English translation — שיחת אור ליום ג', י"ג ניסן ה'תשמ"ו.

English translation 1

After all, today is the present day

לכל לראש איז דאך דער היינטיקער טאג

English translation 2

[which begins at night,

[וואס הויבט זיך אן בלילה,

English translation 3

"the day follows the night" as it is written "and there was evening and there was morning"]

"היום הולך אחר הלילה" כמ"שי "ויהי ערב ויהי בוקר" 1]

English translation 4

-- 13 Nissan,

-- י"ג ניסן,

English translation 5

the day of the hilula of the Rebbe the Tzemach Tzedek.

דער יום ההילולא פון כ"ק אדמו"ר הצ"צ.

English translation 6

That the matter of a day of hilula of a Nasi in Israel has in itself a special quality regarding all Jews,

וואס דער ענין פון א יום ההילולא פון א נשיא בישראל האט אין זיך א מעלה מיוחדת בנוגע צו אלע אידן,

English translation 7

since on the day of hilula the soul of the Nasi stands at the ultimate elevation above,

היות אז ביום ההילולא שטייט די נשמה פון דעם נשיא בתכלית העילוי למעלה,

English translation 8

without the limitations of the body,

שלא בהגבלות הגוף,

English translation 9

and together with this it influences below and "works salvations in the midst of the land",

ויחד עם זה איז זי משפיע למטה און "פועל ישועות בקרב הארץ" 2,

English translation 10

and especially to those who study his Torah and walk in his ways,

ובפרט צו לומדי תורתו וההולכים באורחותיו,

English translation 11

as explained in Igeret HaKodesh.

כמבואר באגרת הקודש 3.

English translation 12

And this is so regarding the passing and hilula of tzaddikim in general,

וואס דאס איז אזוי ביי הסתלקות והילולא פון צדיקים בכלל,

English translation 13

all the more so when it speaks about a Nasi in Israel,

עאכו"כ בשעת עס רעדט זיך וועגן א נשיא בישראל,

English translation 14

that "the Nasi is everything",

וואס "הנשיא הוא הכל" 4,

English translation 15

and not merely "everything",

און ניט סתם "הכל",

English translation 16

but explicitly according to halacha,

נאר בגלוי ע"פ הלכה,

English translation 17

as the Rambam rules regarding a king

ווי דער רמב"ם פסק'נט 5 בנוגע א מלך

English translation 18

(a true Nasi in Israel)

(אַן אמת'ער נשיא בישראל)

English translation 19

that "his heart is the heart of the entire congregation of Israel".

אז "לבו הוא לב כל קהל ישראל".

English translation 20

That "heart" has in itself a special quality even relative to the brain in the head,

וואס "לב" האט אין זיך א מעלה מיוחדת אפילו לגבי דעם מוח שבראש,

English translation 21

as brought in Chassidus

כמובא אין חסידות 6

English translation 22

(and founded in Kabbalah),

(ומיוסד בקבלה),

English translation 23

that the matter of "the yechidah of the soul" resides in the body

אז דער ענין פון "יחידה שבנפש" איז שורה בגוף

English translation 24

(to the extent that it is connected with the body)

(אויף וויפל דאס איז פארבונדן מיטן גוף 7)

English translation 25

specifically in the heart of a person.

דוקא אין דעם לב שבאדם.

English translation 26

From all this it is understood,

וואס מכל זה מובן,

English translation 27

that from the matter of the hilula one must derive a lesson regarding actual deed - with a kal vachomer from that which from every matter in the world one must derive a lesson,

אז פון דעם ענין ההילולא דארף מען ארויסנעמען א הוראה בנוגע למעשה בפועל - מיט א ק"ו דערפון וואס פון יעדן ענין אין וועלט דארף מען ארויסנעמען א הוראה *7,

English translation 28

and all the more so is this so regarding a general and central matter like the day of hilula of a Nasi in Israel.

וואס עאכו"כ אז אזוי איז דאס בנוגע אן ענין כללי ומרכזי ווי דער יום ההילולא פון א נשיא בישראל.

English translation 29

So the explanation in this - and as an introduction:

איז דער ביאור בזה - ובהקדמה:

English translation 30

It is known the question why there are a multiplicity of matters in the world,

ס'איז ידוע די שאלה פארוואס זיינען דא א ריבוי ענינים בעולם,

English translation 31

and the main thing - a multiplicity of matters in the service of man to his Creator,

און דער עיקר - א ריבוי ענינים אין עבודת האדם לקונו,

English translation 32

although the Most High,

כאטש דער אויבערשטער,

English translation 33

the Creator of the world,

דער בורא העולם,

English translation 34

is "Hashem is One",

איז "הוי' אחד",

English translation 35

and the service was given to a "unique nation in the land"

און די עבודה איז געגעבן געווארן צו א "גוי אחד בארץ" 8

English translation 36

[and especially according to the known explanation in this,

[ובפרט לויטן פירוש הידוע בזה,

English translation 37

"that even in worldly matters they should not separate from the one truth, G-d forbid"].

"שגם בעניני ארץ לא יפרדו מאחד האמת ח"ו" 9].

English translation 38

And the conduct in general is built on "one Torah"

און די הנהגה בכללות איז געבויט אויף "תורה אחת" 10

English translation 39

(although there are a multiplicity of details,

(כאטש עס זיינען דא א ריבוי פרטים,

English translation 40

and the Torah is "longer than the earth and wider than the sea")

און תורה איז "ארוכה מארץ מדה ורחבה מני ים" 11]

English translation 41

-- how does a multiplicity of matters in actuality come from unity?

-- ווי קומט א ריבוי ענינים בפועל פון אחדות?

English translation 42

This is explained in Torah how every matter in the world,

איז דאס ערקלערט אין תורה ווי יעדער ענין שבעולם,

English translation 43

whose explanation is in Torah,

וואס הסברתו איז אין תורה,

English translation 44

and in the manner of "Torah is light",

און באופן פון "תורה אור" 12,

English translation 45

in a luminous manner] -- in that which the Mishnah says

אין א ליכטיקן אופן] -- אין דעם וואס די משנה זאגט 13

English translation 46

("the sages taught in their Mishnah")

("שנו חכמים במשנתם")

English translation 47

-- that "The Holy One, blessed be He, desired to merit Israel, therefore He gave them an abundance of Torah and mitzvot" -- that the abundance of mitzvot is intended "to merit Israel",

-- אז "רצה הקב"ה לזכות את ישראל לפיכך הרבה להם תורה ומצוות" -- אז דער ריבוי המצוות איז כוונתו "לזכות את ישראל",

English translation 48

so that Jews should attain a higher level.

כדי אידן זאלן דערגרייכן צו א העכערע דרגא 14.

English translation 49

And the explanation in this:

והביאור בזה:

English translation 50

When one says "He gave them an abundance of Torah and mitzvot" a question can arise:

בשעת מ'זאגט "הרבה להם תורה ומצוות" קען ווערן א שאלה:

English translation 51

There are only 613

עס זיינען דאך פאראן בלויז תרי"ג

English translation 52

(613)

(613)

English translation 53

mitzvot,

מצוות,

English translation 54

and we have the principle "you shall not add to it nor diminish from it",

און מ'האט דעם כלל "לא תוסיפו גו' ולא תגרעו" 15,

English translation 55

so when one considers that it speaks about 613 mitzvot which were given to be fulfilled throughout all the years of a person's life,

איז בשעת מ'טראכט זיך אריין אז עס רעדט זיך וועגן 613 מצוות וואס זיינען געגעבן געווארן על מנת לקיימם במשך כל שני חיי האדם,

English translation 56

"and his days shall be one hundred and twenty years",

"והיו ימיו מאה ועשרים שנה" 16,

English translation 57

it is not understood,

איז ניט מובן,

English translation 58

where is the greatness of this abundance?

וואו איז דא אזוי דער געוואלד פון דעם ריבוי?

English translation 59

Rather, the explanation in this is,

נאר דער פירוש בזה איז,

English translation 60

that every detail of the 613 mitzvot is a "klal",

אז יעדער פרט פון די תרי"ג מצוות איז א "כלל",

English translation 61

until there is a "great klal" which includes several klalim,

ביז אז ס'איז א "כלל גדול" וואס איז כולל כמה כללים,

English translation 62

and so on without end -- which is the true abundance.

און אזוי עד אין קץ -- וואס דאס איז דער ריבוי אמיתי.

