English translation — שיחת ש"פ בהר, ט"ו אייר ה'תשמ"ו.

English translation 1

Every thing in the world possesses a multitude of matters,

יעדער זאך אין וועלט פארמאגט א ריבוי ענינים,

English translation 2

up to infinite matters.

עד א"ס ענינים.

English translation 3

All the more so Shabbat,

עאכו"כ שבת,

English translation 4

when the world stands higher,

ווען וועלט שטייט העכער,

English translation 5

and in the language of Kabbalah and Chassidus –

ובלשון הקבלה והחסידות –

English translation 6

that on Shabbat there is an elevation of the worlds

אז בשבת ווערט עליית העולמותי

English translation 7

(as explained there at length),

(כמשנ"ת שם בארוכה),

English translation 8

Shabbat certainly possesses a multitude of matters up to infinity.

פארמאגט שבת זיכער א ריבוי ענינים עד א"ס.

English translation 9

And the explanation of the matter:

וביאור הענין:

English translation 10

Every thing in the world was created by the Most High,

יעדער זאך אין וועלט איז באשאפן געווארן פון דעם אויבערשטן,

English translation 11

and in the language of the Rambam 1:

ובלשון הרמב"ם *1:

English translation 12

"All existences from the heavens and the earth and what is between them were not brought into existence except from the truth of His existence."

"כל הנמצאים משמים וארץ ומה שביניהם לא נמצאו אלא מאמתת המצאו".

English translation 13

And since the Most High desired that the "power of the active cause" be evident in the "effect" 2,

און וויבאלד אז דער אויבערשטער האט געוואלט אז דער "כח הפועל" זאל זיין ניכר אין דעם "נפעל" 2,

English translation 14

so just as the Most High is infinite, so too this is reflected in the "effect" 3,

איז כשם ווי דער אויבערשטער איז א"ס אזוי שפיגלט זיך דאס אויך אפ אין דעם "נפעל" 3,

English translation 15

in every single created being,

אין כל נברא ונברא,

English translation 16

that it possesses within itself a multitude of matters up to infinite matters.

אז ער פארמאגט אין זיך א ריבוי ענינים עד א"ס ענינים.

English translation 17

But in this itself there is a difference among created beings in the revelation of G‑dliness. And in general –

נאר אין דעם גופא איז דא א חילוק בנבראים אין דעם גילוי פון אלקות. ובכללות –

English translation 18

in world, year, soul

אין עולם שנה נפש

English translation 19

(in which the entirety of the world is arrayed):

(וואס אין זיי שטעלט זיך אויס כללות העולם):

English translation 20

In world

אין עולם

English translation 21

(place):

(מקום):

English translation 22

Although the entire land was created from "the truth of His existence",

אע"פ וואס כל הארץ איז באשאפן געווארן פון "אמתת המצאו",

English translation 23

and "the whole earth is full of His glory" 4 –

און "מלא כל הארץ כבודו" 4 –

English translation 24

there is a difference in the revelation of G‑dliness between the Land of Israel and the diaspora,

איז דא א חילוק אין דעם גילוי אלקות צווישן ארץ ישראל און חוץ לארץ,

English translation 25

as it is written specifically about the Land of Israel "a land which the L‑rd your G‑d cares for; the eyes of the L‑rd your G‑d are always upon it, from the beginning of the year to the end of the year" 5,

ווי עס שטייט דוקא אויף ארץ ישראל "ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 5,

English translation 26

there G‑dliness is more revealed.

דארטן איז אלקות מער בגלוי.

English translation 27

In soul:

אין נפש:

English translation 28

Although Jews in general are a "holy nation" 6,

אע"פ וואס אידן בכלל זיינען א "גוי קדוש" 6,

English translation 29

and in the language of the Zohar 7 "their body is holy,

ובלשון הזהר 7 "גופא דילהון קדישא,

English translation 30

their soul is holy, etc." –

נפשא דילהון קדישא כו'" –

English translation 31

nevertheless there is a difference in the revelation of holiness, as it is in the heel of the foot relative to how it is in the higher parts of the body up to how it is in the brain of the head.

אעפ"כ איז דא א חילוק אין דעם גילוי הקדושה ווי דאס איז אין עקב שברגל לגבי ווי דאס איז אין די העכערע חלקי הגוף ביז ווי דאס איז אין מוח שבראש.

English translation 32

And this is in the body itself,

וואס דאס איז אין גוף עצמו,

English translation 33

that although "their body is holy",

אז אע"פ וואס "גופא דילהון קדישא",

English translation 34

there is a difference among the limbs of the body in the revelation of holiness. So too in the soul itself 8:

איז דא א חילוק אין די אברי הגוף בגילוי הקדושה. אזוי איז אויך אין נפש עצמה 8:

English translation 35

Although "their soul is holy",

אע"פ וואס "נפשא דילהון קדישא",

English translation 36

there is a difference in the revelation of holiness between the heel of the soul,

איז דא א חילוק אין דעם גילוי הקדושה צווישן דעם עקב שבנפש,

English translation 37

the power of action in the soul,

דער כח העשי' שבנפש,

English translation 38

up to the intellect of the soul,

ביז דעם שכל שבנפש,

English translation 39

and all the more so regarding the inwardness of his soul,

ועאכו"כ לגבי פנימיות נפשו,

English translation 40

up to the yechidah of the soul,

ביז יחידה שבנפש,

English translation 41

which is "yechidah to unify You" 9,

וואס איז "יחידה לייחדך" 9,

English translation 42

meaning that he is entirely connected with the Most High 10,

ד.ה. אז ער איז אינגאנצן פארבונדן מיטן אויבערשטן 10,

English translation 43

and in this there is no matter apart from the Most High –

און אין דעם איז ניטא קיין ענין חוץ פון דעם אויבערשטן –

English translation 44

there holiness is certainly more revealed than in the other parts of the soul,

איז דארטן זיכער דא קדושה מער בגלוי ווי בשאר חלקי הנפש,

English translation 45

although in general the entire "their soul is holy".

אע"פ וואס בכללות איז גאנץ "נפשא דילהון קדישא".

English translation 46

In year

אין שנה

English translation 47

(time):

(זמן):

English translation 48

Although all the days of the week are connected with the Most High,

אע"פ וואס אלע ימי השבוע זיינען פארבונדן מיט דעם אויבערשטן,

English translation 49

there is however a difference in the revelation of holiness between the weekdays and the seventh day, Shabbat,

איז אבער דא א חילוק אין דעם גילוי הקדושה צווישן ימי החול און יום השביעי, שבת,

English translation 50

which then is "sanctified and established" 11 from above,

וואס דעמולט איז "מקדשא וקיימא" 11 מלמעלה,

English translation 51

even before the giving of the Torah

אפילו נאך פאר מתן תורה

English translation 52

(when the matter of Shabbat already existed 12).

(וואס שוין דעמולט איז געווען דער ענין פון שבת 12).

English translation 53

Until that even at the beginning of creation Shabbat was distinguished from the other days of the week –

ביז אז אויך בתחלת הבריאה איז שבת געווען אויסגעטיילט משאר ימי השבוע –

English translation 54

"Shabbat of Creation",

"שבת בראשית",

English translation 55

in the language of Rashi in our portion 13:

בלשון רש"י בפרשתנו 13:

English translation 56

"Shabbat to the L‑rd –

"שבת לה' –

English translation 57

for the sake of the L‑rd, just as it is said regarding the Shabbat of Creation",

לשם ה' כשם שנאמר בשבת בראשית",

English translation 58

and regarding "Shabbat of Creation" it is written that then "the heavens and the earth and all their host were completed" 14,

וואס אויף "שבת בראשית" שטייט אז דעמולט איז געווען "ויכולו השמים והארץ וכל צבאם" 14,

English translation 59

and then there was also an elevation in the revelation of G‑dliness, as it were 15,

ועד"ז איז דעמולט אויך געווען אן עלי' אין גילוי אלקות כביכול 15,

English translation 60

"and G‑d completed, etc." 16.

"ויכל אלקים גו'" 16.

English translation 61

Thus we see that although all the parts of world, year, and soul were created from "the truth of His existence",

זעט מען אז אע"פ וואס אלע חלקים בעולם שנה ונפש זיינען באשאפן געווארן פון "אמתת המצאו",

English translation 62

there is however a difference in the revelation of the matter among the particular parts of world, year, and soul,

איז אבער דא א חילוק אין גילוי הדבר צווישן די חלקים פרטיים פון עולם שנה ונפש,

English translation 63

and in our matter –

ובעניננו –

English translation 64

that in year

אז אין שנה

English translation 65

(time)

(זמן)

English translation 66

there is more revelation of G‑dliness on the seventh day than on the six days of the week.

איז דא מער גילוי אלקות אין יום השביעי ווי אין די ששת ימי השבוע.

English translation 67

From this it is understood,

איז דערפון מובן,

English translation 68

that since every thing in the world

מה-דאך אז יעדער זאך אין וועלט

English translation 69

(world, year, and soul)

(עולם שנה ונפש)

English translation 70

has within itself a multitude of matters up to infinity because the "power of the active cause" is reflected in it,

האט אין זיך א ריבוי ענינים עד א"ס וויבאלד אז אין איך שפיגלט זיך אפ דער "כח הפועל",

English translation 71

"the truth of His existence" which is infinite –

"אמתת המצאו" וואס ער איז א"ס –

English translation 72

all the more so is this so in a more revealed manner on the day of Shabbat

איז עאכו"כ אז דאס איז אזוי בגלוי יותר ביום השבת

English translation 73

(and likewise in that part of world and soul where G‑dliness stands more revealed).

(ועד"ז אין דעם חלק פון עולם ונפש וואו אלקות שטייט מער בגלוי).

English translation 74

And accordingly, on Shabbat itself –

ועאכו"כ אין שבת עצמו –

English translation 75

in the time of ratzon deratzin,

אין דעם זמן פון רעוא דרעוין,

English translation 76

for even on Shabbat itself there are levels in the revelation of holiness17:

וואס אויך אין שבת גופא זיינען פאראן דרגות בגילוי הקדושה 17:

English translation 77

the eve of Shabbat,

מעלי שבתא,

English translation 78

then the day of Shabbat,

דערנאך יומא דשבתא,

English translation 79

then the time of ratzon deratzin;

דערנאך זמן רעוא דרעוין;

English translation 80

and according to the rule that in holiness there must be "they go from strength to strength"18,

וע"פ הכלל אז אין קדושה דארף זיין "ילכו מחיל אל חיל" 18,

English translation 81

it is understood that each time on Shabbat is a progression and ascent to a higher level in the revelation of holiness:

איז מובן אז יעדער זמן בשבת איז א הליכה ועלי' צו א העכערע דרגא בגילוי הקדושה:

English translation 82

the day of Shabbat is a higher revelation than the eve of Shabbat,

יומא דשבתא איז א העכערער גילוי פאר מעלי שבתא,

English translation 83

until ratzon deratzin, when there is the ultimate perfection of revelation,

ביז רעוא דרעוין וואס דעמולט איז דער תכלית שלימות הגילוי,

English translation 84

the third meal corresponding to Yaakov Avinu19,

סעודה שלישית כנגד יעקב אבינו 19,

English translation 85

the third of the Patriarchs,

שלישי שבאבות,

English translation 86

whose blessing is "and you shall spread forth"20,

וואס ברכתו איז "ופרצת גו'" 20,

English translation 87

"an inheritance without borders"

"נחלה בלי מיצרים"

English translation 88

(as explained in the discussion in tractate Shabbat21),

(במבואר אין דער סוגיא במס' שבת 21),

English translation 89

a revelation beyond measurement and limitation.

א גילוי שלמעלה ממדידה והגבלה.

English translation 90

On the other hand,

לאידך גיסא,

English translation 91

the purpose is that one should reveal in all parts of creation,

איז אבער דער תכלית אז מ'זאל מגלה זיין בכל חלקי הבריאה,

English translation 92

in world, year, and soul

בעולם שנה ונפש

English translation 93

(also there where the matter stands more concealed),

(אויך דארטן וואו דערוויילע שטייט עס מער בהעלם),

English translation 94

the truth –

דעם אמת –

English translation 95

the infinite power that is in every created being

דעם כח הא"ס וואס איז דא בכל נברא

English translation 96

(the power of the actor in the acted upon)

(כח הפועל בנפעל)

English translation 97

by virtue of the fact that it derives from "the truth of His existence"

מצד דעם וואס ער נעמט זיך פון "אמתת המצאו"

English translation 98

(as above, that from this is reflected in the person that he possesses a multitude of matters ad infinitum).

(כנ"ל אז מצד דעם שפיגלט זיך אפ אין דעם גברא אז ער פארמאגט א ריבוי ענינים עד א"ס).

English translation 99

That is, the matter already exists in the world in itself

ד.ה. אז דער ענין איז שוין דא מצד עצמו אין וועלט

English translation 100

(world, year, and soul),

(עולם שנה ונפש),

English translation 101

only it is not revealed

נאר דאס שטייט ניט בגלוי

English translation 102

(as it stands on Shabbat in time,

(אזוי ווי דאס שטייט בשבת שבזמן,

English translation 103

in the Land of Israel in space,

בארץ ישראל שבעולם,

English translation 104

in the intellect of the soul, etc.),

בשכל שבנפש כו'),

English translation 105

and the intention is that one must reveal it openly,

און די כוונה איז אז מ'דארף דאס מגלה זיין בגלוי,

English translation 106

i.e., to reveal the "Shabbat" in all of creation,

ד.ה. מגלה זיין דעם "שבת" בכל הבריאה כולה,

English translation 107

in world, year, and soul.

בעולם שנה ונפש.

English translation 108

And this is the task and mission of a Jew in particular –

וואס דאס איז דער תפקיד ושליחות פון א אידן במיוחד –

English translation 109

to reveal in all parts of world, year, and soul the infinite power,

צו מגלה זיין בכל חלקי העולם שנה ונפש דעם כח הא"ס,

English translation 110

"the truth of His existence."

"אמתת המצאו".

English translation 111

And this a person can accomplish through that which "also the world He has placed in their heart"22 –

וואס דאס קען א איך אויפטאן דורך דעם וואס "גם את העולם נתן בלבם" 22 –

English translation 112

through the fact that he has within himself all three matters of world, year, and soul. Even though in particular the person himself is only one of the three

דורך דעם וואס ער האט אין זיך די אלע דריי ענינים פון עולם שנה ונפש. דאע"פ וואס בפרטיות איז דער איך אליין נאר איינער פון די דריי

English translation 113

(the aspect of soul),

(בחי' נפש),

English translation 114

nevertheless,

פונדעסטוועגן,

English translation 115

since the entire world

וויבאלד אז די גאנצע וועלט

English translation 116

(world, year, and soul)

(עולם שנה ונפש)

English translation 117

was created "for the sake of the Torah, etc., and for the sake of Israel"

איז באשאפן געווארן "בשביל התורה כו' ובשביל ישראל"

English translation 118

("In the beginning,

("ב' ראשית,

English translation 119

for the sake of the Torah which is called beginning and for the sake of Israel who are called beginning" –

בשביל התורה שנקראת ראשית ובשביל ישראל שנקראו ראשית" –

English translation 120

as Rashi explains at the beginning of his commentary on the Torah23),

ווי רש"י איז מפרש בתחלת פירושו על התורה 23),

English translation 121

it is understandable that the entire world,

איז פארשטאנדיק אז די גאנצע וועלט,

English translation 122

world, year, and soul,

עולם שנה ונפש,

English translation 123

is reflected in Israel just as it is reflected in the Torah.

שפיגלט זיך אפ אין ישראל אזוי ווי דאס שפיגלט זיך אפ אין תורה.

English translation 124

Thus a person has the merit and the obligation and responsibility to reveal in all parts of creation,

האט א איך דעם זכות און דעם חוב ואחריות צו מגלה זיין בכל חלקי הבריאה,

English translation 125

world, year, and soul,

עולם שנה ונפש,

English translation 126

the infinite power,

דעם כח הא"ס,

English translation 127

"the truth of His existence,"

"אמתת המצאו",

English translation 128

which is there already

וואס איז דארטן דא בלאו הכי

English translation 129

(in concealment),

(בהעלם),

English translation 130

but he must reveal it. Also the revelation of this exists in a particular part of creation –

ער דארף עס אבער מגלה זיין. אויך דער גילוי דערפון איז דא אין א חלק מסויים פון דער בריאה –

English translation 131

both in world

סיי בעולם

English translation 132

(the Land of Israel)

(ארץ ישראל)

English translation 133

and in year

סיי בשנה

English translation 134

(Shabbat)

(שבת)

English translation 135

and in soul

און סיי בנפש

English translation 136

(intellect,

(שכל,

English translation 137

yechidah, etc.),

יחידה כו'),

English translation 138

and particularly on the day of Shabbat when the entire world stands higher

ובפרט ביום השבת וואס דעמולט שטייט די גאנצע וועלט העכער

English translation 139

(in world, year, and soul),

(בעולם שנה ונפש),

English translation 140

as will be explained –

כדלקמן –

English translation 141

but a Jew must reveal this actually in the world and reveal it in the remaining parts of world, year, and soul,

אבער א איד דארף דאס מגלה זיין בפועל אין וועלט און מגלה זיין בשאר החלקים פון עולם שנה ונפש,

English translation 142

where the matter is still concealed.

וואו דער ענין שטייט נאך בהעלם.

English translation 143

The explanation of this:

דער ביאור בזה:

English translation 144

In particular, the matter of Shabbat exists not only in year

בפרטיות איז דער ענין פון שבת פאראן ניט נאר אין שנה

English translation 145

(as the simple understanding of the matter),

(כפשטות הענין),

English translation 146

but also in world

נאר אויך אין עולם

English translation 147

(place)

(מקום)

English translation 148

and in soul. And in all three matters, Shabbat is a level where there is more revelation of holiness than in the other parts of world, year, and soul:

און אין נפש. ובכל הג' ענינים איז שבת א דרגא וואו ס'איז דא מער גילוי הקדושה ווי בשאר חלקי העולם שנה ונפש:

English translation 149

The matter of Shabbat in "year"

דער ענין פון שבת אין "שנה"

English translation 150

(time)

(זמן)

English translation 151

is simply a time when there is more revelation of holiness and Divinity –

איז בפשטות א זמן ווען ס'איז דא מער גילוי קדושה ואלקות –

English translation 152

"and the heaven and the earth were finished,"

"ויכולו גו'",

English translation 153

as above.

כנ"ל.

English translation 154

Similarly, the superiority of Shabbat is expressed in "world"

אזוי אויך דריקט זיך אויס דער עילוי פון שבת אין "עולם"

English translation 155

(place) –

(מקום) –

English translation 156

as the Gemara relates24 that in order to prove to Turnusrufus the matter and time of Shabbat, Rabbi Akiva told him "the Sambatyon River will prove, etc.,"

ווי די גמרא דערציילט 24 אז בכדי צו מוכיח זיין פאר טורנוסרופוס דעם ענין וזמן פון שבת האט אים רבי עקיבא געזאגט "נהר סמבטיון יוכיח וכו'",

English translation 157

"a river of stones, and on all days of the week it flows and goes, and on the day of Shabbat it rests and is still"25.

"נהר אחד של אבנים ובכל ימות השבת שוטף והולך וביום השבת שוקט ונח" 25.

English translation 158

That is, the rest of Shabbat

ד.ה. אז די מנוחה פון שבת

English translation 159

("and the heaven and the earth and all their host were finished") –

("ויכולו השמים והארץ וכל צבאם") –

English translation 160

a revelation above the nature of the world –

א גילוי שלמעלה מטבע העולם –

English translation 161

is expressed openly in a place in the world,

דריקט זיך אויס בגלוי אין א מקום בעולם,

English translation 162

in the Sambatyon River,

בנהר סמבטיון,

English translation 163

and in the nature of this place,

און אין דעם טבע פון מקום זה,

English translation 164

that the order according to nature of the Sambatyon River since the time of its creation is,

אז דער סדר ע"פ טבע פון נהר סמבטיון זינט זמן בריאתו איז,

English translation 165

that on all days of the week it "flows and goes" and on the day of Shabbat it "rests and is still"!

אז בכל ימי השבוע איז ער "שוטף והולך" און ביום השבת "שוקט ונח"!

English translation 166

Thus, this is the actual and revealed reality in this place in the world,

אזוי איז די מציאות בפועל ובגלוי אין דעם מקום בעולם,

English translation 167

there is only a lack of knowledge, that the gentile does not yet know of it,

ס'איז בלויז דא א חסרון ידיעה אז דער גוי ווייסט נאך ניט דערפון,

English translation 168

therefore one needs a Jew who will inform him

דעריבער דארף מען האבן א אידן וואס זאל דאס אים מודיע זיין

English translation 169

(or remind him),

(אדער דערמאנען),

English translation 170

but the reality is actually so,

אבער די מציאות איז אזוי בפועל,

English translation 171

and after the Jew reveals it to him, it is accepted by him,

און לאחרי ווי דער איך איז עס אים מגלה ווערט עס ביי אים נתקבל,

English translation 172

and this reveals that this was always the reality,

און דאס איז מגלה אז אזוי איז אלעמאל געווען די מציאות,

English translation 173

as is known that a lack of knowledge is not a deficiency26,

כידוע אז חסרון ידיעה איז קיין חסרון ניט 26,

English translation 174

and immediately at the time that one removes the doubt and concealment of knowledge by informing the other of the reality,

און גלייך בשעת מ'געמט אראפ דעם ספק וחסיון ידיעה דורך דעם וואס מ'איז יענעם מודיע די מציאות,

English translation 175

it also affects retroactively,

פועל'ט עס אויך למפרע,

English translation 176

as if there had never been any doubt or concealment of knowledge. The revelation

כאילו ווי עס וואלט קיינמאל ניט געווען קיין ספק וחסיון ידיעה. דער גילוי

English translation 177

(of "Vayechulu" on Shabbat)

(פון "ויכולו" בשבת)

English translation 178

in the nature of the world is, however, revealed only in one part of the world

בטבע העולם איז אבער בגלוי נאר אין איין חלק בעולם

English translation 179

(the Sambatyon River),

(נהר סמבטיון),

English translation 180

but the other parts of the world conduct themselves in the manner of "Lo Yishbatu"27 even on the day of Shabbat,

משא"כ שאר חלקי העולם פירן זיך באופן פון "לא ישבותו" 27 אויך ביום השבת,

English translation 181

so that openly one sees no difference between their conduct on weekdays and on the day of Shabbat28.

אז בגלוי זעט מען ניט קיין חילוק צווישן זייער הנהגה בימי החול און ביום השבת 28.

English translation 182

And the reason for this is:

און דער טעם אויף דעם איז:

English translation 183

in order that there should be the matter of free choice –

בכדי עס זאל זיין דער ענין הבחירה –

English translation 184

the Supreme One set up the world in a manner that the nature of the world

האט דער אויבערשטער אויסגעשטעלט די וועלט אין אן אופן אז טבע העולם

English translation 185

(in time and place)

(בזמן ומקום)

English translation 186

conducts itself in the manner of "Lo Yishbatu" and the difference between weekdays and the day of Shabbat and Rosh Hashanah and the other Festivals is not perceived openly in the nature of the world.

פירט זיך באופן פון "לא ישבותו" און עס הערט זיך ניט אָן בגלוי בטבע העולם דער חילוק צווישן ימי החול און יום השבת און ראש השנה ושאר הימים טובים.

English translation 187

Even though Shabbat, Rosh Hashanah, and the other Festivals are according to the Torah of truth –

אע"פ וואס שבת ור"ה ושאר היו"ט זיינען ע"פ תורת אמת –

English translation 188

nevertheless, the Supreme One created the world so that it conducts itself constantly in the manner of "Lo Yishbatu" without any difference between weekday and Shabbat, etc.

פונדעסטוועגן האט דער אויבערשטער באשאפן די וועלט אז זי פירט זיך שטענדיק באופן פון "לא ישבותו" בלי שום חילוק בין חול ושבת וכו'.

English translation 189

[Now, an example of this is found in the Torah and mitzvot themselves –

[נא דוגמא לזה געפינט מען אין תורה ומצוות גופא –

English translation 190

in the mitzvah of Counting the Omer:

במצות ספירת העומר:

English translation 191

during the days of the Counting there is no difference according to Torah between weekdays and the day of Shabbat,

אין די ימי הספירה איז ניטא קיין חילוק ע"פ תורה צווישן די ימי החול ויום השבת,

English translation 192

on both one counts the Omer with the same formula, etc.

אין ביידע ציילט מען די ספירה מיטן זעלבן נוסח וכו'.

English translation 193

There is indeed a difference between the number of days and weeks,

ס'איז טאקע דא א חילוק צווישן דעם מספר הימים און שבועות,

English translation 194

but not in relation to weekdays and the day of Shabbat].

אבער ניט ביחס צו ימי החול ויום השבת].

English translation 195

But the intention in this is –

אבער די כוונה בזה איז –

English translation 196

that a Jew,

אז א איד,

English translation 197

through his service,

ע"י עבודתו,

English translation 198

should reveal the power of the Infinite One in the entire world

זאל מגלה זיין דעם כח הא"ס בכל העולם

English translation 199

(also there where nature conducts itself in the manner of "Lo Yishbatu",

(אויך דארטן וואו די טבע פירט זיך באופן פון "לא ישבותו",

English translation 200

even on the day of Shabbat).

אויך ביום השבת).

English translation 201

As we learn this from the story in Torah Ohr,

ווי מ'לערנט עס אפ פון דעם סיפור אין תורה אור,

English translation 202

which gives forth a clear directive in daily life:

וואס גיט ארויס א ליכטיקע הוראה אין חיי יום יום:

English translation 203

Even though the gentile was in a different place

אע"פ וואס דער גוי איז געווען אין אן אנדער מקום

English translation 204

(not there where the Sambatyon River was),

(ניט דארטן וואו ס'איז געווען דער נהר סמבטיון),

English translation 205

and in a different status and situation and a different time –

און אין אן אנדער מעמד ומצב און אן אנדער זמן –

English translation 206

where it is not seen openly in the nature of the world that it is Shabbat,

וואו עס זעט זיך ניט אן בגלוי בטבע העולם אז ס'איז שבת,

English translation 207

and the proof –

והראי' –

English translation 208

that he asked, "How does one know that it is Shabbat?"

אז ער האט געפרעגט ווי ווייסט מען אז ס'איז שבת,

English translation 209

Nevertheless,

אעפ"כ,

English translation 210

a Jew reveals also in that place and time the matter of Shabbat and the matter of "Sambatyon"

איז א איך מגלה אויך אין דעם מקום וזמן דעם ענין השבת און דעם ענין פון "סמטביון"

English translation 211

(Sambatyon will testify),

(סמבטיון יוכיח),

English translation 212

that Shabbat

וואס שבת

English translation 213

(and Sambatyon will testify)

(וסמבטיון יוכיח)

English translation 214

means that the Supreme One created the world in six days and on the day of Shabbat there was "Vayechulu hashamayim veha'aretz, etc."

באדייט אז דער אויבערשטער האט באשאפן די וועלט בששת ימים און ביום השבת איז געווען "ויכולו השמים והארץ גו".

English translation 215

And regarding this, there is also the lesson concerning the matter of Shabbat in "shanah"

ועד"ז איז אויך דער לימוד בנוגע צו דער ענין פון שבת אין "שנה"

English translation 216

(time),

(זמן),

English translation 217

that even when one finds oneself in the days of the week,

אז אפילו ווען מ'געפינט זיך אין די ימי השבוע,

English translation 218

when the conduct is in the manner of "Lo Yishbatu" and there is not the ascent and revelation of holiness of Shabbat

ווען די הנהגה איז באופן פון "לא ישבותו" און ס'איז ניטא די עלי' וגילוי הקדושה פון שבת

English translation 219

("Vayechulu") –

("ויכולו") –

English translation 220

one must also then reveal the "Sambatyon",

דארף מען אויך דעמולט מגלה זיין דעם "סמבטיון",

English translation 221

the power of the Infinite One

דעם כח הא"ס

English translation 222

("the truth of His existence")

("אמתת המצאו")

English translation 223

which is present in the nature of creation

וואס איז דא בטבע הבריאה

English translation 224

(in the six days of the week).

(בששת ימי השבוע).

English translation 225

The lesson from this in simple terms:

דער לימוד דערפון בפשטות:

English translation 226

When a Jew finds himself in a time and place where the difference between weekdays and the day of Shabbat is not perceived in the nature of the world,

ווען א איך געפינט זיך אין א זמן ומקום וואו עס הערט זיך ניט אן בטבע העולם דער חילוק צווישן ימי החול ויום השבת,

English translation 227

because it is a nature with the force of "Lo Yishbatu" –

ווארום ס'איז א טבע מיט א תוקף פון "לא ישבותו" –

English translation 228

he must know that the intention in this is that he should reveal the matter of "Shabbat",

דארף ער וויסן אז די כוונה בזה איז אז ער זאל מגלה זיין דעם ענין פון "שבת",

English translation 229

the power of the Infinite One,

דעם כח הא"ס,

English translation 230

in that time and place.

אין דעם זמן ומקום.

English translation 231

Just as this is regarding "olam" and "shanah",

כשם ווי דאס איז בנוגע צו "עולם" און "שנה",

English translation 232

that a Jew must reveal the "Shabbat" that is in "olam"

אז א איד דארף מגלה זיין דעם "שבת" שב"עולם"

English translation 233

(Sambatyon)

(סמבטיון)

English translation 234

and that is in "shanah" in the other parts of "olam" and "shanah"

ושב"שנה" בשאר חלקי ה"עולם" וה"שנה"

English translation 235

(the other parts of place and time) –

(שאר חלקי המקום והזמן) –

English translation 236

so too is this regarding "nefesh":

אזוי איז דאס אויך בנוגע צו "נפש":

English translation 237

Also in "nefesh" there is the aspect of "Shabbat" of the soul and the aspect of "chol" of the soul. In general, this is the difference between the power of intellect and the power of action

אויך אין "נפש" איז דא בחי' "שבת" שבנפש און בחי' "חול" שבנפש. וואס בכללות איז דאס דער חילוק צווישן דעם כח השכל און דעם כח העשי'

English translation 238

(and the other powers):

(ושאר הכחות):

English translation 239

In order for the intellect

בכדי אז שכל

English translation 240

(even of a gentile)

(אפילו פון אוה"ע)

English translation 241

to be able to correctly evaluate a matter and arrive at the correct conclusions, it must stand above worldly and mundane matters. For example:

זאל קענען ריכטיק אפשאצן אן ענין און קומען צו די ריכטיקע מסקנות דארף ער שטיין העכער פאר עניני חול ועניני עולם. לדוגמא:

English translation 242

most eating,

רוב האכילה,

English translation 243

if he is eager for eating,

אויב ער איז להוט אחר האכילה,

English translation 244

or conversely –

אדער פארקערט –

English translation 245

hunger and thirst

רעב וצמאון

English translation 246

(as the Rambam writes29) –

(ווי דער רמב"ם שרייבט 29) –

English translation 247

confuses the true matter of the intellect,

איז מבלבל צו אמיתית ענין השכל,

English translation 248

to be able to evaluate a matter according to its truth. In order to contemplate a matter of intellect according to its truth –

צו קענען אפשאצן אן ענין לאמיתתו. בכדי זיך צו מתבונן זיין אין אן ענין פון שכל לאמיתתו –

English translation 249

one must separate from all matters of the body and matters of action,

דארף מען זיך אפשיידן פון כל עניני הגוף ועניני העשי',

English translation 250

and even from the powers of the soul that are above action but below the intellect,

און אפילו פון די כחות הנפש שלמעלה מעשי' אבער למטה מן השכל,

English translation 251

because they confuse the matter of the intellect*29.

ווייל זיי זיינען מבלבל לענין השכל *29.

English translation 252

This is similar to the concept of Shabbat relative to the weekdays. And in the language of Kabbalah brought in Chassidus30:

וואס דאס איז בדוגמא ווי דער ענין פון שבת לגבי ימי החול. ובלשון הקבלה געבראכט אין חסידות 30:

English translation 253

On the six weekdays, the worlds stand in the aspect of action,

בששת ימי החול שטייען די עולמות בבחי' עשי',

English translation 254

"Six days did Hashem make the heavens and the earth"31,

"ששת ימים עשה ה' את השמים ואת הארץ" 31,

English translation 255

and on the day of Shabbat there is the ascent

וביום השבת איז די עלי'

English translation 256

(from speech, until)

(אין דיבור, ביז)

English translation 257

into thought. And from this is drawn down

אין מחשבה. און דערפון ווערט נשתלשל

English translation 258

("were drawn down from them")

("נשתלשלו מהן")

English translation 259

32 also in the lower man,

32 אויך אין דעם אדם התחתון,

English translation 260

that on Shabbat the primary service is in intellect and thought,

אז בשבת איז דער עיקר העבודה אין שכל ומחשבה,

English translation 261

to the extent that they barely permitted speaking even words of Torah on Shabbat33.

ביז אז בקושי התירו לדבר אפילו דברי תורה בשבת 33.

English translation 262

[Therefore "a Torah scholar is called Shabbat",

[וואס דערפאר איז "תלמיד חכם איקרי שבת",

English translation 263

because his primary occupation is with intellect and understanding,

ווייל עיקר התעסקותו איז אין שכל והבנה,

English translation 264

as will be explained below].

כדלקמן].

English translation 265

And just as in the powers of the soul there is the concept of "Shabbat" and "weekday"

וכשם ווי אין כחות הנפש איז דא דער ענין פון "שבת" און "חול"

English translation 266

(intellect and the other powers,

(שכל און שאר הכחות,

English translation 267

especially the power of action),

בפרט כח העשי'),

English translation 268

so too is there a division in the entirety of the Jewish people

אזוי איז אויך דא די חלוקה אין כללות עם ישראל

English translation 269

("soul") –

("נפש") –

English translation 270

the general distinction between Torah scholars and businessmen34

דער כללות החילוק צווישן תלמידי חכמים און בעלי עסק 34

English translation 271

(for the entirety of the Jewish people is divided into these two categories35):

(וואס כללות עם ישראל טיילן זיך אין די צוויי סוגים 35):

English translation 272

"A Torah scholar is called Shabbat"

"תלמיד חכם איקרי שבת"

English translation 273

(as it is brought in the Zohar36,

(כדאיתא בזהר 36,

English translation 274

and alluded to in the revealed [Torah] in Tractate Shabbat37) –

ומרומז אין נגלה במס' שבת 37) –

English translation 275

because the primary occupation of a Torah scholar

ווייל עיקר ההתעסקות פון א תלמיד חכם

English translation 276

(even during all the days of the week)

(בכל ימי השבוע)

English translation 277

is with intellect and the study of Torah,

איז אין שכל ולימוד התורה,

English translation 278

which is the level of "Shabbat" in the soul of man –

וואס דאס איז די דרגא פון "שבת" אין נפש האדם –

English translation 279

that in order for the intellect to be proper, it must be elevated above worldly matters and mundane matters,

אז בכדי דער שכל זאל זיין כדבעי דארף ער נתעלה ווערן העכער פון עניני העולם ועניני חול,

English translation 280

so that they do not confuse the intellect.

זיי זאלן ניט מבלבל זיין דעם שכל.

English translation 281

In contrast, a businessman is primarily connected with mundane actions,

דאקעגן א בעל עסק איז פארבונדן בעיקר מיט עובדין דחול,

English translation 282

the service in the world,

די עבודה אין וועלט,

English translation 283

his primary occupation is in the "they shall not cease" of the nature of the world, to the extent that his primary livelihood is from the nature of the world –

זיין עיקר התעסקות איז אין דעם "לא ישבותו" פון טבע העולם ביז אז זיין עיקר הפרנסה איז פון טבע העולם –

English translation 284

corresponding to the weekdays relative to Shabbat.

ע"ד ימי החול ביחס צו שבת.

English translation 285

However, the intention is,

דערביי איז אבער די כוונה,

English translation 286

and this is the instruction for those who are more connected to business and their livelihood is from the "they shall not cease" of the nature of the world –

און דאס איז די הוראה פאר די וואס זיינען מער פארבונדן אין עסק און זייער פרנסה איז פון דעם "לא ישבותו" פון טבע העולם –

English translation 287

that the intention in this is,

אז די כוונה בזה איז,

English translation 288

that in the "they shall not cease" of the nature of the world

אז אין דעם "לא ישבותו" פון טבע העולם

English translation 289

(a state of "weekday" in world, year, and soul:

(א מצב פון "חול" בעולם שנה ונפש:

English translation 290

there is a place where Shabbat is not observed (unlike by the Sambatyon River),

ס'איז א מקום וואו עס הערט זיך ניט אן שבת (ניט ווי באם נהר סמבטיון),

English translation 291

a time during the weekdays,

א זמן בימי החול,

English translation 292

and a state in the soul of mundane actions)

און א מצב בנפש פון עובדין דחול)

English translation 293

they should reveal the "Sambatyon",

זאלן זיי מגלה זיין דעם "סמבטיון",

English translation 294

the power of the Holy One, blessed be He, of "the truth of His existence" which is found in all of creation,

דעם כח הא"ס פון "אמיתת המצאו" וואס געפינט זיך בכל הבריאה כולה,

English translation 295

in all parts of world, year, and soul.

אין אלע חלקים פון עולם שנה ונפש.

English translation 296

And therefore a businessman has no reason to feel lowly about himself,

און דעריבער האט א בעל עסק ניט וואס צו זיין אראפגעפאלן בא זיך,

English translation 297

that he is seemingly lower than a Torah scholar who "is called Shabbat" because his primary occupation is in Torah study,

אז ער געפינט זיך לכאורה נידעריקער פאר א תלמיד חכם וואס "איקרי שבת" ווייל עיקר עסקו איז בלימוד התורה,

English translation 298

unlike him, who finds himself in the world subject to the laws of nature –

משא"כ ער געפינט זיך אין וועלט אונטערגעווארפן די חוקי הטבע –

English translation 299

because the Most High is "the Good and the One who does good to all"38 with a good that is revealed and apparent. And He gives everyone the ability and the powers, with a good that is revealed and apparent, to perform their service of revealing the truth in every single matter,

ווארום דער אויבערשטער איז "הטוב והמטיב לכל" 38 בטוב הנראה והנגלה. און גיט אלעמען די מעגלעכקייט און די כחות בטוב הנראה והנגלה צו טאן זייער עבודה פון מגלה זיין דעם אמת בכל ענין וענין,

English translation 300

And in this case –

ובנדו"ד –

English translation 301

the Most High has given the businessman

האט דער אויבערשטער געגעבן דעם בעל עסק

English translation 302

(just like the Torah scholar)

(פונקט ווי דעם תלמיד חכם)

English translation 303

a unique mission and unique powers to reveal "the truth of His existence" in the nature of the world,

א שליחות מיוחדת און כחות מיוחדים צו מגלה זיין "אמיתת המצאו" אין טבע העולם,

English translation 304

in addition to that which he must, in any case, have the "I was created to serve my Maker"39

נוסף לזה וואס ביי אים דארף בלאו הכי זיין דער "אני נבראתי לשמש את קוני" 39

English translation 305

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 306

Through this he reveals Divinity in a more elevated manner, even higher than what a Torah scholar reveals,

דורך דעם איז ער מגלה אלקות באופן נעלה יותר אפילו העכער ווי א תלמיד חכם טוט אויף,

English translation 307

as will be explained below.

כדלקמן.

English translation 308

And based on this, one has the answer to a stormy question:

וואס עפ"ז האט מען דעם ענטפער אויף א שטורעמדיקע שאלה:

English translation 309

There are those who have merited –

עס זיינען דא אזוינע וואס האבן זוכה געווען –

English translation 310

due to various and strange reasons that are not dependent on them,

מפני סיבות שונות ומשונות שאינן תלויות בהם,

English translation 311

they have done nothing for this,

זיי האבן דערצו גארניט געטאן,

English translation 312

it is by Divine Providence –

ס'איז בהשגחה פרטית –

English translation 313

that their material business and livelihood should be connected only with matters of intellect

אז זייער עסק ופרנסה גשמית זאל זיין פארבונדן נאר מיט עניני שכל

English translation 314

(“Shabbos”),

("שבת"),

English translation 315

with the study of Torah and knowledge of Hashem. In the manner and example of how it will be in the future, that “the entire occupation of the world will be solely to know Hashem”40,

מיט לימוד התורה וידיעת ה'. מעין ובדוגמא ווי ס'וועט זיין לע"ל אז "לא יהי' עסק כל העולם אלא לדעת את ה' בלבד" 40,

English translation 316

not only “the matter of the entire world”,

ניט נאר "ענין כל העולם",

English translation 317

but “the occupation of the entire world”41,

נאר "עסק כל העולם" 41,

English translation 318

this will be the material occupation of the entire world –

דאס וועט זיין דער עסק גשמי פון כל העולם –

English translation 319

only the matter of intellect and knowledge of Hashem. And analogous to this, there are now those whose material business and livelihood is from knowledge of Hashem,

נאר דער ענין השכל וידיעת ה'. ובדוגמת זה איז דא איצטער ביי אזוינע וואס זייער עסק ופרנסה גשמית איז פון ידיעת ה',

English translation 320

the study of Chassidus and Kabbalah,

לימוד החסידות והקבלה,

English translation 321

but as Kabbalah descends in a manner of “they will be sustained”42 from it in Chochmah Binah Daas,

אבער ווי קבלה קומט אראפ באופן פון יתפרנסון 42 מיני' אין חכמה בינה דעת,

English translation 322

until the intellect of the animal soul,

ביז אין שכל פון נה"ב,

English translation 323

at which point the intellect is in perfection.

