English translation — שיחת ש"פ דברים, שבת חזון ה'תשמ"ו.

English translation 1

Regarding Shabbos Chazon, it is known what our Rabbis

בנוגע צו שבת חזון איז ידוע וואס רבותינו

English translation 2

(in the book of discourses of R. Hillel Paritcher)

(בביכל דרושי ר' הלל פאריטשער)

English translation 3

bring in the name of the R. Levi Yitzchak of Berditchev –

ברענגען בשם רלוי"צ בארדיטשעווער –

English translation 4

that "Shabbos Chazon is an expression of a vision, for they show each Jew the future Holy Temple from afar."

אז "שבת חזון לשון מחזה שמראין לכאו"א המקדש דלעתיד מרחוק".

English translation 5

That this

וואס דאס

English translation 6

(that "they show each Jew the future Holy Temple")

(וואס "מראין לכאו"א המקדש דלעתיד")

English translation 7

is not merely to "make one feel good" –

איז ניט בכדי סתם "מאכן גוט אויפן הארצן" –

English translation 8

but rather it has a practical effect,

נאר דאס איז נוגע לפועל,

English translation 9

as is understood from the parable he gives there:

כמובן פון דעם משל וואס ער גיט אויף דעם דארטן:

English translation 10

"A parable: A father had a precious son and made him a precious garment to wear, and because the son was not careful with that garment and did improper deeds, he tore it into many tears. And he made him a second garment, and he also tore it.

"משל ע"ז מאב שיש לו בן יקר ועשה לו מלבוש יקר להתלבש בו ומצד שלא נזהר הבן באותו בגד ועשה מעשים אשר לא יעשו קרע אותו לכמה קרעים. ועשה לו פעם שני לבוש וקרע אותו ג"כ.

English translation 11

What did the father do?

מה עשה האב,

English translation 12

He made him a third garment and did not give it to him to wear, but rather stored it away, and at distant, known intervals he shows him the garment and says to him: See, if you conduct yourself on the straight path, this garment will be given to you to wear, etc.,

עשה לו לבוש שלישי ולא נתן לו ללבוש אותו רק גנזו ולפרקים רחוקים ידועים מראה לו הלבוש ואומר לו ראה שאם תתנהג בדרך הישר ינתן לך לבוש זה ללבוש אותו כו',

English translation 13

and this is the meaning of 'Shabbos Chazon is an expression of a vision, for they show each Jew the future Holy Temple from afar.'"

וז"ע שבת חזון לשון מחזה שמראין לכאו"א המקדש דלעתיד מרחוק".

English translation 14

It follows from this,

קומט דערפון אויס,

English translation 15

that what on Shabbos Chazon "they show each Jew the future Holy Temple" is in order to arouse in Jews a longing for the Holy Temple,

אז דאס וואס בשבת חזון "מראין לכאו"א המקדש דלעתיד" איז דאס בכדי ארויסצורופן בא אידן א תשוקה צו דעם ביהמ"ק,

English translation 16

and consequently they will do all that is incumbent upon them to add in "our deeds and our service"2,

ובמילא וועלן זיי טאן כל התלוי בהם צו מוסיף זיין אין "מעשינו ועבודתינו" 2,

English translation 17

Torah and mitzvos –

התורה והמצוות –

English translation 18

which nullify the cause of the exile

וואס זיינען מבטל סיבת הגלות

English translation 19

("because of our sins we were exiled from our land"3),

("מפני חטאינו גלינו מארצנו" 3),

English translation 20

which brought about "the Three Weeks" and the Nine Days and Tisha B'Av –

וואס האט געבראכט צו "בין המצרים" און צו די ניין טעג און תשעה באב –

English translation 21

and through this bring about the building and revelation of the third Holy Temple down here.

און דורך דעם ברענגען דעם בנין וגילוי ביהמ"ק השלישי דא למטה.

English translation 22

That is,

דאס הייסט,

English translation 23

in addition to that which in all the prayers of every single day we speak about the third Holy Temple and the future redemption

נוסף צו דעם וואס בכו"כ תפלות בכל יום ויום רעדט מען וועגן דעם ביהמ"ק השלישי וגאולה העתידה

English translation 24

(which also brings out the longing of Jews for the redemption,

(וואס אויך דאס ברענגט ארויס די תשוקה פון אידן צו דער גאולה,

English translation 25

and consequently an increase in Torah and mitzvos) –

ובמילא א הוספה בתומ"צ) –

English translation 26

however, hearing is not like seeing4,

איז אבער אינו דומה שמיעה לראי' 4,

English translation 27

and on Shabbos Chazon "they show each Jew the future Holy Temple",

ובשבת חזון "מואין לכאו"א המקדש דלעתיד",

English translation 28

it adds even more to the longing for the redemption,

גיט עס נאכמער צו אין דער תשוקה צו דער גאולה,

English translation 29

and consequently –

און במילא –

English translation 30

to the increase in our deeds and our service in order to bring the redemption.

אין דער הוספה במעשינו ועבודתינו בכדי צו ברענגען די גאולה.

English translation 31

And the lesson from this is simply –

וואס די הוראה דערפון איז בפשטות –

English translation 32

as is understood from the Torah itself,

ווי ס'איז מובן פון דער תורה עצמה,

English translation 33

and one does not need any additional explanation for this –

און מ'דארף דערצו ניט האבן קיין ביאור נוסף –

English translation 34

that every Jew must increase in the study of Torah and the fulfillment of mitzvos with hiddur in order to receive the third Holy Temple down here in this physical world,

אז יעדער איד דארף מוסיף זיין בלימוד התורה וקיום המצוות בהידור בכדי צו באקומען דעם ביהמ"ק השלישי דא למטה בעוה"ז הגשמי,

English translation 35

in the true and complete redemption.

בגאולה האמיתית והשלימה.

English translation 36

Nevertheless,

פונדעסטוועגן,

English translation 37

there is a novelty in this on Shabbos Chazon in each and every year,

קומט צו אין דעם א חידוש בשבת חזון בכל שנה ושנה,

English translation 38

as is known that all matters of Torah and mitzvos must constantly be in a manner of "as new"5,

כידוע אז כל עניני התומ"צ דארפן שטענדיק זיין באופן פון "כחדשים" 5,

English translation 39

until actually "new"6.

ביז "חדשים" 6 ממש.

English translation 40

As it is stated in Igeres HaKodesh

ביז ווי עס שטייט אין אגה"ק

English translation 41

(regarding Rosh Hashanah,

(בנוגע צו ראש השנה,

English translation 42

and from this it is understood regarding all days of the year)

ומזה מובן בנוגע לכל ימי השנה)

English translation 43

that in each and every year "a new, higher light descends, such a lofty light that has never shone from the days of the world until now."

אז בכל שנה ושנה "יורד אור חדש עליון יותר שלא הי' מאיר עדיין מימי עולם אור עליון כזה".

English translation 44

However, the novelty is not comparable to a simple novelty that occurs in a particular year. As we see in human nature:

דער חידוש איז אבער אינו דומה צו א חידוש כפשוטו וואס קומט צו אין א שנה מסויימת. ווי מ'זעט עס בטבע בני אדם:

English translation 45

In order to arouse a novelty in someone on Shabbos Chazon

בכדי ארויסצורופן א חידוש ביי איינעם אין שבת חזון

English translation 46

(and the like)

(וכיו"ב)

English translation 47

due to the matter that every day it must be "new" –

מצד דעם ענין וואס בכל יום דארף עס זיין "חדשים" –

English translation 48

this requires contemplation and effort, etc.

פאדערט זיך דערצו א התבוננות ויגיעה כו'.

English translation 49

However, when an actual novelty occurs,

משא"כ בשעת עס קומט צו א חידוש ממש,

English translation 50

then one sees the novelty simply. Therefore we see that in all matters of Torah and mitzvos, from time to time an actual novelty occurs,

זעט מען דאן דעם חידוש בפשטות. דערפאר זעט מען אז בכו"כ עניני תומ"צ קומט צו מזמן לזמן א חידוש ממש,

English translation 51

which demands new actions.

וואס פאדערט ארוים פעולות חדשות.

English translation 52

And in our matter:

ובעניננו:

English translation 53

In general, the novelty from year to year is due to the determination of the year.

בכלל איז דער חידוש משנה לשנה מצד קביעות השנה.

English translation 54

Shabbos Chazon always occurs on Shabbos of Parshas Eileh HaDevarim. In this there is no novelty from year to year,

שבת חזון קומט אלעמאל אויס בשבת פ' אלה הדברים. אין דעם איז קיין חידוש ניטא משנה לשנה,

English translation 55

except for the novelty of "they shall be as new in your eyes every day" and of the new light that descends each year.

אויסער דעם חידוש פון בכל יום יהיו בעיניך חדשים און פון דעם אור חדש וואס איז יורד בכל שנה.

English translation 56

However, there is a change and novelty from year to year due to the determination of Shabbos within the days of the month

ס'איז אבער דא א שינוי וחידוש משנה לשנה מצד דער קביעות פון שבת בימי החודש

English translation 57

(in our case –

(בנדו"ד –

English translation 58

Menachem Av),

ד' מנחם אב),

English translation 59

and consequently –

ובמילא –

English translation 60

in the Torah portions connected with the days of the month,

אין די שיעורי תורה פארבונדן מיט ימי החודש,

English translation 61

and consequently also in the Torah portions connected with the days of the year.

און במילא אויך אין די שיעורי תורה פארבונדן מיט ימי השנה.

English translation 62

And in addition to this, there is a novelty in this year, which is a leap year:

ונוסף לזה קומט צו א חידוש בשנה זו וואס זי איז א שנה מעוברת:

English translation 63

a) Because it is a leap year, there is certainly a novelty and change in the Torah portions connected with the days of the year

א) מצד דעם וואס ס'איז א שנה מעוברת ווערט זיכער א חידוש ושינוי אין די שיעורי תורה פארבונדן מיט ימי השנה

English translation 64

(in addition to the novelty due to the determination within the days of the month).

(נוסף צו דעם חידוש מצד הקביעות בימי החודש).

English translation 65

b) The very concept of a leap year is a novelty. Moreover:

ב) דער עצם ענין פון א שנה מעוברת איז א חידוש. ואדרבה:

English translation 66

In a leap year, the novelty is prominent relative to the previous year and the following year –

אין א שנה מעוברת איז בולט דער חידוש לגבי שנה שלפנ"ז ושנה שלאח"ז –

English translation 67

because a regular year can occur adjacent to another regular year;

ווייל א שנה פשוטה קען אויסקומען בסמיכות צו נאך א שנה פשוטה;

English translation 68

however, a leap year always occurs between two regular years,

משא"כ א שנה מעוברת קומט אלעמאל צווישן צוויי שנים פשוטות,

English translation 69

consequently it is always a novelty relative to the previous year and the following year.

במילא איז דאס אלעמאל א חידוש לגבי שנה שלפנ"ז ושלאח"ז.

English translation 70

The lesson from a leap year is simply,

די הוראה פון א שנה מעוברת איז בפשטות,

English translation 71

even for one who does not know what he is saying:

אויך פאר אזא וואס לא ידע מאי קאמר:

English translation 72

The novelty of a leap year simply is –

דער חידוש פון א שנה מעוברת בפשטות איז –

English translation 73

that then an entire month is added to the year,

וואס דעמולט קומט צו א גאנצער חודש בשנה,

English translation 74

and this causes that the entire year should be a "complete year"8. A simple person immediately understands,

און דאס טוט אויף אז כל השנה זאל זיין א "שנה תמימה" 8. פארשטייט גלייך אן איש פשוט,

English translation 75

that when an addition in time comes to him,

אז בשעת ביי אים קומט צו א הוספה בזמן,

English translation 76

and it becomes a "complete year",

און עס ווערט א "שנה תמימה",

English translation 77

and I was created only to serve my Maker9,

ואני לא נבראתי אלא לשמש את קוני 9,

English translation 78

he must utilize it for an addition in the service of Hashem,

דארף ער עס אויסנוצן אויף א הוספה אין עבודת ה',

English translation 79

to serve his Maker.

לשמש את קונו.

English translation 80

From this is understood the additional instruction that comes in Shabbos Chazon

איז דערפון מובן די הוראה נוספת וואס קומט צו אין שבת חזון

English translation 81

(regarding the previous year and the following year)

(לגבי שנה שלפנ"ז ושלאח"ז)

English translation 82

by virtue of the novelty that this is in a leap year –

מצד דעם חידוש וואס דאס איז אין א שנה מעוברת –

English translation 83

that the addition in Torah and mitzvos that every Shabbos Chazon must bring about

אז די הוספה בתומ"צ וואס יעדער שבת חזון דארף ארויסרופן

English translation 84

(in order to bring down the third Beis HaMikdash),

(בכדי צו אראפברענגען דעם ביהמ"ק השלישי),

English translation 85

is with greater strength and vigor in this year,

איז ביתר שאת וביתר עוז בשנה זו,

English translation 86

being a leap year.

זייענדיק א שנה מעוברת.

English translation 87

And to add,

ולהוסיף,

English translation 88

since a leap year indicates an addition in all matters of the year,

וויבאלד אז א שנה מעוברת באווייזט אויף א הוספה אין אלע ענינים פון דעם יאר,

English translation 89

it is understood that in this year there also comes an addition in the descent of the time of exile,

איז מובן אז בשנה זו קומט אויך צו א הוספה אין דער ירידה פון זמן הגלות,

English translation 90

and of the Three Weeks and the Nine Days. The additional descent must bring about an additional ascent through an addition in our deeds and our service.

און פון בין המצרים און די ניין טעג. דארף די ירידה נוספת ארויסרופן אן עלי' נוספת בהוספת מעשינו ועבודתינו.

English translation 91

And the main thing is the deed10

והמעשה הוא העיקר 10

English translation 92

And with emphasis in these times –

ובהדגשה בזמנים אלו –

English translation 93

because the destruction and the descent of the exile primarily affected actual deed

ווארום דער חורבן וירידת הגלות האט בעיקר אנגערירט אין מעשה בפועל

English translation 94

(as discussed in the farbrengen of the previous Shabbos11),

(כמדובר בהתוועדות שלפנ"ז 11),

English translation 95

that now one cannot offer physical sacrifices in actual deed and the like in the physical Beis HaMikdash,

אז מ'קען איצטער ניט מקריב זיין קיין קרבנות גשמיים בעשי' בפועל וכיו"ב אין ביהמ"ק גשמי,

English translation 96

unlike in spiritual service, which we also have now through "and we will render [the words of] our lips instead of bullocks"12,

משא"כ בעבודה רוחנית האט מען דעם ענין אויך איצטער ע"י "ונשלמה פרים שפתינו" 12,

English translation 97

and our Sages said, prayers were instituted corresponding to the daily offerings13. Even though "venashleimah" is from the term completion14

ואמחז"ל תפלות במקום קרבנות תקנום 13. דאע"פ וואס "ונשלמה" איז מלשון שלימות 14

English translation 98

(as discussed many times),

(כמדובר כמ"פ),

English translation 99

it does not, however, reach the completion of offering physical sacrifices in the Beis HaMikdash.

קומט עס אבער ניט צו דער שלימות פון הקרבת קרבנות גשמיים בביהמ"ק.

English translation 100

And also regarding prayer itself

און אויך בנוגע צו תפלה עצמה

English translation 101

(which is in speech and thought)

(וואס איז בדיבור ובמחשבה)

English translation 102

15 it is understood that it was more complete in the time of the Temple when, in addition, there was also –

15 איז מובן אז ס'איז געווען מער בשלימות בזמן הבית ווען דערצו האט מען אויך –

English translation 103

the combination with the matter of actual deed in the offering of the sacrifices in the Beis HaMikdash,

דעם צירוף מיט ענין המעשה בפועל בהקרבת הקרבנות בביהמ"ק,

English translation 104

unlike now,

משא"כ איצטער,

English translation 105

when we have only the matter of thought and speech without the matter of deed15.

ווען מ'האט נאר דעם ענין המחשבה ודיבור אן דעם ענין של עשי' 15.

English translation 106

And this is similar to and analogous to the difference even now between a prayer in a "miniature sanctuary"16

וע"ד ובדוגמת החילוק אויך איצטער צווישן א תפלה אין "מקדש מעט" 16

English translation 107

(synagogue)

(בית הכנסת)

English translation 108

17 compared to a prayer outside the synagogue18.

17 לגבי א תפלה מחוץ לביהכנ"ס 18.

English translation 109

And regarding the practical:

ובנוגע לפועל:

English translation 110

During the Three Weeks in general,

בבין המצרים בכלל,

English translation 111

and in particular –

ובפרט –

English translation 112

beginning from Rosh Chodesh Menachem Av,

אנהויבנדיק פון ר"ח מנחם אב,

English translation 113

and in the most particular –

ובפרטי פרטיות –

English translation 114

from the Shabbos before Tishah B'Av

פון דעם שבת שלפני תשעה באב

English translation 115

(from which all the days are blessed19,

(שמיני' מתברכין כולהו יומין 19,

English translation 116

also Tishah B'Av,

אויך תשעה באב,

English translation 117

until the main blessing that it will be turned into joy and gladness and festive days20),

ביז די ברכה העיקרית שיהפך לששון ולשמחה ולמועדים טובים 20),

English translation 118

this is called Shabbos Chazon.

דאס ווערט אנגערופן שבת חזון.

English translation 119

On which "they show everyone the future Holy Temple" in order to arouse a longing for it,

ש"מראין לכאו"א המקדש דלעתיד" בכדי צו ארויסרופן א תשוקה דערצו,

English translation 120

and consequently –

ובמילא –

English translation 121

an addition in Torah and mitzvos,

א הוספה בתומ"צ,

English translation 122

and especially in this year,

און בפרט בשנה זו,

English translation 123

a leap year,

א שנה מעוברת,

English translation 124

which emphasizes even more the addition in Torah and mitzvos –

וואס איז נאכמער מדגיש די הוספה בתומ"צ –

English translation 125

one must add in a manner of "double for wisdom"21

דארף מען מוסיף זיין באופן פון "כפליים לתושי'" 21

English translation 126

(since the descent is in a manner of double22)

(וויבאלד אז די ירידה איז באופן של כפליים 22)

English translation 127

in our deeds and our service,

אין מעשינו ועבודתינו,

English translation 128

Torah and mitzvos,

התורה והמצוות,

English translation 129

which weaken and nullify the cause of the exile

וואס זיינען מחליש ומבטל סיבת הגלות

English translation 130

("because of our sins").

("מפני חטאינו").

English translation 131

And especially in those matters that are particularly connected with the redemption –

ובמיוחד אין די ענינים וואס זיינען ספעציעל פארבונדן מיט דער גאולה –

English translation 132

beginning from the matter that is said at the conclusion of the haftarah of Shabbos Chazon "Zion shall be redeemed through justice and her captives through charity"23:

אנהויבנדיק פון דעם ענין וואס מ'זאגט בסיום ההפטורה פון שבת חזון "ציון במשפט תפדה ושבי' בצדקה" 23:

English translation 133

"Justice"24 –

"משפט" 24 –

English translation 134

the matter of Torah study,

דער ענין פון לימוד התורה,

English translation 135

and particularly the laws of the Torah

ובפרט הלכות שבתורה

English translation 136

("halachta"25),

("הלכתא" 25),

English translation 137

and charity,

און צדקה,

English translation 138

"the totality of the mitzvos which are called charity"26.

"כללות המצות שנקראו צדקה" 26.

English translation 139

Including also the matter of love of Israel and unity of Israel,

כולל אויך דעם ענין פון אהבת ישראל ואחדות ישראל,

English translation 140

which nullify the cause of the exile

וועלכע זיינען מבטל סיבת הגלות

English translation 141

(baseless hatred)27.

(שנאת חנם) 27.

English translation 142

And all this must be done with joy and a good heart.

וכל זה דארף געטאן ווערן מתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 143

And for this one has special power from the fact that it is the day of Shabbos in general,

און דערצו האט מען ספעציעל כח דערפון וואס ס'איז יום השבת בכלל,

English translation 144

about which "on your joyous occasions – these are the Shabbosos"28;

וואס "ביום שמחתכם אלו השבתות" 28;

English translation 145

and from it all the days are blessed,

און מיני' מתברכין כולהו יומין,

English translation 146

and if from it the following days are blessed,

וואס מה-דאך אז מיני' מתברכין די ימים שלאח"ז,

English translation 147

then all the more so and certainly that Shabbos itself has an additional blessing,

איז במכ"ש וק"ו אז דער שבה עצמו האט א תוספת ברכה,

English translation 148

because it is contrary to reason to say that in order to receive the blessing of Shabbos one must wait until after Havdalah,

ווייל ס'איז היפך השכל צו זאגן אז בכדי צו באקומען די ברכה פון שבת דארף מען ווארטן ביז נאך הבדלה,

English translation 149

but Shabbos itself does not have it, Heaven forbid,

אבער שבת עצמו האט עס ניט ח"ו,

English translation 150

rather certainly Shabbos itself has a blessing,

נאר זיכער האט שבח עצמו א ברכה,

English translation 151

all the more so and certainly.

במכ"ש וק"ו.

English translation 152

And particularly Shabbos Chazon,

ובפרט שבת חזון,

English translation 153

when "they show everyone the future Holy Temple";

ווען "מראין לכאו"א המקדש דלעתיד";

English translation 154

and from it all the days are blessed, including also the day of Tishah B'Av,

און דער מיני' מתברכין כולהו יומין איז כולל אויך דעם טאג פון תשעה באב,

English translation 155

until the main blessing that it will be turned into joy and gladness and festive days –

ביז די ברכה העיקרית אז יהפך לששון ולשמחה ולמועדים טובים –

English translation 156

it is certain that Shabbos itself contains the blessing.

איז זיכער אז דער שבת עצמו האט אין זיך די ברכה.

English translation 157

And in particular, then, already on this Shabbat there is the power for double consolation

ובפרט אז דערצו האט מען שוין אין דעם שבת דעם כח אויף נחמה בכפליים

English translation 158

(which comes after the opposite side in double) 22 –

(וואס קומט לאחרי דעם צד ההיפך בכפליים) 22 –

English translation 159

because during the Minchah prayer of this Shabbat, we already read from Parshat Va'etchanan

ווארום בתפלת מנחה פון דעם שבת לייענט מען שוין פ' ואתחנן

English translation 160

(a free gift 29),

(מתנת חנם 29),

English translation 161

whose conclusion and seal –

וואס סיומה וחותמה –

English translation 162

in the Haftarah –

בההפטורה –

English translation 163

is "Comfort, comfort My people" 30,

איז "נחמו נחמו עמי" 30,

English translation 164

double consolation 22.

נחמה בכפליים 22.

English translation 165

And especially through connecting it with a Chassidic farbrengen on this Shabbat

ובמיוחד דורך דעם וואס מ'פארבינדט עס מיט א חסיד'ישער התוועדות בשבת זה

English translation 166

(Shabbat Chazon),

(שבת חזון),

English translation 167

which is a matter of love and unity of Israel

וואס איז אן ענין של אהבת ואחדות ישראל

English translation 168

(which nullifies the cause of the exile,

(המבטל סיבת הגלות,

English translation 169

as above),

כנ"ל),

English translation 170

as is known the "note that descended from heaven" regarding the greatness of the matter of a farbrengen 31.

כידוע די "פתקא מן שמיא נחתא" וועגן דעם גודל הענין פון א התוועדות 31.

English translation 171

And the farbrengen is connected with physicality,

און די התוועדות איז פארבונדן מיט גשמיות,

English translation 172

with joy of the body

מיט שמחת הגוף

English translation 173

(all the more so joy of the soul),

(עאכו"כ שמחת הנשמה),

English translation 174

and especially of the bodies of Israel, for "their bodies are holy" 32,

ובפרט פון גופי ישראל וואס "גופא דילהון קדישא" 32,

English translation 175

through saying "L'Chaim" over wine that gladdens God and men 33.

דורך דעם וואס מ'זאגט "לחיים" אויף יין המשמח אלקים ואנשים 33.

English translation 176

And this occurs on Shabbat itself –

און דאס קומט פאר אין שבת עצמו –

English translation 177

at the time of Ratzon d'Ratzin,

בזמן רעוא דרעוין,

English translation 178

connected with "an inheritance without boundaries...

פארבונדן מיט "נחלה בלי מצרים...

English translation 179

like Yaakov, of whom it is written 34 'and you shall spread forth'" 35.

כיעקב שכתוב בו 34 ופרצת" 35.

English translation 180

May it be His will that through the increase in "justice" and "righteousness" and all of our deeds and service, and out of joy and goodness of heart –

ויה"ר אז דורך דער הוספה אין "משפט" און "צדקה" און כללות מעשינו ועבודתינו ומתוך שמחה וטוב לבב –

English translation 181

there will be joy that breaks the boundary 36,

וועט זיין שמחה פורץ גדר 36,

English translation 182

and this itself in a manner of "and you shall spread forth" –

און דאס גופא אין אן אופן פון "ופרצת" –

English translation 183

and in the language of the verse 37:

ובלשון הכתוב 37:

English translation 184

"a breach you have made for yourself, a breach",

"פרצת עליך פרץ",

English translation 185

breach upon breach,

פרץ על גבי פרץ,

English translation 186

breaking through doubly for salvation,

פורץ כפליים לתושי',

English translation 187

and double consolation,

און נחמה בכפליים,

English translation 188

until the perfection of this –

ביז צו דער שלימות דערפון –

English translation 189

"and everlasting joy upon their heads" 38 –

"ושמחת עולם על ראשם" 38 –

English translation 190

in the future redemption

בגאולה העתידה

English translation 191

(the third)

(השלישית)

English translation 192

and the third Holy Temple,

וביהמ"ק השלישי,

English translation 193

which are in a manner of double for salvation

וואס זיינען באופן פון כפליים לתושי'

English translation 194

(as discussed many times),

(כמדובר כמ"פ),

English translation 195

and Moshe and Aharon with them 39,

ומשה ואהרן עמהם 39,

English translation 196

the first redeemer

גואל ראשון

English translation 197

(Moshe Rabbeinu)

(משה רבינו)

English translation 198

is the final redeemer 40,

הוא גואל אחרון 40,

English translation 199

David Melech HaMashiach,

דוד מלכא משיחא,

English translation 200

In addition to the practices that are stated in the Shulchan Aruch and books

נוסף צו די פעולות וואס שטייען אין שו"ע און ספרים

English translation 201

(books of Chassidut and Mussar)

(ספרי חסידות ומוסר)

English translation 202

regarding the special conduct during the Three Weeks and the Nine Days etc. –

בנוגע צו די הנהגות מיוחדות בבין המצרים ובתשעה ימים וכו' –

English translation 203

there is an explicit verse in the Written Torah,

איז דא א פסוק מפורש בתורה שבכתב,

English translation 204

at the conclusion and seal of the Haftarah of Shabbat Chazon:

בסיום וחותם ההפטורה פון שבת חזון:

English translation 205

"Zion shall be redeemed through justice and her captives through righteousness"

"ציון במשפט תפדה ושבי' בצדקה"

English translation 206

(as above, section 3).