English translation 63

And this means "The Holy One, blessed be He, desired to merit Israel, therefore He gave them an abundance of Torah and mitzvot":

און דאס מיינט "רצה הקב"ה לזכות את ישראל לפיכך הרבה להם תורה ומצוות":

English translation 64

Because the Most High wanted that Jews should attain a level of infinity -- therefore "He gave them an abundance of Torah and mitzvot",

וויבאלד דער אויבערשטער האט געוואלט אז אידן זאלן דערגרייכן א דרגא פון אין סוף -- דעריבער "הרבה להם תורה ומצוות",

English translation 65

an abundance in a manner of infinity.

א ריבוי באופן של אין סוף.

English translation 66

That this means "infinity" in quality,

וואס דאס מיינט "אין סוף" באיכות,

English translation 67

a matter that is above the category of measure and limitation,

אן ענין שלמעלה מגדר מדידה והגבלה,

English translation 68

which is "true abundance".

וואס דאס איז "ריבוי אמיתי".

English translation 69

And this expresses itself also simply in the manner of man's service -- that when a person will know that Torah and mitzvot were given in a manner of "He gave them an abundance",

און דאס דריקט זיך אויס אויך בפשטות אין אופן עבודת האדם -- אז בשעת א מענטש וועט וויסן אז תורה ומצוות זיינען געגעבן געווארן באופן פון "הרבה להם",

English translation 70

in a manner of "infinity" -- then no matter how much one will do and learn and attain etc., it does not reach the matters that one can and must do after this.

באופן של "אין סוף" -- איז וויפל מ'וועט נאר אויפטאן און לערנען און דערגרייכן וכו' -- קומט עס ניט צו די ענינים וואס מ'קען און מ'דארף טאן לאחרי זהו.

English translation 71

Because although he performs his service properly and perfectly -- this is indeed a perfection,

ווארום כאטש ער איז עובד עבודתו כדבעי ובשלימות -- איז דאס טאקע א שלימות,

English translation 72

but it is a perfection that is bound to time and place and "I do not seek [intent] except according to their capacity",

אבער ס'איז א שלימות וואס איז פארבונדן מיט זמן ומקום און "איני מבקש כו' אלא לפי כוחן" 17,

English translation 73

it must have a limitation;

מוז דאס האבן א הגבלה;

English translation 74

one knows, however,

מען ווייס אבער,

English translation 75

that together with this there remains incomparably more that needs yet to be done -- until the ultimate perfection that each person can do more and more if he will have length of days and good years.

אז צוזאמען דערמיט איז נאך געבליבן שלא בערך מערער וואס מ'דארף נאך טאן -- ביז אין תכלית השלימות וואס יעדער איך קען טאן מערער און מערער ווען ער וועט האבן די אריכות ימים ושנים טובות.

English translation 76

So accordingly it is also understandable how this is not contradictory to the matter of unity,

וואס לפי זה איז אויך פארשטאנדיק ווי דאס איז ניט בסתירה צו דעם ענין האחדות,

English translation 77

the unity of Hashem, the unity of Israel, and the unity of the Torah -- for specifically through the multiplicity in an infinite manner one reaches the simple unity that is above all measure and limitation.

אחדות השם אחדות ישראל ואחדות התורה -- ווייל דוקא דורכן ריבוי באופן של אין סוף דערגרייכט מען צו דער אחדות הפשוטה שלמעלה מכל מדידה והגבלה.

English translation 78

Accordingly one will also understand the continuation of the Mishnayos -- that the Mishnah

לפי זה וועט מען אויך פארשטיין דעם המשך המשניות -- וואס די משנה

English translation 79

("The Holy One, blessed be He, desired to merit Israel etc.")

("רצה הקב"ה לזכות את ישראל כו'")

English translation 80

is studied after the study of Pirkei Avos,

לערנט מען נאכן לימוד פון פרקי אבות,

English translation 81

in continuation of the Mishnah

בהמשך צו דער משנה 18

English translation 82

(which is studied before the study of Pirkei Avos)

(וואס מ'לערנט לפני לימוד פרקי אבות)

English translation 83

"All of Israel have a share in the World to Come etc.":

"כל ישראל יש להם חלק לעולם הבא וכו'":

English translation 84

"All of Israel have a share in the World to Come" means the matter of the resurrection of the dead in the future,

"כל ישראל יש להם חלק לעולם הבא" מיינט דאך דעם ענין פון תחיית המתים לע"ל 19,

English translation 85

when there will be the ultimate perfection of reward,

ווען עס וועט זיין תכלית שלימות השכר 20,

English translation 86

when every Jew will live eternal life, soul in body.

ווען יעדער איד וועט לעבן חיים נצחיים נשמה בגוף.

English translation 87

That is, although in general the term "World to Come" has several interpretations,

ד.ה. כאטש אז בכלל האט דער תואר "עולם הבא" כמה פירושים 21,

English translation 88

sometimes it means the life of the soul in the body in the world of the resurrection,

אמאל מיינט עס חיי הנשמה בגוף בעולם התחי' 22,

English translation 89

and sometimes it means life in Gan Eden,

און אמאל מיינט עס די חיים בגן עדן 23,

English translation 90

the life of the soul by itself,

חיי הנשמה בפני עצמה,

English translation 91

but in this matter, according to all opinions, the interpretation of "World to Come" is -- the resurrection of the dead!

איז אבער בענין זה לכל הדיעות דער פירוש פון "עולם הבא" -- תחיית המתים!

English translation 92

For the world of the resurrection is the ultimate perfection of reward,

וואס עולם התחי' איז תכלית שלימות השכר,

English translation 93

according to the opinion of the Ramban,

כדעת הרמב"ן 24,

English translation 94

and as ruled by the Alter Rebbe in Chassidus Chabad,

וכהכרעת אדמו"ר הזקן אין תורת חסידות חב"ד 25,

English translation 95

that the main thing is the life of the soul in the body,

אז דער עיקר איז חיי הנשמה בגוף,

English translation 96

and this will be the true perfection,

און דאס וועט זיין די אמת'ע שלימות,

English translation 97

even after the perfection that one reaches in the life of Gan Eden etc.,

אפילו נאך דער שלימות צו וועלכער מ'דערגרייכט בחיי ג"ע וכו',

English translation 98

as explained at length and simply in many discourses.

כמבואר בארוכה ובפשטות בכו"כ דרושים.

English translation 99

So accordingly it follows,

וואס לפי זה קומט אויס,

English translation 100

that what is said "The Holy One, blessed be He, desired to merit Israel etc." -- it speaks already after the ultimate perfection of "All of Israel have a share in the World to Come",

אז דאס וואס מ'זאגט "רצה הקב"ה לזכות את ישראל כו'" -- רעדט מען שוין נאך דער תכלית השלימות פון "כל ישראל יש להם חלק לעולם הבא",

English translation 101

the resurrection of the dead!

תחיית המתים!

English translation 102

And this is understood according to the above -- that the matter of "therefore He multiplied for them Torah and mitzvos" means a matter of multiplicity without end,

וואס דאס איז מובן על פי הנ"ל -- אז דער ענין פון "לפיכך הרבה להם תורה ומצוות" מיינט אן ענין פון ריבוי עד אין סוף,

English translation 103

so that this is a multiplicity not only relative to measure and limitation,

ביז אז דאס איז א ריבוי ניט נאר לגבי מדידה והגבלה,

English translation 104

but this is a multiplicity without end even relative to a Jew who has a share in the World to Come.

נאר דאס איז א ריבוי עד אין סוף אפילו לגבי א אידן וואס האט א חלק לעולם הבא.

English translation 105

For even when in the level of "World to Come",

ווארום אפילו זייענדיק אין דער דרגא פון "עולם הבא",

English translation 106

soul in body,

נשמה בגוף,

English translation 107

when one has a multiplicity of Torah study and fulfillment of mitzvos,

ווען מ'האט א ריבוי פון לימוד התורה וקיום המצוות,

English translation 108

in an eternal manner,

באופן נצחי,

English translation 109

"forever and ever",

"לעולם ועד",

English translation 110

which is a very great multiplicity of the fulfillment of Torah and mitzvos,

וואס דאס איז א ריבוי גדול ביותר פון קיום התורה ומצוותי',

English translation 111

nevertheless there is in this the "He multiplied for them Torah and mitzvos",

איז אבער אין דעם פאראן דער "הרבה להם תורה ומצוות",

English translation 112

for even eternal time is within the category and measure and limitation of "time",

ווארום אפילו זמן נצחי איז בגדר ובמדידה והגבלה פון "זמן",

English translation 113

whereas the true matter of "He multiplied for them" is above all measure and limitation,

משא"כ דער אמת'ער ענין פון "הרבה להם" איז למעלה מכל מדידה והגבלה,

English translation 114

higher than the category of time.