וואס דעמולט איז דער שכל בשלימות.

English translation 324

That is, their business and livelihood is in Torah and knowledge of Hashem,

ד.ה. אז זייער עסק ופרנסה איז אין תורה וידיעת ה',

English translation 325

about which the Above says “I gave My very self in writing”43,

וואס אויף דעם זאגט דער אויבערשטער "אנא נפשי כתבית יהבית" 43,

English translation 326

and therefore through the study of Torah it becomes “take for Me an offering”44,

און דערפאר ווערט דורך לימוד התורה "ויקחו לי תרומה" 44,

English translation 327

“you take Me”45.

"אותי אתם לוקחים" 45.

English translation 328

Thus the greatness of the elevation in this is understandable.

איז דאך פארשטאנדיק דער גודל העילוי שבזה.

English translation 329

In contrast, there are those whose material business and livelihood –

דאקעגן זיינען דא אזוינע וואס זייער עסק ופרנסה גשמית –

English translation 330

also by Divine Providence,

אויך בהשגחה פרטית,

English translation 331

due to various and strange reasons that are not dependent on them –

מפני סיבות שונות ומשונות שאינן תלויות בהם –

English translation 332

is from matters of business,

איז פון עניני עסק,

English translation 333

mundane activities,

עובדין דחול,

English translation 334

“they shall not cease” from the nature of the world. And within this itself there are levels:

"לא ישבותו" פון טבע העולם. ובזה גופא זיינען פאראן דרגות:

English translation 335

There are businessmen whose business is in selling sacred articles, for example,

עס זיינען דא בעלי עסק וואס זייער עסק איז במכירת תשמישי קדושה לדוגמא,

English translation 336

which is indeed a business

וואס דאס איז טאקע אן עסק

English translation 337

(the level of the mundane,

(די דרגא פון חול,

English translation 338

not the level of Shabbos),

ניט די דרגא פון שבת),

English translation 339

but a business connected with holiness:

אבער אן עסק פארבונדן מיט קדושה:

English translation 340

he sells tefillin, for example,

ער פארקויפט תפילין לדוגמא,

English translation 341

regarding which “the entire Torah is equated to tefillin”46. Or his business is in helping institutions,

וואס "הוקשה כל התורה כולה לתפילין" 46. אדער זיין עסק איז אין ארויסהעלפן מוסדות,

English translation 342

supporting and strengthening Torah scholars

מבסס ומחזק זיין תלמידי חכמים

English translation 343

(this is called Shabbos),

(דאיקרי שבת),

English translation 344

and so forth.

וכיו"ב.

English translation 345

Afterwards there is a lower level in business –

דערנאך איז דא א נידעריקערע דרגא אין עסק –

English translation 346

“business within business”,

"עסק שבעסק",

English translation 347

“mundane within mundane”,

"חול שבחול",

English translation 348

that his business itself consists of

אז זיין עסק גופא באשטייט

English translation 349

(not of sacred articles, etc., but)

(ניט פון תשמישי קדושה כו', נאר)

English translation 350

matters of the world,

פון עניני העולם,

English translation 351

mundane matters. For example –

עניני חול. לדוגמא –

English translation 352

a merchant who travels overseas,

א סוחר וואס פארט למדינת הים,

English translation 353

on seas and rivers,

בימים ונהרות,

English translation 354

to buy and sell his merchandise,

צו קויפן און פארקויפן זיין סחורה,

English translation 355

which is not sacred articles,

וואס איז ניט תשמישי קדושה,

English translation 356

but discretionary items.

נאר דברי רשות.

English translation 357

And analogous to this, “Zevulun shall dwell at the shore of the seas, and he goes out to trade in ships and profits”47,

וע"ד "זבולון לחוף ימים ישכון ויוצא לפרקמטיא בספינות ומשתכר" 47,

English translation 358

and it is understood that the tribe of Zevulun did not go to sell only tefillin (!),

ומובן אז שבט זבולון איז ניט געגאנגען פארקויפן בלויז תפילין (!),

English translation 359

but generally merchandise of discretionary matters,

נאר בכלל סחורה פון עניני רשות,

English translation 360

as is understood from several statements of our Sages.

כמובן מכמה מאמרי חז"ל.

English translation 361

And within this itself, the lowest level is –

און אין דעם גופא איז די דרגא הכי נמוכה –

English translation 362

the business of a “tanner”48,

דער עסק פון א "בורסקי" 48,

English translation 363

who occupies himself with tanning hides, etc.49. He cannot even be a High Priest48,

וואס פארנעמט זיך מיט עיבוד עורות כו' 49. וואס ער קען אפילו ניט זיין קיין כהן גדול 48,

English translation 364

as the reasons for this are explained

כמבואר די טעמים בזה

English translation 365

(and as was discussed previously).

(וכמדובר אמאל).

English translation 366

And as mentioned,

וכאמור,

English translation 367

that this is not from his choice,

אז דאס איז ניט מצד בחירתו,

English translation 368

but due to various reasons that are not dependent on him,

נאר מפני סיבות שונות שאינן תלויות בו,

English translation 369

by Divine Providence,

בהשגחה פרטית,

English translation 370

just as with the one whose livelihood is from matters of intellect and knowledge of Hashem,

פונקט ווי בא דעם וואס פרנסתו איז פון עניני שכל וידיעת ה',

English translation 371

this too is due to reasons that are not dependent on him.

איז דאס אויך מצד סיבות שאינן תלויות בו.

English translation 372

Consequently, the businessman asks a stormy question:

במילא פרעגט דער בעל עסק א שטורעמדיקע שאלה:

English translation 373

“Why should we be diminished?!”

"למה נגרע"?!

English translation 374

He is not guilty that his business and livelihood is from matters of business in matters of the nature of the world,

ער איז דאך ניט שולדיק אז זיין עסק ופרנסה איז פון עניני עסק בעניני טבע העולם,

English translation 375

and “business within business”,

און "עסק שבעסק",

English translation 376

mundane within mundane!

חול שבחול!

English translation 377

They answer him,

ענטפערט מען אים,

English translation 378

that with him there is no deficiency, Heaven forbid,

אז ביי אים איז ניטא קיין גרעון ח"ו,

English translation 379

because the Above is “the Good and the One Who does good to all”,

ווארום דער אויבערשטער איז "הטוב והמטיב לכל",

English translation 380

and it cannot be that He will place someone in a situation where there will be a deficiency for him, Heaven forbid.

און עס קען ניט זיין אז ער וועט איינעם אריינשטעלן אין א מצב וואו ביי אים וועט זיין א גרעון ח"ו.

English translation 381

It is therefore understood,

איז דערפון מובן,

English translation 382

that since he finds his business in the nature of the world,

אז היות ווי ער געפינט זיין עסק אין טבע העולם,

English translation 383

it is a clear matter that the Above has given him the unique mission and the abilities for this –

איז א דבר ברור אז דער אויבערשטער האט אים געגעבן די שליחות מיוחדת און די כחות אויף דעם –

English translation 384

to reveal G‑dliness in this “they shall not cease” of the nature of the world.

צו מגלה זיין אלקות אין דעם "לא ישבותו" פון טבע העולם.

English translation 385

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 386

Through this he effects a higher elevation than the Torah scholar effects,

דורך דעם טוט ער אויף א העכערן עילוי ווי דער תלמיד חכם טוט אויף,

English translation 387

because the Torah scholar reveals G‑dliness but not in the nature of the world,

ווייל דער תלמיד חכם איז מגלה אלקות אבער ניט אין טבע העולם,

English translation 388

but he reveals the “truth of His existence” in the nature of the world itself.

משא"כ ער איז מגלה דעם "אמיתת המצאו" אין טבע העולם עצמו.

English translation 389

An example of this is also the study of Pesach Sheni –

בדוגמא לזה האט מען אויך דעם לימוד פון פסח שני –

English translation 390

which was on Erev Shabbos,

וואס איז געווען דעם ערב שבת,

English translation 391

and “one who toiled on Erev Shabbos will eat on Shabbos”50,

און "מי שטרח בערב שבת יאכל בשבת 50,

English translation 392

the “will eat” of this Shabbos is from the “toiled” of Pesach Sheni,

דער "יאכל" פון דעם שבת איז פון דעם "טרח" בפסח שני,

English translation 393

and moreover50 –

און נאכמער *50 –

English translation 394

the eating of the Pesach Sheni is on the night of the fifteenth of Iyar51,

אכילת פסח שני איז בליל חמשה עשר באייר 51,

English translation 395

that is, not only is Pesach Sheni a preparation for “will eat on Shabbos”,

ד. ה. אז ניט נאר וואס פסח שני איז א הכנה צו "יאכל בשבת",

English translation 396

but the actual “will eat on Shabbos” consists of this Pesach Sheni,

נאר דער "יאכל בשבת" ממש באשטייט פון דעם פסח שני,

English translation 397

for the eating of the Pesach offering is the essence of Pesach Sheni,

וואס אכילת פסח איז דער עיקר פון פסח שני,

English translation 398

which from its inception came only for eating52:

שלא בא מתחילתו אלא לאכילה 52:

English translation 399

In the portion of Pesach Sheni, the Torah relates53,

אין דער פרשה פון פסח שני דערציילט די תורה 53,

English translation 400

"There were men who were impure from a human corpse and could not make the Pesach on that day

"ויהי אנשים אשר היו טמאים לנפש אדם ולא יכלו לעשות הפסח ביום ההוא

English translation 401

(the fourteenth of Nissan)

(י"ד ניסן)

English translation 402

and they approached Moshe etc.,

ויקרבו לפני משה גו',

English translation 403

and those men said to him, 'We are impure from a human corpse; why should we be diminished so as not to bring the offering of Hashem in its appointed time among the children of Israel'?!"

ויאמרו האנשים ההמה אליו אנחנו טמאים לנפש אדם למה נגרע לבלתי הקריב את קרבן ה' במועדו בתוך בני ישראל"?!

English translation 404

And this brought about a new command from the Above,

און דאס האט ארויסגערופן א ציווי חדש פון דעם אויבערשטן,

English translation 405

the mitzvah of Pesach Sheni54:

די מצוה פון פסח שני 54:

English translation 406

"And Hashem spoke to Moshe, saying,

"וידבר ה' אל משה לאמר,

English translation 407

Speak to the children of Israel, saying: Any man who will be impure from a corpse or on a distant road, for you or for your generations, shall make a Pesach to Hashem,

דבר אל בנ"י לאמר איש איש כי יהי' טמא לנפש או בדרך רחוקה לכם או לדורותיכם ועשה פסח לה',

English translation 408

in the second month, on the fourteenth day, in the afternoon they shall make it; with matzot and bitter herbs they shall eat it etc.,

בחודש השני בארבעה עשר יום בין הערבים יעשו אותו על מצות ומרורים יאכלהו גו',

English translation 409

according to all the statute of the Pesach they shall make it."

ככל חוקת הפסח יעשו אותו".

English translation 410

The lesson from this:

דער לימוד דערפון:

English translation 411

When a Jew is in a situation and state where something is lacking for him,

בשעת א איד שטייט אין א מעמד ומצב וואו עס פעלט אים עפעס,

English translation 412

he must first and foremost bring about in himself that he should go to the Torah of Moshe

דארף ער לכל לראש בא זיך פועל'ן אז ער זאל גיין צו תורת משה

English translation 413

(as the Jews then went to Moshe Rabbeinu)

(ווי אידן זיינען דעמולט געגאנגען צו משה רבינו)

English translation 414

and cry out "why should we be diminished." And through this very cry,

און שרייען "למה נגרע". און דורך דעם עצם געשריי,

English translation 415

he brings about –

רופט ער ארויס –

English translation 416

first –

ערשטנס –

English translation 417

the answer that he has no lack,

דעם ענטפער אז ער האט ניט קיין גרעון,

English translation 418

because a new command of Pesach Sheni is told to him, and through this a Jew completely completes the matter of the Pesach,

ווארום מ'זאגט אים אן א ציווי חדש פון פסח שני און דורך דעם איז א איד אינגאנצן משלים דעם ענין הפסח,

English translation 419

and one can thereby have all the elevations that the Korban Pesach Rishon brings about,

און מ'קען דערביי האבן אלע עילויים וואס דער קרבן פסח ראשון טוט אויף,

English translation 420

"according to all the statute of the Pesach they shall make it." And first and foremost –

"ככל חוקת הפסח יעשו אותו". ולכל לראש –

English translation 421

the elevation of "Pesach," from the term "and He passed over and skipped"55 –

דער עילוי פון "פסח" מלשון ופסח ודלג 55 –

English translation 422

that he jumps over all measures and limitations,

אז ער שפרינגט איבער אלע מדידות והגבלות,

English translation 423

and in a manner that this becomes his eating,

ובאופן אז דאס ווערט אכילתו,

English translation 424

that the Pesach did not come initially except for eating,

שהפסח לא בא מתחילתו אלא לאכילה,

English translation 425

blood and flesh like his flesh56,

דם ובשר כבשרו 56,

English translation 426

and in a manner of "roasted with fire"57 etc.

ובאופן פון "צלי אש" 57 וכו'.

English translation 427

However, one must know that one must indeed reach that a person should cry out "why should we be diminished" and this itself brings about a new command of Pesach Sheni;

דערביי דארף מען אבער וויסן אז מ'דארף טאקע אנקומען דערצו אז א איך זאל שרייען "למה נגרע" און דאס אליין רופט ארויס א ציווי חדש פון פסח שני;

English translation 428

but this itself is not sufficient,

אבער דאס אליין איז ניט מספיק,

English translation 429

it is not the meaning that after he cries out "why should we be diminished" he is exempt from all matters,

ס'איז ניט דער פשט אז נאכדעם ווי ער שרייט "למה נגרע" איז ער פטור פון אלע ענינים,

English translation 430

rather afterwards he must first go and do the avodah to fulfill the mitzvah of Pesach Sheni –

נאר דערנאך דארף ער ערשט גיין טאן די עבודה צו מקיים זיין די מצוה פון פסח שני –

English translation 431

by making the appropriate preparations and then offering and eating the Pesach Sheni in actuality!

דורך מאכן די פאסיקע הכנות און דערנאך מקריב זיין און עסן דעם פסח שני בפועל!

English translation 432

And through this the lack is completely filled,

און דורך דעם ווערט אינגאנצן נשלם דער חסרון,

English translation 433

and he has in completeness the matter of the Korban Pesach,

און ער האט בשלימות דעם ענין פון קרבן פסח,

English translation 434

and He passed over and skipped over all measures and limitations.

ופסח ודלג איבער אלע מדידות והגבלות.

English translation 435

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 436

Not only is nothing lacking for him through this Pesach Sheni,

ניט נאר וואס ביי אים פעלט גארניט דורך דעם פסח שני,

English translation 437

but on the contrary –

נאר אדרבה –

English translation 438

through this he attains an elevation even relative to the Pesach Rishon –

דורך דעם קומט צו אן עילוי אפילו לגבי דעם פסח ראשון –

English translation 439

as we see it both in the very command of Pesach Sheni and in the offering and eating of the Pesach Sheni in actuality:

ווי מ'זעט עס הן אין דעם עצם ציווי פון פסח שני און הן אין הקרבת ואכילת פסח שני בפועל:

English translation 440

Through the fact that the Jews cried out "why should we be diminished" and they were told the command of Pesach Sheni,

דורך דעם וואס אידן האבן געשריען "למה נגרע" און מ'האט זיי אנגעזאגט דעם ציווי פון פסח שני,

English translation 441

it brought about not only that for these Jews there was no loss and they could offer the Korban Pesach,

האט עס אויפגעטאן ניט נאר אז בא די אידן איז קיין פארפאלן ניט געווען און זיי האבן געקענט מקריב זיין דעם קרבן פסח,

English translation 442

but also that through them a new command and lesson came for all Jews until the end of all generations,

נאר אויך אז דורך זיי קומט צו א ציווי ולימוד חדש פאר אלע אידן עד סוף כל הדורות,

English translation 443

for Pesach Sheni is a part of Torah that is "an inheritance of the congregation of Yaakov"58,

ווארום פסח שני איז א חלק פון תורה וואס איז "מורשה קהלת יעקב" 58,

English translation 444

an inheritance for all Jews,

א ירושה פאר אלע אידן,

English translation 445

men, women, and children,

אנשים נשים וטף,

English translation 446

"with our young and with our old, with our sons and with our daughters",

"בנערינו ובזקנינו בבנינו ובבנותינו",

English translation 447

in a manner of "a great congregation"

באופן פון "קהל גדול"

English translation 448

(each one of them is a part of this "great congregation").

(יעדערער פון זיי איז א חלק פון דעם "קהל גדול").

English translation 449

And in addition to the simple mitzvah of Pesach Sheni,

און נוסף אויף דער מצוה בפשטות פון פסח שני,

English translation 450

there is also in this a lesson of Pesach Sheni for all Jews until the end of all generations –

איז אויך דא אין דעם א לימוד פון פסח שני פאר אלע אידן עד סוף כל הדורות –

English translation 451

that there is no loss,

אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן,

English translation 452

as his holy honor, my father-in-law, the Rebbe, the Nasi of our generation59 gave forth the lesson of Pesach Sheni in three words:

ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו 59 האט ארויסגעגעבן דעם לימוד פון פסח שני אין די דריי ווערטער:

English translation 453

"Nothing is lost"!

"ניטן קיין פאַרפאַלן"!

English translation 454

And as mentioned,

וכאמור,

English translation 455

the lesson for this came not through the Jews who offered the Pesach Rishon,

דער לימוד לזה איז געקומען ניט דורך די אידן וואס האבן מקריב געווען דעם פסח ראשון,

English translation 456

but specifically through the Jews who could not offer it, and through the fact that they cried out "why should we be diminished" –

נאר דוקא דורך די אידן וואס האבן עס ניט געקענט מקריב זיין און דורך דעם וואס זיי האבן געשריען "למה נגרע" –

English translation 457

they became the "teachers" for all Jews until the end of all generations that there is the mitzvah of Pesach Sheni and that there is no loss. One sees from this that for those Jews who were "impure from a human corpse" there was not only no lack,

זיינען זיי געווארן די "מלמדים" פאר אלע אידן עד סוף כל הדורות אז ס'איז דא די מצוה פון פסח שני און אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן. זעט מען דערפון ווי בא די אידן וואס זיינען געווען "טמאים לנפש אדם" איז ניט נאר קיין גרעון ניט געווען,

English translation 458

but on the contrary –

נאר אדרבה –

English translation 459

through them an elevation was added that the other Jews who offered the Pesach Rishon could not bring about –

דורך זיי איז צוגעקומען אן עילוי וואס די אנדערע אידן שהקריבו פסח ראשון האבן ניט געקענט אויפטאן –

English translation 460

that a new command and lesson was added for all Jews until the end of all generations!

אז ס'איז צוגעקומען א ציווי ולימוד חדש פאר אלע אידן עד סוף כל הדורות!

English translation 461

And furthermore, and this is the main point:

ועוד והוא העיקר:

English translation 462

Through the fact that Jews actually offer and eat the Second Passover,

דורך דעם וואס אידן זיינען מקריב און עסן דעם פסח שני בפועל,

English translation 463

not only did they have the concept of "and He passed over and skipped" above all measures and limitations,

איז ניט נאר וואס בא זיי איז געווען דער ענין פון ופסח ודלג העכער פאר אלע מדידות והגבלות,

English translation 464

and in a manner that this becomes its eating,

ובאופן אז דאס ווערט אכילתו,

English translation 465

blood and flesh like his flesh

דם ובשר כבשרו

English translation 466

(as in the First Passover) –

(ווי באם פסח ראשון) –

English translation 467

But more:

נאר נאכמער:

English translation 468

The Second Passover has in itself an elevation even relative to the First Passover. This is understood from the very fact that it is "Second Passover",

דער פסח שני האט אין זיך אן עילוי אפילו לגבי דעם פסח ראשון. כמובן מזה גופא וואס דאס איז "פסח שני",

English translation 469

and according to the rule that all matters of holiness must be in the manner of "they shall go from strength to strength",

וע"פ הכלל אז כל עניני קדושה דארפן זיין באופן פון "ילכו מחיל אל חיל",

English translation 470

"we ascend in holiness"60,

"מעלין בקודש" 60,

English translation 471

it is understood that the "Second Passover" which comes after the "First Passover" must be higher than the First Passover.

איז מובן אז דער "פסח שני" וואס קומט נאך דעם "פסח ראשון" דארף זיין העכער פאר דעם פסח ראשון.

English translation 472

And the explanation of this is explained in Chassidus61,

והביאור בזה איז מבואר בחסידות 61,

English translation 473

that the Second Passover has in itself the elevation relative to the First Passover because then "leaven and matzah are with him in the house"62,

אז פסח שני האט אין זיך דעם עילוי לגבי פסח ראשון מצד דעם וואס דעמולט איז "חמץ ומצה עמו בבית" 62,

English translation 474

for then one has the power to also elevate the leaven,

ווארום מ'האט דעמולט בכח צו מעלה זיין אויך דעם חמץ,

English translation 475

unlike on the First Passover, when one does not have the power for this, therefore one then completely negates the concept of leaven.

משא"כ בפסח ראשון האט מען ניט דעם כח דערצו דערפאר איז מען דעמולט לגמרי שולל דעם ענין החמץ.

English translation 476

That is:

דאס הייסט:

English translation 477

The Passover offering in general

דער קרבן פסח בכלל

English translation 478

(First Passover and Second Passover)

(פסח ראשון ופסח שני)

English translation 479

is connected with the service of leaping over all measures and limitations. But on the First Passover, the service is only in holiness itself,

איז פארבונדן מיט דער עבודה פון איבערשפרינגען אלע מדידות והגבלות. אבער בפסח ראשון איז די עבודה נאר אין קדושה עצמה,

English translation 480

"matzah",

"מצה",

English translation 481

unlike leaven which is then negated. Afterwards one comes to the Second Passover and one ascends in holiness in the concept of "and He passed over and skipped" –

משא"כ חמץ איז מען דעמולט שולל. דערנאך קומט מען צו פסח שני און מ'איז מעלה בקודש אין דעם ענין פון ופסח ודלג –

English translation 482

that the service of leaping above measure and limitation also takes place through the "leaven",

אז די עבודה פון שפרינגען למעלה ממדידה והגבלה נעמט אויך דורך דעם "חמץ",

English translation 483

and one also elevates the leaven –

און מ'איז אויך מעלה דעם חמץ –

English translation 484

"leaven and matzah are with him in the house" –

"חמץ ומצה עמו בבית" –

English translation 485

into the eating of the Passover offering,

אין דער אכילת קרבן פסח,

English translation 486

which becomes "blood and flesh like his flesh",

וואס ווערט "דם ובשר כבשרו",

English translation 487

meaning that this enters into his innerness,

ד.ה. אז דאס גייט אריין אין זיין פנימיות,

English translation 488

they will be sustained from me.

יתפרנסון מיני'.

English translation 489

And from the Second Passover it is drawn forth for the entire year,

און פון פסח שני ווערט עס נמשך על כל השנה כולה,

English translation 490

until the Second Passover of the following year,

ביז פסח שני בשנה הבאה,

English translation 491

as discussed many times regarding every matter of "once a year",

כמדובר כמ"פ בנוגע צו יעדער ענין פון "אחת בשנה",

English translation 492

that it is drawn forth for the entire year until one comes to the same matter in the following year,

אז דאס ווערט נמשך על כל השנה ביז מ'קומט צו דעם זעלבן ענין בשנה הבאה,

English translation 493

when it is not interrupted, Heaven forbid,

וואס דעמולט ווערט עס ניט נפסק ח"ו,

English translation 494

but on the contrary – then there is an even greater elevation in the service of the Second Passover.

נאר אדרבה - דעמולט ווערט אן עלי' נעלית יותר אין דער עבודה פון פסח שני.

English translation 495

An example of this is also regarding our matter:

בדוגמא לזה איז אויך בנוגע לעניננו:

English translation 496

When businessmen have a feeling of "why should we be diminished",

בשעת בעלי עסק האבן א געפיל פון "למה נגרע",

English translation 497

why are we inferior to those who merited that their livelihood should be from business in matters of intellect and knowledge of Hashem –

פארוואס איז מען ערגער פאר די וואס האבן זוכה געווען אז פרנסתם זאל זיין פון עסק בעניני שכל וידיעת ה' –

English translation 498

one answers him,

ענטפערט מען אים,

English translation 499

that with him there is no deficiency, Heaven forbid,

אז ביי אים איז ניטא קיין גרעון ח"ו,

English translation 500

rather –

נאר –

English translation 501

he has a unique mission and unique powers to reveal G‑dliness in the world.

ער האט די שליחות מיוחדת וכחות מיוחדים צו מגלה זיין אלקות אין עולם.

English translation 502

But it is not enough that he should feel "why should we be diminished",

אבער ס'איז ניט גענוג ער זאל פילן "למה נגרע",

English translation 503

rather, in addition, he must actually perform the service of revealing G‑dliness in the world.

נאר דערצו דארף ער טאן די עבודה בפועל צו מגלה זיין אלקות אין וועלט.

English translation 504

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 505

Through the fact that he reveals that the world itself is connected with "the truth of His existence", he effects an elevation that a Torah scholar cannot effect;

דורך דעם וואס ער איז מגלה אז וועלט אליין איז פארבונדן מיט "אמיתת המצאו" טוט ער אויף אן עילוי וואס א תלמיד חכם קען ניט אויפטאן;

English translation 506

like the elevation of the Second Passover relative to the First Passover –

ע"ד דער עילוי פון פסח שני לגבי פסח ראשון –

English translation 507

that "leaven and matzah are with him in the house",

אז "חמץ ומצה עמו בבית",

English translation 508

the elevation also of "leaven".

די עלי' אויך פון "חמץ".

English translation 509

From this we also have a lesson regarding the farbrengen that takes place on this Shabbos, where men, women, and small children have gathered together,

דערפון האט מען אויך דעם לימוד בנוגע צו דער התוועדות וואס קומט פֿאָר בשבת זה וואו עס האבן זיך צוזאמענגעקליבן אנשים ונשים וקטנים וקטנות,

English translation 510

among whom there are various types,

וואס צווישן זיי זיינען דא פארשידענע סוגים,

English translation 511

including also businessmen etc.:

כולל אויך בעלי עסק וכו':

English translation 512

When one's business is, by Divine Providence, in worldly matters and the nature of the world

בשעת איינעמ'ס עסק איז בהשגח"פ אין עניני העולם וטבע העולם

English translation 513

("they shall not cease"),

("לא ישבותו"),

English translation 514

he must know that he

דארף ער וויסן אז ער

English translation 515

(or she)

(אדער זי)

English translation 516

has a unique mission and unique powers to reveal in this "they shall not cease" of the world's nature the power of the Infinite One, blessed be He,

האט א שליחות מיוחדת און כחות מיוחדים צו מגלה זיין אין דעם "לא ישבותו" פון טבע העולם דעם כח הא"ס,

English translation 517

"the truth of His existence".

"אמיתת המצאו".

English translation 518

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 519

The "they shall not cease" of the world's nature reveals the G‑dly power in a wondrous manner with greater strength and greater might –

דער "לא ישבותו" פון טבע העולם איז מגלה דעם כח אלקי באופן נפלא ביתר שאת וביתר עוז –

English translation 520

for one sees in it an awesome order and conduct and wondrous laws etc.,

ווארום מ'זעט אין דעם א מורא'דיקן סדר והנהגה און חוקים נפלאים וכו',

English translation 521

as is known especially to those who engage in natural science and the sciences etc.,

כידוע ספעציעל צו די וואס זיינען זיך עוסק אין חכמת הטבע וחכמת המדע כו',

English translation 522

more than to other people who do not know the wisdoms of the laws of nature.

מער ווי צו אנדערע מענטשן וואס ווייסן ניט די חכמות פון חוקי הטבע.

English translation 523

And even though the natural scientists have an intellectual explanation for the wondrous laws in the conduct of nature –

און אע"פ אז די חכמי הטבע האבן א הסברה בשכל אויף די חוקים נפלאים בהנהגת הטבע –

English translation 524

they are nevertheless the first to also know that natural science only deals with understanding and explaining the laws of nature that already exist in the world,

זיינען זיי אבער די ערשטע וואס ווייסן אויך אז חכמת הטבע פארנעמט זיך נאר מיט פארשטיין און מסביר ומבאר זיין די חוקי הטבע שכבר נמצאים בעולם,

English translation 525

how the conduct is in such a manner and how the conduct is in such a manner,

ווי די הנהגה איז באופן כזה און די הנהגה איז באופן כזה,

English translation 526

and one can compare one law with another law, etc.;

און מ'קען פארגלייכן איין חוק מיט א צווייטן חוק וכו';

English translation 527

but natural science does not deal with explaining the reason why the laws were established in such a manner and not in another manner. For example:

אבער חכמת הטבע פארנעמט זיך ניט מיט מסביר זיין דעם טעם פארוואס די חוקים זיינען איינגעשטעלט געווארן באופן כזה ולא באופן אחר. לדוגמא:

English translation 528

One can explain that there is a force of attraction and that the force of attraction is in such a manner,

מ'קען מבאר זיין אז ס'איז דא א כח המושך און דער כח המושך איז באופן כזה,

English translation 529

and connect this with other laws of nature, etc.,

און פארבינדן דאס מיט אנדערע חוקי הטבע וכו',

English translation 530

but one cannot explain the reason why there is a force of attraction and why the force of attraction is specifically in such a manner.

אבער מ'קען ניט מסביר זיין דעם טעם פארוואס איז דא א כח המושך און פארוואס דער כח המושך איז דוקא באופן כזה.

English translation 531

For the reason why the laws of nature were established thus is not a part of natural science. And in general, it is not a part of the laws of intellect:

ווארום דער טעם פארוואס די חוקי הטבע זיינען אזוי איינגעשטעלט געווארן איז ניט א חלק פון חכמת הטבע. און בכלל ניט קיין חלק פון חוקי השכל:

English translation 532

Intellect deals with understanding a matter according to the rules of intellect that have already been established in a particular manner,

שכל פארנעמט זיך מיט פארשטיין אן ענין לויט די כללי השכל וואס זיינען שוין איינגעשטעלט געווארן באופן מסויים,

English translation 533

but not with the reason why the rules are in such a manner and not in another manner.

אבער ניט מיט דעם טעם פארוואס די כללים זיינען באופן כזה און ניט באופן אחר.

English translation 534

This is a matter that depends specifically on the One who established the laws and rules in such a manner –

דאס איז א זאך וואס איז תלוי דוקא אין דעם וואס האט איינגעשטעלט די חוקים וכללים באופן כזה –

English translation 535

the Creator and Conductor of the world –

דער בורא העולם ומנהיגו –

English translation 536

Who could have established that the laws of nature and rules of intellect be in an entirely different manner;

וואס ער האט געקענט איינשטעלן אז די חוקי הטבע וכללי השכל זאלן זיין באופן אחר לגמרי;

English translation 537

He could have created the world in a manner that the force of attraction be in an entirely different manner,

ער האט געקענט באשאפן די וועלט אין אן אופן אז דער כח המושך זאל זיין באופן אחר לגמרי,

English translation 538

for example.

לדוגמא.

English translation 539

And on the contrary:

און אדרבה:

English translation 540

The more one studies natural science, etc.,

וואס מער מ'לערנט חכמת הטבע כו',

English translation 541

the more one understands

אלץ מער פארשטייט מען,

English translation 542

that natural science deals with the laws and rules that have already been established,

אז חכמת הטבע פארנעמט זיך מיט די חוקים וכללים וואס זיינען שוין איינגעשטעלט געווארן,

English translation 543

not with the fact that the Supreme One could have established the laws and rules in another manner,

ניט מיט דעם וואס דער אויבערשטער האט געקענט איינשטעלן די חוקים וכללים באופן אחר,

English translation 544

for that is not a part of natural science.

ווארום דאס איז ניט א חלק פון חכמת הטבע.

English translation 545

And the reason why this is so –

און דער טעם פארוואס דאס איז אזוי –

English translation 546

is because it is thus in the Torah

איז ווייל אזוי איז עס אין תורה

English translation 547

(for everything begins from the Torah,

(וואס יעדער זאך הויבט זיך אן פון תורה,

English translation 548

He looked into the Torah and created the world63):

אסתכל באורייתא וברא עלמא 63):

English translation 549

When one needs to know a matter in the Shulchan Aruch, section Yoreh Deah,

בשעת מ'דארף וויסן אן ענין אין שו"ע חלק יורה דעה,

English translation 550

one will not ask someone who knows Orach Chaim,

וועט מען ניט פרעגן ביי איינעם וואס קען אורח חיים,

English translation 551

even though it is the first section in the Shulchan Aruch,

אע"פ וואס דאס איז דער ערשטער חלק אין שו"ע,

English translation 552

or Choshen Mishpat even though it is the end of the Shulchan Aruch,

אדער חושן משפט אע"פ וואס דאס איז דער סוף פון שו"ע,

English translation 553

but specifically one who knows Yoreh Deah.

נאר דוקא ביי אזא וואס קען יורה דעה.

English translation 554

From this it is also drawn into the worldly wisdoms,

דערפון ווערט עס אויך נמשך אין חכמות העולם,

English translation 555

that each wisdom has its domain,

אז יעדער חכמה האט איר תחום,

English translation 556

the wisdom of medicine,

חכמת הרפואה,

English translation 557

the wisdom of astronomy, etc.

חכמת התכונה וכיו"ב.

English translation 558

And when one needs to know a matter in medicine,

און בשעת מ'דארף וויסן אן ענין אין רפואה,

English translation 559

one will not go to ask an astronomer, but a doctor;

וועט מען ניט גיין פרעגן ביי א תוכן נאר ביי א רופא;

English translation 560

and likewise, when one needs to know a matter in astronomy,

ועד"ז בשעת מ'דארף וויסן אן ענין אין תכונה,

English translation 561

one will not go to ask a doctor, but an astronomer. And it is entirely contrary to the rules of wisdom,

וועט מען ניט גיין פרעגן ביי א רופא נאר ביי א תוכן. און ס'איז לגמרי היפך כללי החכמה,

English translation 562

that a doctor

אז א רופא

English translation 563

(who does not know the wisdom of astronomy)

(וואס ווייסט ניט חכמת התכונה)

English translation 564

should come to express an opinion in astronomy and say that it is so –

זאל קומען זאגן א מיינונג אין תכונה און זאגן אז כן יקום –

English translation 565

this is contrary to his role,

דאס איז היפך תפקידו,

English translation 566

contrary to his wisdom,

היפך חכמתו,

English translation 567

and the main point –

און דער עיקר –

English translation 568

it is contrary to the truth! He can offer a hypothesis in the wisdom of astronomy,

ס'איז היפך האמת! ער קען זאגן א השערה אין חכמת התכונה,

English translation 569

and emphasize that it is only a hypothesis,

און מדגיש זיין אז ס'איז בלויז א השערה,

English translation 570

but not as an expert in that matter.

אבער ניט אלס א מומחה באותו דבר.

English translation 571

And so too regarding the other wisdoms.

וכיו"ב בנוגע לשאר החכמות.

English translation 572

And likewise in our matter regarding the totality of natural science:

ועד"ז איז אויך בעניננו בנוגע צו כללות חכמת הטבע:

English translation 573

Its subject matter is to understand the laws of nature and to compare laws, etc.

ענינה פון חכמת הטבע איז צו פארשטיין די חוקי הטבע און צוגלייכן חוקים וכו'

English translation 574

(as above),

(כנ"ל),

English translation 575

not to explain the reason why this was established in such a manner and not in another manner –

ניט צו מבאר זיין דעם טעם פארוואס דאס איז איינגעשטעלט געווארן באופן כזה און ניט באופן אחר –

English translation 576

this does not enter into the domain of natural science;

דאס גייט ניט אריין אין דער תחום פון חכמת הטבע;

English translation 577

for this one must go to ask one who knows why the Supreme One created the laws of nature thus. And on the contrary:

אויף דעם דארף מען גיין פרעגן אזא וואס ווייסט פארוואס דער אויבערשטער האט אזוי באשאפן די חוקי הטבע. ואדרבה:

English translation 578

Natural science understands that the laws of nature could explicitly have been in an entirely different manner,

חכמת הטבע פארשטייט אז די חוקי הטבע האבן בפירוש געקענט זיין באופן אחר לגמרי,

English translation 579

if the Supreme One had so desired.

אויב דער אויבערשטער וואלט געוואלט.

English translation 580

One sees that specifically a sage in natural science perceives the G‑dly power in "they shall not cease" of the nature of creation.

זעט מען אז דוקא א חכם בחכמת הטבע דערהערט דעם כח אלקי אין "לא ישבותו" פון טבע הבריאה.

English translation 581

In addition to this –

נוסף לזה –

English translation 582

he also sees the G‑dly power in natural science itself. And from the examples for this:

זעט ער אויך דעם כח אלקי אין חכמת הטבע עצמה. ומהדוגמאות לזה:

English translation 583

According to the wisdom of science

ע"פ חכמת המדע

English translation 584

(in recent times)

(לאחרונה)

English translation 585

it has been revealed how:

איז נתגלה געווארן ווי:

English translation 586

a) The smallest part in the world possesses its own powers,

א) א חלק הכי קטן בעולם פארמאגט כחות עצמיים,

English translation 587

exactly like the powers of the greatest created being in the world.

פונקט אזוי ווי די כחות פון א נברא הכי גדול בעולם.

English translation 588

B) There is not a smallest part in the world –

ב) אין א חלק הכי קטן בעולם –

English translation 589

an atom –

אַן אַטאָם –

English translation 590

that does not have a revolution of many parts around a center,

איז דא א סיבוב פון חלקים רבים ארום א מרכז,

English translation 591

just as this is with the greatest creations,

אזוי ווי דאס איז בנבראים הכי גדולים,

English translation 592

that the stars revolve around a center. For example:

אז די כוכבים דרייען זיך ארום א מרכז. ולדוגמא:

English translation 593

the revolution of the sun and others –

סיבוב השמש ועוד –

English translation 594

whose center is other

דמרכזם אחר

English translation 595

(than the earth) 64,

(מהארץ) 64,

English translation 596

and so it is in a more general way –

און אזוי איז דאס בכללות יותר –

English translation 597

in the entirety of the entire world,

בכללות כל העולם,

English translation 598

that the center of all the spheres and stars –

אז דער מרכז פון כל הגלגלים והכוכבים –

English translation 599

is the earth, in which is the Holy Temple etc.

איז די ארץ שבו ביהמ"ק וכו'.

English translation 600

It is known 65 that according to Torah the center of all the spheres and stars is the globe of the earth

כידוע 65 אז ע"פ תורה דער מרכז כל הגלגלים והכוכבים איז דער כדור הארץ

English translation 601

(and not the sun or the aforementioned centers),

(און ניט דער שמש אדער די מרכזים הנ"ל),

English translation 602

and so it is also regarding the center that is in every atom as above.

און אזוי איז דאס אויך בנוגע דער מרכז שבכל אטאם כנ"ל.

English translation 603

From this one sees the greatness of the Creator in the manner of "He makes equal and compares small and great" *65,

וואס דערפון זעט מען גדלות הבורא באופן פון "השוה ומשוה קטן וגדול" *65,

English translation 604

that all parts of the world –

אז אלע חלקי העולם –

English translation 605

the smallest creation and the greatest creation

א נברא קטן ביותר ונברא גדול ביותר

English translation 606

(the stars of the heavens) –

(כוכבי השמים) –

English translation 607

have in several details the same laws and orders

האבן בכמה פרטים די זעלבע חוקים וסדרים

English translation 608

(revolution of parts around the center etc.),

(סיבוב חלקים סביב המרכז וכו'),

English translation 609

which demonstrates the greatness of the Creator,

וואס דאס באווייזט גדלות הבורא,

English translation 610

"He makes equal and compares small and great",

"השוה ומשוה קטן וגדול",

English translation 611

which comes specifically from the Most High, who is incomparably higher than small and great.

וואס קומט דוקא פון דעם אויבערשטן וואס ער איז שלא בערך העכער מקטן וגדול.

English translation 612

And along these lines is what the Rambam wrote 66 "All existences...

וע"ד מ"ש הרמב"ם 66 "כל הנמצאים...