(כנ"ל ס"ג).

English translation 207

The connection of this verse to Shabbat Chazon is further emphasized by the fact that many maamarim of Shabbat Chazon of our Nesi'im begin with this opening phrase

די שייכות פון דעם פסוק מים שבת חזון איז נאכמער אונטערשטראכן בזה וואס א ריבוי מאמרים של שבת חזון פון רבותינו נשיאינו הויבן זיך אן מיט דעם דיבור המתחיל

English translation 208

("Zion shall be redeemed through justice and her captives through righteousness") 41.

(ציון במשפט תפדה ושבי' בצדקה) 41.

English translation 209

A parenthetical remark:

מאמר המוסגר:

English translation 210

Although from the Nasi of our generation we do not find maamarim with this opening phrase

אע"פ וואס פון נשיא דורנו געפינט מען ניט מאמרים מיט דעם דיבור המתחיל

English translation 211

("Zion shall be redeemed etc.") –

(ציון במשפט גו') –

English translation 212

it can be said,

יש לומר,

English translation 213

that this is in accordance with the well-known principle 42 that each Nasi had his maamar that he would repeat every two or three years,

אז דאס איז ע"ז ובזוגמח הידוע 42 אז יעדער נשיא האט געהאט זיין מאמר וואס ער פלעגט איבער'חזר'ן יעדער צוויי דריי יאר,

English translation 214

and accordingly it can be said that there are also differences among the Nesi'im regarding the openings of all their maamarim:

ועד"ז יש לומר זיינען אויך דא חילוקים בא די נשיאים בנוגע צו די התחלות פון אלע זייערע מאמרים:

English translation 215

There are openings of maamarim that with one Nasi were many times,

עס זיינען דא התחלות המאמרים וואס ביי איין נשיא זיינען זיי געווען א ריבוי פעמים,

English translation 216

and with a second Nasi there were only a minority of maamarim with that opening phrase.

און ביי א צווייטן נשיא זיינען געווען בלויז א מיעוט מאמרים מיט דעם דיבור המתחיל.

English translation 217

Not only regarding the openings of maamarim which are seemingly obligatory –

לא מיבעי בנוגע די התחלת המאמרים וועלכע זיינען לכאורה מוכרח –

English translation 218

like the opening phrase "The heavens are My throne" or "And it shall be from month to month, on Shabbat Rosh Chodesh" and the like –

ווי דער דיבור המתחיל השמים כסאי אדער והי' מדי חודש בחדשו בשבת ראש חודש וכיו"ב –

English translation 219

but as we see regarding other openings of maamarim

נאר ווי מ'זעט בנוגע צו אנדערע התחלות המאמרים

English translation 220

(where it is not obligatory that there be a specific opening phrase)

(וואו ס'איז ניט מוכרח אז עס זאל זיין א געוויסער ד"ה)

English translation 221

that with one Nasi they are found many times, unlike with a second Nasi there are only a minority of maamarim with that opening phrase

אז ביי איין נשיא זיינען זיי דא א ריבוי פעמים משא"כ ביי א צווייטן נשיא זיינען בלויז דא א מיעוט מאמרים מיט דעם ד"ה

English translation 222

(from which it is understood that also the maamarim with the opening phrase "The heavens are My throne" on Shabbat Rosh Chodesh are not due to necessity etc.).

(וואס מזה מובן אז אויך די מאמרים ד"ה השמים כסאי בשבת ר"ח זיינען ניט מפני ההכרח כו').

English translation 223

This was said as a parenthetical remark,

וואס דאס איז געזאגט געווארן אלס א מאמר המוסגר,

English translation 224

because regarding our subject we need not come to this,

ווייל בנוגע לעניננו דארף מען דערצו ניט אנקומען,

English translation 225

for the verse "Zion shall be redeemed through justice and her captives through righteousness" has a connection to Shabbat Chazon for all Jews without exception,

ווארום דער פסוק "ציון במשפט תפדה ושבי' בצדקה" האט א שייכות מיט שבת חזון ביי אלע אידן אן אויסנאם,

English translation 226

as they all hear the Haftarah with its blessings before and after.

וואס זיי אלע הערן די הפטורה מיט די ברכות לפני' ולאחרי'.

English translation 227

From this it is understood that in these days of the Three Weeks,

דערפון איז מובן אז אין די טעג פון בין המצרים,

English translation 228

and especially the Nine Days,

ובפרט די ניין טעג,

English translation 229

and the week in which Tisha B'Av falls –

ושבוע שחל בו תשעה באב –

English translation 230

there must be a special increase in "justice" and "righteousness"

דארף זיין א הוספה מיוחדת אין "משפט" און "צדקה"

English translation 231

(and specifically in this order,

(און דוקא אין דעם סדר,

English translation 232

as the order in the verse,

ווי דער סדד אין פסוק,

English translation 233

for order in the Torah is also an instruction 43 –

וואס סדר אין תורה איז אויך א הוראה 43 –

English translation 234

first "justice" then "righteousness"),

פריער "משפט" דערנאך "צדקה"),

English translation 235

which bring the redemption from exile and captivity.

וואס ברענגען די פדי' פון דעם גלות ושבי'.

English translation 236

And the explanation:

והענין:

English translation 237

"Justice" refers to the matter of Torah study,

"משפט" גייט אויף דעם ענין פון לימוד התורה,

English translation 238

and within this itself –

ובזה גופא –

English translation 239

the section of the laws of the Torah.

חלק ההלכות שבתורה.

English translation 240

And simply:

ובפשטות:

English translation 241

The general concept of justice,

דער כללות ענין המשפט,

English translation 242

"to place every matter in its proper place as it should be" 44,

"להיות כל דבר על מכונו כמו שצריך להיות" 44,

English translation 243

to know the deed that should be done and that which should not be done,

לדעת המעשה אשר יעשון ואלה אשר לא תעשינה,

English translation 244

is through the law of the Torah,

איז דורך הלכוח התורה,

English translation 245

for the law instructs how one must conduct oneself in practice.

וואס הלכה זאגט אן ווי מ'דארף זיך פירן בפועל.

English translation 246

Not like the part of pilpul in Torah,

ניט ווי דער חלק פון שקו"ט שבתורה,

English translation 247

where there are reasons on this side and that side and "these and those are the words of the living G-d"45,

וואו ס'איז דא סברות לכאן ולכאן און "אלו ואלו דברי אלקים חיים" 45,

English translation 248

where then one cannot have a "judgment" of how one must conduct oneself in practice,

וואס דעמולט קען מען ניט האבן א "משפט" ווי מ'דארף זיך פירן בפועל,

English translation 249

but "judgment" is a decided halachah,

נאר "משפט" איז א הלכה פסוקה,

English translation 250

halachah for practice in this physical world,

הלכה למעשה בעוה"ז הגשמי,

English translation 251

which can be only in one manner,

וואס קען זיין נאר באופן אחד,

English translation 252

according to one opinion

כדעה אחת

English translation 253

("and Hashem was with him –

("והוי' עמו –

English translation 254

that the halachah is like him in every place"46 (not only in this place,

שהלכה כמותו בכל מקום" 46 (ניט נאר במקום זה,

English translation 255

but in every place),

נאר בכל מקום),

English translation 256

which is above "these and those are the words of the living G-d".

וואס איז העכער פאר "אלו ואלו דברי אלקים חיים".

English translation 257

In the spiritual worlds above one can conduct oneself according to both opinions,

בעולמות הרוחניים למעלה קען מען זיך פירן לויט ביידע דיעות,

English translation 258

because in one moment one can find oneself in the chamber of Hillel

ווייל ברגע אחד קען מען זיך געפינען בהיכל של הלל

English translation 259

(for example)

(לדוגמא)

English translation 260

and in a second moment in the chamber of Shammai,

וברגע שני בהיכל של שמאי,

English translation 261

and in the place of47

ובאחרי' 47

English translation 262

(the chamber)

(היכל)

English translation 263

of Hillel one must conduct oneself like Hillel and in the place of Shammai one must conduct oneself like Shammai;

דהלל דארף מען זיך פירן ווי הלל ובאתרי' דשמאי דארף מען זיך פירן ווי שמאי;

English translation 264

but in this physical world,

אבער בעוה"ז הגשמי,

English translation 265

where one can conduct oneself,

וואו מ'קען זיך פירן,

English translation 266

in actual deed,

בעשי' בפועל,

English translation 267

only in one manner,

נאר באופן אחד,

English translation 268

the halachah must be specifically in one manner,

דארף זיין די הלכה דוקא באופן אחז,

English translation 269

in the matter at hand

בנדו"ד

English translation 270

(in the dispute of Shammai and Hillel) –

(במחלוקת שמאי והלל) –

English translation 271

"the halachah is like the House of Hillel"48.

"הלכה כבית הלל" 48.

English translation 272

This does not mean that one diminishes the second opinion,

דאס הייסט ניט אז מ'איז ממעט אין דער צווייטער דיעה,

English translation 273

because "these and those are the words of the living G-d",

ווארום "אלו ואלו דברי אלקים חיים",

English translation 274

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 275

"Why did the House of Hillel merit that the halachah be established like them? Because they were pleasant and humble, and they would study their own words and the words of the House of Shammai,

"מפני מה זכו ב"ה לקבוע הלכה כמותן מפני שנוחין ועלובין היו ושונין דבריהן ודברי ב"ש,

English translation 276

and not only that, but they would give precedence to the words of the House of Shammai over their own words"49.

ולא עוד אלא שמקדימין דברי ב"ש לדבריהן" 49.

English translation 277

[In this statement of our Sages one must understand:

[אין דעם מאחז"ל דארף מען פארשטיין:

English translation 278

From the fact that the House of Hillel "would give precedence to the words of the House of Shammai over their own words" it simply follows that the House of Hillel held in the truth of the matters that the words of the House of Shammai have precedence in merit over their own words (because Heaven forbid that they did it in order that the halachic ruling should be according to their words),

דערפון וואס ב"ה היו "מקדימין דברי ב"ש לדבריהן" קומט אויס בפשטות אז ב"ה האבן אזוי געהאלטן באמיתית הענינים אז דברי ב"ש האבן א קדימה במעלה לגבי דבריהם (ווייל ח"ו זאגן אז זיי האבן עס געטאן בכדי אז דער פסק הלכה זאל זיין כדבריהם),

English translation 279

because they certainly knew that order in Torah is also Torah.

ווארום זיי האבן זיכער געוואוסט אז סדר אין תורה איז אויך תורה.

English translation 280

Thus the question arises:

ווערט די שאלה:

English translation 281

Since the House of Hillel themselves held that the words of the House of Shammai have precedence over their own words –

וויבאלד אז ב"ה אליין האבן געהאלטן אז דברי ב"ש האבן א קדימה צו דבריהם –

English translation 282

why is the halachah indeed like the House of Hillel

פארוואס איז די הלכה טאקע כב"ה

English translation 283

("because they were pleasant and humble"),

("מפני שנוחין ועלובין היו"),

English translation 284

halachah in Torah is seemingly dependent on knowledge of Torah, not on any other thing?!

הלכה בתורה איז לכאורה תלוי אין ידיעת התורה ניט אין קיין אנדער זאך?!

English translation 285

And one can explain the matter –

ויש לומר הביאוו בזה –

English translation 286

based on the known principle that even though according to the law the halachah is in a certain manner,

ע"ז הידוע אז אע"פ וואס מצד הדין איז די הלכה באופן מסויים,

English translation 287

sometimes one says that another thing overrides it. For example:

זאגט מען אבער אמאל אז א צווייטע זאך איז דאס דוחה. לדוגמא:

English translation 288

a positive commandment overrides a negative commandment50;

עשה דוחה לא תעשה 50;

English translation 289

danger to life overrides the entire Torah51,

פקו"נ דוחה כל התורה כולה 51,

English translation 290

a great loss overrides something that would not be overridden if it were only a small loss52.

הפסד מרובה איז דוחה א זאך וואס מ'וואלט ניט דוחה געווען אויב ס'וואלט נאר געווען א הפסד מועט 52.

English translation 291

And so forth.

וכיו"ב.

English translation 292

Based on this one can say that even though the House of Hillel "would give precedence to the words of the House of Shammai over their own words" because according to the truth of the matters the House of Hillel held that the words of the House of Shammai have precedence in merit over their own words,

עו"ז י"ל אז אע"פ וואס ב"ה "מקדימין דברי ב"ש לדבריהן" ווייל מצד אמיתית הענינים האבן ב"ה געהאלטן אז דברי ב"ש האבן א קדימה במעלה לדבריהם,

English translation 293

and accordingly the halachah should indeed have been like the House of Shammai.

ועפ"ז האט טאקע געדארפט זיין די הלכה כב"ש.

English translation 294

But "because they were pleasant and humble" this overrides the opinion of the House of Shammai and the halachah is like the House of Hillel.

אבער "מפני שהיו נוחין ועלובין" איז דאס דוחה דעת ב"ש און די הלכה איז כב"ה.

English translation 295

How can there be a dispute in reality,

ווי קען זיין א מחלוקת במציאות,

English translation 296

that the House of Hillel should hold that the halachah is like the House of Shammai and in truth the halachah should be like the House of Hillel?

אז ב"ה זאלן האלטן אז הלכה כב"ש און באמת זאל זיין הלכה כב"ה?

English translation 297

As in the above example –

ווי דאס איז אין דער דוגמא הנ"ל –

English translation 298

danger to life overrides the entire Torah:

פקו"נ דוחה כל התורה:

English translation 299

if there is danger to life,

אויב ס'איז פקו"נ,

English translation 300

then this ab initio overrides the entire Torah,

איז דאס לכתחילה דוחה כל התורה,

English translation 301

so how can there be a reasoning

היינט ווי קען זיין א סברא

English translation 302

(on the part of the House of Hillel)

(מצד ב"ה)

English translation 303

that the words of the House of Shammai have precedence over their own words?

אז דברי ב"ש האבן א קדימה לדבריהן?

English translation 304

So the explanation in this is,

איז דער ביאור בזה,

English translation 305

that in danger to life itself there are levels:

אז אין פקו"נ גופא זיינען פאראן דרגות:

English translation 306

what is considered danger to life for one may not be considered danger to life for another.

דאס וואס הייסט ביי איינעם פקו"ן קען ביי א צווייטן ניט זיין קיין פקו"נ.

English translation 307

For one it can be danger to life if he does not have fatty meat and aged wine,

ביי איינעם קען זיין פקו"נ אויב ער האט ניט בשר שמן ויין ישן,

English translation 308

even though for another this is not danger to life53.

אע"פ וואס ביי א צווייטן איז דאס ניט פקו"נ 53.

English translation 309

In practical terms, from this one derives,

בנוגע לפועל האט מען דערפון ארויס,

English translation 310

incidentally,

דרך אגב,

English translation 311

a wonderful lesson:

א לימוד נפלא:

English translation 312

halachah like him is not achieved through his greatness in knowledge of Torah,

הלכה כמותו ווערט ניט דורך זיין גדלות בידיעת התורה,

English translation 313

but rather through his greatness in good character traits,

נאר־ דורך זיין גדלות אין מדות טובות,

English translation 314

"because they were pleasant and humble"!].

"שנוחין ועלובין היו"!].

English translation 315

And regarding our matter:

ובנוגע לעניננו:

English translation 316

Standing in the days when the descent into exile is emphasized,

שטייענדיק אין די טעג ווען ס'איז מודגש די ירידה אין גלות,

English translation 317

there must be an increase with greater vigor and greater strength in "

דארף זיין א הוספה ביתר שאת וביתר עוז אין "

English translation 318

(Zion)

(ציון)

English translation 319

with judgment

במשפט

English translation 320

(you shall redeem and return)

(תפדה ושבי')

English translation 321

with charity":

בצדקה":

English translation 322

"With judgment" –

"במשפט" –

English translation 323

the study of Torah in general,

לימוד התורה בכלל,

English translation 324

and especially –

ובמיוחד –

English translation 325

the study of the section of halachos in Torah

לימוד חלק ההלכות שבחורה

English translation 326

("judgment").

("משפט").

English translation 327

As we see particularly in a Chassidic education,

ווי מ'זעט בפרט אין א חסיד'ישן חינוך,

English translation 328

that in addition to the fact that the study must be in the manner of "may the Torah be magnified and glorified"54,

אז נוסף לזה וואס עס דארף זיין דער לימוד באופן פון "יגדיל תורה ויאדיר" 54,

English translation 329

one emphasizes especially the study of halachos,

איז מען מדגיש במיוחד דער לימוד ההלכות,

English translation 330

to bring the discussion to the conclusion of the halachah55,

לאסוקי שמעתתא אליבא דהלכתא 55,

English translation 331

to know what one should do and what one should not do,

לידע המעשה אשר יעשון ואלה אשר לא תעשינה,

English translation 332

as explained in Kuntres Etz HaChayim56

וכמבואר בקונטרס עץ החיים 56

English translation 333

[or "Etz Chayim",

[אדער "עץ חיים",

English translation 334

as it is sometimes called,

ווי עס ווערט אמאל אנגערופן,

English translation 335

as is known the variant readings in this57].

כידוע די גירסאות בזה 57].

English translation 336

"With charity" –

"בצדקה" –

English translation 337

an increase in giving charity beyond the regular amounts in charity.

הוספה בנתינת הצדקה אויף די שיעורים הרגילים בצדקה.

English translation 338

[Here was spoken a special instruction regarding the above matter (increase in Torah study,

[דובר כאן הוראה מיוחדת בענין הנ"ל (הוספה בלימוד התורה,

English translation 339

"judgment") for the students of the yeshivos,

"משפט") לתלמידי הישיבות,

English translation 340

and particularly of Yeshivas Tomchei Temimim,

ובפרט דישיבת תומכי תמימים,

English translation 341

and the conducting of "examinations" etc. –

ועריכת "בחינות" וכו' –

English translation 342

was considered by the Rebbe shlita and published separately.

הוגה ע"י כ"ק אדמו"ר שליט"א וי"ל בפ"ע.

English translation 343

And in continuation of the matter he said:]

ובהמשך הענין אמר:]

English translation 344

And contrary to the opinion of those who err that the main thing is the Rosh Yeshiva and the administration of the yeshiva,

ושלא כדעת הטועים אז דער עיקר איז דער ראש ישיבה און די הנהלת הישיבה,

English translation 345

and because of them the yeshiva students exist.

און צוליב זיי זיינען דא תלמידי הישיבה.

English translation 346

That is, since there is a great Rosh Yeshiva,

ד.ה. וויבאלד אז ס'איז דא א גרויסער ראש ישיבה,

English translation 347

therefore one must have students who will go learn by him –

דערפאר דארף מען האבן תלמידים וואס וועלן גיין ביי אים לערנען –

English translation 348

but just the opposite:

נאר פונקט פארקערט:

English translation 349

The Rosh Yeshiva and the administration of the yeshiva are for the sake of the yeshiva students!

דער ראש ישיבה און הנהלת הישיבה זיינען צוליב די תלמידי הישיבה!

English translation 350

And even though in the world it is the opposite –

ואע"פ אז אין וועלט איז פארקערט –

English translation 351

it is nevertheless known58 that the world is “like a seal that is reversed” relative to matters as they are in holiness and Torah:

איז דאך ידוע 58 אז וועלט איז "כחותם המתהפך" בערך צו די ענינים ווי זיי זיינען אין קדושה ותורה:

English translation 352

In the world the yeshiva students are secondary to the administration of the yeshiva

אין וועלט זיינען די תלמידי הישיבה טפל צו דער הנהלת הישיבה

English translation 353

(but also in the world it is –

(אבער אויך אין וועלט איז –

English translation 354

“from my students more than from all of them”59),

"מתלמידי יותר מכולם" 59),

English translation 355

a reversed seal of the true reality,

כחותם המתהפך פון דער מציאות אמיתית,

English translation 356

that the administration is for the sake and benefit of the yeshiva students,

אז די הנהלה איז צוליב ולטובת די תלמידי הישיבה,

English translation 357

and their entire purpose is so that the students can learn Torah with diligence and devotion,

און כל ענינם איז בכדי אז די תלמידים זאלן קענען לערנען חורה בהתמדה ושקידה,

English translation 358

therefore they need for this to have a Rosh Yeshiva and an administration in general.

במילא דארפןזיי דערצו האבן א ראש ישיבה און א הנהלה בכלל.

English translation 359

Therefore the yeshiva students must go demand from the administration of the yeshiva

דעריבער דארפן די תלמידי הישיבה גיין מאנען בא די הנהלת הישיבה

English translation 360

(whose role is for the sake and benefit of the yeshiva students)

(וואס תפקידם איז צוליב ולטובת די תלמידי הישיבה)

English translation 361

that they want to have

אז זיי ווילן האבן

English translation 362

(during the summer time)

(בזמן הקיץ)

English translation 363

a Rosh Yeshiva,

א ראש ישיבה,

English translation 364

and examinations etc.

און בחינות וכו'.

English translation 365

As discussed above

כמדובר לעיל

English translation 366

(in the aforementioned talk)

(בשיחה הנ"ל)

English translation 367

the advantage of examinations,

די מעלה פון בחינות,

English translation 368

that this itself will add vigor and vitality in the study of Torah.

אז דאס אליין וועט צוגעבן מרץ וחיות בלימוד התורה.

English translation 369

Obviously in its simple sense. And as also explained in the Hemshech of 5666.

כמובן בפשטות. וכמבואר אויך אין המשך תרס"ו.

English translation 370

And with an introduction:

ובהקדמה:

English translation 371

There are those who, when one tells them a verse in Chumash,

עס זיינען דא אזוינע וואס בשעת מ'זאגט זיי א פסוק אין חומש,

English translation 372

it is not enough for them until they hear that it is written thus in Rashi.

איז דאס זיי ניט גענוג ביז זיי הערן אז אזוי שטייט אין פרש"י.

English translation 373

Then there are others for whom it is not enough until they hear that it is written thus in the Oral Torah.

דערנאך זיין דא אנדערע וואס זיי איז דאס ניט גענוג ביז זיי הערן אז אזוי שטייט אין תושבע"פ.

English translation 374

Until there are those for whom it is also not enough until they hear that it is written thus in the Hemshech of 5672!

ביז אזוינע וואס זיי איז דאס אויך ניט גענוג ביז זיי הערן אז אזוי שטייט אין המשך ע"ב!

English translation 375

It may be written in Shulchan Aruch,

עס קען שטיין אין שו"ע,

English translation 376

but his concern –

אבער זיין ענין –

English translation 377

he holds –

האלט ער –

English translation 378

is to conduct himself as it is written in the Hemshech of 5672!

איז זיך אויפצופירן ווי עס שטייט אין המשך ע"ב!

English translation 379

The advantage of an actual examination is also in the Hemshech of 566660

שטייט די מעלה פון א בחינה בפועל אויך אין המשך תרס"ו 60

English translation 380

(and regarding this in the Hemshech of 5672):

(ועד"ז בהמשך ע"ב):

English translation 381

When one is set for an actual examination,

בשעת מ'שטעלט איינעם צו א בחינה בפועל,

English translation 382

that according to how he rules one will need to conduct oneself in actual practice in this physical world,

אז לויט ווי ער פסק'נט וועט מען זיך אזוי דארפן פירן בפועל בעוה"ז הגשמי,

English translation 383

he himself or another –

ער אליין אדער א צווייטער –

English translation 384

he then learns the matter incomparably differently knowing that one will conduct oneself in actual practice according to how he answers!

לערנט ער דעמולט דעם ענין שלא בערך אנדערש וויסנדיק אז מ'וועט זיך פירן בפועל לויט ווי ער ענטפערט!

English translation 385

And regarding this the advantage of making examinations for the yeshiva students on what they have learned is understood,

ועד"ז איז מובן די מעלה פון מאכן בחינות פאר די תלמידי הישיבה אין דעם וואס זיי האבן געלערנט,

English translation 386

for the matter of an examination is a matter of actual deed –

וואס דער ענין הבחינה איז אן ענין של עשי' בפועל –

English translation 387

an examination of the student’s knowledge

א בחינה אין דער ידיעה פון דעם תלמיד

English translation 388

(which also in the part of give-and-take in Torah the knowledge in this is a matter of actual deed,

(וואס אויך בחלק השקו"ט שבתורה איז די ידיעה שבזה אן ענין של עשי' בפועל,

English translation 389

all the more so in the part of the laws in Torah,

עאכו"כ בחלק ההלכות שבתורה,

English translation 390

for a law itself is a matter of actual deed in Torah).

וואס הלכה אליין איז אן ענין של עשי' שבתורה).

English translation 391

He argues –

טענה'ט ער –

English translation 392

where has it been heard in the customs of Israel that one must make “examinations”,

וואו איז דאס געהערט געווארן במנהגי ישראל אז מ'דארף מאכן "בחינות",

English translation 393

it was not the custom of our forefathers in former times overseas?!

ס'איז ניט געווען מנהג אבותינו אמאל מעבר לים?!

English translation 394

In former times, however, they also did not read a “paper”,

אמאל האט מען אבער אויך ניט געלייענט קיין "פייפער",

English translation 395

and certainly not every day! Not even once a week! They did not know in the yeshiva about the entire existence of a newspaper!

און זיכער ניט יעדן טאג! אפילו ניט איין מאל א וואך! מ'האט ניט געוואוסט אין ישיבה וועגן דער גאנצער מציאות פון א צייטונג!

English translation 396

But now,

משא"כ איצטער,

English translation 397

not only does one know about it,

איז ניט נאר וואס מ'ווייסט דערפון,

English translation 398

but it can even be that he cannot get through the day without reading the “paper”,

נאר עס קען גאר ניט זיין אז ער זאל דורכגיין דעם טאג און ניט לייענען דעם "פייפער",

English translation 399

and seeing whether his “stocks”

און זען צי זיינע "סטאקס"

English translation 400

(for example)

(לדוגמא)

English translation 401

have gone up!

האבן זיך געהויבן!

English translation 402

It has become a custom in this country,

געווארן א מנהג במדינה זו,

English translation 403

that parents who worry about their bar-mitzvah boy what will be when he becomes twice bar-mitzvah? buy him for his bar-mitzvah

אז עלטערן וואס זארגן וועגן זייער בר-מצוה בחור וואס וועט זיין ווען ער וועט ווערן צוויי מאל בר-מצוה? קויפט מען אים פאר זיין בר-מצוה

English translation 404

(among other gifts)

(צווישן אנדערע מתנות)

English translation 405

“stocks”,

"סטאקס",

English translation 406

so that he should be secure when he gets older,

בכדי ער זאל זיין פארזיכערט ווען ער וועט עלטער ווערן,

English translation 407

and therefore he will be able to study Torah now with tranquility!

און וועט דעריבער קענען איצטער לערנען תורה במנוחה!

English translation 408

Therefore –

במילא –

English translation 409

argues the student –

טענה'ט דער תלמיד –

English translation 410

he needs to read the newspaper to see whether his “stocks” have gone up,

דארף ער לייענען די צייטונג צו זען צי זיינע "סטאקס" זיינען ארויפגעגאנגען,

English translation 411

then he can study Torah with joy and a good heart!