העכער פון גדר הזמן.

English translation 115

And since the service of Torah and mitzvos is every single day,

און וויבאלד אז די עבודה פון תורה ומצוות איז בכל יום ויום,

English translation 116

"each day does its work" *25,

"כל יומא ויומא עביד עבידתי'" *25,

English translation 117

one cannot say that the matter of "He multiplied for them Torah and mitzvos" will be actualized only in the time of the world of the resurrection,

קען מען דאך ניט זאגן אז דער ענין פון "הרבה להם תומ"צ" וועט זיין בפועל בלויז בזמן עולם התחי',

English translation 118

rather this must be every single day,

נאר דאס דארף זיין בכל יום ויום,

English translation 119

in the service of Torah and mitzvos of that day.

אין דער עבודה פון תומ"צ שביום זה.

English translation 120

This is understood according to the above,

איז דאס מובן ע"פ הנ"ל,

English translation 121

that essentially every matter that is done according to Torah and mitzvos is an infinite matter,

אז בעצם איז יעדער ענין וואס ווערט געטאן ע"פ התורה ומצוותי' -- אן ענין אין-סופי,

English translation 122

"He multiplied for them Torah and mitzvos".

"הרבה להם תורה ומצוות".

English translation 123

To understand the matter more clearly:

קלערער צו פארשטיין דעם ענין:

English translation 124

Regarding all existing things in the world, the Rambam rules at the beginning of his work

בנוגע צו כל הנמצאים שבעולם פסק'נט דער רמב"ם בתחלת חיבורו

English translation 125

("Yad HaChazakah")

("יד החזקה")

English translation 126

that "all existing things etc. exist only from the truth of His existence",

26 אז "כל הנמצאים כו' לא נמצאו אלא מאמיתת המצאו",

English translation 127

that all the particular creations in the world derive from the "truth of His existence" of the Most High.

אז אלע פרטי הנבראים שבעולם נעמען זיך פון "אמיתת המצאו" פון אויבערשטן.

English translation 128

That is, not simply that the Most High created the existing things in a manner that they are incomparable to Him entirely

ד.ה. ניט סתם אז דער אויבערשטער האט באשאפן די נמצאים באופן אז זיי זיינען שלא בערך אליו כלל וכלל

English translation 129

("existed" -- in the past)

("נמצאו" -- בעבר)

English translation 130

one says:

זאגט מען:

English translation 131

No! "And He brings into existence every existent",

ניין! "והוא ממציא כל נמצא",

English translation 132

in the present tense,

לשון הוה 27,

English translation 133

and moreover -- they exist "from the truth of His existence"!

און נאכמער -- זיי זיינען נמצא "מאמיתת המצאו"!

English translation 134

The Most High could have made the existing things in such a manner that they would be a "separate entity",

דער אויבערשטער האט געקענט מאכן די נמצאים באופן כזה אז זיי זאלן זיין א "דבר נפרד" 28,

English translation 135

and "who can say to Him what do You do" -- but it is said that He did not make them in such a manner:

און "מי יאמר לו מה תעשה" 29 -- זאגט מען אבער אז ער האט זיי געמאכט ניט באופן כזה:

English translation 136

The Torah of truth reveals that in every small thing in creation there is the matter that it exists every moment from the Most High,

תורת אמת איז מגלה אז אין יעדן דבר קטן שבבריאה איז דא דער ענין וואס ער איז נמצא בכל רגע פון אויבערשטן,

English translation 137

and moreover -- "from the truth of His existence"

און נאכמער -- "מאמיתת המצאו"

English translation 138

(and since the Torah of truth says this,

(און וויבאלד אז תורת אמת זאגט דאס,

English translation 139

there is certainly no doubt that this is true in truth,

איז דאך קיין ספק ניט אז דאס איז אמת לאמיתו,

English translation 140

for this is the matter of the Torah).

ווארום דאס איז ענין התורה).

English translation 141

Since every entity in the world exists in every moment from the truth of its existence, it is understood,

איז וויבאלד אז יעדער ענין אין וועלט איז נמצא בכל רגע ורגע מאמיתת המצאו -- איז מובן,

English translation 142

that in every detail in the world there is the entire storm of beyond measure and limitation.

אז אין יעדן פרט אין וועלט איז דא דער גאנצער שטורעם פון למעלה ממדידה והגבלה.

English translation 143

But the concept of G-dliness and the Ein Sof in creation is in a manner of "concealment" and "potential",

אבער דער ענין פון אלקות ואין סוף שבבריאה איז באופן של "העלם" און "בכח",

English translation 144

and in order to reveal this one must come to Israel and Torah:

און כדי דאס צו מגלה זיין דארף מען אנקומען צו ישראל ותורה:

English translation 145

Torah and mitzvos are essentially infinite and in a revealed manner,

תורה ומצוותי' זיינען דאך בעצם אין-סופיים ובאופן גלוי,

English translation 146

for Torah is a matter of revelation,

וואס תורה איז ענינה גילוי,

English translation 147

"Torah is light",

"תורה אור",

English translation 148

and mitzvos are a matter of "

און מצוות איז ענינם "

English translation 149

(from the term)

(מלשון)

English translation 150

bond and connection",

צוותא וחיבור" 30,

English translation 151

a revealed connection with the Above.

התחברות גלוי' מיטן אויבערשטן.

English translation 152

And this itself is accomplished specifically by Jews — for "you are children to Hashem your G-d",

און דאס גופא ווערט אויפגעטאן דורך אידן דוקא -- וואס "בנים אתם להוי' אלקיכם" 31,

English translation 153

and a son has within him a natural quality,

און א בן האט אין זיך טבע האב,

English translation 154

as the simple understanding of the matter,

כפשטות הענין,

English translation 155

and as is also understood from the words of the Mishnah in tractate Eduyos "a father merits his son etc." in five matters.

וכמובן אויך פון דברי המשנה אין מס' עדיות 32 "האב זוכה לבנו וכו'" בחמשה דברים 33.

English translation 156

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 157

The manner in which a father transmits his nature to his son is not through the path of giving and acquisition,

דער אופן ווי אן אב גיט איבער טבעו לבנו איז ניט בדרך נתינה וזכי',

English translation 158

but through the path of inheritance,

נאר בדרך ירושה,

English translation 159

for the definition of inheritance according to halacha is in the manner of "instead of your fathers shall be your sons",

וואס דער גדר פון ירושה ע"פ הלכה איז באופן פון "תחת אבותיך יהיו בניך" 34,

English translation 160

not that the heir is a separate entity who receives the inheritance from the testator,

ניט אז דער יורש איז א צווייטער וואס באקומט די ירושה פון מוריש,

English translation 161

but the heir is literally in the place of the testator.

נאר דער יורש איז במקום המוריש ממש 35.

English translation 162

From all this it is understood,

וואס מכל זה מובן,

English translation 163

that the concept of the infinite that is in Israel is in such a manner as it is with the Above Himself.

אז דער ענין האין-סוף שבישראל איז באופן כזה אזוי ווי דאס איז ביים אויבערשטן אליין.

English translation 164

Thus from all this it is understood how the service of Torah and mitzvos of Jews is in the manner of "He gave them abundant Torah and mitzvos",

איז מכל זה מובן ווי די עבודה פון תורה ומצוות פון אידן איז באופן פון "הרבה להם תורה ומצוות",

English translation 165

a service in a manner of true and infinite multiplicity,

אן עבודה באופן של ריבוי אמיתי ואין סופי,

English translation 166

that has no measure or limitation at all.

שאין לו מדידה והגבלה כלל.

English translation 167

And particularly since

ובפרט אז

English translation 168

(not only that all matters of the world contain within them a concept of infinity,

(ניט נאר וואס אלע ענינים פון וועלט האבן אין זיך אן ענין של אין סוף,

English translation 169

and Torah and mitzvos are inherently infinite,

און תומ"צ מצ"ע זיינען אין סוף,

English translation 170

and Jews have within them the infinite power — but furthermore)

און אידן האבן אין זיך דעם כח האין סוף -- נאר נאכמער)

English translation 171

the very fulfillment of the mitzvos is also with the infinite power that the Commander of the mitzvos implanted in Jews through that which "He sanctified us with His mitzvos and commanded us".

דער עצם קיום המצוות איז אויך בכח האין סוף וואס דער מצוה המצוות האט אריינגעגעבן אין אידן דורך דעם וואס "קדשנו במצוותיו וצונו".

