English translation — שיחת ש"פ נצבים וילך, כ"ג אלול ה'תשמ"ו.

English translation 1

The aspect of Shabbos is –

ענינו של שבת איז –

English translation 2

to renew. As the simple meaning of the matter –

צו מחדש זיין. כפשטות הענין –

English translation 3

that from Shabbos one receives new and fresh powers for the service in the days that follow.

אז פון שבת באקומט מען נייע און פרישע כחות אויף דער עבודה אין די ימים שלאחרי זה.

English translation 4

In the language of the Zohar1 –

בלשון הזהר 1 –

English translation 5

Shabbos, from it are blessed all the days regarding the matter of the manna

שבת מיני' מתברכין כולהו יומין בענין המן

English translation 6

("bread from heaven"2),

("לחם מן השמים" 2),

English translation 7

i.e., that on the day of Shabbos there was renewed above

ד.ה. אז ביום השבת איז נתחדש געווארן למעלה

English translation 8

(in heaven)

(בשמים)

English translation 9

the matter of the manna,

דער ענין המן,

English translation 10

and from it the matter of the manna is blessed in all the days,

און מיני' מתברך דער ענין המן בכולהו יומין,

English translation 11

"the matter of a day in its day"2.

"דבר יום ביומו" 2.

English translation 12

From this it is understood that the blessing of Shabbos

וואס מזה מובן אז די ברכה פון שבת

English translation 13

(the blessing of the manna)

(ברכת המן)

English translation 14

is in perfect completeness –

איז בתכלית השלימות –

English translation 15

bread from heaven,

לחם מן השמים,

English translation 16

so that even when the bread comes down below to those who eat the manna, it remains with them in perfect completeness,

ביז אז אויך ווי דער לחם קומט אראפ למטה צו די אוכלי המן בלייבט עס בא זיי בתכלית השלימות,

English translation 17

as our Sages, may their memory be blessed, say3 that the manna had no waste in it,

ווי חז"ל זאגן 3 אז דער מן לא הי' בו פסולת,

English translation 18

"was absorbed in the limbs"

"נבלע באיברים"

English translation 19

(it did not exit from the intestines).

(אינו יוצא מן המעיים).

English translation 20

And this was so for all who ate the manna without exception:

און דאס איז אזוי געווען ביי אלע אוכלי המן בלי יוצא מן הכלל:

English translation 21

both for those who received the manna with great effort,

סיי בא די וואס האבן באקומען דעם מן מיט א טירחא גדולה,

English translation 22

and for those who had the manna readily available without any effort4. –

און סיי בא די וואס האבן דעם מן געהאט מן המוכן בלי שום טירחא 4. –

English translation 23

The difference in this was only regarding the manner of reception,

דער חילוק בזה איז געווען נאר בנוגע דעם אופן הקבלה,

English translation 24

but the manna itself had no waste in it for everyone equally.

אבער דער מן עצמו לא הי' בו פסולת ביי אלעמען גלייך.

English translation 25

And just as this was for those who ate the manna,

וכשם ווי דאס איז געווען בא די אוכלי המן,

English translation 26

the recipients of the Torah

די מקבלי התורה

English translation 27

(for the Torah was not given etc. except to those who eat the manna5),

(שלא ניתנה תורה כו' אלא לאוכלי המן 5),

English translation 28

the men of Moshe,

אנשי משה,

English translation 29

Moshe Rabbeinu's people6,

משה רבינו'ס מענטשן 6,

English translation 30

the generation of knowledge7 –

דור דעה 7 –

English translation 31

all matters of Moshe

וואס אלע ענינים פון משה

English translation 32

(and the men of Moshe8)

(ואנשי משה 8)

English translation 33

are true9 and in perfect completeness –

זיינען אמת 9 ובתכלית השלימות –

English translation 34

so it is in every Shabbos throughout all the generations

אזוי איז דאס בכל שבת ושבת במשך כל הדורות

English translation 35

(because the Torah is eternal9,

(ווארום התורה היא נצחית 9,

English translation 36

in every place and in every time),

בכל מקום ובכל זמן),

English translation 37

that on Shabbos a blessing is renewed in perfect completeness for all the days of the week that follow.

אז בשבת ווערט נתחדש א ברכה ובתכלית השלימות אויף כל ימי השבוע שלאח"ז.

English translation 38

It follows that on Shabbos there are two extremes:

קומט אויס אז אין שבת זיינען פאראן צוויי קצוות:

English translation 39

on one hand, it is a part of the nature of creation in the manner of "they shall not cease"10,

פון איין זייט איז דאס א חלק פון טבע הבריאה באופן פון "לא ישבותו" 10,

English translation 40

and every Shabbos without exception

און כל שבת ושבת בלי יוצא מן הכלל

English translation 41

(not looking at the particular determination of that Shabbos)

(ניט קוקנדיק אויף דער קביעות פרטית פון דעם שבת)

English translation 42

blesses all the days;

איז מברך כולהו יומין;

English translation 43

on the other hand –

לאידך גיסא –

English translation 44

each Shabbos brings a novelty in creation,

טוט אויף יעדער שבת א חידוש אין דער בריאה,

English translation 45

in all the days –

אין כולהו יומין –

English translation 46

a new blessing.

א ברכה חדשה.

English translation 47

And the novelty itself is drawn into the "they shall not cease" of the nature of the world. As is understood from this that the blessing of the manna above

און דער חידוש גופא ווערט נמשך אין דעם "לא ישבותו" פון טבע העולם. כמובן דערפון וואס ברכת המן למעלה

English translation 48

(on Shabbos)

(בשבת)

English translation 49

is specifically on Shabbos

איז דוקא בשבת

English translation 50

(and not on the weekdays) –

(און ניט בימי החול) –

English translation 51

one must say that this comes from a level

מוז מען זאגן אז דאס נעמט זיך פון א דרגא

English translation 52

(in heaven)

(בשמים)

English translation 53

that is connected with the boundary of time that can distinguish between Shabbos and the weekdays.

וואס איז פארבונדן מיט גדר הזמן וואס קען מבחין זיין צווישן שבת וימי החול.

English translation 54

What was said above

האמור לעיל

English translation 55

(that in every Shabbos in all times this is the matter of "from it are blessed all the days",

(אז בכל שבת ושבת בכל הזמנים איז דאס דער ענין פון מיני' מתברכין כולהו יומין,

English translation 56

a renewal in the nature of creation)

התחדשות בטבע הבריאה)

English translation 57

does not contradict that the first Shabbos of the act of creation was the completion of creation

איז קיין סתירה ניט דערצו וואס דער שבת הראשון פון מעשה בראשית איז געווען דער גמר הבריאה

English translation 58

(not that "from it are blessed all the days",

(ניט וואס מיני' מתברכין כולהו יומין,

English translation 59

the days of creation) –

די ימי בראשית) –

English translation 60

because it is known11 that there was a Shabbos before the seven days of creation,

ווארום ס'איז ידוע 11 אז ס'איז געווען א שבת פאר די שבעת ימי בראשית,

English translation 61

and from it are blessed all the days of the days of creation.

ומיני' מתברכין כולהו יומין פון די ימי בראשית.

English translation 62

And this is not the place to elaborate on this,

ואין כאן המקום להאריך בזה,

English translation 63

even not in brief –

אפילו ניט בקיצור –

English translation 64

even though the matter requires an explanation,

אע"פ וואס דער ענין דארף האבן א ביאור,

English translation 65

a brief explanation or a lengthy explanation,

א ביאור קצר אדער א ביאור ארוך,

English translation 66

as it accords with the teaching of the Maggid

ווי דאס שטימט מיט תורת המגיד

English translation 67

(brought from the Alter Rebbe12)

(געבראכט פון דעם אלטן רבי'ן 12)

English translation 68

that time is a created thing.

אז זמן איז א נברא.

English translation 69

I.e., that "In the beginning, Hashem created the heavens and the earth"*12 includes the creation of place and time –

ד.ה. אז "בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ" *12 איז כולל בריאת המקום והזמן –

English translation 70

so how can one say that there was a Shabbos even before the creation of time

איז ווי קען מען זאגן אז ס'איז געווען א שבת נאך פאר בריאת הזמן

English translation 71

("In the beginning He created etc.").

("בראשית ברא גו'").

English translation 72

But since it is written thus in the Torah,

אבער וויבאלד אז אזוי שטייט אין תורה,

English translation 73

it is certainly true,

איז דאס זיכער אמת,

English translation 74

that this is the matter,

אז אזוי איז דער ענין,

English translation 75

whether one understands it or not.

צי מ'פארשטייט עס אדער ניט.

English translation 76

And according to the principle13 that "their end is embedded in their beginning and their beginning in their end",

וע"פ הכלל 13 אז "נעוץ סופן בתחלתן ותחלתן בסופן",

English translation 77

one may say,

יש לומר,

English translation 78

that the Shabbos before the act of creation,

אז דער שבת שלפני מעשה בראשית,

English translation 79

from which a renewal is blessed in the days of creation,

שמיני' מתברכת א התחדשות אין די ימי בראשית,

English translation 80

is embedded in the Shabbos after the act of creation,

איז נעוץ אין דעם שבת שלאחרי מעשה בראשית,

English translation 81

that then the completion and perfection of creation occurs.

אז דעמולט ווערט דער גמר ושלימות הבריאה.

English translation 82

Returning to our subject –

אומקערנדיק זיך לעניננו –

English translation 83

it follows that Shabbos brings a renewal in the "they shall not cease" of the nature of creation.

קומט אויס אז שבת טוט אויף א התחדשות אין דעם "לא ישבותו" פון טבע הבריאה.

English translation 84

And this is in the manner of the general elevation of Rosh Hashanah and the month of Tishrei in general

וואס דאס איז ע"ד כללות העילוי פון ראש השנה וחודש תשרי בכלל

English translation 85

(which comes after Shabbos,

(וואס קומט נאך דעם שבת,

English translation 86

as will be explained) –

כדלקמן) –

English translation 87

as is explained in Chassidus the difference between

כמבואר בחסידות דער חילוק צווישן

English translation 88

(the service of)

(עבודת)

English translation 89

the month of Tishrei and

חודש תשרי און

English translation 90

(the service of)

(עבודת)

English translation 91

the month of Nissan14:

חודש ניסן 14:

English translation 92

The month of Tishrei indicates a natural conduct –

חודש תשרי באווייזט אויף הנהגה טבעית –

English translation 93

because then

ווארום דעמולט

English translation 94

(on Rosh Chodesh Tishrei)

(בר"ח תשרי)

English translation 95

the world was created with a natural conduct;

איז באשאפן געווארן די וועלט מיט א הנהגה טבעית;

English translation 96

The month of Nissan indicates a miraculous conduct –

חודש ניסן באווייזט אויף הנהגה נסית –

English translation 97

"Nissan" with two nuns,

"ניסן" מיט צוויי נוני"ן,

English translation 98

wonders of wonders15 –

ניסי ניסין 15 –

English translation 99

because then was the Exodus from Egypt,

ווייל דעמולט איז געווען יציאת מצרים,

English translation 100

the overturning of nature.

שידוד הטבע.

English translation 101

And each of these two manners brings out a different elevation in the revelation of G‑dliness:

און יעדערער פון די צוויי אופנים ברענגען ארויס אן אנדער עילוי בגילוי אלקות:

English translation 102

Miraculous conduct brings out the unlimited power of the Supreme One, which is above the boundaries of the world.

הנהגה נסית ברענגט ארויס דעם כח הבלי גבול פון דעם אויבערשטן וואס איז העכער פאר די גדרים פון וועלט,

English translation 103

Therefore, He can break the systems of nature. And the "head" of miraculous conduct is Rosh Chodesh Nissan.

דערפאר קען ער ברעכן מערכות הטבע. און דער "ראש" פון דער הנהגה נסית איז בראש חודש ניסן.

English translation 104

And although the main storm is seemingly in the matter of the miracle –

און אע"פ אז דער עיקר שטורעם איז לכאורה בענין הנס –

English translation 105

natural conduct brings out a different elevation in the revelation of G‑dliness. One of the matters in this:

ברענגט ארויס הנהגה טבעית אן אנדער עילוי אין גילוי אלקות. איינער פון די ענינים שבזה:

English translation 106

The absence of change of natural conduct,

דער העדר השינוי פון הנהגה טבעית,

English translation 107

"they shall not cease",

"לא ישבותו",

English translation 108

reveals "I, Hashem, have not changed"16 of the power of the Infinite One, blessed be He, which is in the nature of the world.

איז מגלה "אני ה' לא שניתי" 16 פון דעם כח הא"ס וואס איז דא אין טבע העולם.

English translation 109

And the "head" of natural conduct is Rosh Chodesh Tishrei –

און דער "ראש" פון דער הנהגה טבעית איז בראש חודש תשרי –

English translation 110

Rosh Hashanah. For on Rosh Hashanah, each and every year, all things return to their original state17

ראש השנה. ווארום בראש השנה בכל שנה ושנה חוזרים כל הדברים לקדמותם 17

English translation 111

(as before creation),

(כמו קודם הבריאה),

English translation 112

and afterwards creation is renewed anew

און דערנאך ווערט די בריאה נתחדש מחדש

English translation 113

(as it was at the time of creation the first time),

(אזוי ווי ס'איז געווען בשעת הבריאה בפעם הראשונה),

English translation 114

as explained in Iggeret HaKodesh,18

כמבואר באגה"ק 18,

English translation 115

that "the light of each and every year ascends to its root at the time of the new moon when the month is covered in it,

אז "אור כל שנה ושנה מסתלק לשרשו בכל ער"ה כשהחדש מתכסה בו,

English translation 116

and afterwards, through the shofar blast and the prayers, a new light is drawn down, etc., a higher one that had not yet shone from the days of the world, such a superior light, etc."

ואח"כ ע"י תקיעת שופר והתפלות נמשך אור חדש כו' עליון יותר שלא הי' מאיר עדיין מימי עולם אור עליון כזה כו'".

English translation 117

And it can be said that in this there is an incomparable elevation even regarding the service in the month of Nissan:

וי"ל אז אין דעם איז דא אן עילוי שלא בערך אפילו לגבי דער עבודה בחודש ניסן:

English translation 118

From the perspective of miraculous conduct, the matter of renewal is not a novelty –

מצד הנהגה נסית איז דער ענין החידוש קיין אויפטו ניט –

English translation 119

for renewal is indeed the entire essence of a miracle. But to introduce a novelty into natural conduct, which in its own essence stands in a manner of "they shall not cease"

ווארום חידוש איז דאך כל ענינו של נס. אבער אויפטאן א חידוש אין הנהגה טבעית וואס מצ"ע שטייט זי באופן פון "לא ישבותו"

English translation 120

(from the aspect of holiness,

(מצד הקדושה,

English translation 121

the power of the Infinite One, blessed be He),

כח הא"ס),

English translation 122

the absence of change and renewal –

העדר השינוי והחידוש –

English translation 123

is a very great novelty.

איז א חידוש גדול ביותר.

English translation 124

And correspondingly and by way of example, each and every Shabbat introduces –

וע"ד ובדוגמא לזה טוט אויף כל שבת ושבת –

English translation 125

a renewal in the "they shall not cease" of the nature of creation.

א התחדשות אין דעם "לא ישבותו" פון טבע הבריאה.

English translation 126

In this very matter, an addition and renewal comes about through the service of man.

בזה גופא קומט צו א הוספה וחידוש ע"י עבודת האדם.

English translation 127

It is known that all matters are dependent

כידוע אז אלע ענינים זיינען תלוי

English translation 128

(and must be reflected)

(און דארפן זיך אפשפיגלען)

English translation 129

in our deeds and our service,

אין מעשינו ועבודתינו,

English translation 130

even the matters of the future to come,19

אפילו די ענינים דלעתיד לבוא 19,

English translation 131

and likewise the matters before creation.

ועד"ז די ענינים שלפני הבריאה.

English translation 132

And as it is written,20 "You yearn for the work of Your hands",

וכמ"ש 20 "למעשה ידיך תכסוף",

English translation 133

the Supreme One yearns, desires, and longs for the work of His hands,

דער אויבערשטער איז כוסף ומשתוקק ומתאוה למעשה ידיו,

English translation 134

our deeds and our service. And the Supreme One desired that through "the work of Your hands"

מעשינו ועבודתינו. און דער אויבערשטער האט געוואלט אז דורך "מעשה ידיך"

English translation 135

(the service of man)

(עבודת האדם)

English translation 136

there should come an addition and renewal in creation, more than what creation possesses in its own right.

זאל צוקומען א הוספה וחידוש אין דער בריאה מער וויפל די בריאה פארמאגט מצד עצמה.

English translation 137

That is, that even in the creation of the Holy One, blessed be He, in the manner of "they shall not cease"

ד.ה. אז אפילו אין דער בריאה של הקב"ה באופן פון "לא ישבותו"

English translation 138

(from the aspect of the power of the Infinite One, blessed be He)

(מצד כח הא"ס)

English translation 139

a Jew introduces a renewal through his service –

טוט אויף א איד ע"י עבודתו א חידוש –

English translation 140

"My children have defeated Me, My children have defeated Me."21

"נצחוני בני נצחוני" 21.

English translation 141

From this it is understood that even the matter of the renewal of nature on Shabbat and the renewal of nature on Rosh Hashanah is connected with the service of man22 –

וואס דערפון איז מובן אז אפילו דער ענין ההתחדשות הטבע בשבת והתחדשות הטבע בר"ה איז פארבונדן מיט עבודת האדם 22 –

English translation 142

as the saying of my revered father-in-law, the Rebbe,23 that there is nothing in a way of automatic –

כפתגם כ"ק מו"ח אדמו"ר 23 אז ס'איז ניטא קיין בדרך ממילא –

English translation 143

and the service introduces that the renewal of nature

און די עבודה טוט אויף אז דער התחדשות הטבע

English translation 144

(on Shabbat)

(בשבת)

English translation 145

should be in a more elevated manner

זאל זיין באופן נעלה יותר

English translation 146

(and likewise regarding the renewal on Rosh Hashanah –

(ועד"ז בנוגע דער התחדשות בר"ה –

English translation 147

as will be explained in the following section):

כדלקמן ס"ז):

English translation 148

In addition to what Shabbat has from its creation by the Holy One, blessed be He,

נוסף לזה וואס שבת האט מצד בריאתו ע"י הקב"ה,

English translation 149

"sanctified and established",24

"מקדשא וקיימא" 24,

English translation 150

a Jew introduces an addition and renewal in Shabbat through his service.25

טוט אויף א איד ע"י עבודתו א הוספה וחידוש אין שבת 25.

English translation 151

In particular, Shabbat contains within itself both matters –

בפרטיות האט אין זיך שבת ביידע ענינים –

English translation 152

renewal and "they shall not cease",

חידוש און "לא ישבותו",

English translation 153

as above;

כנ"ל;

English translation 154

but in general, Shabbat in its own essence is a matter of the nature of creation,

אבער בכללות איז שבת מצ"ע אן ענין פון טבע הבריאה,

English translation 155

and through the service of man, an addition and renewal comes into Shabbat.

און ע"י עבודת האדם קומט צו א הוספה וחידוש אין שבת].

English translation 156

It is known that in Shabbat there are two matters:26

כידוע אז אין שבת זיינען פאראן צוויי ענינים 26:

English translation 157

That Shabbat is "a remembrance of the work of creation". This is like Shabbat as it is from creation by the Holy One, blessed be He,

דאס וואס שבת איז "זכר למעשה בראשית". וואס דאס איז ווי שבת איז מצד הבריאה ע"י הקב"ה,

English translation 158

"sanctified and established". And afterwards

"מקדשא וקיימא". און דערנאך

English translation 159

(through the service of man)

(ע"י עבודת האדם)

English translation 160

there was added in Shabbat the matter of "a remembrance of the Exodus from Egypt",27

איז צוגעקומען אין שבת דער ענין פון "זכר ליציאת מצרים" 27,

English translation 161

miraculous conduct

הנהגה נסית

English translation 162

(renewal),

(חידוש),

English translation 163

which is above measurement and limitation. And this is connected with the addition and renewal that the service of man introduces in Shabbat,

שלמעלה ממדידה והגבלה. וואס דאס איז פארבונדן מיט דער הוספה וחידוש וואס עבודת האדם טוט אויף אין שבת,

English translation 164

and especially after the giving of the Torah,

ובפרט נאך מתן תורה,

English translation 165

more than what Shabbat has from the aspect of creation –

מער וויפל שבת האט מצד הבריאה –

English translation 166

the matter of "a remembrance of the Exodus from Egypt",

דער ענין פון "זכר ליציאת מצרים",

English translation 167

which is incomparable to creation in its own right.

וואס איז שלא בערך פאר דער בריאה מצ"ע.

English translation 168

And in Shabbat, both matters stand together

און אין שבת שטייען צוזאמען ביידע ענינים

English translation 169

("a remembrance of the work of creation" and "a remembrance of the Exodus from Egypt")

("זכר למעשה בראשית" און "זכר ליציאת מצרים")

English translation 170

on the same day –

אין דעם זעלבן טאג –

English translation 171

the drawing down of renewal into the nature of the world.

המשכת החידוש בטבע העולם.

English translation 172

And it can be said,

ויש לומר,

English translation 173

that the renewal in Shabbat that comes from the service of man

אז דער חידוש אין שבת וואס קומט צו מצד עבודת האדם

English translation 174

(the drawing down of the unlimited (miracle,

(המשכת הבלי גבול (נס,

English translation 175

renewal) into the "they shall not cease" of Shabbat in its own essence)

חידוש) אין דעם "לא ישבותו" פון שבת מצ"ע)

English translation 176

is expressed in the matter of joy on Shabbat –

דריקט זיך אויס אין דעם ענין פון שמחה בשבת –

English translation 177

"And on the day of your rejoicing –

"וביום שמחתכם –

English translation 178

these are the Shabbatot."28

אלו שבתות" 28:

English translation 179

Joy breaks boundaries.29

שמחה איז פורץ גדר 29.

English translation 180

That is, that even in a place where the matter of boundary is applicable,

ד.ה. אז אפילו אין אן ארט וואו ס'איז שייך דער ענין הגדר,

English translation 181

and moreover –

און נאכמער –

English translation 182

not only applicable,

ניט נאר שייך,

English translation 183

and within a boundary,

ובגדר גדר,

English translation 184

but there where the matter of boundary exists in actuality

נאר דארט וואו ס'איז דא דער ענין הגדר בפועל

English translation 185

(even a boundary of holiness) –

(אפילו א גדר דקדושה) –

English translation 186

joy breaks the boundary.

איז שמחה פורץ דעם גדר.

English translation 187

That is, that joy introduces the matter of renewal that is above measurement and limitation into the place of boundary,

ד.ה. אז שמחה טוט אויף דעם ענין החידוש שלמעלה ממדידה והגבלה אין דעם מקום הגדר,

English translation 188

into "they shall not cease"

אין "לא ישבותו"

English translation 189

(the boundary of nature and the boundary of the world).

(גדר הטבע וגדר העולם).

English translation 190

And the matter of "Jerusalem shall be inhabited as unwalled villages"30 for the future –

וע"ד "פרזות תשב ירושלים" 30 לע"ל –

English translation 191

the breaking of the walls and fences of holiness. The question is –

פריצת החומות והגדרים דקדושה. אי איז די שאלה –

English translation 192

then one must have a wall? The Most High answers –

אז מ'דארף האבן א חומה? ענטפערט דער אויבערשטער –

English translation 193

"I will be to her, says Hashem, a wall of fire"31,

"אני אהי' לה נאום ה' חומת אש" 31,

English translation 194

that the wall and fence will be from Essence and Being32.

אז דער חומה וגדר וועט זיין פון עצמות ומהות 32.

English translation 195

And the concept of joy

און דער ענין השמחה

English translation 196

(which breaks a fence)

(שפורץ גדר)

English translation 197

is –

איז –

English translation 198

"your joy",

"שמחתכם",

English translation 199

the joy of yours,

שמחה שלכם,

English translation 200

a joy that comes through the service of man.

א שמחה וואס קומט ע"י עבודת האדם.

English translation 201

And based on this, one can explain the well-known question33:

ועפ"ז יש לבאר די שאלה הידועה 33:

English translation 202

How does one say "on the day of your joy, these are the Shabbats" –

ווי זאגט מען "ביום שמחתכם אלו שבתות" –

English translation 203

for seemingly "Shabbat34 is not a time of joy, but rather a level of delight"35, unlike Yom Tov whose essence is joy –

דלכאו' "שבת 34 אינו זמן השמחה כ"א בחינת עונג" 35 ניט ווי יו"ט וואס ענינו איז שמחה –

English translation 204

"festivals for joy"36?

"מועדים לשמחה" 36?

English translation 205

[There is an explanation of this37,

[ס'איז דא דער ביאור בזה 37,

English translation 206

that delight includes within itself the concept of joy, because in general, two hundred maneh38,

אז עונג איז כולל אין זיך ענין השמחה ווייל בכלל מאתיים מנה 38,

English translation 207

but it is understood that in joy there is an advantage over delight,

ס'איז מובן אבער אז אין שמחה איז דא א מעלה לגבי עונג,

English translation 208

as follows]:

כדלהלן]:

English translation 209

And the explanation:

והביאור:

English translation 210

The concept of joy on Yom Tov comes from a command in the Torah and

דער ענין השמחה ביו"ט קומט מצד א ציווי בתורה ו

English translation 211

(consequently)

(במילא)

English translation 212

an empowerment from Above;

נתינת כח מלמעלה;

English translation 213

however, regarding Shabbat, one has

משא"כ בשבת האט מען

English translation 214

(openly)

(בגלוי)

English translation 215

in the Torah a command only for delight,

בתורה א ציווי נאר אויף עונג,

English translation 216

and the concept of joy is innovated through the service of man –

און דער ענין השמחה ווערט נתחדש ע"י עבודת האדם –

English translation 217

"your joy",

"שמחתכם",

English translation 218

our deeds and our service,

מעשינו ועבודתינו,

English translation 219

"the work of your hands",

"מעשה ידיך",

English translation 220

for which "You yearn" the Holy One, blessed be He,

וואס דערצו איז "תכסוף" הקב"ה,

English translation 221

and through this comes an addition and innovation

און דורך דעם קומט צו א הוספה וחידוש

English translation 222

(without limit) –

(בלי גבול) –

English translation 223

joy –

שמחה –

English translation 224

into Shabbat,

אין שבת,

English translation 225

more than Shabbat has inherently,

מער וויפל שבת האט מצ"ע,

English translation 226

from the aspect of "it is holy and established"

מצד "מיקדשא וקיימא"

English translation 227

[like the general activity of Yom Tov "holy convocations",

[ע"ד דער כללות'דיקע אויפטו פון יו"ט "מקראי קודש",

English translation 228

that one calls forth and draws down from the aspect of the holy Shabbat, a word in itself *38].