קען ער דערנאך לערנען תורה בשמחה וטוב לבב!

English translation 412

What does it matter to you now whether the “stocks” went up or not? Your parents provide you with all your needs anyway and you can study Torah with tranquility without any worries of livelihood, as is known the explanation of the Sages’ statement61 “The Torah was only given to those who eat the manna” –

וואס איז דיך איצטער נוגע צי די "סטאקס" זיינען ארויף אדער ניט? דיינע עלטערן שטעלן דיר סיי-ווי צו אלע צרכים און דו קענסט לערנען תורה במנוחה אן קיינע דאגות הפרנסה וכידוע דער פירוש אין דעם מארז"ל 61 "לא ניתנה תורה אלא לאוכלי המן" –

English translation 413

for seemingly there is the matter of Torah study also after the cessation of the descent of the manna –

דלכאורה איז דא דער ענין פון לימוד התורה אויך לאחרי הפסק ירידת המן –

English translation 414

that proper Torah study is when the Torah student is in a state and condition of “those who eat the manna”,

אז לימוד תורה כדבעי איז ווען דער לומד תורה שטייט אין א מעמד ומצב פון "אוכלי המן",

English translation 415

and has no worries of livelihood from worldly matters etc.,

און האט ניט קיינע דאגות הפרנסה מעניני העולם כו',

English translation 416

because he receives all his needs ready-made*61]!

ווייל ער איז מקבל כל צרכיו מן המוכן* 61]!

English translation 417

Nevertheless,

אעפ"כ,

English translation 418

he argues,

טענה'ט ער,

English translation 419

as long as he does not know whether his "stocks" have gone up,

אז כל זמן וואס ער ווייסט ניט צי זיינע "סטאקס" זיינען ארויף,

English translation 420

it disturbs his peace of mind and he cannot learn,

שטערט עס זיין מנוחה און ער קען ניט לערנען,

English translation 421

therefore he must first read the newspaper about his "stocks" and only then can he go learn...

דערפאר דארף ער פריער לייענען די צייטונג וועגן זיינע "סטאקס" און ערשט דעמולט קען ער גיין לערנען...

English translation 422

Chassidus!

חסידות!

English translation 423

Such is the reality!...

אזוי איז די מציאות!...

English translation 424

Just because there is a gentile non-Jew in the street who reads the newspaper –

צי דען דערפאר וואס ס'איז דא א גוי'שער שייגעץ אין גאס וואס לייענט די צייטונג –

English translation 425

must you,

דארפסטו,

English translation 426

a yeshiva student,

א ישיבה בחור,

English translation 427

English translation 428

He answers,

ענטפערט ער,

English translation 429

that he does not want to be an idler! What concern is it of yours if he is an idler –

אז ער וויל ניט זיין קיין בטלן! וואס ארט דיר צו זיין א בטלן –

English translation 430

as long as you learn Torah and you influence that non-Jew for the good?!

אבי דו לערנסט תורה און די פועל'סט אויף דעם שייגעץ לטוב?!

English translation 431

Thus, when there is a descent into the exile –

איז בשעת ס'איז צוגעקומען אין דער ירידה בגלות –

English translation 432

there must also come an increase in Torah study,

דארף אויך צוקומען א הוספה בלימוד התורה,

English translation 433

and "aspects" that provide vigor and vitality in Torah study,

און "בחינות" וואס גיבן צו אין דעם מרץ וחיות בלימוד התורה,

English translation 434

even though in previous generations this was not the case.

אע"פ וואס בדורות שלפנ"ז איז דאס ניט געווען.

English translation 435

And even though in previous years this also was not the case –

ואע"פ אז בשנים שלפנ"ז איז דאס אויך ניט געווען –

English translation 436

nevertheless, when there comes an increase in the opposite of blessing

איז אבער בשעת עס קומט צו אין היפך הברכה

English translation 437

(and the strength of the evil inclination)

(ותוקף היצה"ר)

English translation 438

which each day is greater than the previous62,

בכל יום מרובה משל חבירו 62,

English translation 439

there must also come an increase in blessing,

דארף אויך צוקומען אין ברכה,

English translation 440

including also through the aforementioned increase.

כולל אויך דורך דער הוספה הנ"ל.

English translation 441

And a student who will want to learn superficially and will want to extricate himself from it,

און א תלמיד וואס וועט וועלן לערנען פשט'לעך און זיך וועלן דערפון ארויסדרייען,

English translation 442

with a claim that he is on a mission,

מיט א טענה אז ער איז אויף א שליחות,

English translation 443

he is involved in campaigns,

ער טוט אין מבצעים,

English translation 444

in charity and the like –

אין צדקה וכיו"ב –

English translation 445

let him know,

זאל ער וויסן זיין,

English translation 446

that this is not merely a side matter,

אז דאס איז ניט גלאט א זייטיקע זאך,

English translation 447

and it does not pertain only to his class and to his yeshiva and to the supporters of the yeshiva

און דאס איז נוגע ניט נאר צו זיין כתה און צו זיין ישיבה און צו די תומכי הישיבה

English translation 448

(as discussed above –

(כמדובר לעיל –

English translation 449

in the aforementioned talk),

בשיחה הנ"ל),

English translation 450

rather it pertains to his very essence:

נאר דאס איז נוגע צו זיין עצם מציאות:

English translation 451

if he extricates himself from it –

אויב ער דרייט זיך דערפון ארויס –

English translation 452

he becomes separated from his very essence,

ווערט ער ופוז פון זיין עצם מציאות,

English translation 453

for his very essence is Torah!

וואס עצם מציאותו איז תורה!

English translation 454

A yeshiva student eats and drinks and sleeps,

א תלמיד הישיבה איז אוכל ושותה און שלאפט,

English translation 455

and gives charity and goes on campaigns –

און גיט צדקה און גייט אויף מבצעים –

English translation 456

but all these are additional things upon his very essence;

אבער דאס איז אלץ דברים נוספים אויף זיין עצם מציאות;

English translation 457

his very essence is Torah. And when he does not learn Torah –

זיין עצם מציאות איז תורה. און בשעת ער לערנט נים תורה –

English translation 458

he becomes separated from himself, heaven forfend!...

ווערט ער א נפרד פון זיך אליין ר"ל!...

English translation 459

And since he is separated –

און וויבאלד אז ער איז א נפרד –

English translation 460

he shouts that the other is separated,

שרייט ער אז דער צווייטער איז א נפרד,

English translation 461

separated from his source,

א נפרד ממקורו,

English translation 462

from his mission, etc. –

משליחותו וכו' –

English translation 463

for whoever disqualifies, disqualifies with his own blemish162

ווארום כל הפוסל במומו פוסל* 162

English translation 464

His evil inclination persuades him that instead of learning Torah

זיין יצה"ר רעדט אים איין אז אנשטאט לערנען תורה

English translation 465

(which is the essence of a yeshiva student)

(וואס דאס איז דער ענין פון א תלמיד בישיבה)

English translation 466

he should take time away and go disqualify another,

זאל ער מבטל זיין מזמנו און גיין פסל'נען א צווייטן,

English translation 467

so why should he seek a blemish somewhere else,

איז וואס דארף ער זוכן א מום ערגעץ-וואו,

English translation 468

when he can find it in himself:

ווען ער קען דאס געפינען אין זיך אליין:

English translation 469

since he himself is separated from his essence,

וויבאלד אז ער אליין איז א נפרד ממציאותו,

English translation 470

he disqualifies others with his blemish and shouts that they are separated!

איז ער פוסל אנדערע במומו און שרייט אז זיי זיינען נפרדים!

English translation 471

Among Chassidim there never was such an expression "separated";

בא חסידים איז קיינמאל ניט געווען אזא אויסשפראך "נפרד";

English translation 472

they knew about the concept of connection and inwardness, etc.,

מ'האט געוואוסט וועגן דעם ענין פון התקשרות און פנימיות וכו',

English translation 473

but there was no such word "separated".

אבער ס'איז ניט געווען אזא ווארט "נפרד".

English translation 474

When, however, someone became separated from his essence,

בשעת אבער איינער איז געווארן נפרד ממציאותו,

English translation 475

and he goes to disqualify another –

און ער גייט פסל'נען א צווייטן –

English translation 476

he disqualifies him with his blemish;

פסל'ט ער אים במומו;

English translation 477

but he needs a name in the Holy Tongue for this,

ער דארף דאך אבער אויף דעם האבן א נאמען בלשון הקודש,

English translation 478

which brings into being and sustains and maintains the thing

וואס איז מהוה ומחי' ומקיים די זאך

English translation 479

(according to the Baal Shem Tov) –

(כחורת הבעש"ט) –

English translation 480

he found a word:

האט ער געפונען א ווארט:

English translation 481

"separated"!

"נפרו"!

English translation 482

The yeshiva students must sit and learn Torah. They have nothing else to do. So instead,

תלמידי הישיבה דארפן זיצן און לערנען תורה. מער האבן זיי ניט וואס צו טאן. איז אנשטאט דעם,

English translation 483

they go around and cause neglect of Torah,

גייט מען ארום און מ'איז מבטל תורה,

English translation 484

and with what? By accusing this one and that one that they are separated!

און מיט וואס? מיט באשולדיקן דעם און יענעם אז זיי זיינען נפרדים!

English translation 485

Until they have dragged in even householders:

ביז אז מ'האט אין דעם אריינגעשלעפט אויך בעלי בתים:

English translation 486

since there is a householder who is lazy and does not want to learn Torah and engage in spreading the wellsprings,

היות אז ס'איז דא א בעה"ב וואס איז פויל און וויל ניט לערנען תורה און זיך עוסק זיין בהפצת המעינות,

English translation 487

he found an invention of what to do:

האט ער געפונען א המצאה וואס צו טאן:

English translation 488

there is liveliness in the town,

ס'איז געווארן לעבעדיק אין שטעטל,

English translation 489

joy and gladness –

ששון ושמחה –

English translation 490

he goes around day and night and shouts,

גייט ער ארום טאג און נאכט און שרייט,

English translation 491

how can it be that there are those who call others separated?!

היתכן אז עס זיינען דא אזוינע וואס רופן אן אנדערע נפרדים?!

English translation 492

If you want to help them –

ווילסט זיי העלפן –

English translation 493

say a chapter of Tehillim to them,

זאג פאר זיי א קאפיטל תהלים,

English translation 494

from "Sweet singer of Israel"63,

פון "נעים זמירות ישראל" 63,

English translation 495

you will accomplish two things:

וועסטו אויפטאן צוויי זאכן:

English translation 496

one thing,

איין זאך,

English translation 497

you say Tehillim,

דו זאגסט תהלים,

English translation 498

and furthermore you will not do anything that should not be done. And no one will have any claims against you,

און דערצו וועסטו ניט טאן קיין זאך וואס מ'דארף ניט טאן. און קיינער וועט צו דיר קיין טענות ניט האבן,

English translation 499

because you are doing a good deed –

ווייל דו טוסט א גוטע זאך –

English translation 500

saying Tehillim;

זאגסט תהלים;

English translation 501

but why do you waste time,

אבער וואס פטר'סטו די צייט,

English translation 502

day and night,

טאג און נאכט,

English translation 503

and confuse yourself and confuse others with this, that there are those who call others separated?!

און ביסט זיך אליין מבלבל און מבלבל אנדערע דערמיט אז עס זיינען דא די וואס רופן אן אנדערע נפרדים?!

English translation 504

And then they dragged me into this. Why did they drag me into this? Is it my business to urge yeshiva students that they need to learn?!

און דערנאך האט מען מיר אין דעם אריינגעשלעפט. פארוואס האט מען מיר אין דעם אריינגעשלעפט? צי דען איז עס מיין ענין צו מזרז זיין תלמידי הישיבה אז זיי דארפן לערנען?!

English translation 505

You have a complaint –

האסט א טענה –

English translation 506

go to the Mara d'Asra and ask him the question,

גיי צו דעם מרא דאתרא און פרעג ביי אים די שאלה,

English translation 507

but why drag me into this?!

אבער וואס שלעפט מען מיר אין דעם אריין?!

English translation 508

And upon what is the matter of the "separated ones" based –

און אויף וואס איז געבויט דער ענין פון נפרדים –

English translation 509

upon what I spoke!...

אויף דעם וואס איך האב גערעדט!...

English translation 510

Do you want to repeat my words? Repeat my words about learning Torah and giving charity!

ווילסט חזר'ן מיינע ווערטער? חזר מיינע ווערטער וועגן לערנען תורה און געבן צדקה!

English translation 511

What did he choose to repeat? Specifically those words where one spoke about these matters.

וואס האט ער אויסגעקליבן חזר'ן? דוקא די ווערטער וואו מ'האט גערעדט וועגן די ענינים.

English translation 512

And then they made a list from it,

און דערנאך האט מען דערפון געמאכט א רשימה,

English translation 513

which from beginning to end speaks only about that matter!

וואס מתחלתה ועד סופה רעדט זיך נאר וועגן דעם ענין!

English translation 514

The explanation in Rashi –

דער ביאור בפרש"י –

English translation 515

does not concern him;

איז אים ניט נוגע;

English translation 516

the Rambam that was discussed –

דער רמב"ם וואס מ'האט גערעדט –

English translation 517

does not concern him;

איז אים ניט נוגע;

English translation 518

the matter that was discussed about the spreading of the wellsprings –

דער ענין וואס מ'האט גערעדט וועגן הפצת המעינות –

English translation 519

does not concern him;

איז אים ניט נוגע;

English translation 520

The only thing he takes out of the farbrengen is –

די איינציקע זאך וואס ער נעמט ארויס פון דער התוועדות איז –

English translation 521

this very sicha!

אט די שיחה!

English translation 522

And he is precise in it in every word and interprets whether one meant this or that,

און ער איז אין דעם מדייק אין יעדער ווארט און איז מפרש צי מ'האט געמיינט דעם אדער דעם,

English translation 523

and then he has complaints that such and such a word is missing.

און דערנאך האט ער טענות אז עס פעלט דער ווארט וכו'.

English translation 524

Then they will be precise in what I have just said,

דערנאך וועט מען מדייק זיין אין דעם וואס איך האב איצטער געזאגט,

English translation 525

that this is in the list and this is not in the list –

אז דאס שטייט יע אין דער רשימה און דאס שטייט ניט אין דער רשימה –

English translation 526

consequently, the impression is also a "separated one"! And then I am also guilty in this! Until the entire world are "separated ones"!...

במילא איז דער רושם אויך א נפרד! און דערנאך בין איך אין דעם אויך שולדיק! ביז אז כל העולם כולו זיינען נפרדים!...

English translation 527

And there is no need to elaborate on this,

ואין להאריך בזה,

English translation 528

because then a few more lines will be added to the list.

ווייל דעמולט וועט צוקומען נאך א פאר שורות אין דער רשימה.

English translation 529

One will only add the explanation in the term "separated one" –

מ'וועט נאר מוסיף זיין דעם ביאור אין דעם תואר "נפרד" –

English translation 530

in the manner of wit,

ע"ד הצחות,

English translation 531

or perhaps not in the manner of wit:

אדער אפשר ניט ע"ד הצחות:

English translation 532

The root of "separated one" is indeed "pered". It is explained in the Zohar63 that "pered" is an acronym for Pshat, Remez, Drush.

דער שרש פון "נפרד" איז דאך "פרד". איז מבואר אין זהר* 63 אז "פרד" איז ר"ת פשט רמז דרוש.

English translation 533

That is, when one has Pshat, Remez, Drush of the Torah but the Samech of the part of Sod of the Torah is missing –

ד.ה. בשעת מ'האט פשט רמז דרוש שבתורה אבער עס פעלט דער סמ"ך פון חלק הסוד שבתורה –

English translation 534

then instead of "Pardes"

איז אנשטאט "פרדס"

English translation 535

(acronym for Pshat, Remez, Drush, Sod)

(ר"ת פשט רמז דרוש סוד)

English translation 536

one has then "Pered",

האט מען דעמולט "פרד",

English translation 537

(as it says in Tehillim64)

(ווי עס שטייט אין תהלים 64)

English translation 538

"like a mule"65.

"כפרד" 65.

English translation 539

That is, when one adds the Samech of Sod, it becomes an entirely different reality,

ד.ה. אז בשעת מ'גיט צו דעם סמ"ך פון סוד ווערט ער אינגאנצן אן אנדער מציאות,

English translation 540

a different species:

אן אנדער מין:

English translation 541

instead of "pered",

אנשטאט "פרד",

English translation 542

of the animal species,

מסוג החי,

English translation 543

it becomes "pardes" of the plant species.

ווערט ער "פרדס" מסוג הצומח.

English translation 544

When one adds, however, a Nun

בשעת מ'גיט אבער צו א נו"ן

English translation 545

(instead of a Samech corresponding to Sod)

(אנשטאט א סמ"ך כנגד סוד)

English translation 546

to the word "pered"

פאר דעם ווארט "פרד"

English translation 547

("separated one") –

("נפרד") –

English translation 548

it does not become a new reality,

ווערט ער ניט קיין נייע מציאות,

English translation 549

rather the "pered" itself then relates to the person,

נאר דער "פרד" גופא באציט זיך דעמולט צו דעם מענטשן,

English translation 550

that this person is a "pered"!

אז אט דער מענטש איז א "פרד"!

English translation 551

And to add explanation in this according to that which the letter Nun comes between the letter Mem and the letter Samech:

ולהוסיף ביאור בזה ע"פ זה וואס דער אות נו"ן קומט צווישן אות מ"ם און אות סמ"ך:

English translation 552

It is explained in many places66 that Mem and Samech are two distinct levels,

ס'איז מבואר בכ"מ 66 אס מ"ם וסמ"ך זיינען צוויי באזונדערע דרגות,

English translation 553

"the Mem and Samech in the Tablets stood miraculously"67,

"מ"ם וסמ"ך שבלוחות בנס היו עומדים" 67,

English translation 554

Sometimes it is explained that the Mem is higher than the Samech,

אמאל איז מבואר אז דער מ"ם איז העכער דעם סמ"ך,

English translation 555

as explained in many places68 regarding the three forms in the giving of the terumah,

כמבואר בכ"מ 68 בנוגע די ג' אופנים שבנתינת התרומה,

English translation 556

Alef Mem Mem,

א' ממ',

English translation 557

Alef Mem Nun

א' מנ'

English translation 558

(the intermediate measure)69,

(מדה בינונית) 69,

English translation 559

and Alef Mem Samech:

וא' מס':

English translation 560

Alef Mem Mem is the matter of Torah,

א' ממ' איז דער ענין התורה,

English translation 561

as it is said about this70 that "terumah" is the letters "Torah Mem",

כמ"ש בזה 70 אז "תרומה" איז אותיות "תורה מ",

English translation 562

because the Torah was given after forty days

ווייל תורה ניתנה למ' יום

English translation 563

(the Mem of the Tablets).

(מ"ם שבלוחות).

English translation 564

Alef Mem Nun refers to the fifty gates of understanding. And Alef Mem Samech refers to a lower level in Torah

א' מנ' גייט אויף די חמשים שערי בינה. און א' מס' גייט אויף א' נידעריקערע דרגא אין תורה

English translation 565

(the Samech of the Tablets);

(סמ"ך שבלוחות);

English translation 566

But according to what is explained in many places71 that there is a concept of a circle

אבער ע"פ המבואר בכ"מ 71 אז ס'איז דא בחי' עיגול

English translation 567

(Samech)

(סמ"ך)

English translation 568

within a square

בתוך ריבוע

English translation 569

(closed Mem)

(מ"ם סתומה)

English translation 570

and a square within a circle,

און ריבועא בתוך העיגול,

English translation 571

that is, sometimes the aspect of Mem is higher than the aspect of Samech and sometimes the aspect of Samech is higher than the aspect of Mem –

ד.ה. אמלא איז בחי' מ"ם העכער פאר בחי' סמ"ך און אמאל איז בחי' סמ"ך העכער פאר בחי' מ"ם –

English translation 572

one can also say in our matter,

קען מען אויך זאגן בעניננו,

English translation 573

that there is an order from below upward,

אז ס'איז דא דער סדר מלמטלמ"ע,

English translation 574

Alef Mem Mem, Alef Mem Nun,

א' ממ' א' מנ',

English translation 575

Alef Mem Samech

א' מס'

English translation 576

(so that Alef Mem Samech is the highest level).

(אז א' מס' איז די העכסטע דרגא).

English translation 577

And in particular –

ובפרטיות –

English translation 578

Mem is the aspect of the revealed part of Torah and Samech

מ"ם איז בחי' נגלה דתורה און סמ"ך

English translation 579

(acronym for Sod) –

(ר"ת סוד) –

English translation 580

the inner dimension of Torah.

פנימיות התורה.

English translation 581

Thus, this is also expressed in the form of the letters:

ווי. דאס דריקט זיך אויס אויך בציור האותיות:

English translation 582

The form of the letter Mem is like a square,

דער ציור פון אות מ"ם איז ווי א מרובע,

English translation 583

which consists of four lines that form a square,

וואס באשטייט פון פיר קוים וועלכע מאכן אויף א מרובע,

English translation 584

which has a bottom line upon which the entire square stands and holds itself.

וואס האט א קו מלמטה אויף וועלכן דער גאנצער מרובע שטייט און האלט זיך.

English translation 585

In contrast, a Samech is a circle,

משא"כ א סמ"ך איז אן עיגול,

English translation 586

it has no foundation below upon which it stands,

ער האט ניט קיין יסוד מלמטה אויף וועלכן ער שטייט,

English translation 587

rather immediately when one gives it a push,

נאר גלייך בשעת מ'גיט אים א ריר אן,

English translation 588

even if it is a small circle, it rolls endlessly

אפילו אויב ער איז אן עיגול קטן. קייקלט ער זיך עד אין סוף

English translation 589

(unless one places something underneath to stop the circle).

(סיידן מ'שטעלט עפעס אונטער צו אפהאלטן דעם עיגול).

English translation 590

And one can connect this with what is explained in many places72 that a circle has no beginning or end,

ויש לקשר זה עם המבואר בכ"מ 72 אז אן עיגול אין לו ראש וסוף,

English translation 591

because it is from the aspect of the Infinite.

ווייל ער איז מבחי' א"ס.

English translation 592

And in between comes the letter Nun.

ובינתיים קומט דער אות נו"ן.

English translation 593

That is, one is between the aspect of Mem

ד.ה. אז מ'האלט צווישן בחי' מ"ם

English translation 594

(the revealed part of Torah)

(נגלה דתורה)

English translation 595

and the aspect of Samech

און בחי' סמ"ך

English translation 596

(Sod).

(סוד).

English translation 597

It turns out,

קומט אויס,

English translation 598

that when one is still at the level of Nun,

אז בשעת מ'האלט נאך בא בחי' נו"ן,

English translation 599

before the Samech of Sod

פאר דעם סמ"ך פון סוד

English translation 600

(and one has only Pshat, Remez, Drush) –

(און מ'האט נאר פשט רמז דרוש) –

English translation 601

one is in the state of "Nifrad",

איז מען בבחי' "נפרד",

English translation 602

Nun-Parad;

נ' פרד;

English translation 603

when one also has the Samech of Sod,

בשעת מ'האט אויך דעם סמ"ך פון סוד,

English translation 604

the study of the inner dimension of the Torah –

לימוד פנימיות התורה –

English translation 605

it becomes "Pardes".

ווערט "פרדס".

English translation 606

And regarding our matter:

ובנוגע לעניננו:

English translation 607

Before one accuses another that he is a Nifrad from his source and from his mission,

איידער מ'באשולדיקט א צווייטן אז ער איז א נפרד ממקורו ומשליחותו,

English translation 608

the mission of the Nasi of our generation –

שליחות נשיא דורנו –

English translation 609

one must take a good look at oneself whether one is not oneself a Nifrad,

דארף מען גוט א קוק טאן בא זיך אליין צי מ'איז אליין ניט קיין נפרד,

English translation 610

for whoever disqualifies, disqualifies with his own blemish.

ווארום כל הפוסל במומו פוסל.

English translation 611

One does not intend to bother anyone,

מ'מיינט זיך מיט קיינעם ניט צו טשעפען,

English translation 612

one does not intend to touch anyone. The intention is only the good side,

מ'מיינט קיינעם ניט אנרירן. די כוונה איז נאר דער צד הטוב,

English translation 613

that the students of the yeshiva should utilize the time to increase in Torah study,

אז די תלמידי הישיבה זאלן אויסנוצן די צייט אויף מוסיף זיין בלימוד התורה,

English translation 614

and to examine themselves etc.

און זיך בוחן זיין וכו'. ו

English translation 615

And especially the students of Tomchei Temimim Yeshiva,

ובפרט די תלמידים פון ישיבת תומכי תמימים,

English translation 616

where the Nasi of our generation was the active director,

וואו נשיא דורנו איז געווען מנהל פועל,

English translation 617

and he appointed the Rosh Yeshiva and the Mashpia and the director.

און האט ממנה געווען דעם ראש ישיבה און משפיע און מנהל.

English translation 618

And may it be His will that the resolution in the matter itself should immediately bring the reward73 –

ויה"ר אז די החלטה שבדבר עצמה זאל גלייך ברענגען דעם שכר 73 –

English translation 619

that these days should be turned into joy and gladness and festive days,

אז עס זאל זיין יהפכו ימים אלו לששון ולשמחה ולמועדים טובים,

English translation 620

and one should merit the Torah of the Great Sanhedrin in the Chamber of Hewn Stone in the Third Beis HaMikdash,

און מ'זאל זוכה זיין צו דער תורה פון סנהדרין גדולה בלשכת הגזית בביהמ"ק השלישי,

English translation 621

until the study of the Torah of Moshiach from the mouth of Moshiach,

ביז לימוד תורתו של משיח מפיו של משיח,

English translation 622

that Moshiach will teach the entire people Torah74,

וואס משיח ילמד את כל העם כולו תורה 74,

English translation 623

And they shall awake and sing, you who dwell in the dust75 and all the Roshei Yeshiva among them,

והקיצו ורננו שוכני עפר 75 און אלע ראשי ישיבות בתוכם,

English translation 624

until the first Rosh Yeshiva –

ביז דער ערשטער ראש ישיבה –

English translation 625

Moshe Rabbeinu,

משה רבינו,

English translation 626

Moshe and Aharon with them,

משה ואהרן עמהם,

English translation 627

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 628

and in simple literalness,

ובפשטות ממש,

English translation 629

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 630

Maamar (similar to a sicha)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 631

beginning "Tziyon bamishpat tipadeh veshaveha bitzdakah".

ד"ה ציון במשפט תפדה ושבי' בצדקה.

English translation 632

Continuing from what was discussed above –

בהמשך להמדובר לעיל –

English translation 633

one wishes to add two matters:

וויל מען צוגעבן צוויי ענינים:

English translation 634

No one should interpret any interpretations,

קיינער זאל ניט טייטשן קיין פשט'לעך,

English translation 635

that one meant this one and that one,

אז מ'האט דעם געמיינט און יענעם געמיינט,

English translation 636

and intended to give this one a medal,

און געמיינט געבן דעם א מעדאל,

English translation 637

and to deny another etc. etc.