English translation 613

from the first form

מצורה הראשונה

English translation 614

[including the stars and spheres which are "possessed of soul, knowledge, and intellect" 67]

[כולל די כוכבים והגלגלים וואס זיינען "בעלי נפש ודעה והשכל" 67]

English translation 615

down to a small gnat that is in the navel of the earth, all [derive] from the power of the truth of His existence",

עד יתוש קטן שיהי' בטבור הארץ הכל מכח אמתת המצאו",

English translation 616

i.e., that the smallest creation,

ד.ה. אז א נברא הכי קטן,

English translation 617

"a small gnat",

"יתוש קטן",

English translation 618

and "a small worm 68 of the sea" 69,

און "שלשול 68 קטן שבים" 69,

English translation 619

has within it the power of "the truth of His existence" exactly like the greatest creations,

האט אין זיך דעם כח פון "אמתת המצאו" פונקט ווי די נבראים הכי גדולים,

English translation 620

the spheres and stars which are "possessed of knowledge etc."!

די גלגלים וכוכבים וועלכע זיינען "בעלי דיעה כו'"!

English translation 621

And along these lines as discussed earlier,

וע"ד ווי גערעדט פריער,

English translation 622

that in every particular in the world –

אז אין יעדער פרט שבעולם –

English translation 623

from a small thing to a great thing –

א דבר קטן ביז א דבר גדול –

English translation 624

is reflected the "power of the Maker",

שפיגלט זיך אפ דער "כח הפועל",

English translation 625

and therefore every particular in the world contains within it infinite matters.

און דעריבער האט אין זיך יעדער פרט שבעולם א"ס ענינים].

English translation 626

And this infinite power and greatness of the Creator that is seen in the nature of creation stands revealed specifically through the wisdom of nature. Ordinary people do not see how in a small part of the earth the laws of the entirety of the entire world are reflected,

און אט דער כח הא"ס וגדלות הבורא וואס מ'זעט אין טבע הבריאה שטייט בגלוי דוקא דורך חכמת הטבע. סתם מענטשן זעען ניט ווי אין א חלק קטן שבארץ שפיגלען זיך אפ די חוקים שבכללות כל העולם,

English translation 627

in contrast, the wise men of nature reveal this and know of it.

משא"כ חכמי הטבע זיינען דאס מגלה און ווייסן דערפון.

English translation 628

From this one sees that specifically when one is in the "they shall not cease" of the nature of the world –

זעט מען דערפון ווי דוקא בשעת מ'געפינט זיך אין "לא ישבותו" פון טבע העולם –

English translation 629

one has the power to reveal the greatness of the Creator in a wondrous manner.

האט מען בכח צו מגלה זיין גדלות הבורא באופן נפלא.

English translation 630

When a sage in the wisdom of nature comes to knowledge of the greatness of Hashem, this itself is indeed a great thing,

בשעת עס קומט צו ביי א חכם בחכמת הטבע אין ידיעת גדלות ה' איז דאס אליין טאקע א גרויסע זאך,

English translation 631

but in addition it must also refine his character traits and qualities,

אבער דערצו דארף עס אויך אויסאיידלען זיינע מדות ותכונות,

English translation 632

in his conduct between man and his fellow and between man and the Omnipresent.

אין זיין הנהגה בין אדם לחבירו ובין אדם למקום.

English translation 633

Along these lines as this is regarding the study of Torah:

ע"ד ווי דאס איז בנוגע צו לימוד התורה:

English translation 634

The study of Torah alone is a great mitzvah,

לימוד התורה אליין איז א גרויסע מצוה,

English translation 635

to the extent that it is "equivalent to all of them" 70,

ביז אז דאס איז "כנגד כולם" 70,

English translation 636

nevertheless the Rambam writes 71 that "most of the laws of the Torah are only etc. to correct the opinions and to straighten all deeds"

אעפ"כ שרייבט דער רמב"ם 71 אז "רוב דיני התורה אינן אלא כו' לתקן הדעות וליישר כל המעשים"

English translation 637

(as discussed many times and especially recently),

(כמדובר כמ"פ ובפרט לאחרונה),

English translation 638

in [matters] between man and his fellow and between man and the Omnipresent.

אין בין אדם לחבירו ובין אדם למקום.

English translation 639

And likewise regarding knowledge in the wisdom of nature –

ועד"ז בנוגע צו ידיעות בחכמת הטבע –

English translation 640

this must bring about a refinement in a person's character traits,

דארף דאס ברענגען א זיכוך במדות האדם,

English translation 641

to straighten the opinions. And as the words of our Sages:

ליישר את הדיעות. וכדברי חז"ל:

English translation 642

"Everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He created only for His glory" 72,

"כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא בראו אלא לכבודו" 72,

English translation 643

even "things that you see as if they are superfluous in the world, such as flies, fleas, and gnats etc." 73 –

אפילו "דברים שאתה רואה אותן כאילו הן מיותרין בעולם כגון זבובים ופרעושים ויתושין כו'" 73 –

English translation 644

as specifically the men of science see how every creation

ווי עס זעען דוקא חכמי מדע ווי יעדער נברא

English translation 645

(even flies etc.)

(אפילו זבובים וכו')

English translation 646

has a specific benefit and function,

האט א תועלת ותפקיד מיוחד,

English translation 647

and this is all

און דאס איז אלץ

English translation 648

(a part of the world,

(א חלק פון עולם,

English translation 649

and consequently it is)

און במילא איז דאס)

English translation 650

created for the glory of the Holy One, blessed be He.

באשאפן געווארן לכבודו של הקב"ה.

English translation 651

And the way to bring this out into the open is first and foremost through the fact that the sage

און דער וועג בכדי דאס ארויסצוברענגען בגלוי איז לכל לראש דורך דעם וואס דער חכם

English translation 652

(in the wisdom of science)

(בחכמת המדע)

English translation 653

demonstrates a living example that he uses his wisdom in matters of science for the glory of the Holy One, blessed be He –

באווייזט א דוגמא חי' אז ער נוצט זיין חכמה בעניני מדע לכבודו של הקב"ה –

English translation 654

through the fact that this is expressed in his conduct between man and his fellow and between man and the Omnipresent.

דורך דעם וואס דאס דריקט זיך אויס אין זיין הנהגה בין אדם לחבירו ובין אדם למקום.

English translation 655

And when it comes to a Jew,

און בשעת עס רעדט זיך וועגן א אידן,

English translation 656

it is understood that the addition in knowledge of the greatness of Hashem

איז פארשטאנדיק אז די הוספה בידיעת גדלות ה'

English translation 657

(through the wisdom of nature) –

(ע"י חכמת הטבע) –

English translation 658

must add in his Judaism,

דארף ביי אים צוגעבן אין זיין אידישקייט,

English translation 659

that he should live not merely a life of a Jew,

ער זאל לעבן ניט בלויז א לעבן פון א אידן,

English translation 660

but a Jewish life,

נאר א אידישן לעבן,

English translation 661

which includes,

וואס נעמט דורך,

English translation 662

of course,

כמובן,

English translation 663

his conduct between man and his fellow and between man and the Omnipresent.

זיין הנהגה בין אדם לחבירו ובין אדם למקום.

English translation 664

And regarding this we have the promise,

און מ'האט אויף דעם די הבטחה,

English translation 665

that "It is not in heaven etc. nor is it beyond the sea" 74,

אז "לא בשמים היא גו' ולא מעבר לים היא" 74,

English translation 666

rather "the matter is very near to you, in your mouth and in your heart to do it" 75,

נאר "קרוב אליך הדבר מאד בפיך ובלבבך לעשותו" 75,

English translation 667

that even "if it were in heaven, you would need to ascend after it to learn it"

וואס אפילו "אלו היתה בשמים היית צריך לעלות אחרי' וללמדה"

English translation 668

(as Rashi explains),

(ווי רש"י איז מפרש),

English translation 669

all the more so that the Most High made it incomparably easier, to the extent that it is "near to you" and furthermore –

עאכו"כ אז דער אויבערשטער האט עס געמאכט שלא בערך לייכטער ביז אז ס'איז "קרוב אליך הדבר" און נאכמער –

English translation 670

"very",

"מאד",

English translation 671

"in your mouth and in your heart to do it".

"בפיך ובלבבך לעשותו".

English translation 672

He only gave him the choice,

מ'האט אים אבער בלויז אפגעגעבן די בחירה,

English translation 673

that he should bring it down into actuality "in your mouth and in your heart to do it".

אז ער זאל דאס אראפברענגען בפועל "בפיך ובלבבך לעשותו",

English translation 674

Consequently, he has the ability not to fulfill it, Heaven forbid.

במילא האט ער די מעגלעכקייט דאס ניט צו מקיים זיין ח"ו.

English translation 675

But even when one sees that there is another who has come to incorrect conclusions and has erred, may G‑d spare us,

אבער אפילו ווען מ'זעט אז עס איז דא אן אנדערער וואס איז געקומען צו ניט ריכטיקע מסקנות און האט פארגרייזט ר"ל,

English translation 676

he also has the merit,

האט ער אויך דעם זכות,

English translation 677

that from him one can learn “they will hear and fear and will not act wickedly again”76

אז פון אים קען מען זיך אפלערנען "ישמעו ויראו ולא יזידון עוד" 76

English translation 678

(and even if he is not an unintentional transgressor),

(ואפילו ניט זיין א שוגג),

English translation 679

that seeing his error, one learns not to make the same mistake.

אז זעענדיק זיין גרייז לערנט מען זיך אפ אז מ'זאל ניט מאכן דעם זעלבן טעות.

English translation 680

And when one utilizes the choice to bring it down into actuality “in your mouth and in your heart to do it,”

און בשעת מ'נוצט אויס די בחירה דאס צו אראפברענגען בפועל "בפיך ובלבבך לעשותו",

English translation 681

one has the promise that “the matter is very near to you

האט מען די הבטחה אז ס'איז "קרוב אליך הדבר

English translation 682

(and furthermore –)

(און נאכמער –)

English translation 683

very,”

מאד",

English translation 684

and in addition, “the Holy One, blessed be He, helps him”77,

און דערצו איז אויך "הקב"ה עוזרו" 77,

English translation 685

as the Alter Rebbe writes on the title page of Tanya that the book is “founded on the verse ‘For the matter is very near to you, in your mouth and in your heart to do it’...

ווי דער אלטער רבי שרייבט אויפן שער-בלאט פון תניא אז דער ספר איז "מיוסד על פסוק כי קרוב אליך הדבר מאוד בפיך ובלבבך לעשותו..

English translation 686

with the help of G‑d,”

בעזה"י",

English translation 687

that this is also “with the help of Hashem,”

אז דאס איז אויך "בעזרת ה'",

English translation 688

And to this he also adds the

און דערצו איז ער אויך מוסיף דעם

English translation 689

(acronym of)

(ר"ת פון)

English translation 690

word “Yisbarach,”

ווארט "יתברך",

English translation 691

and one may say the addition in this:

ויש לומר ההוספה בזה:

English translation 692

The “with the help of Hashem” is drawn into the service of “in your mouth and in your heart to do it” not in a manner that this is a cause for another matter,

דער "בעזרת ה'" ווערט נמשך אין דער עבודה פון "בפיך ובלבבך לעשותו" ניט אין אן אופן אז דאס איז אן עילה אויף א צווייטן ענין,

English translation 693

and that from the cause comes yet another cause,

און אז פון דער עילה ווערט נאך אן עילה,

English translation 694

and the power of its power, etc.,

און כח כחו וכו',

English translation 695

but rather “with the help of Hashem” is drawn in a manner of “Yisbarach,”

נאר "בעזרת ה'" ווערט נמשך באופן פון "יתברך",

English translation 696

from the term blessing and drawing forth78,

מלשון ברכה והמשכה 78,

English translation 697

“may He be blessed and drawn forth,”

"יתברך ויומשך",

English translation 698

that the “with the help of Hashem” itself, as it is above, is drawn down below

אז דער "בעזרת השם" אליין ווי ער איז למעלה ווערט ער נמשך למטה

English translation 699

(and not the power of its power, etc.),

(און ניט כח כחו כו'),

English translation 700

as one brings regarding this78 the proof from “one who buries the vine”79,

ווי מ'ברענגט אויף דעם 78 די ראי' פון "המבריך את הגפן" 79,

English translation 701

whose simple explanation is that the vine itself is drawn forth.

וואס דער פירוש בזה בפשטות איז אז דער גפן אליין ווערט נמשך.

English translation 702

And the “with the help of Hashem” itself becomes “Yisbarach” and is drawn “in your mouth and in your heart to do it” from the Jew in his service between man and G‑d and between man and his fellow,

און דער "בעזרת ה'" אליין ווערט "יתברך" ונמשך "בפיך ובלבבך לעשותו" פון דעם אידן בעבודתו בין אדם למקום ובין אדם לחבירו,

English translation 703

and from him –

און פון אים –

English translation 704

it is drawn into all the members of his household,

ווערט עס נמשך אין כל בני ביתו,

English translation 705

until –

ביז –

English translation 706

the entire world.

בכל העולם כולו.

English translation 707

This is similar to how it is through the Counting of the Omer,

ע"ד ווי דאס ווערט דורך ספירת העומר,

English translation 708

that by virtue of a single and unique individual counting the Omer in his private place, “through this great bounty is drawn forth in all the worlds”:

אז עי"ז וואס אן איין און איינציקער איך ציילט ספירה במקומו הפרטי איז "על ידי זה יושפע שפע רב בכל העולמות":

English translation 709

The drawing forth is in a manner of “bounty,”

די המשכה איז באופן פון "שפע",

English translation 710

that the matter itself is drawn forth80,

אז דער ענין אליין ווערט נמשך 80,

English translation 711

and not merely “bounty,”

און ניט סתם "שפע",

English translation 712

but “great bounty,”

נאר "שפע רב",

English translation 713

and this is drawn and flows “in all the worlds,”

און דאס ווערט נמשך ונשפע "בכל העולמות",

English translation 714

including –

כולל –

English translation 715

all the details and parts of world, year, and soul,

בכל הפרטים והחלקים פון עולם שנה ונפש,

English translation 716

in all places and all times and all people.

בכל המקומות ובכל הזמנים ובכל בני אדם.

English translation 717

Including also –

כולל אויך –

English translation 718

at night,

בלילה,

English translation 719

when there is still concealment, hiding, and darkness upon the earth. And on the contrary –

ווען ס'איז נאך א העלם והסתר וחושך בארץ. ואדרבה –

English translation 720

the perfection of the mitzvah of Counting the Omer is specifically at night before the day

שלימות מצות ספירת העומר איז דוקא בלילה קודם היום

English translation 721

(so that it should be “complete”81).

(בכדי עס זאל זיין "תמימות" 81).

English translation 722

That is, even though one is still in a time of darkness, concealment, and hiding,

ד.ה. אז אע"פ וואס מ'געפינט זיך נאך אין א זמן פון חושך והעלם והסתר,

English translation 723

“great bounty” is drawn down below,

ווערט נמשך "שפע רב" למטה,

English translation 724

and it becomes “from when may one recite the Shema in the evenings”82,

און עס ווערט דער "מאימתי קורין את שמע בערבין" 82,

English translation 725

that in “evenings”83 one draws down “Hear, O Israel, Hashem is our G‑d, Hashem is One”84,

אז אין "ערבין" 83 איז מען ממשיך "שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד" 84,

English translation 726

one draws down the Master of the world85

מ'איז ממשיך אלופו של עולם 85

English translation 727

(Alef)

(אל"ף)

English translation 728

into seven firmaments and earth (Chet)

אין ז' רקיעים וארץ (ח')

English translation 729

and the four directions of the world86,

וד' רוחות העולם 86,

English translation 730

so that there is drawn “One,”

אזוי אז דארט ווערט נמשך "אחד",

English translation 731

not only the existence of Hashem, but also the oneness of Hashem is drawn in revelation below in the world,

ניט נאר מציאות ה' נאר אויך אחדות ה' ווערט נמשך בגלוי למטה בעולם,

English translation 732

even “in the evenings.”

אפילו "בערבין".

English translation 733

And this is a close preparation for the time when there will be “and the kingdom will be Hashem’s”87,

און דאס ווערט א הכנה קרובה צו דעם זמן ווען עס וועט זיין "והיתה לה' המלוכה" 87,

English translation 734

“and Hashem will be King over all the earth; on that day Hashem will be One and His Name One”88,

"והי' ה' למלך על כל הארץ ביום ההוא יהי' ה' אחד ושמו אחד" 88,

English translation 735

in the true and complete redemption through our righteous Moshiach, speedily in our actual days,

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו במהרה בימינו ממש,

English translation 736

“Hashem is One and His Name One,”

"ה' אחד ושמו אחד",

English translation 737

as I am written, so I am read89 before all the inhabitants of the world and by all the inhabitants of the world.

כשאני נכתב כך אני נקרא 89 לנגד כל באי עולם ועל ידי כל באי עולם.

English translation 738

Earlier we spoke that in every thing in the world there are a multitude of matters ad infinitum,

מ'האט פריער גערעדט אז אין יעדער זאך אין וועלט זיינען פאראן א ריבוי ענינים עד א"ס,

English translation 739

because the “power of the active cause” is recognizable in the “effect.”

מצד דעם וואס דער "כח הפועל" איז ניכר אין דעם "נפעל".

English translation 740

All the more so when it comes to a matter in Torah –

עאכו"כ ווען עס רעדט זיך וועגן אן ענין אין תורה –

English translation 741

it certainly contains within itself a multitude of matters ad infinitum,

האט עס זיכער אין זיך א ריבוי ענינים עד א"ס,

English translation 742

as it is written90 regarding Torah, “it is longer than the measure of the earth and broader than the sea.”

כמ"ש 90 אויף תורה "ארוכה מארץ מדה ורחבה מני ים".

English translation 743

And study is greater, for it leads to action91 –

ותלמוד גדול שמביא לידי מעשה 91 –

English translation 744

so too is it regarding mitzvos,

אזוי איז דאס אויך אין מצוות,

English translation 745

that every mitzvah contains within itself infinite matters,

אז יעדער מצוה האט אין זיך א"ס ענינים,

English translation 746

all the more so the mitzvah of Shabbos,

עאכו"כ די מצוה פון שבת,

English translation 747

which effects an ascent in world, year, and soul,

וואס טוט אויף אן עלי' אין עולם שנה נפש,

English translation 748

and especially in the time of Ratzon d’Ratzin on Shabbos

ובפרט אין זמן רעוא דרעוין בשבת

English translation 749

(as above).

(כנ"ל).

English translation 750

A flesh and blood person, however, cannot detail the infinite matters that exist in Shabbos,

א בשר ודם קען אבער ניט מפרט זיין די א"ס ענינים וואס זיינען דא אין דעם שבת,

English translation 751

on the contrary:

אדרבה:

English translation 752

If one can count them, then it is not infinite!

אויב מ'קען דאס אויסרעכענען איז דאס ניט א"ס!

English translation 753

Infinite is “ceases to count because there is no number”92,

א"ס איז "חדל לספור כי אין מספר" 92,

English translation 754

“it cannot be counted due to its abundance”93.

"לא יספר מרוב" 93.

English translation 755

Therefore, one must begin by selecting the most essential matters in Shabbos.

דעריבער מוז מען אנהויבן מיט אויסקלייבן די ענינים הכי עיקריים אין דעם שבת.

English translation 756

One of the signs to know what is an essential matter –

איינער פון די סימנים צו וויסן וואס איז אן ענין עיקרי –

English translation 757

is when one sees that this is a matter that is revealed to all,

איז בשעת מ'זעט אז דאס איז אן ענין וואס איז גלוי לכל,

English translation 758

to men, women and children,

לאנשים נשים וטף,

English translation 759

this is a proof that this is a thing that is strongly relevant, therefore it is by Divine Providence revealed to all.

איז דערפון א הוכחה אז דאס איז א זאך וואס איז שטארק נוגע דערפאר איז דאס בהשגח"פ גלוי לכל.

English translation 760

In this Shabbos one finds several matters that are revealed to all:

אין דעם שבת געפינט מען כמה ענינים וואס זיינען גלוי לכל:

English translation 761

It is Shabbos Parshas Behar,

א) ס'איז שבת פ' בהר,

English translation 762

as we read in the Torah reading on this Shabbos in public

ווי מ'לייענט בקריאת התורה בשבת זה בציבור

English translation 763

(with a blessing before and after),

(מיט א ברכה לפני' ולאחרי'),

English translation 764

which is revealed to small and great.

וואס דאס איז בגלוי לקטן ולגדול.

English translation 765

The placement of this Shabbos in the days of the month is –

ב) די קביעות פון דעם שבת בימי החודש איז –

English translation 766

on the fifteenth of the month, when "the moon stands in its fullness"

בחמשה עשר בחודש. ווען "קיימא סיהרא באשלמותא"

English translation 767

(as brought in the Zohar94 and in the Midrash95).

(כדאיתא בזהר 94 ובמדרש 95).

English translation 768

And this is also a matter most revealed to all:

וואס דאס איז אויך א דבר הכי גלוי לכל:

English translation 769

Even if one does not know about the entire existence of the Zohar and Midrash

אפילו אויב איינער ווייסט ניט וועגן דער גאנצער מציאות פון זהר און מדרש

English translation 770

(where the matter of "the moon stands in its fullness" is stated),

(וואו עס שטייט דער ענין פון "קיימא סיהרא באשלמותא"),

English translation 771

even a gentile –

אפילו א גוי –

English translation 772

when he walks in the street on the night of the fifteenth of the month,

בשעת ער גייט אין גאס בליל חמשה עשר בחודש,

English translation 773

if he only has the "Lift up your eyes on high"96,

איז אויב ביי אים איז נאר דא דער "שאו מרום עיניכם" 96,

English translation 774

if only he is not immersed in materiality,

אויב נאר ער ליגט ניט אין חומריות,

English translation 775

then he seeks something and he has "Lift up your eyes on high" –

וואס דעמולט זוכט ער עפעס און ביי אים איז דא "שאו מרום עיניכם" –

English translation 776

he sees that the moon is full,

דערזעט ער אז די לבנה איז במילואה,

English translation 777

the moon stands in its fullness!

קיימא סיהרא באשלמותא!

English translation 778

If he is immersed in materiality –

אויב ער ליגט אין חומריות –

English translation 779

he seeks nothing at all,

זוכט ער דאך גארניט,

English translation 780

he is satisfied with his lot for the worse;

ער איז שמח בחלקו לגריעותא;

English translation 781

but if he is not immersed in materiality,

אבער אויב ער ליגט ניט אין חומריות,

English translation 782

then he seeks to elevate himself from his standing and situation,

דעמולט זוכט ער צו נתעלה ווערן ממעמדו ומצבו,

English translation 783

consequently he has the "Lift up your eyes on high" –

במילא איז ביי אים דא דער "שאו מרום עיניכם" –

English translation 784

he sees the moon in its fullness and completeness.

דערזעט ער די לבנה במילואה ובשלימותה.

English translation 785

And when it comes to a Jew –

און בשעת עס רעדט זיך וועגן א אידן –

English translation 786

for Israel reckons by the moon97 and moreover –

וואס ישראל מונין ללבנה 97 און נאכמער –

English translation 787

are likened to the moon98 –

דומין ללבנה 98 –

English translation 788

he sees the inner intent of "the moon stands in its fullness",

זעט ער די פנימיות הכוונה פון קיימא סיהרא באשלמותא,

English translation 789

as known that the task of a Jew is to reveal and bring completeness into every thing.

כידוע אז דער תפקיד פון א אידן איז צו מגלה זיין און אריינברענגען שלימות אין יעדער זאך.

English translation 790

Another matter revealed in this Shabbos in the determination of this year is –

ג) נאך אן ענין גלוי אין דעם שבת בקביעות שנה זו איז –

English translation 791

that the "one who toiled on Erev Shabbos"50,

אז דער "מי שטרח בערב שבת" 50,

English translation 792

from which comes the "shall eat on Shabbos" was Pesach Sheni. As discussed many times that although "one who toiled on Erev Shabbos" applies in general to all six days of the week,

וואס דערפון ווערט דער "יאכל בשבת" איז געווען פסח שני. כמדובר כמ"פ אז אע"פ וואס "מי שטרח בערב שבת" גייט בכללות אויף אלע ששת ימי השבוע,

English translation 793

but specifically it applies to Erev Shabbos itself,

אבער במיוחד גייט עס אויף ערב שבת ממש,

English translation 794

the sixth day,

יום הששי,

English translation 795

when the preparation for "shall eat on Shabbos" is emphasized even more,

וואס דעמולט שטייט נאכמער בהדגשה די הכנה צו "יאכל בשבת",

English translation 796

as we see it in practical halachah

ווי מ'זעט עס אין הלכה בפועל

English translation 797

[which has the advantage of "and the halachah is with him"99,

[וואס האט די מעלה פון "והוי' עמו שהלכה כמותו" 99,

English translation 798

which is above "these and those are the words of the living G-d"100],

וואס איז העכער פאר "אלו ואלו דברי אלקים חיים" 100],

English translation 799

as known the law101 that one who runs on Erev Shabbos at twilight and causes damage is exempt "because he ran with permission" for the sake of Shabbos,

כידוע דער דין 101 אז הרץ בערב שבת בין השמשות און מאכט א היזק איז ער פטור "מפני שרץ ברשות" לצורך שבת,

English translation 800

for according to Torah one is then occupied with the preparations for Shabbos.

ווייל ע"פ תורה איז מען דעמולט טרוד אין די הכנות צו שבת.

English translation 801

And so too other laws of this kind.

ועד"ז נאך הלכות כיו"ב.

English translation 802

It follows,

קומט אויס,

English translation 803

that this "shall eat on Shabbos" is from the matter of the toil in Pesach Sheni

אז דער "יאכל בשבת" זו איז פון דעם ענין פון דעם טרח בפסח שני

English translation 804

(Erev Shabbos).

(ערב שבת).

English translation 805

Which in avodah is the matter that there is no lost

וואס אין עבודה איז דאס דער ענין אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן

English translation 806

(as above section 7 and onward).

(כנ"ל ס"ז ואילך).

English translation 807

That is, that on this Shabbos "one eats" the matter that there is no lost,

ד.ה. אז דעם שבת "עסט מען" דעם ענין אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן,

English translation 808

that is, that the matter that there is no lost enters into him on this Shabbos internally,

ד.ה. אז דער ענין אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן גייט אין אים אריין בשבת זה בפנימיות,

English translation 809

in a way that it becomes blood and flesh like his flesh.

באופן אז דאס ווערט דם ובשר כבשרו.

English translation 810

Furthermore102:

נאכמער 102:

English translation 811

The eating of Pesach Sheni was on the night of the fifteenth of Iyar

אכילת פסח שני איז געווען בליל חמשה עשר באייר

English translation 812

(as above section 7).

(כנ"ל ס"ז).

English translation 813

That is, that not only is "shall eat on Shabbos" from the preparation and toil of Pesach Sheni,

ד.ה. אז ניט נאר וואס "יאכל בשבת" איז פון דער הכנה וטירחא פון פסח שני,

English translation 814

but the Pesach Sheni itself is eaten in the first meal of Shabbos –

נאר דעם פסח שני גופא עסט מען אין דער ערשטער סעודה פון שבת –

English translation 815

the meal of Shabbos night,

סעודת ליל שבת,

English translation 816

for the eating of the Pesach offering is the main matter of Pesach Sheni

וואס אכילת הפסח איז דאך דער עיקר ענין פון פסח שני

English translation 817

(which came initially only for eating,

(שלא בא מתחילתו אלא לאכילה,

English translation 818

as it is with the first Pesach).

ווי דאס איז בא דעם פסח ראשון).

English translation 819

That is, in spiritual avodah,

ד.ה. בעבודה רוחנית,

English translation 820

that the matter of there is no lost enters into an inwardness,

אז דער ענין פון ניטא קיין פארפאלן קומט אריין אין א פנימיות,

English translation 821

blood and flesh like his flesh,

דם ובשר כבשרו,

English translation 822

on this Shabbos,

בשבת זה,

English translation 823

not only because it comes through the preparation of toil on Erev Shabbos,

ניט נאר מצד דעם וואס דאס קומט ע"י דער הכנה פון טרח בערב שבת,

English translation 824

but the inner eating on this Shabbos itself consists of the matter of Pesach Sheni.

נאר די אכילה פנימית בשבת זו עצמה באשטייט פון דעם ענין פון פסח שני.

English translation 825

Shabbos has within it another most revealed matter –

ד) שבת האט אין זיך נאך אן ענין הכי גלוי –

English translation 826

that from it are blessed all the days of the coming week103. For although the blessing of Shabbos is upon all the days of the week equally,

אז מיני' מתברכין כולהו יומין פון שבוע הבא 103. דאע"פ וואס די ברכה פון שבת איז אויף אלע ימי השבוע בשוה,

English translation 827

nevertheless "each day does its work"104,

איז אבער "כל יומא ויומא עביד עבידתי'" 104,

English translation 828

and the blessing is drawn into the unique avodah of each day,

און די ברכה ווערט נמשך אין דער עבודה מיוחדת שבכל יום,

English translation 829

and consequently it is understood that when there is a special day in the coming week –

ובמילא איז מובן אז בשעת ס'איז דא א יום מיוחד בשבוע הבא –

English translation 830

the blessing of Shabbos is emphasized more in that special day.

שטייט מער בהדגשה די ברכה פון שבת אין דעם יום מיוחד.

English translation 831

And based on this it follows that this Shabbos has within it another matter most revealed to all:

ועפ"ז קומט אויס אז דער שבת האט אין זיך נאך אן ענין הכי גלוי לכל:

English translation 832

In the coming week there is the day of Lag BaOmer. Consequently it follows that this Shabbos blesses the day of Lag BaOmer.

בשבוע הבא איז דא דער טאג פון ל"ג בעומר. במילא קומט אויס אז דער שבת איז מברך דעם טאג פון ל"ג בעומר.

English translation 833

Seemingly, one could ask a question –

לכאורה קען מען פרעגן א שאלה –

English translation 834

What connection does Lag BaOmer have to every Jew? It is known what Rabbi Akiva said to Rashbi105 "It is enough that I and your Creator recognize your power,"

וואס פאר א שייכות האט ל"ג בעומר צו יעדער אידן? ס'איז ידוע וואס רבי עקיבא האט געזאגט צו רשב"י 105 "דייך שאני ובוראך מכירים כוחך",

English translation 835

i.e., that even the other Tannaim of that generation,

ד.ה. אז אפילו די אנדערע תנאים אין דעם דור,

English translation 836

who were students of Tannaim,

וועלכע זיינען געווען תלמידים פון תנאים,

English translation 837

and teachers of other students –

און רביים פון נאך תלמידים –

English translation 838

nevertheless, they did not recognize the power of Rashbi,

אעפ"כ האבן זיי ניט מכיר געווען כחו של רשב"י,

English translation 839

only specifically R' Akiva and the Holy One, blessed be He, recognized it –

נאר דוקא רע"ק און דער אויבערשטער זיינען דאס מכיר –

English translation 840

then all the more so that Jews in our generation have absolutely no value compared to Rashbi,

איז עאכו"כ אז אידן בדורנו זה האבן לגמרי קיין ערך ניט צו רשב"י,

English translation 841

so how can one say that they have a connection with Lag BaOmer?!

היינט ווי קען מען זאגן אז זיי האבן א שייכות מיט ל"ג בעומר?!

English translation 842

Nevertheless, we see that Rashbi requested106 that all Jews should rejoice on his day of joy on Lag BaOmer,

אעפ"כ זעט מען אז רשב"י האט געבעטן 106 אז אלע אידן זאלן זיך משמח זיין ביום שמחתו בל"ג בעומר,

English translation 843

and everyone does not recite Tachanun then107 –

און יעדער איך זאגט דעמולט ניט קיין תחנון 107 –

English translation 844

Therefore it is understood that despite the fact that he was incomparably higher even than the Tannaim of his generation and all the more so for Jews in our generation –

במילא איז מובן אז ניט קוקנדיק אויף דעם וואס ער איז געווען שלא בערך העכער אפילו פאר די תנאים בדורו ועאכו"כ פאר אידן בדורנו זה –

English translation 845

nevertheless, Rashbi has the power to effect that his joy on Lag BaOmer should become the joy of every Jew,

פונדעסטוועגן האט רשב"י בכח צו אויפטאן אז שמחתו בל"ג בעומר זאל ווערן די שמחה פון יעדער אידן,

English translation 846

and not a manufactured joy,

און ניט א געמאכטע שמחה,

English translation 847

but a true joy!

נאר א שמחה אמיתית!

English translation 848

And even though according to Torah there is no joy except with meat and there is no joy except with wine108,

ואע"פ אז ע"פ תורה איז אין שמחה אלא בבשר ואין שמחה אלא ביין 108,

English translation 849

nevertheless, Rashbi has the power to effect that every Jew on Lag BaOmer should stand in true joy without meat and wine, exactly as if they had meat and wine then!

אעפ"כ האט רשב"י בכח צו אויפטאן אז יעדער איד בל"ג בעומר זאל שטיין בשמחה אמיתית אָן בשר ויין פונקט ווי מ'וואלט דעמולט געהאט בשר ויין!

English translation 850

And all the more so from that which Rashbi said that "I can exempt the entire world from judgment...

ובמכ"ש וק"ו דערפון וואס רשב"י האט געזאגט אז "יכול אני לפטור את כל העולם כולו מן הדין...

English translation 851

from the day the world was created until now"109,

מיום שנברא העולם ועד עכשיו" 109,

English translation 852

then certainly that he can effect regarding judgment,

איז מה-דאך אז ער קען אויפטאן בנוגע צו דין,

English translation 853

all the more so that he can effect in an abundant measure of goodness110,

עאכו"כ אז ער קען אויפטאן במרובה מדה טובה 110,

English translation 854

that every Jew should stand in true joy on Lag BaOmer

אז יעדער איך זאל שטיין בשמחה אמיתית בל"ג בעומר

English translation 855

(the day of joy of Rashbi)

(יום שמחתו של רשב"י)

English translation 856

even without the matter of meat and wine.

אפילו אָן דעם ענין פון בשר ויין.

English translation 857

And especially when one connects the day of Lag BaOmer with a farbrengen of joy,

ובפרט בשעת מ'איז מקשר דעם טאג פון ל"ג בעומר מיט א התוועדות של שמחה,

English translation 858

"with a multitude of people",

"ברוב עם",

English translation 859

men and women

אנשים ונשים

English translation 860

(obviously separately)

(כמובן בנפרד)

English translation 861

and one reviews then the Torah and conduct of Rashbi,

און מ'חזר'ט דעמולט איבער פון תורת והנהגת רשב"י,

English translation 862

and especially –

ובמיוחד –

English translation 863

the study of the inner dimension of the Torah,

לימוד פנימיות התורה,

English translation 864

the study of Chassidus,

לימוד החסידות,

English translation 865

which brings down the Torah of Rashbi in a manner of "they will be sustained" from it.

וואס ברענגט אראפ תורת הרשב"י אין אן אופן פון "יתפרנסון" מיני'.

English translation 866

The lesson from that which on this Shabbat one has in the inner dimension

דער לימוד פון דעם וואס בשבת זה האט מען בפנימיות

English translation 867

("one measures")

("מ'עסט")

English translation 868

the matter of Pesach Sheni –

דעם ענין פון פסח שני –

English translation 869

is simply:

איז בפשטות:

English translation 870

The lesson of Pesach Sheni in general is –

דער לימוד פון פסח שני בכלל איז –

English translation 871

according to the teaching of my revered father-in-law, the Rebbe

כתורת כ"ק מו"ח אדמו"ר

English translation 872

(as discussed above):

(כמדובר לעיל):

English translation 873

"The concept of Pesach Sheni is –

"פסח שני ענינו איז –

English translation 874

there is no 'lost',

עס איז ניטא קיין "פארפאלען",

English translation 875

one can always rectify. Even one who was impure,

מען קען אַלע מאָל פאַריכטען. אפילו מי שהי' טמא,

English translation 876

one who was on a distant journey, etc."

מי שהי' בדרך רחוקה כו'".

English translation 877

And in the determination of this year,

ובקביעות שנה זו,

English translation 878

when Pesach Sheni is on Erev Shabbat

ווען פסח שני איז בערב שבת

English translation 879

(and "one who toiled on Erev Shabbat will eat on Shabbat")

(וואס "מי שטרח בערב שבת יאכל בשבת")

English translation 880

and the eating of the Paschal offering

און אכילת הפסח

English translation 881

(the second)

(שני)

English translation 882

is on Shabbat night –

איז בליל שבת –

English translation 883

there is further emphasis in this,

קומט צו נאכמער הדגשה בזה,

English translation 884

that one has the lesson in the inner dimension

אז מ'האט דעם לימוד בפנימיות

English translation 885

(in a manner of eating)

(באופן של אכילה)

English translation 886

that it becomes blood and flesh like his flesh,

אז דאס ווערט דם ובשר כבשרו,

English translation 887

and the "eating" of Shabbat,

און אן "אכילה" פון שבת,

English translation 888

for the eating of Shabbat is in a manner of delight and higher than eating on the other days of the week, etc.

וואס אכילת שבת איז באופן של תענוג און העכער פאר אכילה בשאר ימי השבוע וכו'.

English translation 889

A Jew could ask the question:

קען א איד פרעגן די שאלה:

English translation 890

What does the entire lesson that "there is no lost" matter to him –

וואס איז אים נוגע דער גאנצער לימוד אז "ס'איז ניטא קיין פארפאלן" –

English translation 891

all of Israel are presumed to be kosher111,

כל ישראל זיינען דאך בחזקת כשרות 111,

English translation 892

and it could be that his service was in the utmost perfection,

און עס קען זיין אז עבודתו איז געווען בתכלית השלימות,

English translation 893

therefore there is nothing by him that went lost?!

במילא איז ביי אים ניטא קיין זאך וואס איז געגאנגען פארפאלן?!

English translation 894

One answers him that which is stated in Tanya112 regarding the service of teshuvah,

ענטפערט מען אים דאס וואס שטייט אין תניא 112 בנוגע לעבודת התשובה,

English translation 895

that "the essence of teshuvah is in the heart, and the heart has many levels and degrees, and everything is according to the person and according to the time and place",

אז "עיקר התשובה בלב והלב יש בו בחי' ומדרגות רבות והכל לפי מה שהוא אדם ולפי הזמן והמקום",

English translation 896

and therefore there is always the matter of teshuvah,

און דעריבער איז אלעמאל דא דער ענין התשובה,

English translation 897

because even when he has already done teshuvah and all matters now stand in perfection,

ווייל אפילו ווען ער האט שוין תשובה געטאן און אלע ענינים שטייען יעצט בשלימות,

English translation 898

but when his "heart" is elevated to a higher level,

בשעת אבער זיין "לב" ווערט נתעלה צו א העכערע דרגא,

English translation 899

a higher teshuvah is demanded of him according to his current level.

מאנט זיך פון אים א העכערע תשובה לויט דרגתו איצטער.

English translation 900

From this it is understood regarding the lesson of "there is no lost" –

דערפון איז מובן בנוגע צו דעם לימוד פון "ניטא קיין פארפאלן" –

English translation 901

which is generally the service of teshuvah –

וואס דאס איז בכללות די עבודה פון תשובה –

English translation 902

that despite the fact that his service until now was in perfection and nothing went lost by him,

אז ניט קוקנדיק אויף דעם וואס זיין עבודה ביז איצטער איז געווען בשלימות און ביי אים איז גארניט פארפאלן געגאנגען,

English translation 903

but when another day comes in his life,

בשעת אבער עס קומט צו נאך א טאג אין זיין לעבן,

English translation 904

there must be by him an ascent in holiness to a higher level,

דארף ביי אים זיין אן עלי' בקודש צו א העכערע דרגא,

English translation 905

and from the perspective of the higher level, the service that he did yesterday is insufficient,

און מצד דער העכערער דרגא איז ניט מספיק די עבודה וואס ער האט געטאן נעכטן,

English translation 906

and it could be that regarding the higher level there is a matter that is lost by him and he needs to rectify.

און עס קען זיין אז לגבי דער העכערער דרגא איז דא אן ענין וואס איז ביי אים פארפאלן און ער דארף פארריכטן.

English translation 907

Therefore, they tell him the instruction of Pesach Sheni,

דעריבער זאגט מען אים די הוראה פון פסח שני,

English translation 908

that there is no lost,

אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן,

English translation 909

because the instruction has relevance also to him,

ווארום די הוראה האט א שייכות אויך צו אים,

English translation 910

that he should not fall into despair, perhaps he will not be able to rectify what was lost regarding the higher level to which he has now come –

אז ער זאל ניט אריינפאלן אין יאוש אפשר וועט ער ניט קענען פארריכטן דאס וואס איז פארפאלן געגאנגען לגבי דער העכערער דרגא צו וועלכער ער איז איצטער צוגעקומען –

English translation 911

they tell him that there is no lost,

זאגט מען אים אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן,

English translation 912

and one can always rectify.

און מען קען אלע מאל פארריכטן.