אז מ'איז קורא וממשיך פון בחי' שבת קדש מלה בגרמי' *38].

English translation 229

It follows that in this concept of joy on Shabbat

קומט אויס אז אין דעם ענין השמחה בשבת

English translation 230

("and on the day of your joy, these are the Shabbats")

("וביום שמחתכם אלו שבתות")

English translation 231

there is the connection of these two matters:

איז דא דער חיבור פון די צוויי ענינים:

English translation 232

Through the service of man, one draws down into Shabbat

ע"י עבודת האדם איז מען ממשיך אין שבת

English translation 233

(the nature of creation)

(טבע הבריאה)

English translation 234

an innovation that is above measure and limitation and breaks the fence of creation –

א חידוש שלמעלה ממדידה והגבלה ופורץ גדר הבריאה –

English translation 235

the concept of joy.

דער ענין השמחה.

English translation 236

And to add,

ולהוסיף,

English translation 237

that the difference between the concept of delight on Shabbat

אז דער חילוק צווישן ענין התענוג בשבת

English translation 238

(Shabbat inherently)

(שבת מצ"ע)

English translation 239

and the concept of joy on Shabbat

און דעם ענין השמחה בשבת

English translation 240

(the addition and innovation in Shabbat through the service of man)

(די הוספה וחידוש בשבת ע"י עבודת האדם)

English translation 241

is like the difference between "they shall not cease" and innovation

איז ע"ד החילוק צווישן "לא ישבותו" און חידוש

English translation 242

(miracle):

(נס):

English translation 243

Specifically joy breaks a fence29 –

דוקא שמחה איז פורץ גדר 29 –

English translation 244

a matter of innovation,

אן ענין של חידוש,

English translation 245

and this expresses itself in a conduct above measure and limitation –

און דאס דריקט זיך אויס אין א הנהגה שלמעלה ממדידה והגבלה –

English translation 246

dancing, etc.:

ריקוד וכו':

English translation 247

However, delight,

משא"כ תענוג,

English translation 248

on the contrary39:

איז אדרבה 39:

English translation 249

the perfection of delight is specifically in the manner of "he sits on his chair"40,

שלימות התענוג איז דוקא באופן פון דיתיב על דורדיי' 40,

English translation 250

he wants to be at rest in order to have enjoyment from the thing being delighted in,

ער וויל זיין במנוחה בכדי הנאה צו האבן פון דעם דבר המתענג,

English translation 251

and cannot tolerate any dancing and breaking of fences,

און קען ניט סובל זיין קיין ריקוד ופריצת גדר,

English translation 252

matters that cause confusion –

ענינים המבלבלים –

English translation 253

like "they shall not cease",

ע"ד "לא ישבותו",

English translation 254

the absence of change and innovation.

העדר השינוי והחידוש.

English translation 255

And a Jew, through his service

און א איד ע"י עבודתו

English translation 256

("your joy")

("שמחתכם")

English translation 257

draws down joy –

איז ממשיך שמחה –

English translation 258

innovation –

חידוש –

English translation 259

into the "they shall not cease" of the delight of Shabbat.

אין דעם "לא ישבותו" פון תענוג שבת.

English translation 260

All the above is regarding each and every Shabbat throughout the year

כל האמור לעיל איז בנוגע לכל שבת ושבת במשך השנה

English translation 261

(in the manner of "they shall not cease",

(באופן פון "לא ישבותו",

English translation 262

as above);

כנ"ל);

English translation 263

but this matter stands more openly in the Shabbats of the month of Elul:

דער ענין שטייט אבער מער בגלוי אין די שבתות שבחודש אלול:

English translation 264

Elul is an acronym for "I am for my Beloved and my Beloved is for me"4142. And this indicates service from below upward,

אלול איז ר"ת "אני 41 לדודי ודודי לי" 42. וואס דאס באווייזט אויף עבודה מלמטלמ"ע,

English translation 265

first the arousal from below

פריער אתעדל"ת

English translation 266

("I am for my Beloved"),

("אני לדודי"),

English translation 267

afterwards the arousal from above in response to the arousal from below

דערנאך דערנאך באתעדל"ת אתעדל"ע

English translation 268

("and my Beloved is for me"43).

("ודודי לי" 43).

English translation 269

That is, that the service of the month of Elul consists of service from below –

ד.ה. אז די עבודה פון חודש אלול באשטייט פון עבודת המטה –

English translation 270

our deeds and our service,

מעשינו ועבודתינו,

English translation 271

"the work of your hands",

"מעשה ידיך",

English translation 272

like the concept of "your joy",

ע"ד דער ענין פון "שמחתכם",

English translation 273

which opens an innovation in creation

וואס טוט אויף א חידוש אין דער בריאה

English translation 274

(because "You yearn for the work of Your hands").

(ווייל "למעשה ידיך תכסוף").

English translation 275

And the reason for this –

והטעם לזה –

English translation 276

because the month of Elul is a preparation for Rosh Hashanah

ווייל חודש אלול איז א הכנה צו ראש השנה

English translation 277

(and the month of Tishrei),

(וחודש תשרי),

English translation 278

when there is a renewal in the "they shall not cease" of creation,

ווען עס ווערט א התחדשות אין דעם "לא ישבותו" פון דער בריאה,

English translation 279

which innovation is opened through the service of man. Therefore, one must have a preparation similar to this –

וואס דער חידוש ווערט אויפגעטאן ע"י עבודת האדם. דעריבער דארף מען האבן א הכנה מעין זה –

English translation 280

the service of "I am for my Beloved and my Beloved is for me"

די עבודה פון "אני לדודי ודודי לי"

English translation 281

(service from below)

(עבודת המטה)

English translation 282

in the month of Elul,

בחודש אלול,

English translation 283

which opens an innovation in creation.

וואס טוט אויף א חידוש אין דער בריאה.

English translation 284

And in more detail:

ובפרטיות יותר:

English translation 285

The four letters of "Elul" are an acronym for "I am for my Beloved and my Beloved is for me", indicating four stages in the service of Elul:

די פיר אותיות פון "אלול" ר"ת "אני לדודי ודודי לי" באווייזן אויף פיר שלבים אין דער עבודה פון אלול:

English translation 286

First of all, one begins with "I" –

לכל לראש הויבט מען אן מיט "אני" –

English translation 287

the existence of man. And this "I"

מציאות האדם. און דער "אני"

English translation 288

(the existence of man)

(מציאות האדם)

English translation 289

itself stands in a manner of "for my Beloved" –

עצמו שטייט אין אן אופן פון "לדודי" –

English translation 290

the service of man to serve his Master

עבודת האדם לשמש את קונו

English translation 291

(my Beloved);

(דודי);

English translation 292

"I" alone –

"אני" אליין –

English translation 293

one cannot know what its content is. But when one says "I am for my Beloved", it means the service of man.

קען מען ניט וויסן וואס זיין תוכן איז. בשעת מ'זאגט אבער "אני לדודי" מיינט עבודת האדם.

English translation 294

And this then brings "and my Beloved"

און דאס ברענגט דערנאך "ודודי"

English translation 295

(with a vav that adds) –

(מיט א וא"ו המוסיף) –

English translation 296

I will go up to the palm tree,

אתעדל"ע,

English translation 297

and in the manner of "to me" –

ובאופן פון "לי" –

English translation 298

that "my Beloved" becomes unified with the "I"

אז "דודי" ווערט נתאחד מיט דעם "אני"

English translation 299

(the existence of man),

(מציאות האדם),

English translation 300

until it is called by his name,

ביז אז נקראת על שמו,

English translation 301

i.e., that even though it speaks about "my Beloved",

ד.ה. אז אע"פ וואס עס רעדט זיך וועגן "דודי",

English translation 302

the Supreme One Who is above the measure and limitation of the world,

דער אויבערשטער וואס איז למעלה ממדידת והגבלת העולם,

English translation 303

He is drawn into "to me",

ווערט ער נמשך אין "לי",

English translation 304

in the existence and boundaries of man

במציאות וגדרי האדם

English translation 305

[similar to what is stated regarding the Torah –

[ע"ד ווי עס שטייט בנוגע צו תורה –

English translation 306

that the Torah is the Names of the Holy One, blessed be He44 (above the world),

אז תורה איז שמותיו של הקב"ה 44 (למעלה מעולם),

English translation 307

and together with this "it is called by his name"45 (not because someone in the world happened to merit this...,

וביחד עם זה "נקראת על שמו" 45 (ניט ווייל איינעם אין וועלט האט זיך אזוי פארוואלט...,

English translation 308

but because this is the truth,

נאר ווייל אזוי איז דער אמת,

English translation 309

as related in the Torah of Truth)],

ווי דערציילט אין תורת אמת)],

English translation 310

namely –

דהיינו –

English translation 311

the connection of the existence of man

דער חיבור פון מציאות האדם

English translation 312

(the nature of the world in general)

(טבע העולם בכלל)

English translation 313

with G‑dliness

מיט אלקות

English translation 314

(similar to the renewal in "they shall not cease" of the nature of the world).

(ע"ד התחדשות אין "לא ישבותו" פון טבע העולם).

English translation 315

And the first letter of "Elul" is the Alef,

און דער ראש התיבה פון "אלול" איז דער אל"ף,

English translation 316

acronym for "Ani" (I). From this it is understood that "Ani" is the essence and includes within itself and gives forth the content of the entire month of Elul –

ר"ת "אני". וואס דערפון איז מובן אז "אני" איז דער עיקר און איז כולל אין זיך און גיט ארויס דעם תוכן פון גאנץ חודש אלול –

English translation 317

as is known that the first letter is the essence46 and includes within itself the entire word and leads all the details of the word

כידוע אז דער ראש התיבה איז דער עיקר 46 און איז כולל אין זיך כל התיבה און פירט אן מיט כל פרטי התיבה

English translation 318

(just as the head of man includes within itself the life-force of the entire body,

(אזוי ווי דער ראש האדם איז כולל אין זיך חיות כל הגוף,

English translation 319

and leads all the powers even as they stand in their place),

און פירט אן מיט כל הכחות אויך ווי זיי שטייען במקומם),

English translation 320

similar to what is explained regarding Rosh HaShanah47 and Rosh Chodesh48 etc.

ע"ד המבואר בנוגע צו ראש השנה 47 וראש חודש 48 כו'.

English translation 321

That is, that the essence and "head" of Elul –

ד.ה. אז דער עיקר און "ראש" פון אלול –

English translation 322

which includes all the other details of Elul –

וואס איז כולל שאר כל הפרטים פון אלול –

English translation 323

is the "Ani",

איז דער "אני",

English translation 324

the existence and service of man. And this includes and leads the other details in Elul,

מציאות ועבודת האדם. און דאס איז כולל און פירט אן מיט די אנדערע פרטים אין אלול,

English translation 325

even as they stand in their place.

אויך ווי זיי שטייען במקומם.

English translation 326

From this it is understood,

איז דערפון מובן,

English translation 327

that in the Sabbaths of the month of Elul the concept of

אז אין די שבתות בחודש אלול שטייט נאכמער בגלוי דער ענין פון

English translation 328

(Shabbat in general –)

(שבת בכלל –)

English translation 329

renewal through the service of man in the "they shall not cease" of nature is revealed even more,

התחדשות ע"י עבודת האדם אין דעם "לא ישבותו" פון טבע,

English translation 330

as preparation for the renewal of creation on Rosh HaShanah.

אלס הכנה צו התחדשות הבריאה בראש השנה.

English translation 331

In the month of Elul itself –

אין חודש אלול גופא –

English translation 332

it is understood that the further one progresses in the month of Elul and the closer one comes to Rosh HaShanah,

איז מובן אז וואס ווייטער מ'האלט אין חודש אלול און וואס נעענטער מ'קומט צו ראש השנה,

English translation 333

the stronger the preparations for the month of Tishrei must be,

אלץ שטארקער דארפן זיין די הכנות צו חודש תשרי,

English translation 334

and consequently the concept of "Ani" is increasingly emphasized

ובמילא אלץ מער איז אונטערשטראכן דער ענין פון "אני"

English translation 335

(the service of man)

(עבודת האדם)

English translation 336

which must bring about renewal in the nature of creation.

וואס דארף ממשיך זיין התחדשות אין טבע הבריאה.

English translation 337

All the more so when one comes to the last Shabbat of the month of Elul,

עאכו"כ ווען מ'קומט צו דעם שבת האחרון פון חודש אלול,

English translation 338

the conclusion and seal of the Sabbaths in the month of Elul,

דער סיום וחותם פון די שבתות בחודש אלול,

English translation 339

the Shabbat before Rosh HaShanah

דער שבת שלפני ראש השנה

English translation 340

(which blesses Rosh HaShanah49) –

(וועלכער בענטשט ראש השנה 49) –

English translation 341

then the concept of "Elul" and "Ani" stands with greater strength and power.

שטייט דעמולט דער ענין פון "אלול" און "אני" ביתר שאת וביתר עוז.

English translation 342

And the explanation of the matter:

וביאור הענין:

English translation 343

As stated above

כאמור לעיל

English translation 344

(section 4),

(ס"ד),

English translation 345

nothing is automatic and all matters are dependent on our actions and our service. So too the renewal of creation on Rosh HaShanah is dependent on the service of man,

איז ניטא קיין בדרך ממילא און אלע ענינים זיינען תלוי אין מעשינו ועבודתינו. אזוי אויך די התחדשות הבריאה בר"ה איז תלוי אין עבודת האדם,

English translation 346

for "You desire the work of Your hands",

וואס "למעשה ידיך תכסוף",

English translation 347

and this service has the power to bring about a novelty in the creation of the Holy One, blessed be He.

און די עבודה האט בכח צו אויפטאן א חידוש אין בריאתו של הקב"ה.

English translation 348

That is,

דאס הייסט,

English translation 349

notwithstanding that on Rosh HaShanah of the previous year the world was renewed anew,

ניט קוקנדיק אויף דעם וואס בראש השנה שלפני זה איז דער עולם נתחדש געווארן מחדש,

English translation 350

and from this new life-force was drawn throughout the entire year –

און דערפון איז נמשך געווארן חיות חדש במשך כל השנה כולה –

English translation 351

a Jew must, through his service during the entire year,

דארף א איד ע"י עבודתו במשך כל השנה,

English translation 352

and especially in the month of Elul

ובפרט בחודש אלול

English translation 353

(preparation for Rosh HaShanah),

(הכנה לראש השנה),

English translation 354

bring about that on the coming Rosh HaShanah, may it be for good, the renewal of creation should be in a more elevated manner.

אויפטאן אז בראש השנה הבאה עלינו לטובה זאל התחדשות הבריאה זיין באופן נעלה יותר.

English translation 355

One might think,

איינער קען דאך מיינען,

English translation 356

since the renewal of creation was already drawn on Rosh HaShanah of the previous year,

וויבאלד אז ס'איז שוין נמשך געווארן התחדשות הבריאה בר"ה שלפנ"ז,

English translation 357

what need is there for him to add further?

וואס דארף ער דערצו נאך צוגעבן.

English translation 358

And especially according to what is stated in the Tur50,

ובפרט לויט ווי עס שטייט אין טור 50,

English translation 359

"What nation is like this nation that knows the character of its G‑d... they wear white and wrap themselves in white... because they know that the Holy One, blessed be He, will perform a miracle for them",

"איזו אומה כאומה זו שיודעת אופי' של אלוקי' כו' לובשים לבנים ומתעטפים לבנים כו' לפי שיודעין שהקב"ה יעשה להם נס",

English translation 360

because they know that they will be vindicated in judgment.

ווייל זיי ווייסן אז זוכים בדין.

English translation 361

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 362

Since "the custom of Israel is Torah"51,

מצד "מנהג ישראל תורה היא" 51,

English translation 363

to the extent that a custom is even higher than Torah,

ביז אז א מנהג איז נאך העכער פאר תורה,

English translation 364

as understood from the fact that in several matters custom overrides law52 –

כמובן מזה וואס בכמה ענינים איז מנהג מבטל הלכה 52 –

English translation 365

it is already "from the beginning of the month of Elul" –

איז שוין "מן ראש חודש אלול" –

English translation 366

"it is customary that when a person writes a letter to his friend... he hints to him... that he should merit in the coming days of judgment for good to be written and sealed in the book of good life"53.

"נוהגים כשכותב אדם לחבירו אגרות כו' רומז לו כו' שזכה בימי הדין הבאים לטוב להיות נכתב ונחתם בספר חיים טובים" 53.

English translation 367

That is, that even in a letter,

ד.ה. אז אפילו אין אן אגרת,

English translation 368

which is a temporary matter

וואס איז אן ענין לפי שעה

English translation 369

(as explained in Chassidus54),

(כמבואר בחסידות 54),

English translation 370

and even a letter that does not speak about Rosh HaShanah and a good writing and sealing etc.,

און אפילו אן אגרת וואס רעדט ניט וועגן ראש השנה וכתיבה וחתימה טובה וכו',

English translation 371

but about entirely other matters –

נאר וועגן אנדערע ענינים לגמרי –

English translation 372

one wishes the other a good writing and sealing. And this requires no effort –

ווינטשט איין איך דעם צווייטן א כתיבה וחתימה טובה. און דאס דארף ניט האבן קיין שום יגיעה –

English translation 373

one need only remind him about it,

מ'דארף אים בלויז דערמאנען וועגן דעם,

English translation 374

he does it simply –

טוט ער דאס בפשטות –

English translation 375

to such an extent is it a clear matter that one will have a good writing and sealing.

עד כדי כך איז א דבר ברור אז מ'וועט האבן א כתיבה וחתימה טובה.

English translation 376

Nevertheless,

פונדעסטוועגן,

English translation 377

in addition to all this, a Jew must add even more in his service

נוסף לכל זה דארף א איד צוגעבן נאכמער אין זיין עבודה

English translation 378

(in the month of Elul) –

(בחודש אלול) –

English translation 379

"I am my Beloved's and my Beloved is mine" –

"אני לדודי ודודי לי" –

English translation 380

in order to bring about that the renewal of nature on Rosh Hashanah should be in a more elevated manner.

בכדי צו אויפטאן אז די התחדשות הטבע בר"ה זאל זיין באופן נעלה יותר.

English translation 381

And in the month of Elul itself –

און אין חודש אלול גופא –

English translation 382

this additional aspect is emphasized in the Shabbosos of the month of Elul,

שטייט דאס נאכמער בהדגשה אין די שבתות שבחודש אלול,

English translation 383

when the service of Jews to renew the nature of creation is further underscored,

ווען ס'איז נאכמער אונטערשטראכן די עבודה פון אידן לחדש טבע הבריאה,

English translation 384

"and on your joyous days – these are the Shabbosos";

"וביום שמחתכם אלו שבתות";

English translation 385

and in them themselves –

ובהם גופא –

English translation 386

it stands with greater strength and power on the last Shabbos of the month of Elul,

שטייט עס ביתר שאת וביתר עוז אין דעם שבת האחרון דחודש אלול,

English translation 387

the Shabbos before Rosh Hashanah.

דער שבת פאר ראש השנה.

English translation 388

The connection between this Shabbos

די שייכות צווישן דעם שבת

English translation 389

(the last)

(האחרון)

English translation 390

before Rosh Hashanah and Rosh Hashanah

לפני ראש השנה מיט ראש השנה

English translation 391

(the matter of renewal in the nature of creation) –

(ענין ההתחדשות בטבע הבריאה) –

English translation 392

is also seen explicitly in the Torah portion read on this Shabbos –

זעט מען בגלוי אויך אין דער פרשה בתורה וואס מ'לייענט בשבת זה –

English translation 393

Parshas Nitzavim,

פ' נצבים,

English translation 394

which "we always read before Rosh Hashanah"55,

וואס "קורין תמיד לפני ראש השנה" 55,

English translation 395

and sometimes

ולפעמים

English translation 396

(as in this year) –

(כבשנה זו) –

English translation 397

Nitzavim-Vayeilech,

נצבים וילך,

English translation 398

and the Haftarah of "Sos Asis"56:

און די הפטורה פון "שוש אשיש" 56:

English translation 399

When there is a state of "You are standing today, all of you, before Hashem your G-d" –

בשעת ס'איז א מצב פון "אתם נצבים היום כולכם לפני ה' אלקיכם" –

English translation 400

it is understandable the joy that this brings out in a Jew;

איז פארשטאנדיק די שמחה וואס דאס ברענגט ארויס ביי א אידן;

English translation 401

what greater joy can there be than the joy of standing "before Hashem your G-d"! And especially according to the explanation of Chassidus57 that "Nitzavim" is not merely in the presence of Hashem your G-d,

וואס פאר א גרעסערע שמחה קען זיין ווי די שמחה פון שטיין "לפני ה' אלקיכם"! ובפרט ע"פ פירוש החסידות 57 אז דער "נצבים" איז ניט נאר בנוכחיות פון ה' אלקיכם,

English translation 402

but "before Hashem your G-d",

נאר "לפני ה' אלקיכם",

English translation 403

in the innerness of Hashem your G-d –

בפנימיות פון ה' אלקיכם –

English translation 404

this adds even more to the joy.

איז דאס נאכמער מוסיף אין דער שמחה.

English translation 405

From this it is understood that on Shabbos Parshas Nitzavim

איז דערפון מובן אז בשבת פ' נצבים

English translation 406

(the portion that is always read on this Shabbos before Rosh Hashanah)

(די פרשה שקורין תמיד אין דעם שבת לפני ר"ה)

English translation 407

the matter of "and on your joyous days – these are the Shabbosos" is emphasized and revealed even more –

שטייט נאכמער בהדגשה ובגלוי דער ענין פון "וביום שמחתכם אלו שבתות" –

English translation 408

the innovation and breaking of boundaries of joy that comes through the service of man. And this is an innovation

דער חידוש ופריצת גדר פון שמחה וואס ווערט ע"י עבודת האדם. און דאס איז א חידוש

English translation 409

(joy)

(שמחה)

English translation 410

that comes from the matter of "Nitzavim",

וואס קומט פון דעם ענין פון "נצבים",

English translation 411

strength and absence of change

תוקף והעדר השינוי

English translation 412

("they shall not cease").

("לא ישבותו").

English translation 413

This matter is also seen in today's Haftarah. And in this, one need not seek explanations,

דעם ענין זעט מען אויך אין היינטיקער הפטורה. און דערביי דארף מען ניט זוכן קיין פירושים,

English translation 414

because the connection is seen explicitly and simply:

ווייל מ'זעט די שייכות בגלוי ובפשטות:

English translation 415

The beginning of the Haftarah is –

התחלת ההפטורה איז –

English translation 416

"Sos Asis baHashem". And "Sos Asis" is the matter of joy –

"שוש אשיש בה'". וואס "שוש אשיש" איז דער ענין השמחה –

English translation 417

the innovation and breaking of boundaries that comes through the service of man. And especially "Sos Asis" twice –

דער חידוש ופריצת גדר וואס קומט צו ע"י עבודת האדם. ובפרט "שוש אשיש" ב' פעמים –

English translation 418

an extra emphasis on the matter of joy,

א הדגשה יתירה בענין השמחה,

English translation 419

as is known in Halacha that when a matter is stated twice it means multiple times,

כידוע בהלכה אז בשעת א זאך שטייט צוויי מאל מיינט עס א ריבוי פעמים,

English translation 420

and it is essential58.

ולעיכובא 58.

English translation 421

Further:

נאכמער:

English translation 422

Chassidus explains59 that "Asis" is a causative term,

חסידות איז מבאר 59 אז "אשיש" איז לשון אפעיל,

English translation 423

meaning that Jews cause joy

ד.ה. אז אידן טוען אויף שמחה

English translation 424

("Asis")

("אשיש")

English translation 425

"baHashem",

"בהוי'",

English translation 426

the elevation of "You shall desire the work of Your hands".

דער עילוי פון "למעשה ידיך תכסוף".

English translation 427

That is, Jews cause a joy above, even in a level of "baHashem" where there is no matter of joy from their own side

ד.ה. אז אידן טוען אויף א שמחה למעלה אפילו אין א דרגא "בהוי'" וואו ס'איז ניטא דער. ענין פון שמחה מצ"ע

English translation 428

(because if there is the matter of joy there,

(ווייל אויב דארט איז דא דער ענין השמחה,

English translation 429

then what is the novel point that Jews cause joy there,

איז מאי קמ"ל אז אידן טוען דארט אויף שמחה,

English translation 430

"Asis"?)!

"אשיש")!

English translation 431

And it can be said,

ויש לומר,

English translation 432

that this is the aforementioned matter,

אז דאס איז דער ענין הנ"ל,

English translation 433

that in the level of "I, Hashem, have not changed"

אז אין דער דרגא פון "אני ה' לא שניתי"

English translation 434

(from which comes "they shall not cease" of the nature of creation)

(פון וואנעט עס נעמט זיך "לא ישבותו" פון טבע הבריאה)

English translation 435

Jews cause, through their service, an innovation

טוען אויף אידן ע"י עבודתם א חידוש

English translation 436

(the matter of joy).

(ענין השמחה).

English translation 437

And this "Sos Asis"

און דער "שוש אשיש"

English translation 438

(joy)

(שמחה)

English translation 439

itself is drawn down –

גופא ווערט נמשך –

English translation 440

"all the days of the world"

"כל ימי עולם"

English translation 441

(as the conclusion of the Haftarah),

(כסיום ההפטורה),

English translation 442

meaning, in a constant and eternal manner,

ד.ה. באופן תמידי ונצחי,

English translation 443

"they shall not cease".

"לא ישבותו".

English translation 444

This is also seen in today's portion –

עד"ז זעט מען אויך אין היינטיקער פרשה –

English translation 445

Parshas Nitzavim-Vayeilech:

פ' נצבים וילך:

English translation 446

It has been discussed many times60 that "Nitzavim" and "Vayeilech" are opposites:

דובר כמ"פ 60 אז "נצבים" און "וילך" זיינען הפכיים:

English translation 447

"Nitzavim" indicates a state of strength without movement or change

"נצבים" באווייזט אויף א מצב פון תוקף בלי הזזה ושינוי

English translation 448

("they shall not cease") –

("לא ישבותו") –

English translation 449

that one stands firmly in one place,

אז מ'שטייט בתוקף אויף אן ארט,

English translation 450

"Nitzavim",

"נצבים",

English translation 451

as it is written61 "she arose... and also stood". And especially according to the explanation62 that "Nitzavim" is from the term "the king's deputy"63,

כמ"ש 61 "קמה גו' וגם נצבה". ובפרט לויטן פירוש 62 אז "נצבים" איז מלשון "נצב מלך" 63,

English translation 452

meaning that the "deputy" is with the strength of a king,

ד.ה. אז דער "נצב" איז מיט דעם תוקף פון א מלך,

English translation 453

the ultimate strength

תכלית התוקף

English translation 454

(without change),

(בלתי השינוי),

English translation 455

because no one can express opinions against a king,

ווייל א מלך קען קיינער ניט זאגן קיין דיעות,

English translation 456

for "there is none above him except Hashem his G-d"64. Even a mortal king has "none above him except Hashem his G-d". And "the earthly kingdom is like the heavenly kingdom"65 –

ווארום "אין על גביו אלא ה' אלקיו" 64. אפילו א מלך בשר ודם איז "אין על גביו אלא ה' אלקיו". ומלכותא דארעא כעין מלכותא דרקיעא" 65 –

English translation 457

the strength of the kingdom below derives from the strength of the kingdom above.