און א צווייטן שולל זיין וכו' וכו'.

English translation 638

If I want to give someone a medal or the opposite of it, G-d forbid –

אויב איך וויל איינעם געבן א מעדאל אדער דער היפך דערפון ר"ל –

English translation 639

I myself know the address of this and that Jew to whom I need to give it,

ווייס איך אליין דעם אדרעס פון די און די אידן צו וועלכע איך דארף דאס געבן,

English translation 640

and I do not need to trouble a Ben Melech for this –

און איך דארף אויף דעם ניט מטריח זיין א בן מלך –

English translation 641

for every Jew is a Ben Melech76 up to a King Himself

וואס יעדער איד איז א בן מלך 76 ביז א מלך עצמו

English translation 642

(as it states in Tikkunei Zohar77),

(ווי עס שטייט אין תקו"ז 77),

English translation 643

even if he is a "Nifrad"

אפילו אויב ער איז א "נפרד"

English translation 644

(in their language)!

(בלשונם)!

English translation 645

And consequently,

ובמילא,

English translation 646

as mentioned,

כאמור,

English translation 647

no one needs to become my messenger for these matters,

דארף קיינער ניט ווערן מיינער א שליח אויף די ענינים,

English translation 648

I can do it myself. And if I do not do it –

איך קען דאס טאן אליין. און אויב איך טו דאס ניט –

English translation 649

it is a proof that it does not need to be done.

איז א ראי' אז מ'דארף עס ניט טאן.

English translation 650

Afterwards, they will make interpretations in the matter itself,

דערנאך וועט מען אין דעם גופא מאכן פשט'לעך,

English translation 651

and there is no end to the matter –

ואין לדבר סוף –

English translation 652

therefore I need to forewarn this,

דעריבער דארף איך דאס באווארענען,

English translation 653

for granted, that which that person thereby nullifies Torah,

ווייל בשלמא דאס וואס יענער איז דורך דעם מבטל תורה,

English translation 654

that is his own matter,

איז דאס זיינער אן ענין,

English translation 655

but since through this they also drag me into it,

אבער וויבאלד אז דורך דעם שלעפט מען מיר אויך אריין אין דעם,

English translation 656

because if I had not spoken about this,

ווייל אויב איך וואלט וועגן דעם ניט גערעדט,

English translation 657

the entire thing would not have been,

וואלט די גאנצע זאך ניט געווען,

English translation 658

and I will have to give a reckoning for this –

ועתיד אני ליתן דין וחשבון אויף דעם –

English translation 659

therefore I now make a declaration

דערפאר בין איך איצטער מוסר מודעה

English translation 660

(as it states regarding this the expression78,

(ווי עס שטייט אויף דעם דער לשון 78,

English translation 661

that there is a declaration in the singular,

אז ס'איז דא א מוסר מודעה לשון יחיד,

English translation 662

afterwards there is a declaration in the plural and afterwards there is a declaration until the end of all generations),

דערנאך איז דא מוסר מודעות לשון רבים און דערנאך איז דא א מוסר מודעות עד סוף כל הדורות),

English translation 663

that I nullify from now and onward all declarations and interpretations in this etc. that I have said from now and forever,

אז איך בין מבטל מכאן ולהבא אלע מודעות און פשט'לעך אין דעם וכו' וואס איך האב געזאגט מעתה ועד עולם,

English translation 664

until the end of all generations.

עד סוף כל הדורות.

English translation 665

A second matter is regarding the aforementioned addition on the subject of "Tziyon bamishpat tipadeh veshaveha bitzdakah":

א צווייטער ענין איז בנוגע דער הוספה הנ"ל בענין "ציון במשפט תפדה ושבי' בצדקה":

English translation 666

Earlier it was discussed how the matter needs to be especially among the students of the yeshiva.

מ'האט פריער גערעדט ווי דער ענין דארף זיין במיוחד בא תלמידי הישיבה.

English translation 667

Afterwards, however, the question may arise –

דערנאך קען אבער ווערן די שאלה –

English translation 668

what about those who have already left the yeshiva –

וואס איז מיט די וועלכע זיינען שוין ארויס פון ישיבה –

English translation 669

the fathers and the mothers,

די טאטעס און די מאמעס,

English translation 670

grandmothers and grandfathers,

באבעס און זיידעס,

English translation 671

uncles and aunts etc.,

פעטערס און מומעס וכו',

English translation 672

and those who have not yet entered the yeshiva –

און די וואס זיינען נאך ניט אריין אין ישיבה –

English translation 673

for they are the majority

וואס זיי זיינען דאך דער רוב

English translation 674

(at least in quantity),

(עכ"פ בכמות),

English translation 675

and the Torah speaks of the majority79.

ותורה על הרוב תדבר 79.

English translation 676

Therefore, one also proposes regarding all Jews –

דערפאר איז מען אויך מציע בנוגע צו אלע אידן –

English translation 677

that there should also be an increase in "Mishpat" and "Tzedakah",

אז עס זאל אויך זיין א הוספה אין "משפט" און "צדקה",

English translation 678

and with "aspects",

און מיט "בחינות",

English translation 679

founded upon the words of the Sages in their Mishnah *79 "Make for yourself a Rav".

מיוסד על דברי חכמים במשנתם * 79 "עשה לך רב".

English translation 680

[The sicha on this matter and on the matter of "Make for yourself a Rav" –

[השיחה בענין זה ובענין "עשה לך רב" –

English translation 681

was reviewed by the Rebbe shlita and published separately.

הוגהה ע"י כ"ק אדמו"ר שליט"א וי"ל בפ"ע.

English translation 682

And at the conclusion of the matter, he requested that these things be publicized in every place,

ובסיום הענין בקש שיפרסמו את הדברים בכל מקום ומקום,

English translation 683

and in a speedy and urgent manner:]

ובאופן דמהיר דחוף:]

English translation 684

The Rebbe, the father-in-law, had broad shoulders,

דער רבי דער שווער האט געהאט ברייטע פלייצעס,

English translation 685

more than was estimated,

מערער ווי מ'האט משער געווען,

English translation 686

but what was known was enough.

אבער ס'איז גענוג וויפל מ'האט געוואוסט.

English translation 687

Nevertheless, there was once a case

ואעפ"כ איז אמאל געווען,

English translation 688

where someone sent his father-in-law a letter "special delivery"

אז איינער האט געשיקט דעם שווער א בריוו "ספעשעל דעליווערי"

English translation 689

(express urgent).

(מהיר דחוף).

English translation 690

His father-in-law told him –

האט אים דער שווער געזאגט –

English translation 691

he presumably also answered his question –

ער האט יענעם מסתמא אויך געענטפערט אויף זיין שאלה –

English translation 692

that in his opinion, as he saw from the question, he should not have sent an express urgent letter,

אז לדעתו ווי ער זעט פון די שאלה האט ער ניט געדארפט שיקן א בריוו מהיר דחוף,

English translation 693

and it is a waste of Jewish money,

און ס'איז א שאד אידישע געלט,

English translation 694

the Torah spares the money of Israel80,

תורה חסה על ממונם של ישראל 80,

English translation 695

since sending an express urgent letter costs.

וואס קאסט שיקן א בריוו מהיר דחוף.

English translation 696

Even though that person

אע"פ וואס בא יענעם

English translation 697

(the writer of the letter)

(דעם כותב המכתב)

English translation 698

certainly had no lack of the few extra cents

האט זיכער קיין באטרעף ניט געהאט די פאר איבעריקע סענט

English translation 699

(as it was then,

(ווי ס'איז געווען דעמולט,

English translation 700

not like the prices today)

ניט ווי די פרייז היינט)

English translation 701

in order to receive an answer from the leader of the generation and conduct himself according to that answer –

בכדי צו באקומען אן ענטפער פון נשיא הדור און זיך פירן לויט דעם ענטפער –

English translation 702

nevertheless his father-in-law told him this,

אעפ"כ האט עס אים דער שווער געזאגט,

English translation 703

because in a case where one need not spend the extra money,

ווייל אין א פאל וואו מ'דארף ניט אויסגעבן די איבעריקע געלט,

English translation 704

one spares the money of Israel,

איז חסים על ממונם של ישראל,

English translation 705

even for a single prutah,

אפילו אויף א פרוטה אחת,

English translation 706

for even a prutah can purchase a person's life80,

ווארום אויך א פרוטה יכול לקנות בה חיי נפשו * 80,

English translation 707

or be used for another matter in spreading the wellsprings.

אדער נוצן אויף אן אנדער ענין אין הפצת המעינות.

English translation 708

In what case is this said? When the express urgent adds nothing;

במה דברים אמורים ווען דער מהיר דחוף גיט גארניט צו;

English translation 709

but if it adds something to the matter,

אבער אויב ס'גיט עפעס צו אין דעם ענין,

English translation 710

and even if there is a doubt or a doubt of a doubt about it,

און אפילו אויב ס'איז דא אין דעם א ספק וספק ספיקא,

English translation 711

as is the case here –

ווי דאס איז בנדו"ד –

English translation 712

then one must certainly do it in an express urgent manner.

דארף מען עס זיכער טאן באופן פון מהיר דחוף.

English translation 713

And simply –

ובפשטות –

English translation 714

I ask with a heartfelt request

איך בעט מיט א בקשה נפשית

English translation 715

[the public is already accustomed to this expression,

[וואס דער עולם איז שוין איינגעוואוינט צו דעם אויסדרוק,

English translation 716

but I have no choice,

אבער כ'האב קיין ברירה ניט,

English translation 717

I currently have no better expression]

כ'האב דערוויילע ניט קיין בעסערן אויסדרוק]

English translation 718

that they should convey in every place in an express urgent manner

אז מ'זאל איבערגעבן בכל מקום ומקום באופן פון מהיר דחוף

English translation 719

(even if it costs more money)

(אפילו אויב דאס קאסט מער געלט)

English translation 720

regarding the matter of "make for yourself a rav".

וועגן דעם ענין פון "עשה לך רב".

English translation 721

This does not mean that immediately after Havdalah everyone should run to the airport and take an airplane to every place in the world,

דאס הייסט ניט אז גלייך נאך הבדלה זאל יעדערער לויפן אין צום לופט-פעלד און נעמען אן אוירון לכל מקום ומקום שבעולם,

English translation 722

and specifically the fastest airplane,

און דוקא דעם שנעלסטן אוירון,

English translation 723

to convey about this!...

אויף איבערגעבן וועגן דעם!...

English translation 724

We are not speaking about conduct of chaos,

מ'רעדט ניט וועגן א הנהגה פון תהו,

English translation 725

for we are in the world of rectification,

ווארום מ'געפינט זיך אין עולם התיקון,

English translation 726

but there too there are broken vessels that still need to be rectified,

נאר דארט גופא זיינען דא כלים נשברים וועלכע מ'דארף נאך מתקן זיין,

English translation 727

but one must conduct oneself in a manner of rectification,

אבער מ'דארף זיך פירן באופן של תיקון,

English translation 728

and there are many other ways to convey and publicize it in every place in an express urgent manner without it costing as much as traveling by airplanes.

און עס זיינען דא כו"כ אופנים אחרים ווי מ'קען עס איברגעבן ומפרסם זיין בכל מקום ומקום באופן פון מהיר דחוף און עס זאל ניט קאסטן אזויפיל געלט ווי פארן מיט אוירונים.

English translation 729

And may it be His will that from this we merit speedily, literally, the perfection in "make for yourself a rav" –

ויה"ר אז פון דעם זאל מען זוכה זיין בקרוב ממש צו דער שלימות אין "עשה לך רב" –

English translation 730

Mashiach our righteousness,

משיח צדקנו,

English translation 731

who will teach the entire nation Torah,

וואס הוא ילמד את כל העם כולו תורה,

English translation 732

even though then it will also be "they shall all know Me, from their smallest to their greatest"81,

אע"פ וואס דעמולט וועט אויך זיין "כולם ידעו אותי למקטנם ועד גדולם" 81,

English translation 733

as explained in the Sefer HaMitzvot of the Tzemach Tzedek, the mitzvah of appointing a king, that Mashiach will be a "king" and a "rav".

כמבואר בספר המצוות להצ"צ מצות מינוי מלך אז משיח וועט זיין א "מלך" און א "רב",

English translation 734

In the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 735

"with our youths and with our elders, with our sons and with our daughters"82,

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 82,

English translation 736

and we will all go to our holy land,

און מ'וועט אלע גיין אין ארצנו הקדושה,

English translation 737

to Jerusalem the holy city

אין ירושלים עיר הקודש

English translation 738

[which is called in many places the Sanctuary83),

[וואס ווערט אנגערופן בכ"מ בשם מקדש 83),

English translation 739

to the Sanctuary, Hashem, Your hands established84,

אין מקדש אד' כוננו ידיך 84,

English translation 740

the eternal House85,

בית נצחי 85,

English translation 741

and simply,

ובפשטות,

English translation 742

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 743

In order to frighten the evil inclination,

בכדי צו באווארענען דעם יצה"ר,

English translation 744

one must also have a threat that will frighten it

דארף מען דאך אויך האבן אן איום וואס וועט אים דערשרעקן

English translation 745

(in addition to the promise of reward if one fulfills it).

(נוסף אויף הבטחת השכר אויב מ'וועט עס מקיים זיין).

English translation 746

Therefore I am now threatening,

דערפאר איז מען איצטער מאיים,

English translation 747

that it is not taken for granted that when someone writes me a note with a question and the like –

אז ס'איז ניט אפגעפרעגט אז בשעת איינער וועט מיר' שרייבן א צעטל מיט א שאלה וכיו"ב –

English translation 748

I will ask him,

וועל איך ביי אים פרעגן,

English translation 749

either before the answer or after it,

אדער לפני המענה אדער לאח"ז,

English translation 750

whom he has chosen for his "make for yourself a rav"!

וועמען האט ער אויסגעקליבן פאר זיין "עשה לך רב"!

English translation 751

And may it be His will that the threat itself already help, and that one choose a "rav" and inform about it,

ויה"ר אז דער איום אליין זאל שוין העלפן און מ'זאל זיך אויסקלייבן א "רב" און וועגן דעם אליין מודיע זיין,

English translation 752

unless one is among those who walk discreetly.

סיידן מ'איז פון די הצנע לכת.

English translation 753

In any case –

עכ"פ –

English translation 754

this does not pertain to informing me about it,

דאס איז ניט נוגע מיך מודיע זיין וועגן דעם,

English translation 755

rather the main thing is that one should actually do the matter itself.

נאר דער עיקר איז אז מ'זאל אפטאן דעם ענין אליין.

English translation 756

In a farbrengen of Shabbat it is also customary to dwell on a verse in our parshah together with Rashi's commentary;

אין א התוועדות פון שבת איז אויך רגיל אפצושטעלן זיך אויף א פסוק בפרשתנו צוזאמען מיט פירוש רש"י;

English translation 757

a matter in the notes of my father on the Zohar of our parshah;

אן ענין אין דיי הערות פון טאטן אויפן זהר דפרשתנו;

English translation 758

a matter in today's Rambam lesson:

אן ענין אין היינטיקן שיעור רמב"ם:

English translation 759

in the days of the Three Weeks –

אין די ימי בין המצרים –

English translation 760

a matter in the laws of the Chosen House of the Rambam;

אן ענין אין הלכות בית הבחירה להרמב"ם;

English translation 761

and in the summer Shabbatot –

און אין די שבתות הקיץ –

English translation 762

a matter in Pirkei Avot of that Shabbat.

אן ענין אין פרקי אבות פון דעם שבת.

English translation 763

In our parshah there is a wondrous Rashi where Rashi brings down names

בפרשתנו איז דאס א פרש"י פלאי וואו רש"י ברענגט אראפ נעמען

English translation 764

(as discussed in the previous farbrengen86 the precision in this):

(כמדובר בההתוועדות שלפנ"ז 86 הדיוק בזה):

English translation 765

On the verse (chapter 1 verse 13)

עה"פ (קאפיטל א פסוק יג)

English translation 766

"Provide for yourselves men who are wise, understanding, and known

"הבו לכם אנשים חכמים ונבונים וידועים

English translation 767

[wisdom, understanding, knowledge)

[חכמה בינה דעת)

English translation 768

to your tribes" Rashi explains:

לשבטיכם" איז רש"י מפרש:

English translation 769

"Wise –

"חכמים –

English translation 770

desired,

כסופים,

English translation 771

understanding –

נבונים –

English translation 772

who understand one thing from another,

מבינים דבר מתוך דבר,

English translation 773

(then Rashi continues:)

דערנאך איז רש"י ממשיך:)

English translation 774

This is what Arius asked Rabbi Yossi: What is the difference between the wise and the understanding?

זו היא ששאל אריוס את רבי יוסי מה בין חכמים לנבונים,

English translation 775

(Rabbi Yossi answered him)

(האט אים ר' יוסי געענטפערט)

English translation 776

A wise person is like a wealthy money-changer: when they bring him coins to examine, he examines; but when they do not bring him, he sits and is bewildered.

חכם דומה לשולחני עשיר כשמביאין לו דינרין לראות רואה וכשאין מביאין לו יושב ותוהא,

English translation 777

An understanding person is like a merchant money-changer: when they bring him money to examine, he examines; but when they do not bring him, he goes around and brings from his own."

נבון דומה לשולחני תגר כשמביאין לו מעות לראות רואה וכשאין מביאין לו הוא מחזר ומביא משלו".

English translation 778

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 779

A) Why did Rashi need to add the parable of Rabbi Yossi

א) פארוואס דארף רש"י צוגעבן דעם משל פון ר' יוסי

English translation 780

(of a wealthy money-changer and a merchant money-changer)

(פון א שולחני עשיר ושולחני תגר)

English translation 781

in explaining the difference between "wise" and "understanding",

בביאור החילוק צווישן "חכמים" און "נבונים",

English translation 782

for a parable proves that without the parable one would not understand the matter –

וואס א משל באווייזט אז לולא דעם משל וואלט מען דעם ענין ניט פארשטאנען –

English translation 783

seemingly nothing is lacking after Rashi explains "wise – desired,

לכאורה פעלט דא גארניט לאחרי ווי רש"י איז מפרש "חכמים כסופים,

English translation 784

understanding – who understand one thing from another"?!

נבונים מבין דבר מתוך דבר"?!

English translation 785

And especially since the parable speaks about matters that seemingly are entirely irrelevant to the explanation of the matter,

ובפרט אז אין משל רעדט זיך וועגן זאכן וואס זיינען כלל ניט נוגע לכאורה צו דעם ביאור הענין,

English translation 786

such as –

ווי לדוגמא –

English translation 787

the detail that a "wealthy money-changer etc. when they do not bring him

דער פרט אז א "שולחני עשיר כו' כשאין מביאין לו

English translation 788

(coins)

(דינרין)

English translation 789

sits and is bewildered" –

יושב ותוהא" –

English translation 790

what is the relevance that he "sits and is bewildered"?!

למאי נפק"מ אז ער איז "יושב ותוהא"?!

English translation 791

[From this there is incidentally a lesson regarding one who has money,

[דערפון איז דרך אגב דא א לימוד בנוגע צו אזא וואס האט געלט,

English translation 792

and thinks that he does not need to go seek to help others,

און מיינט אז ער דארף ניט גיין זוכן העלפן אנדערע,

English translation 793

but rather he can wait until others come to him and knock on the door –

נאר ער קען ווארטן ביז אנדערע וועלן צו אים קומען און קלאפן אויפן טיר –

English translation 794

then he will give to them;

דעמולט וועט ער זיי געבן;

English translation 795

and if they do not come,

און אויב זיי קומען ניט,

English translation 796

he has nothing to do and sits and bothers himself –

האט ער ניט וואס צו טאן און זיצט און נודזשעט זיך אליין –

English translation 797

"sits and is bewildered" –

"יושב ותוהא" –

English translation 798

which is sometimes worse than doing an undesirable thing...].

וואס דאס איז לפעמים ערגער ווי טאן א דבר בלתי רצוי...].

English translation 799

B) Moreover:

ב) נאכמער:

English translation 800

If one must have the parable,

אויב מ'דארף יע האבן דעם משל,

English translation 801

Rashi should have written it the first time in the Chumash where this appears and where he explains the difference between wisdom and understanding –

האט עס רש"י געדארפט שרייבן דעם ערשטן מאל אין חומש וואו דאס שטייט און וואו ער איז מפרש דעם חילוק צווישן חכמה און בינה –

English translation 802

in the portion of Melachat HaMishkan87,

בא מלאכת המשכן 87,

English translation 803

"And I have filled him with the spirit of God, with wisdom, with understanding, and with knowledge."

"ואמלא אותו רוח אלקים בחכמה ובתבונה ובדעת".

English translation 804

And Rashi explains:

ופרש"י:

English translation 805

"With wisdom –

"בחכמה –

English translation 806

what a person hears from others and learns,

מה שאדם שומע דברים מאחרים ולמד,

English translation 807

and with understanding –

ובתבונה –

English translation 808

understands a thing from his heart out of the things he learned"?

מבין דבר מלבו מתוך דברים שלמד"?

English translation 809

C) Moreover:

ג) נאכמער:

English translation 810

The entire parable of a wealthy money-changer and a merchant money-changer seemingly has no connection to the difference between "wise" and "understanding",

דער גאנצער משל פון א שולחני עשיר און א שולחני תגר האט לכאורה קיין שייכות ניט מיט דעם חילוק צווישן "חכמים" און "נבונים",

English translation 811

"desired" and "who understand one thing from another"!

"כסופים" און "מבינים דבר מתוך דבר"!

English translation 812

Furthermore:

יתירה מזו:

English translation 813

This speaks about three entirely separate matters,

דאס רעדט זיך וועגן דריי בכלל באזונדערע ענינים,

English translation 814

which seemingly have no connection between them:

וועלכע האבן לכאורה כלל קיין שייכות ניט צווישן זיך:

English translation 815

"Wise – desired" is one thing,

"חכמים כסופים" איז איין זאך,

English translation 816

that wise people are those whom others desire to have dealings with,

אז חכמים זיינען אזוינע וועלכע אנדערע גלוסטן צו האבן מיט זיי צו טאן,

English translation 817

meet with them,

טרעפן זיך מיט זיי,

English translation 818

hear advice from them etc.

הערן פון זיי אן עצה וכיו"ב

English translation 819

(One cannot say that Rashi relies on the Siftei Chachamim to explain to the five-year-old studying Scripture the meaning of "desired" –

(מ'קען ניט זאגן אז רש"י פארלאזט זיך אויפן שפתי חכמים צו מפרש זיין דעם בן חמש למקרא דעם פירוש אין "כסופים" –

English translation 820

rather when Rashi says "desired" the five-year-old studying Scripture already understands that this is from the term "nichsof nichsafta"88,

נאר בשעת רש"י זאגט "כסופים" פארשטייט שוין דער בן חמש למקרא אז דאס איז מלשון "נכסוף נכספתה" 88,

English translation 821

that wise people are those whom others desire to have dealings with);

אז חכמים זיינען אזוינע צו וועמען אנדערע גלוסטן צו האבן מיט זיי צו טאן);

English translation 822

"Understanding,

"נבונים,

English translation 823

who understand one thing from another" is a second thing;

מבינים דבר מתוך דבר" איז א צווייטע זאך;

English translation 824

and the difference between a wealthy money-changer

און דער חילוק צווישן א שולחני עשיר

English translation 825

(who "when they do not bring him sits and is bewildered")

(וואס "כשאין מביאין לו יושב ותוהא")

English translation 826

and a merchant money-changer

און א שולחני תגר

English translation 827

(who "when they do not bring him goes around and brings from his own")

(וואס "כשאין מביאין לו הוא מחזר ומביא משלו")

English translation 828

is a third thing!

איז א דריטע זאך!

English translation 829

D) If Rashi must give a parable –

ד) אויב רש"י דארף שוין יע געבן א משל –

English translation 830

why does Rashi bring the names of Arius and Rabbi Yossi –

פארוואס ברענגט רש"י די שמות פון אריוס און ר' יוסי –

English translation 831

what does this add to the plain meaning of Scripture?

וואס גיט דאס צו אין פשוטו של מקרא?

English translation 832

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 833

Based on the known principle that everything is by Divine Providence

ע"פ הידוע אז יעדער זאך איז בהשגחה פרטית

English translation 834

(all the more so in Torah) –

(עאכו"כ אין תורה) –

English translation 835

one sees that the matter of wisdom and understanding

זעט מען אז דער ענין פון חכמה ובינה

English translation 836

("wise and understanding")

("חכמים ונבונים")

English translation 837

in our portion –

בפרשתנו –

English translation 838

also appears in the notes of my father connected to our portion,

רעדט זיך אויך אין די הערות פון טאטן פארבונדן מיט פרשתנו,

English translation 839

in the chapter of Avot of this Shabbat,

אין דעם פרק אין אבות פון דעם שבת,

English translation 840

in the daily study of the Rambam,

אין דעם שיעור היומי בספר הרמב"ם,

English translation 841

and in the laws of Beit HaBechirah –

און אין הל' בית הבחירה –

English translation 842

as follows.

כדלקמן.

English translation 843

From my father there are no notes on today's portion in the Zohar. But in his notes on tractate Middot89 he explains a verse in our portion90 "Yair ben Menashe took all the region of Argov":

פון טאטן זיינען ניטא קיינע הערות אויף היינטיקער פרשה אין זהר. אבער אין זיינע הערות אויף מס' מדות 89 איז ער מבאר א פסוק בפרשתנו 90 "יאיר בן מנשה לקח את כל חבל ארגוב":

English translation 844

"Yair is from the term light etc.,

"יאיר הוא מלשון אור כו',

English translation 845

Regov is etc. from Mazal and Nakeh etc.,

רגב הוא כו' ממזל ונקה כו',

English translation 846

Regov its numerical value and Nakeh etc.,

רגב מספרו ונקה כו',

English translation 847

and it is on the other side of the Jordan corresponding to the aspect of on the other side of the river

והוא בעבר הירדן ע"ד בחי' בעבר הנהר

English translation 848

(for the Jordan is a river),

(כי ירדן הוא נהר),

English translation 849

the river is Binah,

הנהר הוא בינה,

English translation 850

and the other side of the river is the Mazal and Nakeh from which Binah draws."

ועבר הנהר הוא המזל ונקה שממנו יונקת הבינה".

English translation 851

It follows that "Yair etc. took all the region of Argov" corresponds to wisdom and understanding:

קומט אויס אז "יאיר גו' לקח את כל חבל ארגוב" איז כנגד חכמה ובינה:

English translation 852

"Yair" from the term light is the aspect of wisdom,

"יאיר" מלשון אור איז בחי' חכמה,

English translation 853

as is known that light is the aspect of wisdom91,

כידוע אז אור איז בחי' חכמה 91,

English translation 854

and "Argov" is the aspect of understanding.

און "ארגוב" איז בחי' בינה.

English translation 855

And as will be explained below the matter in this.

וכפי שיתבאר לקמן הענין בזה.

