

English translation 1533

a harp of ten strings in the future to come. And in addition to the nine songs in this time,

כנור של עשרה נימין לע"ל 222. און בהוספה אויף די ט' שירות בזמן הזה,

English translation 1534

we also have the tenth song in the future to come,

האט מען אויך די שירה העשירית לע"ל 225,

English translation 1535

the perfection of the building of the kingdom

שלימות בנין המלכות

English translation 1536

(as discussed above in the discourse).

(כמדובר לעיל בהמאמר).

English translation 1537

For ten is the perfection of all matters,

וואס עשרה איז די שלימות פון אלע ענינים,

English translation 1538

and it includes all matters more than ten –

און איז כולל אלע ענינים מער פאר עשרה –

English translation 1539

as this is evident in all matters:

ווי דאס שטעלט זיך אויס בכל הענינים:

English translation 1540

the ten utterances with which the world was created,

עשרה מאמרות שבהם נברא העולם 226,

English translation 1541

and the Ten Commandments in the Torah –

און עשרת הדברות שבתורה –

English translation 1542

as it is said, "Ten, ten the shekel for the holy shekel."

כמ"ש 227 "עשרה עשרה הכף בשקל הקדש" 228.

English translation 1543

And all Jews go to our holy land –

און אלע אידן גייען אין ארצנו הקדושה –

English translation 1544

which will include not only the seven lands,

וואס וועט כולל זיין ניט נאר די ז' ארצות,

English translation 1545

but also "The Lord your God will expand your border,"

נאר אויך "ירחיב ה' אלקיך את גבולך",

English translation 1546

the conquest of ten lands,

כיבוש עשר ארצות,

English translation 1547

including Keni, Kenizi, and Kadmoni,

כולל קיני קניזי וקדמוני,

English translation 1548

and there

און דארטן

English translation 1549

(in the Land of Israel)

(אין ארץ ישראל)

English translation 1550

itself –

גופא –

English translation 1551

one goes to Jerusalem, the holy city,

גייט מען אין ירושלים עיר הקודש,

English translation 1552

and there itself –

און דארטן גופא –

English translation 1553

to the holy mountain,

להר הקודש,

English translation 1554

and to the third Holy Temple,

ולביהמ"ק השלישי,

English translation 1555

"The Sanctuary of the Lord, Your hands have established,"

"מקדש אד' כוננו ידיך" 229,

English translation 1556

and immediately and at once.

ותיכף ומיד ממש.

English translation 1557

His Holiness, our Master, our Teacher, and our Rebbe, may he live for many good days, Amen, commanded

כ"ק אדמו"ר שליט"א צוה

English translation 1558

(to the honorable emissary, may he live)

(להש"צ שי')

English translation 1559

to play "Bnei Heichala." "May it be His will that the Holy Temple be built, etc."

לנגן "בני היכלא". "יה"ר כו' שיבנה ביהמ"ק כו'".

English translation 1560

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1561

Those who need to make an after-blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1562

will certainly make an after-blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 1563

Footnote to chapter 8

השמטה לע' ח

English translation 1564

*) In the Torah of Life

*) באוה"ת

English translation 1565

(Shabbat Shuvah, page 1, column 461)

(שבת שובה ע' א' תסא)

English translation 1566

the words of the Shelah (Ketuvim, 2) were brought,

הובא דברי השל"ה (קב, ב)

English translation 1567

that the ten days of repentance correspond to the ten sefirot in Binah, and each and every day one ascends more and draws closer to his source,

שעשי"ת הם ע"ס שבבינה ובכל יום ויום הוא יותר עולה ומתקרב במקורו,

English translation 1568

namely, the first day of repentance is Malchut in Binah,

דהיינו יום ראשון שבתשובה מלכות שבבינה,

English translation 1569

the second day is Yesod in Binah, etc., until the tenth day is Keter in Binah,

יום שני יסוד שבבינה כו' עד יום עשירי כתר שבבינה,

English translation 1570

and it is the day of the great repentance, Yom Kippur,

והוא יום התשובה הגדול יוהכ"פ,

English translation 1571

end of the Shelah's words

עכ"ל השל"ה

English translation 1572

[And this is seemingly in the manner of what is stated in the sicha,

[והוא לכאורה ע"ד מש"נ בהשיחה,

English translation 1573

and in addition –

ובהוספה –

English translation 1574

that the ten sefirot are in Binah,

שהע"ס הם בבינה,

English translation 1575

according to this –

שעפ"ז –

English translation 1576

the eighth of Tishrei –

ח' תשרי –

English translation 1577

is Binah in Binah.

בינה שבבינה.

English translation 1578

And about this the Tzemach Tzedek wrote:

וע"ז כתב הצ"צ:

English translation 1579

"And in my opinion, this is forced, that the two days of Rosh Hashanah would be Malchut and Yesod, and the days after them, which are the weekdays, are higher." And he concludes –

"ולענ"ד זה דחוק ששני ימים דר"ה יהיו מל' ויסוד והימים שאחריהן שהם ימי החול גבוהים יותר". ומסיים –

English translation 1580

that "the conclusion is necessarily in the manner of 'He will revive us after two days' – they are the two days of Rosh Hashanah, and on the third day He will raise us up – this is Yom Kippur, etc. And accordingly, it can be said that the two days of Rosh Hashanah are Chochmah and Binah in Binah,

ש"עכצ"ל ע"ד יחיינו מיומיים הם ב' ימים של ר"ה וביום השלישי יקימנו זהו יוהכ"פ כו' וא"כ י"ל ב' ימים דר"ה הם חו"ב שבבינה,

English translation 1581

and the remaining seven days after them are the seven lower sefirot of Binah,

ושאר ז' ימים שאחריהן הם ז"ת דבינה,

English translation 1582

and Yom Kippur is Keter in Binah,"

ויוהכ"פ הוא כתר שבבינה",

English translation 1583

end of his words.

עכ"ל.

English translation 1584

And according to this, it is found that the eighth of Tishrei is Yesod of Binah.

ועפ"ז נמצא שח' תשרי הוא יסוד בינה.