דער תוקף המלכות למטה נעמט זיך פון תוקף המלכות דלמעלה.

English translation 458

"Vayeilech" means exactly the opposite –

"וילך" מיינט פונקט פארקערט –

English translation 459

the matter of going,

דער ענין ההליכה,

English translation 460

that he does not remain standing

אז ער בלייבט ניט שטייט

English translation 461

("deputy")

("נצב")

English translation 462

in one place without change,

אויף אן ארט בלי שינוי,

English translation 463

rather he keeps going,

נאר ער האלט אין איין גיין,

English translation 464

innovation and change to the utmost. And especially according to what is explained in Chassidus66 that true going is –

חידוש ושינוי בתכלית. ובפרט ע"פ המבואר בחסידות 66 אז הליכה אמיתית איז –

English translation 465

a going without limit,

א הליכה בלי גבול,

English translation 466

beyond comparison.

שלא בערך.

English translation 467

And when Parshas Nitzavim-Vayeilech are joined –

און ווען פ' נצבים וילך זיינען מחוברות –

English translation 468

they become one portion,

ווערן זיי איין פרשה,

English translation 469

only a portion that has two names67

נאר א פרשה וואס האט צוויי נעמען 67

English translation 470

[like a single person who has two names68].

[ע"ד אן אדם אחד וואס האט צוויי נעמען 68].

English translation 471

That is, Nitzavim-Vayeilech emphasizes the connection of both matters –

ד.ה. אז נצבים וילך איז מדגיש דעם חיבור פון ביידע ענינים –

English translation 472

the innovation of "Vayeilech" within the "they shall not cease" of "Nitzavim".

דער חידוש פון "וילך" אין דעם "לא ישבותו" פון "נצבים".

English translation 473

And this is analogous to the matter of joy that a Jew draws into Shabbat, whose essence is delight.

וואס דאס איז ע"ד דעם ענין השמחה וואס א איד איז ממשיך אין שבת שענינו עונג:

English translation 474

Joy is a matter of "Vayelech",

שמחה איז אן ענין פון "וילך",

English translation 475

one does not remain in one place,

מ'בלייבט ניט אויף אן ארט,

English translation 476

rather one goes beyond measure and limitation,

נאר מ'גייט למעלה ממדידה והגבלה,

English translation 477

breaking boundaries.

פריצת גדר.

English translation 478

However, delight is in a manner of "Nitzavim",

משא"כ עונג איז אין אן אופן פון "נצבים",

English translation 479

sitting on a chair,

דיתיב על דורדיי',

English translation 480

as above.

כנ"ל.

English translation 481

The connection of "Nitzavim Vayelech" is also seen in the content of Parshat Vayelech:

דעם חיבור פון "נצבים וילך" זעט מען אויך אין דעם תוכן פון פ' וילך:

English translation 482

At the beginning of Parshat Vayelech there is a glaring difficulty to which one does not pay attention:

בריש פ' וילך איז דא א קלאץ קשיא צו וועלכער מ'איז ניט משים לב:

English translation 483

When was "Vayelech Moshe"? At the time Moshe said "I am one hundred and twenty years old today, I can no longer go out and come in"69,

ווען איז געווען "וילך משה"? בשעת משה האט געזאגט "בן מאה ועשרים שנה אנכי היום לא אוכל עוד לצאת ולבוא" 69,

English translation 484

"I am not permitted, for permission was taken from me and given to Yehoshua",

"איני רשאי שנטלה ממני הרשות וניתנה ליהושע",

English translation 485

or "to go out and come in in matters of Torah,

אדער' "לצאת ולבוא בדברי תורה,

English translation 486

teaching that the traditions and wellsprings of wisdom were sealed from him"69.

מלמד שנסתמו ממנו מסורות ומעינות החכמה" *69.

English translation 487

This is a contradiction:

וואס דאס איז דאך א דבר והיפוכו:

English translation 488

"I can no longer go out and come in" –

"לא אוכל עוד לצאת ולבוא" –

English translation 489

is the exact opposite of "Vayelech"!

איז פונקט פארקערט פון "וילך"!

English translation 490

Furthermore:

נאכמער:

English translation 491

At the time of "today my days and years are complete"69,

בשעת "היום מלאו ימי ושנותי" *69,

English translation 492

when Moshe stands at the ultimate perfection,

ווען משה שטייט בתכלית השלימות,

English translation 493

so that he lacks not a single moment

אז עס פעלט אים ניט קיין איין רגע

English translation 494

(according to the simple interpretation of "my days and years are complete") –

(כפירוש הפשוט אין "מלאו ימי ושנותי") –

English translation 495

how does the matter of "Vayelech" fit then,

ווי פאסט דעמולט דער ענין פון "וילך",

English translation 496

he has nowhere to go,

ער האט דאך ניט וואו צו גיין,

English translation 497

because he stands at the ultimate perfection

ווארום ער שטייט בתכלית השלימות

English translation 498

(it would have been fitting that it be "Nitzavim",

(האט געפאסט אז עס זאל זיין "נצבים",

English translation 499

that he remain in his place) –

ער זאל בלייבן במקומו) –

English translation 500

how does "Vayelech" come to him then?!

ווי קומט צו אים דעמולט "וילך"?!

English translation 501

It is understandable

בשלמא וואס עס שטייט

English translation 502

(the first time in the Torah)

(דעם ערשטן מאל בתורה)

English translation 503

"And Moshe rose and went to Dasan and Aviram" –

"ויקם משה וילך אל דתן ואבירם" –

English translation 504

it is understandable,

איז פארשטאנדיק,

English translation 505

because when one must quell a dispute,

ווארום בשעת מ'דארף באווארענען א מחלוקת,

English translation 506

there must be a going and an addition in service. But when Moshe stands at the ultimate perfection –

דארף זיין א הליכה והוספה בעבודה. אבער בשעת משה שטייט בתכלית השלימות –

English translation 507

why must there be "Vayelech Moshe"?

פארוואס דארף דא זיין "וילך משה"?

English translation 508

The explanation of this is –

איז דער ביאור בזה –

English translation 509

that this is precisely the point:

אז היא הנותנת:

English translation 510

Specifically at a time when one is in a situation that seemingly should be "Nitzavim"

דוקא בשעת מ'האלט בי א מצב ווען עס דארף לכאורה זיין "נצבים"

English translation 511

(I have not changed,

(לא שניתי,

English translation 512

they shall not cease) –

לא ישבותו) –

English translation 513

specifically there one must draw forth a novelty and a going

דוקא דארטן דארף מען ממשיך זיין א חידוש והליכה

English translation 514

("Vayelech"):

("וילך"):

English translation 515

When Moshe stood on his last day,

בשעת משה איז געשטאנען ביום האחרון שלו,

English translation 516

and he felt that then another matter came to him,

און ער האט מרגיש געווען אז דעמולט קומט ביי אים צו נאך אן ענין,

English translation 517

that "I am one hundred and twenty years old today",

אז "בן מאה ועשרים שנה אנכי היום",

English translation 518

and "I can no longer go out and come in",

און "לא אוכל עוד לצאת ולבוא",

English translation 519

"the traditions and wellsprings of wisdom were sealed from him" –

"שנסתמו ממנו מסורות ומעינות החכמה" –

English translation 520

Moshe knew that "everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He created only for His glory"70,

האט משה געוואוסט אז כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא בראו אלא לכבודו" 70,

English translation 521

therefore he understood that when another moment and a new standing and situation comes to him,

במילא האט ער פארשטאנען אז בשעת ביי אים קומט צו נאך א רגע און א נייער מעמד ומצב,

English translation 522

he must use that very thing for an addition to the glory of the Holy One, blessed be He,

דארף ער דאס גופא אויסנוצן אויף א הוספה בכבודו של הקב"ה,

English translation 523

more than was through his service during all those days and years at the ultimate perfection

מער וויפל ס'איז געווען ע"י עבודתו במשך די אלע ימים ושנים בתכלית השלימות

English translation 524

("complete");

("מלאו");

English translation 525

Therefore it brought about in him "Vayelech Moshe",

דעריבער האט עס ביי אים ארויסגערופן "וילך משה",

English translation 526

a new going,

א הליכה חדשה,

English translation 527

and he went to tell the Jewish people a new matter –

און ער איז געגאנגען אנזאגן אידן אן ענין חדש –

English translation 528

that "I am one hundred and twenty years old today, I can no longer go out and come in",

אז "בן מאה ועשרים שנה אנכי היום לא אוכל עוד לצאת ולבוא",

English translation 529

because "permission was taken from me and given to Yehoshua",

ווארום "נטלה ממני הרשות וניתנה ליהושע",

English translation 530

"Yehoshua is the one who passes before you as Hashem spoke",

"יהושע הוא עובר לפניך כאשר דבר ה'",

English translation 531

and now the time had come to transfer the leadership to Yehoshua with a generous eye,

און איצטער איז געקומען די צייט צו איבערגעבן בעין יפה די נשיאות צו יהושע,

English translation 532

"face like the moon"70,

"פני לבננה" *70,

English translation 533

and one matter for a generation and not two matters for a generation71,

ודבר אחד לדור ואין שני דברים לדור 71,

English translation 534

"as Hashem spoke",

"כאשר דבר ה'",

English translation 535

and Moshe added from his own in this –

און משה גיט נאך צו בזה מדילי' –

English translation 536

"And Moshe called Yehoshua and said to him before the eyes of all Israel, be strong and courageous etc."72,

"ויקרא משה ליהושע ויאמר אליו לעיני כל ישראל חזק ואמץ וגו'" 72,

English translation 537

and the rest of the details that Moshe conveyed to the Jewish people in this parshah.

ושאר הפרטים וואס משה האט איבערגעגעבן אידן בפרשה זו.

English translation 538

And so too –

ועד"ז –

English translation 539

when Moshe stands at the ultimate perfection,

בשעת משה שטייט בתכלית השלימות,

English translation 540

"today my days and years are complete",

"היום מלאו ימי ושנותי",

English translation 541

he does not remain standing there,

בלייבט ער דארטן ניט שטיין,

English translation 542

rather he goes further –

נאר ער גייט ווייטער –

English translation 543

"Vayelech",

"וילך",

English translation 544

a going to a higher level.

א הליכה צו א העכערע דרגא.

English translation 545

And this "Vayelech Moshe" itself was while Moshe was a soul in a body

און דער "וילך משה" גופא איז געווען ווי משה איז א נשמה בגוף

English translation 546

(i.e., that the novelty and boundlessness is drawn into the nature of the world,

(ד.ה. אז דער חידוש ובלי גבול ווערט נמשך אין טבע העולם,

English translation 547

soul in a body),

נשמה בגוף),

English translation 548

and in the "wilderness of the nations"73:

און אין "מדבר העמים" 73:

English translation 549

It does not speak of when Moshe stands and serves74 on high75

עס רעדט זיך ניט ווי משה איז עומד ומשמש 74 במרום 75

English translation 550

(soul without a body),

(נשמה בלי גוף),

English translation 551

after his one hundred and twenty years,

לאחרי מאה ועשרים שנה שלו,

English translation 552

for there the "Vayelech Moshe" and conveying to the Jewish people all these details in the parshah could not be.

וואס דארטן קען ביי אים ניט זיין דער "וילך משה" און דאס איבערגעבן אידן די אלע פרטים אין דער פרשה.

English translation 553

Certainly there are for Moshe many ascents after the ascent of his soul on high,

זיכער איז בא משה'ן דא א ריבוי עליות לאחרי עליית נשמתו במרום,

English translation 554

and it is known that also above there is the matter of time76

וכידוע אז אויך למעלה איז דא דער ענין הזמן 76

English translation 555

(as they bring77 the proof for this from the Chassidic discourse etc.78),

(ווי מ'ברענגט 77 אויף דעם די ראי' פון דעם מאמר חסידות וכו' 78),

English translation 556

and as it is brought in Chassidus79 that Moshe

און ווי עס ברענגט זיך אין חסידות 79 אז משה

English translation 557

(and the Patriarchs)

(והאבות)

English translation 558

has already been sitting for three thousand years in Gan Eden and is elevated there from level to level,

זיצט שוין ג' אלפים שנה אין גן עדן און ווערט דארט נתעלה מדרגא לדרגא,

English translation 559

in addition to the ascents during his one hundred and twenty years.

נוסף צו די עליות אין די ק"כ שנה שלו.

English translation 560

But "Vayelech Moshe" speaks about his going and ascent while still being a soul in a body. And as it will also be later in the future redemption –

אבער "וילך משה" רעדט זיך וועגן הליכתו ועלייתו נאך זייענדיק א נשמה בגוף. און ווי ס'וועט דערנאך אויך זיין בגאולה העתידה –

English translation 561

that Moshe and Aharon are with them80,

אז משה ואהרן עמהם 80,

English translation 562

souls in bodies,

נשמות בגופים,

English translation 563

as is simply understood,

כמובן בפשטות,

English translation 564

because specifically as a soul in a body can they rule on the questions and doubts regarding the laws of the offerings.

ווארום דוקא אלס נשמה בגוף קענען זיי פסק'נען די שאלות וספיקות בדיני הקרבנות.

English translation 565

The lesson from this regarding each and every one:

דער לימוד דערפון בנוגע לכאו"א:

English translation 566

From the aspect of the Moshe within him81, every Jew has the potential,

מצד דעם משה שבקרבו 81 האט יעדער איד בכח,

English translation 567

that even when he is already in a state of "my days and years are fulfilled" –

אז אפילו ווען ער שטייט שוין אין א מצב פון "מלאו ימי ושנותי" –

English translation 568

surely every Jew lives until one hundred and twenty years,

זיכער לעבט יעדער איד עד מאה ועשרים שנה,

English translation 569

but in particular there is this "my days and years are fulfilled" each and every day,

אבער בפרטיות איז דא דער "מלאו ימי ושנותי" בכל יום ויום,

English translation 570

at the time he performs his service in completeness –

בשעת ער טוט עבודתו בשלימות –

English translation 571

he has the potential that even now there should be "and he went",

האט ער בכח אז אויך דעמולט זאל זיין "וילך",

English translation 572

a new and incomparable progression.

א הליכה חדשה ושלא בערך.

English translation 573

And regarding our matter:

ובנוגע לעניננו:

English translation 574

Even when one stands in the month of Elul,

אפילו ווען מ'שטייט אין חודש אלול,

English translation 575

and is already blessed with a good writing and sealing

און מ'ווערט שוין געבענטשט מיט א כתיבה וחתימה טובה

English translation 576

(as above),

(כנ"ל),

English translation 577

he nevertheless has everything in ultimate perfection –

האט ער דאך אלץ בתכלית השלימות –

English translation 578

so what does he need to add now? They tell him,

איז וואס דארף ער דעמולט צוגעבן? זאגט מען אים,

English translation 579

that this is the ultimate perfection relative to the state until now,

אז דאס איז תכלית השלימות לגבי דעם מצב ביז איצטער,

English translation 580

but now another day has arrived –

אבער איצטער איז צוגעקומען נאך א טאג –

English translation 581

there must be "ascending in holiness"

דארף זיין "מעלין בקודש"

English translation 582

(and certainly "not descending")

(ועאכו"כ "לא מורידין")

English translation 583

82 in his service,

82 בעבודתו,

English translation 584

"I am for my Beloved and my Beloved is for me",

"אני לדודי ודודי לי",

English translation 585

and he must attain a higher level in the renewal of creation on the coming Rosh Hashanah.

און ער דארף אויפטאן נאך א העכערע דרגא אין התחדשות הבריאה בראש השנה הבאה.

English translation 586

And particularly when one stands on a Shabbat in the month of Elul,

ובפרט ווען מ'שטייט אין א שבת בחודש אלול,

English translation 587

and especially –

ובמיוחד –

English translation 588

the last Shabbat of the month of Elul,

דער שבת האחרון פון חודש אלול,

English translation 589

the Shabbat before Rosh Hashanah

דער שבת פאר ראש השנה

English translation 590

(as discussed above),

(כמדובר לעיל),

English translation 591

And now itself –

און דעמולט גופא –

English translation 592

at the time of ratzon deratzon83,

בזמן רעוא דרעוין 83,

English translation 593

that although the time of Shabbat is connected with "there is84 in it neither eating nor drinking"85 –

וואס אע"פ אז דער זמן בשבת איז פארבונדן מיט "אין 84 בו לא אכילה ולא שתי'" 85 –

English translation 594

Chassidim demonstrate a cleverness and they make at that time a Chassidic farbrengen,

באווייזן חסידים א קונץ און זיי מאכן דעמולט א חסיד'ישן פארברענגען,

English translation 595

and they arouse that one should say "L'Chaim" on physical wine or physical whiskey. One cannot fulfill it only by saying "L'Chaim" on the words of Torah that he hears,

און מ'איז מעורר אז מ'זאל זאגן "לחיים" אויף יין גשמי אדער יין שרף גשמי. מ'קען ניט יוצא זיין נאר מיט זאגן "לחיים" אויף די דברי תורה וואס ער הערט,

English translation 596

rather he must say "L'Chaim" on a physical thing.

נאר ער דארף זאגן "לחיים" אויף א דבר גשמי.

English translation 597

And particularly when one stands on Shabbat, "You are standing today, all of you, before Hashem your G-d" –

ובפרט בשעת מ'שטייט בשבת כו' אתם נצבים היום כולכם לפני ה' אלקיכם –

English translation 598

there is no better time to say "L'Chaim",

איז ניטא קיין בעסערע צייט ווען צו זאגן "לחיים",

English translation 599

and the Almighty answers "for life and for blessing"86,

און דער אויבערשטער ענטפערט "לחיים ולברכה" 86,

English translation 600

"for a good life and for peace"86,

"לחיים טובים ולשלום" 86,

English translation 601

in all matters,

בכל הענינים,

English translation 602

And "L'Chaim" in physicality,

און "לחיים" בגשמיות,

English translation 603

souls in bodies,

נשמות בגופים,

English translation 604

where also a soul derives pleasure from it.

וואס אויך א נשמה נהנית ממנו.

English translation 605

L'Chaim.

לחיים.

English translation 606

In addition to this general lesson mentioned above from this Shabbat before Rosh Hashanah in the service of a Jew as preparation to attain the renewal of creation on Rosh Hashanah,

נוסף צו דעם לימוד כללי הנ"ל פון דעם שבת שלפני ר"ה אין דער עבודה פון א אידן בתור הכנה צו אויפטאן די התחדשות הבריאה בראש השנה,

English translation 607

one must also derive from this a lesson from the specific determination of this year

דארף מען דערביי אויך ארויסנעמען א לימוד פון דער קביעות מיוחדת בשנה זו

English translation 608

(according to the well-known teaching of the Baal Shem Tov87):

(כתורת הבעש"ט הידועה 87):

English translation 609

This year the festival of Rosh Hashanah occurs on Shabbat. And this gives a specific directive regarding the preparations in the service of man for Rosh Hashanah in this year:

בשנה זו איז יו"ט של ר"ה חל להיות בשבת. וואס דאס גיט א הוראה מיוחדת בנוגע צו די הכנות בעבודת האדם לראש השנה בשנה זו:

English translation 610

Rosh Hashanah in general requires preparation. And in general –

ראש השנה בכלל דארף האבן א הכנה. וואס בכלל –

English translation 611

the preparation consists of the days of Selichot. But in this itself there are variations from year to year:

באשטייט די הכנה פון די ימי הסליחות. אבער בזה גופא זיינען פאראן שינויים משנה לשנה:

English translation 612

When Rosh Hashanah occurs on Thursday –

ווען ר"ה איז חל ביום החמישי –

English translation 613

one has the days of Selichot as preparation for Rosh Hashanah.

האט מען ד' ימי הסליחות אלס הכנה לר"ה.

English translation 614

When Rosh Hashanah occurs on Monday or on Tuesday –

ווען ר"ה איז חל ביום השני אדער ביום השלישי –

English translation 615

one has more than a full week of Selichot.

האט מען מער ווי א גאנצע וואך פון סליחות.

English translation 616

When Rosh Hashanah occurs on Shabbat –

ווען ר"ה איז חל להיות בשבת –

English translation 617

one has a preparation from all six days of the week in order,

האט מען א הכנה פון אלע ששת ימי השבוע על הסדר,

English translation 618

so that then one has completeness in the preparations for Rosh Hashanah

וואס דעמולט האט מען א שלימות אין די הכנות לר"ה

English translation 619

(more than in the other determinations).

(מער ווי אין די אנדערע קביעות'ן).

English translation 620

And the explanation:

והביאור:

English translation 621

The principle is that "one who toils on Erev Shabbat will eat on Shabbat"88. That although it says "Erev Shabbat",

דער כלל איז אז "מי שטרח בערב שבת יאכל בשבת" 88. וואס אע"פ אז דא שטייט "ערב שבת",

English translation 622

it nevertheless means in general all six days of the week89. As one sees it simply –

מיינט דאך דאס בכללות אלע ששת ימי השבוע 89. ווי מ'זעט עס בפשטות –

English translation 623

that the "will eat on Shabbat" is not specifically from that which he "toiled" on the sixth day

אז דער "יאכל בשבת" איז לאו דוקא פון דעם "טרח" ביום הששי

English translation 624

(the actual Erev Shabbat),

(ערב שבת ממש),

English translation 625

rather from the toil during all six days of the week. But on the other hand –

נאר פון דער טירחא בכל ששת ימי השבוע. אבער לאידך גיסא –

English translation 626

specifically from the toil during the six weekdays before Shabbat,

דוקא פון דעם טרח בששת ימי החול שלפני השבת,

English translation 627

not from the previous week,

ניט פון דער שבוע שלפנ"ז,

English translation 628

because the "will eat" from the toil of the previous week was on the previous Shabbat.

ווארום דער "יאכל" פון דעם טרח אין דער שבוע שלפנ"ז איז געווען בשבת שלפנ"ז.

English translation 629

And accordingly it emerges,

וואס עפ"ז קומט אויס,

English translation 630

that specifically when Rosh Hashanah occurs on Shabbat,

אז דוקא ווען ר"ה איז חל להיות בשבת,

English translation 631

one has a complete preparation of "toil" during all six days of the week.

האט מען א הכנה שלימה פון "טרח" בכל ששת ימי השבוע.

English translation 632

In contrast, when Rosh Hashanah occurs on Thursday,

משא"כ ווען ר"ה איז חל להיות ביום החמישי,

English translation 633

one has a preparation of only four days. And when Rosh Hashanah occurs on Monday or Tuesday –

האט מען א הכנה נאר פון פיר טעג. און ווען ר"ה איז חל להיות ביום השני אדער שלישי –

English translation 634

there is indeed more than six days of Selichot,

איז טאקע דא מער פאר ששת ימי סליחות,

English translation 635

but in the meantime there is a Shabbat,

אבער בינתיים איז דא א שבת,

English translation 636

when there is an ascent and new drawing down,

ווען עס ווערט אן עלי' והמשכה חדשה,

English translation 637

and the "will eat" from the toil of the days of Selichot before that Shabbat is on that previous Shabbat,

און דער "יאכל" פון דעם טרח פון די ימי הסליחות שלפני השבת איז אין דעם שבת שלפנ"ז,

English translation 638

not on Shabbat Rosh Hashanah.

ניט בשבת ר"ה.

English translation 639

And the completeness

און די שלימות

English translation 640

(of the six days of preparation for Rosh Hashanah)

(פון די ששת ימי הכנה לר"ה)

English translation 641

is revealed in the Shabbat before Rosh Hashanah –

שטייט בגלוי אין דעם שבת שלפני ר"ה –

English translation 642

for from it the days of preparation for Rosh Hashanah are blessed,

ווארום מיני' מתברכין די ימי הכנה צו ר"ה,

English translation 643

and a blessing commensurate with the service of the days of Selichot and preparation for Rosh Hashanah –

און א ברכה בהתאם צו דער עבודה פון די ימי הסליחות והכנה לר"ה –

English translation 644

to attain on Rosh Hashanah a renewal in the nature of creation in the most elevated manner.

צו אויפטאן בר"ה א התחדשות בטבע הבריאה באופן נעלה ביותר.

English translation 645

And in particular, Rosh Hashanah itself is on Shabbat –

ובפרט אז ר"ה אליין איז ביום השבת –

English translation 646

"the day of your rejoicing, these are the Shabbats"

"ביום שמחתכם אלו שבתות"

English translation 647

[which is the discourse that begins several maamarim of Rosh Hashanah fixed when the festival of Rosh Hashanah occurs on Shabbat] –

[וואס דאס איז דער דיבור המתחיל פון כמה מאמרי ר"ה בהקביעות ווען יו"ט של ר"ה איז חל להיות בשבת] –

English translation 648

the innovation and breaking of boundaries of joy that comes through the service of man.

דער חידוש ופריצת גדר פון שמחה וואס קומט ע"י עבודת האדם.

English translation 649

In this itself, there is additional completeness in a leap year:

אין דעם גופא קומט צו נאכמער שלימות אין א שנה מעוברת:

English translation 650

It is stated many times,

דובר כמ"פ,

English translation 651

that a leap year is called a "complete year"90. This indicates that in such a year one has special powers so that the service should be in a manner of completeness and perfection.

אז א שנה מעוברת ווערט אנגערופן אַ "שנה תמימה" 90. וואס דאס ווייזט אז אין אזא שנה האט מען כחות מיוחדים אז די עבודה זאל זיין באופן של תמימות ושלימות.

English translation 652

And the completeness and perfection of a leap year extends until the end of the leap year,

און די תמימות ושלימות פון א שנה מעוברת איז ביז דעם סוף פון דער שנה מעוברת,

English translation 653

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 654

everything follows the conclusion91,

הכל הולך אחר החיתום 91,

English translation 655

in the month of Elul

בחודש אלול

English translation 656

(the end of the year)

(סוף השנה)

English translation 657

of the leap year, the completeness and perfection stands with greater strength and vigor. And furthermore –

פון דער שנה מעוברת שטייט די תמימות ושלימות ביתר שאת וביתר עוז. און נאכמער –

English translation 658

in the very end of the month of Elul,

אין דעם סוף פון חודש אלול גופא,

English translation 659

the days of Selichot and preparation for Rosh Hashanah.