English translation 856

In the current chapter

אין היינטיקן פרק

English translation 857

(the second chapter)

(פרק שני)

English translation 858

we learn92 about the five students of Rabban Yochanan ben Zakkai,

לערנט מען 92 וועגן די חמשה תלמידים פון רבי יוחנן בן זכאי,

English translation 859

and among them was Rabbi Eliezer ben Hurkanus,

וביניהם איז געווען רבי אליעזר בן הורקנוס,

English translation 860

whose praise is "a plastered cistern that loses not a drop",

וואס שבחו איז "בור סוד שאינו מאבד טפה",

English translation 861

and Rabbi Elazar ben Arach whose praise is "like a flowing spring".

און רבי אלעזר בן ערך וואס שבחו איז "כמעין המתגבר".

English translation 862

And this is the difference between Chochmah and Binah:

וואס דאס איז דער חילוק פון חכמה און בינה:

English translation 863

"A plastered cistern that loses not a drop" is the aspect of Chochmah. And "like a flowing spring" is the aspect of Binah,

"בור סוד שאינו מאבד טפה" איז בחי' חכמה. און "כמעין המתגבר" איז בחי' בינה,

English translation 864

understanding one thing from another,

מבין ד. מתוך דבר,

English translation 865

he does not innovate a new matter,

ער איז ניט מחדש אן ענין מחדש,

English translation 866

rather the m,

נאר דער מ,

English translation 867

the aspect of Chochmah,

בחי' חכמה,

English translation 868

and the spring is "flowing" –

און דער מעין איז "מתגבר" –

English translation 869

understanding one thing from another.

מבין דבר מתוך דבר.

English translation 870

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 871

In the Rambam, Laws of the Chosen House, one does not pay attention

אין רמב"ם הל' בית הבחירה איז מען ניט משים לב

English translation 872

(in the manner of "they turned to Me their back and not their face"93)

(באופן פון "פנו אלי עורף ולא פנים" 93)

English translation 873

to a wondrous matter:

צו אן ענין נפלא:

English translation 874

The Laws of the Chosen House consists of eight chapters. And this corresponds to the eight days from Rosh Chodesh Av until the eve of Tishah B'Av

הלכות בית הבחירה באשטייט פון שמונה פרקים. וואס דאס איז מכוון כנגד די שמונה ימים פון ר"ח אב ביז ערב תשעה באב

English translation 875

(until midday)

(עד חצות)

English translation 876

when one must specifically study

ווען מ'דארף במיוחד לערנען

English translation 877

(according to the suggestion that was spoken about many times)

(ע"פ ההצעה שדובר בה כמ"פ)

English translation 878

the Laws of the Chosen House –

הלכות בית הבחירה –

English translation 879

one chapter each day!

פרק אחד ליום!

English translation 880

(But on Tishah B'Av one does not study it)!

(משא"כ בתשעה באב לערנט מען עס דאך ניט)!

English translation 881

It turns out that on this day,

קומט אויס אז ביום זה,

English translation 882

the fourth of Menachem Av,

ד' מנחם אב,

English translation 883

one studies the fourth chapter. And there one also finds the matter of Chochmah and Binah –

לערנט מען פרק רביעי. וואס דארטן געפינט מען אויך דעם ענין פון חכמה ובינה –

English translation 884

at the beginning and end of the fourth chapter. And as will be explained below.

בתחלה ובסוף פרק רביעי. וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 885

So too in today's lesson of Rambam, Laws of the Entrance into the Sanctuary –

אזוי אויך אין היינטיקן שיעור רמב"ם בהל' ביאת המקדש –

English translation 886

one should also connect it to the matter of Chochmah and Binah,

יש לקשר אויך מיט דעם ענין פון חכמה ובינה,

English translation 887

and as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 888

[Here he spoke about the establishment of Chabad Houses in every place –

[דובר כאן ע"ד הקמת בתי חב"ד בכל מקום –

English translation 889

it was published in the aforementioned corrected talk.

י"ל בשיחה המוגהת הנ"ל.

English translation 890

And in continuation of this he said:]

ובהמשך לזה אמר:]

English translation 891

Just as there is someone who provided drink in connection with the Chanukat HaBayit of a "Chabad House" –

אזוי ווי ס'איז דא איינער וואס האט צוגעשטעלט משקה בקשר מיט א חנוכת הבית פון א "בית חב"ד" –

English translation 892

let him now go up and say "L'Chaim",

זאל ער איצטער ארויפגיין זאגן "לחיים",

English translation 893

and afterwards include those assembled here by distributing a portion of the drink,

און דערנאך משתף זיין די מסובים כאן דורך טיילן א חלק פון די משקה,

English translation 894

and the rest –

און די איבעריקע –

English translation 895

at the Chanukat HaBayit in its place.

ביי דעם חנוכת הבית במקומו.

English translation 896

Another matter that I want to mention:

נאך אן ענין וואס מ'וויל דערמאנען:

English translation 897

In connection with the undesirable thing that happened in a private place and in a private home

בקשר מיט דעם דבר בלתי רצוי וואס האט פאסירט במקום פרטי ובבית פרטי

English translation 898

(not in this place),

(ניט במקום זה),

English translation 899

which certainly one should not be deterred by it,

וואס זיכער דארף מען זיך דערפון ניט אפשרעקן,

English translation 900

it is not a matter of sins,

ס'איז ניט אן ענין של חטאים,

English translation 901

no one is guilty in this –

קיינער איז אין דעם ניט שולדיק –

English translation 902

certainly the ascent immediately began there –

האט זיך דארטן שוין זיכער גלייך אנגעהויבן די עליה –

English translation 903

in the manner of "And I will restore your judges as at first, and your counselors as at the beginning"94

ע"ד "ואשיבה שופטיך כבראשונה ויועציך כבתחלה" 94

English translation 904

(as it says in today's Haftarah)94,

(ווי עס שטייט אין היינטיקער הפטורה) 94,

English translation 905

that there they returned

אז מ'האט דארטן צוריקגעקערט

English translation 906

(even before Shabbat)

(נאך פאר שבת)

English translation 907

the matter of "your judges",

דעם ענין פון "שופטיך",

English translation 908

the study of Torah,

לימוד התורה,

English translation 909

and "your counselors",

און "יועציך",

English translation 910

which includes acts of kindness,

וואס איז כולל גמילות חסדים,

English translation 911

and in the broad sense this includes any advice that one gives to another,

ובמובן הרחב איז דאס כולל יעדער עצה וואס איינער גיט דעם צווייטן,

English translation 912

which applies to all Jews because "Who is wise? One who learns from every person"95,

וואס דאס איז שייך ביי אלע אידן ווייל "איזהו חכם הלומד מכל אדם" 95,

English translation 913

And on the contrary –

ואדרבה –

English translation 914

in the manner of "

באופן פון "

English translation 915

(And I will restore your judges)

(ואשיבה שופטיך)

English translation 916

as at first..

כבראשונה..

English translation 917

as at the beginning"

כבתחלה"

English translation 918

(with the comparative letter Kaf) –

(בכ"ף הדמיון) –

English translation 919

for superiority,

למעליותא,

English translation 920

because "the earth will be filled with the knowledge of Hashem"96,

ווארום "מלאה הארץ דעה גו'" 96,

English translation 921

and certainly there will come in your judges and your counselors in the future to come, relative to those who were "at first" and "at the beginning".

און זיכער וועט צוקומען אין שופטיך און יועציך דלעת"ל לגבי די וואס זיינען געווען "בראשונה" און "בתחלה".

English translation 922

And in the manner of the explanation of "As in the days of your exodus from the land of Egypt I will show him wonders" –

וע"ד הפירוש אין "כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות" –

English translation 923

"As in the days"

"כימי"

English translation 924

(with a comparative letter Kaf)

(מיט א כ"ף הדמיון)

English translation 925

for superiority,

למעליותא,

English translation 926

wonders even relative to the wonders at the time of the Exodus from Egypt97.

נפלאות אפילו בערך די נפלאות בשעת יצי"מ 97.

English translation 927

And may it be His will that we merit the fulfillment of the prophecy literally "And I will restore your judges as at first and your counselors as at the beginning" –

ויה"ר אז מ'זאל זוכה זיין צו דעם קיום היעוד כפשוטו "ואשיבה שופטיך כבראשונה ויועציך כבתחלה" –

English translation 928

the Great Sanhedrin,

סנהדרין הגדולה,

English translation 929

which "in Tiberias they are destined to return first,

וואס "בטבריא עתידין לחזור תחלה,

English translation 930

and from there they will be transferred to the Temple"98,

ומשם נעתקין למקדש" 98,

English translation 931

to the Chamber of Hewn Stone,

ללשכת הגזית,

English translation 932

speedily in our days, literally,

במהרה בימינו ממש,

English translation 933

and in our time, also in the language of the Targum.

ובעגלא דידן אויך בלשון תרגום.

English translation 934

[His Holiness, the Rebbe, shlita, gave a jug of drink to the honorable Sh.D.B.

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן קנקן משקה להר"ר שד"ב.

English translation 935

G. Shichyo for the Chanukat HaBayit of the Chabad House in Vienna,

ג. שיחי' עבור חנוכת בית חב"ד בווין,

English translation 936

Austria. And he commanded him to announce about the time and place of the Chanukat HaBayit. And after the aforementioned announcement (about the time and place) His Holiness, the Rebbe, shlita, said:]

עסטרייך. וצוה לו להכריז אודות זמן ומקום החנוכת הבית. ואחרי הכרזת הנ"ל (אודות הזמן והמקום) אמר כ"ק אדמו"ר שליט"א:]

English translation 937

And until then Mashiach will certainly come,

און ביז דאן וועט משיח זיכער קומען,

English translation 938

and then it will be "the synagogues and study halls that are in Babylon

וואס דעמולט וועט זיין "עתידין בתי כנסיות ובתי מדרשות שבבבל

English translation 939

(and in every place in the Diaspora)

(ובכל מקום אין חוץ לארץ)

English translation 940

are destined to be established in the Land of Israel"99,

שיקבעו בארץ ישראל" 99,

English translation 941

and consequently one will need to know the exact address of this Chabad House,

וועט מען במילא דארפן וויסן דעם גענויעם אדרעס פון דעם בית חב"ד,

English translation 942

and also the time of this Chanukat HaBayit in order to be able to participate in it.

און אויך דעם זמן פון דעם חנוכת הבית בכדי מ'זאל זיך קענען אין דעם משתתף זיין.

English translation 943

His Holiness, the Rebbe, shlita, began to sing "And I will empty out for you a blessing".

כ"ק אדמו"ר שליט"א התחיל לנגן "והריקותי לכם ברכה".

English translation 944

The explanation in Rashi:

דער ביאור בפרש"י:

English translation 945

The command of the Holy One, blessed be He, was "Provide for yourselves wise, understanding, and known men, etc." But afterwards, when Moshe relates how he actually did it, it says100 "And I took the heads of your tribes, wise and known men, etc."

דער ציווי הקב"ה איז געווען "הבו לכם אנשים חכמים ונבונים וידועים גו'". אבער דערנאך בשעת משה דערציילט ווי ער האט עס געטאן בפועל שטייט 100 "ואקח את ראשי שבטיכם אנשים חכמים וידועים גו'"

English translation 946

(without the word "understanding"),

(אן דעם ווארט "נבונים"),

English translation 947

"but understanding ones I did not find"101

"אבל נבונים לא מצאתי" 101

English translation 948

[and in the language of the Gemara102 "but understanding ones I did not find"].

[ובלשון הגמרא 102 "ואילו נבונים לא אשכח"].

English translation 949

According to this, a question arises:

שטעלט זיך לפי"ז א שאלה:

English translation 950

It is already stated earlier regarding the Mishkan that there were wise and understanding men,

עס שטייט דאך שוין פריער באם משכן אז ס'איז געווען חכמים ונבונים,

English translation 951

"And I have filled him with the spirit of Hashem, in wisdom, and in understanding, and in knowledge"

"ואמלא אותו רוח אלקים בחכמה ובתבונה ובדעת"

English translation 952

(as above),

(כנ"ל),

English translation 953

"And Bezalel and Oholiav worked, and every wise-hearted man in whom Hashem had put wisdom and understanding to know how to do all manner of work"103 –

"ועשה בצלאל ואהליאב וכל איש חכם לב אשר נתן ה' חכמה ותבונה בהמה גו'" 103 –

English translation 954

so how can Moshe say "understanding men I did not find,"

היינט ווי קען משה זאגן אז "נבונים לא מצאתי",

English translation 955

since there were the understanding men who made the Mishkan?!

עס זיינען דאך געווען די נבונים וואס האבן געמאכט דעם משכן?!

English translation 956

One cannot answer that between the time of the work of the Mishkan

מ'קען ניט ענטפערן אז צווישן דעם זמן פון מלאכת המשכן

English translation 957

(in the second year of their exodus from Egypt)

(בשנה השנית פון יציאתם ממצרים)

English translation 958

and the time when Moshe speaks here in the fortieth year, all the understanding men

און דעם זמן ווען משה רעדט דא בשנת הארבעים זיינען אלע נבונים

English translation 959

(of the time of the Mishkan)

(שבזמן המשכן)

English translation 960

died by the decree of the sin of the spies –

געשטארבן בגזירת חטא המרגלים –

English translation 961

because the words of Moshe in our parshah are not about the fortieth year but about what happened during the preceding years

ווייל דברי משה בפרשתנו איז ניט וועגן שנת הארבעים נאר וועגן דעם וואס האט פאסירט במשך די שנים שלפנ"ז

English translation 962

("at that time"104),

("בעת ההיא" 104),

English translation 963

in addition to the fact that the decree was only "from twenty years old and upward" at the time of the sin of the spies105,

נוסף לזה וואס די גזירה איז געווען נאר "מבן עשרים שנה ומעלה" בשעת חטא המרגלים 105,

English translation 964

i.e., only on those who were sixty years old and upward in the fortieth year,

ד.ה נאר אויף די וועלכע זיינען געווען בן ששים ומעלה בשנת הארבעים,

English translation 965

but those younger than that could have remained alive.

משא"כ די וואס זיינען אינגער דערפון האבן געקענט בלייבן לעבן.

English translation 966

From this it is proven that the understanding men about whom Moshe speaks in our parshah

איז דערפון מוכח אז די נבונים וועגן וועלכע משה רעדט בפרשתנו

English translation 967

(that "understanding men I did not find")

(אז "נבונים לא מצאתי")

English translation 968

are a different type of understanding men from the wise-hearted men "in whom Hashem had put wisdom and understanding to know how to do" the work of the Mishkan.

זיינען אן אנדער סוג נבונים פון די חכמי לב "אשר נתן ה' חכמה ותבונה בהמה" למלאכת המשכן.

English translation 969

Therefore, Rashi in our parshah is not satisfied with saying that "understanding" means "understanding one thing from another" as he explains it regarding the work of the Mishkan –

דעריבער איז רש"י בפרשתנו זיך ניט מסתפק מיט זאגן אז "נבונים" מיינט "מבינים דבר מתוך דבר" ווי ער איז דאס מפרש בא מלאכת המשכן –

English translation 970

because regarding the work of the Mishkan it was indeed sufficient "and with understanding –

ווייל בא מלאכת המשכן איז טאקע געווען מספיק "ובתבונה –

English translation 971

understanding one thing from his heart from the things he learned" in addition to "with wisdom –

מבין דבר מלבו מתוך דברים שלמד" בהוספה אויף "בחכמה –

English translation 972

what a person hears from others and learns";

מה שאדם שומע דברים מאחרים ולמד";

English translation 973

but in our parshah it speaks of a deeper level of "understanding men"

משא"כ בפרשתנו רעדט זיך וועגן א טיפערע דרגא אין "נבונים"

English translation 974

(of which type of understanding men "I did not find"),

(וואס דער סוג נבונים "לא מצאתי"),

English translation 975

i.e., "understanding men" in whom it is not merely "understanding one thing from another"

ד.ה. "נבונים" וואס בא זיי איז ניט בלויז "מבינים דבר מתוך דבר"

English translation 976

(and not merely "what a person hears from others and learns"),

(און ניט נאר "מה שאדם שומע דברים אחרים ולמד"),

English translation 977

but a deeper level of this.

נאר א טיפערע דרגא אין דעם.

English translation 978

And therefore Rashi continues by giving a parable for this:

און דערפאר איז רש"י ממשיך מיט געבן דערויף א משל:

English translation 979

"A wise man is like a rich money-changer: when they bring him dinars to examine, he examines; but when they do not bring him, he sits idle.

"חכם דומה לשולחני עשיר כשמביאין לו דינרין לראות רואה וכשאין מביאין לו יושב ותוהא,

English translation 980

An understanding man is like a merchant money-changer: when they bring him money to examine, he examines; but when they do not bring him, he goes around and brings from his own."

נבון דומה לשולחני תגר כשמביאין לו מעות לראות רואה וכשאין מביאין לו הוא מחזר ומביא משלו":

English translation 981

The function of understanding

דער אויפטו פון בינה

English translation 982

(understanding one thing from another)

(מבין דבר מתוך דבר)

English translation 983

relative to wisdom can be in two ways:

לגבי חכמה קען זיין אויף צוויי אופנים:

English translation 984

A) He indeed has a head on his shoulders and understands one thing from another

א) ער האט טאקע א קער אין קאפ און איז מבין דבר מתוך דבר

English translation 985

(and not only wisdom –

(און ניט בלויז חכמה –

English translation 986

"what a person hears from others and learns"),

"מה שאדם שומע דברים מאחרים ולמד"),

English translation 987

but the thing

אבער דער דבר

English translation 988

(which he understands from another thing)

(וואס ער איז מבין מתוך דבר)

English translation 989

is not a novel thing,

איז ניט קיין דבר חזשו,

English translation 990

no more than a thing understood from the preceding thing.

מער ניט ווי א דבר המובן מתוך דעם דבר שלפנ"ז.

English translation 991

This level is what is spoken of regarding the work of the Mishkan. B) He also understands novel things from a thing. And this is the function of the "understanding men" in our parshah.

וואס וועגן דער דרגא רעדט זיך בא מלאכת המשכן. ב) ער איז מבין אויך דברים חושים מתוך דבר. וואס דאס איז דער אויפטו פון די "נבונים" בפרשתנו.

English translation 992

[And it can be said that this is the difference in the language of the verse,

[ויש לומר אז דאס איז דער חילוק הלשונות אין פסוק,

English translation 993

that regarding the work of the Mishkan it says "understanding" but in our parshah it says "understanding men".)

אז בא מלאכת המשכן שטייט "תבונה" משא"כ בפרשתנו שטייט "נבונים").

English translation 994

And this is similar to the function of a merchant money-changer compared to a rich money-changer:

וואס דאס איז בדומה צו דעם אויפטו פון א שולחני תגר אויף א שולחני עשיר:

English translation 995

A rich money-changer,

א שולחני עשיר,

English translation 996

since he has money and has all kinds of coins,

וויבאלד אז ער האט געלט און האט כל מיני מטבעות,

English translation 997

therefore people come to him and bring him dinars. But he himself does not go out and strive to earn more than he has,

דערפאר קומט מען צו אים און מ'ברענגט אים דינרין. אבער ער מצ"ע איז ניט אויסן ארויסגיין און זיך משתדל זיין פארדינען מער וויפל ער האט,

English translation 998

because he is rich and is satisfied with himself. Therefore "when they bring him dinars to examine, he examines; but when they do not bring him, he sits idle."

ווארום ער איז אן עשיר און איז צופרידן מיט זיך. דעריבער "כשמביאין לו דינרין לראות רואה וכשאין מביאין לו יושב ותוהא".

English translation 999

But a merchant money-changer

משא"כ א שולחני חגו

English translation 1000

(who is not rich)

(וועלכער איז ניט קיין עשיר)

English translation 1001

"when they bring him money to examine, he examines",

"כשמביאין לו מעות לראות רואה",

English translation 1002

but "when they do not bring him" he cannot go to sleep,

אבער "כשאין מביאין לו" קען ער זיך ניט לייגן שלאפן,

English translation 1003

because then he will have nothing to eat

ווארום דעמולט וועט ער ניט האבן וואס צו עסן

English translation 1004

(since he is not rich and does not have money otherwise),

(ווייל ער איז ניט קיין עשיר וואס האט געלט בלאו הכי),

English translation 1005

and therefore "he goes around and brings from his own." And as his name –

און דערפאר איז "הוא מחזר ומביא משלו". וכשמו –

English translation 1006

a merchant,

א תגר,

English translation 1007

that is, a trader,

דאס הייסט א סוחר,

English translation 1008

whose entire essence as a trader is not that he should invest a penny and earn a penny,

וואס כל ענינו פון א סוחר איז ניט אז ער זאל משקיע זיין א פרוטה און פארדינען א פרוטה,

English translation 1009

that is not a trader,

דאס איז ניט קיין סוחר,

English translation 1010

but he invests a penny in order to earn several times that.

נאר ער איז משקיע א פרוטה בכדי פארדינען כמה פעמים ככה.

English translation 1011

With this parable Rashi explains the function of binah in relation to chochmah

וואס מיט דעם משל גיט רש"י צו פארשטיין דעם אויפטו פון בינה לגבי חכמה

English translation 1012

(in our parshah),

(בפרשתוו),

English translation 1013

that "nevonim" is not merely understanding one thing from another

אז "נבונים" איז ניט נאר מבינים דבר מתוך דבר

English translation 1014

(but not a new thing,

(אבער ניט קיין דבר חדש,

English translation 1015

as the interpretation is in "tevunah" regarding the work of the Mishkan),

ווי דער פירוש איז אין "תבונה" בא מלאכת המשכן),

English translation 1016

but also sensing new things, similar to a shopkeeper-merchant who "goes around and brings from his own" in order to earn a new profit,

נאר אויך דברים חושים בדומה צו א שולחני חגו וועלכער איז "מחזר ומביא משלו" בכדי צו פארדינען א ריוח חדש,

English translation 1017

more than he invested,

מער וויפל ער האט משקיע געווען,

English translation 1018

i.e., not only understanding one thing from another but not a new matter,

ד.ה. ניט בלויז מבין דבר מתוך דבר אבער ניט קיין ענין חדש,

English translation 1019

rather he invests himself and finds ways to earn a new thing,

נאר ער לייגט זיך אריין און געפינט וועגן צו פארדינען א דבר חדש,

English translation 1020

much more than the thing he initially invested.

א סאך מער ווי דער דבר וואס ער האט לכתחילה משקיע געווען.

English translation 1021

What is indeed the reasoning why regarding the work of the Mishkan "tevunah" in the manner of simply understanding one thing from another was sufficient

וואס איז טאקע די הסברה פארוואס בא מלאכת המשכן איז געווען מספיק "תבונה" באופן פון מבין דבר מתוך דבר סתם

English translation 1022

(not new things),

(ניט קיין דברים חדשים),

English translation 1023

whereas in our parshah one needs "nevonim" who also understand sensed things from a thing?

משא"כ בפרשתנו דארף מען האבן "נבונים" וועלכע זיינען אויך מבין דברים חזשים מתוך דבר?

English translation 1024

One who is a ben chamesh lamikra understands this by himself:

פארשטייט דאס א בן חמש למקרא אליין:

English translation 1025

Regarding the Mishkan it was taught "and you shall erect the Mishkan according to its ordinance, as you were shown on the mountain"106. Consequently, he understands,

בנוגע צום משכן האט ער געלערנט "והקמות את המשכן כמשפטו אשר הראית בהר" 106. במילא פארשטייט ער,

English translation 1026

that even though one indeed needs "chochmah and tevunah"

אז אע"פ וואס מ'דארף טאקע האבן "חכמה ותבונה"

English translation 1027

(understanding one thing from another)

(מבין דבר מתוך דבר)

English translation 1028

for the work of the Mishkan,

אויף מלאכת המשכן,

English translation 1029

but not in a manner that one understands sensed things,

אבער ניט באופן אז מ'איז מבין דברים חזשים,

English translation 1030

because the entire Mishkan "you were shown on the mountain",

ווארום דעם גאנצן משכן "הראית בהר",

English translation 1031

and there is no need that the wise-hearted should innovate something of their own

און מ'דארף ניט האבן אז די חכמי לב זאלן דערביי עפעס מוודש זיין משלהם

English translation 1032

(from the things they heard),

(מתוך הדברים ששמעו),

English translation 1033

and only if "one of the vessels is lost"107 or a vessel breaks,

און נאר אויב "יאבד אחד מן הכלים" 107 אדער עס צעברעכט זיך א כלי,

English translation 1034

those who have chochmah and tevunah are needed to repair it,

דארפן זיין די וועלכע האבן חכמה ותבונה דאם צו פארריכטן,

English translation 1035

but there is no need that they should sense something.

אבער מ'דארף ניט האבן אז זיי זאלן עפעס מחוש זיין.

English translation 1036

Whereas in our parshah one needs such "nevonim" who can engage with the Jewish people,

משא"כ בפרשתנו דארף מען האבן אזוינע "נבונים" וועלכע זאלן זיך קענען איינקערן מיט דעם אידישן פאלק,

English translation 1037

who were not such a "smooth" people,

וואס זיי זיינען ניט געווען אזא "גלאטער" פאלק,

English translation 1038

as explained in Moshe's words in our parshah108,

כמפורש אין דברי משה בפרשתנו 108,

English translation 1039

"I alone cannot carry you... How can I alone bear your trouble, your burden, and your strife",

"לא אוכל לבדי שאת אתכם גו' איכה אשא לבדי טרחכם ומשאכם וריבכם",

English translation 1040

"teaching that the Israelites were contentious,

"מלמד שהיו ישראל טרחנין,

English translation 1041

if one of them saw his opponent winning the case, he would say, 'I have witnesses to bring, etc.'"109

הי' אחד מהם רואה את בעל דינו נוצח בדין אומר יש לי עדים להביא וכו'" 109

English translation 1042

(and as it says earlier as well –

(און ווי עס שטייט אויך פריער –

English translation 1043

"and they tested Me these ten times"110 and the like).

"וינסו אותי זה עשר פעמים" 110 וכיו"ב).

English translation 1044

Therefore it is understood that in order to be able to engage with Jews, one needed such "nevonim" who understand one thing from another, including also new things,

איז דעריבער מובן אז בכדי צו קענען זיך איינקערן מיט אידן האט מען געדארפט האבן אזוינע "נבונים" וועלכע זיינען מבינים דבר מתוך דבר כולל אויך דברים חדשים,

English translation 1045

similar to a shopkeeper-merchant.

בדומה צו א שולחני תגר.