English translation 913

In addition to this:

נוסף לזה:

English translation 914

From this very thing that to him has come,

דערפון גופא וואס צו אים איז אנגעקומען,

English translation 915

with Divine Providence,

בהשגחה פרטית,

English translation 916

the instruction of Pesach Sheni that there is no lost –

די הוראה פון פסח שני אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן –

English translation 917

is a proof that he has in himself a matter that he still needs to rectify,

איז א הוכחה אז ער האט אין זיך א זאך וואס ער דארף נאך פארריכטן,

English translation 918

and regarding this they tell him that there is no lost!

און אויף דעם זאגט מען אים אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן!

English translation 919

And even though "all of Israel are presumed to be fit" as above –

און אע"פ אז "כל ישראל בחזקת כשרות" כנ"ל –

English translation 920

this is applicable to say regarding his state yesterday and in the past,

איז דאס שייך זאגן בנוגע צו זיין מצב נעכטן ובעבר,

English translation 921

that he is presumed to be fit;

אז ער איז בחזקת כשרות;

English translation 922

however, regarding the service that he needs to do in the present

משא"כ לגבי דער עבודה וואס ער דארף טאן בהוה

English translation 923

(and he has not yet done it) –

(און האט עס נאך ניט געטאן) –

English translation 924

the presumption of fitness from yesterday does not help,

העלפט ניט די חזקת כשרות פון נעכטן,

English translation 925

because this depends on whether he will do the thing or not:

ווייל דאס איז תלוי צי ער וועט טאן די זאך אדער ניט:

English translation 926

if he will do it –

אויב ער וועט עס טאן –

English translation 927

he is fit,

איז ער א כשר,

English translation 928

if he does not do it, Heaven forbid –

אויב ער טוט עס ניט ח"ו –

English translation 929

it is lacking in him!

פעלט עס ביי אים!

English translation 930

From this is understood simply the lesson for each person –

דערפון איז מובן בפשטות דער לימוד לכאו"א –

English translation 931

not looking at how high he stands –

ניט קוקנדיק ווי הויך ער שטייט –

English translation 932

from the matter of Pesach Sheni,

פון דעם ענין פון פסח שני,

English translation 933

there is no lost:

ניטא קיין פארפאלן:

English translation 934

Even if one made last night, in the Kriyat Shema upon the bed, a Cheshbon Tzedek113 that the service of last night was with utmost perfection,

אפילו אויב מ'האט נעכטן באנאכט בק"ש שעל המטה געמאכט א חשבון צדק 113 אז די עבודה נעכטן איז געווען בתכלית השלימות,

English translation 935

that the matter of Cheshbon Tzedek in Kriyat Shema upon the bed must be also on Shabbat night,

וואס דער ענין פון חשבון צדק בק"ש שעהמ"ט דארף זיין אויך בליל שבת,

English translation 936

indeed not in the same manner as on other nights,

טאקע ניט אין דעם זעלבן אופן ווי בשאר הלילות,

English translation 937

but even then there must be a Cheshbon Tzedek,

אבער אויך דעמולט דארף זיין א חשבון צדק,

English translation 938

and all the more so:

ובמכ"ש וק"ו:

English translation 939

How much more so that on all nights one must make a Cheshbon Tzedek,

מה-דאך אז בכל הלילות דארף מען מאכן א חשבון צדק,

English translation 940

because "into Your hand I entrust my spirit"114 and one must return to the Most High a pure deposit,

ווייל "בידך אפקיד רוחי" 114 און מ'דארף דאך אומקערן דעם אויבערשטן א פקדון טהור,

English translation 941

all the more so that this must be on Shabbat night, for even then there is the matter of "into Your hand I entrust my spirit",

עאכו"כ אז דאס דארף זיין בליל שבת וואס אויך דעמולט איז דא דער ענין פון "בידך אפקיד רוחי",

English translation 942

So even if one made last night a Cheshbon Tzedek that the service on Erev Shabbat was with perfection –

איז אפילו אויב מ'האט נעכטן באנאכט געמאכט א חשבון צדק אז די עבודה בערב שבת איז געווען בשלימות –

English translation 943

but since today another day has been added,

איז אבער וויבאלד אז היינט איז צוגעקומען נאך א טאג,

English translation 944

and a day of Shabbat,

און א טאג פון שבת,

English translation 945

which is incomparably higher than the other days of the week,

וואס איז שלא בערך העכער פאר שאר ימי השבוע,

English translation 946

until then the ascent is above time

ביז אז דעמולט איז די עלי' למעלה מן הזמן

English translation 947

(as explained in Likkutei Torah115,

(כמבואר בלקו"ת 115,

English translation 948

that therefore one begins counting the first day after Shabbat even though since the act of Creation thousands of days have passed,

אז דערפאר הויבט מען אן ציילן יום ראשון נאך שבת אע"פ וואס זינט מעשה בראשית זיינען אדורך טויזנטער טעג,

English translation 949

because on Shabbat there was the ascent above time. And on the first day the order of times begins anew),

ווייל בשבת איז געווען די עלי' למעלה מזמן. און ביום ראשון הויבט זיך אן ווידער דער סדר זמנים מחדש),

English translation 950

and he heard about the instruction of Pesach Sheni that there is no lost –

און ער האט געהערט וועגן דער הוראה פון פסח שני אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן –

English translation 951

it is certain that his service must be in a more elevated manner,

איז זיכער אז זיין עבודה דארף זיין באופן נעלה יותר,

English translation 952

and to rectify the matters that are deficiencies regarding his elevated level.

און צו פארריכטן די זאכן וואס זיינען חסרונות לגבי דרגתו הנעלית.

English translation 953

But he asks the question:

פרעגט ער אבער די שאלה:

English translation 954

Torah is indeed "Torah is light"116,

תורה איז דאך "תורה אור" 116,

English translation 955

it gives forth luminous instructions/11. He needs to have a clear and luminous instruction from Pesach Sheni

זי גיט ארויס ליכטיקע הוראות/ 11. דארף ער האבן א קלארע און ליכטיקע הוראה פון פסח שני

English translation 956

(there is no lost)

(ניטא קיין פארפאלן)

English translation 957

in which matter he should add in his service?

אין וועלכן ענין ער זאל מוסיף זיין בעבודתו?

English translation 958

The instruction is revealed in this from the story of Pesach Sheni itself:

האט מען די הוראה גלוי' בזה פון דעם סיפור פון פסח שני עצמו:

English translation 959

Pesach Sheni teaches that "even one who was impure,

פסח שני לערנט אז "אפילו מי שהי' טמא,

English translation 960

one who was on a distant road" for him there is no lost and one can always rectify.

מי שהי' בדרך רחוקה" איז פאר אים ניטא קיין פארפאלן און מ'קען אלע מאל פארריכטן.

English translation 961

From this one has immediately the clear instruction where one must add in one's own service:

האט מען דערפון גלייך די קלארע הוראה וואו מ'דארף מוסיף זיין אין דער אייגענער עבודה:

English translation 962

Today is a time when each person surely knows of other Jews who are infants captured among the nations and they still stand in a state of "impure for a soul" or "on a distant road" spiritually. What does "distant road" mean spiritually –

היינט איז א צייט ווען יעדער איך ווייסט זיכער פון אנדערע אידן וועלכע זיינען תינוקות שנשבו בין העכו"ם און זיי שטייען דערוויילע אין א מצב פון "טמא לנפש" אדער "בדרך רחוקה" ברוחניות. וואס הייסט "דרך רחוקה" ברוחניות –

English translation 963

the Most High is indeed everywhere? Rather, the explanation of this is that this is a "distant road" manifestly from the side of the Jew

דער אויבערשטער איז דאך אומעטום? נאר דער פירוש בזה איז אז דאס איז א "דרך רחוקה" בגלוי מצד דעם אידן

English translation 964

(not from the side of the Most High).

(ניט מצד דעם אויבערשטן).

English translation 965

And so is the explanation of Chassidus118 on the verse119 "for they have turned their back to Me and not their face",

וע"ד פירוש החסידות 118 עה"פ 119 "כי פנו אלי עורף ולא פנים",

English translation 966

that the Most High is found near the Jew,

אז דער אויבערשטער געפינט זיך לעבן דעם אידן,

English translation 967

"they have turned to Me",

"פנו אלי",

English translation 968

but the Jew from his side stands with "back and not face" to the Most High, Heaven forbid,

אבער דער איד מצדו שטייט מיטן "עורף ולא פנים" צו דעם אויבערשטן, ר"ל,

English translation 969

consequently he finds himself "on a distant road" from "the truth of Hashem is forever"120. This is indeed not his fault,

במילא געפינט ער זיך "בדרך רחוקה" פון "אמת ה' לעולם" 120. דאס איז טאקע ניט זיין שולד,

English translation 970

for he is an infant captured,

ווארום ער איז א תינוק שנשבה,

English translation 971

but in practice he finds himself "on a distant road".

אבער בפועל געפינט ער זיך "בדרך רחוקה".

English translation 972

And since you know about it,

און וויבאלד אז דו ווייסט דערפון,

English translation 973

this is certainly with Divine Providence –

וואס דאס איז דאך זיכער בהשגחה פרטית –

English translation 974

it is immediately understood simply

איז גלייך מובן בפשטות

English translation 975

(in the manner of "Torah Ohr" – a luminous teaching)

(באופן פון "תורה אור". א ליכטיקע הוראה)

English translation 976

the instruction in which matter you need to add

די הוראה אין וועלכן ענין דו דארפסט מוסיף זיין

English translation 977

(the instruction of the Second Passover in one's own service):

(די הוראה פון פסח שני אין דער אייגענער עבודה):

English translation 978

You must go out on Shabbos and knock on the door of the Jew who is "on a distant path",

דו דארפסט ארויסגיין דעם שבת און א קלאפ טאן אויפן טיר פון דעם אידן וואס געפינט זיך "בדרך רחוקה",

English translation 979

or speak with him through the window,

אדער רעדן מיט אים דורכן פענצטער,

English translation 980

and tell him:

און אים זאגן:

English translation 981

Listen,

הער זיך איין,

English translation 982

you are "on a distant path" spiritually,

דו געפינסט זיך "בדרך רחוקה" ברוחניות,

English translation 983

and you must cry out "why should we be diminished",

און דו דארפסט שרייען "למה נגרע",

English translation 984

and the answer to this is –

און דער ענטפער אויף דעם איז –

English translation 985

that there is no lost cause and you can fix everything.

אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן און דו קענסט אלץ פארריכטן.

English translation 986

It is obvious and simple that one must speak with that person in pleasant ways and in ways of peace and in a way of honor and in a possible way,

כמובן וגם פשוט אז מ'דארף מיט יענעם רעדן בדרכי נועם ובדרכי שלום ובדרך כבוד ובדרך אפשר,

English translation 987

by telling him,

דורך זאגן אים,

English translation 988

for example:

לדוגמא:

English translation 989

It could possibly be,

עס קען אפשר זיין,

English translation 990

that you are "on a distant path". And this itself is only relative to your true level:

אז דו געפינסט זיך "בדרך רחוקה". און דאס גופא איז נאר לפי ערך דיין אמת'ער דרגא:

English translation 991

Regarding another, it could be that the level where you are is not at all a "distant path". But this is your private sanctuary,

לגבי א צווייטן קען זיין אז די דרגא וואו דו האלטסט איז דאס גאר ניט קיין "דרך רחוקה". אבער דאס איז דאך דיין משכן פרטי,

English translation 992

"and I will dwell in their midst" 121 –

"ושכנתי בתוכם" 121 –

English translation 993

"in the midst of each and every one" 122,

"בתוך כאו"א" 122,

English translation 994

and relative to the level you can reach in your private sanctuary,

און לגבי דער דרגא וואו דו קענסט דערגרייכן אין דיין משכן פרטי,

English translation 995

this is only "on the way" to the sanctuary

איז דאס נאר "בדרך" צום משכן

English translation 996

(not the sanctuary itself),

(ניט דער משכן עצמו),

English translation 997

and the "way" itself –

און "בדרך" גופא –

English translation 998

is a "distant path",

איז דאס "בדרך רחוקה",

English translation 999

and since there is no lost cause,

און וויבאלד אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן,

English translation 1000

it is in your hands to fix this and to arrive at your private sanctuary,

ליגט עס אין דיינע הענט דאס צו פארריכטן און צוקומען צו דיין משכן פרטי,

English translation 1001

until you will also become an influencer,

ביז אז דו וועסט אויך ווערן א משפיע,

English translation 1002

a lamp to illuminate,

א נר להאיר,

English translation 1003

from which others will see and thus do.

שממנו יראו וכן יעשו אחרים.

English translation 1004

And so forth the other explanations in pleasant ways and in ways of peace that one can explain to another.

וכיו"ב די אנדערע ביאורים בדרכי נועם ובדרכי שלום וואס מ'קען א צווייטן מסביר זיין.

English translation 1005

And of course,

וכמובן,

English translation 1006

that when one speaks in pleasant ways and in ways of peace –

אז בשעת מ'רעדט בדרכי נועם ובדרכי שלום –

English translation 1007

one has a stronger hope that one will influence that person.

האט מען א שטארקערע האפענונג אז מ'וועט אויף יענעם פועל'ן.

English translation 1008

And together with this one must also speak words that come from the heart which enter the heart 123 and accomplish their effect,

וביחד עם זה דארף מען אויך רעדן דברים היוצאים מן הלב וואס נכנסים אל הלב 123 ופועלים פעולתם,

English translation 1009

and demonstrate a living example from oneself,

און באווייזן א דוגמא חי' פון זיך אליין,

English translation 1010

which then is incomparably easier to influence another when he sees that you yourself are a living example.

וואס דעמולט איז שלא בערך לייכטער פועל'ן אויפן זולת בשעת ער זעט אז דו אליין ביזט א דוגמא חי'.

English translation 1011

However, if one is not oneself a living example and one has deficiencies that the other sees –

משא"כ אויב מ'איז אליין ניט קיין דוגמא חי' און מ'האט אליין חסרונות וואס יענער זעט –

English translation 1012

he can come and argue coldly a logical argument:

קען ער קומען און טענה'ן קאלטערהייט א שכל'דיקע טענה:

English translation 1013

You tell me to do such and such –

דו זאגסט מיר צו טאן כך וכך –

English translation 1014

when you yourself have a deficiency. And in the language of our Sages 124 "He says to him: Remove the splinter from between your teeth. He says to him: Remove the beam from between your eyes"!

ווען דו אליין האסט א חסרון. ובלשון חז"ל 124 "אומר לו טול קיסם מבין שיניך. אומר לו טול קורה מבין עיניך"!

English translation 1015

And even though our Sages say,

ואע"פ וואס חז"ל זאגן,

English translation 1016

that it is insolence to say so –

אז ס'איז א חוצפה אזוי זאגן –

English translation 1017

in this time, however, it will not help to tell him that the Gemara says you are insolent. Rather, the best advice for this is –

וועט בזמן הזה אבער ניט העלפן יענעם זאגן אז די גמרא זאגט אז דו ביזט א מחוצף. נאר די בעסטע עצה לזה איז –

English translation 1018

to remove from oneself the "beam from between your eyes",

צו אראפנעמען פון זיך אליין די "קורה מבין עיניך",

English translation 1019

then it will prevent from the outset that the other should have any arguments!

וועט עס מלכתחילה באווארענען אז יענער זאל קיין טענות ניט האבן!

English translation 1020

And in this itself comes the additional instruction from that which on the morrow of the Second Passover,

און אין דעם גופא קומט צו די הוראה נוספת דערפון וואס אויף מארגן פון פסח שני,

English translation 1021

and in the fixed pattern of this year –

ובקביעות שנה זו –

English translation 1022

on Shabbos

דעם שבת

English translation 1023

(when the matter of there being no lost cause stands in innerness) –

(ווען דער ענין פון ניטא קיין פארפאלן שטייט אין א פנימיות) –

English translation 1024

is the fifteenth of the month,

איז חמשה עשר בחודש,

English translation 1025

the moon stands in its fullness:

קיימא סיהרא באשלמותא:

English translation 1026

Jews count by the moon.

אידן זיינען מונין ללבנה.

English translation 1027

That is, when a Jew writes a document,

ד.ה. אז ווען א איד שרייבט א שטר,

English translation 1028

even such an "I" who is occupied with matters of business and business within business, the profane of the profane

אפילו אזא איך וואס איז פארנומען מיט עניני עסק און עסק שבעסק. חול שבחול

English translation 1029

(as discussed above section 6)

(כמדובר לעיל ס"ו)

English translation 1030

and he writes a document in matters of business within business –

און ער שרייבט א שטר בעניני עסק שבעסק –

English translation 1031

he writes in that document the day of the month

שרייבט ער אין דעם שטר דעם יום בחודש

English translation 1032

(because Jews count by the moon),

(ווארום אידן זיינען מונין ללבנה),

English translation 1033

and on this day

וביום זה

English translation 1034

(the fifteenth of the month) –

(חמשה עשר בחודש) –

English translation 1035

he writes in that document

שרייבט ער אין דעם שטר

English translation 1036

(not speaking of Shabbos)

(ניט אום שבת גערעדט)

English translation 1037

that it is the fifteenth of the month.

אז ס'איז חמשה עשר בחודש.

English translation 1038

And additionally, Jews are likened to the moon.

און דערצו זיינען אידן דומין ללבנה.

English translation 1039

That is, on the fifteenth of the month,

ד.ה. אז בחמשה עשר בחודש,

English translation 1040

when the moon stands in its fullness,

ווען קיימא סיהרא באשלמותא,

English translation 1041

this must also be reflected in Jews,

דארף זיך עס אויך אפשפיגלען אין אידן,

English translation 1042

that then they should stand in their completeness,

אז דעמולט זאלן זיי שטיין בשלימותם,

English translation 1043

even when the Jew is occupied with business within business.

אפילו ווען דער איד איז פארנומען מיט עסק שבעסק.

English translation 1044

And accordingly, the additional instruction that comes from the moon standing in its fullness in the aforementioned instruction of the Second Passover is understood:

ועפ"ז איז מובן די הוראה נוספת וואס קומט צו פון קיימא סיהרא באשלמותא אין דער הוראה הנ"ל פון פסח שני:

English translation 1045

Just as one's own service

פונקט ווי די אייגענע עבודה

English translation 1046

(including also one's own service of the Second Passover (there is no lost cause),

(כולל אויך די אייגענע עבודה פון פסח שני (ניטא קיין פארפאלן),

English translation 1047

that one must add in one's own service (as above section 8),

אז מ'דארף מוסיף זיין אין דער אייגענער עבודה (כנ"ל ס"ח),

English translation 1048

including also adding in the service to influence another who is still "on a distant path") –

כולל אויך מוסיף זיין אין דער עבודה להשפיע אויף א צווייטן וואס געפינט זיך דערוויילע "בדרך רחוקה") –

English translation 1049

must be done in a manner of completeness,

דארף געטאן ווערן באופן של שלימות,

English translation 1050

similar to the moon standing in its fullness,

בדומה צו קיימא סיהרא באשלמותא,

English translation 1051

Thus it must be "Love your fellow as yourself"125 –

אזוי דארף זיין "ואהבת לרעך כמוך" 125 –

English translation 1052

that even the work of influencing another Jew who finds himself still "on a distant road" –

אז אויך די עבודה פון משפיע זיין אויף דעם צווייטן אידן וואס געפינט זיך דערוויילע "בדרך רחוקה" –

English translation 1053

must be done in a manner that one does not awaken in him only partially etc.,

דארף געטאן ווערן אין אן אופן אז מ'טוט אין אים אויף ניט בלויז למחצה וכו',

English translation 1054

but rather that the other should stand in completeness in all matters,

נאר אז דער צווייטער זאל שטיין בשלימות בכל הענינים,

English translation 1055

and especially –

ובמיוחד –

English translation 1056

in the service of the Second Passover,

אין דער עבודה פון פסח שני,

English translation 1057

that there is no loss even when one finds himself "on a distant road".

אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן אפילו ווען מ'געפינט זיך "בדרך רחוקה".

English translation 1058

And when there is "Love your fellow as yourself", the One Above promises –

און בשעת ס'איז דא "ואהבת לרעך כמוך" איז דער אויבערשטער מבטיח –

English translation 1059

"I am Hashem",

"אני ה'",

English translation 1060

"faithful to pay reward"126 –

"נאמן לשלם שכר" 126 –

English translation 1061

that one will receive reward for the service.

אז מ'וועט באקומען שכר אויף דער עבודה.

English translation 1062

As Jews ask every day,

ווי אידן בעטן בכל יום,

English translation 1063

even on the Sabbath day,

אפילו ביום השבת,

English translation 1064

in the eighteen127

אין די י"ח 127

English translation 1065

(or nineteen127)

(אדער כ' 127)

English translation 1066

blessings of the dawn –

ברכות השחר –

English translation 1067

requests for their material needs. It is a certain thing that the One Above gives them all things. And not only for this time and for this day and for this month,

בקשות אויף זייערע צרכים גשמיים. איז א זיכערע זאך אז דער אויבערשטער גיט זיי אלע זאכן. און ניט נאר על זמן זה ועל יום זה ועל חודש זה,

English translation 1068

but for the entire year –

נאר על כל השנה כולה –

English translation 1069

that it becomes a year blessed with good that is seen and revealed in materiality and spirituality together.

אז ס'ווערט א שנה מבורכת בטוב הנראה והנגלה בגשמיות וברוחניות גם יחד.

English translation 1070

The lesson from the third matter in this Shabbat –

דער לימוד פון דעם דריטן ענין אין דעם שבת –

English translation 1071

the eighth day of Iyar, the day of Lag BaOmer is blessed,

שמיני' מתברך דער טאג פון ל"ג בעומר,

English translation 1072

the day of the hillula of Rabbi Shimon bar Yochai:

יום ההילולא פון רשב"י:

English translation 1073

It is known what the Alter Rebbe writes in Iggeret HaKodesh in the book of Tanya128 that at the time of the passing of the tzaddik, "all his deeds, Torah, and service which he served all the days of his life" become included and ascend above,

ס'איז ידוע וואס דער אלטער רבי שרייבט אין אגה"ק שבספר התניא 128 אז בעת פטירת הצדיק ווערן נכלל און עס זיינען עולה למעלה "כל מעשיו ותורתו ועבודתו אשר עבד כל ימי חייו",

English translation 1074

and as explained in the discourses of Lag BaOmer129 regarding Rabbi Shimon bar Yochai,

וכמבואר בדרושי ל"ג בעומר 129 בנוגע צו רשב"י,

English translation 1075

that on Lag BaOmer

אז בל"ג בעומר

English translation 1076

(the day of his hillula)

(יום ההילולא שלו)

English translation 1077

he attained the ultimate perfection in his root and source etc.,

איז ער צוגעקומען לתכלית השלימות בשרשו ומקורו כו',

English translation 1078

and this "is revealed and shines in a manner of revelation from above downward at the time of his passing"130.

און דאס איז "מתגלה ומאיר בבחי' גילוי מלמעלה למטה בעת פטירתו" 130.

English translation 1079

Until this is drawn down to each one,

ביז אז דאס ווערט נמשך לכאו"א,

English translation 1080

and especially –

ובמיוחד –

English translation 1081

through that which "we will walk in the straight path which He taught us from His ways and we will go in His paths"131,

דורך דעם וואס "נלך בדרך ישרה אשר הורנו מדרכיו ונלכה באורחותיו נס"ו" 131,

English translation 1082

which "every place that says netzach, sela, va'ed, it has no cessation" *131.

וואס "כל מקום שנאמר נצח סלה ועד אין לו הפסק" *131.

English translation 1083

By Rabbi Shimon bar Yochai there were indeed a multitude of "His ways" and "His paths" ad infinitum,

בא רשב"י זיינען דאך געווען א ריבוי "דרכיו" און "אורחותיו" עד א"ס,

English translation 1084

all the more so from this how it is by every Jew that he has a multitude of matters until "for it is beyond counting, for there is no number",

במכ"ש דערפון ווי דאס איז בא יעדער אידן אז ער האט א ריבוי ענינים ביז "כי חדל לספור כי אין מספר",

English translation 1085

certainly regarding a singular and unique one among Jews like Rabbi Shimon bar Yochai.

עאכו"כ בנוגע צו א יחיד ומיוחד צווישן אידן ווי רשב"י.

English translation 1086

Therefore one must begin with the most primary matters of Rabbi Shimon bar Yochai,

דעריבער דארף מען אנהויבן מיט די ענינים הכי עיקריים בא רשב"י,

English translation 1087

which are the matters that are revealed and known to all.

וואס דאס זיינען די ענינים וואס זיינען גלוי וידוע לכל.

English translation 1088

One of the most revealed and known matters that is known about Rabbi Shimon bar Yochai is regarding "his occupation" of Rabbi Shimon bar Yochai –

איינער פון די ענינים הכי גלויים וידועים וואס מ'ווייסט וועגן רשב"י איז בנוגע צו "אומנתו" של רשב"י –

English translation 1089

that "his occupation" is incomparably more than "his ways" and "his paths"

וואס "אומנתו" איז שלא בערך מער ווי "דרכיו" און "אורחותיו"

English translation 1090

(as understood simply),

(כמובן בפשטות),

English translation 1091

it is not merely a "way",

ס'איז ניט בלויז א "דרך",

English translation 1092

rather this is his entire occupation –

נאר דאס איז כל האומנות שלו –

English translation 1093

that by him it was "his Torah is his occupation"132.

אז ביי אים איז געווען "תורתו אומנתו" 132.

English translation 1094

And from Rabbi Shimon bar Yochai it must be drawn down –

און פון רשב"י דארף עס נמשך ווערן –

English translation 1095

through his colleagues and his students –

ע"י חברייא שלו ותלמידיו –

English translation 1096

to all Jews who are "we will walk in the straight path which He taught us from His ways and we will go in His paths",

צו אלע אידן וואס זיינען "נלך בדרך ישרה אשר הורנו מדרכיו ונלכה באורחותיו נס"ו",

English translation 1097

all the more so in this matter which is "his occupation" of Rabbi Shimon bar Yochai.

עאכו"כ אין דעם ענין וואס איז "אומנתו" של רשב"י.

English translation 1098

What is the function of "his Torah is his occupation" of Rabbi Shimon bar Yochai –

וואס איז דער אויפטו פון "תורתו אומנתו" של רשב"י –

English translation 1099

seemingly Torah is "our life and the length of our days"133 of every Jew. And every Jew has an obligation to study Torah every moment of the day134

לכאורה איז תורה "חיינו ואורך ימינו" 133 פון יעדער אידן. און יעדער איד האט א חיוב צו לערנען תורה בכל רגע ורגע של היום 134

English translation 1100

(as the Alter Rebbe brings at the beginning of the book of Tanya135)?

(ווי דער אלטער רבי ברענגט בתחלת ספר התניא 135)?

English translation 1101

The answer to this lies in the word "his Torah is his occupation":

ליגט דער ענטפער אויף דעם אין דעם ווארט "תורתו אומנתו":

English translation 1102

"His Torah is his occupation" means not only that this is his business

"תורתו אומנתו" איז דער טייטש ניט נאר אז דאס איז זיין עסק

English translation 1103

(but not necessarily that he occupies himself with it all the time),

(אבער לאו דוקא אז ער באשעפטיקט זיך דערמיט כל הזמן),

English translation 1104

rather that he occupies himself with it all the time.

נאר אז ער באשעפטיקט זיך דערמיט כל הזמן.

English translation 1105

As one sees the difference in a business in its simple sense, to differentiate:

ווי מ'זעט דער חילוק אין אן עסק כפשוטו להבדיל:

English translation 1106

One can have a business,

איינער קען האבן אן עסק,

English translation 1107

but he may not occupy himself with it all the time. Afterwards it can be that he occupies himself with it all the time.

אבער ער זאל זיך דערמיט ניט באשעפטיקן כל הזמן. דערנאך קען זיין אז ער באשעפטיקט זיך דערמיט כל הזמן.

English translation 1108

And regarding this is the difference between most of the children of Israel and Rabbi Shimon bar Yochai:

ועד"ז איז דער חילוק צווישן רוב בני ישראל און רשב"י:

English translation 1109

Although Torah is the "business" of all Jews,

אע"פ וואס תורה איז דער "עסק" פון אלע אידן,

English translation 1110

"our life and the length of our days",

"חיינו ואורך ימינו",

English translation 1111

and one is obligated in the study of Torah all day –

און מ'איז מחוייב בלימוד התורה כל היום –

English translation 1112

it can nevertheless be

קען אבער זיין

English translation 1113

(as indeed it is by most of the children of Israel)

(ווי דאס איז טאקע בא רוב בני ישראל)

English translation 1114

that in practice one "occupies himself" with it

אז בפועל זאל מען זיך דערמיט "באשעפטיקן"

English translation 1115

(according to Torah law)

(ע"פ דין תורה)

English translation 1116

only a small part of the day,

נאר א חלק קטן פון טאג,

English translation 1117

"one chapter in the morning and one chapter in the evening"136 and the like,

"פרק אחד שחרית ופרק אחד ערבית" 136 וכיו"ב,

English translation 1118

and with this fulfills the obligation of Torah study,

און דערמיט מקיים זיין דעם חיוב בלימוד התורה,

English translation 1119

and the rest of the time his occupation

ושאר הזמן באשטייט זיין אומנות

English translation 1120

(according to Torah)

(ע"פ תורה)

English translation 1121

consists of a business in worldly matters

פון אן עסק בעניני עולם

English translation 1122

(even business within business,

(ביז עסק שבעסק,

English translation 1123

as discussed above),

כמדובר לעיל),

English translation 1124

consequently it turns out that not a moment remains free from neglect of Torah,

במילא קומט אויס אז עס בלייבט ניט איבער א רגע פנוי פון ביטול תורה,

English translation 1125

for aside from "one chapter in the morning etc." he is occupied all the time with his occupation in worldly matters.

ווארום חוץ פון "פרק אחד שחרית כו'" איז ער פארנומען כל הזמן מיט זיין אומנות בעניני עולם.

English translation 1126

And so the reality among most of the children of Israel is,

און אזוי איז די מציאות בא רוב בני ישראל,

English translation 1127

that according to Torah their livelihood is not from the study of Torah,

אז ע"פ תורה איז זייער פרנסה ניט פון לימוד התורה,

English translation 1128

but from involvement in worldly matters etc.

נאר פון עסק בעניני עולם כו'.

English translation 1129

Specifically Rabbi Nehorai said "I abandon all professions in the world and I teach my son only Torah"136 but from this itself it is implied that this was a novelty specifically in Rabbi Nehorai

דוקא רבי נהוראי האט געזאגט "מניח אני כל אומנות שבעולם ואיני מלמד את בני אלא תורה" *136 אבער דערפון גופא איז משמע אז דאס איז געווען א חידוש בא רבי נהוראי דוקא

English translation 1130

("I abandon etc.")

("מניח אני כו'")

English translation 1131

that specifically he said it,

וואס דוקא ער האט עס געזאגט,

English translation 1132

even though at that time there were other Tannaim and also Tannaim before Rabbi Nehorai,

אע"פ וואס דעמולט זיינען געווען אנדערע תנאים און אויך תנאים לפני רבי נהוראי,

English translation 1133

and the explanation of this shall be only [as it is].

ווי דער ביאור אין דעם זאל נאר זיין.

English translation 1134

However, regarding Rabbi Shimon bar Yochai, the innovation was that "his Torah is his profession":

משא"כ בא רשב"י איז געווען דער אויפטו אז "תורתו אומנתו":

English translation 1135

The Torah itself was his profession with which he occupied himself actively the entire day.

די תורה אליין איז געווען זיין אומנות מיט וועלכע ער האט זיך באשעפטיקט בפועל כל היום כולו.

English translation 1136

And analogously, as this is in a business in the simple sense, to differentiate:

וע"ד ווי דאס איז אין אן עסק כפשוטו להבדיל:

English translation 1137

One can have a business but occupy himself with it only a set time during the day, or occupy himself with it the entire day.

איינער קען האבן אן עסק אבער זיך דערמיט באשעפטיקן נאר א זמן מסויים ביום. אדער באשעפטיקן זיך דערמיט כל היום כולו.

English translation 1138

And in this itself, a "profession" can be in a manner of "laxity of hands" and the like,

ובזה גופא קען דאך אן "אומנות" זיין אין אן אופן פון "רפיון ידים" וכיו"ב,

English translation 1139

or in a manner not of "laxity of hands" but that in it lie also his emotions and his intellect and his will and his pleasure,

אדער באופן ניט פון "רפיון ידים" נאר אין דעם זאלן ליגן אויך זיינע מדות און זיין שכל און זיין רצון און זיין תענוג,

English translation 1140

until the inwardness and essence of his soul

ביז פנימיות ועצם נשמתו

English translation 1141

(as explained in the discourses of Rosh Hashanah in the Siddur137).

(כמבואר בדרושי ר"ה אין סידור 137).

English translation 1142

So was "his Torah is his profession" by Rabbi Shimon bar Yochai,

אזוי איז געווען "תורתו אומנתו" בא רשב"י,

English translation 1143

not in a manner of "laxity of hands",

ניט אין אן אופן פון "רפיון ידים",

English translation 1144

but in it he was invested with all his powers,

נאר אין דעם איז ער געלעגן מיט אלע זיינע כחות,

English translation 1145

emotions, intellect,

מדות, שכל,

English translation 1146

will and pleasure, until the inwardness and essence of his soul.

רצון ותענוג ביז פנימיות ועצם נשמתו.

English translation 1147

From this it is understood,

דערפון איז מובן,

English translation 1148

that the unique content of Lag BaOmer,

אז דער תוכן מיוחד פון ל"ג בעומר,

English translation 1149

the day of the hillula of Rabbi Shimon bar Yochai –

יום הילולא של רשב"י –

English translation 1150

is the matter of "his Torah is his profession",

איז דער ענין פון "תורתו אומנתו",

English translation 1151

because "all his deeds and his Torah and his service which he served all the days of his life" of Rabbi Shimon bar Yochai came to the ultimate elevation and perfection on Lag BaOmer,

ווארום "כל מעשיו ותורתו ועבודתו אשר עבד כל ימי חייו" פון רשב"י איז געקומען לתכלית העילוי והשלימות בל"ג בעומר,

English translation 1152

and the primary service and occupation,

און עיקר עבודתו והתעסקותו,

English translation 1153

"his profession",

"אומנתו",

English translation 1154

of Rabbi Shimon bar Yochai was –

של רשב"י איז געווען –

English translation 1155

"his Torah is his profession".

"תורתו אומנתו".

English translation 1156

And in this specifically must be established "we will walk in the straight path which He has taught us from His ways and we will walk in His paths" of every single Jew –

און אין דעם במיוחד דארף באשטיין דער "נלך בדרך ישרה אשר הורנו מדרכיו ונלכה באורחותיו נס"ו" פון כאו"א מישראל –

English translation 1157

in this matter of "his Torah is his profession",

אין דעם ענין פון "תורתו אומנתו",

English translation 1158

which is even more than "His ways" and "His paths".

וואס איז נאכמער פאר "דרכיו" און "אורחותיו".

English translation 1159

And the Shabbat before Lag BaOmer blesses the matter of Lag BaOmer:

און דער שבת שלפני ל"ג בעומר איז מברך דעם ענין פון ל"ג בעומר:

English translation 1160

Shabbat is the level of Torah,

שבת איז די דרגא פון תורה,

English translation 1161

as our sages, of blessed memory, said138 that "according to all opinions, the Torah was given on Shabbat". And therefore a Torah scholar

כמאחז"ל 138 אז ל"כולי עלמא בשבת ניתנה תורה". און דערפאר איז תלמיד חכם

English translation 1162

(whose essence is Torah)

(וואס ענינו איז תורה)

English translation 1163

is called Shabbat.

איקרי שבת.

English translation 1164

Therefore Shabbat has the power to bless the day of Lag BaOmer,

דעריבער האט שבת בכח צו מברך זיין דעם טאג פון ל"ג בעומר,

English translation 1165

whose content is Torah

וואס תוכנו איז תורה

English translation 1166

(which is called Shabbat)

(דאיקרי שבת)

English translation 1167

in the manner of "his Torah is his profession",

באופן פון "תורתו אומנתו",

English translation 1168

and to bless in a manner that the matter itself is drawn down

און מברך זיין אין אן אופן אז דער ענין אליין ווערט נמשך

English translation 1169

(like one who buries a vine branch,

(ע"ד המבריך את הגפן,

English translation 1170

as discussed above section 2) –

כמדובר לעיל סי"ב) –

English translation 1171

because Shabbat itself, its essence is Torah,

ווארום שבת אליין איז ענינו תורה,

English translation 1172

therefore it can bless and itself be drawn into Lag BaOmer whose content is Torah

דעריבער קען ער מברך זיין און אליין נמשך ווערן אין ל"ג בעומר שתוכנו תורה

English translation 1173

(Shabbat).

(שבת).

English translation 1174

That is, that Lag BaOmer from its own side is the level of Shabbat,

ד.ה. אז ל"ג בעומר מצ"ע איז די דרגא פון שבת,

English translation 1175

the day of the hillula of Rabbi Shimon bar Yochai who is called Shabbat139,

יום הילולא דרשב"י דאיקרי שבת 139,

English translation 1176

just as every Torah scholar is called Shabbat,

אזוי ווי יעדער ת"ח איקרי שבת,

English translation 1177

and especially a Torah scholar regarding whom "his Torah is his profession".

ובפרט א תלמיד חכם וואס ביי אים איז "תורתו אומנתו".

English translation 1178

Nevertheless,

אעפ"כ,

English translation 1179

notwithstanding that the matter of "his Torah is his profession" is on Lag BaOmer in perfection –

ניט קוקנדיק ווי דער ענין פון "תורתו אומנתו" איז בל"ג בעומר בשלימות –

English translation 1180

nevertheless the Shabbat preceding it

פונדעסטוועגן האט דער שבת שלפני זה

English translation 1181

(whose essence is Torah)

(וואס ענינו איז תורה)

English translation 1182

has the power to bless

בכח צו מברך זיין

English translation 1183

(in a manner that it itself is drawn down)

(באופן אז דאס אליין ווערט נמשך)

English translation 1184

and to add even more in the matter of "his Torah is his profession" –

און מוסיף זיין נאכמער אין דעם ענין פון "תורתו אומנתו" –

English translation 1185

that it should be Shabbat within Shabbat,

אז עס זאל זיין שבת שבשבת,

English translation 1186

"Shabbat in its time"140.

"שבת בשבתו" 140.

English translation 1187

And simply:

ובפשטות:

English translation 1188

In "his Torah is his profession" itself there are many levels:

אין "תורתו אומנתו" עצמה זיינען פאראן כו"כ דרגות:

English translation 1189

It can be in a manner of "laxity of hands",

עס קען זיין באופן פון "רפיון ידים",

English translation 1190

or in a manner that in it lie his emotions,

אדער באופן אז דארטן ליגט זיינע מדות,

English translation 1191

or also his intellect,

אדער אויך זיין שכל,

English translation 1192

and will and pleasure,

ורצון ותענוג,

English translation 1193

until also the inwardness and essence of his soul,

ביז אויך פנימיות ועצם נפשו,

English translation 1194

as above.

כנ"ל.

English translation 1195

It is understood,

איז פארשטאנדיק,

English translation 1196

that however high "his Torah is his profession" is on Lag BaOmer,

אז ווי הויך "תורתו אומנתו" איז בל"ג בעומר,

English translation 1197

Shabbat can add even more to it –

קען שבת אין דעם נאכמער מוסיף זיין –

English translation 1198

that in it there should also be the inwardness and essence of his soul and the like.

אז אין דעם זאל אויך זיין פנימיות ועצם נפשו וכיו"ב.

English translation 1199

From this is understood the lesson and instruction for every single person from that which Shabbat blesses Lag BaOmer:

דערפון איז מובן דער לימוד והוראה לכאו"א פון דעם וואס דער שבת איז מברך ל"ג בעומר:

English translation 1200

For every single Jew there must be "we will walk in the straight path which He has taught us from His ways and we will walk in His paths" of Rabbi Shimon bar Yochai,

בא כאו"א מישראל דארף זיין דער "נלך בדרך ישרה אשר הורנו מדרכיו ונלכה באורחותיו נס"ו" פון רשב"י,

English translation 1201

which is specifically in this matter of "his Torah is his profession". And on this Shabbat one has additional strength for this, being the Shabbat that blesses and draws down further in the matter of "his Torah is his profession".

וואס דאס איז במיוחד אין דעם ענין פון "תורתו אומנתו". און בשבת זה האט מען נאכמער כח לזה זייענדיק דער שבת וואס איז מברך וממשיך נאכמער אין דעם ענין פון "תורתו אומנתו".

English translation 1202

And simply –

ובפשטות –

English translation 1203

then one must add in actual study of Torah,

אז מ'דארף מוסיף זיין אין לימוד התורה בפועל ממש,

English translation 1204

and in the language of my father-in-law, the Rebbe141 –

ובלשון כ"ק מו"ח אדמו"ר 141 –

English translation 1205

then there must be "Taporu da plachu"! Which includes,

אז עס דארף זיין "טאַפאָרו דא פלאַחו"! וואס דאס איז כולל,

English translation 1206

that even when there is an "wood

אז אפילו בשעת ס'איז דא אן "אעא

English translation 1207

[which is a "plachu" in the language of the Zohar]

[וואס דאס איז א "פלאַחו" בלשון הזהר]

English translation 1208

that does not ascend, they strike the light, etc."142

דלא סליק בי' נהורא מבטשין כו'" 142

English translation 1209

(as explained in Tanya143) –

(כמבואר בתניא 143) –

English translation 1210

one also thereby awakens –

טוט מען אויך דערמיט אויף –

English translation 1211

"Taporu da plachu".