די ימי הסליחות והכנה צו ראש השנה.

English translation 660

It follows,

קומט אויס,

English translation 661

that because it is a leap year,

אז מצד דעם וואס ס'איז א שנה מעוברת,

English translation 662

a complete year,

שנה תמימה,

English translation 663

there is additional completeness and perfection in the days of Selichot and preparation for Rosh Hashanah in this year –

קומט צו נאכמער שלימות ותמימות אין די ימי הסליחות והכנה לר"ה בשנה זו –

English translation 664

which are in a manner of perfection in this year

וועלכע זיינען באופן של שלימות בשנה זו

English translation 665

(even on Erev Shabbat during all six weekdays).

(טרח בערב שבת בכל ששת ימי השבוע).

English translation 666

This gives additional powers as preparation for Rosh Hashanah to effect on Rosh Hashanah a renewal in the nature of creation.

גיט דאס נאכמער כחות בתור הכנה לר"ה צו אויפטאן בר"ה א התחדשות בטבע הבריאה.

English translation 667

And especially –

ובמיוחד –

English translation 668

in this Shabbat before Rosh Hashanah, which blesses all the days of preparation for Rosh Hashanah,

אין דעם שבתון שלפני ר"ה שמיני' מתברך די אלע ימי הכנה לר"ה,

English translation 669

as above.

כנ"ל.

English translation 670

From this there is a practical directive,

דערפון האט מען א הוראה בפועל,

English translation 671

and a directive for all Jews,

און א הוראה פאר אלע אידן,

English translation 672

"your heads, your tribes, etc., your little ones, your wives, etc., from the hewer of your wood to the drawer of your water"92

"ראשיכם שבטיכם גו' טפכם נשיכם גו' מחוטב עציך ועד שואב מימיך" 92

English translation 673

(about whom it is written "you are standing today, all of you, before Hashem your G-d"):

(אויף וועלכע עס שטייט "אתם נצבים היום כולכם לפני ה' אלקיכם"):

English translation 674

In addition to what was discussed above regarding the superiority of this Shabbat before Rosh Hashanah,

נוסף להמדובר לעיל אין דעם עילוי פון דעם שבת שלפני ר"ה,

English translation 675

when a Jew receives special powers to prepare for Rosh Hashanah and to effect a renewal of creation on Rosh Hashanah –

וואס דעמולט באקומט א איד כחות מיוחדים זיך צו צוגרייטן צו ר"ה און אויפטאן התחדשות הבריאה בר"ה –

English translation 676

there is additional superiority in this year,

קומט צו אין דעם נאכמער עילוי בשנה זו,

English translation 677

when the Shabbat blesses a full week of days of preparation for Rosh Hashanah,

ווען דער שבת איז מברך א שבוע שלם פון ימי הכנה לר"ה,

English translation 678

and it is a complete year.

און ס'איז א שנה תמימה.

English translation 679

It is therefore understood,

איז דאך דערפון מובן,

English translation 680

that on this Shabbat before Rosh Hashanah,

אז אין דעם שבת שלפני ר"ה,

English translation 681

and certainly on the Shabbat of Rosh Hashanah itself –

ועאכו"כ אין דעם שבת ר"ה עצמו –

English translation 682

it must be apparent upon a Jew and in his service that it is such a Shabbat.

דארף זיין ניכר אויף א אידן און אין זיין עבודה אז ס'איז אזא שבת.

English translation 683

And this can also be made understandable to "your little ones" and to "the hewer of your wood" and "the drawer of your water" –

און דאס קען מען אויך געבן צו פארשטיין צו "טפכם" און צו "חוטב עציך" און "שואב מימיך" –

English translation 684

that they too must prepare for Rosh Hashanah.

וואס אויך זיי דארפן זיך צוגרייטן צו ראש השנה.

English translation 685

As the matter is simply:

ווי דער ענין איז בפשטות:

English translation 686

A little girl also lights a candle of Rosh Hashanah,

א קליינע מיידעלע צינדט דאך אויך א נר של ראש השנה,

English translation 687

and she recites the blessing "to light the candle of the Day of Remembrance"93,

און זי מאכט דערביי די ברכה "להדליק נר של יום הזכרון" 93,

English translation 688

and when the festival of Rosh Hashanah occurs on Shabbat –

און בשעת ס'איז יו"ט של ר"ה שחל להיות בשבת –

English translation 689

she recites a different blessing,

מאכט זי אן אנדער ברכה,

English translation 690

"to light the candle of Shabbat and of the Day of Remembrance".

"להדליק נר של שבת ושל יום הזכרון".

English translation 691

That is, it is apparent to her that there is a difference between Rosh Hashanah in every year and the festival of Rosh Hashanah that occurs on Shabbat.

ד.ה. אז ס'איז ניכר ביי איר אז ס'איז דא א חילוק צווישן ר"ה בכל שנה און יו"ט של ר"ה שחל להיות בשבת.

English translation 692

One must explain to her,

דארף מען איר מסביר זיין,

English translation 693

that the difference corresponds to the fact that on the festival of Rosh Hashanah that occurs on Shabbat, there is additional light of "the candle of Hashem is the soul of man"94,

אז דער חילוק איז בהתאם צו דעם וואס ביו"ט של ר"ה שחל להיות בשבת קומט צו אין דער ליכטיקייט פון "נר ה' נשמת אדם" 94,

English translation 694

therefore one then makes a special blessing and drawing down. Consequently, this must be expressed in the conduct of the little girl.

דערפאר מאכט מען דעמולט א ברכה והמשכה מיוחדת. במילא דארף זיך דאס אויסדריקן אין דער הנהגה פון דער קליינער מיידעלע.

English translation 695

And regarding this Shabbat before Rosh Hashanah –

ועד"ז בנוגע דעם שבת שלפני ר"ה –

English translation 696

one can explain to her that there is an addition in the fixed nature of this year,

קען מען איר מסביר זיין אז עס קומט צו א הוספה בקביעות שנה זו,

English translation 697

as above.

כנ"ל.

English translation 698

And so one can also explain to a little boy.

און אזוי קען מען אויך מסביר זיין א קליינעם אינגעלע.

English translation 699

Fortunate are the parents who find the words with which they can explain this to their children –

ואשרי ההורים וואס געפינען די אותיות מיט וועלכע זיי קענען דאס מסביר זיין זייערע קינדער –

English translation 700

"I have toiled and found"95. And the main thing –

ויגעתי ומצאתי 95. און דער עיקר –

English translation 701

they must show a living example from themselves,

דארפן זיי ווייזן א דוגמא חי' פון זיך אליין,

English translation 702

"adorn yourself first and then adorn others"96,

"קשוט עצמך ואח"כ קשוט אחרים" 96,

English translation 703

which has the strongest effect on their children,

וואס דאס האט די שטארקסטע ווירקונג אויף זייערע קינדער,

English translation 704

when they see that the father and mother stand in an entirely different manner on this Shabbat and on Shabbat Rosh Hashanah, etc.

בשעת זיי זען אז דער פאטער און מוטער שטייען גאר אין אן אנדער אופן בשבת זה און בשבת ראש השנה וכו'.

English translation 705

On this Shabbat there is another matter fixed in this year –

אין דעם שבת איז דא נאך אן ענין בקביעות שנה זו –

English translation 706

seemingly a personal matter of mine, but

לכאורה אן ענין פרטי שלי, אבער

English translation 707

[the Rebbe shlita smiled,

[כ"ק אדמו"ר שליט"א חייך,

English translation 708

and said:]

ואמר:]

English translation 709

Since I am the speaker,

וויבאלד אז איך בין דער רעדנער,

English translation 710

so to speak,

כביכול,

English translation 711

I may take the permission to speak about it:

קען איך נעמען די ערלויבעניש דאס צו רעדן:

English translation 712

This Shabbat is the 23rd of Elul –

דעם שבת איז כ"ג אלול –

English translation 713

the yahrtzeit of my grandfather97.

דער יארצייט פון מיין זיידן 97.

English translation 714

A matter from this grandfather from which everyone can take a directive is –

אן ענין פון דעם זיידן פון וועלכן יעדערער קען ארויסנעמען א הוראה איז –

English translation 715

from the fact that the grandfather was one of those who "sat" by the Rebbe Maharash.

דערפון וואס דער זיידע איז געווען איינער פון די "זיצערס" בא דעם רבי'ן מהר"ש.

English translation 716

That is, after his wedding he traveled

ד.ה. אז נאך זיין חתונה איז ער אוועק געפארן

English translation 717

(or went)

(אדער געגאנגען)

English translation 718

to the Rebbe Maharash in order to sit and learn Torah there98.

צום רבי'ן מהר"ש בכדי צו זיצן און לערנען דארט תורה 98.

English translation 719

The lesson from this for everyone –

דער לימוד דערפון לכאו"א –

English translation 720

and with an introduction:

ובהקדים:

English translation 721

A bochur before the wedding must learn Torah –

אז א בחור פאר דער חתונה דארף לערנען תורה –

English translation 722

What is the novelty?!

מאי קמ"ל?!

English translation 723

This is indeed all his affairs –

דאס איז דאך כל עניניו –

English translation 724

For he has no other concerns that would exempt him from the obligation of Torah study, which applies to every single Jew.

ווארום ער האט דאך ניט קיינע אנדערע דאגות וואס זאלן אים פטר'ן פון חיוב תלמוד תורה שע"י כאו"א מישראל.

English translation 725

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 726

A bochur should be ashamed if another needs to arouse him to learn Torah. For since his bar mitzvah he has an obligation from the Torah to learn Torah,

א בחור דארף זיך שעמען אויב א צווייטער דארף אים מעורר זיין ער זאל לערנען תורה. ווארום זינט נאך בר-מצוה האט ער א חיוב מן התורה אז ער דארף לערנען תורה,

English translation 727

and even before bar mitzvah –

און אויך פאר בר-מצוה –

English translation 728

he has an obligation from the aspect of the law of education99.

האט ער א חיוב מצד ענין החינוך 99.

English translation 729

That is, before he thinks about money and about pride and honor and even about health –

ד.ה. אז נאך איידער ער טראכט וועגן געלט און וועגן גאוה און כבוד און אפילו וועגן געזונט –

English translation 730

his main occupation must be the study of Torah!

דארף עיקר ענינו זיין לימוד התורה!

English translation 731

And as stated –

וכאמור –

English translation 732

what is the novelty,

מאי קמ"l,

English translation 733

it is a simple thing:

ס'איז דאך א דבר הפשוט:

English translation 734

When the class,

בשעת די כתה,

English translation 735

the cheder or the yeshiva is open –

דער חדר אדער די ישיבה איז אפן –

English translation 736

there is no doubt that he must be in the yeshiva and learn Torah there,

איז ניטא קיין ספק אז ער דארף זיך געפינען אין ישיבה און דארטן לערנען תורה,

English translation 737

there is no other possibility.

ניטא קיין אנדער קס"ד.

English translation 738

Where else should a bochur be? But even when he is given time for eating, drinking, and sleeping,

וואו נאך זאל א בחור זיין? נאר אפילו ווען מ'גיט אים צייט אויף אכילה ושתי' ושינה,

English translation 739

because of "and you shall greatly guard your souls"100 –

צוליב "ונשמרת מאד לנפשותיכם" 100 –

English translation 740

he also takes away from that time to learn Torah!

נעמט ער אראפ אויך פון דער צייט אויף לערנען תורה!

English translation 741

And even when the bochur is convinced, or he convinces himself,

און אפילו ווען דער בחור ווערט איינגערעדט אדער ער רעדט זיך אליין איין,

English translation 742

or even if this also has a place in the Shulchan Aruch –

אדער אפילו אויב דאס האט אויך אן ארט אין שו"ע –

English translation 743

that he needs to get married,

אז ער דארף חתונה האבן,

English translation 744

at which time he must have

וואס דעמולט דארף ביי אים זיין

English translation 745

(as the Rambam writes101),

(ווי דער רמב"ם שרייבט 101),

English translation 746

that "the way of men of understanding is that a person should first establish a trade that supports him,

אז "דרך בעלי דעה שיקבע לו אדם מלאכה המפרנסת אותו תחילה,

English translation 747

and afterwards acquire a house, and afterwards marry a wife, as it is said102 'Who is the man who has planted a vineyard and not redeemed it...'" –

ואח"כ יקנה בית דירה ואח"כ ישא אשה שנאמר 102 מי האיש אשר נטע כרם ולא חללו כו'" –

English translation 748

the meaning is not

איז ניט דער פשט,

English translation 749

that the bochur

אז דער בחור

English translation 750

(who is preparing to get married)

(וואס גרייט זיך צו חתונה האבן)

English translation 751

should be entirely occupied with matters of livelihood, etc.,

דארף זיך אינגאנצן פארנעמען מיט עניני פרנסה כו',

English translation 752

but obviously and simply it means

נאר כמובן ופשוט מיינט עס,

English translation 753

that a part of the day he must occupy himself with this,

אז א חלק פון טאג דארף ער זיך דערמיט פארנעמען,

English translation 754

but the important part of the day he must learn Torah,

אבער דעם חלק החשוב פון טאג דארף ער לערנען תורה,

English translation 755

and in this he must be completely immersed,

און אין דעם דארף ער ליגן אינגאנצן,

English translation 756

in a manner of fixed and settled study.

באופן של קביעות והתיישבות.

English translation 757

Not in a manner

ניט אין אן אופן,

English translation 758

that when he learns Torah he looks at the clock –

אז ווען ער לערנט תורה קוקט ער אויפן זייגער –

English translation 759

when will the time come that he can close the book and go engage in his business and commerce,

ווען וועט שוין קומען זיי צייט ער זאל קענען פארמאכן דעם ספר און גיין טאן אין משאו ומונו,

English translation 760

but on the contrary:

נאר אדרבה:

English translation 761

When he is told that the time has come to go engage in his business and commerce faithfully –

בשעת מ'זאגט אים אז ס'איז געקומען די צייט צו גיין טאן אין משאו ומתנו באמונה –

English translation 762

he is distressed!!

איז ער זיך מצער!!

English translation 763

And also when he occupies himself with his business and commerce –

און אויך ווען ער פארנעמט זיך מיט משאו ומתנו –

English translation 764

it is in a manner of "your work [should be] temporary" and "your Torah [should be] fixed"103:

איז דאס באופן פון "מלאכתך עראי" און "תורתך קבע" 103:

English translation 765

He indeed fulfills business and commerce faithfully104,

ער איז טאקע מקיים משאו ומתנו באמונה 104,

English translation 766

and gives charity

און גיט צדקה

English translation 767

(a tenth or a fifth, etc.),

(מעשר אדער חומש כו'),

English translation 768

but in what is he immersed –

אבער אין וואס ליגט ער –

English translation 769

he is immersed in the Torah that he learned earlier and that he will learn later,

ליגט ער אין דער תורה וואס ער האט פריער געלערנט און וואס ער וועט שפעטער לערנען,

English translation 770

and work is for him in a manner of temporariness,

און די מלאכה איז ביי אים באופן של עראי,

English translation 771

at least relative to his soul and his Torah!

עכ"פ בערך לנשמתו ותורתו!

English translation 772

And since this is demanded of him,

און וויבאלד אז מ'מאנט דאס פון אים,

English translation 773

it is a proof that the Almighty has given him the powers to carry this out,

איז א ראי' אז דער אויבערשטער האט אים געגעבן די כחות דאס דורכצופירן,

English translation 774

for the Almighty knows his standing and situation,

ווארום דער אויבערשטער ווייסט דאך מעמדו ומצבו,

English translation 775

and nevertheless He demands this of him.

און אעפ"כ מאנט ער דאס פון אים.

English translation 776

So the question is –

אי איז די שאלה –

English translation 777

how does he know how to use the powers? He is told –

ווי ווייסט ער ווי צו נוצן די כחות? זאגט מען אים –

English translation 778

that for this the Almighty has invested in him a soul in a body with a good inclination,

אז דערפאר האט דער אויבערשטער אים באשפן א נשמה בגוף מיט א יצר טוב,

English translation 779

and he must obey the soul and the good inclination.

און ער דארף פאלגן דער נשמה און דעם יצר טוב.

English translation 780

But not that he should become a halachic authority regarding himself,

אבער ניט אז ער זאל ווערן א פוסק בנוגע צו זיך אליין,

English translation 781

when he must learn Torah and when he must do other things! How can you possibly be a halachic authority on yourself?!

ווען ער דארף לערנען תורה און ווען ער דארף טאן אנדערע זאכן! ווי קענסטו בכלל זיין א פוסק אויף זיך אליין?!

English translation 782

When it comes to physical health –

ווען עס רעדט זיך וועגן בריאות הגוף –

English translation 783

he runs to another,

לויפט ער צו א צווייטן,

English translation 784

a doctor,

א דאקטאר,

English translation 785

and asks him how he should conduct himself,

און פרעגט ביי אים ווי ער זאל פירן,

English translation 786

and spends money on this, etc.;

און גיט אויף דעם אויס געלט וכו';

English translation 787

When it comes to the health of his soul –

ווען עס קומט צו בריאות הנשמה שלו –

English translation 788

he asks his evil inclination

פרעגט ער בא זיין יצה"ר,

English translation 789

whether he should learn Torah or first run to the "pizzeria"!..

צי ער זאל לערנען תורה אדער ער זאל פריער לויפן אין "פיצעריע"!..

English translation 790

In former times one did not need to speak about such things at a farbrengen,

וואס אמאליקע צייטן האט מען וועגן אזעלכע זאכן ניט געדארפט רעדן ביי א פארברענגען,

English translation 791

and especially not in the month of Elul,

ובפרט נאך אין חודש אלול,

English translation 792

and in a leap year, etc....

און אין א שנה מעוברת וכו'...

English translation 793

Returning to the lesson of today's yahrtzeit:

אומקערנדיק זיך צו דער הוראה פון היינטיקן יארצייט:

English translation 794

That a bochur before the wedding must learn Torah –

אז א בחור פאר דער חתונה דארף לערנען תורה –

English translation 795

is not a novelty,

איז קיין חידוש ניט,

English translation 796

it is not for this that one needs a lesson from Chabad and from the Rebbe Maharash,

ניט אויף דעם דארף מען האבן א לימוד פון חב"ד און פון רבי'ן מהר"ש,

English translation 797

as explained at length above.

כנ"ל בארוכה.

English translation 798

From the conduct of the grandfather,

פון דער הנהגה פון זיידן,

English translation 799

the baal hayom of 23 Elul,

דעם בעל היארצייט פון כ"ג אלול,

English translation 800

one learns the novel idea,

לערנט מען אפ דעם חידוש,

English translation 801

that even after his wedding

אז אפילו נאך זיין חתונה

English translation 802

[when he then comes to his completeness,

[וואס דעמולט קומט ער לידי שלימות שלו,

English translation 803

as it is written "male and female He created them" (and only then) "He called their name Adam"105],

כמ"ש "זכר ונקבה בראם גו' (ואז דוקא) ויקרא את שמם אדם" 105],

English translation 804

when he already has a millstone around his neck,

ווען ער האט שוין רחיים על צוארו,

English translation 805

and in the marriage contract is written his obligation to support his wife and household,

און אין דער כתובה שטייט זיין חיוב לפרנס אשתו ובני ביתו,

English translation 806

and "her food, her clothing, and her conjugal rights he shall not diminish"106,

און "שארה כסותה ועונתה לא יגרע" 106,

English translation 807

and especially in the first year after the wedding,

ובפרט בשנה ראשונה נאך דער חתונה,

English translation 808

when there is the obligation "he shall be free for his house for one year and shall gladden his wife whom he has taken"107 –

ווען ס'איז דא דער חיוב "נקי יהי' לביתו שנה אחת ושמח את אשתו אשר לקח" 107 –

English translation 809

even then the grandfather stipulated a condition,

איז אפילו דעמולט האט דער זיידע ארויסגענומען א תנאי,

English translation 810

and he accepted and agreed,

וסבר וקיבל,

English translation 811

that he would go to study Torah and be a "sitter" by the Rebbe the Maharash,

אז ער וועט גיין לערנען תורה און זיין א "זיצער" באם רבי'ן מהר"ש,

English translation 812

apparently "sitter" also from the term settlement and deliberation

כנראה "זיצער" אויך מלשון ישיבה והתיישבות

English translation 813

(even though by the Rebbe the Maharash there was not yet a yeshiva],

(אע"פ וואס באם רבי'ן מהר"ש איז נאך ניט געווען קיין ישיבה],

English translation 814

the study of Torah in a manner of permanence and beneficial delay.

לימוד התורה באופן של קביעות ועכבה לטובה.

English translation 815

And with this he laid the foundation and stamp for all the days of his life,

און דערמיט האט ער אוועקגעלייגט דעם יסוד און שטעמפל אויף כל ימי חייו,

English translation 816

and he was successful,

און ער האט מצליח געווען,

English translation 817

for afterwards he became a rabbi in Nikolyub,

וואס דערנאך איז ער דאך געווארן א רב אין ניקליוב,

English translation 818

as the successor of his grandfather,

אלס ממלא מקום פון זיין זיידן,

English translation 819

and was known as a halachic decisor,

און געווען באוואוסט אלס א פוסק,

English translation 820

in addition to his fear of Heaven etc.

נוסף אויף זיין יראת שמים וכו'.

English translation 821

Why is this told to us?

פארוואס דערציילט מען אונז וועגן דעם?

English translation 822

It is not merely to tell a beautiful story that happened,

איז דאס ניט בכדי צו דערציילן א סיפור יפה וואס האט פאסירט,

English translation 823

but rather so that one should derive from it a lesson for the present and the future and in every place,

נאר בכדי מ'זאל דערפון ארויסנעמען א לימוד בהוה ובעתיד ובכל מקום,

English translation 824

also in the United States:

אויך אין ארצות הברית:

English translation 825

That even after the wedding,

אז אפילו נאך דער חתונה,

English translation 826

when one already has a millstone around his neck etc. –

ווען מ'האט שוין ריחיים על צוארו וכו' –

English translation 827

one must first and foremost lay the foundation for all of life,

דארף מען לכל לראש אוועקלייגן דעם יסוד על כל החיים,

English translation 828

that before entering into private life –

אז נאך איידער מ'גייט אריין אין חיים הפרטיים –

English translation 829

one should become a "sitter",

זאל מען ווערן א "זיצער",

English translation 830

to study Torah with deliberation and permanence,

לערנען תורה בהתיישבות וקביעות,

English translation 831

so that this becomes his entire existence,

אזוי אז דאס ווערט כל מציאותו,

English translation 832

and in a manner of "from the outset, transcend"

ובאופן פון "מלכתחילה אריבער"

English translation 833

(the concept of the Rebbe the Maharash108).

(ענינו פון דעם רבי'ן מהר"ש 108).

English translation 834

And this becomes the foundation for his private life afterwards,

און דאס ווערט דער יסוד אויף חיים הפרטיים שלו שלאח"ז,

English translation 835

and also for his communal matters,

און אויך אויף די ענינים כלליים שלו,

English translation 836

as he is connected with the public

ווי ער איז פארבונדן מיטן ציבור

English translation 837

(as our Sages said109 do not separate yourself from the community,

(כמאחז"ל 109 אל תפרוש מן הציבור,

English translation 838

and it is known that in the service of man one must also have the power of the many and the power of the community,

וכידוע אז בעבודת האדם דארף מען אויך האבן כח הרבים וכח הציבור,

English translation 839

as explained in Kuntres Hachaltzu110).

כמבואר בקונטרס החלצו 110).

English translation 840

So the question is –

אי איז די שאלה –

English translation 841

this is seemingly a difficult service? He was given a soul,

דאס איז דאך לכאורה א שווערע עבודה? האט מען אים דאך געגעבן א נשומה,

English translation 842

which has the power to act upon the body,

וואס האט בכח צו פועל'ן אויפן גוף,

English translation 843

until one achieves "with all your heart –

ביז אויפטאן "בכל לבבך –

English translation 844

with both your inclinations"111,

בשני יצריך" 111,

English translation 845

that his study of Torah should be with deliberation and permeate his entire existence –

אז זיין לימוד התורה זאל זיין בהתיישבות און דורכנעמען כל מציאותו –

English translation 846

his "I"

זיין "אני"

English translation 847

(as discussed above the lesson of Elul, the acronym "I am my Beloved's and my Beloved is mine",

(כמדובר לעיל די הוראה פון אלול ר"ת "אני לדודי ודודי לי",

English translation 848

all the more so on 23 Elul,

עאכו"כ בכ"ג אלול,

English translation 849

when it is emphasized that Torah permeates his "I").

ווען עס שטייט בהדגשה אז תורה נעמט דורך זיין "אני").

English translation 850

And one need not come to coercion,

און מ'דארף ניט אנקומען צו כפי',

English translation 851

one need only awaken him from sleep –

מ'דארף אים נאר אויפוועקן פון שלאף –

English translation 852

then immediately upon awakening from his sleep112 he begins to cry out automatically

איז מיד כשניעור משנתו 112 הויבט ער אן שרייען במילא

English translation 853

(without effort)

(בלי עבודה)

English translation 854

"I gratefully thank You, King etc.":

"מודה אני לפניך מלך כו'":

English translation 855

The very reality that the Supreme One is a King –

דער עצם מציאות אז דער אויבערשטער איז א מלך –

English translation 856

is a simple matter that one need not even clarify,

איז א דבר הפשוט וועלכן מ'דארף אפילו ניט באווארענען,

English translation 857

even on an ordinary day

אפילו ניט אין אן איינפאכן טאג

English translation 858

(not specifically on Rosh Hashanah);

(לאו דוקא בראש השנה);

English translation 859

What is an "I" that proclaims and declares every single morning –

וואס איז א איך יע מכריז ומודיע בכל בוקר ובוקר –

English translation 860

that "I gratefully thank You, King etc.",

אז "מודה אני לפניך מלך כו'",

English translation 861

that he has self-nullification and gratitude to the King,

אז ער האט ביטול והודאה צו דעם מלך,

English translation 862

and in a manner of "before You",

ובאופן פון "לפניך",

English translation 863

to His innermost essence.

לפנימיותו.