English translation 1046

And based on this, it is also understood why the Almighty commanded "provide for yourselves wise and understanding men, etc.",

ועפ"ז איז אויך מזבן פארוואס דער אויבערשטער האט אנגעזאגט "הבו לכם אנשים חכמים ונבונים גו'",

English translation 1047

even though He certainly knew that such "nevonim" did not exist

אע"פ וואס ער האט דאך זיכער געוואוסט אז עס זיינען ניטא אזוינע "נבונים"

English translation 1048

(as later became evident –

(ווי ס'האט זיך דערנאך ארויסגעוויזן –

English translation 1049

"but understanding men I did not find"),

"אבל נבונים לא מצאתי"),

English translation 1050

and the same question applies regarding Moshe himself,

ועד"ז איז די זעלבע שאלה בנוגע צו משה עצמו,

English translation 1051

who could also have anticipated that such "nevonim" did not exist

וואס ער האט דאך זיך אויך געקענט פארשטעלן אין פאראויס אז עס זיינען ניטא אזוינע "נבונים"

English translation 1052

(because he knew the characteristics of the Jews) –

(ווארום ער האט דאך געוואוסט די תכונות פון די אידן) –

English translation 1053

Because in order to engage properly with the Jews, one must have "nevonim",

ווייל בכדי צו איינקערן זיך מיט די אידן כדבעי זארף מען האבן "נבונים",

English translation 1054

therefore there was such a command,

דערפאר איז געווען אזא ציווי,

English translation 1055

only in practice "understanding men I did not find",

נאר בפועל "נבונים לא מצאתי",

English translation 1056

but from the perspective of the perfection of the matter, one needs "nevonim".

אבער מצד שלימות הענין דארף מען האבן "נבונים".

English translation 1057

One must still understand the connection with what Rashi writes "chachamim –

מ'דארף נאך אבער פארשטיין די שייכות מיט דעם וואס רש"י שרייבט "חכמים –

English translation 1058

kesufim",

כסופים",

English translation 1059

what connection does "kesufim" have with "understanding one thing from another" and with the difference between a wealthy shopkeeper and a shopkeeper-merchant?

וואס האט "כסופים" פאר א שייכות מיט "מבינים דבר מתוך דבר" און מיטן חילוק צווישן א שולחני עשיר ושולחני תגר?

English translation 1060

Hashem helps: when one looks in Rashi manuscripts and early editions111, one sees that the word "kesufim"

העלפט דער אויבערשטער אז מ'קוקט נאך אין כתבי יד רש"י ודפוסים ראשונים 111 זעט מען אז דער ווארט "כסופים"

English translation 1061

(in Rashi)

(בפרש"י)

English translation 1062

belongs to the word "chachamim",

באלאנגט פאר דעם ווארט "חכמים",

English translation 1063

and this refers to the previous explanation on the word "anashim".

און דאס באציט זיך צו דעם פירוש שלפנ"ז אויף דעם ווארט "אנשים".

English translation 1064

That is, it should read as follows:

ד.ה. אז עס דארף אזוי שטיין:

English translation 1065

"Anashim –

"אנשים –

English translation 1066

righteous, kesufim",

צדיקים כסופים",

English translation 1067

and then a second opening phrase "chachamim venevonim –

און דערנאך א צווייטער דיבור המתחיל "חכמים ונבונים –

English translation 1068

understanding one thing from another, etc."

מבינים דבר מתוך דבר וכו'".

English translation 1069

Based on this, everything is smooth,

וואס עפ"ז איז אלץ גלאטיק,

English translation 1070

because "kesufim" indeed does not refer to "chachamim",

ווייל "כסופים" באציט זיך טאקע ניט צו "חכמים",

English translation 1071

but to "anashim tzaddikim",

נאר צו "אנשים צדיקים",

English translation 1072

and "chachamim" comes here together with "nevonim".

און "חכמים" קומט דא צוזאמען מיט "נבונים".

English translation 1073

And based on this, further diyukim are understood:

ועפ"ז זיינען מובן נאך דיוקים:

English translation 1074

If one were to say that "kesufim" specifically refers to "chachamim" –

אויב מ'זאל זאגן אז "כסופים" שטייט דוקא אויף "חכמים" –

English translation 1075

the question arises:

ווערט די שאלה:

English translation 1076

a) Do "anashim tzaddikim"

א) צי דען "אנשים צדיקים"

English translation 1077

(which is written197 there)

(וואס שטייט 197"ז)

English translation 1078

not have the quality of "kesufim",

האבן ניט די מעלה פון "כסופים",

English translation 1079

that one wants to deal with them?!

אז מ'וויל מיט זיי האבן צו טאן?!

English translation 1080

b) The parable of a wealthy shopkeeper and a shopkeeper-merchant is indeed to explain the difference between chachamim and nevonim –

ב) דעם משל פון שולחני עשיר און שולחני תגר איז דאך בכדי צו מבאר זיין דעם חילוק בין חכמים לנבונים –

English translation 1081

so why does Rashi cite from the verse only the word "nevonim"?!

היינט פארוואס איז רש"י מעתיק פון פסוק נאר דעם ווארט "נבונים"?!

English translation 1082

Based on the above, then "longings" must stand before "wise ones" and this refers to "righteous men" is understood:

ע"פ הנ"ל אז "כסופים" דארף שטיין לפני "חכמים" און דאס באציט זיך צו "אנשים צדיקים" איז אלץ מובן:

English translation 1083

a) "Longings" indeed refers to the righteous. b) The word "wise ones" is indeed a part of the second discourse beginning "wise and understanding",

א) "כסופים" גייט טאקע אויף צדיקים. ב) דער ווארט "חכמים" איז טאקע א חלק פון דעם דיבור המתחיל השני "חכמים נבונים",

English translation 1084

and upon this comes Rashi with the distinction between a wealthy moneychanger and a peddler moneychanger.

און אויף דעם קומט דער פרש"י מיטן חילוק בין שולחני עשיר ושולחני תגר.

English translation 1085

[Only Rashi does not need to explain "wise ones" because it is simple in the plain sense,

[נאר רש"י דארף נים מפרש זיין "חכמים" ווייל ס'איז מובן בפשטות,

English translation 1086

in contrast to "understanding" which he explains "understanding one thing from another",

משא"כ "נבונים" איז ער מפרש "מבינים דבר מתוך דבר",

English translation 1087

and afterwards he brings the question of Arius to Rabbi Yosi and Rabbi Yosi's explanation etc.].

און דערנאך ברענגט ער שאלת אריוס לר' יוסי און ר' יוסי'ס ביאור וכו'].

English translation 1088

Based on this, all these precise points are understood,

עפ"ז זיינען מובן די אלע דיוקים,

English translation 1089

and additional precise points. However, one must still explain the precise point of why Rashi brings the names –

און נאך דיוקים. מ'דארף נאך אבער מסביר זיין דעם דיוק פארוואס רש"י ברענגט די נעמען –

English translation 1090

"that Arius asked Rabbi Yosi",

"ששאל אריוס לר' יוסי",

English translation 1091

and so forth.

וכדלקמן.

English translation 1092

The explanation of the father's comment on "Yair son of Menashe took the entire region of Argov" –

דער ביאור אין דעם טאטן'ס הערה אויף "יאיר גו' לקח את כל חבל ארגוב" –

English translation 1093

will be understood based on the above that this refers to Chochmah and Binah:

וועט מען פארשטיין ע"פ האמור לעיל אז דאס גייט אויף חכמה ובינה:

English translation 1094

"Yair son of Menashe took the region of Argov" refers to the unification of Chochmah

"יאיר גו' לקח גו' ארגוב" גייט אויף דעם יחוד פון חכמה

English translation 1095

("Yair")

("יאיר")

English translation 1096

and Binah

און בינה

English translation 1097

("Argov"),

("ארגוב"),

English translation 1098

and in the language of Kabbalah brought and cited in Chassidus111 a point within palaces:

ובלשון הקבלה הובא ונת' בחסידות* 111 נקודה בהיכלי':

English translation 1099

Chochmah in the soul

חכמה שבנפש

English translation 1100

(point)

(נקודה)

English translation 1101

refers to the aspect of self-nullification to Him, blessed be He, which is above intellect and attained knowledge,

גייט אויף בחי' ביטול אליו ית' שלמעלה מן ההשכלה והדעת המושג,

English translation 1102

the matter of faith and the power of self-sacrifice of a Jew,

דער ענין האמונה וכח המס"נ פון א אידן,

English translation 1103

as explained in Tanya,112

כמבואר בתניא 112,

English translation 1104

that "Chochmah is the source of intellect and understanding and it is above Binah which is the understanding of intellect and its comprehension etc. and therefore it is clothed in it

אז "החכמה היא מקור השכל וההבנה והוא למעלה מהבינה שהוא הבנת השכל והשגתו כו' ולכן מתלבש בה

English translation 1105

(in Chochmah)

(בחכמה)

English translation 1106

the light of the Ein Sof, blessed be He, which no thought can grasp at all",

אור א"ס ב"ה דלית מחשבה תפיסא בי' כלל",

English translation 1107

and from this comes the matter of faith and the power of self-sacrifice

און דערפון קומט דער ענין האמונה וכח המס"נ

English translation 1108

(the aspect of Yechidah)

(בחי' יחידה)

English translation 1109

in every Jew,

בכאו"א מישראל,

English translation 1110

"that faith is above intellect and comprehension, for a simpleton believes every word113

"שהאמונה היא למעלה מהדעת וההשגה כי פתי יאמין לכל דבר 113

English translation 1111

[this is Moshe114)

[זה משה 114)

English translation 1112

etc."

כו".'

English translation 1113

In contrast, the aspect of Binah in the soul

משא"כ בחי' בינה שבנפש

English translation 1114

(palaces),

(היכלי'),

English translation 1115

"expanses of the river",

"רחובות הנהר",

English translation 1116

refers to "contemplation on the greatness of Hashem, each according to his measure etc."115

גייט אויף "התבוננות בגדולת ה' כל חד לפום שיעורא דילי' כו'" 115.

English translation 1117

And these two aspects –

און די צוויי בחינות –

English translation 1118

Chochmah and Binah –

חכמה ובינה –

English translation 1119

"must always be with a person in the service of Hashem without separation etc.,

"צריכין להיות תמיד אצל האדם בעבודת ה' בלי פירוד כו',

English translation 1120

namely, to contemplate and deepen his intellect and understanding in length and breadth etc. and to nullify himself to Him and cleave to Him with actual self-sacrifice in the aspect of Chochmah which is above reason and attained knowledge",

דהיינו להתבונן ולהעמיק שכלו ובינתו באורך ורוחב כו' וליבטל אליו ולדבקה בו במסירת נפש ממש בבחי' חכמה שלמעלה מטעם ודעת המושג",

English translation 1121

because "if he does not have the aforementioned aspect of self-nullification, then even if he contemplates the greatness of Hashem expansively according to his power and generates from this love and fear, they will not endure and he will fall from his level, Heaven forbid, for Chochmah enlivens its owner116 etc.,

ווייל "אם לא יהי' לו בחי' ביטול הנ"ל אזי אפילו אם יתבונן בגדולת ה' בהרחבה כפי כחו ויוליד מזה אהבה ויראה לא יהי' להם קיום ויפול ממדרגתו ח"ו כי החכמה תחי' בעלו' 116 כו',

English translation 1122

and it is called a point within palaces etc.,

ונקרא נקודה בהיכלי' כו',

English translation 1123

that the point enlivens the palace, for if there is no point, the palace serves no purpose etc."115

שהנקודה מחי' את ההיכל שאם אין נקודה אין ההיכל משמש כלום כו'" 115.

English translation 1124

That is, in every detail of the contemplation of the aspect of Binah, the point of Chochmah must be heard and shine,

ד.ה. אז אין יעדער פרט פון דער התבוננות דבחי' בינה דארף זיך הערן און לייכטן נקודת החכמה,

English translation 1125

the matter of faith, fear of Heaven, and self-sacrifice of the aspect of Yechidah in the soul.

דער ענין האמונה ויראת שמים ומס"ג פון בחי' יחידה שבנפש.

English translation 1126

That is, Chochmah does not remain in its place,

ד.ה. אז חכמה בלייבט ניט במקומו,

English translation 1127

but rather it is drawn down into Binah,

נאר דאס ווערט נמשך למטה אין בינה,

English translation 1128

as it is written117 "from the straits I called to God, He answered me with expansiveness",

וכמש"נ 117 "מן המיצר גו' ענני במרחב גו'",

English translation 1129

from the strait and point of Chochmah one comes to the expansion of Binah.

פון דעם מיצר ונקודה דחכמה קומט מען צו הרחבת הבינה.

English translation 1130

Until in a manner that Chochmah must "conquer" Binah –

ביז אין אן אופן אז חכמה דארף "כובש" זיין בינה –

English translation 1131

"Yair son of Menashe took the region of Argov",

"יאיר גו' לקון גו' ארגוב",

English translation 1132

because faith, fear of Heaven, and self-sacrifice must lead the contemplation in intellect

ווייל אמונה ויר"ש ומס"נ דארף אנפירן מיט דער התבוננות בשכל

English translation 1133

(not the opposite, Heaven forbid),

(ניט פארקערט ח"ו),

English translation 1134

and this

און דאס

English translation 1135

(the unification of Chochmah and Binah,

(יחוד חכמה ובינה,

English translation 1136

faith and intellect)

אמונה ושכל)

English translation 1137

is expressed in actual deed,

קומט ארויס אין עשי' בפועל,

English translation 1138

conquest.

כיבוש.

English translation 1139

And this begins "on the other side of the Jordan"

און דאס הויבט זיך אן "מעבר לירדן"

English translation 1140

(where "Yair took Argov" was) –

(וואס דארטן איז געווען "יאיר לקח ארגוב") –

English translation 1141

in the root of matters,

בשרש הענינים,

English translation 1142

before "entering" the Land of Israel –

איידער "מ'גייט אריין" אין ארץ ישראל –

English translation 1143

there already exists there the "Yair son of Menashe took the region of Argov",

איז שוין דארטן דא דער "יאיר גו' לקח גו' ארגוב",

English translation 1144

the conquest of Binah by Chochmah;

כיבוש בינה ע"י החכמה;

English translation 1145

and from there it is then drawn into Chochmah and Binah in their place.

און פון דארטן ווערט עס דערנאך נמשך אין חכמה ובינה במקומם.

English translation 1146

The explanation of today's chapter

דער ביאור אין היינטיקן פרק

English translation 1147

(regarding Rabbi Eliezer ben Hurkanus and Rabbi Elazar ben Arach) –

(בנוגע רבי אליעזר בן הורקנוס און רבי אלעזר בן ערך) –

English translation 1148

is founded on the above that they correspond to Chochmah and Binah:

מיוסד ע"פ הנ"ל אז זיי זיינען כנגד חכמה ובינה:

English translation 1149

The five students that Rabbi Yochanan ben Zakkai had are five general types which include all types and methods of study

די חמשה תלמידים וואס היו לו לרבי יוחנן בן זכאי זיינען חמשה סוגים כלליים וועלכע זיינען כולל אלע סוגים ודרכי הלימוד

English translation 1150

(as discussed many times119).

(כמדובר כמ"פ 119).

English translation 1151

And based on this, it can be said that the five students correspond to the ten

ועפ"ז יש לומר אז די חמשה תלמידים זיינען כנגד די עשר

English translation 1152

(five and five)

(חמשה וחמשה)

English translation 1153

Sefirot.

ספירות.

English translation 1154

And it can be said that Rabbi Eliezer ben Hurkanus

וי"ל אז רבי אליעזר בן הורקנוס

English translation 1155

(Rabbi Eliezer the Great)

(רבי אליעזר הגדול)

English translation 1156

corresponds to the Sefirah of Chochmah,

איז כנגד ספירת החכמה,

English translation 1157

and Rabbi Elazar ben Arach corresponds to the Sefirah of Binah.

און רבי אלעזר בן ערך איז כנגד ספירת הבינה.

English translation 1158

As expressed in their praises:

ווי דאס דריקט זיך אויס בשבחם:

English translation 1159

The praise of Rabbi Eliezer ben Hurkanus is "a plastered cistern that loses not a drop" –

שבחו של רבי אליעזר בן הורקנוס איז "בור סוד שאינו מאבד טפה" –

English translation 1160

the matter of Chochmah. And the praise of Rabbi Elazar ben Arach is "like an ever-flowing spring" –

דער ענין החכמה. און שבחו של רבי אלעזר בן ערך איז "כמעין המתגבר" –

English translation 1161

the matter of Binah,

דער ענין הבינה,

English translation 1162

understanding one thing from another, give and take, and pilpul,

מבין דבר מתוך דבר ושקו"ט ופלפול,

English translation 1163

it begins from a spring

עס הויבט זיך אן פון א מעין

English translation 1164

(Chochmah) –

(חכמה) –

English translation 1165

but the spring is ever-flowing.

אבער דער מעין איז מתגבר.

English translation 1166

And what the difference between them is also hinted in their names:

וואס דער חילוק ביניהם איז אויך מרומז בשמם:

English translation 1167

Rabbi Eliezer

רבי אליעזר

English translation 1168

(ben Hurkanus)

(בן הורקנוס)

English translation 1169

is with a yud,

איז מיט א יו"ד,

English translation 1170

which indicates the point of Chochmah,

וואס ווייזט אויף נקודת החכמה,

English translation 1171

in contrast to Rabbi Elazar

משא"כ רבי אלעזר

English translation 1172

(ben Arach)

(בן ערך)

English translation 1173

which is without a yud.

איז אן א יו"ד.

English translation 1174

And one sees the difference between them also in their statements in this chapter

און מ'זעט דעם חילוק ביניהם אויך אין זייערע מאמרים בפרק זה

English translation 1175

[where one sees openly (not in hint) the matter of the revealed aspect of Chassidus]:

[וואס דא זעט מען בגלוי (ניט ברמז) דעם ענין הנגלה שבחסידות]:

English translation 1176

"Rabbi Eliezer says a good eye",

"רבי אליעזר אומר עין טובה",

English translation 1177

where eye

וואס עין

English translation 1178

(sight)

(ראי')

English translation 1179

is the aspect of Chochmah 120. And "Rabbi Elazar says a good heart",

איז בחי' חכמה 120. און "רבי אלעזר אומר לב טוב",

English translation 1180

which is the aspect of Binah –

וואס דאס איז בחי' בינה –

English translation 1181

"Binah is the heart" 121.

"בינה לבא" 121.

English translation 1182

And the ultimate perfection is specifically when one has both things together –

און תכלית השלימות איז דוקא בשעת מ'האט ביידע זאכן צוזאמען –

English translation 1183

Chochmah and Binah,

חכמה ובינה,

English translation 1184

the point within the palaces.

נקודה בהיכלי'.

English translation 1185

And it can be said that

וי"ל אז

English translation 1186

(also)

(אויך)

English translation 1187

this is the intention in the words of Rabbi Elazar

דאס איז די כוונה אין דברי רבי אלעזר

English translation 1188

(ben Arach)

(בן ערך)

English translation 1189

further in this chapter 122 "Be diligent to study Torah",

ווייטער אין דעם פרק 122 "הוי שקוד ללמוד תורה",

English translation 1190

that together with "a spring that overpowers"

אז צוזאמען מיט "מעין המתגבר"

English translation 1191

(pilpul and give-and-take),

(פלפול ושקו"ט),

English translation 1192

Binah –

בינה –

English translation 1193

there must be diligence in Torah study,

דארף זיין שקידה בלימוד התורה,

English translation 1194

Chochmah;

חכמה;

English translation 1195

also for one whose Torah study is for in-depth analysis

אויך ביי אזא וואס לימוד תורתו איז לעיונא

English translation 1196

("like a spring that overpowers")

("כמעין המתגבר")

English translation 1197

there must first be the introduction of study for memorization

דארף פריער זיין די הקדמה פון לימוד למיגרס

English translation 1198

(Chochmah).

(חכמה).

English translation 1199

And if not, Heaven forbid –

און אויב ניט ח"ו –

English translation 1200

he can become confused,

קען דעמולט ווערן,

English translation 1201

as happened to Rabbi Elazar ben Arach,

ווי ס'איז געווארן בא ר"א בן ערך,

English translation 1202

that he said "their heart was silent" instead of "this month is for you" 123.

אז ער זאל זאגן "החרש הי' לבם" אנשטאט "החודש הזה לכם" 123.

English translation 1203

And one can find further hints in this chapter

ויש למצוא עוד רמזים בפרק זה

English translation 1204

(and in other places)

(ובכ"מ)

English translation 1205

regarding the connection of Rabbi Eliezer ben Horkenos and Rabbi Elazar ben Arach with Chochmah and Binah.

אויף דער שייכות פון ד"א בן הורקנוס און ר"א בן ערך מיט חכמה ובינה.

English translation 1206

It was said above that on the second of Menachem-Av we study chapter four of the Laws of the Chosen House. One also finds in this chapter

דובר לעיל אז בד' מנחם-אב לערנט מען פרק רביעי פון הל' בית הבחירה. געפינט מען אויך אין דעם פרק

English translation 1207

(at its beginning and its end)

(בתחלתו ובסופו)

English translation 1208

the matter of the unification of Chochmah and Binah

דעם ענין פון יחוד חכמה ובינה

English translation 1209

(the point within the palaces):

(נקודה בהיכלי'):

English translation 1210

At the beginning of the chapter the Rambam writes:

אין אנהויבס פרק שרייבט דער רמב"ם:

English translation 1211

"There was a stone in the Holy of Holies in its west, upon which the Ark rested".

"אבן היתה בקדש הקדשים במערבו שעלי' הי' הארון מונח".

English translation 1212

[And the question on this is known according to the revealed aspect 124 (in order to also speak about a matter in the revealed aspect):

[וידועה די שאלה בזה ע"פ נגלה 124 (בכדי יוצא זיין רעדן אן ענין אויך אין נגלה):

English translation 1213

The Gemara says in Yoma 125 "The Ark that Moshe made had ten cubits in every direction",

די גמרא זאגט אין יומא 125 "ארון שעשה משה יש לו עשר אמות לכל רוח",

English translation 1214

it follows that the Ark was in the center of the Holy of Holies –

קומט אויס אז דער ארון איז געווען באמצע בית קדה"ק –

English translation 1215

so how does the Rambam write that it was "in its west"? }

היינט ווי שרייבט דער רמב"ם אז דאס איז געווען "במעונו"? }

English translation 1216

At the end of the chapter the Rambam writes:

בסיום הפרק שרייבט דער רמב"ם:

English translation 1217

"And once a year from Passover to Passover they would whitewash the Sanctuary",

"ופעם אחת בשנה מפסח לפסח מלבנין את ההיכל",

English translation 1218

the commentators on the Mishnah explain 126 that "Sanctuary" means the entire building –

זיינען מפרשי המשנה מבאר 126 אז וא מיינט "היכל" כל הבנין כולו –

English translation 1219

"the entire building together is called Sanctuary"

"כל הבנין גם יחד קורא היכל"

English translation 1220

(even though in detail the Sanctuary is only a part of the Temple,

(אע"פ וואס בפרטיות איז דער היכל נאר א חלק פון דעם מקדש,

English translation 1221

as the Rambam himself writes earlier 127).

ווי דער רמב"ם אליין שרייבט פריער 127).

English translation 1222

That is, that which "once a year from Passover to Passover they would whitewash the Sanctuary" applies to the entire building,

ד.ה. אז דאס וואס "פעם אחת בשנה מפסח לפסח מלבנין את ההיכל" גייט אויף כל הבנין כולו,

English translation 1223

but "they would whitewash the altar twice a year, on Passover and on Sukkos" 128

אבער "מלבנין את המזבחו פעמים בשנה בפסח ובחג" 128

English translation 1224

[ "Rabbi says: Every Shabbat eve they would whitewash it with a cloth because of the blood" 129 ].

["רבי אומר כל ערב שבת מלבנין אותו במפה מפני הדמים" 129].

English translation 1225

And what one sees here –

וואס דא זעט מען –

English translation 1226

at the beginning and end of chapter four –

בתחלת וסוף פרק רביעי –

English translation 1227

the matter of the unification of Chochmah and Binah,

דעם ענין פון יחוד חו"ב,

English translation 1228

the point within the palaces:

נקודה בהיכלי':

English translation 1229

"There was a stone in the Holy of Holies in its west, upon which the Ark rested"

"אבן היתה בקדש הקדשים במערבו שעלי' הי' הארון מונח"

English translation 1230

(at the beginning of the chapter) –

(בתחלת הפרק) –

English translation 1231

this is the point

איז די נקודה

English translation 1232

(Chochmah),

(חכמה),

English translation 1233

for in the Ark were only the two tablets of the covenant 130

וואס אין בארון אלא שני לוחות הברית 130

English translation 1234

(Torah,

(תורה,

English translation 1235

Chochmah),

חכמה),

English translation 1236

and the "Sanctuary"

און דער "היכל"

English translation 1237

(about which he speaks at the end of the chapter)

(וועגן וועלכע ער רעדט בסוף הפרק)

English translation 1238

which is "the entire building" –

וואס איז "כל הבניץ" –

English translation 1239

is the palaces,

איז היכלי',

English translation 1240

Binah. And this is in a manner of a point within the palaces

בינה. און דאס איז אין אן אופן פון נקודה בהיכלי'

English translation 1241

(unification of Chochmah and Binah) –

(יחוד חו"ב) –

English translation 1242

because the central point of the Sanctuary

ווייל דער נקודה האמצעית פון דעם היכל

English translation 1243

(the entire Temple)

(כל המקדש)

English translation 1244

is the Ark in the Holy of Holies,

איז דער ארון אין קדש הקדשים,

English translation 1245

the place of the Ark is not from the measurement 131,

מקום הארון אינו מן המדה 131,

English translation 1246

as the Ramban writes 132 that "the main desire in the Mishkan is the place of the resting of the Shechinah, which is the Ark, etc.".

ווי דער רמב"ן שרייבט 132 אז "עיקר החפץ במשכן הוא מקום מנוחת השכינה שהוא הארון כו'".

English translation 1247

At the beginning of today's lesson of Rambam in the Laws of Entering the Temple 133 we study,

אין אנהויבס פון היינטיקן שיעור רמב"ם בהל' ביאת המקדש 133 לערנט מען,

English translation 1248

"It is a positive commandment to sanctify the hands and feet of the serving Kohen, and afterwards he shall serve, as it is said 134 'And Aharon and his sons shall wash from it their hands and their feet, etc.'".

"מצות עשה לקדש כהן העובד ידיו ורגליו ואח"כ יעבוד שנאמר 134 ורחצו אהרן ובניו ממנו את ידיהם ואת רגליהם כו'".

English translation 1249

[And as was discussed previously the give-and-take on this according to the revealed aspect 135 (and it is surprising that it was not copied in what was recently reprinted) –

[וכמדובר אמאל די שקו"ט בזה ע"פ נגלה 135 (ולפלא אז מ'האט עס ניט מעתיק געווען אין דעם וואס מ'האט איצטער איבערגעדרוקט) –

English translation 1250

if the Kohen left the Temple in the middle of the day and the like,

אויב דער כהן איז ארויס פון מקדש באמצע היום וכיו"ב,

English translation 1251

whether he needs to have sanctification of hands and feet again].

צי ער דארף נאכאמאל האבן קידוש ידים ורגלים].

English translation 1252

One must understand

דארף מען פארשטיין

English translation 1253

(at least from the aspect of "to correct the opinions and to straighten all deeds" 136 in the law in the Rambam)

(עכ"פ מצד "לתקן הדיעות וליישר כל המעשים" 136 אין דער הלכה ברמב"ם)

English translation 1254

why this commandment is only for sanctification of hands and feet and not for the face –

פארוואס די מצוה איז נאר אויף קידוש יזים ורגלים און ניט אויפן פנים –

English translation 1255

just as the law is regarding Shabbat that one must "wash his face, hands, and feet" 137?