English translation 172

Thus from all this it is understandable,

איז מכל זה פארשטאנדיק,

English translation 173

that every particular matter in Torah and mitzvos,

אז יעדער ענין פרטי שבתומ"צ,

English translation 174

even the most minute detail,

אפילו פרטי שבפרטי,

English translation 175

that a Jew does,

וואס א איד טוט,

English translation 176

seemingly in limited time and place and with a limited object — is a matter of true infinity!

לכאורה בזמן ומקום מוגבל און מיט א דבר מוגבל -- איז אן ענין של אין סוף אמיתי!

English translation 177

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 178

All mitzvos must be fulfilled specifically with limited things,

אלע מצוות מוז מען מקיים זיין מיט דברים מוגבלים דוקא,

English translation 179

and specifically in these limited things one has the infinity.

און דוקא אין די דברים מוגבלים האט מען דעם אין סוף.

English translation 180

And as brought in Chassidus that Torah and mitzvos have these two opposites:

און ווי געבראכט אין חסידות 36 אז תומ"צ האבן די ביידע הפכים:

English translation 181

On one hand one must know that this is "His wisdom and His will of the Holy One, blessed be He" and in more detail:

פון איין זייט דארף מען וויסן אז דאס איז "חכמתו ורצונו של הקב"ה" ובפרטיות יותר:

English translation 182

"His wisdom" means "Torah",

"חכמתו" מיינט "תורה",

English translation 183

and "His will" means mitzvos),

און "רצונו" מיינט מצוות),

English translation 184

for the Holy One, blessed be He, is infinite,

וואס הקב"ה איז אין סוף,

English translation 185

but together with this the Above desired that Torah and mitzvos be studied and fulfilled specifically in a limited manner,

אבער ביחד עם זה האט דער אויבערשטער געוואלט אז תומ"צ זאלן געלערנט ווערן און נתקיים ווערן דוקא באופן מוגבל,

English translation 186

four parshiyos in tefillin and not five parshiyos,

ד' פרשיות בתפילין און ניט ה' פרשיות,

English translation 187

and so too regarding the entire Torah

ועד"ז בכל התורה כולה

English translation 188

("the entire Torah is compared to tefillin"),

("הוקשה כל התורה כולה לתפילין" 37),

English translation 189

that there is the limitation of "you shall not add and you shall not diminish".

אז ס'איז דא די הגבלה פון "לא תוסיפו גו' ולא תגרעו".

English translation 190

The point in all the above is — that the entirety of the service of Torah and mitzvos is connected with the revelation of the concept of infinity in the world,

די נקודה שבכל האמור איז -- ווי כללות העבודה פון תורה ומצוות איז פארבונדן מיט גילוי ענין של אין סוף בעולם,

English translation 191

and in this itself is the perfection of the service,

ובזה גופא איז שלימות העבודה,

English translation 192

when the concept of infinity in Torah and mitzvos stands in revelation in the service of man,

בשעת דער ענין האין סוף שבתורה ומצוות שטייט בגילוי בעבודת האדם,

English translation 193

that man always stands in a movement of going higher and higher without any limitation.

אז דער מענטש שטייט אלע מאל אין א תנועה פון גיין העכער און העכער אָן קיין הגבלה.

English translation 194

Accordingly, one will understand the virtue and perfection that is accomplished on the day of the hilula of a Nasi in Israel:

וואס לפי זה וועט מען פארשטיין די מעלה און די שלימות וואס ווערט אויפגעטאן ביום ההילולא פון א נשיא בישראל:

English translation 195

As mentioned earlier, the concept of the Nasi,

ווי דערמאנט פריער איז ענינו של הנשיא,

English translation 196

"the heart of the entire congregation of Israel",

"לב כל קהל ישראל",

English translation 197

is that he is the perfection of man,

אז ער איז שלימות האדם,

English translation 198

i.e., that in him stands in ultimate perfection the entirety of the service of the entire Jewish people. And this itself stands in a manner of elevation and exaltation,

ד.ה. אז אין אים שטייט בתכלית השלימות כללות העבודה פון כל עם ישראל. און דאס גופא שטייט באופן של הגבהה ורוממות,

English translation 199

for "Nasi" is also from the term "lifted up",

ווארום "נשיא" איז אויך מלשון "נשא",

English translation 200

elevation *37.

אויפגעהויבנקייט *37.

English translation 201

Furthermore:

נאכמער:

English translation 202

It states in the sefer Kehilas Yaakov that "Nasi" is an acronym for "the spark of Yaakov Avinu",

עס שטייט אין ספרי קהלת יעקב 38 אז "נשיא" איז ר"ת "ניצוצו של יעקב אבינו",

English translation 203

for Yaakov Avinu was the father of all the children of Israel until the end of all generations,

וואס יעקב אבינו איז דאך געווען דער פאטער פון כל בני ישראל עד סוף כל הדורות,

English translation 204

and as explained in Iggeres HaKodesh that "his soul was...

וכמבואר אין אגה"ק 39 אז "היתה נשמתו...

English translation 205

included from all the souls of Israel from eternity to eternity",

כלולה מכל הנשמות שבישראל מעולם ועד עולם",

English translation 206

from which it is understood,

וואס מזה מובן,

English translation 207

that the Nasi who is "the spark of Yaakov Avinu",

אז דער נשיא וואס איז "ניצוצו של יעקב אבינו",

English translation 208

is a "spark" that has the storm of the entire "bonfire" with all the light.

איז א "ניצוץ" וואס האט דעם שטורעם פון דער גאנצער "מדורה" מיטן גאנצן אור.

English translation 209

For this reason, every Nasi is called by the name "one who fills the place" of the Nasi who preceded him,

וואס מטעם זה ווערט יעדער נשיא אנגערופן בשם "ממלא מקום" להנשיא שקדם לו,

English translation 210

up to Moshe Rabbeinu,

עד משה רבינו,

English translation 211

the first Nasi.

הנשיא הראשון.

English translation 212

And as discussed several times:

וכמדובר כמה פעמים 40:

English translation 213

Since the title "successor" is a title according to the true Torah,

וויבאלד אז דער תואר "ממלא מקום" 41 איז א תואר ע"פ תורת אמת,

English translation 214

it is understood,

איז מובן,

English translation 215

that every Nasi must fill the place of the Nasi who preceded him,

אז יעדער נשיא דארף אנפילן דעם מקום פון דעם נשיא שקדמו,

English translation 216

until the true Torah testifies that the entire "place" of the previous Nasi is "filled" by this Nasi.

ביז אז תורת אמת איז מעיד אז דער גאנצער "מקום" פון דעם נשיא הקודם איז "מלא" ע"י נשיא זה.

English translation 217

And regarding this it is understood in our matter,

ועד"ז איז מובן בעניננו,

English translation 218

regarding the Tzemach Tzedek,

בנוגע דעם צמח-צדק,

English translation 219

that although he was ostensibly a Nasi in his generation,

אז כאטש ער איז געווען לכאורה א נשיא בדורו,

English translation 220

he was nevertheless the "successor" of all the Nesiim who preceded him,

איז ער אבער געווען דער "ממלא מקום" פון כל הנשיאים שלפניו,

English translation 221

until Moshe Rabbeinu,

ביז משה רבינו,

English translation 222

the first Nasi in Israel,

דער נשיא הראשון בישראל,

English translation 223

as it is written "And He was King in Yeshurun",

כמ"ש 42 "ויהי בישורון מלך",

English translation 224

which means

וואס דאס מיינט

English translation 225

(according to the simple meaning of the verses)

(לפי פשטות הכתובים)

English translation 226

Moshe Rabbeinu.

משה רבינו 43.

English translation 227

[And to note,

[ולהעיר,

English translation 228

that Moshe Rabbeinu is connected to the month of Nissan,

אז משה רבינו איז פארבונדן מיט חודש ניסן,

English translation 229

because in this month the Exodus from Egypt occurred through him].

ווייל בחודש זה איז געווען על ידו יציאת מצרים].

English translation 230

And in this itself, the discussion here concerns the day of the Hilula of the Nasi,

וואס אין דעם גופא רעדט זיך דא וועגן דעם יום ההילולא פון דעם נשיא,

English translation 231

when all his service ascends on high,

ווען כל עבודתו איז עולה למעלה,

English translation 232

and stands in ultimate perfection,

און שטייט בתכלית השלימות,

English translation 233

when the matter of the Infinite within him is revealed.

ווען עס שטייט בגלוי דער ענין האין-סוף שבו.