English translation 864

And this permeates the existence of the person – "

און דאס נעמט דורך די מציאות האדם – "

English translation 865

(I gratefully thank)

(מודה)

English translation 866

I",

אני",

English translation 867

which includes his entire existence,

וואס איז כולל כל מציאותו,

English translation 868

not only his head,

ניט נאר זיין קאפ,

English translation 869

but also his feet and his shoes,

נאר אויך זיינע פיס און זיינע שיך,

English translation 870

and even his galoshes,

און אפילו זיינע קאַלאָשן,

English translation 871

which are lower even than his shoes

וועלכע זיינען למטה אפילו פאר זיינע שיך

English translation 872

[as is known the questions in the later authorities113 regarding wearing galoshes on Shabbat [in the early authorities one does not find a discussion about this,

[כידוע די שאלות אין אחרונים 113 בנוגע צו טראגן קאלאשן בשבת [בראשונים געפינט מען ניט א שקו"ט בזה,

English translation 873

because then,

ווייל דעמולט איז נאך,

English translation 874

apparently,

ווייזט אויס,

English translation 875

there were no galoshes114],

ניט געווען קיין קאלאשן 114],

English translation 876

whether this is in the category of a garment over a garment or a protector over a garment etc.,

צי דאס איז בגדר לבוש ללבוש אדער מגין ללבוש וכו',

English translation 877

with the entire discussion about this]:

מיט דער גאנצע שקו"ט שבזה]:

English translation 878

His entire "I" –

זיין גאנצער "אני" –

English translation 879

his entire existence,

כל מציאות שלו,

English translation 880

also his galoshes –

אויך זיינע קאלאשן –

English translation 881

consists of "I gratefully thank...

באשטייט פון "מודה...

English translation 882

before You, King",

לפניך מלך",

English translation 883

gratitude to the King of kings, the Holy One, blessed be He!

הודאה למלך מלכי המלכים הקב"ה!

English translation 884

And in the lesson of 23 Elul

און אין דער הוראה פון כ"ג אלול

English translation 885

(the study of Torah in a manner of deliberation even after the wedding)

(לימוד התורה באופן של התיישבות אויך נאך דער חתונה)

English translation 886

the emphasis of this comes from the fact that 23 Elul is on Shabbat of Parshat Nitzavim-Vayelech –

קומט צו די הדגשה דערפון וואס כ"ג אלול איז בשבת פ' נצבים וילך –

English translation 887

that the study of Torah in a manner of deliberation must be in a manner of "Nitzavim" and "Vayelech",

אז דער לימוד התורה באופן של התיישבות דארף זיין באופן פון "נצבים" און "וילך",

English translation 888

As discussed above

כמדובר לעיל

English translation 889

(section 10)

(ס"י)

English translation 890

the lesson of connecting both of them together,

די הוראה פון חיבור שניהם יחד,

English translation 891

and as has already been discussed at length and has already been disseminated,

וכמדובר שוין אמאל בארוכה און ס'איז שוין פארשפרייט געווארן,

English translation 892

it will not be repeated now.

וועט מען עס איצטער ניט איבער'חזר'ן.

English translation 893

And the general point –

וכללות הנקודה –

English translation 894

that the study of Torah must be with all strength

אז דער לימוד התורה דארף זיין בכל התוקף

English translation 895

(“Nitzavim”),

("נצבים"),

English translation 896

and together with this –

וביחד עם זה –

English translation 897

in a manner of going

באופן פון הליכה

English translation 898

(“Vayeilech”),

("וילך"),

English translation 899

“they go from strength to strength”115,

"ילכו מחיל אל חיל" 115,

English translation 900

at every moment he is elevated relative to the previous moment,

בכל רגע ווערט ער נתעלה לגבי דער רגע שלפנ"ז,

English translation 901

until a soul brings about that it becomes “those who walk among those who stand”116,

ביז אז א נשמה טוט אויף אז עס ווערט "מהלכים בין העומדים האלה" 116,

English translation 902

the matter of walking also “among those who stand”,

דער ענין ההליכה אויך "בין העומדים",

English translation 903

angels come,

בא מלאכים,

English translation 904

and through this it also reaches their influence of bounty down here,

און דורך דעם קומט צו אויך אין זייער השפעת שפע דא למטה,

English translation 905

and an influence in a manner of “from the outset, over”,

און א השפעה אין אן אופן פון "מלכתחילה אריבער",

English translation 906

the concept of the Rebbe Maharash,

ענינו פון דעם רבי'ן מהר"ש,

English translation 907

with whom there was a Baal Shem Tov-like conduct117,

וואס ביי אים איז געווען א בעל שם'סקע הנהגה 117,

English translation 908

and the influences that come through him are in a Baal Shem Tov-like manner,

און די השפעות וואט קומען על ידו זיינען אויף א בעל שם'סקן אופן,

English translation 909

i.e., that in nature itself –

ד.ה. אז אין טבע גופא –

English translation 910

it is in a miraculous way.

איז דאס באופן נסי.

English translation 911

As is known what chassidim relate,

כידוע וואס חסידים דערציילן,

English translation 912

that once, while walking on the road with his students, the Baal Shem Tov knocked on a shop and immediately left. His students asked him –

אז אמאל גייענדיק בדרך מיט זיינע תלמידים האט דער בעש"ט אנגעקלאפט אויף א לאָדן און איז גלייך אוועק. האבן זיינע תלמידים ביי אים געפרעגט –

English translation 913

What is this? From either side:

מאי האי? ממה נפשך:

English translation 914

Since he knocked on the shop of a certain person,

וויבאלד אז ער האט אנגעקלאפט אויפן לאדן פון א געוויסן מענטשן,

English translation 915

it is a proof that he needs to have a connection with him,

איז א ראי' אז ער דארף מיט אים האבן א קשר,

English translation 916

then why did he not wait until that person would come to the door?!

איז פארוואס האט ער ניט געוואַרט ביז יענער וועט קומען צו דער טיר?!

English translation 917

The Baal Shem Tov answered,

האט דער בעש"ט געענטפערט,

English translation 918

that “and Hashem your God will bless you in all that you do

אז "וברכך ה' אלקיך בכל אשר תעשה

English translation 919

(specifically)

(דוקא)

English translation 920

”118,

" 118,

English translation 921

he had to make a vessel,

האט ער געמוזט מאכן א כלי,

English translation 922

the “you do”,

דעם "תעשה",

English translation 923

so the knocking on the shop was his “you do”,

איז דער אנקלאפן אויפן לאדן געווען זיין "תעשה",

English translation 924

and afterwards there will be “and Hashem your God will bless you” and it depends on the Above how He wishes to continue the blessing!

און דערנאך וועט שוין זיין "וברכך ה' אלקיך" און ס'איז תלוי אין דעם אויבערשטן ווי ער וויל ממשיך זיין די ברכה!

English translation 925

Since it is told to all Jews,

וואס וויבאלד אז מ'דערציילט עס אלע אידן,

English translation 926

it has relevance to all of them –

האט עס צו זיי אלע א שייכות –

English translation 927

both to those who are already there,

סיי צו די וואס האלטן דערביי,

English translation 928

and also to those who are not yet there

און סיי צו די וואס האלטן נאך ניט דערביי

English translation 929

(openly),

(בגלוי),

English translation 930

each one of them was created to serve his Maker

יעדערער פון זיי איז דאך באשאפן געווארן לשמש את קוני

English translation 931

(I was created to serve my Maker,

(אני נבראתי לשמש את קוני,

English translation 932

consequently the Above certainly continues to him all the influences and effluences that he needs to attain,

במילא איז דער אויבערשטער אים זיכער ממשיך אלע השפעות והמשכות צו וועלכע ער דארף אנקומען,

English translation 933

from His full, open, holy and broad hand,

מידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה,

English translation 934

so that the livelihood runs after him (as the above story of the Baal Shem Tov),

אזוי אז די פרנסה לויפט אים נאך (כסיפור הבעש"ט הנ"ל),

English translation 935

and in a manner of “from the outset, over”,

ובאופן פון מלכתחילה אריבער,

English translation 936

so that even as much as he estimates that he deserves –

אז אפילו וויפל ער איז משער אז אים קומט –

English translation 937

he receives it in a manner of “from the outset, over”.

באקומט ער עס באופן פון מלכתחילה אריבער.

English translation 938

And especially standing before the new year –

ובפרט שטייענדיק פאר דעם נייעם יאר –

English translation 939

every Jew is blessed with a good inscription and sealing,

ווערט יעדער איד געבענטשט מיט א כתיבה וחתימה טובה,

English translation 940

they are inscribed and sealed immediately119 in the book of the completely righteous120,

נכתבין ונחתמין לאלתר 119 בספרן של צדיקים גמורין 120,

English translation 941

for a good and sweet year,

לשנה טובה ומתוקה,

English translation 942

in both physical and spiritual together,

בגשמיות וברוחניות גם יחד,

English translation 943

with good that is seen and revealed,

בטוב הנראה והנגלה,

English translation 944

with children, life, and ample sustenance, and with all ample things,

בבני חיי ומזוני רויח ובכולם רויחי,

English translation 945

and from proper health,

ומתוך בריאות הנכונה,

English translation 946

and with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 947

Discourse (similar to a talk)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 948

beginning “Sos Asis” etc.

ד"ה שוש אשיש גו'.

English translation 949

There is also a fixed order on Shabbat to speak about a topic in the fixed lessons

ס'איז אויך א סדר קבוע בשבת צו רעדן אן ענין אין די שיעורים הקבועים

English translation 950

(at least briefly):

(עכ"פ בקיצור):

English translation 951

in Rashi on our parshah;

אין פרש"י בפרשתנו;

English translation 952

in the notes of the Tzemach Tzedek on the Zohar;

אין די הערות פון דעם טאטן אויפן זהר;

English translation 953

in Pirkei Avot;

אין פרקי אבות;

English translation 954

and in the daily lesson in the Rambam’s book.

און אין דעם שיעור היומי בספר הרמב"ם.

English translation 955

Regarding Rashi on our parshah –

בנוגע צו פרש"י בפרשתנו –

English translation 956

several topics in our parshah were proposed,

האט מען מציע געווען כמה ענינים בפרשתנו,

English translation 957

but most surprisingly they did not settle on a topic that is connected to the time of year –

אבער למרבית הפלא האט מען זיך ניט אפגעשטעלט אויף אן ענין וואס איז פארבונדן מיט דעם זמן בשנה –

English translation 958

as usual that one endeavors to connect the lessons with the time of year.

כרגיל אז מ'איז זיך משתדל צו פארבינדן די שיעורים מיט דעם זמן בשנה.

English translation 959

In our parshah

בפרשתנו

English translation 960

(Parshas Vayeilech)

(פ' וילך)

English translation 961

there is a prominent topic that is connected to the time of year –

איז דא אן ענין בולט וואס איז פארבונדן מיט דעם זמן בשנה –

English translation 962

at the end of the year and in proximity to the beginning of a new year.

בסוף השנה ובסמיכות להתחלת שנה חדשה.

English translation 963

I.e., “at the end” of the year,

ד.ה. "מקץ" השנה,

English translation 964

as is known that “at the end” has two meanings121:

כידוע אז "מקץ" האט אין זיך צוויי פירושים 121:

English translation 965

the end of the year122 and the beginning of the year122:

סוף השנה 122 און התחלת השנה *122):

English translation 966

“At the end of seven years, at the appointed time of the year of Shemittah, on the festival of Sukkot, when all of Israel comes to appear before Hashem your God in the place He will choose, you shall read this Torah etc. Gather the people etc.”

"מקץ שבע שנים במועד שנת השמיטה בחג הסוכות בבוא כל ישראל לראות את פני ה' אלקיך במקום אשר יבחר תקרא את התורה הזאת גו' הקהל את העם גו'".

English translation 967

That “at the end” here means both things,

וואס "מקץ" מיינט דא ביידע זאכן,

English translation 968

the end of the year and the beginning of the year –

סוף השנה והתחלת השנה –

English translation 969

as Rashi explains here

ווי רש"י איז דא מפרש

English translation 970

(on “at the end of seven years”):

(אויף "מקץ שבע שנים"):

English translation 971

“In the first year of Shemittah, which is the eighth year,

"בשנה ראשונה של שמיטה שהיא שנה שמינית,

English translation 972

and why does it call it the year of Shemittah,

ולמה קורא אותה שנת השמיטה,

English translation 973

because the seventh year still applies in it regarding the harvest of the seventh year that goes out at the conclusion of the seventh year.”

שעדיין שביעית נוהגת בה בקציר של שביעית היוצא למוצאי שביעית".

English translation 974

I.e. –

ד.ה. –

English translation 975

that this is at the beginning of the eighth year,

אז דאס איז בתחלת השנה השמינית,

English translation 976

but it is called the end of the year of Shemittah.

אבער דאס ווערט אנגערופן סוף שנת השמיטה.

English translation 977

One must understand –

דארף מען פארשטיין –

English translation 978

Why does Rashi not address a simple question that a five-year-old studying Scripture could ask:

פארוואס רש"י באווארנט ניט א קלאץ קשיא וואס דער בן חמש למקרא קען דערביי פרעגן:

English translation 979

Why does the verse need to be so lengthy in expressing the time of the mitzvah of Hakhel? A five-year-old studying Scripture is accustomed that wherever the Torah gives a date for a mitzvah –

פארוואס דארף דער פסוק אזוי מאריך זיין אין ארויסברענגען דעם זמן פון מצות הקהל? דער בן חמש למקרא איז איינגעוואוינט אז אין יעדער ארט וואו תורה זאגט א תאריך פון א מצוה –

English translation 980

The Torah states it simply and briefly:

זאגט עס די תורה בפשטות ובקיצור:

English translation 981

"In the first month, on the fifteenth day of the month, the Festival of Matzot to Hashem" 123,

"בחודש הראשון גו' בחמשה עשר יום לחודש הזה חג המצות לה'" *123,

English translation 982

"Seven weeks you shall count for yourself, and you shall make the Festival of Shavuot to Hashem" 123,

"שבעה שבועות תספר לך גו' ועשית חג שבועות לה'" 123,

English translation 983

"In the seventh month, on the first of the month, there shall be a rest for you, a remembrance of blowing, a holy convocation" 124,

"בחודש השביעי באחד לחודש יהי' לכם שבתון זכרון תרועה מקרא קודש" 124,

English translation 984

"On the tenth of this seventh month, it is Yom Kippur" 124, "On the fifteenth day of the seventh month, the Festival of Sukkot" 125 –

"בעשור לחודש השביעי הזה יום הכפורים הוא" *124 "בחמשה עשר יום לחודש השביעי הזה חג הסוכות גו'" 125 –

English translation 985

Here, the Torah should have written,

האט עד"ז די תורה געדארפט שרייבן דא,

English translation 986

that "in the eighth year, on the Festival of Sukkot" the mitzvah of Hakhel should be,

אז "בשנה השמינית בחג הסוכות" דארף זיין מצות הקהל,

English translation 987

Why does the Torah write a whole lengthy passage,

פארוואס שרייבט די תורה א גאנצע אריכות,

English translation 988

1) "At the end of seven years",

1) "מקץ שבע שנים",

English translation 989

2) "In the appointed time of the year of Shemittah",

2) "במועד שנת השמיטה",

English translation 990

3) "On the Festival of Sukkot",

3) "בחג הסוכות",

English translation 991

4) "When all Israel comes to appear",

4) בבוא כל ישראל לראות גו'",

English translation 992

5) "In the place that He will choose"?

5) "במקום אשר יבחר גו'"?!

English translation 993

The Gemara 125 asks a similar question:

די גמרא *125 פרעגט א שאלה מעין זה:

English translation 994

"And all these, why do I need them",

"וכל הני למה לי",

English translation 995

and answers that each sign provides a different teaching. But:

און פארענטפערט ווי יעדער סימן גיט צו אן אנדער לימוד. אבער:

English translation 996

a) The explanation in the Gemara is according to halachah,

א) דער ביאור אין גמרא איז ע"ד הלכה,

English translation 997

not according to the plain meaning. b) And primarily:

ניט ע"ד הפשט. ב) ועיקר:

English translation 998

The question in the Gemara is why one needs each sign individually;

די שאלה אין גמרא איז צוליב וואס דארף מען האבן יעדער סימן באזונדער;

English translation 999

However, the aforementioned question in the plain meaning of Scripture is –

משא"כ די שאלה הנ"ל אין פשוטו של מקרא איז –

English translation 1000

Why does one need signs at all,

פארוואס דארף מען בכלל האבן סימנים,

English translation 1001

when one could simply write "in the eighth year, on the Festival of Sukkot"?

ווען מ'קען שרייבן בפשטות "בשנה השמינית בחג הסוכות"?

English translation 1002

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1003

In the notes of my father on the Zohar of Parshat Vayelech,

אין די הערות פון טאטן אויפן זהר פ' וילך,

English translation 1004

he comments 126 on what is stated in the Zohar 127 "Fortunate are Israel that the Holy One, blessed be He, desired them, and because He desired them, He called them sons, firstborn, holy, brothers". And he explains that "the meaning of 'desired' is the aspect of will,

שטעלט ער זיך 126 אויף דעם וואס עס שטייט אין זהר 127 "זכאין אינון ישראל דקב"ה אתרעי בהו ובגין דאתרעי בהו קרא לון בנין בוכרין קדישין אחין". און ער איז מבאר אז "פירוש אתרעי הוא בחי' רצון,

English translation 1005

the aspect of Keter",

בחי' כתר",

English translation 1006

with further details on this. And one may add,

מיט נאך פרטים שבזה. ויש להוסיף,

English translation 1007

that "because He desired them",

אז "בגין דאתרעי בהו",

English translation 1008

from the aspect of the will of the Holy One, blessed be He, in Israel

מצד דעם רצון הקב"ה בישראל

English translation 1009

(Keter),

(כתר),

English translation 1010

"He called them sons, firstborn, holy, brothers",

"קרא לון בנין בוכרין קדישין אחין",

English translation 1011

which correspond to the three intellects Chabad 128.

וואס זיי זיינען כנגד די ג' מוחין חב"ד 128.

English translation 1012

One must still understand –

מ'דארף נאך אבער פארשטיין –

English translation 1013

What is the connection of this to the time,

וואס איז די שייכות דערפון צו דעם זמן,

English translation 1014

in proximity to Rosh Hashanah

בסמיכות לראש השנה

English translation 1015

[since Parshat Vayelech is always in proximity to Rosh Hashanah] –

[וואס פ' וילך איז אלעמאל בסמיכות צו ר"ה] –

English translation 1016

which is not the subject of the notes to explain.

וואס דאס איז ניט ענינו פון די הערות צו מבאר זיין.

English translation 1017

In general, the connection to Rosh Hashanah is –

בכללות איז די שייכות צו ראש השנה –

English translation 1018

Because on Rosh Hashanah the matter of "Make Me king over you" 129 occurs,

ווייל בראש השנה ווערט דער ענין פון "תמליכוני עליכם" 129,

English translation 1019

the choice of the Holy One, blessed be He, in Israel

בחירת הקב"ה בישראל

English translation 1020

("He will choose 130 for us our inheritance") 131.

("'יבחר 130 לנו את נחלתנו גו'") 131.

English translation 1021

But one must still understand the connection with the specific details in this Zohar specifically,

אבער מ'דארף נאך פארשטיין די שייכות מיט די פרטי הענינים בזהר זה דוקא,

English translation 1022

i.e., a matter and connection with Rosh Hashanah that is derived specifically from this Zohar.

ד.ה. אן ענין ובקשר מיט ראש השנה וואס מ'נעמט ארויס דוקא פון דעם זהר.

English translation 1023

And also –

און אויך –

English translation 1024

The lesson from this in the service of man.

די הוראה דערפון אין עבודת האדם.

English translation 1025

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1026

This Shabbat we study

היינטיקן שבת לערנט מען

English translation 1027

(in Pirkei Avot)

(בפרקי אבות)

English translation 1028

two chapters 132 –

צוויי פרקים 132 –

English translation 1029

Chapter Five and Six

פרק חמישי וששי

English translation 1030

(in order to finish before Rosh Hashanah).

(בכדי מסיים זיין פאר ראש השנה).

English translation 1031

Incidentally, there is an inquiry here

דערביי איז דרך אגב דא א חקירה

English translation 1032

(as discussed previously 133)

(ווי גערעדט שוין אמאל 133)

English translation 1033

regarding the recitation of "All Israel etc." before the chapter and "Rabbi Chananya ben Akashya says etc." at the conclusion of the chapter –

בנוגע לאמירת "כל ישראל כו'" לפני הפרק און "רבי חנני' בן עקשיא אומר כו'" בסיום הפרק –

English translation 1034

Whether one should say this twice,

צי מ'דארף דאס זאגן צוויי מאל,

English translation 1035

before and after each chapter,

פאר און נאך יעדן פרק,

English translation 1036

or one says it only once,

אדער מ'זאגט עס נאר איין מאל,

English translation 1037

before both chapters and after both chapters.

פאר ביידע פרקים און נאך ביידע פרקים.

English translation 1038

There is a rationale that two chapters on one Shabbat are considered like one chapter –

יש סברא אז צוויי פרקים בשבת אחד ווערן ווי איין פרק –

English translation 1039

similar to two Torah portions on one Shabbat

ע"ד ווי צוויי פרשיות בתורה בשבת אחד

English translation 1040

[like Nitzavim and Vayelech on this Shabbat].

[ווי פ' נצבים וילך בשבת זה].

English translation 1041

Which are considered like one portion

וואס זיי ווערן ווי איין פרשה

English translation 1042

(as above, section 10).

(כנ"ל ס"י).

English translation 1043

Consequently, one should say "All Israel etc." and "Rabbi Chananya etc." only once,

במילא דארף מען זאגן "כל ישראל כו'" און "רבי חנני' כו'" נאר איין מאל,

English translation 1044

at the beginning and end of both chapters.

בתחלת ובסוף הב' פרקים.

English translation 1045

But even if one says so regarding Chapter One and Two and Chapter Three and Four –

אבער אפילו אויב מ'וועט אזוי זאגן בנוגע צו פרק ראשון ושני און פרק שלישי ורביעי –

English translation 1046

One seemingly cannot say so regarding Chapter Five and Six,

קען מען לכאורה אזוי ניט זאגן בנוגע צו פרק חמישי וששי,

English translation 1047

because Chapter Five is Mishnayot and Chapter Six is Beraitot,

ווארום פרק חמישי איז משניות און פרק ששי איז ברייתות,

English translation 1048

One seemingly cannot make one entity from a chapter of Mishnayot and a chapter of Beraitot

קען מען לכאורה ניט מאכן איין זאך פון א פרק של משניות און א פרק של ברייתות

English translation 1049

(even though the Beraita "the Sages taught in the language of the Mishnah").

(אע"פ וואס די ברייתא "שנו חכמים בלשון המשנה").

English translation 1050

Regarding our subject –

בנוגע לעניננו –

English translation 1051

One must understand the connection of these two chapters to Rosh Hashanah –

דארף מען פארשטיין די שייכות פון די צוויי פרקים צו ראש השנה –

English translation 1052

Since these two chapters are always studied on the Shabbat before Rosh Hashanah.

וויבאלד אז די צוויי פרקים לערנט מען אלעמאל אין דעם שבת פאר ראש השנה.

English translation 1053

The connection in general is seen simply –

די שייכות בכללות זעט מען בפשטות –

English translation 1054

Both at the beginning and at the end of these two chapters:

סיי בריש און סיי בסוף פון די צוויי פרקים:

English translation 1055

Chapter Five begins "With ten utterances the world was created". And this is indeed the content of Rosh Hashanah –

פרק חמישי הויבט זיך אן "בעשרה מאמרות נברא העולם". וואס דאס איז דאך דער תוכן פון ראש השנה –

English translation 1056

"This day is the beginning of Your works, a remembrance of the first day" 134,

"זה היום תחלת מעשיך זכרון ליום ראשון" 134,

English translation 1057

The conclusion and completion of the creation of the world with ten utterances.

דער סיום וגמר פון בריאת העולם בעשרה מאמרות.

English translation 1058

And in particular then "He looked into the Torah and created the world"135 –

ובפרט אז "אסתכל באורייתא וברא עלמא" 135 –

English translation 1059

the Above had previously "looked into" the Mishnah and saw that it states "With ten utterances the world was created,"

האט דאך דער אויבערשטער פריער "אריינגעקוקט" אין דער משנה און געזען אז עס שטייט "בעשרה מאמרות נברא העולם",

English translation 1060

He actually created the world with ten utterances.

האט ער בפועל באשאפן עולם בעשרה מאמרות.

English translation 1061

[For according to this one can resolve a puzzling thing in the Mishnah:

[וואס עפ"ז יש לתרץ לחידודי א דבר תמוה אין דער משנה:

English translation 1062

What does the Mishnah come to teach "What does the verse come to teach etc." that the world was created with ten utterances "and behold with one utterance it could have been created" –

וואס קומט דא די משנה לערנען "מה תלמוד לומר כו'" אז עולם נברא בעשרה מאמרות "והלא במאמר אחד יכול להבראות" –

English translation 1063

seemingly what happened happened136 and now there is no practical difference,

לכאורה מאי דהוה הוה 136 און איצטער איז קיין נפק"מ ניט,

English translation 1064

because in actuality the world was created with ten utterances and not with one utterance? The explanation of this is:

ווייל בפועל איז עולם נברא געווארן בעשרה מאמרות און ניט במאמר אחד? איז דער ביאור בזה:

English translation 1065

That this is a practical difference regarding the Above who looked into the Mishnah before He created the world,

אז דאס איז א נפק"מ צו דעם אויבערשטן וואס האט אריינגעקוקט אין דער משנה איידער ער האט באשאפן עולם,

English translation 1066

consequently He could, so to speak, have created the world with one utterance,

במילא האט ער געקענט כביכול באשאפן די וועלט במאמר אחד,

English translation 1067

but at the time He saw, so to speak, that it states in the Mishnah "with ten utterances the world was created,"

אבער בשעת ער האט געזען כביכול אז עס שטייט אין משנה "בעשרה מאמרות גברא העולם",

English translation 1068

He created it with ten utterances].

האט ער עס באשאפן בעשרה מאמרות].

English translation 1069

The conclusion of the sixth chapter is –

דער סיום פון פרק ששי איז –

English translation 1070

"Everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He created only for His glory etc." When was actually "Everything that the Holy One, blessed be He, created in His world" –

"כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא בראו אלא לכבודו כו'". ווען איז בפועל געווען "כל מה שברא הקב"ה בעולמו" –

English translation 1071

not on the first day of Maaseh Bereishis

ניט ביום ראשון פון מעשה בראשית

English translation 1072

(the twenty-fifth of Elul137),

(כ"ה אלול 137),

English translation 1073

because then not all creations existed yet,

ווייל דעמולט איז נאך ניט געווען כל הנבראים,

English translation 1074

rather on Rosh Hashanah,

נאר בראש השנה,

English translation 1075

at the creation of man

בא בריאת האדם

English translation 1076

(on the sixth day,

(ביום הששי,

English translation 1077

and then itself after several hours of the day138)

און דעמולט גופא לאחרי כמה שעות ביום 138)

English translation 1078

which came after the creation of all the rest of the creations.