"טאפארו דא פלאחו".

English translation 1212

And especially when one takes upon oneself resolutions at a public farbrengen,

ובפרט בשעת מ'נעמט אָן די החלטות אין א התוועדות בציבור,

English translation 1213

for then one has the power of the public,

וואס דעמולט האט מען דעם כח הציבור,

English translation 1214

as explained in Kuntres Hithaltsu144 that when one unites with a public and takes upon oneself good resolutions in public,

כמבואר בקונטרס החלצו 144 אז בשעת מ'איז זיך מאחד מיט א ציבור און מ'נעמט אן החלטות טובות בציבור,

English translation 1215

one has more strength,

האט מען מער תוקף,

English translation 1216

and it becomes "Hithaltsu mi'atem anashim" *144 in order to nullify selfhood and pride.

און עס ווערט "החלצו מאתכם גו'" *144 בכדי אויפטאן ביטול הישות והגאוה.

English translation 1217

And regarding our matter, it means –

ובנוגע לעניננו מיינט עס –

English translation 1218

that there must be "Taporu da plachu" regarding increase in Torah study,

אז עס דארף זיין "טאַפאָרו דאָ פלאַחו" בנוגע הוספה בלימוד התורה,

English translation 1219

"Toraso umanuto",

"תורתו אומנתו",

English translation 1220

that all his "umanut" is Torah,

אז כל "אומנתו" איז תורה,

English translation 1221

in the manner that it was by Rabbi Shimon bar Yochai.

בדוגמא ווי ס'איז געווען בא רשב"י.

English translation 1222

If one needs money –

אי מ'דארף האבן געלט –

English translation 1223

Rabbi Shimon bar Yochai gives him money! As is known the story in the Midrashim of our Sages145,

גיט אים רשב"י געלט! כידוע דער סיפור במדרשי חז"ל 145,

English translation 1224

that Rabbi Shimon bar Yochai once took his students out to a valley,

אז רשב"י האט אמאל ארויסגענומען תלמידיו צו א בקעה,

English translation 1225

"He said: Valley, valley, be filled with golden dinars,

"אמר בקעה בקעה התמלאי דינרי זהב,

English translation 1226

and it was filled. Immediately he said to his students: Let each one take his portion, whatever you want, etc."!

ונתמלאה. מיד אמר לתלמידיו יטול כל אחד ואחד חלקו כל מה שאתם רוצים כו'"!

English translation 1227

That is,

דאס הייסט,

English translation 1228

that even in a valley,

אז אפילו אין א בקעה,

English translation 1229

which is a low place of the earth,

וואס איז א מקום ירוד מן הארץ,

English translation 1230

i.e., that in this lowest world itself it is the lowest, beneath which there is no lower –

ד.ה. אז אין עוה"ז התחתון גופא איז דאס תחתון שאין תחתון למטה ממנו –

English translation 1231

there Rabbi Shimon bar Yochai brought about,

האט דארטן רשב"י אויפגעטאן,

English translation 1232

without any preparations and prayers and supplications and recitation of Torah,

אָן קיינע הכנות ותפלות ותחנונים ואמירת תורה,

English translation 1233

that the valley be filled with golden dinars!

אז עס זאל זיין נתמלאה הבקעה דינרי זהב!

English translation 1234

And he told the students that they should take from it "whatever you want"!

און געזאגט די תלמידים אז זיי זאלן דערפון נעמען "כל מה שאתם רוצים"!

English translation 1235

(The Rebbe shlita smiled,

(כ"ק אדמו"ר שליט"א חייך,

English translation 1236

and said:)

ואמר:)

English translation 1237

And even though from the continuation of Rabbi Shimon bar Yochai's words it appears "the opposite":

ואע"פ אז פון המשך דברי רשב"י קומט גאר אויס לכאורה "קאפויר":

English translation 1238

"But know that whoever takes from the reward of the World to Come takes" –

"אבל תהיו יודעים שכל מי שהוא נוטל ממתן שכרו של עולם הבא הוא נוטל" –

English translation 1239

however, in addition to the simple interpretation that one learns in this, that taking the golden dinars is a deficiency,

איז אבער נוסף צו דער פירוש הפשוט ווי מ'לערנט אין דעם אז נטילת הדינרי זהב איז א חסרון,

English translation 1240

there is also an interpretation for the good:

איז אויך דא א פירוש למעליותא:

English translation 1241

that the golden dinars that Rabbi Shimon bar Yochai drew down into the valley are not ordinary physical golden dinars, but dinars of the World to Come,

אז די דינרי זהב וואס רשב"י האט ממשיך געווען אין דער בקעה זיינען ניט סתם גשמיות'דיקע דינרי זהב נאר עוה"ב'דיקע דינרי זהב,

English translation 1242

but in a manner that they are drawn into the physical world and one can use them for physical matters in the physical world! And therefore he told them "Let each one take his portion, whatever you want,

אבער באופן אז דאס ווערט נמשך אין עוה"ז הגשמי און מ'קען זיי נוצן אויף ענינים גשמיים בעוה"ז הגשמי! און דעריבער האט ער זיי געזאגט "יטול כל אחד ואחד חלקו כל מה שאתם רוצים,

English translation 1243

but know that whoever takes from the reward of the World to Come takes" –

אבל תהיו יודעים שכל מי שהוא נוטל ממתן שכרו של עולם הבא הוא נוטל" –

English translation 1244

because the golden dinars that they will take are dinars of the World to Come!

ווייל די דינרי זהב וואס זיי וועלן נעמען זיינען עוה"ב'דיקע דינרים!

English translation 1245

And as mentioned –

וכאמור –

English translation 1246

the main thing is "Taporu da plachu" –

דער עיקר איז "טאַפאָרו דא פלאַחו" –

English translation 1247

may it be His will that each one have wealth in its simple sense,

איז יה"ר אז בא יעדערן זאל זיין עשירות כפשוטו,

English translation 1248

and in a manner that he have golden dinars of the World to Come which he can use in the physical world.

און אין אן אופן אז ער זאל האבן עוה"ב'דיקע דינרי זהב וועלכע ער זאל קענען נוצן אין עוה"ז הגשמי.

English translation 1249

And one can also connect this with the day of the month of this Shabbat –

ויש לקשר זה אויך מיט דעם יום בחודש פון דעם שבת –

English translation 1250

the fifteenth of Iyar:

חמשה עשר באייר:

English translation 1251

In the Torah there is an entire portion that is connected with the fifteenth of Iyar:

אין תורה איז דא א גאנצע פרשה וואס איז פארבונדן מיט חמשה עשר באייר:

English translation 1252

In Parshat Beshalach146 it is related,

בפ' בשלח 146 ווערט דערציילט,

English translation 1253

"And all the congregation of the children of Israel came to the wilderness of Sin etc. on the fifteenth day of the second month after their departure from the land of Egypt",

"ויבואו כל עדת בנ"י אל מדבר סין גו' בחמשה עשר לחודש השני לצאתם מארץ מצרים",

English translation 1254

"The day of this encampment is specified because on that day the cake that they took out of Egypt was finished and they needed the manna"147,

"נתפרש היום של חני' זו לפי שבו ביום כלתה החררה שהוציאו ממצרים והוצרכו למן" 147,

English translation 1255

and therefore the Jews then asked

און דעריבער האבן אידן דעמולט געבעטן

English translation 1256

("properly"148)

("כהוגן" 148)

English translation 1257

for bread. And on that day was the command of the Holy One, blessed be He149 "Behold I will rain down for you bread from heaven etc.",

לחם. און באותו יום איז געווען דער ציווי של הקב"ה 149 "הנני ממטיר לכם לחם מן השמים גו'",

English translation 1258

and from this command on the fifteenth of Iyar, on the day of Shabbat, the manna was drawn forth during the six weekdays beginning from Sunday

און פון דעם ציווי בחמשה עשר באייר ביום השבת איז נמשך געווארן דער מן במשך די ששת ימי השבוע אנהויבנדיק פון יום ראשון

English translation 1259

(the sixteenth of Iyar),

(ט"ז אייר),

English translation 1260

and from this command it was then drawn forth for the Jews for all the forty years in the desert "until they came to an inhabited land" *149 –

און פון דעם ציווי איז דאס דערנאך נמשך געווארן צו אידן אויף די אלע ארבעים שנה במדבר "עד בואם אל ארץ נושבת" *149 –

English translation 1261

that their food during this time was from "bread from heaven".

אז זייער שפייז במשך זמן זה איז געווען פון "לחם מן השמים".

English translation 1262

That is,

דאס הייסט,

English translation 1263

that the fifteenth of Iyar is a time when the Most High draws down for the Jews "bread from heaven",

אז חמשה עשר באייר איז א זמן ווען דער אויבערשטער איז ממשיך צו אידן "לחם מן השמים",

English translation 1264

but such bread that comes down into the physical world,

אבער אזא לחם וואס קומט אראפ אין עוה"ז הגשמי,

English translation 1265

and there itself it is "bread from heaven",

און דארטן גופא איז דאס "לחם מן השמים",

English translation 1266

and the "bread from heaven" nourishes their physical bodies and becomes blood and flesh like their flesh150!

און דער "לחם מן השמים" שפייזט זייערע גופים גשמיים און ווערט דם ובשר כבשרם 150!

English translation 1267

As was said, that the golden dinars of the World to Come are drawn into this world.

ע"ד ווי גערעדט אז די עוה"ב'דיקע דינרי זהב ווערן נמשך אין עוה"ז.

English translation 1268

"As in the days of your exodus from the land of Egypt, etc." — so too now:

ו"כימי צאתך מארץ מצרים גו'" 151 איז אזוי אויך איצטער:

English translation 1269

That just as on the fifteenth of Iyar in that year there was the command and drawing down of "bread from heaven," and from this it was drawn down for all forty years in the desert —

אז בדוגמא ווי בחמשה עשר באייר בשנה ההיא איז געווען דער ציווי והמשכה פון "לחם מן השמים" און דערפון איז דאס נמשך געווארן אויף אלע ארבעים שנה במדבר –

English translation 1270

so too in the present "desert,"

אזוי איז אויך אין דער איצטיקער "מדבר",

English translation 1271

the time of exile,

זמן הגלות,

English translation 1272

which is the aspect of the desert where "no man dwells,"

וואס דאס איז דער ענין המדבר וואס "לא ישב אדם שם" 152,

English translation 1273

that on the fifteenth of Iyar

אז בחמשה עשר באייר

English translation 1274

(this day)

(יום זה)

English translation 1275

"bread from heaven" is drawn down to all Jews, even in the time of exile

ווערט נמשך "לחם מן השמים" צו אלע אידן אפילו אין זמן הגלות

English translation 1276

(in the "desert")!

(אין "מדבר")!

English translation 1277

And immediately afterward, all Jews go out of exile,

און גלייך דערנאך גייען אלע אידן ארויס פון גלות,

English translation 1278

just as all Jews then went out of the desert,

פונקט ווי אלע אידן זיינען דעמולט ארויס פון מדבר,

English translation 1279

"with our young and with our old, etc., with our sons and with our daughters" —

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" –

English translation 1280

and they all go into "a good and spacious land,"

און מ'גייט אלע אין "ארץ טובה ורחבה" 153,

English translation 1281

"a land which etc., the eyes of the Lord your God are always upon it, from the beginning of the year to the end of the year,"

"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 154,

English translation 1282

and "spacious" —

און "רחבה" –

English translation 1283

"the Lord your God will enlarge your border,"

"ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 155,

English translation 1284

But now one need not wait forty years in the desert, heaven forbid,

אבער איצטער דארף מען ניט ווארטן ארבעים שנה אין מדבר ח"ו

English translation 1285

(as one then waited),

(אזוי ווי מ'האט דעמולט געווארט),

English translation 1286

rather, immediately from this Shabbat, one enters directly into "a good and spacious land,"

נאר גלייך פון דעם שבת גייט מען גלייך אריין אין "ארץ טובה ורחבה",

English translation 1287

"and come with the clouds of heaven."

"וארו עם ענני שמיא" 156,

English translation 1288

And now one also goes with Moses our teacher,

און איצטער גייט מען אויך מיט משה רבינו,

English translation 1289

as Moses then prayed

ווי משה האט דעמולט געבעטן

English translation 1290

(but then it was not fulfilled in actuality),

(אבער דעמולט איז דאס ניט נתקיים געווארן בפועל),

English translation 1291

"Moses longed to enter the Land of Israel...

"נתאוה משה ליכנס לארץ ישראל...

English translation 1292

Moses said: Many commandments were commanded to Israel and they are only fulfilled in the Land of Israel; let me enter the land so that all of them may be fulfilled through me,"

אמר משה הרבה מצוות נצטוו ישראל ואין מתקיימין אלא בארץ ישראל אכנס לארץ כדי שיתקיימו כולן על ידי" 157,

English translation 1293

and together with this Moses who is in the supernal [realm],

און צוזאמען מיט דעם משה שבכאו"א 158,

English translation 1294

who also has an effect on every Jew

וואס האט אויך א פעולה אויף יעדער אידן

English translation 1295

(as explained in Tanya),

(כמבואר בתניא 159),

English translation 1296

And out of joy and goodness of heart.

ומתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 1297

Discourse (like a talk)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 1298

Beginning with "When you come, etc., and the land shall rest."

ד"ה כי תבואו גו' ושבתה הארץ.

English translation 1299

It is also customary to study a topic in Rashi's commentary on the weekly portion:

ס'איז אויך נהוג אפצולערנען אן ענין אין פירוש רש"י בפרשת השבוע:

English translation 1300

And on the Shabbats when we study Pirkei Avot —

און אין די שבתות ווען מ'לערנט פרקי אבות –

English translation 1301

also a topic in that chapter of that Shabbat. And especially on the Shabbats between Passover and Shavuot,

אויך אן ענין אין דעם פרק פון דעם שבת. ובפרט אין די שבתות בין פסח לעצרת,

English translation 1302

when it is then customary for all to study Pirkei Avot,

וואס דעמולט פירן זיך אלע צו לערנען פרקי אבות,

English translation 1303

not only "some are accustomed" as it is on the Shabbats of summer

ניט נאר "יש נוהגין" ווי דאס איז בשבתות הקיץ

English translation 1304

(after the giving of the Torah),

(לאחרי קבלת התורה),

English translation 1305

as the Alter Rebbe distinguishes in his Siddur;

ווי דער אלטער רבי איז מחלק בסידורו;

English translation 1306

and also a topic in the notes of the father on the Zohar of our portion; —

און אויך אן ענין אין די הערות פון טאטן אויפן זהר דפרשתנו; –

English translation 1307

and lastly —

און לאחרונה –

English translation 1308

a topic in the lesson in Rambam.

אן ענין אין דעם שיעור ברמב"ם.

English translation 1309

Regarding Rashi —

בנוגע צו פרש"י –

English translation 1310

it is according to the suggestion and request that one should raise [questions] about a Rashi that is not smooth —

איז ע"פ ההצעה והבקשה אז מ'זאל מעורר זיין וועגן א פרש"י וואס איז ניט גלאטיק –

English translation 1311

many questions arrived from many people from various places. We will stop at least on two verses

זיינען אנגעקומען כו"כ קשיות פון כו"כ מענטשן פון פארשידענע ערטער. וועט מען זיך אפשטעלן עכ"פ אויף צוויי פסוקים

English translation 1312

(which are seemingly two separate topics,

(וואס זיינען לכאורה צוויי באזונדערע ענינים,

English translation 1313

but in truth they have a connection between them,

אבער באמת האבן זיי צווישן זיך א שייכות,

English translation 1314

as follows)

כדלקמן)

English translation 1315

that several

וואס כמה

English translation 1316

(from various places)

(פון פארשידענע ערטער)

English translation 1317

focused on this.

האבן זיך אפגעשטעלט אויף דעם.

English translation 1318

At the end of the portion, it discusses the laws of how one must conduct oneself with a slave. It states there:

בסוף הפרשה רעדט זיך וועגן די דינים ווי מ'דארף זיך פירן מיט אן עבד. שטייט דארטן 160:

English translation 1319

"And if your brother becomes impoverished with you and is sold to you, you shall not work him with slave labor,

"וכי ימוך אחיך עמך ונמכר לך לא תעבוד בו עבודת עבד,

English translation 1320

as a hired worker, as a resident, he shall be with you; until the year of the Jubilee he shall work with you,

כשכיר כתושב יהי' עמך עד שנת היובל יעבוד עמך,

English translation 1321

and he shall go out from you, etc.,

ויצא מעמך גו',

English translation 1322

for they are My servants, whom I brought out of the land of Egypt, etc.,

כי עבדי הם אשר הוצאתי אותם מארץ מצרים גו',

English translation 1323

you shall not rule over him with rigor, etc."

לא תרדה בו בפרך גו'".

English translation 1324

Rashi comments on "for they are My servants" and explains:

שטעלט זיך רש"י אויף "כי עבדי הם" 161 און איז מפרש:

English translation 1325

"My bond is prior."

"שטרי קודם".

English translation 1326

A few verses later, it discusses an Israelite sold to a gentile as a slave:

עטלעכע פסוקים ווייטער רעדט זיך וועגן א ישראל הנמכר לנכרי אלס עבד:

English translation 1327

"And if the hand of a stranger or sojourner with you shall become strong, and your brother becomes impoverished with him, and he is sold to a stranger, a sojourner with you, or to the offshoot of a stranger's family, etc." And on this the verse says,

"וכי *161 תשיג יד גר ותושב עמך ומך אחיך עמו ונמכר לגר תושב עמך או לעקר משפחת גר גו'". און אויף דעם זאגט דער פסוק 162,

English translation 1328

"And if he is not redeemed in these

"ואם לא יגאל באלה

English translation 1329

[the ways discussed before this —

[די אופנים וואס רעדן זיך לפני זה –

English translation 1330

"After he is sold, redemption shall be his; one of his brothers shall redeem him, etc."]

"אחרי 162 נמכר גאולה תהי' לו אחד מאחיו יגאלנו וגו'"]

English translation 1331

then he shall go out in the year of the Jubilee, he and his children with him,

ויצא בשנת היובל הוא ובניו עמו,

English translation 1332

for the children of Israel are servants to Me; they are My servants, whom I brought out of the land of Egypt."

כי לי בני ישראל עבדים עבדי הם אשר הוצאתי אותם מארץ מצרים".

English translation 1333

Rashi comments on the words "for the children of Israel are servants to Me" and further explains:

שטעלט זיך רש"י אויף די ווערטער "כי לי בני ישראל עבדים" און איז ווייטער מפרש:

English translation 1334

"My bond is prior."

"שטרי קודם".

English translation 1335

The above question was asked:

האט מען געפרעגט 163 די אויבן-אויפיקע קשיא:

English translation 1336

Why does Rashi need to repeat the same explanation

פארוואס דארף רש"י איבער'חזר'ן דעם זעלבן פירוש

English translation 1337

("My bond is prior")

("שטרי קודם")

English translation 1338

twice in the same portion and in adjacent verses?

צוויי מאל אין דער זעלבער פרשה און אין פסוקים סמוכים?

English translation 1339

To this, however, there is a "stronger question"

דערצו איז אבער דא א "קלאץ קשיא"

English translation 1340

(which one usually does not focus on):

(וואס אויף דעם האט מען זיך כרגיל ניט אפגעשטעלט):

English translation 1341

Rashi only explains the verses. But the question is on the verses themselves:

רש"י איז בלויז מפרש די פסוקים. די קשיא ווערט אבער אויף די פסוקים עצמם:

English translation 1342

Why does the verse

פארוואס דארף דער פסוק

English translation 1343

(in the same portion and in close proximity)

(אין דער זעלבער פרשה ובסמיכות מקום)

English translation 1344

need to state the same reason twice,

זאגן צוויי מאל דעם זעלבן טעם,

English translation 1345

that "they are My servants, whom I brought out of the land of Egypt";

אז "עבדי הם אשר הוצאתי אותם מארמ"צ";

English translation 1346

it should have stood either only the first time

עס האט געדארפט שטיין אדער נאר באם ערשטן מאל

English translation 1347

(at the beginning of the topic)

(בתחלת הענין)

English translation 1348

or only the second time

אדער נאר באם צווייטן מאל

English translation 1349

(at the conclusion of the topic)?

(בסיום הענין)?

English translation 1350

Also:

אויך:

English translation 1351

Why does it state the second time with more length. The first time it only states "For they are My servants, whom I brought out of the land of Egypt",

פארוואס שטייט עס דעם צווייטן מאל מיט מער אריכות. דעם ערשטן מאל שטייט נאר "כי עבדי הם אשר הוצאתי אותם מארמ"צ",

English translation 1352

But the second time it states "For the children of Israel are servants to Me; they are My servants, whom I brought out of the land of Egypt: I am the Lord your God" –

משא"כ דעם צווייטן מאל שטייט "כי לי בני ישראל עבדים עבדי הם אשר הוצאתי אותם מארץ מצרים אני ה' אלקיכם" –

English translation 1353

One adds the words "For the children of Israel are servants to Me" and "I am the Lord your God"

מ'איז מוסיף די ווערטער "לי בנ"י עבדים" און "אני ה' אלקיכם"

English translation 1354

(And Rashi specifically quotes these words,

(און רש"י איז מעתיק דוקא די ווערטער,

English translation 1355

But the first time he quotes the words "My servants")?

משא"כ בפעם הראשונה איז ער מעתיק די ווערטער "עבדי הם")?

English translation 1356

With additional points of precision –

מיט נאך דיוקים –

English translation 1357

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1358

Continuing from the aforementioned section

בהמשך צו דער פרשה הנ"ל

English translation 1359

(Regarding an Israelite sold to a gentile)

(וועגן ישראל הנמכר לנכרי)

English translation 1360

It states:

שטייט 164:

English translation 1361

"You shall not make for yourselves idols, and you shall keep My Sabbaths and revere My Sanctuary, etc."

"לא תעשו לכם אלילים גו' את שבתותי תשמורו ומקדשי תיראו גו'".

English translation 1362

Which seemingly is a separate matter from what is stated before it

וואס לכאורה איז דאס א באזונדער ענין פון דעם וואס שטייט לפני זה

English translation 1363

(Regarding an Israelite sold to a gentile) –

(וועגן ישראל הנמכר לנכרי) –

English translation 1364

But Rashi explains that they have a connection between them and come in sequence one after the other:

איז אבער רש"י מפרש אז זיי האבן צווישן זיך א שייכות און קומען בהמשך אחד:

English translation 1365

"You shall not make for yourselves idols –

"לא תעשו לכם אלילים –

English translation 1366

Corresponding to this one sold to a gentile, that he should not say: Since my master commits forbidden relations, I too will be like him,

כנגד זה הנמכר לנכרי שלא יאמר הואיל ורבי מגלה עריות אף אני כמותו,

English translation 1367

Since my master worships idolatry, I too will be like him,

הואיל ורבי עובד ע"א אף אני כמותו,

English translation 1368

Since my master desecrates the Sabbath, I too will be like him,

הואיל ורבי מחלל שבת אף אני כמותו,

English translation 1369

Therefore these verses were stated"

לכך נאמרו מקראות הללו"

English translation 1370

["You shall not make for yourselves idols, etc."],

["לא תעשו לכם אלילים וגו'"],

English translation 1371

And afterwards Rashi explains how the sections in this series all come in order and in sequence one after the other.

און דערנאך איז רש"י מבאר ווי די פרשיות בסדרה זו קומען אלע על הסדר ובהמשך אחד.

English translation 1372

It was asked:

האט מען געפרעגט 165:

English translation 1373

Why does Rashi change the order of Torat Kohanim

פארוואס איז רש"י משנה דעם סדר פון תורת כהנים

English translation 1374

(The source of this Rashi),

(דער מקור פון דעם פרש"י),

English translation 1375

And writes first about forbidden relations and afterwards about idolatry and Sabbath,

און שרייבט פריער וועגן גילוי עריות און דערנאך וועגן ע"ז און שבת,

English translation 1376

Not like the order in Torat Kohanim where it states first idolatry and afterwards forbidden relations?

ניט ווי דער סדר אין תו"כ וואו עס שטייט פריער ע"ז און דערנאך גילוי עריות?

English translation 1377

But the one who is "Ben Chamesh LaMikra" has not yet learned Torat Kohanim. For him, the question arises from the verse itself:

דער בן חמש למקרא האט אבער נאך ניט געלערנט תורת כהנים. ביי אים ווערט די קשיא פון דעם פסוק עצמו:

English translation 1378

The order in the verse is,

דער סדר אין פסוק איז,

English translation 1379

That first it speaks about idolatry

אז פריער רעדט זיך וועגן ע"ז

English translation 1380

("You shall not make for yourselves idols"),

("לא תעשו לכם אלילים"),

English translation 1381

As Rashi himself quotes in his opening words,

ווי רש"י איז אליין מעתיק אין זיין דיבור המתחיל,

English translation 1382

Afterwards about Sabbath

דערנאך וועגן שבת

English translation 1383

("You shall keep My Sabbaths"),

("את שבתותי תשמורו"),

English translation 1384

And afterwards there is a hint

און דערנאך איז דא א רמז

English translation 1385

(In the word "My Sanctuary")

(אין דעם ווארט "מקדשי")

English translation 1386

To the matter of forbidden relations. Now why does Rashi deviate from this order in the verse,

אויף דעם ענין פון גילוי עריות 166. היינט פארוואס איז רש"י משנה פון דעם סדר אין פסוק,

English translation 1387

And writes first about forbidden relations,

און שרייבט פריער וועגן גילוי עריות,

English translation 1388

And afterwards idolatry and Sabbath*?

און דערנאך ע"ז און שבת*?

English translation 1389

In my father's notes on the Zohar, he comments on what is stated in the Zohar:

אין די הערות פון טאטן אויפן זהר שטעלט ער זיך 167 אויף דעם וואס שטייט אין זהר 168:

English translation 1390

"From the right side, oil for illumination, such as the great luminary

"מימינא שמן למאור כגון את המאור הגדול 169

English translation 1391

[And apparently that is why this is from the right side –

[וכנראה אז דערפאר איז דאס מימינא –

English translation 1392

Because the right hand is the great hand,

ווייל יד ימין איז די יד הגדולה 170,

English translation 1393

Corresponding to the great luminary],

ע"ד המאור הגדול],

English translation 1394

The oil of sacred anointment is from the side of the left, etc."

שמן משחת קודש איהו מסטרא דשמאלא כו'",

English translation 1395

And my father writes on this:

און דער טאטע שרייבט אויף דעם:

English translation 1396

"See in Tractate Shabbat in Rashi on page 92a in the Mishnah, beginning 'For the burden of the sons of Kohath',

"עיין במס' שבת ברש"י דצ"ב ע"א במשנה ד"ה שכן משא בני קהת,

English translation 1397

It is explained there that the two oils, the oil for illumination and the oil of anointment, one is on the right and one on the left,

מבואר שם ששני השמנים שמן המאור ושמן המשחה אחד בימין ואחד בשמאל,

English translation 1398

And so it is in the Yalkut, reference 294,

וכן הוא בילקוט רמז תרצ"ד,

English translation 1399

And in Midrash Rabbah at the end of the section, the version is different.

ובמד"ר סופ"ד הגירסא באופן אחר.

English translation 1400

And I will not elaborate on this."

ואכמ"ל בזה".

English translation 1401

That is to say,

דאס הייסט,

English translation 1402

That there are three approaches and opinions regarding how Elazar the Kohen carried the oil for illumination and the oil of anointment

אז עס זיינען דא דריי אופנים ודיעות ווי אלעזר הכהן האט געטראגן דעם שמן המאור ושמן המשחה

English translation 1403

[And the charge of Elazar son of Aharon the Kohen: the oil for illumination, etc., and the oil of anointment]:

["ופקודת אלעזר בן אהרן הכהן שמן המאור גו' ושמן המשחה" 171]:

English translation 1404

A) In the Zohar it explicitly states that he carried the oil for illumination on the right and the oil of anointment on the left **.

א) אין זהר שטייט בפירוש אז דעם שמן למאור האט ער געטראגן בימין און דעם שמן המשחה בשמאל **.

English translation 1405

B) Rashi in the Babylonian Talmud writes

ב) רש"י אין בבלי שרייבט

English translation 1406

(In the name of the Jerusalem Talmud):

(בשם הירושלמי):

English translation 1407

"And in the name of our teacher Yitzchak bar Yehudah I found that he said in the name of Rav Hai that it is explained in the Jerusalem Talmud ***...

"ובשם רבינו יצחק בר יהודה מצאתי שאמר בשם רב האי שמפורש בהש"ס ירושלמי ***...

English translation 1408

One oil on the right and one oil on the left."

שמן אחד בימין ושמן אחד בשמאל".

English translation 1409

And likewise it states in the Yalkut.

ועד"ז שטייט אין ילקוט.

English translation 1410

That is, that there is no clarification which oil was carried on the right and which on the left. What this can mean,

ד.ה. אז ס'איז ניטא קיין בירור וועלכן שמן מ'האט געטראגן בימין און וועלכן בשמאל. וואס דאס קען מיינען,

English translation 1411

Is that it was not an essential requirement and one could carry the oil for illumination and the oil of anointment on the right hand or on the left hand,

אז ס'איז ניט געווען אן ענין לעיכובא און מ'האט געקענט טראגן דעם שמן המאור ושמן המשחה ביד ימין אדער ביד שמאל,

English translation 1412

And sometimes they carried one oil on the right and sometimes the other oil on the right.

און אמאל האט מען געטראגן דעם שמן בימין און אמאל דעם צווייטן שמן בימין.

English translation 1413

C) In Bamidbar Rabbah *171 it states,

ג) אין במדב"ר *171 שטייט,

English translation 1414

That the oil for illumination was carried on the right,

אז דעם שמן המאור האט מען געטראגן בימין,

English translation 1415

And "the oil of anointment, where was it placed ****,

און "שמן המשחה היכן הי' נתון ****,

English translation 1416

Said Rabbi Acha in the name of Rabbi Shimon ben Yochai,

א"ר אחא א"ר שמעון בן יוחאי,

English translation 1417

It was like a small flask hanging from his belt because he was girded at his loins with his weapons, etc."

כמין צלוחית קטנה הי' תולה באפונדתו מפני שהי' חגור מתניו בזינו כו'".

English translation 1418

Since these three approaches are found in Torah,

וויבאלד אז די דריי אופנים שטייען אין תורה,

English translation 1419

There is certainly a reason for the differences from one place relative to the other;

איז זיכער דא א טעם אויף די חילוקים פון איין ארט לגבי דעם צווייטן;

English translation 1420

And furthermore, one must also derive from this

און דערצו דארף מען דערפון אויך ארויסנעמען

English translation 1421

(As from all matters of Torah)

(ווי פון כל עניני התורה)

English translation 1422

A matter in "to correct the opinions, etc."

אן ענין אין "לתקן הדעות כו'".

English translation 1423

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1424

This Shabbat we study chapter four of Pirkei Avot.

דעם שבת לערנט מען פרק ד' פון פרקי אבות.

English translation 1425

Since this Shabbat is built from the "effort on Shabbat eve",

וויבאלד אז דער שבת ווערט אויפגעבויט פון דעם "טרח בערב שבת",

English translation 1426

Pesach Sheni,

פסח שני,

English translation 1427

And the blessing of Lag BaOmer –

און מיני' מתברך ל"ג בעומר –

English translation 1428

One must say that in this chapter of today's Shabbat there is a connection with Pesach Sheni and with Lag BaOmer.

דארף מען זאגן אז אין דעם פרק פון היינטיקן שבת איז דא א קשר מיט פסח שני און מיט ל"ג בעומר.

English translation 1429

This connection with Lag BaOmer is seen explicitly in this chapter,

דעם קשר מיט ל"ג בעומר זעט מען בגלוי אין דעם פרק,

English translation 1430

where there is a teaching of Rabbi Shimon,

וואו ס'איז דא א מאמר פון רבי שמעון 172,

English translation 1431

and plain Rabbi Shimon is Rashbi,

וואס סתם רבי שמעון איז רשב"י 173,

English translation 1432

the master of the hillula of Lag BaOmer:

דער בעל ההילולא פון ל"ג בעומר:

English translation 1433

"Rabbi Shimon says: Three crowns are there: the crown of Torah, the crown of priesthood, and the crown of royalty; but the crown of a good name rises above them." And as will be explained below.

"רבי שמעון אומר שלשה כתרים הן כתר תורה וכתר כהונה וכתר מלכות וכתר שם טוב עולה על גביהן". וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1434

Regarding Pesach Sheni, no explicit connection is seen in this chapter,

בנוגע צו פסח שני זעט מען ניט קיין קשר גלוי בפרק זה,

English translation 1435

and ostensibly one must search carefully to find a connection between them.

ולכאורה יש לחפש בעיון צו געפינען א קשר ביניהם.

English translation 1436

Similarly, regarding the daily Rambam study of this Shabbat –

עד"ז אויך בנוגע צו דעם שיעור רמב"ם פון היינטיקן שבת 174 –

English translation 1437

there must be in it a connection with Pesach Sheni

דארף אין אים זיין א קשר מיט פסח שני

English translation 1438

(which occurs on this Shabbat)

(וואס מאכט אויף דעם שבת)

English translation 1439

and with Lag BaOmer which is blessed from this Shabbat.

און מיט ל"ג בעומר וואס ווערט מתברך פון דעם שבת.

English translation 1440

But it is also customary to speak irrelevantly about a law in the actual daily Rambam study –

אבער ס'איז אויך רגיל צו רעדן אן ענין אין א הלכה אין דעם עצם שיעור רמב"ם –

English translation 1441

and as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1442

Here is the place to explain the matter in that it is Shabbat of Parshat Behar

כאן המקום לבאר דעם ענין אין דעם וואס ס'איז שבת פ' בהר

English translation 1443

(as above, section 14).

(כנ"ל סי"ד).

English translation 1444

And one must connect this with the lesson of Pesach Sheni,

ויש לקשר זה מיטן לימוד פון פסח שני,

English translation 1445

there is no lost opportunity,

ניטא קיין פארפאלן,

English translation 1446

that in the fixed calendar of this year, the Shabbat of Parshat Behar is built from "trouble on Shabbat eve",

וואס בקביעות שנה זו ווערט דער שבת פ' בהר אויפגעבויט פון "טרח בערב שבת",

English translation 1447

Pesach Sheni

פסח שני

English translation 1448

[in all years we read Parshat Behar between Pesach and Shavuot,

[בכל השנים לייענט מען פ' בהר בין פסח לעצרת,

English translation 1449

and closer to Shavuot;

וקרוב יותר לעצרת;

English translation 1450

and in this year it falls one day after Pesach Sheni]:

ובשנה זו קומט עס אויס א טאג נאך פסח שני]:

English translation 1451

At the beginning of Parshat Behar it states:

בריש פ' בהר שטייט:

English translation 1452

"When you come into the land which I give you, then the land shall rest, a Shabbat to the Lord",

"כי תבואו אל הארץ אשר אני נותן לכם ושבתה הארץ שבת לה'",

English translation 1453

and then he continues:

און דערנאך איז ער ממשיך:

English translation 1454

"Six years you shall sow your field, and six years you shall prune your vineyard, etc."

"שש שנים תזרע שדך ושש שנים תזמור כרמך גו'".

English translation 1455

Now the precision in this is known –

איז ידוע דער דיוק בזה –

English translation 1456

as was discussed earlier

ווי מ'האט פריער גערעדט

English translation 1457

(in the teaching ),

(אין מאמר 175),

English translation 1458

based on the teachings of our Nesi'im,

מיוסד אויף מאמרי רבותינו נשיאינו 176,

English translation 1459

including the teaching of the middle Rebbe that was recently printed –

כולל דעם מאמר פון מיטעלן רבי'ן וואס איז געדרוקט געווארן לאחרונה 177 –

English translation 1460

that the order is not understandable,

אז דער סדר איז ניט פארשטאנדיק,

English translation 1461

because in chronological order, the "six years etc." comes first and then "the land shall rest"?

ווייל בסדר זמנים איז פריער דא דער "שש שנים גו'" און דערנאך "ושבתה הארץ"?

English translation 1462

And it was explained

און מ'האט מבאר געווען

English translation 1463

(based on the aforementioned teachings),

(מיוסד אויף די מאמרים הנ"ל),

English translation 1464

according to the well-known principle of "their beginning is embedded in their end and their end in their beginning",

ע"פ הכלל הידוע פון "נעוץ תחלתן בסופן וסופן בתחלתן" 178,

English translation 1465

that the end and conclusion and purpose of the matter is embedded,

אז דער סוף וגמר ותכלית הענין איז נעוץ,

English translation 1466

inserted,

אריינגעשטעקט,

English translation 1467

in the beginning of the service. Therefore the verse states "When you come etc. and rest",

בתחלת העבודה. דערפאר שטייט אין פסוק "כי תבואו גו' ושבתה",

English translation 1468

because immediately at the beginning of their coming to the land, the end and conclusion and purpose of the service is embedded –

ווייל מיד בתחלת ביאתן לארץ איז נעוץ דער סוף וגמר ותכלית העבודה –

English translation 1469

"and the land shall rest, a Shabbat to the Lord"

"ושבתה הארץ שבת לה'"

English translation 1470

(and likewise on the other side,

(ועד"ז לאידך גיסא,

English translation 1471

that "their beginning is embedded in their end",

אז "נעוץ תחלתן בסופן",

English translation 1472

as discussed in the teaching regarding both matters).

ווי גערעדט אין מאמר די ביידע ענינים).

English translation 1473

That is, that the conclusion and purpose

ד.ה. אז דער גמר ותכלית

English translation 1474

("Shabbat to the Lord")

("שבת לה'")

English translation 1475

is not only the purpose of the service that comes later

איז ניט בלויז דער תכלית העבודה וואס קומט שפעטער

English translation 1476

(after the service itself of "six years you shall sow etc."),

(נאך דער עבודה עצמה פון "שש שנים תזרע גו'"),

English translation 1477

but moreover:

נאר נאכמער:

English translation 1478

the purpose of "Shabbat to the Lord" is inserted into every single detail of the service itself,

דער תכלית פון "שבת לה'" איז אריינגעשטעקט אין כל פרט ופרט פון דער עבודה עצמה,

English translation 1479

as discussed in the teaching.

כמדובר אין מאמר.

English translation 1480

And based on this, one must explain a perplexing matter regarding the lesson of Pesach Sheni that there is no lost opportunity:

ועפ"ז יש לבאר א דבר תמוה בנוגע צו דעם לימוד פון פסח שני אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן:

English translation 1481

For a person is placed in time and place,

א איך איז דאך אריינגעשטעלט געווארן אין זמן ומקום,

English translation 1482

and his service is bound to time and place,

און זיין עבודה איז פארבונדן מיט זמן ומקום,

English translation 1483

and each day has its service

וואס יעדער טאג האט זיין עבודה

English translation 1484

("each day performs its task"),

("כל יומא ויומא עביד עבידתי'"),

English translation 1485

as this is regarding the Paschal offering,

ווי דאס איז בנוגע צום קרבן פסח,

English translation 1486

that its time is on the 14th of Nisan

אז זמנו איז בי"ד ניסן

English translation 1487

[and likewise the Shabbat offering –

[ועד"ז קרבן שבת –

English translation 1488

whose time is on Shabbat],

שזמנו בשבת],

English translation 1489

and when its time passed, its offering is nullified –

וכשעבר זמנו בטל קרבנו 179 –

English translation 1490

now how can one say that there is no lost opportunity? It is understandable that one can rectify a matter from now onward,

היינט ווי קען מען זאגן אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן? ס'איז פארשטאנדיק אז מ'קען מתקן זיין א זאך מכאן ולהבא,

English translation 1491

but how can one say that one can rectify the past,

אבער ווי קען מען זאגן אז מ'זאל קענען מתקן זיין דעם עבר,

English translation 1492

i.e., a matter whose time was in the past –

ד.ה. א זאך וואס זמנו איז געווען בעבר –

English translation 1493

when its time has already passed, and then its offering was nullified?!

בשעת ס'איז שוין עבר זמנו וואס דעמולט איז בטל קרבנו?!