English translation 234

Thus it is understood from this — that standing on such a day, one extracts an additional special power in the aforementioned service of "multiply for them Torah and mitzvos",

איז דאך מזה מובן -- ווי שטייענדיק אין אזא טאג נעמט מען ארויס א תוספת כח מיוחדת אין דער עבודה הנ"ל פון "הרבה להם תורה ומצוות",

English translation 235

in revealing the "Infinite" in the world through the study of Torah and fulfillment of mitzvos in a manner of "Infinite" in quality.

אין מגלה זיין דעם "אין סוף" שבעולם ע"י לימוד התורה וקיום המצוות באופן של "אין סוף" באיכות.

English translation 236

In this matter of the day of the Hilula of the Tzemach Tzedek, there is a special emphasis this year relative to other years,

אין דעם ענין פון יום ההילולא פון צמח-צדק איז פאראן א הדגשה מיוחדת בשנה זו לגבי שאר השנים,

English translation 237

both the past years and the future years.

סיי די שנים שעברו סיי די שנים הבאות.

English translation 238

And as understood from what was explained above,

וכמובן מהמבואר לעיל,

English translation 239

that every matter in the world and in the Torah contains within itself a matter of "Infinite",

אז יעדער ענין אין עולם און אין תורה האט אין זיך אן ענין של "אין סוף",

English translation 240

by virtue of which the matter has an advantage over all other matters.

וואס מצד דעם האט דער ענין א מעלה על כל שאר הענינים.

English translation 241

And this is — that this year is the one hundred and twentieth year from the histalkus of the Tzemach Tzedek.

און דאס איז -- וואס בשנה זו איז שנת המאה ועשרים פון דער הסתלקות פון דעם צ"צ.

English translation 242

And the "one hundred and twenty years" indeed indicates the perfection of human life,

וואס דער "מאה ועשרים שנה" ווייזט דאך אויף שלימות חיי האדם,

English translation 243

as the verse states "And his days shall be one hundred and twenty years". In Tehillim it indeed says "The days of our years in them are seventy years, and if with strength, eighty years",

כלשון הכתוב 16 "והיו ימיו מאה ועשרים שנה". אין תהלים 44 שטייט טאקע "ימי שנותינו בהם שבעים שנה ואם בגבורות שמונים שנה",

English translation 244

but already before this,

אבער שוין לפני זה,

English translation 245

in Chumash

אין חומש

English translation 246

(although Tehillim is comparable to Chumash — five books of Tehillim corresponding to the five Chumashim of the Torah)

(כאטש תהלים איז געגליכן צו חומש -- חמשה ספרי תהלים כנגד חמשה חומשי תורה 45)

English translation 247

it says "And his days shall be one hundred and twenty years",

שטייט "והיו ימיו מאה ועשרים שנה",

English translation 248

from which it is understood,

וואס מזה מובן,

English translation 249

that this is the greatest perfection in time of a soul in a body.

אז דאס איז די גרעסטע שלימות אין זמן פון א נשמה בגוף.

English translation 250

And from this it is understood,

וואס מזה מובן,

English translation 251

how on the day of the Hilula of the Tzemach Tzedek of this year,

ווי ביום ההילולא פון צ"צ שבשנה זו,

English translation 252

the aforementioned matter stands even more emphasized.

שטייט נאך מערער בהדגשה דער ענין הנ"ל.

English translation 253

Furthermore:

נאכמער:

English translation 254

In addition to this being the day of the Hilula of the Tzemach Tzedek,

נוסף דערצו וואס דאס איז דער יום ההילולא פון צמח-צדק,

English translation 255

it is also the 13th of the month of Nissan,

איז דאך דאס אויך י"ג לחודש ניסן,

English translation 256

and both matters in this date,

וואס די ביידע ענינים שבתאריך זה,

English translation 257

both the month

סיי דער חודש

English translation 258

(Nissan)

(ניסן)

English translation 259

and the day of the month

סיי דער יום בחודש

English translation 260

(the 13th),

(י"ג),

English translation 261

emphasize in a special manner the matter of "Infinite" and above measure and limitation:

זיינען מדגיש באופן מיוחד דעם ענין פון "אין סוף" און למעלה ממדידה והגבלה:

English translation 262

The name "Nissan" indeed contains within it two Nuns,

דער נאמען "ניסן" האט דאך אין זיך צוויי נוני"ן,

English translation 263

which alludes to "Nisei Nissim",

וואס דאס איז מרמז אויף "נסי נסים",

English translation 264

a miracle above measure and limitation,

א נס שלמעלה ממדידה והגבלה,

English translation 265

higher even than "miracles",

העכער אפילו פון "נסים" 46,

English translation 266

as the Gemara says in Berachos "One who sees...

ווי די גמרא זאגט אין ברכות 47 "הרואה...

English translation 267

in a dream...

בחלום...

English translation 268

Chanina, Chananya, Yochanan — Nisei Nissim were performed for him",

חנינא חנניא יוחנן -- נסי נסים נעשו לו",

English translation 269

and Rashi explains "Nunin — many miracles".

ופרש"י "נוני"ן הרבה נסים הרבה".

English translation 270

And as explained in the Chiddushei Aggados of the Maharsha there,

וכמבואר אין חידושי אגדות מהרש"א דארט,

English translation 271

that the reason for saying "Nisei Nissim were performed for him" is not merely because of the two Nuns,

אז דער טעם פון דעם וואס מ'זאגט "נסי נסים נעשו לו" איז ניט בלויז מצד די צוויי גוני"ן,

English translation 272

for there are other names of people with Nuns,

ווייל עס זיינען פאראן נאך שמות בני אדם מיט נוני"ן,

English translation 273

rather "because the name itself indicates grace and goodness, and the Nuns indicate that it will be through a miracle". And regarding this it is also understood concerning the month of Nissan,

נאר "משום דהשם גופי' מורה על החנות והטובה והנוני"ן מראין שיהי' בנס". וואס עד"ז מובן אויך בנוגע צו חודש ניסן,

English translation 274

that in addition to the title "Nissan" itself being from the term "miracles",

אז נוסף לזה וואס דער תואר "ניסן" עצמו איז מלשון "נסים",

English translation 275

there is further,

קומט צו נאכמער,

English translation 276

that it has two Nuns which indicates that these are "Nisei Nissim".

אז עס האם צוויי נוני"ן וואס דאס באווייזט אז דאס זיינען "נסי נסים".

English translation 277

[And to note,

[ולהעיר,

English translation 278

that specifically regarding the Maharsha it is brought in various places,

אז דוקא בנוגע צום מהרש"א ברענגט זיך בכ"מ 48,

English translation 279

that "all the compositions that were until the Maharsha and including him were with Ruach HaKodesh"].

אז "כל החיבורים שהיו עד המהרש"א ועד בכלל היו ברוח הקודש"].

English translation 280

Furthermore:

נאכמער:

English translation 281

It is explained at length in the discourses of the Tzemach Tzedek regarding the distinction between Tishrei and Nissan,

ס'איז מבואר בארוכה אין די דרושים פון צ"צ 49 בנוגע דעם חילוק פון תשרי מיט ניסן 50,

English translation 282

that Tishrei's matter is natural conduct

אז תשרי איז ענינו הנהגה טבעית

English translation 283

[and as also alluded to in that "Tishrei" is the letters of "Yashar-t" (straight),

[וכמרומז אויך אין דעם וואס "תשרי" איז אותיות "ישרת" 51,

English translation 284

it is a straight and natural conduct],

ס'איז א הנהגה ישרה וטבעית],

English translation 285

whereas Nissan's matter is miraculous conduct,

משא"כ ניסן איז ענינו הנהגה נסית,

English translation 286

which means,

וואס דאס מיינט,

English translation 287

that Tishrei is the Rosh Hashanah regarding the natural conduct of the year,

אז תשרי איז דער ראש השנה בנוגע צו דער הנהגה טבעית שבשנה,

English translation 288

whereas Nissan is "the first of the months, it is the first for you of the months of the year" regarding miraculous conduct,

משא"כ ניסן איז "ראש חדשים ראשון הוא לכם לחדשי השנה" 52 בנוגע צו הנהגה נסית,

English translation 289

it is the month of miracles of the entire year,

ער איז דער חודש הנסים שבכל השנה כולה,

English translation 290

and it influences the matter of miracles in all the months of the year,

און איז משפיע דעם ענין הנסים בכל חדשי השנה,

English translation 291

including the month of Tishrei,

כולל חודש תשרי,

English translation 292

the seventh month

חודש השביעי

English translation 293

(with all the virtues within it).