וואס איז געקומען נאך בריאת שאר כל הנבראים.

English translation 1079

And as will be explained further on regarding points and details in this.

וכפי שיתבאר לקמן נאך נקודות ופרטים בזה.

English translation 1080

The daily study portion in the Rambam is in the laws of the Red Heifer

דער שיעור היומי ברמב"ם איז אין הלכות פרה אדומה

English translation 1081

(chapters 5-6-7).

(פרקים ה-ו-ז).

English translation 1082

One must also understand its connection to Rosh Hashanah.

דארף מען אויך פארשטיין די שייכות דערפון צו ראש השנה.

English translation 1083

The connection to the general concept of the Red Heifer:

די שייכות צום כללות ענין פון פרה אדומה:

English translation 1084

The Red Heifer purified from impurity of the dead,

דער פרה אדומה האט מטהר געווען מטומאת מת,

English translation 1085

the opposite of life. And the explanation of this:

היפך החיים. והענין בזה:

English translation 1086

The concept of impurity of the dead according to the inner dimension of concepts –

דער ענין פון טומאת מת ע"פ פנימיות הענינים –

English translation 1087

is the concept,

איז דער ענין,

English translation 1088

that through one having touched a matter of the opposite of life,

אז דורך דעם וואס איינער האט זיך אנגערירט אין אן ענין פון היפך החיים,

English translation 1089

it affects one and causes in him a weakening of vitality, G-d forbid.

רירט עס אימן אן און פועל'ט אין אים א חלישות החיות ר"ל.

English translation 1090

And the Red Heifer,

און דער פרה אדומה,

English translation 1091

which purifies from impurity of the dead,

וואס איז מטהר מטומאת מת,

English translation 1092

brings about the drawing down of vitality anew back to the one impure from the dead.

טוט אויף המשכת החיות מחדש צוריק צו דעם טמא מת.

English translation 1093

Which is in the manner of the general concept of Rosh Hashanah –

וואס דאס איז ע"ד דער כללות הענין פון ראש השנה –

English translation 1094

the drawing down of vitality anew in the entire creation,

המשכת חיות מחדש בכל הבריאה כולה,

English translation 1095

as above.

כנ"ל.

English translation 1096

One must still understand, however, the connection of Rosh Hashanah with today's specific chapters in the laws of the Red Heifer. And as will be explained further on.

מ'דארף נאך אבער פארשטיין די שייכות פון ראש השנה מיט די היינטיקע פרטיות'דיקע פרקים בהל' פרה אדומה. וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1097

The general concept of drawing down vitality through the service of man –

דער כללות הענין פון המשכת חיות ע"י עבודת האדם –

English translation 1098

is brought about through the concept of wine,

ווערט אויפגעטאן דורך דעם ענין היין,

English translation 1099

which is "that gladdens God and men"139,

וואס איז "המשמח אלקים ואנשים" 139,

English translation 1100

for joy is the concept of drawing down vitality anew.

וואס שמחה איז דער ענין פון המשכת חיות מחדש.

English translation 1101

Which is also connected to the concept of Yom Tov,

וואס דאס איז אויך פארבונדן מיט דעם ענין פון יום טוב,

English translation 1102

"Festivals for joy,"

"מועדים לשמחה",

English translation 1103

including Rosh Hashanah

כולל ראש השנה

English translation 1104

(although Rosh Hashanah is among the Days of Awe,

(אע"פ וואס ר"ה איז פון די ימים נוראים,

English translation 1105

when joy is concealed in the manner of "rejoice with trembling"140);

ווען שמחה שטייט מכוסה באופן פון "וגילו ברעדה" 140);

English translation 1106

and then one makes Kiddush on wine.

און מ'מאכט דעמולט קידוש על היין.

English translation 1107

And from Yom Tov it must be drawn forth upon all the days of the year,

און פון יו"ט דארף עס נמשך ווערן על כל ימי השנה,

English translation 1108

as understood from what is explained in Likkutei Torah141 that from each festival it is drawn forth upon the entire year. And in particular from the festivals in the month of Tishrei,

כמובן מהמבואר בלקו"ת 141 אז פון יעדער רגל ווערט נמשך על כל השנה כולה. ובפרט פון די מועדים בחודש תשרי,

English translation 1109

which are general festivals from which it is drawn forth upon the entire year:

וועלכע זיינען מועדים כלליים פון וועלכע עס ווערט נמשך על כל השנה כולה:

English translation 1110

from Rosh Hashanah acceptance of the yoke is drawn forth upon the entire year,

פון ר"ה ווערט נמשך קבלת עול על כל השנה כולה,

English translation 1111

and so on regarding the other festivals in the month of Tishrei142.

ועד"ז בנוגע די אנדערע מועדים בחודש תשרי 142.

English translation 1112

Therefore Shabbat in particular has a connection to the concept of wine and joy –

וואס דערפאר האט דער שבת במיוחד א שייכות מיט דעם ענין היין והשמחה –

English translation 1113

being the last Shabbat that comes before Rosh Hashanah and the month of Tishrei. And especially when one connects it with a farbrengen,

זייענדיק דער לעצטער שבת וואס קומט פאר ראש השנה וחודש תשרי. ובפרט ווען מ'פארבינדט עס מיט א התוועדות,

English translation 1114

where there is also the concept of "great is drinking which brings close"143,

וואו ס'איז אויך דא דער ענין פון "גדולה לגימה שמקרבת" 143,

English translation 1115

in addition to that the very concept of a farbrengen unifies,

נוסף לזה וואס דער עצם ענין התוועדות איז מאחד,

English translation 1116

as is known the "note that came down from heaven" regarding the great elevation of a farbrengen144. And especially on Shabbat Parshas Atem Nitzavim Hayom Kulchem Lifnei Hashem Elokeichem,

כידוע דער "פתקא אשר משמי שמיא נחיתא" וועגן דעם גדול העילוי פון א התוועדות 144. ובפרט בשבת פ' אתם נצבים היום כולכם לפני ה' אלקיכם,

English translation 1117

the unity of all Israel,

אחדות כל ישראל,

English translation 1118

from "your heads, your tribes" until "your wood cutters" and "your water drawers".

פון "ראשיכם שבטיכם" ביז "חוטב עציך" און "שואב מימיך".

English translation 1119

Therefore this is the place,

דערפאר איז כאן המקום,

English translation 1120

that all those who have contributed bottles of beverage for various gatherings –

אז די אלע וואס האבן צוגעשטעלט בקבוקי משקה פאר פארשידענע מסיבות –

English translation 1121

should now go up and announce regarding the gatherings,

זאלן איצטער ארויפגיין און מכריז זיין וועגן די מסיבות,

English translation 1122

and afterwards say "L'chaim" themselves,

און דערנאך זאגן אליין "לחיים",

English translation 1123

and distribute a portion of the beverage to at least some of those assembled here,

און טיילן א חלק פון די משקה צו עכ"פ עטלעכע מסובים כאן,

English translation 1124

and the remaining beverage –

און די איבעריקע משקה –

English translation 1125

each one in his place.

כאו"א במקומו.

English translation 1126

May it be His will that the increase in love of Israel and unity of Israel should further hasten the fulfillment of the prophecy "a great congregation shall return here"145,

ויה"ר אז דער הוספה אין אהבת ישראל ואחדות ישראל זאל נאכמער צוהיילן דעם קיום היעוד "קהל גדול ישובו הנה" 145,

English translation 1127

"with our youths and our elders etc., with our sons and our daughters"146,

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 146,

English translation 1128

the perfection of the people,

שלימות העם,

English translation 1129

together with the perfection of the Torah,

צוזאמען מיט שלימות התורה,

English translation 1130

"until their completion",

"עד תומם",

English translation 1131

together with the perfection of the Land,

צוזאמען מיט שלימות הארץ,

English translation 1132

until in a manner of "Hashem your God will expand your border"147.

ביז אין אן אופן פון "ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 147,

English translation 1133

And speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1134

[The Rebbe shlita gave a jug of beverage to:

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן קנקן משקה ל:

English translation 1135

R. Y.S. shiy' (two jugs –

הר"ר י.ש. שיחי' (שני קנקנים –

English translation 1136

for the dedication of Chabad Houses in Wisconsin).

עבור חנוכת בתי חב"ד בוויסקאנסאן).

English translation 1137

R. Y.S. shiy' (for a gathering at the Chabad House of the city of Beit She'an,

הר"ר י.ש. שיחי' (עבור התוועדות בבית חב"ד דעיר בית-שאן,

English translation 1138

Holy Land).

אה"ק).

English translation 1139

R. Y. HaKohen K. shiy' (for the conclusion of the first part of the study of Tanya by telephone).

הר"ר י. הכהן כ. שיחי' (עבור סיום חלק ראשון דלימוד התניא ע"י הטלפון).

English translation 1140

R. Y.S. shiy' (for a dinner in Australia).

הר"ר י.ש. שיחי' (עבור דינער באוסטרליא).

English translation 1141

R. A.K. shiy' (for a gathering in Johannesburg,

הר"ר א.ק. שיחי' (עבור מסיבה ביוהניסבורג,

English translation 1142

South Africa).

דרום אפריקא).

English translation 1143

R. Z.S. shiy' (for a gathering in Haifa,

הר"ר ז.ש. שיחי' (עבור מסיבה בחיפה,

English translation 1144

Holy Land).

אה"ק).

English translation 1145

The seven who were elected to the community committee of Crown Heights. And he instructed each of the above to announce regarding the time and place of the gathering etc.

השבעה שנבחרו לועד הקהילה דקראון הייטס. וצוה לכאו"א מהנ"ל להכריז אודות זמן ומקום המסיבה כו'.

English translation 1146

Afterwards the Rebbe shlita began to sing "And I will empty out for you a blessing"].

אח"כ התחיל כ"ק אדמו"ר שליט"א לנגן "והריקותי לכם ברכה"].

English translation 1147

The explanation in Rashi:

דער ביאור בפרש"י:

English translation 1148

It was spoken many times,

דובר כמ"פ,

English translation 1149

that when a five-year-old begins to learn a subject, he goes through it until the end of the subject until he asks a question.

אז בשעת דער בן חמש הויבט אן לערנען אן ענין ווארט ער ביז סוף הענין ביז ער פרעגט א קשיא.

English translation 1150

So too in our matter:

אזוי אויך בעניננו:

English translation 1151

After the five-year-old for Scripture learns the continuation of the subject regarding the mitzvah of Hakhel,

לאחרי וואס דער בן חמש למקרא לערנט המשך הענין וועגן מצות הקהל,

English translation 1152

the aforementioned question falls away — why the Torah is so lengthy in details regarding the time of the mitzvah:

פאלט אפ די קשיא הנ"ל פארוואס די תורה איז אזוי מאריך בפרטיות אין דעם זמן המצוה:

English translation 1153

Together with the announcements regarding the mitzvah of Hakhel, the Torah also gives a reason for the mitzvah:

צוזאמען מיט אנזאגן וועגן מצות הקהל גיט די תורה אויך א טעם אויף דער מצוה:

English translation 1154

"Assemble the people, the men, the women, and the infants, and your stranger who is within your gates

"הקהל את העם האנשים והנשים והטף וגרך אשר בשעריך

English translation 1155

(and the reason for this is)

(און דער טעם דערויף איז)

English translation 1156

so that they will hear and so that they will learn and fear Hashem your God and observe to do all the words of this Torah",

למען ישמעו ולמען ילמדו ויראו את ה' אלקיכם ושמרו לעשות את כל דברי התורה הזאת",

English translation 1157

until that also "their children who do not know will hear and learn to fear Hashem your God all the days that you live on the land etc.".

ביז אז אויך "ובניהם אשר לא ידעו ישמעו ולמדו ליראה את ה"א כל הימים אשר אתם חיים על האדמה גו'".

English translation 1158

And based on this, the five-year-old for Scripture already understands why the Torah is so lengthy in details regarding the time of the mitzvah –

וואס עפ"ז פארשטייט שוין דער בן חמש למקרא פארוואס די תורה איז אזוי מאריך בפרטיות וועגן דעם זמן המצוה –

English translation 1159

because thereby the Torah gives

ווייל דערמיט גיט תורה

English translation 1160

(not signs of when the time is, but)

(ניט סימנים ווען דער זמן איז, נאר)

English translation 1161

a reason and explanation for the fulfillment of the mitzvah of Hakhel specifically at this time,

א טעם והסברה בקיום מצות הקהל דוקא בזמן זה,

English translation 1162

and especially since the five-year-old has already learned in Parshat Devarim that the words of Moshe in the book of Mishneh Torah to the Jewish people

ובפרט אז דער בן חמש האט דאך געלערנט בר"פ דברים אז דברי משה בספר משנה תורה צו אידן

English translation 1163

(including regarding the mitzvah of Hakhel)

(כולל וועגן מצות הקהל)

English translation 1164

were close to his death148,

איז געווען סמוך למיתתו 148,

English translation 1165

and he perhaps also knows that this is in the month of Adar –

און ער ווייסט אפשר אויך אז דאס איז בחודש אדר –

English translation 1166

not "at the end of seven years etc.",

ניט "מקץ שבע שנים וגו'",

English translation 1167

this further emphasizes that the mitzvah of Hakhel is specifically at this time]:

איז דאס נאכמער מדגיש אז מצות הקהל איז דוקא בזמן זה]:

English translation 1168

The five-year-old understands that when a new year and a new period begins –

דער בן חמש פארשטייט אז ווען עס הויבט זיך אן א שנה חדשה ותקופה חדשה –

English translation 1169

then is the best time for the reading of the Torah in the mitzvah of Hakhel "so that they will hear and so that they will learn and fear etc.",

איז דעמולט די בעסטע צייט אויף קריאת התורה במצות הקהל "למען ישמעו ולמען ילמדו ויראו גו'",

English translation 1170

and then it is more accepted.

און דעמולט ווערט עס מער נתקבל.

English translation 1171

As he sees in himself:

ווי ער זעט עס בא זיך אליין:

English translation 1172

When a new year begins for him,

בשעת ביי אים הויבט זיך אן א נייעם יאר,

English translation 1173

with a new teacher,

מיט א נייעם מלמד,

English translation 1174

and a new order –

און א נייעם סדר –

English translation 1175

then is the time when he is aroused to conduct himself in a certain manner,

דעמולט איז די צייט ווען מ'איז אים מעורר צו זיך פירן באופן מסויים,

English translation 1176

and specifically then it is accepted;

און דוקא דעמולט ווערט עס נתקבל;

English translation 1177

in contrast, in the middle of the time –

משא"כ באמצע הזמן –

English translation 1178

it is not with the same force.

איז דאס ניט מיט דעם זעלבן תוקף.

English translation 1179

Based on this he understands,

עפ"ז פארשטייט ער,

English translation 1180

why the Torah says here "at the end of seven years" –

פארוואס תורה זאגט דא "מקץ שבע שנים" –

English translation 1181

because thereby the Torah gives the reason and explanation for the mitzvah of Hakhel at this time –

ווייל דערמיט גיט תורה דעם טעם והסברה אויף מצות הקהל בזמן זה –

English translation 1182

because this is "at the end of seven years",

ווייל דאס איז "מקץ שבע שנים",

English translation 1183

and one is at the beginning of a year and a new period,

און מ'האלט ביי אנהויבן א שנה ותקופה חדשה,

English translation 1184

now is the time to read the Torah in the ears of all Israel "so that they will hear and so that they will learn and fear etc.".

איז איצטער די צייט צו לייענען תורה באזני כל ישראל "למען ישמעו ולמען ילמדו ויראו גו'".

English translation 1185

And it is "at the end of seven years":

און ס'איז "מקץ שבע שנים":

English translation 1186

Not only a new year,

ניט נאר א שנה חדשה,

English translation 1187

but a beginning of a new period of seven years,

נאר א התחלה פון א תקופה חדשה של שבע שנים,

English translation 1188

which includes all types in the year,

וואס דאס איז כולל אלע סוגים בשנה,

English translation 1189

both "six years you shall sow your field etc."149 and the year of Shemittah.

סיי "שש שנים תזרע שדך גו'" 149 און סיי שנת השמיטה.

English translation 1190

Then it adds –

דערנאך גיט מען צו –

English translation 1191

"at the appointed time of the year of Shemittah". And this further explains the reason for the mitzvah:

"במועד שנת השמיטה". וואס דאס איז נאכמער מסביר טעם המצוה:

English translation 1192

After the Jewish people have rested a full year from work in the field and vineyard –

לאחרי זה וואס אידן האבן זיך אפגערוט א שנה שלימה פון עבודה בשדה ובכרם –

English translation 1193

it is understandable that then it is more conducive to gather them together

איז פארשטאנדיק אז דעמולט איז מער מסוגל צו זיי צוזאמענקלייבן

English translation 1194

(Hakhel)

(הקהל)

English translation 1195

and read before them the Torah "so that they will hear and so that they will learn and fear etc.",

און לייענען פאר זיי תורה "למען ישמעו ולמען ילמדו ויראו גו'",

English translation 1196

because they are in a state of rest without extraneous distractions

ווייל זיי שטיייען במנוחה אָן זייטיקע בלבולים

English translation 1197

(as Rashi explains that at the time of the mitzvah of Hakhel (at the beginning of the eighth year) "the seventh year still applies in it etc.").

(ווי רש"י איז מפרש אז בזמן מצות הקהל (בתחלת שנה השמינית) "עדיין שביעית נוהגת בה כו'").

English translation 1198

In contrast, in other years,

משא"כ אין אנדערע יארן,

English translation 1199

the Jewish people have the toils of labor and work in the field etc.

האבן דאך אידן די טירחות פון מלאכה ועבודה בשדה וכו'.

English translation 1200

And based on this, it is understood why Rashi writes both things:

ועפ"ז איז מובן פארוואס רש"י שרייבט ביידע זאכן:

English translation 1201

"In the first year of the Shemittah

"בשנה ראשונה של שמיטה

English translation 1202

(and)

(און)

English translation 1203

that it is the eighth year" –

שהיא שנה שמינית" –

English translation 1204

because this emphasizes both matters mentioned above:

ווייל דאס איז מדגיש ביידע ענינים הנ"ל:

English translation 1205

This is "in the first year of the Shemittah," the beginning of a new period of Shemittah

דאס איז "בשנה ראשונה של שמיטה". דער אנהויבס פון א תקופה חדשה של שמיטה

English translation 1206

(seven years),

(שבע שנים),

English translation 1207

and this is "the eighth year,"

און דאס איז "שנה שמינית",

English translation 1208

a year that comes immediately after a Shemittah year,

א יאר וואס קומט גלייך נאך א שנת השמיטה,

English translation 1209

when Jews are rested and more capable of receiving.

ווען אידן זיינען אפגערוט און מער מסוגל צו מקבל זיין.

English translation 1210

Then the verse adds –

דערנאך גיט צו דער פסוק –

English translation 1211

"on the Festival of Sukkot",

"בחג הסוכות",

English translation 1212

because in "at the end of seven years, at the time of the Shemittah year" itself, the Festival of Sukkot is an even more auspicious time for speaking with Jews,

ווייל אין "מקץ שבע שנים במועד שנת השמיטה" גופא איז חג הסוכות נאכמער זמן מסוגל אויף רעדן מיט אידן,

English translation 1213

for it is a festival,

ווארום ס'איז א יום טוב,

English translation 1214

and at that time there is the matter of the pilgrimage –

און דעמולט איז דא דער ענין פון עלי' לרגל –

English translation 1215

as the verse continues –

ווי דער פסוק איז ממשיך –

English translation 1216

"when all of Israel comes to appear before Hashem your G-d",

"בבוא כל ישראל לראות את פני ה' אלקיך",

English translation 1217

consequently, Jews are then more prepared for "so that they may hear and so that they may learn, etc." –

במילא זיינען אידן דעמולט נאכמער מוכן אויף "למען ישמעו ולמען ילמדו גו'" –

English translation 1218

both because of the time,

סיי מצד דעם זמן,

English translation 1219

"on the Festival of Sukkot",

"בחג הסוכות",

English translation 1220

and because of the place –

און סיי מצד דעם מקום –

English translation 1221

"in the place that He will choose".

"במקום אשר יבחר".

English translation 1222

.5

. 5

English translation 1223

The connection of the note on the Zohar with Rosh HaShanah –

די שייכות פון דער הערה אויפן זהר מיט ראש השנה –

English translation 1224

will be understood based on the continuation of the words of the Zohar

וועט מען פארשטיין ע"פ המשך דברי הזהר

English translation 1225

(which was not copied in Likkutei Levi Yitzchak,

(וואס איז ניט נעתק געווארן אין לקוטי לוי"צ,

English translation 1226

because the father did not explain it in his note):

ווייל דער טאטע איז דאס ניט מבאר אין זיין הערה):

English translation 1227

After the Zohar says that "fortunate are Israel that the Holy One, blessed be He, desired them, and because He desired them, He called them sons, firstborn, holy ones, brothers",

לאחרי ווי דער זהר זאגט אז "זכאין אינון ישראל דקב"ה אתרעי בהו ובגין דאתרעי בהו קרא לון בנין בוכרין קדישין אחין",

English translation 1228

the Zohar continues:

איז דער זהר ממשיך:

English translation 1229

"He descended to dwell with them, as it is said150 'And they shall make Me a Sanctuary and I will dwell in their midst',

"נחת לדיירא עמהון הה"ד 150 ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם,

English translation 1230

and He sought to establish them corresponding to the supernal pattern, and He caused to rest upon them seven clouds of glory,

ובעא לאתקנא להו כגוונא דלעילא ושארי עלייהו שבעה ענני יקר,

English translation 1231

the Shechinah went before them, as it is said151 'And Hashem went before them by day'".

שכינתי' אזלא קמייהו הה"ד 151 וה' הולך לפניהם יומם".

English translation 1232

And one can say the connection of the matters:

ויש לומר שייכות הענינים:

English translation 1233

Because the Holy One, blessed be He, "desired them",

צוליב דעם וואס קב"ה "אתרעי בהו",

English translation 1234

the aspect of will

בחי' רצון

English translation 1235

(Keter)

(כתר)

English translation 1236

in Israel –

בישראל –

English translation 1237

it is then drawn down into the order of the chain of descent –

ווערט עס דערנאך נמשך אין סדר השתלשלות –

English translation 1238

"He called them sons, firstborn, holy ones, brothers",

"קרא לון בנין בוכרין קדישין אחין",

English translation 1239

the aspect of Chochmah, Binah, and Daat

בחי' חכמה בינה ודעת

English translation 1240

(as above in section 24),

(כנ"ל סכ"ד),

English translation 1241

then it is drawn down from the intellects into the seven emotional attributes

דערנאך ווערט עס נמשך פון מוחין אין די שבעה מדות

English translation 1242

("seven clouds of glory")152,

("שבעה ענני יקר") 152,

English translation 1243

until Malchut

ביז אין מלכות

English translation 1244

(Shechinah).

(שכינה).

English translation 1245

And this is the content of Rosh HaShanah –

וואס דאס איז דער תוכן פון ראש השנה –

English translation 1246

as explained in the Siddur, Shaar HaTekiot153,

כמבואר בסידור שער התקיעות 153,

English translation 1247

that we arouse the delight and will154 for kingship155

אז מ'איז זעמולט מעורר דעם תענוג ורצון 154 למלוכה 155

English translation 1248

("He desired them"),

("אתרעי בהו"),

English translation 1249

"Make Me king over you",

"תמליכוני עליכם",

English translation 1250

and because of this

און צוליב דעם

English translation 1251

("because He desired them")

("בגין דאתרעי בהו")

English translation 1252

the entire order of the chain of descent is then built –

ווערט דערנאך אויפגעבויט גאנץ סדר השתלשלות –

English translation 1253

intellects

מוחין

English translation 1254

(Chabad)

(חב"ד)

English translation 1255

and emotional attributes

און מדות

English translation 1256

(Zeir Anpin),

(ז"א),

English translation 1257

until it descends into Malchut

ביז עס קומט אראפ אין מלכות

English translation 1258

(Shechinah),

(שכינה),

English translation 1259

the building of the world of speech,

בנין עולם הדיבור,

English translation 1260

until actual action,

ביז אין עשי' בפועל,

English translation 1261

the building of the Mishkan

בנין המשכן

English translation 1262

(where there is the indwelling of the Shechinah) –

(וואו ס'איז דא השראת השכינה) –

English translation 1263

the renewal of the world anew.

התחדשות העולם מחדש.

English translation 1264

The lesson from this in the service of man:

דער לימוד דערפון אין עבודת האדם:

English translation 1265

It is explained in many places156 that from the will for kingship that is aroused on Rosh HaShanah, the will for mitzvot is drawn,

ס'איז מבואר בכ"מ 156 אז פון דעם רצון למלוכה וואס ווערט אויפגעטאן בר"ה ווערט נמשך דער רצון דמצוות,

English translation 1266

for the essence of the mitzvot is the supernal will,

וואס עיקר ענין המצוות איז דער רצון העליון,

English translation 1267

"Who sanctified us with His mitzvot and commanded us",

"אשר קדשנו במצוותיו וצוונו",

English translation 1268

and this supernal will affects

און דעם רצון העליון איז נוגע

English translation 1269

("because He desired them")

("בגין דאתרעי בהו")

English translation 1270

that afterwards the mitzvah should descend into details in the order of the chain of descent,

אז דערנאך זאל די מצוה אראפקומען אין פרטים בסדר השתלשלות,

English translation 1271

the building of the ten Sefirot,

בנין עשר ספירות,

English translation 1272

intellects and emotional attributes,

מוחין ומדות,

English translation 1273

until Malchut157,

ביז אין מלכות 157,

English translation 1274

and every single detail affects the supernal will,

און כל פרט ופרט איז נוגע אין דעם רצון העליון,

English translation 1275

as explained in many places158.

כמבואר בכ"מ 158.

English translation 1276

Thus we have the lesson:

האט מען דעם לימוד:

English translation 1277

When a Jew fulfills a particular mitzvah with a physical object from this physical world –

בשעת א איד איז מקיים א מצוה פרטית מיט א דבר גשמי פון עוה"ז הגשמי –

English translation 1278

he must know that this

דארף ער וויסן זיין אז דאס איז

English translation 1279

(is not merely related to a particular level, etc.,

(ניט בלויז נוגע אין א דרגא פרטית כו',

English translation 1280

but this is)

נאר דאס איז)

English translation 1281

related to and derives from the supernal will and delight –

נוגע און דאס נעמט זיך פון רצון ותענוג העליון –

English translation 1282

"Who sanctified us with His mitzvot and commanded us" –

"אשר קדשנו במצוותיו וצוונו" –

English translation 1283

the general intention of every mitzvah.