English translation 1494

And one must say the explanation in this –

ויש לומר הביאור בזה –

English translation 1495

according to the above, that in the beginning of the service the end and purpose of the intention is embedded,

ע"פ הנ"ל אז בתחלת העבודה איז נעוץ דער גמר ותכלית הכוונה,

English translation 1496

"and the land shall rest, a Shabbat to the Lord":

"ושבתה הארץ שבת לה'":

English translation 1497

In the entirety of this portion, it speaks about the entirety of man's service and the purpose of the creation of the world, which is expressed in "six years you shall sow etc.",

אין כללות פרשה זו רעדט זיך וועגן כללות עבודת האדם ותכלית בריאת העולם וועלכע שטעלט זיך אויס אין "שש שנים תזרע גו'",

English translation 1498

and then comes the seventh year when the world reaches its perfection,

און דערנאך קומט שנה השביעית ווען די וועלט קומט לידי שלימותה,

English translation 1499

"and the land shall rest, a Shabbat to the Lord".

"ושבתה הארץ שבת לה'".

English translation 1500

So too is it in the entirety of the world,

וואס אזוי איז דאס אויך אין כללות העולם,

English translation 1501

that first comes the service during the six millennia that the world exists,

אז פריער קומט די עבודה במשך די שית אלפי שנין דהוי עלמא,

English translation 1502

and its purpose is "and the land shall rest, a Shabbat to the Lord" in the seventh millennium,

און דער תכלית דערפון איז "ושבתה הארץ שבת לה'" באלף השביעי,

English translation 1503

a day that is entirely Shabbat and rest for the life of the worlds.

יום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים 180.

English translation 1504

And the beginning begins from Maaseh Bereishit

און הויבן הויבט זיך דאס אן פון מעשה בראשית

English translation 1505

[With which the entire Torah begins,

[וואס דערמיט הויבט זיך אן כל התורה כולה,

English translation 1506

"Bereishit bara Elokim etc.",

"בראשית ברא אלקים גו'",

English translation 1507

even though "the Torah did not need to begin except from 'Hachodesh hazeh lachem' etc."]:

אע"פ וואס "לא 181 הי' צריך להתחיל את התורה אלא מהחודש 182 הזה לכם כו'"]:

English translation 1508

The creation of the world was in six days,

בריאת העולם איז געווען בששת ימים,

English translation 1509

and afterwards comes the seventh day,

און דערנאך קומט יום השביעי,

English translation 1510

the day of Shabbat,

יום השבת,

English translation 1511

when the world came to its completion,

ווען די וועלט איז געקומען לידי שלימותה,

English translation 1512

"Vayechulu hashamayim veha'aretz vechol tzeva'am",

"ויכולו השמים והארץ וכל צבאם",

English translation 1513

and as Chazal say,

וכדברי חז"ל 183,

English translation 1514

"What was the world lacking?

"מה הי' העולם חסר,

English translation 1515

Rest,

מנוחה,

English translation 1516

Shabbat came, rest came." Until a completion in the manner of "Vayechulu" from the term of delight,

באת שבת באת מנוחה". ביז א שלימות באופן פון "ויכולו" מלשון תענוג 184,

English translation 1517

as it is said "Chemdat yamim oto karata".

כמ"ש 185 "חמדת ימים אותו קראת".

English translation 1518

And based on this, it is also understood in the service of man every week:

וואס עפ"ז איז אויך מובן אין עבודת האדם בכל שבוע ושבוע:

English translation 1519

When a person's service is complete,

בשעת עבודת האדם איז בשלימות,

English translation 1520

then a Jew performs his service completely each and every day

דעמולט איז א איד עובד עבודתו בשלימות בכל יום ויום

English translation 1521

(of the six days of action)

(מששת ימי המעשה)

English translation 1522

in accordance with the specific service of each day,

בהתאם צו דער עבידתי' מיוחדת פון כל יום,

English translation 1523

so that nothing is lacking in it. And afterwards comes the day of Shabbat and it brings in a more elevated completion in the manner of delight into the service during the six days of action;

אזוי אז עס פעלט אין דעם גארניט. און דערנאך קומט דער יום השבת און דאס ברענגט אריין א שלימות נעלית יותר באופן של תענוג אין דער עבודה במשך די ששת ימי המעשה;

English translation 1524

But when there is a situation where his evil inclination overpowers him and a Jew fails to do something on a particular day –

אבער בשעת ס'איז א מצב אז יצרו תקפו *185 און א איד פארפעלט עפעס טאן אין א יום מסויים –

English translation 1525

then one tells him,

דעמולט זאגט מען אים,

English translation 1526

that when Shabbat comes afterwards he can complete it,

אז בשעת עס קומט דער שבת שלאח"ז קען מען דאס משלים זיין,

English translation 1527

because Shabbat has the power to fill the lack

ווייל שבת האט בכח צו ממלא זיין דעם חסרון

English translation 1528

("What was the world lacking etc.")

("מה הי' העולם חסר כו'")

English translation 1529

of the six days of Bereishit.

פון די ששת ימי בראשית.

English translation 1530

This, however, is only a rectification from now onward,

דאס איז אבער נאר א תיקון מכאן ולהבא,

English translation 1531

i.e., that in the days of the week there is indeed a lack,

ד.ה. אז אין די ימי השבוע איז טאקע דא א חסרון,

English translation 1532

and the filling of the lack is only afterwards when the day of Shabbat comes

און דער מילוי החסרון איז ערשט לאחרי זה בשעת עס קומט דער טאג פון שבת

English translation 1533

("Shabbat came, rest came");

("באת שבת באת מנוחה");

English translation 1534

but this does not rectify the past,

אבער דאס איז ניט מתקן דעם עבר,

English translation 1535

so that the days themselves are complete.

אז די ימים עצמם זיינען בשלימות.

English translation 1536

Regarding this, one says,

אויף דעם זאגט מען,

English translation 1537

that there is another concept –

אז ס'איז דא נאך אן ענין –

English translation 1538

that "their end is embedded in their beginning",

אז "נעוץ סופן בתחלתן",

English translation 1539

the end and purpose of the service

דער סוף ותכלית העבודה

English translation 1540

("Shabbat LaShem")

("שבת לה'")

English translation 1541

is embedded and inserted into the service itself each and every day of the six days of the week. Consequently, in each and every day itself there is the filling of the lack that is effected by Shabbat,

איז נעוץ און אריינגעשטעקט אין דער עבודה עצמה בכל יום ויום פון די ששת ימי השבוע. ובמילא איז דא בכל יום ויום עצמו דער מילוי החסרון וואס טוט זיך אויף ע"י שבת,

English translation 1542

because every day contains within itself the concept of Shabbat and the filling of the lack that Shabbat effects in it.

ווארום יעדער טאג האט אין זיך דעם ענין השבת ומילוי החסרון וואס שבת טוט אויף אין אים.

English translation 1543

As this concept is also according to the revealed [Torah]:

ווי דער ענין איז אויך ע"פ נגלה:

English translation 1544

The Ramban writes that through the fact that Jews count "today is the first day of Shabbat" etc., they fulfill the positive commandment of "Remember the day of Shabbat to sanctify it",

דער רמב"ן שרייבט 186 אז דורך דעם וואס אידן ציילן "היום יום ראשון בשבת" וכו' זיינען זיי מקיים די מצות עשה פון "זכור את יום השבת לקדשו" 187,

English translation 1545

from which it is understood,

וואס דערפון איז מובן,

English translation 1546

that each and every day of the six days of the week contains the concept of Shabbat,

אז בכל יום ויום מששת ימי השבוע איז דא דער ענין פון שבת,

English translation 1547

and "to sanctify it".

און "לקדשו".

English translation 1548

And according to the above,

וע"פ הנ"ל,

English translation 1549

that every day contains within itself the concept of Shabbat

אז יעדער טאג האט אין זיך דעם ענין פון שבת

English translation 1550

(and the filling of the lack that Shabbat effects)

(ומילוי החסרון וואס שבת טוט אויף)

English translation 1551

and the delight of Shabbat,

און תענוג שבת,

English translation 1552

it is understandable why there is no loss not only from now onward but also in the past,

איז פארשטאנדיק פארוואס ס'איז ניטא קיין פארפאלן ניט נאר מכאן ולהבא נאר אויך בעבר,

English translation 1553

that also the service that should have been in the past is not lacking

אז אויך די עבודה וואס האט געדארפט זיין בעבר פעלט ניט

English translation 1554

(even though "its time passed, its offering is nullified") –

(אע"פ וואס עבר זמנו בטל קרבנו) –

English translation 1555

because every day itself has the power to fill the lack that is in Shabbat,

ווארום יעדער טאג האט אין זיך אליין דעם כח אויף מילוי החסרון שבשבת,

English translation 1556

and also the concept of the delight of Shabbat,

און אויך דעם ענין פון תענוג שבת,

English translation 1557

and the concept of delight

און דער ענין התענוג

English translation 1558

(Shabbat)

(שבת)

English translation 1559

that exists in every day is above time,

וואס איז דא בכל יום איז למעלה מן הזמן,

English translation 1560

as this concept is in the Sefirot,

ווי דער ענין איז אין ספירות,

English translation 1561

that delight corresponds to Keter,

אז תענוג איז כנגד כתר,

English translation 1562

and in this itself –

ובזה גופא –

English translation 1563

the innerness of Keter,

פנימיות הכתר 188,

English translation 1564

which is above the order of times and the order of the Sefirot etc.

וואס איז למעלה פון סדר זמנים וסדר הספירות כו'.

English translation 1565

And from this it is drawn down also into the lower man,

און דערפון ווערט נשתלשל אויך אין דעם אדם התחתון,

English translation 1566

that his power of delight is above time.

אז דער כח התענוג שלו איז למעלה מן הזמן.

English translation 1567

And therefore:

און דעריבער:

English translation 1568

Even if there was a lack in the service on a particular day,

אפילו אויב ס'האט געפעלט אין דער עבודה ביום מסויים,

English translation 1569

and afterwards the day passes,

און דערנאך גייט דורך דער טאג,

English translation 1570

only the day passes as it is from the aspect of the limitation of time,

גייט נאר דורך דער טאג ווי ער איז מצד הגבלת הזמן,

English translation 1571

but the concept of delight does not pass

אבער עס גייט ניט אוועק דער ענין התענוג

English translation 1572

(Shabbat)

(שבת)

English translation 1573

which is above time,

שבו שלמעלה מן הזמן,

English translation 1574

the delight is drawn with all its force upon all times. And therefore there is never any loss,

דער תענוג ווערט נמשך בכל התוקף על כל הזמנים. און דערפאר איז קיינמאל ניטא קיין פארפאלן,

English translation 1575

even not regarding the actual past,

אפילו ניט אויפן עבר ממש,

English translation 1576

and in the well-known expression –

ובלשון הידוע 189 –

English translation 1577

"Lo yidach mimenu nidach",

"לא ידח ממנו נדח",

English translation 1578

because the delight

ווייל דער תענוג

English translation 1579

(Shabbat)

(שבת)

English translation 1580

of the days that have passed is drawn forever.

מהימים שעברו ווערט נמשך אויף אלעמאל.

English translation 1581

That is to say:

דאס הייסט:

English translation 1582

When one later does repentance

בשעת מ'טוט דערנאך תשובה

English translation 1583

(in a time after the fact)

(אין א זמן שלאח"ז)

English translation 1584

regarding a matter that was lacking in the past,

אויף אן ענין וואס האט געפעלט בעבר,

English translation 1585

one does repentance on the Sabbath day regarding a matter that was lacking on the first day

מ'טוט תשובה ביום השבת אויף אן ענין וואס האט געפעלט ביום הראשון

English translation 1586

(for example),

(לדוגמא),

English translation 1587

this not only rectifies from now onward,

איז דאס ניט בלויז מתקן מכאן ולהבא,

English translation 1588

so that the service of the first day is completed on the Sabbath,

אז די עבודה פון יום ראשון ווערט נשלם בשבת,

English translation 1589

but this also rectifies the past,

נאר דאס איז אויך מתקן דעם עבר,

English translation 1590

the service of the first day itself

די עבודה פון יום ראשון עצמו

English translation 1591

(just as it stands now on the first day),

(פונקט ווי מ'שטייט איצטער ביום ראשון),

English translation 1592

for although that day has already passed and its time has passed, its offering is void,

ווארום אע"פ אז יענער טאג איז שוין אדורך ועבר זמנו בטל קרבנו,

English translation 1593

nevertheless there is a matter in each day

איז אבער דא אן ענין אין יעדער טאג

English translation 1594

(the matter of delight)

(דער ענין התענוג)

English translation 1595

that is above time, which remains constantly with its full force,

וואס איז למעלה מן הזמן וואס בלייבט שטענדיק מיטן גאנצן תוקף,

English translation 1596

and consequently,

ובמילא,

English translation 1597

from the perspective of this matter of delight

מצד דעם ענין התענוג

English translation 1598

(in which there are no changes of time)

(וואס אין אים זיינען ניטא שינויי הזמן)

English translation 1599

it is exactly as if he performed the service on that very day.

איז דאס פונקט ווי ער וואלט געטאן די עבודה אין יענעם טאג גופא.

English translation 1600

And it is also understood from the ruling of the Rambam

וכמובן אויך פון פס"ד הרמב"ם

English translation 1601

(in today's lesson),

(אין היינטיקן שיעור) 190,

English translation 1602

that every Jew "desires to be of Israel and he desires to perform all the commandments and to distance himself from transgressions." And this desire always remains in perfection,

אז יעדער איד "רוצה להיות מישראל ורוצה הוא לעשות כל המצות ולהתרחק מן העבירות". וואס דער רצון בלייבט אלעמאל בשלימות,

English translation 1603

and he is not a master over it.

און ער איז אויף דעם ניט קיין בעה"ב.

English translation 1604

He has free choice regarding his revealed powers,

ער האט בחירה בנוגע צו זיינע כחות גלויים,

English translation 1605

whether his inner desire should descend into his revealed powers,

צי דער רצון פנימי שלו זאל אראפקומען אין זיינע כחות גלויים,

English translation 1606

but regarding his inner desire itself

אבער בנוגע זיין רצון פנימי עצמו

English translation 1607

("to perform all the commandments etc.")

("לעשות כל המצות כו'")

English translation 1608

he has no free choice.

האט ער קיין בחירה ניט.

English translation 1609

And therefore,

און דערפאר,

English translation 1610

when there arises a situation of "his evil inclination overpowered him to nullify a commandment etc." and this causes "he coerces himself with his evil mind",

ווען עס ווערט א מצב פון "תקפו יצרו הרע לבטל מצוה כו'" און דאס פועל'ט אז "אנס עצמו בדעתו הרעה",

English translation 1611

"they beat him until he says 'I desire',"

איז "מכין אותו עד שיאמר רוצה אני",

English translation 1612

in order to remove the force of the inclination,

בכדי אראפצונעמען דעם תוקף היצר,

English translation 1613

and to reveal his inner desire.

און מגלה זיין רצונו הפנימי.

English translation 1614

If this is so regarding the desire of a Jew,

וואס מה-דאך אז דאס איז אזוי בנוגע צו דעם רצון פון א אידן,

English translation 1615

how much more so is this so regarding his delight

עאכו"כ אז דאס איז אזוי בנוגע צו תענוג שלו

English translation 1616

(the innerness of the desire) –

(פנימיות הרצון) –

English translation 1617

that his delight is always in perfection in matters of holiness and in fulfilling the will of God,

אז זיין תענוג איז אלעמאל בשלימות בעניני קדושה ובקיום רצון ה',

English translation 1618

and over this there is no master.

און אויף דעם איז קיין בעה"ב ניטא.

English translation 1619

It can only be that "his evil inclination overpowered him" and that

עס קען נאר זיין אז "תקפו יצרו הרע" און דאס

English translation 1620

(his desire)

(זיין רצון)

English translation 1621

does not express itself openly on a particular day;

זאל זיך ניט אויסדריקן בגלוי ביום מסויים;

English translation 1622

but since the delight always remains in perfection,

אבער וויבאלד אז דער תענוג בלייבט אלעמאל בשלימות,

English translation 1623

even when "his evil inclination overpowered him",

אויך ווען "תקפו יצרו הרע",

English translation 1624

and this delight is drawn upon all times with its full perfection

און אט דער תענוג ווערט נמשך על כל הזמנים מיט דער גאנצער שלימות

English translation 1625

(being above time) –

(זייענדיק למעלה מן הזמן) –

English translation 1626

there is never any loss and he can always complete also the service of the past day,

איז קיינמאל ניטא קיין פארפאלן און ער קען אלעמאל משלים זיין אויך די עבודה פון דעם יום שבעבר,

English translation 1627

for when he does repentance and rectifies the deficient thing and reveals his inner delight

ווארום בשעת ער טוט תשובה און איז מתקן דעם דבר החסר און איז מגלה זיין תענוג

English translation 1628

(and desire)

(ורצון)

English translation 1629

inner,

פנימי,

English translation 1630

it is exactly as if he revealed his delight

איז דאס פונקט ווי ער האט מגלה געווען זיין תענוג

English translation 1631

(and desire)

(ורצון)

English translation 1632

inner on that past day,

פנימי אין דעם יום שבעבר,

English translation 1633

for the delight is above time.

ווארום דער תענוג איז למעלה מן הזמן.

English translation 1634

What is explained above is regarding all the days of the week,

המבואר לעיל איז בנוגע צו אלע ימי השבוע,

English translation 1635

that in all of them there is no loss because each day has within it the delight

אז אין זיי אלע איז ניטא קיין פארפאלן וויבאלד אז כל יום האט אין זיך תענוג

English translation 1636

(Sabbath)

(שבת)

English translation 1637

that is above time;

שלמעלה מן הזמן;

English translation 1638

This matter stands even more emphasized on the sixth day,

דער ענין שטייט נאך מער בהדגשה ביום הששי,

English translation 1639

the eve of the Sabbath –

ערב שבת –

English translation 1640

the establishment of the second Passover in this year:

די קביעות פון פסח שני בשנה זו:

English translation 1641

The aforementioned matter,

דער ענין הנ"ל,

English translation 1642

that the end and completion and ultimate purpose of "the Sabbath to God" is rooted in each and every day

אז דער סוף וגמר ותכלית הכוונה פון "שבת לה'" איז נעוץ בכל יום ויום

English translation 1643

(therefore there is no loss.

(דערפאר איז ניטא קיין פארפאלן.

English translation 1644

As above) –

כנ"ל) –

English translation 1645

is even more understandable according to that the matter of the Sabbath

איז נאכמער פארשטאנדיק לויט דעם וואס דער ענין פון שבת

English translation 1646

(and the delight of the Sabbath)

(ותענוג שבת)

English translation 1647

is built up through the service during the six days that precede it,

ווערט אויפגעבויט דורך דער עבודה בששת הימים שלפני זה,

English translation 1648

as our sages said, "Whoever toiled on the eve of the Sabbath will eat on the Sabbath."

כמאחז"ל "מי שטרח בערב שבת יאכל בשבת".

English translation 1649

That is to say, not only does each day have within it the matter of

ד.ה. אז ניט נאר וואס כל יום האט אין זיך דעם ענין פון

English translation 1650

(the delight of) the Sabbath,

(תענוג) שבת,

English translation 1651

but the weekdays bring about the entire existence of "he will eat on the Sabbath"

נאר די ימי החול טוען אויף די גאנצע מציאות פון "יאכל בשבת"

English translation 1652

(the eating of the Sabbath comes from the toil on the eve of the Sabbath),

(אכילת שבת קומט פון דער טירחא בערב שבת),

English translation 1653

and it is known "that the cause of a thing is stronger than the thing caused by it",

וידוע "שהגורם הדבר הוא חזק יותר מהנעשה ממנו" 191,

English translation 1654

and since this "builds up" the entire existence of the Sabbath

און וויבאלד אז דאס "בויט אויף" כל מציאות השבת

English translation 1655

(and the delight of the Sabbath),

(ותענוג שבת),

English translation 1656

it is therefore understood simply that in the service

איז דאך מובן בפשטות אז אין דער עבודה

English translation 1657

(during the weekdays)

(בימי השבוע)

English translation 1658

the completion and perfection of "the Sabbath to God" and the delight of the Sabbath

דארף זיך אנהערן דער גמר ושלימות פון "שבת לה'" ותענוג שבת

English translation 1659

(which is above time) must be present,

(שלמעלה מן הזמן),

English translation 1660

consequently from this perspective there is no loss.

במילא איז מצד דעם ניטא קיין פארפאלן.

English translation 1661

That the matter itself of "whoever toiled on the eve of the Sabbath will eat on the Sabbath" stands even more emphasized on the actual eve of the Sabbath

וואס דער ענין גופא פון "מי שטרח בערב שבת יאכל בשבת" שטייט נאכמער בהדגשה בערב שבת ממש

English translation 1662

(the sixth day),

(יום הששי),

English translation 1663

as discussed above

כמדובר לעיל

English translation 1664

(section 4)

(סי"ד)

English translation 1665

that although all the days of the week are a preparation for the Sabbath,

אז אע"פ וואס כל ימי השבוע זיינען א הכנה צו שבת,

English translation 1666

nevertheless the primary preparation is on the actual eve of the Sabbath,

איז אבער דער עיקר הכנה בערב שבת ממש,

English translation 1667

as is understood in halachah.

כמובן בהלכה.

English translation 1668

It is therefore understood from this,

איז דאך דערפון מובן,

English translation 1669

that on the actual eve of the Sabbath

אז בערב שבת ממש

English translation 1670

(the sixth day)

(יום הששי)

English translation 1671

the rooting of the end and ultimate purpose of "the Sabbath to God" and the delight of the Sabbath is heard more openly

הערט זיך אן נאכמער בגלוי נעיצת סוף ותכלית הכוונה פון "שבת לה'" און תענוג שבת

English translation 1672

(because the eve of the Sabbath builds up the existence of the Sabbath),

(וויבאלד אז ערב שבת בויט אויף די מציאות פון שבת),

English translation 1673

and consequently from this perspective there is certainly no loss.

ובמילא איז מצד דעם זיכער ניטא קיין פארפאלן.

English translation 1674

In addition to this,

נוסף לזה,

English translation 1675

since the one who toiled on the eve of Shabbat builds upon the reality of "he will eat on Shabbat,"

איז היות ווי דער "טרח בערב שבת" בויט אויף די מציאות פון "יאכל בשבת",

English translation 1676

it means that the concept of the eve of Shabbat is drawn forth constantly, and also on Shabbat one has the concept of the eve of Shabbat

הייסט עס אז דער ענין פון ערב שבת ווערט נמשך אלעמאל און אויך אין שבת האט מען דעם ענין פון ערב שבת

English translation 1677

(which built up the "he will eat on Shabbat").

(וואס האט אויפגעבויט דעם "יאכל בשבת").

English translation 1678

Therefore, it is understood that when one completes on Shabbat a matter that was lacking on the eve of Shabbat,

איז דעריבער מובן אז בשעת מ'איז בשבת משלים אן ענין וואס האט געפעלט בערב שבת,

English translation 1679

this is not merely a completion from now onward,

איז דאס ניט נאר א השלמה מכאן ולהבא,

English translation 1680

rather it is as if one had completed it on the very eve of Shabbat.

נאר דאס איז כאילו ווי מ'וואלט עס משלים געווען בערב שבת ממש.

English translation 1681

And just as this is reflected in the six days of the week and the day of Shabbat

וכשם ווי דאס שפיגלט זיך אפ אין די ששת ימי השבוע ויום השבת

English translation 1682

(and in the six years and the seventh year) –

(און אין די שש שנים און שנה השביעית) –

English translation 1683

so too is this in the service during the six thousand years that the world exists and the seventh millennium,

אזוי איז דאס אויך אין דער עבודה בשית אלפי שנין דהוי עלמא און אלף השביעי,

English translation 1684

the day that is entirely Shabbat:

יום שכולו שבת 192:

English translation 1685

The completion and ultimate perfection of the service during the six thousand years that the world exists will be in the future to come,

דער גמר ותכלית השלימות פון דער עבודה בשית אלפי שנין דהוי עלמא וועט זיין לעתיד לבוא,

English translation 1686

and the receiving of reward will be primarily in the seventh millennium,

וקבלת שכר וועט זיין בעיקר באלף השביעי,

English translation 1687

on the day that is entirely Shabbat.

ביום שכולו שבת 193.

English translation 1688

And as stated above,

וכאמור לעיל,

English translation 1689

that "their end is embedded in their beginning":

אז "נעוץ סופן בתחלתן":

English translation 1690

the completion and ultimate purpose of the day that is entirely Shabbat is embedded and inserted into every single detail of the service now.

דער גמר ותכלית פון יום שכולו שבת איז נעוץ און אריינגעשטעקט אין יעדער פרט ופרט פון דער עבודה איצטער.

English translation 1691

Afterwards, one adds further:

דערנאך איז מען מוסיף נאכמער:

English translation 1692

All the ultimate perfection of the future to come is "dependent on our deeds and our service throughout the duration of the exile, etc.,"

כל תכלית השלימות פון לע"ל איז "תלוי במעשינו ועבודתינו כל זמן משך הגלות כו'" 194,

English translation 1693

as per the aforementioned statement of our Sages, "Whoever toiled on the eve of Shabbat will eat on Shabbat,"

כמאחז"ל הנ"ל "מי שטרח בערב שבת יאכל בשבת",

English translation 1694

that is, our deeds and our service now build upon the reality of the day that is entirely Shabbat in the future to come.

ד.ה. אז מעשינו ועבודתינו איצטער בויט אויף די מציאות פון דעם יום שכולו שבת לע"ל.

English translation 1695

That is, not only is the future redemption

ד.ה. ניט נאר וואס די גאולה העתידה

English translation 1696

(the day that is entirely Shabbat)

(יום שכולו שבת)

English translation 1697

embedded and inserted into the service now,

איז נעוץ און אריינגעשטעקט אין דער עבודה איצטער,

English translation 1698

rather the service now builds upon the entire reality of the day that is entirely Shabbat,

נאר די עבודה איצטער בויט אויף די גאנצע מציאות פון דעם יום שכולו שבת,

English translation 1699

and as mentioned above, the causative factor is stronger than the thing it brings about!

וכנזכר לעיל אז דער דבר הגורם איז שטארקער ווי די זאך וואס דאס טוט אויף!

English translation 1700

This is also the connection with the current chapter

וואס דאס איז אויך דער קשר מיט היינטיקן פרק

English translation 1701

(in Avot),

(אין אבות),

English translation 1702

where it states that indeed "one hour of tranquility in the World to Come is better than all the life of this world,"

וואו עס שטייט 195 אז טאקע "יפה שעה אחת של קורת רוח בעוה"ב מכל חיי העוה"ז",

English translation 1703

but together with this, "one hour of repentance and good deeds in this world is better than all the life of the World to Come."

אבער ביחד עם זה איז "יפה שעה אחת בתשובה ומעשים טובים בעוה"ז מכל חיי העוה"ב".

English translation 1704

That is, although the World to Come is incomparably higher than this world –

ד.ה. אז אע"פ וואס עוה"ב איז שלא בערך העכער פאר עוה"ז –

English translation 1705

then there will be "and the glory of the L-rd will be revealed, etc.,"

דעמולט וועט זיין "ונגלה כבוד ה' גו'" 196,

English translation 1706

whereas in this world one is in

משא"כ בעוה"ז געפינט מען זיך אין

English translation 1707

(world from the term)

(עולם מלשון)

English translation 1708

concealment and hiding,

העלם והסתר 197,

English translation 1709

and especially in the time of exile,

ובפרט בזמן הגלות,

English translation 1710

and in the double and multiplied darkness of the time of exile –

און אין חושך כפול ומכופל פון זמן הגלות –

English translation 1711

nevertheless,

אעפ"כ,

English translation 1712

all the revelations of the future to come are dependent on "today to do them,"

זיינען אלע גילויים דלע"ל תלוי אין "היום לעשותם" 198,

English translation 1713

on our deeds and our service in this world,

אין מעשינו ועבודתינו בעוה"ז,

English translation 1714

and since the cause and causative factor is stronger than the effect,

און וויבאלד אז די סיבה ודבר הגורם איז שטארקער פאר דעם מסובב,

English translation 1715

therefore "one hour of repentance and good deeds in this world is better than all the life of the World to Come"!

דערפאר איז 199 "יפה שעה אחת בתשובה ומעשים טובים בעוה"ז מכל חיי העוה"ב"!

English translation 1716

And to add:

ולהוסיף:

English translation 1717

"Our deeds" is from the term coercion

"מעשינו" איז מלשון כפי' 200

English translation 1718

(as in "they coerce for charity"),

(ע"ד מעשין על הצדקה 201),

English translation 1719

the service of subjugation. And "our service" is from the term tanning hides,

עבודת אתכפיא. און "עבודתינו" איז מלשון עיבוד עורות 202,

English translation 1720

transformation,

אתהפכא 202,

English translation 1721

and the work of tanning hides is the work of the tanner,

וואס די עבודה פון עיבוד עורות איז עבודת הבורסקי,

English translation 1722

for which he needs dog excrement, etc.,

וואס דערצו דארף ער האבן צואת כלבים וכו',

English translation 1723

connected to Egypt, "the nakedness of the land,"

פארבונדן מיט מצרים "ערות הארץ" 203,

English translation 1724

therefore he may not be a High Priest;

דערפאר טאר ער ניט זיין קיין כהן גדול;

English translation 1725

but on the other hand,

אבער לאידך גיסא,

English translation 1726

it is stated regarding every Jew, "and you shall be to Me a kingdom of priests, etc.,"

שטייט אויף יעדן אידן 204 "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים גו'",

English translation 1727

and the Baal HaTurim interprets that this means "High Priests" –

און דער בעל הטורים 205 טייטשט אז דאס מיינט "כהנים גדולים" –

English translation 1728

because specifically through the service

ווייל דוקא דורך דער עבודה

English translation 1729

("our service")

("עבודתינו")

English translation 1730

in the manner of tanning hides

באופן פון עיבוד עורות

English translation 1731

(the work of the tanner),

(עבודת הבורסקי),

English translation 1732

in the lowest level,

למטה מטה,

English translation 1733

one brings about the most elevated matters,

טוט מען אויף די ענינים הכי נעלים,

English translation 1734

and especially as it is explained in the Zohar, Parshat Bechukotai,

ובפרט ווי ס'איז מבואר בזהר פ' בחוקותי 206,

English translation 1735

until one builds through this

ביז אז מ'בויט אויף דורך דעם

English translation 1736

(through "our deeds and our service")

(דורך "מעשינו ועבודתינו")

English translation 1737

the day that is entirely Shabbat.

דעם יום שכולו שבת.

English translation 1738

And since all these revelations of "and the land shall rest, a Shabbat for the L-rd"

און וויבאלד אז די אלע גילויים פון "ושבתה הארץ שבת לה'"

English translation 1739

(the day that is entirely Shabbat)

(יום שכולו שבת)

English translation 1740

are dependent on "our deeds and our service" now –

זיינען תלוי אין "מעשינו ועבודתינו" איצטער –

English translation 1741

therefore, already now, in every detail of "our deeds and our service," there must be heard

דארף זיך שוין איצטער אנהערן אין יעדן פרט פון "מעשינו ועבודתינו"

English translation 1742

(and in the manner of their end is embedded in their beginning)

(ובאופן פון נעוץ סופן בתחלתן)

English translation 1743

the completion and ultimate purpose of "and the land shall rest, a Shabbat for the L-rd."

דער גמר ותכלית פון "ושבתה הארץ שבת לה'".

English translation 1744

That is, even in the service of coercion

ד.ה. אז אפילו אין דער עבודת הכפי'

English translation 1745

(our deeds)

(מעשינו)

English translation 1746

and tanning hides

און עיבוד עורות

English translation 1747

(our service),

(עבודתינו),

English translation 1748

the work of the tanner –

עבודת הבורסקי –

English translation 1749

there must be heard the most elevated revelations of "and the land shall rest, a Shabbat for the L-rd."

דארפן זיך אנהערן די גילויים הכי נעלים פון "ושבתה הארץ שבת לה'".

English translation 1750

And in practical service, it simply means:

ובעבודה בפועל מיינט עס בפשטות:

English translation 1751

Standing in the time of exile, there must be the "v'shamtah" from the term teshuvah –

שטייענדיק אין זמן הגלות דארף זיין דער "ושבתה" מלשון תשובה –

English translation 1752

a thought of teshuvah in the heart of a Jew –

א הרהור תשובה בלב פון א אידן –

English translation 1753

which thought is specifically in the heart

וואס הרהור איז בלב דוקא

English translation 1754

(which is the difference in the revealed aspect between thought and speech) –

(וואס דאס איז דער חילוק בנגלה צווישן הרהור ודיבור) –

English translation 1755

through "he thought teshuvah in his heart" he becomes a complete tzaddik,

איז ע"י "הרהר תשובה בלבו" 207 ווערט ער א צדיק גמור 208,

English translation 1756

and one immediately brings the redemption,

און מ'ברענגט גלייך די גאולה,

English translation 1757

as in the ruling of the Rambam (chapter 209) –

וכפס"ד 209 הרמב"ם –

English translation 1758

Israel does teshuvah "and immediately they are redeemed,"

ישראל עושין תשובה "ומיד הן נגאלין",

English translation 1759

and through fulfilling "one mitzvah" one tips "himself and the entire world to the scale of merit and brings to him and to them salvation and deliverance,"

און דורך דעם וואס מ'איז מקיים א "מצוה אחת" איז מען מכריע "את עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות וגרם לו ולהם תשועה והצלה" 210,

English translation 1760

until the true salvation and deliverance –

ביז די תשועה והצלה אמיתית –

English translation 1761

the true and complete redemption.

די גאולה האמיתית והשלימה.

English translation 1762

And for this one has additional strength when one is in a congregation,

וואס דערצו האט מען נאכמער כח בשעת מ'געפינט זיך בציבור,

English translation 1763

for then "behold, G-d is mighty and does not despise."

וואס דעמולט איז "הן א-ל כביר ולא ימאס" 211.

English translation 1764

And especially when one is also in a worthy time –

ובפרט אז מ'געפינט זיך אויך אין א זמן זכאי –

English translation 1765

the time of ratzon d'ratzin *211,

זמן רעוא דרעוין *211,

English translation 1766

which is connected with the aspect of Atika Kadisha

וואס איז פארבונדן מיט בחי' עתיקא קדישא 212

English translation 1767

[as explained elsewhere that the connection with the fact that the third meal (in the time of ratzon d'ratzin) is the aspect of Zeir Anpin,

[וכמבואר בכ"מ 213 דער תיווך מיט דעם וואס די סעודה שלישית (בזמן רעוא דרעוין) איז בחי' ז"א 214,

English translation 1768

as it is also stated in the Siddur,

ווי עס שטייט אויך אין סידור 215,

English translation 1769

that the first meal is corresponding to Malchut,

אז די ערשטע סעודה איז כנגד מלכות,

English translation 1770

and the second meal is corresponding to Atik and the third meal is corresponding to Zeir Anpin].

און די צווייטע סעודה איז כנגד עתיק און די סעודה שלישית איז כנגד ז"א].

English translation 1771

And in continuation of this –

ובהמשך לזה –

English translation 1772

those who provided drink for various gatherings and farbrengens should now go up and say "L'chaim,"

די וואס האבן צוגעשטעלט משקה פאר פארשידענע מסיבות והתוועדויות זאלן איצטער ארויפגיין אויבן און זאגן "לחיים",

English translation 1773

and afterwards distribute a portion of the drink to those assembled here,

און דערנאך טיילן א חלק פון די משקה להמסובים כאן,

English translation 1774

and the remaining drink –

און די איבעריקע משקה –

English translation 1775

for their farbrengens and gatherings.

בא זייערע התוועדויות ומסיבות.

English translation 1776

And may it be His will that in each one there should be the "v'shamtah" –

ויה"ר אז בא יעדערן זאל זיין דער "ושבתה" –

English translation 1777

teshuvah in the heart of every Jew,

תשובה בלב כאו"א מישראל,

English translation 1778

for "He placed the world in their heart,"

וואס "את העולם נתן בלבם",

English translation 1779

and from "their heart" the "v'shamtah"

און פון "לבם" זאל דער "ושבתה"

English translation 1780

(teshuvah)

(תשובה)

English translation 1781

should then be drawn into the "world" literally,

דערנאך נמשך ווערן אין "עולם" כפשוטו,

English translation 1782

which is now in concealment and hiding,

וואס איז איצטער בהעלם והסתר,

English translation 1783

one should draw into the world the matter of "v'shamtah,"

זאל מען אין עולם ממשיך זיין דעם ענין פון "ושבתה",

English translation 1784

the matter of teshuvah,

ענין התשובה,

English translation 1785

so that the world should return

אז דער עולם זאל זיך אומקערן

English translation 1786

(teshuvah)

(תשובה)

English translation 1787

as it was at the beginning of creation,

ווי ער איז געווען בתחלת הבריאה,

English translation 1788

it should be "I have come to My garden,"

עס זאל זיין "באתי לגני" 216,

English translation 1789

"to My garden,

"לגנוני,

English translation 1790

to the place that was My principal abode originally," for "the principal abode of the Shechinah was in the lower realms,"

למקום שהי' עיקרי בתחלה" 217 ד"עיקר שכינה בתחתונים היתה" 218,

English translation 1791

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1792

now it will be with greater strength and greater power,

איצטער וועט עס זיין ביתר שאת וביתר עוז,

English translation 1793

in the manner of "these are the generations of Peretz" which is greater than "these are the generations of the heavens and the earth when they were created,"

באופן פון "אלה תולדות פרץ" 219 וואס איז מער פאר "אלה 220 תולדות השמים והארץ בהבראם" 221,

English translation 1794

in the true and complete redemption through our righteous Moshiach,

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1795

speedily in our days literally,

במהרה בימינו ממש,

English translation 1796

and also in the language of the Targum –

און אויך בלשון התרגום –

English translation 1797

in our immediate time,

בעגלא דידן,

English translation 1798

and all Jews go to our holy land,

און אלע אידן גייען אין ארצנו הקדושה,

English translation 1799

and speedily in our days literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1800

[The Rebbe Shlita gave a bottle of drink to R. D.R. Shy"a (for the meeting with Chabad),

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן קנקן משקה להר"ר ד.ר. שיחי' (עבור הפגישה עם חב"ד),

English translation 1801

and to R. Y.S. Shy"a. And he commanded them to announce about the place and time of the gathering.

ולהר"ר י.ש. שיחי'. וצוה להם להכריז אודות מקום וזמן המסיבה.

English translation 1802

Afterwards the Rebbe Shlita began to sing "And I will pour out for you a blessing."]

אח"כ התחיל כ"ק אדמו"ר שליט"א לנגן "והריקותי לכם ברכה"].

English translation 1803

The explanation in Rashi –

דער ביאור בפרש"י –

English translation 1804

and with an introduction of a great "blatant difficulty":

ובהקדים א גרויסע "קלאץ קשיא":

English translation 1805

When one learns in the verse that the Almighty said "for the children of Israel are servants to Me, they are My servants"

בשעת מ'לערנט אין פסוק אז דער אויבערשטער האט אנגעזאגט "כי לי בני ישראל עבדים עבדי הם"

English translation 1806

(and therefore one must conduct oneself with them in a certain manner) –

(און דערפאר דארף מען זיך מיט זיי פירן באופן מסויים) –

English translation 1807

immediately the difficulty arises:

שטעלט זיך גלייך די קשיא:

English translation 1808

and what about gentiles –

און וואס טוט זיך מיט גוים –

English translation 1809

are they not servants that belong to the Holy One, blessed be He, and they can do whatever they want?!

צי דען זיינען זיי ניט קיין עבדים וואס באלאנגען להקב"ה און זיי קענען טאן אלץ וואס זיי ווילן?!

English translation 1810

So if there is anywhere here a "blatant difficulty" –

וואס אויב ס'איז ערגעץ וואו דא א "קלאץ קשיא" –

English translation 1811

then this is the difficulty!

איז אט דאס די קשיא!

English translation 1812

One must therefore say,

מוז מען דאך זאגן,

English translation 1813

since this is such a simple "blatant difficulty" that a five-year-old studying Scripture can ask –

וויבאלד אז דאס איז אזא פשוט'ע "קלאץ קשיא" וואס א בן חמש למקרא קען פרעגן –

English translation 1814

Rashi does not need to address it,

דארף עס רש"י ניט באווארענען,

English translation 1815

because the five-year-old understands the answer to this by himself:

ווארום דער בן חמש פארשטייט אליין דעם ענטפער אויף דעם:

English translation 1816

He understands simply that there are possessions that are lower than servants. He sees by his father or by his older brother and the like,

ער פארשטייט בפשטות אז עס זיינען דא רכושים וואס זיינען נידעריקער פאר עבדים. ער זעט בא זיין פאטער אדער ביים עלטערן ברודער וכיו"ב,

English translation 1817

that he has male and female servants,

אז ער האט עבדים ושפחות,

English translation 1818

then he has cattle and animals,

דערנאך האט ער בהמות ובעלי חיים,

English translation 1819

then he has inanimate vessels etc.

דערנאך האט ער כלים דוממים וכו'.