(עם כל המעלות שבו).

English translation 294

And from this it is understood — how in the month of Nissan the matter of above measure and limitation is emphasized.

וואס מזה מובן -- ווי בחודש ניסן איז מודגש דער ענין פון למעלה ממדידה והגבלה.

English translation 295

The month of Nissan itself, we are standing on the 13th of it -- which also in this there is an additional emphasis in the aforementioned matter:

אין חודש ניסן גופא שטייט מען דאך בי"ג בו -- וואס אויך אין דעם איז א הדגשה נוספת אין דעם ענין האמור:

English translation 296

A) Simply, the matter is that this is a day adjacent to the holiday of Passover,

א) בפשטות הענין איז דאך דאס א יום הסמוך לחג הפסח,

English translation 297

one of the "four days of inspection" before Passover,

איינער פון די "ארבעה ימי ביקור" שלפני הפסח 53,

English translation 298

and furthermore -- one of the three days before Passover,

און נאכמער -- איינער פון די שלשה ימים שלפני הפסח,

English translation 299

which in several matters of halachah, three days constitute a single combination of one reality.

וואס בכמה ענינים של הלכה זיינען שלשה ימים איין צירוף פון א מציאות אחת.

English translation 300

B) The 13th is the gematria of "Echad" -- which indicates the true "Echad",

ב) י"ג איז די גימטריא פון "אחד" -- וואס דאס ווייזט אויף דעם "אחד" האמיתי,

English translation 301

which is the Almighty.

וואס דאס איז דער אויבערשטער.

English translation 302

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 303

The content of the matter of gematria is,

דער תוכן ענין הגימטריא איז,

English translation 304

that it expresses not the content of the thing or the primary matters of the thing -- only their number. And as the Alter Rebbe explains in Tanya regarding the chain of descent of the Ten Utterances,

אז עס גיט ארויס ניט דעם תוכן הדבר אדער די ענינים עיקריים שבדבר -- נאר בלויז דעם מספר שלהם. און ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין תניא 54 וועגן דער השתלשלות פון די עשרה מאמרות,

English translation 305

that "the number indicates the diminution of light and vitality, diminution after diminution, until nothing remains of it except the last level, which is the level of number and count, etc." It follows from this,

אז "החשבון מורה על מיעוט האור והחיות מיעוט אחר מיעוט עד שלא נשאר ממנו אלא בחי' אחרונה שהוא בחי' החשבון ומספר כו'". קומט אויס לפי זה,

English translation 306

that even in the number

אז אפילו אין דעם מספר

English translation 307

(the most external matter of this day)

(דעם ענין הכי חיצוני שביום זה)

English translation 308

the gematria of "Echad" is revealed!

שטייט בגלוי די גימטריא פון "אחד"!

English translation 309

And the matter of "Echad" indicates not only the simple unity of the Almighty,

וואס דער ענין פון "אחד" ווייזט ניט נאר אויף דער אחדות הפשוטה פון אויבערשטן,

English translation 310

but it also indicates the drawing down of unity below into the world,

נאר דאס איז אויך מורה אויף המשכת האחדות למטה אין עולם,

English translation 311

as explained in the commentaries

כמבואר אין מפרשים 55

English translation 312

(based on the words of the Gemara)

(מיוסד על דברי הגמרא 56)

English translation 313

that "Echad" means that one draws down the "Alef",

אז אח"ד מיינט אז מ'איז ממשיך דעם "אל"ף",

English translation 314

the Master of the world,

אלופו של עולם,

English translation 315

into the "Chet",

אין דעם ח',

English translation 316

seven firmaments and earth,

ז' רקיעים וארץ,

English translation 317

and into the "Dalet",

און אין דעם ד',

English translation 318

the four directions of the world.

ד' רוחות העולם.

English translation 319

From all the above, the lesson that is taken from this day in the service of each and every one is understood:

פון כל האמור איז מובן די הוראה וואס מ'נעמט ארויס מיום זה בעבודת כל אחד ואחד:

English translation 320

Standing in the month of Nissan,

שטייענדיק בחודש ניסן,

English translation 321

on the 13th of it,

בי"ג בו,

English translation 322

on the day of the hillula of the Tzemach Tzedek,

ביום ההילולא פון דעם צ"צ,

English translation 323

and in the year one hundred and twenty since his passing -- one must accept a resolution,

און בשנת המאה ועשרים להסתלקותו -- דארף מען אננעמען א החלטה,

English translation 324

that the service of Torah study and fulfillment of the commandments should be with utmost beauty and utmost perfection,

אז די עבודה פון לימוד התורה וקיום המצוות זאל זיין בתכלית ההידור ובתכלית השלימות,

English translation 325

in a manner of "Ein Sof".

באופן פון "אין סוף".

English translation 326

And especially those who walk in his ways of the Nasi -- the matter of the day of the hillula is drawn down to them particularly

ובפרט בא ההולכים בדרכיו פון דעם נשיא -- ווערט דאך צו זיי נמשך במיוחד דער ענין שביום ההילולא

English translation 327

(as above).

(כנ"ל).

English translation 328

And even those who, for whatever reason, have not yet done so "as required",

און אפילו די וואס וואס מאיזה סיבה שתהי' האבן נאך ניט געטאן בזה "כדבעי" 57,

English translation 329

or even those who have not yet begun to do so -- at the moment one merely resolves to do so,

אדער אפילו די וואס האבן נאך ניט אנגעהויבן טאן בזה -- איז בשעת מ'איז נאר מחליט אזוי צו טאן,

English translation 330

to study his Torah and walk in his ways of the Nasi,

זיין לומד תורתו והולך באורחותיו פון דעם נשיא,

English translation 331

all the matters of the Nasi are immediately drawn down from above -- as discussed several times regarding the ruling in Shulchan Aruch Orach Chaim

ווערן גלייך נמשך מלמעלה כל עניני הנשיא -- כמדובר כמה פעמים וועגן דעם פסק דין בשולחן ערוך אורח חיים 58

English translation 332

(a way and instruction in all matters of life)

(א דרך והוראה בכל עניני החיים)

English translation 333

-- that when a person truly resolves that he will do a certain matter at its time,

-- אז בשעת א איך איז מחליט באמת אז ער וועט טאן אן ענין מסויים בזמנו,

English translation 334

when the time will come,

ווען דער זמן וועט קומען,

English translation 335

even if the time is a moment later or after that,

איז אפילו אויב דער זמן איז ברגע שלאח"ז אדער לאחרי זה,

English translation 336

they give him immediately the reward and the benefit that comes through the action.

גיט מען אים גלייך דעם שכר און די תועלת וואס קומט ע"י הפעולה.

English translation 337

[And it can be said regarding the reason for the matter:

[וי"ל בטעם הדבר:

English translation 338

Since the resolution is connected to a halachah in the Torah,

היות אז די החלטה איז פארבונדן מיט הלכה שבתורה,

English translation 339

"the word of G-d",

"דבר הוי'",

English translation 340

it is just as by the Almighty "power" and "action" are simultaneous,

איז פונקט ווי ביים אויבערשטן איז "כח" און "פועל" בבת אחת 59,

English translation 341

so too the resolution ("power") can immediately effect the result of the "action".]

אזוי אויך קען די החלטה ("כח") אויפטאן גלייך די תוצאה פון דעם "פועל"].

English translation 342

And this comes down below and "works salvation in the midst of the earth",

און דאס קומט אראפ למטה און איז "פועל ישועות בקרב הארץ",

English translation 343

that one has the benefit of the connection and unification with the baal hahillula in a manner that it also works "in the midst of the earth".

אז מ'האט די תועלת פון דעם קשר והתאחדות מיטן בעל ההילולא באופן אז דאס פועל'ט אויך "בקרב הארץ".

English translation 344

Until it brings about the inner and primary salvation -- the true and complete redemption,

ביז אז זי טוט אויף די ישועה הפנימית והעיקרית -- די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 345

speedily in our days, literally,

במהרה בימינו ממש,

English translation 346

through Mashiach Tzidkeinu.

ע"י משיח צדקנו.

English translation 347

For Mashiach is the final Nasi,

וואס משיח איז דאך דער נשיא האחרון,

English translation 348

and he is connected to the first Nasi,

און ער איז פארבונדן מיטן נשיא הראשון,

English translation 349

Moshe Rabbeinu,

משה רבינו 60,

English translation 350

so it is understood that he is also connected to the Nesiim in between,

וואס במילא איז מובן אז ער איז פארבונדן אויך מיט די נשיאים שבינתיים,

English translation 351

including the Nasi who is connected to this day,

כולל דעם נשיא וואס איז פארבונדן מיט יום זה,

English translation 352

which is the "gate" of all the other Nesiim etc. of this day,

וואס דאס איז דער "שער" 61 פון כל שאר הנשיאים וכו' שביום זה,

English translation 353

the 13th of Nissan,

י"ג ניסן,

English translation 354

13 in gematria is Echad.