די כוונה כללית פון יעדער מצוה.

English translation 1284

And from the supernal will it is then drawn into the entire order of the chain of descent,

און פון רצון העליון ווערט עס דערנאך נמשך אין גאנץ סדר השתלשלות,

English translation 1285

intellects and emotional attributes,

מוחין ומדות,

English translation 1286

which in service is –

וואס אין עבודה איז דאס –

English translation 1287

the intentions of the mitzvot,

כוונת המצוות,

English translation 1288

the particular intention of each mitzvah,

די כוונה פרטית פון יעדער מצוה,

English translation 1289

until it descends into the fulfillment of this mitzvah in actual action in the physicality of the world. So that every single detail of the mitzvah

ביז אז עס קומט אראפ אין קיום מצוה זו בעשי' בפועל בגשמיות העולם. אזוי אז כל פרט ופרט פון דער מצוה

English translation 1290

(also as it is in the order of the chain of descent,

(אויך ווי דאס איז אין סדר השתלשלות,

English translation 1291

particular intentions, etc.)

כוונות פרטיות וכו')

English translation 1292

is related to and derives from the supernal will. From this it is understood

איז נוגע און נעמט זיך פון דעם רצון העליון. וואס דערפון איז מובן

English translation 1293

(as explained in many places159),

(המבואר בכ"מ 159),

English translation 1294

that also the particular intention in each mitzvah

אז אויך די כוונה פרטית שבכל מצוה

English translation 1295

(not only the general intention)

(ניט נאר די כוונה כללית)

English translation 1296

is related not only to the supernal Sefirot,

איז נוגע ניט נאר אין די ספירות שלמעלה,

English translation 1297

but this is related to the supernal will itself,

נאר דאס איז נוגע ביז אין רצון העליון ממש,

English translation 1298

for if one changes even a detail in the mitzvah,

ווארום אויב מ'איז משנה אפילו א פרט אין דער מצוה,

English translation 1299

this is not merely a change in that detail,

איז דאס ניט בלויז א שינוי בפרט זה,

English translation 1300

but this can change the mitzvah into a transgression,

נאר דאס קען משנה זיין די מצוה צו אן עבירה,

English translation 1301

which is

וואס איז

English translation 1302

(not merely not the supernal will, but)

(ניט בלויז ניט רצון העליון, נאר)

English translation 1303

the opposite of the supernal will,

היפך רצון העליון,

English translation 1304

and this affects the Essence and Being, as it were160.

און דאס איז נוגע אין עצמות ומהות כביכול 160.

English translation 1305

The matter in Pirkei Avot:

דער ענין אין פרקי אבות:

English translation 1306

One needs an explanation of the language of the Mishnah "With ten utterances the world was created"

מ'דארף האבן א ביאור אין לשון המשנה "בעשרה מאמרות נברא העולם"

English translation 1307

[which is taken from the language of the Written Torah "And God said"] –

[וואס איז גענומען פון דעם לשון בתושב"כ "ויאמר אלקים"] –

English translation 1308

why does it specifically state the term utterance

פארוואס שטייט דא דוקא דער לשון אמירה

English translation 1309

("utterances")

("מאמרות")

English translation 1310

and not speech

און ניט דיבור

English translation 1311

("speeches"),

("דברות"),

English translation 1312

on the contrary:

דאדרבה:

English translation 1313

regarding the creation of the world it would be more fitting to use the term speech,

בנוגע צו בריאת העולם פאסט מער נוצן דעם לשום דיבור,

English translation 1314

because the content and function of the creation of the world is –

ווייל דער תוכן און אויפטו פון בריאת העולם איז –

English translation 1315

that from thought it descended into speech161,

אז פון מחשבה איז אראפגעקומען אין דיבור 161,

English translation 1316

and the speech of the Holy One, blessed be He is considered an action162,

ודיבורו של הקב"ה חשיב מעשה 162,

English translation 1317

the creation of this physical world.

בריאת עוה"ז הגשמי.

English translation 1318

Furthermore:

נאכמער:

English translation 1319

utterance is a soft language,

אמירה איז א לשון רכה,

English translation 1320

and speech is a harsh language163

און דיבור איז א לשון קשה 163

English translation 1321

[as Rashi explains164 the difference between "Thus shall you say to the house of Jacob",

[ע"ד ווי רש"י איז מפרש 164 דער חילוק צווישן "כה תאמר לבית יעקב",

English translation 1322

"in a soft language",

"בלשון רכה",

English translation 1323

and "and declare to the children of Israel",

און "ותגיד לבני ישראל",

English translation 1324

"words as harsh as sinews").

"דברים הקשין כגידין").

English translation 1325

Therefore, according to this, it would have been more fitting to use the term speech regarding the creation of the world rather than the term utterance –

האט דאך לפי"ז געפאסט בעסער נוצן דעם לשון דיבור בנוגע צו בריאת העולם איידער דער לשון אמירה –

English translation 1326

because the creation of the world was through the name Elokim

ווייל בריאת העולם איז געווען ע"י שם אלקים

English translation 1327

("In the beginning God created"),

("בראשית ברא אלקים"),

English translation 1328

the attribute of contraction and might,

מדת הצמצום והגבורה,

English translation 1329

which is the concept of speech –

וואס דאס איז דער ענין הדיבור –

English translation 1330

a harsh language,

לשון קשה,

English translation 1331

from the aspect of might,

מצד הגבורה,

English translation 1332

unlike utterance which is a soft language.

משא"כ אמירה לשון רכה.

English translation 1333

And one can say the explanation of this:

ויש לומר הביאור בזה:

English translation 1334

Our Sages, of blessed memory, say165 that "At first it arose in thought to create the world with the attribute of justice, and He saw that the world would not endure, so He partnered with it the attribute of mercy."

חז"ל זאגן 165 אז "בתחלה עלה במחשבה לברוא את העולם במדת הדין וראה שאין העולם מתקיים שיתף עמו מדת הרחמים".

English translation 1335

The explanation of this is –

דער פירוש אין דעם איז דאך –

English translation 1336

that the "He saw that the world would not endure" was before creation

אז דער "ראה שאין העולם מתקיים" איז געווען קודם הבריאה

English translation 1337

(at the time when it was still "it arose in thought"),

(בשעת ס'איז נאך געווען "עלה במחשבה"),

English translation 1338

because regarding the Most High, past, present and future are all the same,

ווארום בא דעם אויבערשטן איז דאך עבר הוה ועתיד בשוה,

English translation 1339

therefore He saw immediately

במילא האט ער גלייך געזען

English translation 1340

(before creation)

(קודם הבריאה)

English translation 1341

that "the world would not endure"

אז "אין העולם מתקיים"

English translation 1342

(as the Maggid explains166 the difference between a human father and our Father in heaven,

(ע"ד ווי דער מגיד איז מבאר 166 דער חילוק צווישן אן אב בשר ודם און אבינו שבשמים,

English translation 1343

that regarding a human "one who never had a son cannot say that the form of the son he will have later was engraved in his thought, because he has not yet seen him nor recognized his form...

אז ביי א בשר ודם "מי שלא הי' לו בן מעולם ללא יכול לומר שנחקק במחשבתו צורת הבן שיהי' לו אחר כך כי עדיין לא ראה אותו ולא הכיר צורתו...

English translation 1344

but regarding the Holy One, blessed be He, their form was engraved in thought...

אבל אצל השי"ת הי' נחקק צורתם במחשבה...

English translation 1345

because for Him, blessed be He, past and future are one").

כי אצלו ית' העבר והעתיד א'"].

English translation 1346

That is, the entire concept of "it arose in thought to create the world with the attribute of justice and He saw that the world would not endure, so He partnered with it the attribute of mercy" was all before creation;

ד.ה. אז דער גאנצער ענין פון "עלה במחשבה לברוא את העולם במדת הדין וראה שאין העולם מתקיים שיתף עמו מדה"ר" איז אלץ געווען קודם הבריאה;

English translation 1347

and the actual creation was

און דער בריאה בפועל איז געווען

English translation 1348

(not through the attribute of justice alone, but)

(ניט ע"י מדת הדין בלבד, נאר)

English translation 1349

through the attribute of justice in partnership with the attribute of mercy. Therefore it is stated167 "on the day that Hashem Elokim made earth and heaven"

ע"י מדוז הדין בשיתוף מדת הרחמים. וואס דערפאר שטייט 167 "ביום עשות ה' אלקים ארץ ושמים"

English translation 1350

(not the name Elokim alone),

(ניט שם אלקים אליין),

English translation 1351

because the actual creation

ווייל די בריאה בפועל

English translation 1352

("on the day that... made")

("ביום עשות")

English translation 1353

was through the name Elokim

איז געווען ע"י שם אלקים

English translation 1354

(the attribute of justice)

(מדת הדין)

English translation 1355

together with the name Havayah

צוזאמען מיט שם הוי'

English translation 1356

(the attribute of mercy).

(מדת הרחמים).

English translation 1357

Based on this, it is understandable why the creation was through "And God said",

ועפ"ז איז פארשטאנדיק פארוואס די בריאה איז געווען ע"י "ויאמר אלקים",

English translation 1358

"with ten utterances" in a soft language –

"בעשרה מאמרות" בלשון רכה –

English translation 1359

He partnered with it the attribute of mercy

שיתף עמו מדת הרחמים

English translation 1360

(and not "And He spoke",

(און ניט "וידבר",

English translation 1361

"speeches" in a harsh language,

"דברות" בלשון קשה,

English translation 1362

might and justice alone).

גבורה ודין בלבד).

English translation 1363

From this there is also a lesson regarding Rosh Hashanah –

דערפון האט מען אויך א לימוד בנוגע צו ראש השנה –

English translation 1364

the conclusion and completion of creation through the ten utterances:

דער סיום וגמר הבריאה ע"י עשרה מאמרות:

English translation 1365

Rosh Hashanah is the Day of Judgment. But for a Jew, this is in the manner of "He partnered with it the attribute of mercy" –

ראש השנה איז דער יום הדין. אבער ביי א אידן איז דאס באופן פון שיתף עמו מדת הרחמים –

English translation 1366

in a soft language:

בלשון רכה:

English translation 1367

It is indeed a Day of Judgment,

דאס איז טאקע א יום הדין,

English translation 1368

but a Jew is not afraid of it;

אבער א איד שרעקט זיך ניט דערפון;

English translation 1369

regarding angels it is "angels hasten and trembling and fear seize them"169,

בא מלאכים ווערט "מלאכים יחפזון וחיל ורעדה יאחזון" 169,

English translation 1370

but for a Jew this is not connected with fear,

אבער ביי א איד איז דאס ניט פארבונדן מיט פחד,

English translation 1371

but with joy,

נאר מיט שמחה,

English translation 1372

because he is certain that they will be vindicated in judgment,

ווארום ער איז זיכער אז זוכים בדין,

English translation 1373

as it states in the Tur even regarding Erev Rosh Hashanah,

ווי עס שטייט אין טור אפילו בנוגע צו ערב ר"ה,

English translation 1374

"What nation is like this nation that knows the nature of its God... they wear white and wrap themselves in white... because they know that the Holy One, blessed be He will perform a miracle for them",

"איזו אומה כאומה זו שיודעת אופי' של אלוקי' כו' לובשים לבנים ומתעטפים לבנים כו' לפי שיודעין שהקב"ה יעשה להם נס",

English translation 1375

because they know that they will be vindicated in judgment!

ווייל זיי ווייסן אז זוכים בדין!

English translation 1376

A Jew indeed does teshuvah at that time –

א איד טוט טאקע דעמולט תשובה –

English translation 1377

but this is teshuvah out of love,

אבער דאס איז תשובה מאהבה,

English translation 1378

because he knows that the inner intention of the judgment is love,

ווארום ער ווייסט אז דער פנימיות הכוונה פון דעם דין איז אהבה,

English translation 1379

the attribute of mercy.

מדת הרחמים.

English translation 1380

Tears indeed flow from him –

ביי אים גיסן זיך טאקע טרערן –

English translation 1381

but with tears of joy,

אבער מיט בכיות של שמחה,

English translation 1382

because of the fact that "his soul is complete"

מצד דעם וואס "נשמתו שלימה"

English translation 1383

(as it states in the writings of the AriZal170 that "anyone who does not weep... his soul is not complete"),

(ווי עס שטייט בכתבי האריז"ל 170 אז "כל מי שאינו בוכה כו' אין נשמתו שלימה"),

English translation 1384

therefore they are tears of joy.

במילא זיינען זיי בכיות של שמחה.

English translation 1385

As it states regarding Rabbi Akiva171,

ע"ד ווי עס שטייט בנוגע צו רבי עקיבא 171,

English translation 1386

that his eyes flowed with tears because of the great joy he had when hearing the secrets of the Torah in Song of Songs.

אז זלגו עיניו דמעות מפני רוב השמחה וואס ער האט געהאט הערנדיק סודות התורה אין שיר השירים.

English translation 1387

Just as it was with Rabbi Akiva,

וואס אזוי איז געווען בא רבי עקיבא,

English translation 1388

afterwards the secrets of the Torah that are in Song of Songs were revealed in the Zohar and Tikkunei Zohar in the explanation of the verses in Song of Songs,

דערנאך זיינען די סודות התורה שבשיר השירים נתגלה געווארן אין זהר ותקו"ז בפירוש הפסוקים בשיר השירים,

English translation 1389

until this was explained and publicized in Chassidus,

ביז אז דאס איז נתבאר ונתפרסם געווארן בתורת החסידות,

English translation 1390

including also the inner explanation of the verses in Song of Songs "I am my Beloved's and my Beloved is mine"

כולל אויך דער פירוש הפנימי אין די פסוקים בשיר השירים "אני לדודי ודודי לי"

English translation 1391

(acronym Elul)

(ר"ת אלול)

English translation 1392

and "My Beloved is mine and I am His"172 –

און "דודי לי ואני לו" 172 –

English translation 1393

regarding the greatness of the love of the Most High for Jews,

וועגן דעם גודל האהבה פון דעם אויבערשטן צו אידן,

English translation 1394

"For Israel is a youth and I love him"173.

"כי נער ישראל ואוהבהו" 173.

English translation 1395

It is certainly a sure thing that hearing this,

איז דאך א זיכערע זאך אז הערנדיק דאס,

English translation 1396

it evokes only tears of great joy.

רופט עס ארויס נאר בכיות של שמחה גדולה.

English translation 1397

And Jews are not afraid to go to Rosh Hashanah,

און אידן שרעקן זיך ניט צו גייען צו ראש השנה,

English translation 1398

but on the contrary, they go with joy and a good heart,

נאר אדרבה זיי גייען בשמחה וטוב לבב,

English translation 1399

and they celebrate a joyous Yom Tov,

און מ'פראוועט א פריילעכן יו"ט,

English translation 1400

knowing that they will be vindicated in judgment and will certainly receive a good writing and sealing,

וויסנדיק אז זוכים בדין און מ'באקומט זיכער א כתיבה וחתימה טובה,

English translation 1401

written and sealed –

נכתבין ונחתמין –

English translation 1402

not only "written" but also "sealed" –

ניט נאר "נכתבין" נאר אויך "נחתמין" –

English translation 1403

immediately in the book of the completely righteous –

לאלתר בספרן של צדיקים גמורים –

English translation 1404

and all your people are righteous174.

ועמך כולם צדיקים 174.

English translation 1405

And one receives all the blessings,

און מ'באקומט אלע ברכות,

English translation 1406

which all begin with a letter of the Alef-Beis175. Therefore,

וואס זיי הויבן זיך אלע אן מיט אן אות פון דעם אל"ף-בי"ת 175. דעריבער,

English translation 1407

when one mentions one way that the blessings are arranged in the letters of the Alef-Beis,

בשעת מ'דערמאנט איין אופן ווי די ברכות שטעלן זיך אויס אין די אותיות פון אל"ף-בי"ת,

English translation 1408

this is

איז דאס

English translation 1409

[not in order to show a trick that one knows the Alef-Beis by heart,

[ניט בכדי באווייזן א קונץ אז מ'קען אל"ף-בי"ת בע"פ,

English translation 1410

but rather this is)

נאר דאס איז)

English translation 1411

in itself inclusive of all the blessings176:

אין זיך כולל כל הברכות 176:

English translation 1412

May it be a year of light,

עס זאל זיין א שנת אורה,

English translation 1413

a year of blessing,

שנת ברכה,

English translation 1414

a year of joy and a year of redemption,

שנת גילה ושנת גאולה,

English translation 1415

a year of delight,

שנת דיצה,

English translation 1416

a year of splendor and glory,

שנת הוד והדר,

English translation 1417

a year of good assembly,

שנת ועד טוב,

English translation 1418

a year of great merits,

שנת זכיות גדולות,

English translation 1419

a year of good and long life,

שנת חיים טובים וארוכים,

English translation 1420

a year of goodness,

שנת טובה,

English translation 1421

a year of good destiny,

שנת יעוד טוב,

English translation 1422

a year of sustenance,

שנת כלכלה,

English translation 1423

a year of study,

שנת לימוד,

English translation 1424

a year of heights and a year of commandments,

שנת מרומים ושנת מצוות,

English translation 1425

a year of great miracles,

שנת נסים גדולים,

English translation 1426

a year of heavenly assistance,

שנת סייעתא דשמיא,

English translation 1427

a year of strength and glory,

שנת עוז והדר,

English translation 1428

a year of redemption,

שנת פדות,

English translation 1429

a year of rejoicing and a year of charity,

שנת צהלה ושנת צדקה,

English translation 1430

a year of uprightness,

שנת קוממיות,

English translation 1431

a year of exaltation,

שנת רוממות,

English translation 1432

a year of joy and gladness,

שנת ששון ושמחה,

English translation 1433

a year of Torah and a year of praise and a year of celebration,

שנת תורה ושנת תהלה ושנת חפלה,

English translation 1434

And the main point –

און די נקודה עיקרית –

English translation 1435

a year of the true and complete redemption through our righteous Moshiach,

שנת גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1436

speedily in our actual days.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1437

The explanation of the connection of the above

דער ביאור השייכות פון האמור לעיל

English translation 1438

(at the beginning of chapter five of Pirkei Avos)

(בריש פרק ה' פון פרקי אבות)

English translation 1439

with the end of today's chapter

מיט דעם סוף פון היינטיקן פרק

English translation 1440

(the end of chapter six):

(סוף פרק ששי):

English translation 1441

The end of the chapter is

דער סוף הפרק איז

English translation 1442

(as above)

(כנ"ל)

English translation 1443

"Everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He created only for His glory...

"כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא בראו אלא לכבודו...

English translation 1444

as it is said177 Hashem will reign forever and ever."

שנאמר 177 ה' ימלוך לעולם ועד".

English translation 1445

The commentators explain178 the proof from the verse –

זיינען מפרשים מבאר 178 די ראי' פון פסוק –

English translation 1446

because "Hashem will reign forever and ever" refers to the future,

ווייל "ה' ימלוך לעולם ועד" גייט אויף לע"ל

English translation 1447

(as Rashi explains179),

(ווי רש"י איז מפרש 179),

English translation 1448

when there will be the perfection of the revelation of the kingship of the Holy One, blessed be He, in the world

וואס דעמולט וועט זיין דער שלימות הגילוי פון מלכותו של הקב"ה בעולם

English translation 1449

("Hashem will reign forever and ever"),

("ה' ימלוך לעולם ועד"),

English translation 1450

one will see openly that "everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He created only for His glory."

מ'וועט זען בגלוי ווי "כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא בראו אלא לכבודו".

English translation 1451

And this is the connection with "With ten utterances the world was created"

און דאס איז די שייכות מיט "בעשרה מאמרות נברא העולם"

English translation 1452

(at the beginning of chapter five):

(בריש פרק חמישי):

English translation 1453

The purpose of creation through the ten utterances –

דער תכלית הבריאה ע"י העשרה מאמרות –

English translation 1454

will be in the future at the time when there will be "Hashem will reign forever and ever",

וועט זיין לע"ל בשעת עס וועט זיין "ה' ימלוך לעולם ועד",

English translation 1455

because then there will be the perfection of the revelation of the ten utterances of the Holy One, blessed be He,

ווארום דעמולט וועט זיין דער שלימות הגילוי פון די עשרה מאמרות של הקב"ה

English translation 1456

(with which the world was created)

(שבהם נברא העולם)

English translation 1457

in the world,

בעולם,

English translation 1458

i.e., seeing openly in every created being the utterance of Hashem that brings it into being and gives it life –

ד.ה. זען בגלוי בכל נברא דעם מאמר ה' וואס איז אים מהוה ומחי' –

English translation 1459

"Hashem will reign forever and ever",

"ה' ימלוך לעולם ועד",

English translation 1460

as "everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He created only for His glory."

ווי "כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא בראו אלא לכבודו".

English translation 1461

The concept in this lesson of the Rambam in the laws of the Red Heifer

דער ענין אין דעם שיעור במרב"ם בהל' פרה אדומה

English translation 1462

[and the general connection with Rosh Hashanah –

[וואס כללות השייכות מיט ראש השנה –

English translation 1463

is because of the fact that the subject of both is to draw down vitality anew,

איז מצד דעם וואס ענין שניהם איז צו ממשיך זיין חיות מחדש,

English translation 1464

as above]:

כנ"ל]:

English translation 1465

At the beginning of today's lesson

אין אנהויבס פון היינטיקן שיעור

English translation 1466

(chapter five)

(פרק ה)

English translation 1467

the Rambam writes:

שרייבט דער רמב"ם:

English translation 1468

"All those engaged in the [preparation of the] heifer from beginning to end defile their garments during the entire time of their work, etc."

"כל העוסקין בפרה מתחלה ועד סוף מטמאין בגדים כל זמן עשייתם כו'".

English translation 1469

One must understand some explanation in this contradiction in the Red Heifer –

דארף מען פארשטיין עפעס א ביאור אין דעם דבר והיפוכו בפרה אדומה –

English translation 1470

that it defiles the pure and purifies the impure?!

אז מטמאה את הטהורים ומטהר את הטמאים?!

English translation 1471

And even though the commandment of the Red Heifer is a statute beyond intellect,

ואע"פ וואס מצות פרה אדומה איז א חוקה שלמעלה משכל,

English translation 1472

"A statute I have enacted and a decree I have decreed, and you have no permission to speculate about it",

"חוקה חקקתי וגזירה גזרתי ואין לך רשות להרהר אחרי'",

English translation 1473

because the nations of the world taunt Israel about this commandment,

ווארום אוה"ע מונין ישראל אויף דער מצוה,

English translation 1474

including about this detail that it defiles the pure and purifies the impure

כולל אויף דעם פרט הנ"ל אז דאס איז מטמא הטהורים ומטהר הטמאים

English translation 1475

(as brought in the Midrash180) –

(כדאיתא במדרש 180) –

English translation 1476

nevertheless the Rambam writes181,

שרייבט אבער דער רמב"ם 181,

English translation 1477

that "even though all the statutes of the Torah are decrees...

אז "אע"פ שכל חוקי התורה גזירות הם...

English translation 1478

it is proper to contemplate them, and whatever you can give a reason for, give a reason,

ראוי להתבונן בהם וכל מה שאתה יכול ליתן לו טעם תן לא טעם,

English translation 1479

for the early sages said182 that King Solomon understood most of the reasons for all the statutes of the Torah."

הרי אמרו חכמים הראשונים 182 שהמלך שלמה הבין רוב הטעמים של כל חוקי התורה".

English translation 1480

One must endeavor to find some explanation in this wondrous thing that the Red Heifer defiles the pure and purifies the impure. And as follows.

דארף מען זיך משתדל זיין געפינען עפעס א ביאור אין דעם דבר פלא אז פרה אדומה מטמא הטהורים ומטהר הטמאים. וכדלקמן.

English translation 1481

In the second chapter of today's lesson

אין דעם צווייטן פרק פון היינטיקן שיעור

English translation 1482

(chapter six)

(פ"ו)

English translation 1483

the Rambam writes183 the laws concerning the water of purification,

שרייבט דער רמב"ם 183 די דינים וועגן די מי חטאת,

English translation 1484

"and he shall put upon it living water into a vessel"184:

"ונתן עליו מים חיים אל כלי" 184:

English translation 1485

"The water that they put the ashes of the heifer into, they only fill it in a vessel,

"המים שנותנין עליו אפר הפרה אין ממלאין אותו אלא בכלי,

English translation 1486

and from springs or from flowing rivers,

ומן המעיינות או מן הנהרות המושכין,

English translation 1487

as it is said, 'and he shall put upon it living water into a vessel.'"

שנאמר ונתן עליו מים חיים אל כלי".

English translation 1488

And in the continuation of the chapter he writes about the things fit for a vessel:

ובהמשך הפרק שרייבט ער די דברים הכשרים לכלי:

English translation 1489

"With all vessels they fill, sprinkle, and sanctify, etc.,

"בכל הכלים ממלאין ומזין ומקדשין כו',

English translation 1490

but they do not fill, sanctify, nor sprinkle, etc., nor from a hollow in a rock, etc."185.

אבל אין ממלאין ואין מקדשין ולא מזין כו' ולא בשוקת שבסלע כו'" 185.

English translation 1491

I.e., specifically a detached vessel,

ד.ה. דוקא א כלי תלוש,

English translation 1492

but not a vessel that is attached to the ground by heaven,

אבער ניט א כלי וואס איז מחובר לארץ בידי שמים,

English translation 1493

by heaven from the six days of creation*185,

בידי שמים מששת ימי בראשית *185,

English translation 1494

and the strongest creation –

און א בריאה הכי חזקה –

English translation 1495

a rock.

א סלע.

English translation 1496

Afterwards, the Rambam writes the laws regarding which waters are fit for the waters of purification:

דערנאך שרייבט דער רמב"ם די דינים וועלכע מים זיינען כשר למי חטאת:

English translation 1497

It must specifically be “living waters”

עס דארף זיין דוקא "מים חיים"

English translation 1498

(as explained there in detail).

(כמבואר שם בפרטיות).

English translation 1499

But waters that fail are invalid,

אבער מים המכזבין פסולין,

English translation 1500

“and those that fail are springs that sometimes flow and sometimes dry up and become dry,

"והמכזבים הם המעיינות שפעמים מקירין ופעמים חרבין ויבשין,

English translation 1501

even if they were dry once in seven years they are invalid,

אפילו היו חרבין פעם אחת לשבע שנים פסולין,

English translation 1502

but if they were dry in a year of drought or for many years more than seven…

אבל אם היו חרבין בשני בצורת או לשנים רבות יתר משבע...

English translation 1503

these are fit”186.

הרי אלו כשרים" 186.