אזוי ווי דער דין איז בא שבת אז עס דארף זיין "רוחץ פניו ידיו ורגליו" 137?

English translation 1256

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 1257

If a Kohen must have sanctification of hands and feet before he enters to perform the service in the Temple,

אויב א כהן דארף האבן קידוש ידים ורגלים איידער ער גייט אריין טאן די עבודה אין מקדש,

English translation 1258

which are external limbs,

וואס זיי זיינען אברים חיצוניים,

English translation 1259

all the more so that he must have sanctification of his face,

עאכו"כ אז ער דארף האבן קידוש הפנים שלו,

English translation 1260

which indicates inner service! And especially according to what is explained elsewhere 138 the difference between the service of the Kohanim and the service of the Leviim,

וואס ווייזט אויף עבודה פנימית! ובפרט ע"פ המבואר במ"א 138 דער חילוק צווישן עבודת הכהנים ועבודת הלויים,

English translation 1261

that the service of the Kohanim

אז עבודת הכהנים

English translation 1262

(the aspect of Chochmah)

(בחי' חכמה)

English translation 1263

is in a hidden manner,

איז באופן חשאי,

English translation 1264

primarily inner service,

בעיקר אן עבודה פנימית,

English translation 1265

in contrast to the service of the Leviim

משא"כ עבודת הלויים

English translation 1266

(the aspect of Binah)

(בחי' בינה)

English translation 1267

which is service with voice and song,

איז אן עבודה בקול ובשירה,

English translation 1268

primarily external service.

בעיקר אן עבודה חיצונית.

English translation 1269

And one can say the explanation of this:

ויש לומר הביאור בזה:

English translation 1270

It is understood and simple that just as when the serving kohen had sanctification of hands and feet, there was also,

ס'איז מובן ופשוט אז כשם ווי באם כהן העובד איז געווען קידוש ידים ורגלים איז אויך געווען,

English translation 1271

all the more so and certainly,

במכ"ש וק"ו,

English translation 1272

sanctification of the face.

קידוש הפנים.

English translation 1273

The difference, however, is

דער חילוק איז אבער,

English translation 1274

that sanctification of hands and feet could be done before he performs the service in the Sanctuary,

אז קידוש ידים ורגלים האט געקענט געטאן ווערן נאך איידער ער טוט די עבודה אין מקדש,

English translation 1275

because it did not need to come to the assistance of the service and sanctity of the Sanctuary.

ווייל ס'האט ניט געדארפט אנקומען צו דער סיוע פון עבודת וקדושת המקדש.

English translation 1276

But sanctification of the face requires coming to the assistance of the service and sanctity of the Sanctuary.

משא"כ קידוש הפנים דארף אנקומען צו דער סיוע פון עבודת וקדושת המקדש.

English translation 1277

The explanation:

זהביאור:

English translation 1278

On one hand, it is understandable that all matters that one can do on his own without the assistance of the sanctity of the Sanctuary

פון איין זייט איז פארשטאנדיק אז אלע ענינים וואס מ'קען אליין טאן אן דער סיוע פון קדושת המקדש

English translation 1279

(the service in the Sanctuary) –

(די עבודה במקדש) –

English translation 1280

one must do them on his own outside the Sanctuary,

זארף מען עס אליין טאן מחוץ למקדש,

English translation 1281

and not utilize the sanctity of the Sanctuary for a matter that does not require coming to the sanctity of the Sanctuary;

און ניט אויסנוצן קדושת המקדש אויף א זאך וואו מ'דארף ניט אנקומען צו קדושת המקדש;

English translation 1282

on the other hand, it is understood that a matter for which one needs the assistance of the sanctity of the Sanctuary –

לאידך גיסא איז מובן אז אן ענין וואס מ'דארף אויף דעם האבן סיוע פון קדושת המקדש –

English translation 1283

one must do it inside the Sanctuary.

מוז מען עס טאן אין פנים המקדש.

English translation 1284

For example –

ולדוגמא –

English translation 1285

on both extremes:

אויף ביידע קצוות:

English translation 1286

Slaughtering non-sacred animals is forbidden in the Courtyard139,

שחיטת חולין איז אסור בעזרה 139,

English translation 1287

even though slaughter is a commandment and one recites a blessing over it140. One could seemingly ask:

אע"פ וואס שחיטה איז א מצוה און מ'מאכט אויף דעם א ברכה 140. קען מען לכאורה פרעגן:

English translation 1288

Whom does it bother that slaughtering non-sacred animals should be in the Courtyard? The answer to this is:

וועמען ארט עס אז שחיטת חולין זאל זיין בעזרה? איז דער ענטפער אויף דעם:

English translation 1289

Since slaughtering non-sacred animals can be done outside the Courtyard,

וויבאלד אז שחיטת חולין קען זיין מחוץ לעזרה,

English translation 1290

i.e., to fulfill the commandment of slaughter one does not need to come to the sanctity of the Courtyard,

ד.ה. אז בכדי מקיים זיין מצות שחיטה דארף מען ניט אנקומען צו קדושת העזרה,

English translation 1291

one must not utilize the sanctity of the Courtyard "in vain",

דארף מען ניט אויסנוצן קדושת העזרה "לבטלה",

English translation 1292

for a matter in which one does not need to come to the sanctity of the Sanctuary.

אויף אן ענין אין וועלכע מ'דארף ניט אנקומען בקדושת המקדש.

English translation 1293

On the other hand:

לאידך גיסא:

English translation 1294

Slaughtering sacred offerings must be specifically in the Courtyard –

שחיטת קדשים דארף זיין דוקא אין עזרה –

English translation 1295

because the slaughter requires coming to the sanctity of the Courtyard,

ווייל די שחיטה דארף אנקומען צו קדושת העזרה,

English translation 1296

therefore it must be specifically inside the Courtyard.

במילא מוז עס זיין דוקא בפנים העזרה.

English translation 1297

Similarly,

עד"ז,

English translation 1298

and moreover,

ויתירה מזו,

English translation 1299

the burning of the incense,

הקטרת הקטורת,

English translation 1300

the most minute of the minute,

דקה מן הדקה,

English translation 1301

must be specifically inside,

דארף זיין דוקא בפנים,

English translation 1302

in the Holy of Holies,

בקדש הקדשים,

English translation 1303

and it may not be outside of it.

און עס טאר ניט זיין מחוץ הימנו.

English translation 1304

And in a similar and analogous manner, one can say also regarding the difference between sanctification of hands and feet and the face:

ובדוגמת ומעין זה יש לומר אויך בנוגע צו דער חילוק צווישן קידוש ידים ורגלים און פנים:

English translation 1305

The matter of sanctification of hands and feet,

דער ענין פון קידוש ידים ורגלים,

English translation 1306

external limbs

אברים חיצוניים

English translation 1307

(and in general –

(ובכללות –

English translation 1308

the aspect of hindparts relative to the face),

בחי' אחוריים בערך צו דער פנים),

English translation 1309

can be done before one performs the service in the Sanctuary,

קען מען טאן נאך איידער מ'טוט די עבודה אין מקדש,

English translation 1310

i.e., one does not need to come to the assistance of the service and sanctity of the Sanctuary. Therefore, the commandment "to sanctify the serving kohen's hands and feet" is before he performs the service

ד.ה. מ'דארף אויף דעם ניט אנקומען צו דער סיוע פון עבודת וקדושת המקדש. דערפאר איז א מצוה "לקדש כהן העובד ידיו ורגליו" נאך אייזער ער טוט די עבודה

English translation 1311

(similar to how there must also be preparation before entry and service that the kohen should have no blemish,

(ע"ד ווי עס דארף אויך זיין די הכנה לפני הכניסה והעבודה אז דער כהן זאל ניט האבן קיין מום,

English translation 1312

as explained in the continuation of the chapters in today's lesson of the Rambam),

כמבואר בהמשך הפרקים אין היינטיקן שיעור רמב"ם),

English translation 1313

just like all matters of service that one can do without the assistance of the service and sanctity of the Sanctuary –

כשם ווי אלע עניני עבודה וואס מ'קען טאן אן דער סיוע פון עבודת וקדושת המקדש –

English translation 1314

one must do them on his own.

וארוף מען עס אליין טאן.

English translation 1315

But sanctity of the face,

משא"כ קדושת פנים,

English translation 1316

which indicates inner service –

וואס ווייזט אויף עבודה פנימית –

English translation 1317

cannot be done without the assistance of the actual service and sanctity of the Sanctuary. Therefore, there is no commandment of sanctification of the face before the service,

קען ניט געטאן ווערן אן דער סיוע פון עבודת וקדושת המקדש בפועל. דעריבער איז ניטא די מצוה פון קידוש הפנים לפני העבודה,

English translation 1318

because the service

ווייל די עבודה

English translation 1319

(of sanctification of the face)

(פון קידוש הפנים)

English translation 1320

cannot be done without the actual service in the Sanctuary,

קען ניט געטאן ווערן אן די עבודה במקדש בפועל,

English translation 1321

therefore it must be done then

דעריבער מוז עס דעמולט געטאן ווערן

English translation 1322

(and not beforehand).

(און ניט לפנ"ז).

English translation 1323

And the explanation of the difference between the service of

וביאור החילוק צווישן די עבודה פון

English translation 1324

(sanctification of)

(קידוש)

English translation 1325

hands and feet and

ידים ורגלים און

English translation 1326

(sanctification of)

(קידוש)

English translation 1327

the face –

פנים –

English translation 1328

can be explained based on what is explained in the discourse "Do not distress Moab"141 and in many places,

יש לבאר ע"פ המבואר אין ד"ה אל תצר את מואב 141 ובכ"מ,

English translation 1329

that in this time the primary service is in refining the seven attributes

אז בזמן הזה איז דער עיקר עבודה אין בירור הז' מדות

English translation 1330

(corresponding to the seven lands of the nations),

(כנגד די שבע ארצות הגוים),

English translation 1331

not in the service of the three intellects Chabad

ניט אין עבודת הג' מוחין חב"ד

English translation 1332

(the three lands of the nations),

(די ג' ארצות הגוים),

English translation 1333

for which

וואס אויף דעם

English translation 1334

(the service of the intellects)

(עבודת המוחין)

English translation 1335

one does not currently have the power,

האט מען איצטער ניט דעם כח,

English translation 1336

and for this one needs to come to the assistance that will be drawn from above in the future.

און מ'דארף אויף דעם אנקומען צו דער סיוע וואס וועט נמשך ווערן מלמעלה לע"ל.

English translation 1337

The matter of attributes and intellects in the limbs of the body –

דער ענין פון מדות און מוחין אין די אברי הגוף –

English translation 1338

are the hands and feet and the face:

זיינען די ידים ורגלים און דער פנים:

English translation 1339

The hands and feet

די ידים ורגלים

English translation 1340

(beginning and end of the body)

(תחלת וסוף הגוף)

English translation 1341

correspond to the attributes

גייען אויף די מדות

English translation 1342

(which are called the body142).

(וואס ווערן אנגערופן גופא 142).

English translation 1343

The hands are the beginning of the attributes and the feet are the end of the attributes. Therefore, one also sees in the form of the human body,

די ידים זיינען תחלת המדות און די רגלים זיינען סוף המדות. וואס דערפאר זעט מען אויך בציור גוף האדם,

English translation 1344

that the hands are located near the place of the heart

אז די ידים ליגן סמוך למקום הלן

English translation 1345

(place of the dwelling of the attributes),

(מקום משכן המדות),

English translation 1346

and moreover –

און נאכמער –

English translation 1347

they emerge from the part of the body that is near the heart

זיי קומען ארויס פון דעם חלק הגוף וואס איז סמוך אל הלב

English translation 1348

(below the neck and the throat,

(למטה מהצואר ומיצר הגרון,

English translation 1349

and certainly below the head).

ועאכו"כ למטה מן הראש).

English translation 1350

Therefore, one lays tefillin

וואס דערפאר לייגט מען תפילין

English translation 1351

(of the hand)

(של יד)

English translation 1352

on the hand opposite the heart,

על היד כנגד הלב,

English translation 1353

in order to subjugate the heart,

בכדי אויפטאן שעבוד הלב,

English translation 1354

the attributes.

המדות.

English translation 1355

And the reason why it is placed specifically on the arm

און דער טעם פארוואס מ'לייגט עס על היז דוקא

English translation 1356

(opposite the heart),

(שכנגד הלב),

English translation 1357

and not on the heart,

און ניט על הלב,

English translation 1358

in the same way that tefillin of the head are placed on the head

בדוגמא ווי תפילין של ראש לייגט מען על הראש

English translation 1359

(to subjugate the mind),

(לשעבד המוח),

English translation 1360

meaning not directly on the brain inside the head

ד.ה. ניט ממש על המוחין שבפנים הראש

English translation 1361

(obviously),

(כמובן),

English translation 1362

but on the exterior of the head,

נאר על חיצוניות הראש,

English translation 1363

so too one could seemingly place tefillin on the heart,

עד"ז האט מען לכאורה געקענט לייגן תפילין על הלב,

English translation 1364

not on the heart itself,

ניט על הלב עצמו,

English translation 1365

but on the part of the body where the heart is located,

נאר על חלק הגוף וואו עס געפינט זיך דער לב,

English translation 1366

like the Choshen which was worn on the body opposite the heart –

אזוי ווי דער חושן וואס מ'האט געטראגן על הגוף כנגד הלב –

English translation 1367

one could say,

יש לומר,

English translation 1368

because the subjugation of the heart and mind

ווייל דער שעבוד הלב והמוח

English translation 1369

(through the tefillin)

(ע"י התפילין)

English translation 1370

must take effect in the body,

דארף פועל'ן אין גוף,

English translation 1371

in actual deed

אין עשי' בפועל

English translation 1372

(and this is the main point),

(און דאס איז דער עיקר),

English translation 1373

and the beginning of the body

וואס תחלת הגוף

English translation 1374

(and the power of action)

(וכח העשי')

English translation 1375

starts from the hands

הויבט זיך אן פון די ידים

English translation 1376

(and the end of the body –

(וסיום הגוף –

English translation 1377

the feet),

הרגלים),

English translation 1378

therefore one places the tefillin on the arm,

דערפאר לייגט מען די תפילין על הויז,

English translation 1379

and specifically –

ובזה גופא –

English translation 1380

the weaker arm143,

יד כהה 143,

English translation 1381

but opposite the heart,

אבער כנגד הלב,

English translation 1382

a point in the chambers.

נקודה בהיכלי'.

English translation 1383

And in particular –

ובפרטיות –

English translation 1384

within the intellect itself –

אין מוחין עצמם –

English translation 1385

the hands and feet correspond to Chochmah and Binah, and accordingly there is a connection with the other Torah lessons of this day which speak about Chochmah and Binah,

זיינען די ידים ורגלים כנגד חכמה ובינה ועפ"ז האט מען דעם קשר מיט די אנדערע שיעורי תורה דיום זה וואס רעדן וועגן חכמה ובינה,

English translation 1386

as above):

כנ"ל):

English translation 1387

The hands contain within them a revelation of the intellect and reason more than the feet144. As is simply seen, the fingers of the hand are a vessel for the matter of intellect and reason, and they divide a matter of intellect and bring out the matter of intellect into the division of the letters of writing on paper

די ידים האבן אין זיך גילוי המוחין והשכל מער ווי די רגלים 144. ווי מ'זעט בפשטות אז די אצבעות היד זיינען א כלי אויף דעם ענין המוחין והשכל און זיי זיינען מחלק א דבר שכל און ברענגען ארויס דעם דבר שכל אין התחלקות אותיות הכתב על הנייר

English translation 1388

(not speaking of Shabbos).

(ניט אום שבת גערעדט).

English translation 1389

However, the feet are only connected with the power of action,

משא"כ די רגלים זיינען נאר פארבונדן מיט דעם כח העשי',

English translation 1390

to the extent that they are like the animalistic part of man. And within the intellect itself –

ביז אז זיי זיינען בדוגמא ווי דער חלק הבהמה שבאדם. וואס אין מוחין עצמם –

English translation 1391

Binah is the aspect of action within the intellect relative to Chochmah.

איז בינה דער ענין העשי' שבמוחין בערך צו חכמה.

English translation 1392

But primarily and generally –

אבער בעיקר ובכללות –

English translation 1393

the hands and feet are the level of the emotions,

זיינען די ידים ורגלים בחי' מדות,

English translation 1394

as is simple in the depiction of the body

כפשטות ציור הגוף

English translation 1395

(as above),

(כנ"ל),

English translation 1396

that the hands

אז די ידים

English translation 1397

(and certainly the feet)

(ועאכו"כ די רגלים)

English translation 1398

emerge below the head and the neck opening, etc.

קומען ארויס למטה מן הראש ומיצר הגרון וכו'.

English translation 1399

However, the face pertains to the matter of the intellect in the head.

משא"כ דער פנים גייט אויף דעם ענין המוחין שבראש.

English translation 1400

And based on what is explained in the discourse "Al Titzar" mentioned above,

וע"פ המבואר אין ד"ה אל תצר הנ"ל,

English translation 1401

that in this time the main service is in the emotions,

אז בזמן הזה איז דער עיקר עבודה אין מדות,

English translation 1402

because this one has the power to do,

ווייל דאס האט מען בכח צו טאן,

English translation 1403

whereas the service of the intellect will mainly be only in the future to come, because for this one needs to attain an influence and assistance from above –

משא"כ עבודת המוחין וועט בעיקר זיין ערשט לע"ל ווייל מ'דארף אויף דעם אנקומען צו די המשכה וסיוע מלמעלה –

English translation 1404

one can also say the difference regarding the sanctification of the hands and feet and the sanctification of the face in the time of the Temple,

יש לומר אויך דער חילוק בנוגע צו קידוש ידים ורגלים און קידוש הפנים בזמן הבית,

English translation 1405

that the sanctification of the hands and feet,

אז קידוש ידים ורגלים,

English translation 1406

the clarification of the refuse,

בירור המזווו,

English translation 1407

one can accomplish on his own without assistance and influence from above from the service and holiness of the Temple,

קען מען אליין אויפטאן אן א סיוע והמשכה מלמעלה פון עבודת וקדושת המקדש,

English translation 1408

whereas the service of the sanctification of the face,

משא"כ די עבודה פון קידוש הפנים,

English translation 1409

the service of the intellect,

עבודת המוחין,

English translation 1410

requires an influence and assistance from above from the holiness and service of the Temple.

דארף האבן א המשכה וסיוע מלמעלה מקדושת ועבודת המקדש.

English translation 1411

And one can connect this and explain based on this the verse in today's Haftorah145 "When you come to see My face, who sought this from your hand, trampling My courts":

ויש לקשר זה ולבאר עפ"ז דעם פסוק אין היינטיקע הפטורה 145 "כי תבואו לראות פני מי ביקש זאת מידכם רמוס חצרי":

English translation 1412

Why is the language not simply –

פארוואס שטייט דא ניט א לשון בפשטות –

English translation 1413

"Who sought this from you"

"מי ביקש זאת מכם"

English translation 1414

(or "from you"),

(אדער "מאתכם"),

English translation 1415

like "When a man brings from you etc."146 and the like?

ע"ד ווי "אדם כי יקריב מכנו גו'" 146 וכיו"ב?

English translation 1416

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 1417

The main service of man –

עיקר עבודת האדם –

English translation 1418

the clarification of the emotions –

בירור המדות –

English translation 1419

is expressed in "from your hand" and "trampling My courts",

דריקט זיך אויס אין "מיזכם" און "רמוס חצרי",

English translation 1420

"the matter of trampling and crushing"147.

"ענין דריכה בוגל" 147.

English translation 1421

And may it be His will that from this discourse regarding the sanctification of the hands and feet of the Kohanim in the Holy Temple –

ויה"ר אז פון דעם דיבור בענין קידוש ידים ורגלים של הכהנים בבית המקדש –

English translation 1422

may we soon literally see this with fleshly eyes,

זאל מען בקרוב ממש דאס זען בעיני בשר,

English translation 1423

Kohanim in their service, Leviim on their platform, and Yisraelim in their stands,

כהנים בעבודתם ולוים בדוכנם וישראל במעמדם,

English translation 1424

in the third Beis HaMikdash,

בביהמ"ק השלישי,

English translation 1425

the eternal House,

בית נצחי,

English translation 1426

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1427

and simply,

ובפשטות,

English translation 1428

speedily in our days and literally in our time.

במהרה בימינו ובעגלא דידן ממש.

English translation 1429

Before concluding, a summary will be made of what was previously discussed and proposed regarding adding in Torah study and in charity and "aspects" etc.

איידער מ'וועט מסיים זיין וועט מען מאכן א סך-הכל פון דעם וואס מ'האט פריער גערעדט ומציע געווען בנוגע צו הוספה בלימוד התורה ובצדקה און "בחינות" וכו'.

English translation 1430

And certainly one will do this with alacrity,

און זיכער וועט מען אין דעם טאן בזריזות,

English translation 1431

beginning already from this Shabbos –

אנהויבנדיק שוין פון דעם שבת –

English translation 1432

that which one can do on Shabbos;

דאס וואס מ'קען טאן שבת;

English translation 1433

and then immediately after Havdalah –

און דערנאך גלייך נאך הבדלה –

English translation 1434

one should do this amidst the entire storm of the thirty-nine labors

זאל מען טאן אין דעם מיטן גאנצן שטורעם פון די ל"ט מלאכות

English translation 1435

(which are forbidden on Shabbos),

(וועלכע זיינען אסור בשבת),

English translation 1436

which correspond to the thirty-nine labors that were done in the Mishkan148 and through this a Mishkan and Temple was built for Hashem,

וואס זיינען כנגד די ל"ט מלאכות וואס מ'האט געטאן אין משכן 148 און דורך דעם אויפגעמאכט א משכן ומקדש לה',

English translation 1437

about which the Most High says "And I will dwell in their midst"149.

אויף וועלכע דער אויבערשטער זאגט "ושכנתי בתוכם" 149.

English translation 1438

And from the forty labors less one

און פון די ארבעים מלאכות חסר אחת

English translation 1439

(in the language of the Mishnah150),

(בלשון המשנה 150),

English translation 1440

through which one builds in the world the Mishkan and Temple for Hashem,

דורך וועלכע מ'מאכט אויף אין וועלט דעם משכן ומקדש לה',

English translation 1441

which is analogous151 to the fifty gates of understanding given to him less one152 –

וואס דאס איז בדוגמא 151 צו חמישים שערי בינה ניתנו לו חסר אחת 152 –

English translation 1442

one then also comes to the fiftieth gate,

קומט מען דערנאך אויך צום שער הנו"ן,

English translation 1443

the ultimate perfection,

תכלית השלימות,

English translation 1444

Until there is the perfection of the Mishkan and Temple for Hashem in this physical world –

ביז אז עס ווערט דער שלימות המשכן ומקדש לה' בעוה"ז הגשמי –

English translation 1445

"These are the generations of Peretz"153 full154

"אלה תולדות פרץ" 153 מלא 154

English translation 1446

(which is greater than "These are the generations of the heavens and the earth when they were created"155 full154 which was at the beginning of creation)156,

(וואס איז מער פאר "אלה תולדות השמים והארץ בהבראם" 155 מלא 154 וואס איז געווען בתחלת הבריאה) 156,

English translation 1447

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1448

And the prayer and request "May the Beis HaMikdash be built speedily in our days" is fulfilled,

און עס ווערט מקויים דער תפלה ובקשה "שיבנה ביהמ"ק במהרה בימינו",

English translation 1449

literally speedily in our days.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1450

The Rebbe of blessed memory commanded to sing "He will build the Holy Temple, etc."

כ"ק אדמו"ר שליט"א צוה לנגן "שיבנה ביהמ"ק כו'".

English translation 1451

The explanation of why Rashi brings the question and explanation "What is the difference between wise men and men of understanding" in the name of its speaker –

דער ביאור פארוואס רש"י ברענגט די שאלה וביאור "מה בין חכמים לנבונים" בשם אומרם –

English translation 1452

"Arius asked Rabbi Yosi":

"שאל אריוס לר' יוסי":

English translation 1453

As discussed many times, when Rashi brings a name, this is proof that this contributes to the plain meaning

כמדובר כמ"פ אז בשעת רש"י ברענגט א נאמען איז דאס א ראי' אז דאס גיט צו אין פשט

English translation 1454

(the simple meaning of Scripture),

(פשוטו של מקרא),

English translation 1455

but on the other hand –

אבער לאידך גיסא –

English translation 1456

it is not an absolute necessity in the simple meaning of Scripture itself,

איז דאס ניט א הכרח אין פשש"מ ממש,

English translation 1457

because if so, Rashi would have said it explicitly, not hinted at in a name,

ווארום אויב יע וואלט דאס רש"י געזאגט בפירוש ניט ברמז אין א נאמען,

English translation 1458

rather it adds explanation for a student who seeks to have more explanation in this matter,

נאר דאס איז מוסיף ביאור פאר א תלמיד וואס זוכט האבן מער ביאור אין דעם ענין,

English translation 1459

he will understand it by inquiring into what distinguished the person in whose name Rashi brings it.

וועט ער עס פארשטיין דורך זיך נאכפרעגן אין וואס האט זיך אויסגעצייכנט דער מענטש וועלכער רש"י ברענגט בשמו.

English translation 1460

And in our matter:

ובעניננו:

English translation 1461

When the child of five studying Scripture learns this Rashi about the superiority of men of understanding over wise men

בשעת דער בן חמש למקרא לערנט דעם פרש"י וועגן דעם אויפטו פון נבונים לגבי חכמים

English translation 1462

(like the superiority of a money changer over a wealthy money changer) –

(בדוגמת דער אויפטן פון א שולחני תגר לגבי א שולחני עשיר) –

English translation 1463

he may still want an explanation why the advantage of men of understanding over wise men is so emphasized. Especially since in practice "I have not found men of understanding",

קען ער דאך נאך וועלן האבן א ביאור פארואס מ'איז אזוי מדגיש די מעלה פון נבונים לגבי חכמים. ובפרט אז בפועל "נבונים לא מצאתי",

English translation 1464

and nevertheless the Holy One, blessed be He, commanded that men of understanding should also be chosen,

ואעפ"כ האט דער אויבערשטער אנגעזאגט אז מ'זאל אויסקלייבן אויך נבונים,

English translation 1465

because in order to engage with the Jewish people one needs men of understanding,

ווייל בכדי איינקערן זיך מיט דעם אידישן פאלק דארף מען האבן נבונים,

English translation 1466

those who understand one thing from another,

מבינים דבר מתוך דבר,

English translation 1467

even new things

ביז אויך דברים חדשים

English translation 1468

(as discussed at length above).

(כנ"ל בארוכה).