י"ג בגימטריא אחד.

English translation 355

And this comes down to each and every one of Israel,

און דאס קומט אראפ לכל אחד ואחת מישראל,

English translation 356

each of whom belongs to the "one nation in the land",

וואס יעדערער פון זיי געהערט דאך צו דעם "גוי אחד בארץ",

English translation 357

and the soul of each and every one derives from a letter in the one Torah,

און נשמתו של כאו"א נעמט זיך פון אן אות אין תורה אחת 62,

English translation 358

and their lives are connected to the instructions of the one Torah that was given through the One G-d.

און חיין זיינען פארבונדן מיט זיי הוראות פון תורה אחת וואס איז געגעבן געווארן דורך ה' אחד.

English translation 359

Consequently, this brings about the fulfillment of the prophecy in a manner of "Achishenah",

במילא ברענגט דאס אראפ דעם קיום היעוד אין אן אופן פון "אחישנה" 63,

English translation 360

that it will be soon,

אז עס ווערט בקרוב,

English translation 361

and very soon,

ובקרוב ממש,

English translation 362

and speedily in our days,

ובעגלא דידן,

English translation 363

the "on that day Hashem will be One and His name One",

דער "ביום ההוא יהי' ה' אחד ושמו אחד" 64,

English translation 364

"when I am written I am called".

"כשאני נכתב אני נקרא" 65.

English translation 365

And especially when there will also be the matter of the building of the Third Beis HaMikdash,

ובפרט אז מ'וועט אויך האבן דעם ענין פון בנין ביהמ"ק השלישי,

English translation 366

which is the eternal Temple,

וואס ער איז דער בית המקדש הנצחי 66,

English translation 367

and it is below ten handbreadths.

און מ'האט אים למטה מעשרה טפחים.

English translation 368

That this is connected to "death of the righteous" which "atones" and actually brings down the true and complete redemption,

וואס דאס איז פארבונדן מיט "מיתת צדיקים" וואס "מכפרת" 67 און ברענגט אראפ בפועל די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 369

and everyone has eternal life in actuality,

און יעדערער האט חיים נצחיים בפועל,

English translation 370

souls in bodies down here.

נשמות בגופים דא למטה.

English translation 371

And one celebrates the festival of Passover "from the sacrifices and from the Passover-offerings,"

און מ'פראוועט דעם חג הפסח "מן הזבחים ומן הפסחים" 68,

English translation 372

in the Third Holy Temple,

בבית המקדש השלישי,

English translation 373

and Moses,

און משה,

English translation 374

the first prince,

דער נשיא הראשון,

English translation 375

and Aaron with them,

ואהרן עמהם 69,

English translation 376

and the last prince,

און דער נשיא האחרון,

English translation 377

Moshiach our Righteous,

משיח צדקנו,

English translation 378

with them,

עמהם,

English translation 379

and likewise also the prince of this day's histalkus-hillula,

ועד"ז אויך דער נשיא פון דעם הסתלקות-הילולא דיום זה,

English translation 380

the Tzemach Tzedek,

דער צ"צ,

English translation 381

and all the princes,

וכל הנשיאים,

English translation 382

with them.

עמהם.

English translation 383

And speedily in our days, literally,

ובמהרה בימינו ממש,

English translation 384

in a manner that the festival of Passover is already celebrated in the Third Holy Temple,

באופן אז חג הפסח פראַוועט מען שוין בבית המקדש השלישי,

English translation 385

the eternal Holy Temple.

בית המקדש הנצחי.

English translation 386

It was mentioned earlier

מ'האט דערמאנט פריער

English translation 387

(and spoken about several times),

(ומדובר כמה פעמים),

English translation 388

that every matter that is connected to Torah must stand in Torah in a manner of "Torah is light,"

אז יעדער ענין וואס איז פארבונדן מיט תורה דארף שטיין אין תורה באופן של "תורה אור",

English translation 389

in a luminous manner.

אין א ליכטיקן אופן.

English translation 390

And since Torah is "an inheritance of the congregation of Jacob,"

און וויבאלד אז תורה איז "מורשה קהלת יעקב" 70,

English translation 391

it must stand revealed and luminous not only in the part of sod therein,

דארף דאס שטיין בגלוי און ליכטיק ניט נאר אין דעם חלק הסוד שבה,

English translation 392

but it must also come down into the parts that descend through hishtalshelus from the part of sod.

נאר עס דארף אויך אראפקומען אין די חלקים וואס קומען אראפ בהשתלשלות פון דעם חלק הסוד.

English translation 393

And as explained in the writings of the Arizal regarding the four parts and modes of Torah study — pshat, remez, drush, sod

וכמבואר אין כתבי האריז"ל 71 בנוגע די ד' חלקי ואופני לימוד התורה -- פשט רמז דרוש סוד

English translation 394

(acronym Pardes)

(ר"ת פרד"ס)

English translation 395

— that the order in this is precisely:

-- אז דער סדר בזה איז בדיוק:

English translation 396

When speaking from below upward, first comes pshat

בשעת מ'רעדט מלמטה למעלה קומט פריער פשט

English translation 397

(the simple meaning of Scripture),

(פשוטו של מקרא),

English translation 398

then

דערנאך

English translation 399

(above that)

(למעלה מזה)

English translation 400

remez,

דער רמז,

English translation 401

then drush and then sod,

דערנאך דער דרוש און דערנאך סוד,

English translation 402

and when speaking from above downward it is the opposite,

און בשעת מ'רעדט מלמעלה למטה איז להיפך,

English translation 403

first comes the sod in Torah and then the modes and parts below it,

פריער קומט סוד שבתורה און דערנאך די אופנים וחלקים שלמטה מזה,

English translation 404

until pshat.

ביז פשט.

English translation 405

And since the four modes in Torah are a part of one Torah, this compels saying that it is the same matter in all four parts:

און וויבאלד אז די פיר אופנים שבתורה זיינען א חלק פון תורה אחת איז דאס מכריח צו זאגן אז עס איז דער זעלבער ענין אין אלע ד' חלקים 72:

English translation 406

Every matter in pshat has a source in the modes of Torah above it,

יעדער ענין אין פשט האט א מקור אין די אופני התורה שלמעלה ממנו,

English translation 407

it becomes descended from them,

ער ווערט נשתלשל פון זיי,

English translation 408

until from the secrets in Torah;

ביז פון סודות שבתורה;

English translation 409

and likewise on the other side:

ועד"ז לאידך גיסא:

English translation 410

Every matter that stands in the secrets of Torah,

יעדער ענין וואס שטייט אין סודות התורה,

English translation 411

including the deepest secrets of Torah,

כולל רזין דרזין דאורייתא,

English translation 412

comes down and becomes descended into the parts below it,

קומט אראפ און ווערט נשתלשל אין די חלקים שלמטה ממנו,

English translation 413

until into the part of pshat in Torah.

ביז אין חלק הפשט שבתורה.

English translation 414

For the simple meaning of "descended" is certainly not that a different thing or a smaller thing etc. comes down — rather the simple explanation in this is,

וואס דער פשט פון "נשתלשל" איז דאך ניט אז עס קומט אראפ אן אנדער זאך אדער א קלענערע זאך וכיו"ב -- נאר דער פירוש הפשוט בזה איז,

English translation 415

that the thing as it is becomes descended from level to level.

אז די זאך כמו שהיא ווערט נשתלשל ממדריגה למדריגה.

English translation 416

That is, that the entire thing as it stands in "the deepest secrets,"

ד.ה. אז די גאנצע זאך ווי זיי שטייט אין "רזין דרזין",

English translation 417

comes down into the world of pshat,

קומט אראפ אין עולם הפשט,

English translation 418

indeed through garments,

טאקע ע"י לבושים,

English translation 419

but in the garments is found the entire content with the entire storm as it is in "the deepest secrets."

אבער אין די לבושים איז פאראן דער גאנצער תוכן מיטן גאנצן שטורעם ווי דאס איז אין "רזין דרזין".