English translation 1504

That is, it is not enough that there be living and flowing spring waters,

ד.ה. אז ס'איז ניט גענוג אז עס זאלן זיין לעבעדיקע און פליסעדיקע מי המעין,

English translation 1505

rather there must be a spring that endures for more than seven years,

נאר עס דארף זיין א מעין וואס האלט זיך מער פאר שבע שנים,

English translation 1506

for only then is it called “living waters”.

וואס דוקא דעמולט ווערט עס אנגערופן "מים חיים".

English translation 1507

And from the three matters in today’s lesson of the Rambam

און פון די דריי ענינים אין היינטיקן שיעור רמב"ם

English translation 1508

[making the pure impure etc.,

[מטמא את הטהורים כו',

English translation 1509

a vessel made by man,

כלי בידי אדם,

English translation 1510

living waters for more than seven years] –

מים חיים יותר משבע שנים] –

English translation 1511

one can derive a lesson in the service of Hashem,

קען מען ארויסנעמען א לימוד בעבודת ה',

English translation 1512

and in connection with Rosh Hashanah

ובקשר מיט ראש השנה

English translation 1513

(drawing down vitality anew,

(המשכת חיות מחדש,

English translation 1514

like the matter of the red heifer).

ע"ד דער ענין פון פרה אדומה).

English translation 1515

And the explanation:

והביאור:

English translation 1516

The general concept of the red heifer is

דער כללות הענין פון דער פרה אדומה איז

English translation 1517

(as above) –

(כנ"ל) –

English translation 1518

to draw down vitality anew to one impure from a corpse, in whom there has been a weakening of vitality, may the Merciful One protect us.

ממשיך זיין חיות מחדש צו דעם טמא מת בא וועלכע ס'איז געווארן א חלישות בחיות ר"ל.

English translation 1519

And in the service [of Hashem]:

ובעבודה:

English translation 1520

When a person experiences a weakening in his attachment to “Hashem your G-d”,

בשעת ביי איינעם ווערט א חלישות אין זיין דביקות מיט "ה' אלקיכם",

English translation 1521

he experiences a weakening in vitality,

ווערט ביי אים א חלישות בחיות,

English translation 1522

for the life of a Jew comes through his attachment to Hashem your G-d,

ווארום חיים פון א אידן קומט ע"י דביקותו בה' אלקיכם,

English translation 1523

as it is written187 “And you who cling to Hashem your G-d are all alive etc.” And for this the advice is –

כמ"ש 187 "ואתם הדבקים בה' אלקיכם חיים גו'". און אויף דעם איז די עצה –

English translation 1524

the commandment of the red heifer,

די מצוה פון פרה אדומה,

English translation 1525

“and he shall put upon it living waters into a vessel”,

"ונתן עליו מים חיים אל כלי",

English translation 1526

which draws down and restores vitality anew by strengthening again the attachment to Hashem your G-d through service in Torah and mitzvos.

וואס איז ממשיך ומחזיר חיות מחדש דורך צוריק פארשטארקן די דביקות בה' אלקיכם ע"י עבודה בתומ"צ.

English translation 1527

And in this itself there are several details. And among them –

ובזה גופא זיינען פאראן כמה פרטים. ומהם –

English translation 1528

the aforementioned laws in today’s lesson of the Rambam:

די דינים הנ"ל אין היינטיקן שיעור רמב"ם:

English translation 1529

For this one must have “living waters” which are not waters that fail, even not once in seven years,

דערצו דארף מען האבן "מים חיים" וועלכע זיינען ניט מים המכזבין אפילו ניט פעם אחת לשבע שנים,

English translation 1530

rather they must endure for more than seven years. And in the service [of Hashem]:

נאר זיי דארפן זיך האלטן מער פאר שבע שנים. ובעבודה:

English translation 1531

The “And you who cling to Hashem your G-d are all alive” must be not only in a particular state and afterwards there is a change and weakening in it, may the Merciful One protect us,

דער "ואתם הדבקים בה' אלקיכם חיים" דארף זיין ניט בלויז אין א מצב מיוחד און דערנאך ווערט אין דעם א שינוי וחלישות ח"ו,

English translation 1532

rather this must be in all situations and circumstances,

נאר דאס דארף זיין אין אלע מעמדים ומצבים,

English translation 1533

which are represented in the period of seven years,

וואס זיי שטעלן זיך אויס אין דער תקופה פון שבע שנים,

English translation 1534

which includes all situations and circumstances of a Jew:

וואס דאס איז כולל אלע מעמדים ומצבים פון א אידן:

English translation 1535

Both when he performs the service of “six years you shall sow your field etc.”,

סיי ווי ער טוט די עבודה פון "שש שנים תזרע שדך גו'",

English translation 1536

the service in the world,

די עבודה בעולם,

English translation 1537

and when he performs the service of the seventh year,

און סיי ווי ער טוט די עבודה פון שביעית,

English translation 1538

“a Sabbath to Hashem”188 –

"שבת לה'" 188 –

English translation 1539

there must be with him “living waters”,

דארף ביי אים זיין "מים חיים",

English translation 1540

the attachment to Hashem your G-d, the living [G-d],

די דביקות בה' אלקיכם חיים,

English translation 1541

without any change.

בלי שום שינוי.

English translation 1542

On the other hand, however, the meaning is not that after seven years he remains in the same situation and circumstance without any change,

לאידך גיסא איז אבער ניט דער פשט אז נאך שבע שנים בלייבט ער אין דעם זעלבן מעמד ומצב בלי שום שינוי,

English translation 1543

rather there must be “ascending in holiness”,

נאר עס דארף זיין "מעלין בקודש",

English translation 1544

in holiness itself. Until an ascent that is beyond measure,

בקדושה גופא. ביז אן עלי' שלא בערך,

English translation 1545

for which it is required that there be “waters that are dry” in the interim,

וואס דערצו פאדערט זיך אז עס זאל זיין "מים חרבין" בינתיים,

English translation 1546

because the lower level in holiness disturbs the ascent to a level incomparably higher.

ווייל די נידעריקערע דרגא בקדושה איז מבלבל די עלי' צו א דרגא שלא בערך נעלה יותר.

English translation 1547

Like the explanation189 regarding Rabbi Zeira190 who fasted one hundred fasts in order to forget the Babylonian Talmud and that it should not disturb him from the study of the Jerusalem Talmud,

ע"ד המבואר 189 בנוגע לר' זירא 190 שצם מאה תעניתא בכדי לישתכח תלמוד בבלי און עס זאל אים ניט שטערן צו לימוד תלמוד ירושלמי,

English translation 1548

which is a new order in the study of Torah. And as discussed many times the explanation of this:

וואס איז א סדר חדש בלימוד התורה. וכמדובר כמ"פ דער פירוש בזה:

English translation 1549

One cannot say that Rabbi Zeira forgot everything that he had learned,

מ'קען ניט זאגן אז ר' זירא האט פארגעסן אלץ וואס ער האט געלערנט,

English translation 1550

for “whoever forgets one thing of his study, Scripture considers it as if he is liable for his life”191,

ווארום "כל השוכח דבר אחד ממשנתו מעלה עליו הכתוב כאילו מתחייב בנפשו" 191,

English translation 1551

so how can one say that Rabbi Zeira fasted in order to forget Torah, may the Merciful One protect us?!

היינט ווי קען מען זאגן אז צם ר' זירא בכדי פארגעסן תורה ח"ו?!

English translation 1552

Rather the explanation of this is –

נאר דער ביאור בזה איז –

English translation 1553

that he fasted in order to forget the manner and method of study of the Babylonian Talmud,

אז ער האט געפאסט בכדי צו פארגעסן דעם אופן ודרך הלימוד פון תלמוד בבלי,

English translation 1554

pilpul and give-and-take etc.,

פלפול ושקו"ט וכו',

English translation 1555

but not the laws therein,

אבער ניט די הלכות שבזה,

English translation 1556

for the method of study of the Babylonian [Talmud]

ווארום דער דרך הלימוד פון בבלי

English translation 1557

(in the manner of pilpul etc.)

(באופן של פלפול וכו')

English translation 1558

disturbs the method of study of the Jerusalem Talmud

איז מבלבל צו דעם דרך הלימוד פון תלמוד ירושלמי

English translation 1559

(direct light).

(אור ישר).

English translation 1560

And accordingly it is understood on the other hand –

ועד"ז איז מובן לאידך גיסא –

English translation 1561

that when he studied the Babylonian Talmud,

אז בשעת ער האט געלערנט תלמוד בבלי,

English translation 1562

he could not study the method of study of the Jerusalem Talmud,

האט ער ניט געקענט לערנען דעם אופן הלימוד פון תלמוד ירושלמי,

English translation 1563

for that would have disturbed him.

ווארום דאס וואלט אים מבלבל געווען.

English translation 1564

That is,

דאס הייסט,

English translation 1565

that each manner of service has its specific quality,

אז יעדער אופן העבודה האט זיין קו מיוחד,

English translation 1566

its specific matters and conditions,

זיינע ענינים ותנאים מיוחדים,

English translation 1567

and when one is at that level,

און ווען מ'האלט בא די דרגא,

English translation 1568

other manners of service cannot disturb it.

קענען אנדערע אופני עבודה דערצו ניט שטערן.

English translation 1569

And accordingly in our matter:

ועד"ז בעניננו:

English translation 1570

It is certain that the service of Hashem in Torah and mitzvos and attachment to the living G-d must be constant

ס'איז א זיכערע זאך אז עבודת ה' בתומ"צ ודביקות באלקים חיים דארף זיין שטענדיק

English translation 1571

(“living waters”);

("מים חיים");

English translation 1572

but in this itself there are distinctions in what constitutes his particular service,

אבער בזה גופא זיינען דא חילוקים אין וואס באשטייט עבודתו הפרטית,

English translation 1573

and then he must “forget”

און דעמולט דארף ער "פארגעסן"

English translation 1574

(“waters that are dry”)

("מים חרבין")

English translation 1575

the other manners of service so that they should not disturb the current service.

די אנדערע אופני העבודה בכדי זיי זאלן ניט מבלבל זיין די איצטיקע עבודה.

English translation 1576

And the “living waters” must be “into a vessel”,

און דער "מים חיים" דארפן זיין "אל כלי",

English translation 1577

and specifically a vessel made by man,

און דוקא א כלי בידי אדם,

English translation 1578

not made by Heaven. And the matter in the service [of Hashem]:

ניט בידי שמים. והענין בעבודה:

English translation 1579

The service of man in Torah and commandments is specifically through a soul in a body,

עבודת האדם בתומ"צ איז דוקא דורך א נשמה בגוף,

English translation 1580

a light in a vessel. And the fulfillment of the commandments themselves

אן אור בכלי. און קיום המצוות עצמם

English translation 1581

(soul in a body)

(נשמה בגוף)

English translation 1582

must be through the body,

דארף זיין ע"י הגוף,

English translation 1583

a detached vessel,

א כלי תלוש,

English translation 1584

not by the hands of heaven like a "trough in a rock"

ניט בידי שמים ווי "שוקת שבסלע"

English translation 1585

(through the soul),

(דורך דער נשמה),

English translation 1586

as is known that commandments are specifically in physical matters,

כידוע אז מצוות זיינען דוקא בדברים גשמיים,

English translation 1587

and in order to fulfill them one must have that the man should fulfill them with his body

און בכדי זיי מקיים זיין דארף מען האבן אז דער אדם זאל דאס מקיים זיין מיט זיין גוף

English translation 1588

(detached vessel).

(כלי תלוש).

English translation 1589

As this is regarding the commandment of shofar blowing

ווי דאס איז בנוגע צו מצות תקיעת שופר

English translation 1590

(which brings about the drawing down of new vitality on Rosh Hashanah):

(וואס טוט אויף המשכת חיות מחדש בר"ה):

English translation 1591

A soul above cannot blow a shofar. For this one must specifically have a soul in a body,

א נשמה למעלה קען ניט בלאזן קיין שופר. דערויף דארף מען האבן דוקא א נשמה בגוף,

English translation 1592

and that the power of the body

און אז דער כח הגוף

English translation 1593

(in the power of the soul)

(בכח הנשמה)

English translation 1594

should blow the shofar. Until the blast must be until the face of the blower becomes reddened,

זאל בלאזן שופר. ביז אז די תקיעה דארף זיין עד שיתאדמו פני התוקע 192,

English translation 1595

which is not achieved through the intention of the soul alone

וואס דאס ווערט ניט דורך כוונת הנשמה אליין

English translation 1596

(this will not cause the face of the blower to become reddened),

(דאס וועט ניט אויפטאן שיתאדמו פני התוקע),

English translation 1597

rather the intention of the soul acts within the body,

נאר כוונת הנשמה פועל'ט אין דעם גוף,

English translation 1598

so that the flow of blood should strengthen and run to the face,

אז דער הילוך הדם זאל זיך פארשטארקן און לויפן צום פנים,

English translation 1599

until the face of the blower becomes reddened. And specifically through this "vessel" one brings about the drawing down of new vitality on Rosh Hashanah.

עד שיתאדמו פני התוקע. און דוקא דורך דעם "כלי" טוט מען אויף המשכת חיות חדש בר"ה.

English translation 1600

The explanation in this that the red heifer defiles the pure and purifies the impure –

דער ביאור אין דעם וואט פרה אדומה איז מטמאה הטהורים ומטהר הטמאים –

English translation 1601

is connected with a lengthy explanation in Chassidus,

איז פארבונדן מיט א ביאור ארוך אין חסידות,

English translation 1602

and a story with the Mitteler Rebbe,

און א סיפור מיט דעם מיטעלן רבי'ן 193,

English translation 1603

that when one wishes to rectify another, one must find a trace of this

אז בשעת מ'וויל מתקן זיין א צווייטן דארף מען געפינען מעין זה

English translation 1604

(in the most minute degree)

(בדקות דדקות)

English translation 1605

in oneself. And in the language of my revered father-in-law, the Rebbe –

בא זיך אליין. ובלשון כ"ק מו"ח אדמו"ר 194 –

English translation 1606

that Mordechai was able to save the Jews because he had "that which befell him",

אז מרדכי האט געקענט מציל זיין אידן ווייל ביי אים איז געווען "אשר קרהו" 195,

English translation 1607

he felt that what happens to Jews affects him personally.

ער האט מרגיש געווען אז דאס וואס פאסירט מיט אידן רירט אים אליין אן.

English translation 1608

For if he has absolutely no connection to it

ווארום 196 אויב ער האט דערצו לגמרי קיין שייכות ניט

English translation 1609

(at least a trace of this),

(עכ"פ מעין זה),

English translation 1610

he cannot help rectify another in this matter,

קען ער דאך ניט העלפן מתקן זיין א צווייטן בענין זה,

English translation 1611

for he has no idea what it is;

ווארום ער האט קיין אנונג ניט וואס דאס איז;

English translation 1612

in order to be able to rectify the other,

בכדי קענען מתקן זיין דעם צווייטן,

English translation 1613

he must have at least a trace of this in himself;

דארף ער האבן עכ"פ מעין זה בא זיך אליין;

English translation 1614

indeed only a trace of this –

טאקע נאר מעין זה –

English translation 1615

for if the entire matter is that a prisoner cannot free himself,

ווארום אויב די גאנצע זאך איז אין חבוש מתיר את עצמו 197,

English translation 1616

then he cannot rectify the other,

במילא קען ער ניט מתקן זיין דעם צווייטן,

English translation 1617

but a trace of this he must have,

אבער מעין זה דארף ער האבן,

English translation 1618

and the main point –

און דער עיקר –

English translation 1619

that he must have the feeling that this is relevant to him and affects him

אז ער דארף האבן דעם רגש אז דאס איז אים נוגע און רירט אים אן

English translation 1620

("that which befell him").

("אשר קרהו").

English translation 1621

Based on this, the explanation is also understood in that "all who engage in the [red] heifer from beginning to end defile garments, etc." –

עפ"ז איז אויך מובן דער ביאור אין דעם וואס "כל העוסקין בפרה מתחלה ועד סוף מטמאין בגדים כו'" –

English translation 1622

because in order to be able to purify the other,

ווייל בכדי קענען מטהר זיין דעם צווייטן,

English translation 1623

one must have a trace of this impurity,

דארף מען האבן מעין טומאה זו,

English translation 1624

at least an impurity of that day,

עכ"פ א טומאה בת יומו,

English translation 1625

in oneself –

בא זיך אליין –

English translation 1626

"that which befell him".

"אשר קרהו".

English translation 1627

As an example of this, it is also said regarding the Most High

בדוגמא לזה זאגט מען אויך אויף דעם אויבערשטן

English translation 1628

(as it were) –

(כביכול) –

English translation 1629

that "in all their affliction, He is afflicted":

אז "בכל 198 צרתם לו צר":

English translation 1630

When Jews are in exile, this is indeed "their affliction",

בשעת אידן געפינען זיך אין גלות איז דאס טאקע "צרתם",

English translation 1631

their trouble,

זייער צרה,

English translation 1632

not a trouble for the Most High, heaven forbid,

ניט קיין צרה באם אויבערשטן ח"ו,

English translation 1633

for the Most High, blessed be He, has no connection with affliction

ווארום דער אויבערשטער מצ"ע האט קיין שייכות ניט מיט צר

English translation 1634

("not [with an aleph] afflicted");

("לא (מיט אן אל"ף) צר" 199);

English translation 1635

but together with this it is said "in all their affliction, He is afflicted",

אבער ביחד עם זה זאגט מען "בכל צרתם לו צר",

English translation 1636

the Most High wishes to empathize and share the trouble of the Jews in exile,

דער אויבערשטער וויל מיטפילן און מיטלעבן די צרה פון אידן אין גלות 200,

English translation 1637

He places Himself, as it were, into that situation and state!

שטעלט ער זיך כביכול אריין אין דעם מעמד ומצב!

English translation 1638

From this it is understood,

וואס דערפון איז מובן,

English translation 1639

that the redemption must come immediately. For it is not possible that the Most High should wish to remain in exile

אז די גאולה דארף שוין גלייך קומען. ווארום ס'איז דאך ניט שייך אז דער אויבערשטער זאל וועלן בלייבן אין גלות

English translation 1640

("He is afflicted")!

("לו צר")!

English translation 1641

And the only reason why the redemption has not yet come –

און די איינציקע סיבה פארוואס די גאולה איז נאך ניט געקומען –

English translation 1642

because since there are still holy sparks that are found very deep,

ווייל היות אז עס זיינען נאך דא ניצוצי קדושה וועלכע געפינען זיך טיף טיף,

English translation 1643

one must still elevate them very high

דארף מען זיי נאך מעלה זיין הויך הויך

English translation 1644

(for the highest of the high descends to the lowest of the low),

(דכל הגבוה גבוה ביותר יורד למטה מטה ביותר 201),

English translation 1645

and then the redemption comes immediately.

און דעמולט קומט גלייך די גאולה.

English translation 1646

And simply:

ובפשטות:

English translation 1647

When a Jew drinks a bit of water –

בשעת א איד טרינקט א ביסל וואסער –

English translation 1648

and does not even make an after blessing,

און מאכט אפילו ניט קיין ברכה אחרונה,

English translation 1649

for he drinks less than the measure,

ווארום ער טרינקט פחות מכשיעור,

English translation 1650

he does not need to make the blessing –

דארף ער ניט מאכן די ברכה –

English translation 1651

but he makes upon it the blessing "that all came into being through His word",

אבער ער מאכט אויף דעם די ברכה "שהכל נהי' בדברו",

English translation 1652

and through this he elevates the holy spark that is in the water,

און איז דורך דעם מעלה דעם ניצוץ קדושה שבהמים,

English translation 1653

and reveals how it is "that came into being through His word" –

און מגלה ווי דאס איז "נהי' בדברו" –

English translation 1654

he has the power to tip himself and the entire world to the side of merit and cause for himself and them salvation and deliverance,

האט ער בכח צו מכריע זיין עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות וגורם לו ולהם תשועה והצלה 202,

English translation 1655

until the true salvation and deliverance –

ביז די תשועה והצלה האמיתית –

English translation 1656

the true and complete redemption,

די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1657

through our righteous Mashiach.

ע"י משיח צדקנו.

English translation 1658

Before concluding this gathering,

איידער מ'איז מסיים דער התוועדות,

English translation 1659

and one prepares for the next gathering –

און מ'גייט זיך גרייטן צו דער התוועדות הבאה –

English translation 1660

we wish to mention again about the service and campaigns connected with the month of Elul in general,

וויל מען נאכאמאל דערמאנען וועגן די עבודה און מבצעים פארבונדן מיט חודש אלול בכלל,

English translation 1661

and especially –

ובמיוחד –

English translation 1662

with the last Shabbat in the month of Elul and the Shabbat before Rosh Hashanah,

מיט דעם שבת האחרון בחודש אלול ושבת שלפני ר"ה,

English translation 1663

with all the special matters connected with this time,

מיט אלע ענינים מיוחדים פארבונדן מיט דעם זמן,

English translation 1664

as discussed above.

כמדובר לעיל.

English translation 1665

And especially –

ובמיוחד –

English translation 1666

regarding the matter of charity.

בנוגע דעם ענין הצדקה.

English translation 1667

And a good thought the Holy One, blessed be He, joins to action,

ומחשבה טובה הקב"ה מצרפה למעשה 203,

English translation 1668

and Chassidus explains,

ווי חסידות איז מפרש 204,

English translation 1669

that when one has a good thought, the Most High provides the ability to bring it down into a deed in actuality,

אז בשעת מ'האט א מחשבה טובה שטעלט צו דער אויבערשטער די מעגלעכקייט דאס אראפצוברענגען אין א מעשה בפועל,

English translation 1670

so that it becomes one complete entity –

אזוי אז עס ווערט איין זיבר שלם –

English translation 1671

a thought and a deed,

א מחשבה ומעשה,

English translation 1672

soul and body,

נשמה וגוף,

English translation 1673

the intention of the commandment and the fulfillment of the commandment in actuality.

כוונת המצוה וקיום המצוה בפועל 205.

English translation 1674

From this it is understood,

וואס דערפון איז מובן,

English translation 1675

that even if one has a good thought to do something beyond his capacity at the time of the resolution,

אז אפילו אויב מ'האט א מחשבה טובה צו טאן א זאך מער מכפי יכלתו בשעת ההחלטה,

English translation 1676

to give more charity than he possesses,

צו געבן מער צדקה וויפל ער פארמאגט,

English translation 1677

more than a tithe or a fifth or even more than wasting more than a fifth,

מער פאר מעשר אדער חומש אדער אפילו מער פאר בזבוז 206 יותר מחומש 207,

English translation 1678

that also regarding wasting one must have something to waste –

וואס אויך בנוגע צו בזבוז דארף מען דאך האבן וואס צו מבזבז זיין –

English translation 1679

the Holy One, blessed be He, joins it to action,

איז הקב"ה מצרפה למעשה,

English translation 1680

and gives him the ability to fulfill his thought and resolution,

און גיט אים די יכולת צו קענען מקיים זיין מחשבתו והחלטתו,

English translation 1681

even though at the time of the resolution he did not have the ability.

אע"פ וואס בשעת ההחלטה האט ער ניט געהאט די יכולת 1208!

English translation 1682

And the reason for this is –

און דער טעם לזה איז –

English translation 1683

because Jews are in the aspect of "A youth Israel and I love him" towards the Most High,

ווייל אידן זיינען בבחי' "נער ישראל ואוהבהו" צו דעם אויבערשטן,

English translation 1684

consequently the Most High draws down to them an unlimited love,

במילא איז דער אויבערשטער ממשיך צו זיי אן אהבה בלי גבולית,

English translation 1685

and this gives them strength to do their service in the manner of "And you shall love the Lord your God with all your heart

און דאס גיט זיי כח צו טאן זייער עבודה באופן פון "ואהבת את ה' אלקיך בכל לבבך

English translation 1686

(with both your inclinations)

(בשני יצריך)

English translation 1687

and with all your soul",

ובכל נפשך",

English translation 1688

until "with all your might",

ביז "בכל מאדך",

English translation 1689

with both interpretations of this –

מיט די ביידע פירושים בזה –

English translation 1690

might,

מאד 209,

English translation 1691

self-sacrifice,

מסירת נפש,

English translation 1692

and "with all your wealth",

און "בכל ממונך",

English translation 1693

giving money to charity in the manner of "might".

געבן ממון לצדקה באופן פון "מאד".

English translation 1694

Until there is the true revelation of the love of the Holy One, blessed be He, for the youth Israel –

ביז אז עס ווערט דער התגלות אמיתית פון אהבת הקב"ה לנער ישראל –

English translation 1695

through that which He brings the true and complete redemption through our righteous Messiah,

דורך דעם וואס ער ברענגט די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1696

When it will be "Give ear, O heavens, and I will speak; and let the earth hear the words of my mouth",

ווען עס וועט זיין "האזינו השמים ואדברה ותשמע הארץ אמרי פי" 211,

English translation 1697

because a Jew becomes master over heaven and earth,

ווייל א איך ווערט בעה"ב אויף שמים וארץ,

English translation 1698

and consequently he has the power to accomplish all matters,

און במילא האט ער בכח צו אויפטאן אלע ענינים,

English translation 1699

until bringing the redemption,

ביז ברענגען די גאולה,

English translation 1700

And then it will be "And this is the blessing with which Moses blessed",

און דעמולט וועט זיין "וזאת הברכה אשר ברך משה" 212,

English translation 1701

because "Awake and sing, you who dwell in the dust" and Moses and Aaron with them,

ווארום "הקיצו ורננו שוכני עפר" 213 ומשה ואהרן עמהם,

English translation 1702

Moses will then again bless the Jews

וועט משה דעמולט ווייטער בענטשן אידן

English translation 1703

(since the Torah is eternal)

(וויבאלד אז התורה היא נצחית)

English translation 1704

and in a renewed manner,

און אויף א באנייטן אופן,

English translation 1705

both with the blessing for each tribe individually,

סיי מיט די ברכה לכל שבט בפ"ע,

English translation 1706

and the blessing for the entire people of Israel together,

און סיי די ברכה לכל עם ישראל ביחד 214,

English translation 1707

Until –

ביז –

English translation 1708

that it will then also be "all the signs and wonders which Moses did before the eyes of all Israel",

אז עס וועט דעמולט אויך זיין "כל האותות והמופתים גו' אשר עשה משה לעיני כל ישראל" 215,

English translation 1709

Beginning from the miracle –

אנהויבנדיק פון דעם נס –

English translation 1710

that the true and complete redemption comes,

אז עס קומט די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1711

and even before Rosh Hashanah one dances to greet our righteous Messiah,

און נאך פאר ראש השנה טאַנצט מען לקבל פני משיח צדקנו,

English translation 1712

and in actual revelation.

ובגלוי ממש.

English translation 1713

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1714

Those who need to make a final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1715

will certainly make a final blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.