English translation 1469

So in order to give the child of five studying Scripture more understanding of the greatness of the emphasis on men of understanding –

איז בכדי געבן דעם בן חמש למקרא מער צו פארשטיין דער גודל ההדגשה אויף נבונים –

English translation 1470

Rashi brings that Rabbi Yosi is the one who explained "What is the difference between wise men and men of understanding":

ברענגט רש"י אז ר' יוסי איז דער וואס האט מסביר געווען "מה בין חכמים לנבונים":

English translation 1471

When the child of five asks further,

בשעת דער בן חמש פרעגט זיך נאך,

English translation 1472

they tell him that Rabbi Yosi was distinguished by that "his reasoning was with him"157,

דערציילט מען אים אז ר' יוסי האט זיך אויסגעצייכנט דערמיט וואס "נימוקו עמו" 157,

English translation 1473

"his explanation was with him,

"פירושו עמו,

English translation 1474

to give a reason for all his words,

לתת טעם לכל דבריו,

English translation 1475

that he would settle his words"158,

שהי' מיישב את דבריו" 158,

English translation 1476

i.e., that he was distinguished in the matter of understanding –

ד.ה. אז ער האט זיך אויסגעצייכנט אין דעם ענין הבינה –

English translation 1477

understanding one thing from another,

מבין דבר מתוך דבר,

English translation 1478

his reasoning was with him. And therefore it is stated in the Yerushalmi159 that "When Rabbi Yosi died, understanding ceased."

נימוקו עמו. וואס דערפאר שטייט אין ירושלמי 159 אז "משמת ר' יוסי פסקה הבינה".

English translation 1479

From the fact that the Gemara emphasizes that specifically Rabbi Yosi had "his reasoning was with him",

דערפון וואס די גמרא איז מדגיש אז בא ר' יוסי דוקא "נימוקו עמו",

English translation 1480

it is understood that this was a novelty specifically with him.

איז מובן אז דאס איז געווען א חידוש דוקא ביי אים.

English translation 1481

That is, that with other Tannaim the matter of "his reasoning was with him" was not so emphasized,

ד.ה. אז ביי אנדערע תנאים איז ניט געווען אזוי בהדגשה דער ענין פון "נימוקו עמו",

English translation 1482

and regarding some matters one could say "if it is a law we will accept it"160,

און בנוגע לכמה ענינים האט מען געקענט זאגן אז "אם הלכה היא נקבל" 160,

English translation 1483

without a reason and rationale in the matter;

אן א טעם והסברה בדבר;

English translation 1484

but Rabbi Yosi was distinguished by that "his reasoning was with him".

משא"כ ר' יוסי האט זיך אויסגעצייכנט דערמיט וואס "נימוקו עמו".

English translation 1485

And based on this, the child of five studying Scripture receives additional explanation in the greatness of the emphasis on the advantage of "men of understanding",

וואס עפ"ז קומט צו באם בן חמש למקרא א תוספת ביאור אין דער גודל ההדגשה אויף די מעלה פון "נבונים",

English translation 1486

and why it is so relevant to have "men of understanding"

און פארוואס ס'איז אזוי נוגע צו האבן "נבונים"

English translation 1487

(even though in practice "I have not found men of understanding") –

(אע"פ וואס בפועל "נבונים לא מצאתי") –

English translation 1488

because this is said by Rabbi Yosi,

ווייל דאס זאגט ר' יוסי,

English translation 1489

who was distinguished in the matter of understanding,

וואס האט זיך אויסגעצייכנט בענין הבינה,

English translation 1490

"his reasoning was with him",

"נימוקו עמו",

English translation 1491

therefore he was so invested in this.

דערפאר האט ער זיך אזוי געקאכט אין דעם.

English translation 1492

The emphasis on this

די הדגשה בזה

English translation 1493

(in the superiority of "men of understanding")

(אין דער אויפטן פון "נבונים")

English translation 1494

is even stronger when one knows that the explanation of Rabbi Yosi came in response to the question of Arius

איז נאך שטארקער בשעת מ'ווייסט אז דער ביאור פון ר' יוסי איז געקומען אויף די שאלה פון אריוס

English translation 1495

("Arius asked Rabbi Yosi: What is the difference between wise men and men of understanding"):

("שאל אריוס לר' יוסי מה בין חכמים לנבונים"):

English translation 1496

A child of five studying Scripture understands that a question and doubt on a matter in the Torah comes from gentileness. Because the existence of a question and doubt on a matter in the Torah –

א בן חמש למקרא פארשטייט אז א שאלה וספק אויף אן ענין אין תורה קומט פון גוי'שקייט. ווייל די מציאות פון א שאלה וספק אין אן ענין בתורה –

English translation 1497

weakens the understanding of that matter.

שוואכט אפ די הבנה אין דעם ענין.

English translation 1498

On the other hand he understands,

לאידך גיסא פארשטייט ער,

English translation 1499

that when the Torah brings down a question,

אז בשעת תורה ברענגט אראפ א שאלה,

English translation 1500

even from a gentile,

אפילו פון א גוי,

English translation 1501

it is not simply foolishness, Heaven forbid,

איז דאס ניט גלאט א טפשות ח"ו,

English translation 1502

for we are not dealing with fools161,

ווארום לא בשופטני עסקינן 161,

English translation 1503

rather it is a matter of wisdom,

נאר דאס איז אן ענין של חכמה,

English translation 1504

which comes from the fact that in the truth of matters there is a place for a question on the matter. And through answering the question, one comes to an understanding of the matter,

וואס קומט מצד דעם וואס באמיתית הענינים איז דא אן ארט אויף א שאלה בדבר. און דורך דעם וואס מ'ענטפערט די שאלה קומט צז אין הבנת הענין,

English translation 1505

more than it would have been without the question.

מער ווי ס'וואלט געווען לולא השאלה.

English translation 1506

[As explained in many places162 the reason why the law is like the Bavli163,

[כמבואר בכ"מ 162 דער טעם פארוואס הלכה כבבלי 163,

English translation 1507

due to the multitude of difficulties and discussions,

מצד די ריבוי קושיות ושקו"ט,

English translation 1508

"He has made me dwell in darkness"164.

"במחשכים הושיבני" 164.

English translation 1509

And analogous to the superiority of the decrees and stringencies that were added specifically from the darkness of exile]165

וע"ד דער אויפטו פון די גזירות וחומרות וואס זיינען צוגעקומען דוקא מצד דעם חושך הגלות] 165

English translation 1510

So too it is understood regarding the question of Arius to Rabbi Yosi "What is the difference between wise men and men of understanding" –

אזוי איז אויך מזובן בנוגע צו די שאלה פון אריוס לר' יוסי "מה בין חכמים לנבונים" –

English translation 1511

that this is a question that is sustained according to wisdom.

אז דאס איז א שאלה וואס איז אויסגעהאלטן ע"פ חכמה.

English translation 1512

And this is hinted at in the name "Arius",

וואס דאס איז מרומז אין דעם נאמען "אריוס",

English translation 1513

from the word light,

מלשון אור,

English translation 1514

the aspect of wisdom.

בחי' חכמה.

English translation 1515

That is, that his question comes

ד.ה. אז זיין שאלה קומט

English translation 1516

(not from foolishness, rather)

(ניט מצד טפשות, נאר)

English translation 1517

from the brightness

מצד ליכטיקייט

English translation 1518

(light)

(אור)

English translation 1519

of wisdom.

פון חכמה.

English translation 1520

And this also adds explanation in the content of his question "What is the difference between wise men and men of understanding" –

און דאס גיט אויך צו ביאור אין חוכן שאלתו "מה בין חכמים לנבונים" –

English translation 1521

because since he

ווייל היות אז ער

English translation 1522

(Arius)

(אריוס)

English translation 1523

is the aspect of wisdom

איז בחי' חוכמה

English translation 1524

(light),

(אור),

English translation 1525

he asks what is the superiority of understanding over wisdom.

פרעגט ער וואס איז דער אויפטו פון נינה לגבי חכמה.

English translation 1526

And specifically Rabbi Yosi,

און דוקא ד' יוסי,

English translation 1527

whose "reasoning is with him"

וואס "נימוקו עמו"

English translation 1528

(in the aspect of Binah),

(בחי' בינה),

English translation 1529

has the power to answer completely the question of Arius

האט בכח צו ענטפערן בשלימות די שאלה פון אריוס

English translation 1530

(in the aspect of Chochmah) –

(בחי' חכמה) –

English translation 1531

because he himself is distinguished in the matter of Binah.

וויבאלד אז ער אליין צייכנט זיך אויס אין ענין הבינה.

English translation 1532

When one says "his reasoning is with him" regarding Rabbi Yosi, it does not mean that by other Tannaim their reasoning was never with them. Certainly, they also had the matter of Binah. Rather, Rabbi Yosi was distinguished

בשעת מ'זאגט "נימוקו עמו" בנוגע ר' יוסי איז ניט דער פירוש אז ביי אנדערע תנאים איז קיינמאל ניט געווען נימוקם עמם. זיכער איז בא זיי אויך געווען דער ענין הבינה. נאר ר' יוסי האט זיך אויסגעצייכנט

English translation 1533

(more than other Tannaim)

(מער ווי אנדערע תנאים)

English translation 1534

in this matter of Binah. And his activity expresses itself in actuality specifically in a case where all other Tannaim have nothing to answer,

אין דעם ענין הבינה. און זיין אויפטו דריקט זיך אויס בפועל דוקא אין א פאל וואו אלע אנדערע תנאים האבן ניט וואס צו ענטפערן,

English translation 1535

and Rabbi Yosi,

און ר' יוסי,

English translation 1536

whose reasoning is with him,

וואס נימוקו עמו,

English translation 1537

can indeed answer there.

קען דא יע ענטפערן.

English translation 1538

And through the question of Arius,

און דורך די שאלה פון אריוס,

English translation 1539

which is a true question from the aspect of Chochmah

וואס איז א שאלה אמיתית פון בחי' חכמה

English translation 1540

(light),

(אור),

English translation 1541

there subsequently comes, by means of Rabbi Yosi's explanation, an additional understanding in the superiority of "Nevonim,"

קומט דערנאך צו ע"י ביאור ר' יוסי א תוספת הבנה אין דעם עילוי פון "נבונים",

English translation 1542

which without his question would not have been known,

וואס לולא זיין שאלה וואלט מען דאס ניט געוואוסט,

English translation 1543

as above.

כנ"ל.

English translation 1544

And one may add to this two points:

ויש להוסיף בזה ב' נקודות:

English translation 1545

It states in certain books166,

עס שטייט אין געוויסע ספרים 166,

English translation 1546

that Rabbi Yosi in the aforementioned story refers to Rabbi Yosi the Amora. According to this, this is not the Rabbi Yosi whose reasoning is with him.

אז ר' יוסי בסיפור הנ"ל רעדט זיך וועגן ר' יוסי דער אמורא. וואס לפי"ז איז דאס ניט דער ר' יוסי שנימוקו עמו.

English translation 1547

But this is an error,

אבער דאס איז א טעות,

English translation 1548

because the source of Rashi's words

ווייל דער מקור פון דברי רש"י

English translation 1549

[as one who is "Ben Chamesh LaMikra" understands simply,

[ווי דער בן חמש למקרא פארשטייט בפשטות,

English translation 1550

that when Rashi brings a matter in the name of the Tannaim and Amoraim or "Raboseinu Darshu" and the like,

אז בשעת רש"י ברענגט אן ענין בשם התנאים ואמוראים אדער רבותינו דרשו וכיו"ב,

English translation 1551

he saw it somewhere in a book,

האט ער עס ערגעץ וואו געזען אין א ספר,

English translation 1552

because Rashi was in a later time)

ווארום רש"י איז געווען בזמן אחר)

English translation 1553

is in the Sifri,

איז אין ספוי,

English translation 1554

which is a book of Baraitot167

וואס איז א ספר של חואים 167

English translation 1555

(not like the Gemara) –

(ניט ווי גמרא) –

English translation 1556

one must say that Rabbi Yosi who is brought in the Sifri is Rabbi Yosi the Tanna, and particularly when one brings "Rabbi Yosi"000 it generally means the well-known Rabbi Yosi,

מוז מען זאגן אז ר' יוסי וואס ברענגט זיך אין ספרי איז ר' יוסי דער הנא ובפרט בשעת מ'ברענגט ד' יוסי 000 מיינט עס בכלל ר' יוסי הידוע,

English translation 1557

the Tanna].

דער תנא].

English translation 1558

[And it is understood that regarding the Sifri one cannot say as one says regarding the Zohar,

[וכמובן אז בנוגע צו ספרי קען מען ניט זאגן ווי מ'זאגט בנוגע צו זהר,

English translation 1559

that what is brought there are statements of the Amoraim,

אז דאס וואס ברענגט זיך דארט מאמרי האמוראים,

English translation 1560

even though the Zohar is from the time of the Tannaim (as the Yaavetz asks168) –

אע"פ וזאס דער זהר איז פון זמן התנאים (ווי דער יעב"ץ פרעגט 168) –

English translation 1561

that this is from the souls of the Amoraim (before they descended into a body).

איז דאס פון די נשמות האמוראים (איידער זיי זיינען אראפ אין א גוף).

English translation 1562

In the manner that one finds in many places in the Zohar statements from souls in the Garden of Eden. Only sometimes it is relevant that the Zohar emphasize this and sometimes not;

ע"ד ווי מ'געפינט בכ"מ בזהר מאמרים פון נשמות אין גן עדן. נאר אמאל איז נוגע אז דער זהר זאל דאס מדגיש זיין און אמאל ניט;

English translation 1563

one cannot answer thus regarding the Sifri,

קען מען אזוי ניט ענטפערן בנוגע צו ספרי,

English translation 1564

as is understood. Rather, when a statement is brought in the Sifri one must say that it is from a Tanna].

כמובן. נאר בשעת עס ברענגט זיך א מאמר אין ספרי מוז מען זאגן אז דאס איז פון א הנא].

English translation 1565

Even if one says with difficulty that it speaks about Rabbi Yosi the Amora –

אפילו אח"ל בדוחק אז עס רעדט זיך וועגן ר' יוסי דער אמורא –

English translation 1566

one must say that he also has a connection to "his reasoning is with him" of Rabbi Yosi,

מוז מען זאגן אז ער האט אויך א שייכות מיט נימוקו עמו פון ר' יוסי,

English translation 1567

because "the name causes"169.

ווארום שמא גרים 169.

English translation 1568

A second point:

א צווייטע נקודה:

English translation 1569

The aforementioned matter

דער ענין הנ"ל

English translation 1570

(in explaining the connection of Arius with the question and explanation of "What is the difference between Chachamim and Nevonim")

(בביאור השייכות פון אריוס מיט די שאלה וביאור "מה בין חכמים לנבונים")

English translation 1571

will be sweetened according to what is said about Arius in the books of the history of the nations,

יומתק ע"פ מ"ש וועגן אריוס אין ספרי תולדות ימי הגוים,

English translation 1572

which indicates that it is true,

וואס ווייזט אויס אז דאס איז אמת,

English translation 1573

and we have the principle of the Rambam "accept the truth from whoever says it"170:

און מ'האט דעם כלל פון רמב"ם קבל את האמת ממי שאמרו 170:

English translation 1574

In those books it states171 that Arius was a priest among the Christians,

אין די ספרים שטייט 171 אז אריוס איז געווען א גלח בא נוצרים,

English translation 1575

who did not accept the Christian faith in the "Trinity,"

וועלכער האט ניט אנגענומען אמונת הנוצרים אין דעם "טריניטי",

English translation 1576

the belief in the triune god.

אמונת השילוש.

English translation 1577

As is known what the Rambam writes172 regarding the difference between the faith of the Ishmaelites and the faith of the Christians:

כידוע וואס דער רמב"ם שרייבט 172 וועגן דעם חילוק צווישן אמונת הישמעאלים און אמונת הנוצרים:

English translation 1578

The Ishmaelites are not idolaters,

די ישמעאלים זיינען ניט קיין עובדי עבודה זרה,

English translation 1579

because they believe in one God. That which they prostrate themselves to Mecca is only as a memorial.

ווארום זיי גלויבן אין אלוקה אחד. דאס וואס זיי זיינען זיך משתחוה צו מעקא איז נאר אלס זכר.

English translation 1580

However, the Christians believe in a "Trinity,"

משא"כ די נוצרים גלויבן אין א "טריניטי",

English translation 1581

that God consists of that man and two others.

אז אלוקה באשטייט פון אותו האיש און נאך צוויי.

English translation 1582

Arius, however, did not accept this. He indeed held of that man,

אריוס האט דאס אבער ניט אנגענומען. ער האט טאקע געהאלטן פון אותו האיש,

English translation 1583

but not as God,

אבער ניט אלס אלוקה,

English translation 1584

and with him it was established that there is no God but One. For this they excommunicated him,

און ביי אים האט זיך געלייגט אז אין אלוקה אלא אחד. וואס דערפאר האט מען אים מחרים געווען,

English translation 1585

and afterwards he was reinstated, etc.

און דערנאך אומגעקערט וכו'.

English translation 1586

According to the known173 that "this corresponding to that God made" –

ע"פ הידוע 173 אז "זה לעומת זה עשה אלקים" –

English translation 1587

one may say that the root of this difference between unity and trinity in holiness is the difference between Chochmah and Binah:

יש לומר אז דער שרש פון דעם חילוק צווישן אחדות און שילוש אין קדושה איז דער חילוק צווישן חכמה און בינה:

English translation 1588

Chochmah is the matter of unity,

חכמה איז דער ענין האחדות,

English translation 1589

and Binah in itself includes the first three –

און בינה איז אין זיך כולל די ג' ראשונות –

English translation 1590

three. And one need not elaborate on this, as it is understood and simple.

שלשה. ואין להאריך בזה כמובן ופשוט.

English translation 1591

And according to this it emerges that Arius,

וואס עפ"ז קומט אויס אז אריוס,

English translation 1592

who denied the belief in the trinity and accepted the matter of unity –

וואס האט שולל געווען אמונת השילוש און אנגענומען דעם ענין האחדות –

English translation 1593

is the counterpart of the aspect of Chochmah

איז דער לעו"ז פון בחי' חכמה

English translation 1594

(light).

(אור).

English translation 1595

And based on this, what was explained above will be sweetened, that specifically he asked "What is the difference between the wise and the understanding,"

ועפ"ז יומתק המבואר לעיל אז דוקא ער האט געפרעגט "מה בין חכמים לנבונים",

English translation 1596

and what is the advantage of understanding over wisdom –

וואס איז דער אויפטן פון בינה לגבי חכמה –

English translation 1597

because for him, the advantage of the wisdom of the side of impurity was specifically placed

ווארום ביי אים האט זיך געלייגט דוקא די מעלה פון חכמה דלעו"ז

English translation 1598

(unity)

(אחדות)

English translation 1599

over the understanding of the side of impurity

לגבי בינה דלעו"ז

English translation 1600

(trinity).

(שילוש).

English translation 1601

And specifically Rabbi Yossi, whose reasoning is with him

און דוקא ר' יוסי שנימוקו עמו

English translation 1602

(understanding)

(בינה)

English translation 1603

answered him and explained the advantage of understanding.

האט אים געענטפערט ומבאר געווען די מעלה פון בינה.

English translation 1604

And even though outside the exile is found in a place where all the priests are found –

און אע"פ וואס אריוס דער גלה געפינט זיך במקום וואו עס געפינען זיך אלע גלחים –

English translation 1605

but after the Torah brings it down,

איז אבער לאחרי ווי תורה ברענגט דאס אראפ,

English translation 1606

it becomes transformed into holiness,

ווערט דאס נהפך לקדושה,

English translation 1607

like "the couches that were spread for him in a forbidden manner were spread for him in a permitted manner"174;

ע"ד "מצעות שהציעו לו באיסור הציעו לו בהיתר" 174;

English translation 1608

one transforms the wisdom and understanding of the side of impurity into wisdom and understanding of holiness –

מ'איז מהפך חכמה ובינה דלעו"ז צו חכמה ובינה דקדושה –

English translation 1609

like the work of the future that will be "Hashem your G-d will enlarge your border and you will add for yourself three more cities"175,

ע"ד די עבודה דלע"ל וואס דעמולט וועט זיין "ירחיב ה' אלקיך את גבולך ויספת לך עוד שלש ערים" 175,

English translation 1610

the conquest and transformation of the three lands,

דער כיבוש ואתהפכא פון די ג' ארצות,

English translation 1611

the three intellects,

די ג' מוחין,

English translation 1612

but through the study of Chabad Chassidus in this time, one can already accomplish something similar to this in this time.

אבער דורך לימוד חסידות חב"ז בזמן הזה קען מען שוין אויפטאן מעין זה בזמן הזה.

English translation 1613

And as the Rambam brings down176 the aforementioned verse

און ווי דער רמב"ם ברענגט אראפ 176 דעם פסוק הנ"ל

English translation 1614

("If Hashem your G-d will enlarge your border etc.")

("אם ירחיב ה"א את גבולך גו'")

English translation 1615

as a proof and hint in the Written Torah regarding the coming of Moshiach

אלס ראי' ורמז בתושב"כ אויף ביאת המשיח

English translation 1616

(as was discussed at length previously177:

(כמדובר אמאל בארוכה 177:

English translation 1617

"Even regarding the cities of refuge it says, 'If Hashem your G-d will enlarge your border and you will add for yourself three more cities etc.' and this thing never happened,

"אף בערי מקלט הוא אומר אם ירחיב ה' אלקיך את גבולך ויספת לך עוד שלש ערים וגו' ומעולם לא הי' דבר זה,

English translation 1618

and the Holy One, blessed be He, did not command in vain",

ולא צוה הקב"ה לתוהו",

English translation 1619

therefore this is a proof that this will be fulfilled with the coming of Moshiach our righteousness.

איז דערפון א ראי' אז דאס וועט מקויים ווערן בביאת משיח צדקנו.

English translation 1620

The question arises:

שטעלט זיך די שאלה:

English translation 1621

Why does the Torah need to write about the coming of Moshiach in this way,

פארוואס דארף תורה שרייבן וועגן ביאת המשיח בומז,

English translation 1622

and then one must wait thousands of years until one sees that "this thing never happened",

און דערנאך דארף מען ערשט ווארטן טויזנטער יארן ביז מ'וועט זען אז "מעולם לא הי' דבר זה",

English translation 1623

and then one must arrive at an interpretation that this alludes to the coming of Moshiach –

און דעמולט דארף מען אנקומען צו א פירוש אז דאס איז מרמז אויף ביאת המשיח –

English translation 1624

could the Torah not have written this explicitly in clear and lucid language,

די תורה האט דאך דאס געקענט שרייבן בפירוש בלשון צחה וברורה,

English translation 1625

that Moshiach will come?!!

אז משיח וועט קומען?!!

English translation 1626

The explanation of this is: Torah

איז דער ביאור בזה: תורה

English translation 1627

(the Written Torah)

(שבכתב)

English translation 1628

is about instruction and law. Everything that is written in the Torah must be an instruction and law in practice. In the Oral Torah, Midrash, Zohar, and Midrash HaNeelam etc., things can be written that are not relevant to law;

איז ענינה הוראה והלכה. יעדער זאך וואס שטייט אין תורה דארף זיין א הוראה והלכה בפועל. אין תושבע"פ מדרש און זהר און מדרש הנעלם וכיו"ב קענען שטיין זאכן וואס זיינען ניט נוגע להלכה;

English translation 1629

but in the Written Torah, only truths and laws are written.

אבער אין תושב"כ שטייט נאר הודאות און הלכות.

English translation 1630

Therefore, it is not written in the Written Torah that Moshiach will come,

דערפאר שטייט ניט אין תושב"כ אז משיח וועט קומען,

English translation 1631

because that is not an instruction and law in practice,

ווייל דאס איז ניט א הוראה והלכה בפועל,

English translation 1632

it is only a revelation of reality.

דאס איז נאר א גילוי מציאות.

English translation 1633

The Rambam, however, wants to find a proof in the Written Torah –

דער רמב"ם וויל אבער געפינען א ראי' אין תושב"כ –

English translation 1634

he must find a law in the Written Torah that necessitates the matter of the coming of Moshiach. The law of Kriat Shema,

דארף ער געפינען א הלכה אין תושב"כ וואס איז מכריח דעם ענין פון ביאת המשיח. דער דין פון קריאת שמע,

English translation 1635

for example,

לדוגמא,

English translation 1636

does not necessitate the coming of Moshiach,

איז ניט מכריח ביאת המשיח,

English translation 1637

and the proof –

והראי' –

English translation 1638

one fulfills the mitzvah of Kriat Shema

מ'איז מקיים מצות ק"ש

English translation 1639

(twice each day)

(פעמיים בכל יום)

English translation 1640

in all times,

בכל הזמנים,

English translation 1641

even after the destruction,

אויך לאחרי החורבן,

English translation 1642

in the time of exile.

בזמן הגלות.

English translation 1643

And so it is regarding all laws and instructions in the Written Torah.

ועד"ז בנוגע לכו"כ הלכות והוראות בתושב"כ.

English translation 1644

However, the command regarding the cities of refuge,

משא"כ דער ציווי וועגן ערי מקלט,

English translation 1645

"If Hashem your G-d will enlarge your border etc.",

"אם ירחיב ה' אלקיך את גבולך וגו'",

English translation 1646

which "never happened" –

וואס "מעולם לא הי' דבר זה" –

English translation 1647

necessitates the matter of the coming of Moshiach when the command will be fulfilled.

איז מכריח דעם ענין פון ביאת המשיח ווען דער ציווי וועט מקויים ווערן.

English translation 1648

However, "regarding the words of the prophets, the matter does not require a proof, for all the books are filled with this matter"178.

משא"כ "בדברי הנביאים אין הדבר צריך ראי' שכל הספרים מלאים בדבר זה" 178.

English translation 1649

And may it be His will that from this discussion of these matters –

ויה"ר אז פון דעם דיבור בענינים אלו –

English translation 1650

one should merit that Moshiach should come in actuality,

זאל מען זוכה זיין אז משיח זאל קומען בפועל,

English translation 1651

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1652

and we will have the third Holy Temple where we will offer the daily offering twice each day,

און מ'וועט האבן דעם ביהמ"ק השלישי וואו מ'וועט מקריב זיין דעם תמיד פעמיים בכל יום,

English translation 1653

in which all Jews have a portion.

אין וועלכע אלע אידן האבן א חלק.

English translation 1654

And may these days be turned into joy and gladness and festive occasions,

ויהפכו ימים אלו לששון ולשמחה ולמועדים טובים,

English translation 1655

and speedily, in our very own days.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1656

One should make a gathering and farbrengen to bring into actual practice the resolutions mentioned above.

מ'זאל מאכן אן אסיפה והתוועדות צו אראפברענגען בפועל די החלטות האמורות לעיל.

English translation 1657

And may it be His will that this should bring the coming of Moshiach our righteousness in actuality,

ויה"ר אז דאס זאל אראפברענגען ביאת משיח צדקנו בפועל,

English translation 1658

below ten handbreadths.

למטה מעשרה טפחים.

English translation 1659

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1660

Those who need to make a final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1661

will certainly make a final blessing. And very soon, may one make the "final blessing" upon the exile,

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה. ובקרוב ממש זאל מען מאכן די "ברכה אחרונה" אויף דעם גלות,

English translation 1662

and speedily, in our very own days.

ובמהרה בימינו ממש.