English translation 1820

And he knows that one is not comparable to the other in the relationship that one must have toward them:

און ער ווייסט אז אינו דומה זה לזה אין דעם יחס וואס מ'דארף צו זיי האבן:

English translation 1821

Regarding a Hebrew servant,

בנוגע צו אן עבד עברי,

English translation 1822

one must be careful with his honor,

דארף מען זיין אפגעהיט בכבודו,

English translation 1823

as he learns here in the portion "you shall not work him with slave labor" –

ווי ער לערנט דא אין פרשה 222 "לא תעבוד בו עבודת עבד" –

English translation 1824

"degrading work that is recognizable as slave labor,

"עבודה של גנאי שיהא ניכר בה כעבד,

English translation 1825

that he should not carry his garments after him to the bathhouse and should not put on his shoes."

שלא יוליך כליו אחריו לבית המרחץ ולא ינעול לו מנעליו".

English translation 1826

Lower than this is a Canaanite slave.

נידעריקער דערפון איז אן עבד כנעני.

English translation 1827

A lower level are cattle and all animals,

א דרגא נמוכה יותר זיינען בהמות וכל בעלי חיים,

English translation 1828

which one does not need to honor like slaves,

וואס זיי דארף מען ניט אפגעבן כבוד ווי עבדים,

English translation 1829

but one must be careful regarding the suffering of animals. And although according to the opinion of several decisors this is rabbinic,

אבער מ'דארף זיין זהיר אין צער בעלי חיים. ואע"פ וואס לדעת כמה פוסקים איז דאס מדרבנן 223,

English translation 1830

the Rambam writes in Moreh Nevuchim that it is from the Torah. But the child of five does not know of Moreh Nevuchim and of the decisors –

שרייבט אבער דער רמב"ם אין מו"ן אז ס'איז מן התורה 224. נאר דער בן חמש ווייסט ניט פון מו"ן און פון די פוסקים –

English translation 1831

he knows, however, that it is written in the Torah plainly: "When you see the donkey of your enemy lying under its burden, you shall refrain from leaving it; you shall surely release it with him."

ער ווייסט אבער אז עס שטייט אין תורה בפשטות "כי תראה חמור שונאך רובץ תחת משאו וחדלת מעזוב לו עזוב תעזוב עמו" 225.

English translation 1832

Lower than this are inanimate vessels,

נאך נידעריקער דערפון זיינען כלים דוממים,

English translation 1833

regarding which this carefulness of suffering is also not applicable

וואס בא זיי איז אויך ניט שייך די זהירות פון צער

English translation 1834

(as with animals).

(ווי בא בעלי חיים).

English translation 1835

There is a prohibition of bal tashchit,

ס'איז דא אן איסור פון בל תשחית 226,

English translation 1836

but according to the simple meaning this is not because of the suffering of the vessel,

אבער ע"ד הפשט איז דאס ניט צוליב צער הכלי,

English translation 1837

but because the vessel belongs to a Jew or to the Holy One, blessed be He, and one derives benefit from it,

נאר ווייל די כלי געהערט צו א אידן אדער צו הקב"ה און מ'האט פון איר א תועלת,

English translation 1838

one may not destroy an object that has benefit

טאר מען ניט משחית זיין א זאך שיש בה תועלת

English translation 1839

(therefore the prohibition is only "when one does so in a destructive and damaging manner").

(דערפאר איז דער איסור נאר "כשעושה דרך השחתה וקלקול" 227).

English translation 1840

Thus the child of five sees that in a person's possessions there are several levels, one lower than the other –

זעט דער בן חמש אז אין רכושי האדם זיינען דא כמה דרגות זה למטה מזה –

English translation 1841

male and female slaves,

עבדים ושפחות,

English translation 1842

and within this itself –

ובזה גופא –

English translation 1843

there is the distinction between a Hebrew slave and a Canaanite slave,

איז דא דער חילוק צווישן עבד עברי ועבד כנעני,

English translation 1844

and lower than this –

ולמטה מזה –

English translation 1845

cattle and animals,

בהמות וחיות,

English translation 1846

and lower than this –

ולמטה מזה –

English translation 1847

inanimate vessels.

כלים דוממים.

English translation 1848

Consequently, he also understands simply regarding the Most High, that when one says "For the children of Israel are servants to Me; they are My servants,"

במילא פארשטייט ער אויך בפשטות בנוגע צו דעם אויבערשטן. אז בשעת מ'זאגט "כי לי בני ישראל עבדים עבדי הם",

English translation 1849

it does not mean that only Jews belong to the Most High and not gentiles,

מיינט עס ניט אז נאר אידן באלאנגען צו דעם אויבערשטן און ניט גוים,

English translation 1850

but that Jews hold at the level of "servants" to the Holy One, blessed be He,

נאר אז אידן האלטן בא דער דרגא פון "עבדים" להקב"ה,

English translation 1851

as opposed to gentiles, who have not yet reached the level of "servants" to the Holy One, blessed be He,

משא"כ גוים האבן נאך ניט דערגרייכט צו דער דרגא פון "עבדים" להקב"ה,

English translation 1852

and they are still analogous to the level of cattle and animals

און זיי זיינען נאך בדוגמת הדרגא פון בהמות וחיות

English translation 1853

(relative to servants),

(בערך צו עבדים),

English translation 1854

or inanimate vessels,

אדער כלים דוממים,

English translation 1855

or a Canaanite slave

אדער עבד כנעני

English translation 1856

(relative to a Hebrew slave).

(בערך צו עבד עברי).

English translation 1857

And according to this distinction between Israel and gentiles, one will understand why the verse

וע"פ חילוק זה בין ישראל וגוים וועט מען פארשטיין פארוואס דער פסוק

English translation 1858

(and Rashi)

(און רש"י)

English translation 1859

needs to write twice the reason of "they are My servants"

דארף שרייבן צוויי מאל דעם טעם פון "עבדי הם"

English translation 1860

("My contract came first"),

("שטרי קודם"),

English translation 1861

once regarding a slave sold to an Israelite,

איין מאל ביי אן עבד הנמכר לישראל,

English translation 1862

and the second time regarding a slave sold to a gentile –

און דעם צווייטן מאל ביי אן עבד הנמכר לנכרי –

English translation 1863

because in each case one must warn about a different matter

ווייל אין יעדער פאל דארף מען באווארענען אן אנדער ענין

English translation 1864

(and one case does not warn about the second case),

(און איין פאל באווארנט ניט דעם צווייטן פאל),

English translation 1865

in accordance with the aforementioned distinction between Israel and gentiles in relation to the Holy One, blessed be He:

בהתאם צו דעם חילוק הנ"ל צווישן ישראל און גוים ביחס להקב"ה:

English translation 1866

Regarding a slave sold to an Israelite, one must warn that "they are My servants, etc.,"

בנוגע צו אן עבד הנמכר לישראל דארף מען באווארענען אז "עבדי הם גו'",

English translation 1867

"My contract came first"

"שטרי קודם"

English translation 1868

(and therefore "you shall not work him with slave labor, etc., until the Jubilee year, etc., and he shall go out from you, etc., you shall not rule over him with rigor, etc.") –

(און דערפאר "לא תעבוד בו עבודת עבד גו' עד שנת היובל גו' ויצא מעמך גו' לא תרדה בו בפרך גו'") –

English translation 1869

because since the master is a Jew,

ווארום וויבאלד אז דער אדון איז א איד,

English translation 1870

he himself is a servant to the Holy One, blessed be He,

איז ער דאך אליין אן עבד להקב"ה,

English translation 1871

and a servant of a king is a king,

ועבד מלך מלך 228,

English translation 1872

one might think that this is exactly as if the slave is a servant to the Holy One, blessed be He,

קען מען מיינען אז דאס איז פונקט ווי דער עבד איז אן עבד להקב"ה,

English translation 1873

because he is a servant to a Jew,

ווארום ער איז אן עבד צו א איד,

English translation 1874

who is a servant to the Holy One, blessed be He, and a servant of a king is a king.

וואס דער איד איז אן עבד להקב"ה ועבד מלך מלך.

English translation 1875

Consequently, there could be a mistaken assumption that the master

במילא קען זיין א קס"ד אז דער אדון

English translation 1876

(the Jew)

(דער איד)

English translation 1877

may conduct himself with the slave as he wishes without restrictions,

קען זיך פירן מיט דעם עבד ווי ער וויל אן הגבלות,

English translation 1878

with rigorous labor and the like,

בעבודת פרך וכיו"ב,

English translation 1879

and not release him at the Jubilee –

און אים ניט ארויסלאזן ביובל –

English translation 1880

because it is exactly as if the Most High

ווארום ס'איז פונקט ווי דער אויבערשטער

English translation 1881

(so to speak)

(כביכול)

English translation 1882

makes him work with rigorous labor!

מאכט אים ארבעטן בעבודת פרך!

English translation 1883

Therefore the verse warns that although the master is a servant to the Holy One, blessed be He,

דעריבער באווארנט דער פסוק אז אע"פ וואס דער אדון איז אן עבד להקב"ה,

English translation 1884

there are restrictions as to how he must conduct himself with his slave,

זיינען דא הגבלות ווי ער דארף זיך פירן מיט זיין עבד,

English translation 1885

"for they are My servants, etc.,"

"כי עבדי הם גו'",

English translation 1886

"My contract came first":

"שטרי קודם":

English translation 1887

One cannot interpret that "they are My servants,

מ'קען ניט טייטשן אז "עבדי הם,

English translation 1888

My contract came first" means simply,

שטרי קודם" מיינט כפשוטו,

English translation 1889

that because he was already beforehand a servant to the Holy One, blessed be He, therefore he must go out at the Jubilee, etc.,

אז וויבאלד אז ער איז שוין פון פריער אן עבד להקב"ה דערפאר דארף ער ארויסגיין ביובל וכו',

English translation 1890

for according to this, the question arises not only regarding the Jubilee, but how did he initially become a slave to another,

ווארום לפי"ז ווערט די שאלה ניט נאר בנוגע צו יובל נאר ווי איז ער לכתחילה געווארן אן עבד צו א צווייטן,

English translation 1891

when he was already beforehand a servant to the Holy One, blessed be He

ווען ער איז שוין פון פריער אן עבד להקב"ה

English translation 1892

("My contract came first")?!

("שטרי קודם")?!

English translation 1893

From this very fact it is proven that "they are My servants,

איז דערפון גופא מוכח אז "עבדי הם,

English translation 1894

My contract came first" does not negate the reality that one can become a slave to another flesh and blood –

שטרי קודם" איז ניט שולל די מציאות אז איינער זאל קענען ווערן אן עבד ביי א צווייטן בשר ודם –

English translation 1895

because one sees in practice that according to the Torah one can become a slave to another Jew,

ווארום מ'זעט בפועל אז ע"פ תורה קען מען ווערן אן עבד צו נאך א אידן,

English translation 1896

and the reason for this is as above,

און דער טעם לזה איז כנ"ל,

English translation 1897

because the master

ווייל דער אדון

English translation 1898

(the Jew)

(דער איד)

English translation 1899

is a servant to the Holy One, blessed be He,

איז אן עבד להקב"ה,

English translation 1900

and a servant of a king is a king

ועבד מלך מלך

English translation 1901

(consequently, this is not a contradiction to "My contract came first",

(במילא איז דאס ניט קיין סתירה צו "שטרי קודם",

English translation 1902

because it is a continuation of the contract of servitude of the Holy One, blessed be He),

ווארום ס'איז א המשך פון דעם שטר שעבוד של הקב"ה),

English translation 1903

Only the interpretation of "My servants are they,

נאר דער פירוש אין "עבדי הם,

English translation 1904

My writ is prior" is,

שטרי קודם" איז,

English translation 1905

that even though according to Torah he became his slave

אז אע"פ וואס ע"פ תורה איז ער געווארן זיינעם אן עבד

English translation 1906

(because he is a slave to the Holy One, blessed be He,

(ווארום ער איז אן עבד להקב"ה,

English translation 1907

and a slave of a king is a king),

ועבד מלך מלך),

English translation 1908

nevertheless the master must know that "My writ is prior",

פונדעסטוועגן דארף דער אדון וויסן אז "שטרי קודם",

English translation 1909

that the Supreme One is the owner,

אז דער אויבערשטער איז דא בעה"ב,

English translation 1910

the Supreme One's writ is prior and He is the owner to determine how the servitude should be

דעם אויבערשטן'ס שטר איז קודם און ער איז בעה"ב צו קובע זיין ווי די עבדות זאל זיין

English translation 1911

(and not the master who is only a slave to the Holy One, blessed be He),

(און ניט דער אדון וועלכער איז נאר אן עבד להקב"ה),

English translation 1912

the Supreme One is the One who allowed him to become a master over this slave,

דער אויבערשטער איז דער וואס האט אים געלאזט ווערן אן אדון אויף דעם עבד,

English translation 1913

and the Supreme One placed in this several conditions,

און דער אויבערשטער האט אין דעם אריינגעשטעלט כמה תנאים,

English translation 1914

that this may not be oppressive labor and he must go out in the Jubilee etc.

אז דאס טאר ניט זיין עבודת פרך און ער מוז ארויסגיין ביובל וכו'.

English translation 1915

Afterwards the Torah speaks about a slave

דערנאך רעדט די תורה וועגן אן עבד

English translation 1916

(an Israelite)

(ישראל)

English translation 1917

sold to a gentile. That here one must also safeguard that "For the children of Israel are servants to Me, they are My servants etc.",

הנמכר לנכרי. וואס דא דארף מען אויך באווארענען אז "לי בני ישראל עבדים עבדי הם גו'",

English translation 1918

and therefore "If he is not redeemed in these, he shall go out in the year of the Jubilee" –

און דערפאר "אם לא יגאל באלה ויצא בשנת היובל" –

English translation 1919

but here one must safeguard this for a completely different reason than by a slave sold to an Israelite:

אבער דא דארף מען דאס באווארענען פאר אינגאנצן אן אנדער טעם ווי ביי אן עבד הנמכר לישראל:

English translation 1920

When there is the reality of an Israelite slave sold to a gentile –

בשעת ס'איז דא די מציאות פון אן עבד ישראל הנמכר לנכרי –

English translation 1921

a mistaken notion can arise:

קען ווערן א פארקערטער קס"ד:

English translation 1922

How is it possible that a Jew,

ווי איז שייך אז א איד,

English translation 1923

a slave to the Holy One, blessed be He

אן עבד להקב"ה

English translation 1924

(and a slave of a king is a king)

(ועבד מלך מלך)

English translation 1925

should become a slave to a gentile who is only like a "lifeless vessel" etc. of the Supreme One? One must say that thus the Supreme One wanted, and who can say to Him what He does.

זאל ווערן אן עבד צו א גוי וואס איז נאר בדוגמת א "כלי דומם" וכיו"ב פון דעם אויבערשטן? מוז מען זאגן אז אזוי האט דער אויבערשטער געוואלט ומי יאמר לו מה תעשה 229.

English translation 1926

Consequently, by this gentile a mistaken notion can arise,

במילא קען בא דעם גוי ווערן א קס"ד,

English translation 1927

that since the Supreme One Himself wanted or allowed that this Jew should become a slave to him

אז וויבאלד דער אויבערשטער אליין האט געוואלט אדער געלאזט אז דער איך זאל ביי אים ווערן אן עבד

English translation 1928

(for whatever reason it may be,

(מאיזו סיבה שתהי',

English translation 1929

whether as a punishment,

צי אלס עונש,

English translation 1930

or in order to refine this Jew etc.)

אדער בכדי מברר זיין דעם אידן וכיו"ב)

English translation 1931

[and this is like in the time of exile –

[ועד"ז אין זמן הגלות –

English translation 1932

that the Supreme One allowed that Jews should be in exile],

אז דער אויבערשטער האט געלאזט אז אידן זאלן זיין אין גלות],

English translation 1933

in addition to that all his family members did not redeem him and left him to remain in servitude by a gentile even though they have a commandment regarding this

נוסף לזה וואס כל בני משפחתו האבן אים ניט גואל געווען און געלאזט בלייבן בעבדות באם גוי אע"פ וואס זיי האבן א ציווי על זה

English translation 1934

(as it is stated here in the verses) –

(ווי עס שטייט דא אין די פסוקים) –

English translation 1935

the gentile can claim,

קען דער גוי טענה'ן,

English translation 1936

that You

אז דו

English translation 1937

(the Supreme One)

(דער אויבערשטער)

English translation 1938

Yourself have given this Jew into my possession. He now belongs entirely to me forever and ever and he does not need to go out in the Jubilee!

אליין האסט מיר אפגעגעבן ברשותי דעם אידן. באלאנגט ער איצטער אינגאנצן צו מיר לעולם ועד און ער דארף ניט ארויסגיין ביובל!

English translation 1939

Regarding this the verse safeguards,

אויף דעם באווארנט דער פסוק,

English translation 1940

"And he shall go out in the year of the Jubilee etc. for the children of Israel are servants to Me, they are My servants etc.",

"ויצא בשנת היובל גו' כי לי בני ישראל עבדים עבדי הם גו'",

English translation 1941

"My writ is prior".

"שטרי קודם".

English translation 1942

That is, that even though the Supreme One indeed allowed him to become a slave to the gentile,

ד.ה. אז אע"פ וואס דער אויבערשטער האט אים טאקע געלאזט ווערן אן עבד צום גוי,

English translation 1943

nevertheless "My writ is prior":

איז אבער "שטרי קודם":

English translation 1944

The writ between the Holy One, blessed be He, and Israel at the giving of the Torah

דער שטר בין הקב"ה וישראל בא מתן תורה

English translation 1945

(which made Jews servants to God)

(וואס האט געמאכט אידן פאר עבדים לה')

English translation 1946

is prior to the "writ" by which the Supreme One allowed this Jew to become a slave to the gentile.

איז קודם דער "שטר" וואס דער אויבערשטער האט געלאזט דעם אידן ווערן אן עבד צום גוי.

English translation 1947

And based on this it is understood why the verse needs to write "They are My servants"

ועפ"ז איז מובן פארוואס דער פסוק דארף שרייבן "עבדי הם"

English translation 1948

("My writ is prior")

("שטרי קודם")

English translation 1949

two times,

צוויי מאל,

English translation 1950

both by a slave sold to an Israelite and by a slave sold to a gentile –

סיי ביי אן עבד הנמכר לישראל און סיי ביי אן עבד הנמכר לנכרי –

English translation 1951

because in each case it has a different interpretation since it comes to safeguard against a different mistaken notion,

ווייל אין יעדער פאל האט עס אן אנדער פירוש ווארום עס קומט באווארענען אן אנדער קס"ד,

English translation 1952

and one safeguard cannot help for the other case:

און איין באווארעניש קען ניט העלפן פארן צווייטן פאל:

English translation 1953

An Israelite must be safeguarded that he should not think that since he is a slave of the Holy One, blessed be He, and a slave of a king is a king,

א ישראל דארף מען באווארענען אז ער זאל ניט מיינען אז וויבאלד ער איז עבדו של הקב"ה ועבד מלך מלך,

English translation 1954

he is the owner over this slave without limitations. The gentile must be safeguarded that he should not think that since the Supreme One Himself has given him this Jew as a slave,

איז ער בעה"ב אויף דעם עבד אן הגבלות. דעם גוי דארף מען באווארענען אז ער זאל ניט מיינען אז וויבאלד דער אויבערשטער אליין האט אים אפגעגעבן דעם אידן אלס עבד,

English translation 1955

he is the entire owner.

איז ער דער גאנצער בעה"ב.

English translation 1956

And with this one will also understand why specifically by a slave sold to a gentile the verse writes with greater elaboration of explanation

און דערמיט וועט מען אויך פארשטיין פארוואס דוקא ביי אן עבד הנמכר לנכרי שרייבט דער פסוק מיט מער אריכות הביאור

English translation 1957

("For the children of Israel are servants to Me, they are My servants etc. I am the Lord your God")

("כי לי בנ"י עבדים עבדי הם גו' אני ה' אלקיכם")

English translation 1958

than by a slave sold to an Israelite

ווי בא עבד הנמכר לישראל

English translation 1959

("They are My servants etc.") –

("עבדי הם גו'") –

English translation 1960

because:

ווארום:

English translation 1961

In the case of a slave sold to a gentile one needs to have a stronger explanation,

בא דעם פאל פון אן עבד הנמכר לנכרי דארף מען האבן א שטארקערע הסברה,

English translation 1962

because here it stands with more emphasis that the Supreme One Himself

ווייל דא שטייט מער בהדגשה דאס וואס דער אויבערשטער אליין

English translation 1963

(and who can say to Him what He does)

(ומי יאמר לו מה תעשה)

English translation 1964

allowed that this Jew should be sold to a gentile –

האט געלאזט אז דער איך זאל פארקויפט ווערן צו א גוי –

English translation 1965

notwithstanding that this Jew is a servant to God and this gentile is like a lifeless vessel etc. in comparison to Him,

ניט קוקנדיק אויף דעם וואס דער איד איז אן עבד לה' און דער גוי איז בדוגמת א כלי דומם וכיו"ב בערכו,

English translation 1966

and notwithstanding that all his family members did not redeem him as they were commanded in the Torah. Here the gentile has a stronger claim based on that the Supreme One Himself permitted it. And additionally, the descent in this is much greater than the descent of a slave sold to an Israelite:

און ניט קוקנדיק אויף דעם וואס כל בני משפחתו האבן אים ניט גואל געווען ווי מ'האט זיי אנגעזאגט אין תורה. האט דא דער גוי א שטארקער טענה מיוסד על זה וואס דער אויבערשטער אליין האט עס דערלאזט. און דערצו איז די ירידה בזה א סך א גרעסערע ווי די ירידה פון אן עבד הנמכר לישראל:

English translation 1967

However, regarding a Hebrew slave sold to an Israelite, this is also sustained according to Torah and according to reason.

משא"כ ביי אן עבד הנמכר לישראל איז דאס אויסגעהאלטן אויך ע"פ תורה וע"פ שכל

English translation 1968

(Because the Jew who buys the slave is himself a slave to God),

(ווארום דער איד וואס קויפט דעם עבד איז אליין אן עבד לה'),

English translation 1969

and with this there is no commandment that one should redeem the slave,

און דערביי איז ניטא קיין ציווי אז מ'זאל דעם עבד גואל זיין,

English translation 1970

consequently it is not so emphasized that this comes from the power and will of the Holy One, blessed be He, "Who can say to Him, 'What do You do?'"

במילא איז דא ניט אזוי בהדגשה אז דאס קומט מצד כחו ורצונו של הקב"ה שמי יאמר לו מה תעשה

English translation 1971

(Similar to how it is also with a slave sold by the court,

(בדוגמא ווי דאס איז אויך ביי אן עבד שמכרוהו ב"ד,

English translation 1972

that this is according to the opinion of the court),

אז דאס איז ע"פ דעת ב"ד],

English translation 1973

and with this the descent and subjugation are also not so great.

און דערביי איז אויך די ירידה ושעבוד ניט אזוי גרויס.

English translation 1974

According to the above –

ע"פ הנ"ל –

English translation 1975

the difference between a Hebrew slave sold to an Israelite and to a gentile –

דעם חילוק צווישן אן עבד הנמכר לישראל ולנכרי –

English translation 1976

it is also understandable why the verse adds in the second case

איז אויך פארשטאנדיק פארוואס דער פסוק איז מוסיף אין דעם צווייטן פאל

English translation 1977

(regarding a Hebrew slave sold to a gentile)

(ביי אן עבד הנמכר לנכרי)

English translation 1978

the words "I am the Lord your God",

די ווערטער "אני ה' אלקיכם",

English translation 1979

and Rashi explains –

ופרש"י –

English translation 1980

"Whoever subjugates them below, it is as if they subjugate them above":

"כל המשעבדן מלמטה כאלו משעבדן מלמעלה":

English translation 1981

When one is subjugated to an Israelite –

בשעת מ'איז משועבד צו א ישראל –

English translation 1982

this is not such a matter of "subjugating them below",

איז דאס ניט אזא ענין פון "משעבדן מלמטה",

English translation 1983

because the Israelite himself is a slave to God,

ווארום דער ישראל אליין איז אן עבד לה',

English translation 1984

and a slave of a king is a king,

ועבד מלך מלך,

English translation 1985

he is a "veritable part of God above" –

ער איז א "חלק אלוקה ממעל ממש" 230 –

English translation 1986

consequently this itself is a matter of "subjugating them above"

במילא איז דאס אליין אן ענין פון "משעבדן מלמעלה"

English translation 1987

(not below);

(ניט מלמטה);

English translation 1988

however, the subjugation of an Israelite to a gentile,

משא"כ דער שעבוד פון א ישראל צו א גוי,

English translation 1989

who in his value is like an inanimate vessel and the like,

וואס ער איז בערכו בדוגמת א כלי דומם וכיו"ב,

English translation 1990

this is a matter of "subjugating them below". And therefore it is said about this, "Whoever subjugates them below, it is as if they subjugate them above."

איז דאס אן ענין פון "משעבדן מלמטה". און דערפאר זאגט מען אויף דעם "כל המשעבדן מלמטה כאלו משעבדן מלמעלה".

English translation 1991

And based on this, several matters are understood,

ועפ"ז זיינען מובן נאך כמה ענינים,

English translation 1992

and give to the wise and he will become wiser.

ותן לחכם ויחכם עוד.

English translation 1993

The explanation of the difference between the specific opinions regarding the manner of carrying the oil of illumination and the anointing oil:

דער ביאור החילוק צווישן די פרטי הדיעות באופן נשיאת שמן המאור און שמן המשחה:

English translation 1994

The matter of "oil of illumination" is connected to the matter of light and luminary,

דער ענין פון "שמן המאור" איז פארבונדן מיטן ענין פון אור ומאור,

English translation 1995

whose meaning is good and kindness,

וואס ענינו איז טוב וחסד,

English translation 1996

as it is said, "And God saw the light, that it was good" –

שנאמר 231 "וירא אלקים את האור כי טוב" –

English translation 1997

the aspect of the right. Therefore it is stated in the Zohar

בחי' ימין. דערפאר שטייט אין זהר

English translation 1998

(according to the explanation in Likkutei Levi Yitzchak)

(לויטן ביאור בלקוטי לוי"צ)

English translation 1999

that they carried the oil for illumination with the right hand.

אז מ'האט געטראגן דעם שמן למאור בימין.

English translation 2000

However, with the "anointing oil" they anointed the vessels in order to sanctify them and separate them from profane matters

משא"כ מיטן "שמן המשחה" האט מען מושח געווען די כלים בכדי זיי צו מקדש ומבדיל זיין מדברי חול

English translation 2001

[in the manner of "You shall be holy –

[ע"ד "קדושים תהיו –

English translation 2002

you shall be separate"],

הוו פרושים" 232],

English translation 2003

through which they indeed elevate them to holiness,

וואס דורך דעם איז מען זיי טאקע מעלה לקדושה,

English translation 2004

but with this one must achieve that they be separated from external matters –

אבער דערביי דארף מען אנקומען אז מ'זאל זיי מבדיל זיין מעניני חוץ –

English translation 2005

for which one must reach the line of gevurah,

וואס דעריבער דארף מען דא אנקומען צו קו הגבורה,

English translation 2006

the line of the left. Therefore it is stated in the Zohar

קו השמאל. דערפאר שטייט אין זהר

English translation 2007

(according to Likkutei Levi Yitzchak)

(ע"פ לקוטי לוי"צ)

English translation 2008

that they carried the anointing oil with the left hand.

אז דעם שמן המשחה האט מען געטראגן ביד שמאל.

English translation 2009

In more detail, however, it is understood that the anointing oil accomplishes two matters,

בפרטיות יותר איז אבער מובן אז דער שמן המשחה טוט אויף צוויי ענינים,

English translation 2010

a thing and its opposite:

א דבר והיפוכו:

English translation 2011

With it they separate and distinguish the vessels from external matters –

מיט אים איז מען מבדיל ומפריש די כלים פון עניני חוץ –

English translation 2012

by means of the line of the left;

ע"י קו השמאל;

English translation 2013

and in addition, the anointing elevates the vessels into holiness –

און דערצו איז די משיחה מעלה די כלים אין קדושה –

English translation 2014

which is by means of the line of the right. That is, in the anointing oil the connection of the two lines, right and left, is effected.

וואס דאס איז ע"י קו הימין. ד. ה. אז אין שמן המשחה ווערט דער חיבור פון די צוויי קוין ימין ושמאל.

English translation 2015

Therefore the opinion of the Midrash

וואס דערפאר איז דעת המדרש

English translation 2016

(Bamidbar Rabbah)

(במדבר רבה)

English translation 2017

is that "Where was the anointing oil placed? Rabbi Acha said in the name of Rabbi Shimon bar Yochai: It was hanging like a small flask from his girdle, because he was girded at his loins with his weapon, etc."

אז "שמן המשחה היכן הי' נתון א"ר אחא א"ר שמעון בן יוחאי כמין צלוחית קטנה הי' תולה באפונדתו מפני שהי' חגור מתניו בזינו כו'"

English translation 2018

(and not with the left hand as it is stated in the Zohar) * –

(און ניט ביד השמאל ווי עס שטייט אין זהר) * –

English translation 2019

because the left hand does not possess the power to effect both lines of right and left. For this one needs a special power that comes from the loins of the body

ווייל די יד השמאל פארמאגט ניט דעם כח צו אויפטאן ביידע קוים פון ימין ושמאל. אויף דעם דארף מען האבן א כח מיוחד וואס קומט פון די מתניים שבגוף

English translation 2020

("girded at his loins with his weapon"),

("חגור מתניו בזינו"),

English translation 2021

for "the loins are the thing that supports the entire body

וואס די "מתנים הם דבר המעמיד כל הגוף

English translation 2022

(both right and left)

(סיי ימין און סיי שמאל)

English translation 2023

with the head that stands and rests upon them"

עם הראש הנצב ועומד עליהם"

English translation 2024

(as explained in the holy writings in the explanation of the verse "She girds her loins with strength"),

(כמבואר באה"ק 233 בביאור הכתוב "חגרה בעוז מתני'" 234),

English translation 2025

therefore the anointing oil can effect the connection of right and left.

וואס דערפאר קען דער שמן המשחה אויפטאן דעם חיבור פון ימין ושמאל.

English translation 2026

In even more detail it emerges that also in this "oil for illumination" there are both lines of right and left:

נאכמער בפרטיות קומט אויס אז אויך אין דעם "שמן למאור" זיינען דא ביידע קוים פון ימין ושמאל:

English translation 2027

The general matter of light –

דער כללות הענין פון אור –

English translation 2028

is connected with the aspect of the right,

איז פארבונדן מיט בחי' ימין,

English translation 2029

"the light, that it was good". But light also reveals a matter of evil

"האור כי טוב". אבער אור איז אויך מגלה אן ענין של רע

English translation 2030

(if there is an existence of evil),

(אויב ס'איז דא א מציאות של רע),

English translation 2031

therefore it also has a connection to the line of the left.

וואס דערפאר האט עס אויך א שייכות מיט קו השמאל.

English translation 2032

So on one hand one can say that this is also an advantage

וואס פון איין זייט קען מען זאגן אז דאס איז אויך א מעלה

English translation 2033

(which comes from the line of the right) –

(וואס קומט פון קו הימין) –

English translation 2034

because it reveals where the service of "turn away from evil" must be. Therefore the "oil for illumination" is connected only with the right

ווייל דאס איז מגלה וואו עס דארף זיין די עבודה פון "סור מרע". וואס דערפאר איז דער "שמן למאור" פארבונדן נאר מיט ימין

English translation 2035

(also from the aspect of the matter that it reveals evil),

(אויך מצד דעם ענין וואס דאס איז מגלה רע),

English translation 2036

according to the opinion of the Zohar;

כדעת הזהר;

English translation 2037

But on the other hand, this is a matter connected with gevurot. For in many matters, the revelation of evil

אבער לאידך גיסא איז דאס אן ענין פארבונדן מיט גבורות. ביז אז בכמה ענינים איז גילוי הרע

English translation 2038

(through the light)

(שע"י האור)

English translation 2039

is an undesirable matter. As this is regarding lashon hara:

אן ענין בלתי רצוי. ווי דאס איז בנוגע צו לשון הרע:

English translation 2040

The entire severity of the prohibition of lashon hara –

דער גאנצער חומר האיסור פון לשון הרע –

English translation 2041

as extensively explained in the sugya in Masechet Arachin –

כמבואר בארוכה אין דער סוגיא במס' ערכין 235 –

English translation 2042

does not consist of speaking a falsehood

באשטייט ניט פון זאגן א דבר שקר 236

English translation 2043

(which is the matter of motzi shem ra),

(וואס דאס איז דער ענין פון מוציא שם רע),

English translation 2044

but rather of speaking and revealing an evil thing that is true.

נאר פון זאגן ומגלה זיין 237 א דבר רע וואס איז אמת.

English translation 2045

And accordingly, we can explain the words of the Gemara

ועפ"ז 237 יש לבאר דברי הגמרא 238

English translation 2046

(and it is also known the teaching of the Baal Shem Tov regarding this,

(וכידוע גם תורת הבעש"ט בזה,

English translation 2047

as transmitted by my revered father-in-law, the Rebbe),

ווי איבערגעגעבן ע"י כ"ק מו"ח אדמו"ר 239),

English translation 2048

that lashon hara is "a third tongue kills three,"

אז לשון הרע איז "לשון תליתאי קטיל תליתאי",

English translation 2049

it harms both the speaker,

דאס שאדט סיי דעם רעדנער,

English translation 2050

both the listener, and both the one about whom they speak.

סיי דעם הערער און סיי דעם אויף וועמען מ'רעדט.

English translation 2051

Which superficially is not understood:

וואס לכאורה איז ניט מובן:

English translation 2052

It is understandable why it harms the speaker and the listener,

ס'איז פארשטאנדיק פארוואס עס שאדט דעם מדבר און דעם שומע,

English translation 2053

but why should it also harm the one about whom they speak –

אבער פארוואס זאל עס שאטן אויך דעם אויף וועמען מ'רעדט –

English translation 2054

he is not guilty that the other spoke lashon hara about him. On the contrary:

ער איז דאך ניט שולדיק וואס יענער האט אויף אים גערעדט לשון הרע. אדרבה:

English translation 2055

If one would ask him –

אויב מ'וואלט ביי אים געפרעגט –

English translation 2056

he would be the first to say that they should not speak it,

וואלט ער געווען דער ערשטער צו זאגן אז מ'זאל עס ניט רעדן,

English translation 2057

simply!

כפשוט!

English translation 2058

So one of the explanations regarding this:

איז איינער פון די ביאורים בזה 237:

English translation 2059

Lashon hara means that one reveals

לשון הרע איז דער טייטש אז מ'איז מגלה

English translation 2060

(through speech)

(ע"י הדיבור)

English translation 2061

an evil thing that is true. As long as they have not spoken about it and have not revealed it –

א דבר רע וואס איז אמת. איז כל זמן מ'האט וועגן דעם ניט גערעדט און דאס ניט מגלה געווען –

English translation 2062

perhaps it has not come to the knowledge of the Heavenly Court,

קען זיין דאס איז ניט געקומען לידיעתו פון ב"ד של מעלה,

English translation 2063

all the more so the earthly court,

עאכו"כ ב"ד של מטה,

English translation 2064

consequently they will not punish him for it,

במילא וועט מען אים דערפאר ניט מעניש זיין,

English translation 2065

because they can punish him only for a matter that the court knows openly;

ווארום מ'קען אים מעניש זיין נאר אויף א זאך וואס ב"ד ווייסט בגלוי;

English translation 2066

but through the fact that the speaker of lashon hara has revealed it, it can harm the one about whom they spoke.

אבער דורך דעם וואס דער מדבר לשון הרע האט עס מגלה געווען. קען דאס שאטן דעם אויף וועמען מ'האט גערעדט.

English translation 2067

It turns out that the fact that light reveals

קומט אויס אז דאס וואס אור איז מגלה

English translation 2068

(also)

(אויך)

English translation 2069

a matter of evil –

אן ענין של רע –

English translation 2070

contains within itself a matter of gevurot.

האט אין זיך אן ענין של גבורות.

English translation 2071

And since both in "shemen hamishchah"

און וויבאלד אז סיי אין "שמן המשחה"

English translation 2072

(as above)

(כנ"ל)

English translation 2073

and in "shemen lamaor" there are both lines,

און סיי אין "שמן למאור" זיינען דא ביידע קוים,

English translation 2074

right and left –

ימין ושמאל –

English translation 2075

therefore:

דעריבער:

English translation 2076

In the Gemara,

אין גמרא,

English translation 2077

in the Bavli and Yerushalmi

אין בבלי וירושלמי

English translation 2078

(Rashi's commentary in Masechet Shabbat (Bavli) in the name of Yerushalmi),

(פירוש רש"י במס' שבת (בבלי) בשם ירושלמי),

English translation 2079

and in the Yalkut –

ועד"ז בילקוט –

English translation 2080

there is no clarification which oil is on the right and which on the left,

איז ניטא קיין בירור וועלכער שמן איז בימין און וועלכער בשמאל,

English translation 2081

because there is a place for both ways;

וויבאלד אז ס'איז דא אן ארט אויף ביידע אופנים;

English translation 2082

However, in the Zohar,

משא"כ אין זהר,

English translation 2083

where all matters stand with clarity and revelation

וואו אלע ענינים שטייען בבירור ובגילוי

English translation 2084

(in the manner of "like the brilliance of the firmament"),

(באופן פון "כזהר 240 הרקיע" 241),

English translation 2085

as it is stated in Raaya Mehemna

כדאיתא ברעיא מהימנא 242

English translation 2086

(cited and explained in Iggeret HaKodesh)

(הובא ונתבאר באגה"ק 243)

English translation 2087

that "there is there no difficulty, etc., and no dispute, etc."

אז "לית תמן לא קשיא כו' ולא מחלוקת כו'"

English translation 2088

(not only regarding the Bavli,

(ניט נאר לגבי בבלי,

English translation 2089

but even regarding the Yerushalmi) –

נאר אפילו לגבי ירושלמי 244) –

English translation 2090

there stands there a clarification that the shemen lamaor is on the right and the shemen hamishchah is on the left.

שטייט דארטן א בירור אז דער שמן למאור איז בימין און דער שמן המשחה איז בשמאל.

English translation 2091

And one can elaborate on this,

ויש להאריך בזה,

English translation 2092

and give to the wise and he will become wiser.

ותן 245 לחכם ויחכם עוד.

English translation 2093

The explanation in the discourse of Rabbi Shimon bar Yochai

דער ביאור אין מאמר רשב"י

English translation 2094

(in the current chapter in Avot)

(אין היינטיקן פרק אין אבות)

English translation 2095

"Three crowns are they: the crown of Torah, the crown of priesthood, and the crown of kingship, and the crown of a good name rises above them" –

"שלשה כתרים הן כתר תורה וכתר כהונה וכתר מלכות וכתר שם טוב עולה על גביהן" –

English translation 2096

in connection with Lag BaOmer,

בקשר מיט ל"ג בעומר,

English translation 2097

the day of the hillula of Rabbi Shimon bar Yochai:

יום הילולא דרשב"י:

English translation 2098

According to the order of times, "the crown of priesthood and the crown of kingship" should have stood first, and afterward "the crown of Torah,"

לויטן סדר הזמנים האט פריער געדארפט שטיין "כתר כהונה וכתר מלכות" און דערנאך "כתר תורה",

English translation 2099

because "the crown of priesthood and the crown of kingship" existed even before the giving of the Torah,

ווארום "כתר כהונה וכתר מלכות" זיינען געווען נאך פאר מתן תורה,

English translation 2100

however "the crown of Torah" came only at the giving of the Torah:

משא"כ "כתר תורה" איז צוגעקומען ערשט בא מ"ת:

English translation 2101

The matter of "the crown of priesthood" existed also before the giving of the Torah –

דער ענין פון "כתר כהונה" איז געווען אויך פאר מתן תורה –

English translation 2102

service by the firstborn

עבודה בבכורות 246

English translation 2103

[There is only a question *246 whether the service by the Levites began at the giving of the Torah 247 or after the sin of the calf *;

[ס'איז נאר דא א קו" *246 צי די עבודה בלויים האט זיך אנגעהויבן בא מ"ת 247 אדער נאכן חטא העגל *247;

English translation 2104

but according to all opinions, before the giving of the Torah there was service by the firstborn].

אבער לכו"ע איז פאר מ"ת געווען עבודה בבכורות].

English translation 2105

So too the matter of "the crown of kingship" existed before the giving of the Torah,

אזוי איז אויך דער ענין פון "כתר מלכות" געווען פאר מתן תורה,

English translation 2106

as the simple understanding of the matter –

כפשטות הענין –

English translation 2107

that Moshe Rabbeinu became king over all of Israel

אז משה רבינו איז געווארן מלך על כל ישראל

English translation 2108

(as the words of our Sages 248 on the verse * "And He was king in Yeshurun")

(כדברי חז"ל 248 עה"פ *248 "ויהי בישורון מלך")

English translation 2109

immediately at the time when he took them out from under the subjugation to the king of Egypt.

גלייך בשעת ער האט זיי ארויסגענומען פון תחת השעבוד למלך מצרים.

English translation 2110

However the matter of "the crown of Torah" came only after the giving of the Torah,

משא"כ דער ענין פון "כתר תורה" איז צוגעקומען ערשט נאך מתן תורה,

English translation 2111

when the Torah was given below.

ווען תורה איז געגעבן געווארן למטה.

English translation 2112

Nevertheless, Rabbi Shimon bar Yochai begins specifically with the matter of "the crown of Torah" –

אעפ"כ הויבט אן רשב"י דוקא מיטן ענין פון "כתר תורה" –

English translation 2113

because for him, "his Torah is his craft,"

ווארום ביי אים איז "תורתו אומנתו",

English translation 2114

therefore he begins specifically with his matter –

דערפאר הויבט ער אן דוקא מיט זיין ענין –

English translation 2115

"the crown of Torah." And only afterward –

"כתר תורה". און ערשט דערנאך –

English translation 2116

"the crown of priesthood and the crown of kingship."

"כתר כהונה וכתר מלכות".

English translation 2117

And afterward he says:

און דערנאך זאגט ער:

English translation 2118

"and the crown of a good name rises above them":

"וכתר שם טוב עולה על גביהן":

English translation 2119

As discussed elsewhere,

כמדובר כמ"פ 249,

English translation 2120

the "Keter Shem Tov" is not a crown in its own right.

איז דער "כתר שם טוב" ניט קיין כתר בפ"ע.

English translation 2121

Therefore, one does not preface "Four crowns they are,"

דערפאר איז מען ניט מקדים "ארבעה כתרים הן",

English translation 2122

but rather "Three crowns they are,"

נאר "שלשה כתרים הן",

English translation 2123

because the "Keter Shem Tov" is not a crown in its own right,

ווייל דער "כתר שם טוב" איז ניט א כתר בפ"ע,

English translation 2124

but it comes after one has the three crowns. In simple terms of the matter:

נאר דאס קומט לאחרי ווי מ'האט די שלשה כתרים. כפשטות הענין:

English translation 2125

The concept of "Shem Tov"

דער ענין פון "שם טוב"

English translation 2126

(just as the concept of a name in general)

(אזוי ווי דער ענין השם בכלל)

English translation 2127

is not a concept in its own right,

איז ניט אן ענין בפ"ע,

English translation 2128

but rather a "good name" regarding a specific matter.

נאר א "שם טוב" אויף אן ענין מסויים.

English translation 2129

That is, when he has perfection in a specific matter

ד.ה. בשעת ביי אים איז דא שלימות אין אן ענין מסויים

English translation 2130

(Torah,

(תורה,

English translation 2131

priesthood or kingship, etc.),

כהונה אדער מלכות וכיו"ב),

English translation 2132

then one can say that he receives a "good name" in that specific matter.

דעמולט קען מען זאגן אז ער באקומט א "שם טוב" אין דעם ענין מסויים.

English translation 2133

But on the other hand:

אבער לאידך גיסא:

English translation 2134

After one has the "Keter Shem Tov" –

לאחרי ווי מ'האט דעם "כתר שם טוב" –

English translation 2135

it "rises above them,"

איז ער "עולה על גביהן",

English translation 2136

because the perfection of the three crowns

ווארום די שלימות פון די שלשה כתרים,

English translation 2137

is specifically when it is expressed in that the person has a "good name" in those matters.

איז דוקא בשעת דאס דריקט זיך אויס אין דעם אז דער מענטש האט א "שם טוב" אין די ענינים.

English translation 2138

That is, that in "Shem Tov" there are two extremes:

ד.ה. אז אין "שם טוב" זיינען דא צוויי קצוות:

English translation 2139

On one side, it is not an independent entity.

פון איין זייט איז דאס ניט קיין מציאות בפ"ע.

English translation 2140

And together with this, it reaches to a very high level,

וביחד עם זה דערלאנגט עס למעלה מעלה,

English translation 2141

"rises above them." As explained in many places regarding the two extremes that exist in a name in general.

"עולה על גביהן". כמבואר בכ"מ 250 די צוויי קצוות וואס זיינען דא אין א שם בכלל.

English translation 2142

And one may add explanation in this according to what is explained in Likkutei Torah regarding the superiority of Keter Shem Tov over the three crowns,

ויש להוסיף ביאור בזה ע"פ המבואר בלקו"ת 251 בהעילוי פון כתר שם טוב לגבי די שלשה כתרים,

English translation 2143

the crown of Torah, the crown of priesthood, and the crown of kingship. And one can say,

כתר תורה כתר כהונה וכתר מלכות. ויש לומר,

English translation 2144

that the crown of Torah, the crown of priesthood, and the crown of kingship correspond to the beginning of the order of the chain of descent,

אז כתר תורה כתר כהונה וכתר מלכות זיינען כנגד ראשית סדר השתלשלות,

English translation 2145

the middle of the order of the chain of descent, and the end of the order of the chain of descent, and Keter Shem Tov pertains to the aspect of Keter itself, which is above the order of the chain of descent. And the vessel for this is specifically the concept of self-nullification –

אמצע סדר השתלשלות וסוף סדר השתלשלות און כתר שם טוב גייט אויף בחי' כתר עצמו וואס איז למעלה מסדר השתלשלות. וואס די כלי אויף דעם איז דוקא דער ענין הביטול –

English translation 2146

Keter Shem Tov,

כתר שם טוב,

English translation 2147

which has no independent existence,

וואס איז קיין מציאות ניט מצ"ע,

English translation 2148

but together with this it grasps the essence,

אבער ביחד עם זה נעמט עס דעם עצם,

English translation 2149

and it "rises above them,"

און איז "עולה על גביהן",

English translation 2150

higher than the three crowns.

העכער פאר די שלשה כתרים.

English translation 2151

And in this very thing is the emphasis –

ובזה גופא איז די הדגשה –

English translation 2152

"rises above them,"

"עולה על גביהן",

English translation 2153

over all three crowns together,

אויף אלע שלשה כתרים ביחד,

English translation 2154

not "above each and every one of them" –

ניט "על גבי כל אחד ואחד מהן" –

English translation 2155

because:

ווארום:

English translation 2156

The concept of the crown of priesthood alone can be in an undesirable manner,

דער ענין פון כתר כהונה אליין קען זיין אין אן אופן בלתי רצוי 252,

English translation 2157

contrary to Torah,

היפך התורה,

English translation 2158

as in the well-known story in the Gemara regarding Shmaya and Avtalyon and the unworthy High Priest. So too, the concept of the "crown of kingship" can be in several manners:

כסיפור הידוע אין גמרא 253 מיט שמעי' ואבטליון און דעם כהן גדול בלתי הגון. אזוי אויך דער ענין פון "כתר מלכות" קען זיין בכמה אופנים:

English translation 2159

the kingship of the House of David,

מלכות בית דוד,

English translation 2160

and the kingship of Israel,

ומלכות ישראל,

English translation 2161

to the extent that among the kings themselves there were those who conducted themselves in an undesirable manner,

ביז אז צווישן די מלכים גופא זיינען געווען אזוינע וואס האבן זיך אויפגעפירט באופן בלתי רצוי,

English translation 2162

contrary to Torah. Therefore, these two crowns

היפך התורה. דעריבער דארפן די ביידע כתרים

English translation 2163

(priesthood and kingship)

(כהונה ומלכות)

English translation 2164

must come together with the crown of Torah

קומען צוזאמען מיט כתר תורה

English translation 2165

(and specifically in this order:

(און דוקא בסדר זה:

English translation 2166

first the crown of Torah, then the crown of priesthood and the crown of kingship),

פריער כתר תורה דערנאך כתר כהונה וכתר מלכות),

English translation 2167

for only then are they in perfection.

וואס דוקא דעמולט זיינען זיי בשלימות.

English translation 2168

And therefore it is said that "the crown of a good name rises above them." Because when can there be a "crown of a good name" in perfection?

און דערפאר זאגט מען אז "כתר שם טוב עולה על גביהן". ווייל ווען קען זיין א "כתר שם טוב" בשלימות,

English translation 2169

Specifically when it "rises above them,"

דוקא בשעת ער איז "עולה על גביהן",

English translation 2170

over all three crowns together,

אויף אלע שלשה כתרים ביחד,

English translation 2171

the crown of priesthood and the crown of kingship together with the crown of Torah,

כתר כהונה וכתר מלכות צוזאמען מיט כתר תורה,

English translation 2172

because if one does not have "them"

ווארום אויב מ'האט ניט "גביהן"

English translation 2173

(all three crowns together) –

(אלע שלשה כתרים יחד) –

English translation 2174

it is possible that the "crown of a good name" will be lacking.

קען זיין אז עס זאל פעלן אין דעם "כתר שם טוב".

English translation 2175

According to the above, one may also connect this with Rabbi Shimon bar Yochai

ע"פ הנ"ל יש לקשר זה אויך מיט רשב"י

English translation 2176

(the author of the discourse)

(דער בעל המאמר)

English translation 2177

as he stood on Lag BaOmer:

ווי ער איז געשטאנען בל"ג בעומר:

English translation 2178

It is explained in the discourses of Lag BaOmer that on Lag BaOmer, Rabbi Shimon bar Yochai attained his ultimate perfection to a very high level.

ס'איז מבואר בדרושי ל"ג בעומר 129 אז בל"ג בעומר איז רשב"י געקומען לתכלית השלימות שלו למעלה מעלה.

English translation 2179

Which, in the Sefirot, is –

וואס אין ספירות איז דאס –

English translation 2180

the Sefirah of Keter,

ספירת הכתר,

English translation 2181

the level of "Keter Shem Tov,"

די דרגא פון "כתר שם טוב",

English translation 2182

which is above the order of the chain of descent. And this is the ultimate perfection of all three crowns –

שלמעלה מסדר השתלשלות. און דאס איז דער תכלית השלימות פון אלע שלשה כתרים –

English translation 2183

"and the crown of a good name rises above them." Also over the perfection of the "crown of Torah,"

"וכתר שם טוב עולה על גביהן". אויך אויף דער שלימות פון "כתר תורה",

English translation 2184

"his Torah is his craft" of Rabbi Shimon bar Yochai.

"תורתו אומנתו" של רשב"י.

English translation 2185

On the other hand, Rabbi Shimon bar Yochai was the ultimate of self-nullification –

לאידך גיסא איז בא רשב"י געווען תכלית הביטול –

English translation 2186

"I am merely a sign,"

"אנא סימנא בעלמא" 254,

English translation 2187

no independent existence,

קיין מציאות ניט בפ"ע,

English translation 2188

but a sign for that which is above. Similar to Keter Shem Tov,

נאר א סימן אויף למעלה. בדוגמא ווי כתר שם טוב,

English translation 2189

which has no independent existence,

וואס איז קיין מציאות ניט בפ"ע.

English translation 2190

but rather a "good name" and a sign for another matter. But specifically the concept of self-nullification of Keter Shem Tov –

נאר א "שם טוב" וסימן אויף אן אנדער ענין. אבער דוקא דער ענין הביטול פון כתר שם טוב –

English translation 2191

grasps the essence,

נעמט דעם עצם,

English translation 2192

the aspect of Keter which is above the order of the chain of descent,

בחי' כתר שלמעלה מסדר השתלשלות,

English translation 2193

which "rises above them" –

וואס איז "עולה על גביהן" –

English translation 2194

the ultimate perfection.

תכלית השלימות.

English translation 2195

And based on this, we must explain why the hillula of Rabbi Shimon bar Yochai on Lag BaOmer is in the sefirah of Hod within Hod,

ועפ"ז יש לבאר פארוואס די הילולא דרשב"י בל"ג בעומר איז בספירת הוד שבהוד,

English translation 2196

for superficially it would have been more fitting that the hillula of Rabbi Shimon bar Yochai

דלכאורה וואלט מער געפאסט אז הילולא דרשב"י

English translation 2197

("whose Torah was his occupation")

("תורתו אומנתו")

English translation 2198

should be connected with Chochmah within Chochmah or Chessed within Chessed? The explanation of this is,

זאל זיין פארבונדן מיט חכמה שבחכמה אדער חסד שבחסד? איז דער ביאור בזה,

English translation 2199

that the ultimate purpose of Torah is the service of fear [of Heaven],

אז דער תכלית פון תורה איז עבודת היראה,

English translation 2200

as it is said, "And the Lord commanded us to do all these statutes, to fear the Lord our God,"

כמ"ש 255 "ויצוונו ה' לעשות את כל החוקים האלה ליראה את ה' אלקינו",

English translation 2201

which in the sefirot is Hod within Hod. And

וואס אין ספירות איז דאס הוד שבהוד. און

English translation 2202

(as explained in Chassidic discourses)

(כמבואר בדרושי חסידות 256)

English translation 2203

specifically Hod within Hod,

דוקא הוד שבהוד,

English translation 2204

the aspect of acknowledgment,

בחי' הודאה,

English translation 2205

the ultimate self-nullification –

תכלית הביטול –

English translation 2206

takes hold of the essence,

נעמט דעם עצם,

English translation 2207

the aspect of Keter which is above the order of the chain of descent;

בחי' כתר שלמעלה מסדר השתלשלות;

English translation 2208

specifically "a crown of a good name" which has no independent existence

דוקא "כתר שם טוב" וואס איז קיין מציאות ניט בפ"ע

English translation 2209

(similar to Hod within Hod),

(ע"ד הוד שבהוד),

English translation 2210

"rises above them."

איז "עולה על גביהן".

English translation 2211

No matter in today's lesson of Rambam:

אן ענין אין היינטיקן שיעור רמב"ם:

English translation 2212

In today's lesson of Rambam, he writes about the law of "we coerce him until he says 'I want [to do so]'":

אין היינטיקן שיעור רמב"ם שרייבט ער וועגן דעם דין פון כופין אותו עד שיאמר רוצה אני:

English translation 2213

"One whom his evil inclination overpowered to nullify a commandment or to commit a transgression, and he was beaten until he did the thing he was obligated to do or until he distanced himself from the forbidden thing he was obligated to avoid, this is not [a case of] compulsion from [an external source]; rather, he compelled himself with his evil mind.

"מי שתקפו יצרו הרע לבטל מצוה או לעשות עבירה והוכה עד שעשה דבר שחייב לעשותו או עד שנתרחק מדבר האסור לעשותו אין זה אנוס ממנו אלא הוא אנס עצמו בדעתו הרעה,

English translation 2214

Therefore, this one who does not want to divorce, since he wants to be of Israel and he wants to perform all the commandments and to distance himself from transgressions, and it is his inclination that overpowered him, and since he was beaten until his inclination weakened and he said 'I want [to do so],' he has already divorced willingly."

לפיכך זה שאינו רוצה לגרש מאחר שהוא רוצה להיות מישראל ורוצה הוא לעשות כל המצות ולהתרחק מן העבירות ויצרו הוא שתקפו וכיון שהוכה עד שתשש יצרו ואמר רוצה אני כבר גרש לרצונו".

English translation 2215

And in this lesson of Rambam, one can see that when one is precise in the language of the Rambam –

וואס אין דעם שיעור רמב"ם קען מען זען אז בשעת מ'איז מדייק אין לשון הרמב"ם –

English translation 2216

several errors become apparent:

ווערן באווארנט כמה טעותים:

English translation 2217

On many occasions when one reviews this matter in the Rambam orally, one says the phrase "his inclination compelled him." According to this, a strong question arises:

בכו"כ הזדמנויות ווען מ'חזר'ט איבער דעם ענין אין רמב"ם בעל-פה זאגט מען דעם לשון "יצרו אנסו". וואס לויט דעם ווערט א שטורעמדיקע קשיא:

English translation 2218

The Rambam rules

דער רמב"ם פסק'נט

English translation 2219

(earlier in the Laws of the Foundations of the Torah)

(פריער אין הל' יסוה"ת 257)

English translation 2220

that "anyone regarding whom it is said 'let him be killed and not transgress,' and he transgressed and was not killed, behold, this one has profaned the Name in public, etc. And nevertheless, because he transgressed under compulsion, we do not flog him, and needless to say, we do not put him to death, etc."

אז "כל מי שנאמר בו יהרג ואל יעבור ועבר ולא נהרג הרי"ז חילל את השם ברבים כו' ואעפ"כ מפני שעבר באונס אין מלקין אותו ואין צריך לומר שאין ממיתין אותו כו'".

English translation 2221

Accordingly, the question becomes:

לפי"ז ווערט די קשיא:

English translation 2222

Since a Jew transgresses a transgression because "his inclination compelled him,"

וויבאלד אז א איד איז עובר אויף אן עבירה מצד דעם וואס "יצרו אנסו",

English translation 2223

how can we punish him at all –

ווי קען מען אים בכלל מעניש זיין –

English translation 2224

he is, after all, compelled by his inclination?!!

ער איז דאך אן אנוס מצד יצרו?!!

English translation 2225

Furthermore:

נאכמער:

English translation 2226

The Rambam writes earlier in the Laws of Knowledge and Free Will

דער רמב"ם שרייבט פריער אין הל' ידיעה ובחירה

English translation 2227

(in the Laws of Repentance)

(בהל' תשובה 258)

English translation 2228

that it is a "great principle" and "pillar of the Torah and the commandment" and a foundation in the entire matter of reward and punishment that every person has free will to conduct himself as he sees fit,

אז ס'איז אן "עיקר גדול" 259 און "עמוד התורה והמצוה" 259 און א יסוד אין דעם גאנצן ענין פון שכר ועונש אז יעדער מענטש איז א בעל בחירה זיך צו פירן ווי ביי אים קומט אויס,

English translation 2229

and there is nothing that compels or forces or coerces him to transgress a transgression or to fulfill a commandment,

און ס'איז ניטא קיין זאך וואס איז אים מכריח אדער כופה ומאנס צו עובר זיין אן עבירה אדער מקיים זיין א מצוה,

English translation 2230

for if not,

ווייל אויב ניט,

English translation 2231

"what place would there be for the entire Torah, and by what law and what judgment would the wicked be punished or the righteous be rewarded."

איז "מה מקום הי' לכל התורה כולה ובאי זה דין ואיזה משפט נפרע מן הרשע או משלם שכר לצדיק" 260.

English translation 2232

Now how can one say that "his inclination compelled him"?!

היינט ווי קען מען זאגן אז "יצרו אנסו"?!

English translation 2233

When, however, one is precise in the language of the Rambam inside, all the "questions" fall away,

בשעת מ'איז אבער מדייק אין לשון הרמב"ם בפנים פאלן אראפ אלע "קשיות",

English translation 2234

for the Rambam indeed does not write "his inclination compelled him,"

ווייל דער רמב"ם שרייבט טאקע ניט "יצרו אנסו",

English translation 2235

rather "one whom his evil inclination overpowered to nullify a commandment or to commit a transgression, etc., and it is his inclination that overpowered him,"

נאר "מי שתקפו יצרו הרע לבטל מצוה או לעשות עבירה כו' ויצרו הוא שתקפו",

English translation 2236

and "overpowered him" means not that the evil inclination compels him,

וואס "תקפו" איז דער טייטש ניט אז דער יצה"ר 'איז אים מאנס,

English translation 2237

rather that the inclination overpowers him and persuades him to transgress a transgression,

נאר אז דער יצר איז זיך מתגבר אויף אים און רעדט אים איין צו עובר זיין אן עבירה,

English translation 2238

but the inclination does not have the power to compel him,

אבער דער יצר האט ניט בכח אים מאנס זיין,

English translation 2239

rather "he compelled himself with his evil mind."

נאר "אנס עצמו בדעתו הרעה".

English translation 2240

And this is precisely the same thing that the Rambam writes in the Laws of Repentance,

וואס דאס איז פונקט די זעלבע זאך וואס דער רמב"ם שרייבט אין הל' תשובה,

English translation 2241

that a person has the free will to conduct himself as he wishes,

אז א מענטש האט די בחירה זיך צו פירן ווי ער וויל,

English translation 2242

and when he does not conduct himself as he should, this is "he compelled himself with his evil mind" –

און בשעת ער פירט זיך ניט ווי עס דארף צו זיין איז דאס "אנס עצמו בדעתו הרעה" –

English translation 2243

therefore the matter of reward and punishment applies.

דעריבער איז שייך דער ענין פון שכר ועונש.

English translation 2244

And from this we have a simple lesson,

וואס דערפון האט מען די הוראה פשוטה,

English translation 2245

that when one reviews a matter and speaks with full breadth,

אז בשעת מ'חזר'ט אן ענין און מ'רעדט מיט דער גאנצע ברייטקייט,

English translation 2246

and one demonstrates that one has a good memory by reviewing a matter orally, etc. –

און מ'באווייזט אז מ'איז א בעל זכרון דורך חזר'ן אן ענין בעל-פה וכו' –

English translation 2247

one must be careful not to review a matter without looking inside and seeing exactly how the matter is written,

דארף מען זיין זהיר ניט צו חזר'ן אן ענין אָן אריינקוקן אינעווייניק און זען בדיוק ווי דער ענין שטייט,

English translation 2248

for this can prevent many matters and questions.

וואס דאס קען באווארענען כו"כ ענינים ושאלות.

English translation 2249

The greatest matter of "we coerce him" is the matter of the exile,

דער גרעסטער ענין פון "כופין אותו" איז דער ענין הגלות,

English translation 2250

in which one struggles for many years without end in a double and multiplied darkness of exile and one sees no end to it...

וואס מ'מאטערט זיך א ריבוי שנים עד א"ס אין א חושך כפול ומכופל פון גלות און מ'זעט ניט קיין סוף אין דעם...

English translation 2251

A) There are Jews who do not feel the entire darkness of the exile,

א) עס זיינען דא אידן וואס זיינען ניט מרגיש דעם גאנצן חושך הגלות,

English translation 2252

and as long as they are allowed to go about and do as they please –

און אבי מ'לאזט זיי ארומגיין און טאן ווי בא זיי קומט אויס –

English translation 2253

they are satisfied and they have no need at all for the redemption, Heaven forbid –

זיינען זיי צופרידן און זיי פעלט גארניט אויס די גאולה ר"ל –

English translation 2254

this itself proves the darkness and lowliness of their exile,

איז דאס גופא באווייזט אויף די פינצטערקייט און נידעריקייט פון זייער גלות,

English translation 2255

to such an extent that they "make darkness light" and "bitter sweet," and they think exile is a good thing,

עד כדי כך אז "שמים חושך לאור" 261 און "מר למתוק" 261 און גלות מיינען זיי איז א גוטע זאך,

English translation 2256

as long as they are left in peace!!

אבי מ'לאָזט זיי צו רו!!

English translation 2257

This proves that he is in the depths of the netherworld –

דאס באווייזט אויף דעם שאול תחתית וואו ער שטעקט –

English translation 2258

While he goes around and shouts that he is fine in exile,

בשעת ער גייט ארום און שרייט אז אים איז גוט אין גלות,

English translation 2259

And as long as they let him have his bench and he can stand at the head –

און אבי מ'לאזט אים האבן זיין בענקל און ער זאל זיין עומד בראש –

English translation 2260

He does not care that the Shechinah is in exile and the ministering angels and all Jews remain in exile, may G-d forbid!

ארט אים ניט אז שכינתא בגלותא 262 ומלאכי השרת און אלע אידן בלייבן אין גלות ר"ל!

English translation 2261

He forgets that he had the merit that they should save him from the depths of the netherworld. And nevertheless, he thinks in his years about such a matter! And he still has students who follow in his ways.

ער פארגעסט אז ער האט געהאט דעם זכות וואס מ'זאל אים מציל זיין פון שאול תחתית. ואעפ"כ טראכט א איך אין די יארן וועגן אזא ענין! און ער האט נאך תלמידים והולכים בדרכיו.

English translation 2262

But this is only as long as he has not attached himself to the leader of our generation;

אבער דאס איז כל זמן ער האט זיך ניט פארטשעפעט מיט נשיא דורנו;

English translation 2263

When he goes out to war against the leader of our generation –

בשעת ער גייט אבער ארויס במלחמה קעגן נשיא דורנו –

English translation 2264

Then one already knows where he stands!

דעמולט ווייסט מען שוין וואו ער האלט!

English translation 2265

As the leader of our generation once said,

ווי נשיא דורנו האט אמאל געזאגט 263,

English translation 2266

That now one does not go on a level path,

אז איצטער גייט מען ניט בדרך מישור,

English translation 2267

But one climbs a mountain,

נאר מ'קלעטערט אויף א בארג,

English translation 2268

Where then one either climbs up,

וואס דעמולט קלעטערט מען אדער ארויף,

English translation 2269

Or, may G-d forbid, one slips down.

אדער ר"ל מ'גליטשט זיך אראפ.

English translation 2270

As long as he has not attached himself to the leader of our generation,

כל זמן ער האט זיך ניט פארטשעפעט מיט נשיא דורנו,

English translation 2271

One cannot know where he stood;

קען מען ניט וויסן וואו ער האט געהאלטן;

English translation 2272

But after he has attached himself to the leader of our generation –

אבער לאחרי ווי ער האט זיך פארטשעפעט מיט נשיא דורנו –

English translation 2273

He falls even deeper down, may G-d forbid!...

פאלט ער נאך טיפער אראפ ר"ל!...

English translation 2274

And there is no need to elaborate on the faults of Israel,

ואין להאריך בגנותן של ישראל,

English translation 2275

Especially since every Jew has the virtue of being a child of Abraham, Isaac, and Jacob and a child of Sarah, Rebecca, Rachel, and Leah –

בפרט אז יעדער איד האט די מעלה פון בן אברהם יצחק ויעקב ובן שרה רבקה רחל ולאה –

English translation 2276

This virtue cannot be taken away from him,

די מעלה קען מען פון אים ניט צונעמען,

English translation 2277

Because it is not dependent on his choice,

ווארום דאס איז ניט תלוי בבחירתו,

English translation 2278

Thus he was born.

אזוי איז ער געבארן געווארן.

English translation 2279

And it is a clear matter,

און ס'איז א דבר ברור,

English translation 2280

That regardless of the fact that he does not care that they remain in exile,

אז ניט קוקנדיק אויף דעם וואס אים ארט ניט אז מ'זאל בלייבן אין גלות,

English translation 2281

The "land" is not from the term "she desired to do the will of her Owner" but rather in terms of worldliness and materialism

אין "ארץ" ניט מלשון רצתה לעשות רצון קונה 264 נאר אין ארציות וחומריות

English translation 2282

(As explained in the Epistle in the explanation of the phrase "one nation in the land",

(כמבואר באגה"ק 265 בביאור הלשון 266 "גוי אחד בארץ",

English translation 2283

That even in their worldliness they are "one") –

אז אפילו אין ארציות זיינען זיי "אחד") –

English translation 2284

The Almighty will carry out His will and bring the true and complete redemption through our righteous Mashiach,

וועט דער אויבערשטער אויספירן זיינס און ברענגען די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 2285

There will be a land that desired to do the will of its Owner,

וועט זיין ארץ שרצתה לעשות רצון קונה,

English translation 2286

And "the land shall rest",

און "ושבתה הארץ",

English translation 2287

And as Jews find themselves in exile –

און ווי אידן געפינען זיך אין גלות –

English translation 2288

"The Shechinah is with them",

איז "שכינה עמהם",

English translation 2289

As the statement of Rabbi Shimon bar Yochai in the Gemara,

כמאמר רשב"י אין גמרא 267,

English translation 2290

And afterwards one goes directly out of exile,

און דערנאך גייט מען גלייך ארויס פון גלות,

English translation 2291

"And the L-rd your G-d will return your captivity" –

"ושב ה' אלקיך את שבותך" 268 –

English translation 2292

"It does not say 'and He will bring back' but rather 'and He will return' etc.",

"והשיב לא נאמר אלא ושב כו'" 269,

English translation 2293

"With our young and with our old etc. with our sons and with our daughters",

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו",

English translation 2294

"A great congregation shall return here",

"קהל גדול ישובו הנה" 270,

English translation 2295

And "their silver and their gold with them",

ו"כספם וזהבם אתם" 271,

English translation 2296

Both their "silver and their gold" in the physical sense and their "silver and their gold" in the spiritual sense:

סיי "כספם וזהבם" בגשמיות און סיי "כספם וזהבם" ברוחניות:

English translation 2297

Silver in spirituality is love, which corresponds to all 248 positive commandments,

כסף ברוחניות איז אהבה 272 וואס איז כנגד כל רמ"ח מצוות עשה 273,

English translation 2298

And gold in spirituality is awe, which corresponds to all 365 prohibitive commandments.

און זהב ברוחניות איז יראה 272 וואס איז כנגד כל שס"ה מל"ת 273.

English translation 2299

And with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 2300

[His Holiness the Rebbe, may he live for many good years, instructed the honorable shliach, may he live, to play "May it be Your will etc. that the Holy Temple be built speedily in our days and grant us our portion in Your Torah".]

[כ"ק אדמו"ר שליט"א צוה להש"צ שי' לנגן "יה"ר כו' שיבנה ביהמ"ק ב"ב ותן חלקנו בתורתך"].

English translation 2301

Standing in this Shabbat of Shemini, when all the days are blessed,

שטייענדיק אין דעם שבת שמיני' מתברכין כולהו יומין,

English translation 2302

Including and especially the day of Lag BaOmer,

כולל ובמיוחד דעם טאג פון ל"ג בעומר,

English translation 2303

The day of the yahrtzeit of Rabbi Shimon bar Yochai and the day of his joy –

יום ההילולא דרשב"י ויום שמחתו דרשב"י –

English translation 2304

The time prompts to mention and to arouse regarding an actual deed connected with Lag BaOmer:

איז הזמן גרמא להזכיר ולעורר וועגן א מעשה בפועל פארבונדן מיט ל"ג בעומר:

English translation 2305

The custom of Israel

מנהג ישראל

English translation 2306

(It is Torah)

(תורה היא 274)

English translation 2307

From ancient times until this very day that on Lag BaOmer one occupies oneself especially with Jewish children,

משנים קדמוניות עד היום הזה אז בל"ג בעומר פארנעמט מען זיך ספעציעל מיט אידישע קינדער,

English translation 2308

Boys and girls,

אינגעלעך און מיידעלעך,

English translation 2309

One takes them out to the field,

מ'נעמט זיי ארויס אין פעלד 275,

English translation 2310

Or on a procession,

אדער אויף א תהלוכה,

English translation 2311

Or one makes for them a party and the like,

אדער מ'מאכט פאר זיי א מסיבה וכיו"ב,

English translation 2312

In honor of the day of joy of Rabbi Shimon bar Yochai.

לכבוד יום שמחתו של רשב"י.

English translation 2313

Therefore, one is now

דעריבער איז מען איצטער

English translation 2314

(The Shabbat that blesses and gives strength to Lag BaOmer)

(דער שבת וואס בענטשט און גיט כח צו ל"ג בעומר)

English translation 2315

Arousing,

מעורר,

English translation 2316

"And one only urges those who are already urged",

"ואין מזרזין אלא למזורזין" 276,

English translation 2317

That in every place one should add more in making all the appropriate preparations for gathering as many children as possible on Lag BaOmer,

אז בכל מקום ומקום זאל מען נאכמער מוסיף זיין אין מאכן די אלע פאסיקע הכנות אויף צוזאמענקלייבן וואס מערער קינדער בל"ג בעומר,

English translation 2318

In a procession or party,

אין א תהלוכה אדער מסיבה,

English translation 2319

In every place –

בכל מקום ומקום –

English translation 2320

In a manner suitable for that place,

באופן המתאים למקום זה,

English translation 2321

So that it should be "with a multitude of people is the King's glory".

אזוי אז עס זאל זיין "ברב עם הדרת מלך" 277.

English translation 2322

And one should speak with them about the matter and manner of conduct of Rabbi Shimon bar Yochai and of Lag BaOmer in general,

און מ'זאל מיט זיי רעדן וועגן ענינו ואופן הנהגתו פון רשב"י און פון ל"ג בעומר בכלל,

English translation 2323

And that they need to learn from him in strengthening their study of Torah and fulfillment of the commandments.

און אז זיי דארפן זיך אפלערנען פון אים אין חיזוק פון זייער לימוד התורה וקיום המצוות.

English translation 2324

And in order to add more in this –

ובכדי נאכמער צו מוסיף זיין אין דעם –

English translation 2325

It is a proper thing that in addition to what the male and female teachers,

איז א דבר נכון אז נוסף לזה וואס די מורים ומורות,

English translation 2326

Male and female counselors will arouse the children to participate in the parties and the like,

מדריכים ומדריכות וועלן מעורר זיין די קינדער זיך צו משתתף זיין אין די מסיבות וכיו"ב,

English translation 2327

Every child who already knows about Lag BaOmer and about a party and the like that will then take place for children –

זאל יעדער קינד וואס ווייסט שוין וועגן ל"ג בעומר און וועגן א מסיבה וכיו"ב וואס וועט דעמולט פארקומען פאר קינדער –

English translation 2328

Should arouse and persuade at least one more child

מעורר זיין און איינרעדן נאך איין קינד עכ"פ

English translation 2329

(A boy –

(א אינגעלע –

English translation 2330

Another boy,

נאך א אינגעלע,

English translation 2331

And a girl –

און א מיידעלע –

English translation 2332

A girl)

א מיידעלע)

English translation 2333

To participate in a party and the like in honor of the joy of Rabbi Shimon bar Yochai.

זיך צו משתתף זיין אין א מסיבה וכיו"ב לכבוד שמחת רשב"י.

English translation 2334

What this will further add to the success and "with a multitude of people is the king's glory",

וואס דאס וועט נאכמער צוגעבן אין דער הצלחה און "ברב עם הדרת מלך",

English translation 2335

as we see in practice,

ווי מ'זעט בפועל,

English translation 2336

that when a child arouses his friend

אז בשעת א קינד איז מעורר זיינעם א חבר

English translation 2337

(or a girl –

(אדער א מיידעלע –

English translation 2338

her friend),

אירע א חבר'טע),

English translation 2339

they can accomplish more than when adults do it,

קענען זיי מערער אויפטאן ווי בשעת דאס טוען ערוואקסענע,

English translation 2340

the teachers, male and female, etc.

די מורים ומורות וכו'.

English translation 2341

And from one matter to another in the same matter:

ומענין לענין באותו ענין:

English translation 2342

Lag BaOmer

ל"ג בעומר

English translation 2343

(the giving of the inner dimension of the Torah)

(מ"ת דפנימיות התורה 278)

English translation 2344

is also a preparation within all the days of the counting –

איז אויך א הכנה 279 בתוך כל ימי הספירה –

English translation 2345

for the time of the giving of our Torah on the festival of Shavuot,

צו זמן מתן תורתנו בחג השבועות,

English translation 2346

when then it was "our children are our guarantors",

וואס דעמולט איז געווען "בנינו עורבים אותנו" 280,

English translation 2347

the Jewish children were the "guarantors" for the giving of the Torah and the acceptance of the Torah until the end of all generations.

די אידישע קינדער זיינען געווען די "גאראנטארס" אויף מתן תורה וקבלת התורה עד סוף כל הדורות.

English translation 2348

Therefore it is a proper thing

דערפאר איז א דבר הנכון

English translation 2349

(as discussed in past years)

(ווי גערעדט בשנים שעברו 281)

English translation 2350

that on this day of the festival of Shavuot during the reading of the Ten Commandments

אז אין דעם טאג פון חג השבועות בעת קריאת עשרת הדברות

English translation 2351

(which is similar to the day of the giving of the Torah)

(וואס איז בדוגמת יום מתן תורה 282)

English translation 2352

one should bring all Jewish children,

זאל מען ברענגען אלע אידישע קינדער,

English translation 2353

both boys and girls

סיי אינגעלעך סיי מיידעלעך

English translation 2354

(also very young children),

(אויך גאר קליינע קינדער),

English translation 2355

into the synagogue –

אין בית הכנסת –

English translation 2356

"a minor sanctuary" –

"מקדש מעט" 283 –

English translation 2357

in order to hear the Ten Commandments and the verses that precede them

בכדי צו הערן די עשרת הדברות און די פסוקים שבהקדמה לזה

English translation 2358

(at least).

(עכ"פ).

English translation 2359

And may it be His will that through the very resolution in this matter now –

ויה"ר אז דורך דער עצם החלטה בדבר איצטער –

English translation 2360

regarding gathering children both on Lag BaOmer

בנוגע צוזאמענקלייבן קינדער סיי בל"ג בעומר

English translation 2361

(the giving of the inner dimension of the Torah)

(מ"ת דפנימיות התורה)

English translation 2362

and on the festival of Shavuot

און סיי בחג השבועות

English translation 2363

(the giving of the revealed aspect of the Torah) –

(מ"ת דנגלה דתורה) –

English translation 2364

one should already immediately receive the reward,

זאל מען שוין גלייך באקומען דעם שכר 284,

English translation 2365

the acceptance of the Torah

קבלת התורה

English translation 2366

(the inner dimension of the Torah and the revealed aspect of the Torah)

(פנימיות התורה ונגלה דתורה)

English translation 2367

in this year in a new manner with a new vitality, etc.

בשנה זו באופן חדש מיט א חיות חדש וכו'.

English translation 2368

And in addition one also receives the reward,

און דערצו באקומט מען אויך דעם שכר,

English translation 2369

that the merit and the powers of Rabbi Shimon bar Yochai should be drawn down here below and continue to draw blessing to each and every one in all matters even during the time of exile,

אז דער זכות און די כחות פון רשב"י זאלן נמשך ווערן דא למטה און ממשיך זיין ברכה לכאו"א בכל הענינים אפילו בזמן הגלות,

English translation 2370

as the words of our Sages, may their memory be for a blessing, that "Rabbi Shimon is worthy to rely upon in a time of distress",

כדברי חז"ל 285 אז "כדאי הוא ר"ש לסמוך עליו בשעת הדחק",

English translation 2371

which includes also the distress and darkness of the exile,

וואס דאס איז כולל אויך דעם דוחק וחושך הגלות 286,

English translation 2372

which is "a time of distress" not only for Jews below,

וואס איז "שעת הדחק" ניט נאר פאר אידן למטה,

English translation 2373

but "in all their affliction, He is afflicted",

נאר "בכל צרתם לו צר" 287,

English translation 2374

also a "time of distress" above, so to speak, until,

אויך א "שעת הדחק" למעלה כביכול, ביז,

English translation 2375

as Rabbi Shimon bar Yochai says,

ווי רשב"י זאגט,

English translation 2376

that "beloved are Israel before the Holy One, blessed be He, for in every place where they were exiled, the Divine Presence was with them, etc."

אז "חביבין ישראל לפני הקב"ה שבכל מקום שגלו שכינה עמהן כו'" 267,

English translation 2377

Until the main reward –

ביז צו דעם שכר העיקרי –

English translation 2378

the true and complete redemption –

די גאולה האמיתית והשלימה –

English translation 2379

as a continuation of the statement of Rabbi Shimon bar Yochai:

כהמשך מאמר רשב"י 267:

English translation 2380

"And even when they are destined to be redeemed, the Divine Presence is with them, as it is said, 'And the Lord your God will return your captivity,'

"ואף כשהן עתידין ליגאל שכינה עמהם שנאמר ושב ה' אלקיך את שבותך,

English translation 2381

it does not say 'and He will bring back' but 'and He will return,' teaching that the Holy One, blessed be He, returns with them from among the exiles."

והשיב לא נאמר אלא ושב מלמד שהקב"ה שב עמהן מבין הגליות".

English translation 2382

And simply –

ובפשטות –

English translation 2383

that all Jews,

אז אלע אידן,

English translation 2384

"with our young and with our old, etc., with our sons and with our daughters",

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו",

English translation 2385

will go to greet our righteous Mashiach –

גייען מקבל זיין פני משיח צדקנו –

English translation 2386

on the verse "the face of the Lord" here referring to Rabbi Shimon bar Yochai –

ע"ד "מאן פני האדון" 288 דא רשב"י 289 –

English translation 2387

in a manner of "and behold, one like a son of man came with the clouds of heaven."

באופן פון "וארו עם ענני שמיא".

English translation 2388

And it will be in a manner of "and I will walk you upright"

און מ'גייט באופן פון "ואולך אתכם קוממיות" 290

English translation 2389

(as we will read in the afternoon prayer of this Shabbat),

(ווי מ'גייט לייענען בתפלת מנחה דשבת זה),

English translation 2390

and especially through that which one further adds in "if you walk in My statutes",

ובפרט דורך דעם וואס מ'איז נאכמער מוסיף אין "בחוקותי תלכו" 291,

English translation 2391

"that you should be laboring in Torah",

"שתהיו עמלים בתורה" 292,

English translation 2392

on the verse "his Torah is his occupation" of Rabbi Shimon bar Yochai,

ע"ד "תורתו אומנתו" פון רשב"י,

English translation 2393

"and My commandments you shall keep and do them",

"ואת מצוותי תשמרו ועשיתם אתם" 291,

English translation 2394

"be laboring in Torah in order to keep and fulfill",

"הוו עמלים בתורה על מנת לשמור ולקיים" 292,

English translation 2395

and in a manner of adding and increasing light.

ובאופן דמוסיף והולך ואור.

English translation 2396

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 2397

Those who need to recite a blessing after meals,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 2398

will certainly recite a blessing after meals.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.