English translation 420

According to this, it is also understood regarding the matters stated above:

על פי זה איז אויך מובן בנוגע די ענינים האמורים לעיל:

English translation 421

Since the content of the matter is taken from the Oral Torah,

וויבאלד אז דער תוכן הענין איז גענומען פון תושבע"פ,

English translation 422

from the luminaries and princes of Israel — it is certain,

פון מאורי ונשיאי ישראל -- איז זיכער,

English translation 423

that they do not remain only in the part of remez or matters of Chassidus etc.,

אז זיי בלייבן ניט נאר אין דעם חלק פון רמז אדער עניני חסידות וכיו"ב,

English translation 424

but they must come down and be explained in the world of pshat,

נאר זיי מוזן אראפקומען און נתבאר ווערן בעולם הפשט,

English translation 425

and in such a manner that it is understood also to the simple people.

ובאופן כזה אז דאס איז מובן אויך צו פשוטי עם.

English translation 426

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 427

Just as Torah is "an inheritance of the congregation of Jacob,"

אזוי ווי תורה איז "מורשה קהלת יעקב",

English translation 428

i.e., that it pertains even to the simple people in a manner of an inheritance that has no cessation forever and for all eternity,

ד.ה. אז זי איז שייך אפילו צו פשוטי עם באופן של ירושה שאין לה הפסק 73 לעד ולעולמי עולמים,

English translation 429

it is understood,

איז מובן,

English translation 430

that the matter is most powerful when it is in the world of pshat.

אז דער ענין איז בתוקף ביותר ווי דאס איז אין עולם הפשט.

English translation 431

And the explanation in this:

והביאור בזה:

English translation 432

It was spoken earlier,

מ'האט גערעדט פריער,

English translation 433

that the matter of the 13th of Nissan indicates the matter of drawing down the true unity,

אז דער ענין פון י"ג ניסן באווייזט אויפן ענין פון המשכת האחדות האמיתית,

English translation 434

as hinted in that 13 in gematria is echad.

כמרומז אין דעם וואס י"ג בגימטריא אחד.

English translation 435

In accordance with what was stated above,

איז בהתאם להאמור לעיל,

English translation 436

one must say,

מוז מען זאגן,

English translation 437

that the matter of the unity of this day is reflected in a matter that is most simple and understood also to the simple people.

אז דער ענין האחדות שביום זה שפיגלט זיך אפ אין אן ענין וואס איז פשוט ביותר ומובן אויך צו פשוטי עם.

English translation 438

One indeed finds this in a Jewish custom,

געפינט מען דאס טאקע אין א מנהג ישראל,

English translation 439

a custom that has "spread" among the vast majority of the children of Israel,

אזא מנהג וואס איז "נתפשט" ביי רובא דרובא דבנ"י,

English translation 440

until it will be accepted by all — and that is the custom of reciting the princes during the days of Nissan.

ביז עס וועט אנגענומען ווערן ביי אלעמען -- וואס דאס איז דער מנהג פון אמירת הנשיאים בימי ניסן 74.

English translation 441

For the recitation of the princes is each and every day,

וואס אמירת הנשיאים איז דאך בכל יום ויום,

English translation 442

"one prince per day, one prince per day,"

"נשיא אחד ליום נשיא אחד ליום" 75,

English translation 443

with the exception regarding the 13th of Nissan,

מיטן אויסנאם בנוגע צו י"ג ניסן,

English translation 444

when one recites the total of the offerings of all the princes,

ווען מ'זאגט דעם סך הכל פון קרבנות כל הנשיאים,

English translation 445

"this was the dedication of the altar on the day it was anointed, from the princes of Israel,"

"זאת חנוכת המזבח ביום המשח אותו מאת נשיאי ישראל" 76,

English translation 446

i.e., that all become one reality!

ד.ה. אז אלע ווערן א מציאות אחת! 77

English translation 447

For here one sees a matter of the unification of the many — that all the princes of the tribes become one reality.

וואס דא זעט מען אן ענין פון התאחדות הרבים -- אז אלע נשיאי השבטים ווערן א מציאות אחת.

English translation 448

And this means not only the unification of the princes of the tribes,

און דאס מיינט ניט נאר די התאחדות פון נשיאי השבטים,

English translation 449

but this is the unification of all the children of Israel — as Rashi says regarding the first prince "for the tribe of Judah — the text attributed it to his tribe and he did not collect from his tribe and offer, or does it not say 'for the tribe of Judah' but rather he collected from his tribe and brought? The Torah says, this is the offering of Nachshon; he brought it from his own."

נאר דאס איז די התאחדות פון כל בני ישראל -- ווי רש"י זאגט בנוגע צו דעם נשיא הראשון 78 "למטה יהודה -- יחסו הכתוב על שבטו ולא שגבה משבטו והקריב או אינו אומו" למטה יהודה אלא שגבה משבטו והביא ת"ל זה קרבן נחשון משלו הביא",

English translation 450

That is, although "he brought it from his own," nevertheless "the text attributed it to his tribe,"

ד.ה. אז כאטש "משלו הביא" אעפ"כ "יחסו הכתוב על שבטו",

English translation 451

and the reason for the matter is,

וואס דער טעם הדבר איז,

English translation 452

because that which they chose him as the prince of the tribe

ווייל דאס וואס מ'האט אים אויסגעקליבן אלס נשיא השבט

English translation 453

(which they agreed upon with Divine Providence from above,

(וואס מ'האט אויף דעם מסכים געווען בהשגחה פרטית מלמעלה,

English translation 454

because he is suitable for this role — and certainly all the more so from that which "even a head of a garlic bulb is appointed from Heaven"),

דערפאר וואס ער איז מתאים לתפקיד זה -- וכמובן במכ"ש וק"ו דערפון וואס "אפילו ריש גרגיתא מן שמיא מנו לי'" 79),

English translation 455

consequently his money — from the outset the money of each member of the tribe.

במילא איז ממונו -- מלכתחילה דער ממון פון כל אחד מחברי השבט.

English translation 456

Consequently it is understood,

במילא איז מובן,

English translation 457

that when it speaks about the total of all the offerings of the princes — this is the unification of all Jews.

אז בשעת עס רעדט זיך וועגן דעם סך הכל פון כל קרבנות הנשיאים -- איז דאס די התאחדות פון אלע אידן.

English translation 458

[If the offerings of the prince had been from that which "he collected from his tribe" — then this is a category of a communal offering,

[אויב די קרבנות הנשיא וואלטן געווען פון דעם וואס "גבה משבטו" -- איז דאך דאס א גדר של קרבן ציבור,

English translation 459

which must be "surrendered to the community in a clear manner,"

וואס עס דארף זיין "מוסרו לציבור יפה יפה" 80,

English translation 460

it is not apparent how this relates to each and every one;

איז דא ניט ניכר ווי דאס איז שייך לכל אחד ואחת;

English translation 461

however, when it is the offering of the prince,

משא"כ בשעת דאס איז קרבן הנשיא,

English translation 462

who is the prince of all the people of the tribe,

וואס ער איז דער נשיא של כל אנשי השבט,

English translation 463

in this it is emphasized how it relates to each and every one].

איז אין דעם מודגש ווי דאס איז שייך לכל אחד ואחת].

English translation 464

Furthermore:

נאכמער:

English translation 465

After they say the section of "this was the dedication of the altar,"

נאך דעם וואס מ'זאגט די פרשה פון "זאת חנוכת המזבח",

English translation 466

they continue with the section of the kindling of the menorah,

איז מען ממשיך מיט פרשת הדלקת המגווה,

English translation 467

which the matter of the menorah also indicates the unification of the many:

וואס דער ענין המנורה ווייזט אויך אויף התאחדות הרבים:

English translation 468

The menorah had seven branches,

די מנורה האט דאך געהאט שבעה קנים,

English translation 469

"the seven branches of the menorah,"

"שבעת קני המנורה",

English translation 470

and together with this they had to be from the same talent of gold and "one hammered piece,"

וביחד עם זה האט זיי געדארפט זיין פון דעם זעלבן ככר זהב און "מקשה אחת" 81,

English translation 471

that is, they were not separated from the same talent of gold and then joined,

ד.ה. ניט מ'האט זיי אפגעטיילט פון דעם זעלבן ככר זהב און דערנאך מחבר געווען,

English translation 472

but they were made from the outset "one hammered piece,"

נאר זיי זיינען געמאכט געווארן מלכתחילה "מקשה אחת" 82,

English translation 473

in a manner of unity *82.

באופן של אחדות *82.

English translation 474

Which this also alludes to the unity of the children of Israel

וואס דאס איז דאך אויך מרמז אויף אחדות פון בני ישראל

English translation 475

(like the unity of the princes of Israel),

(ע"ד די אחדות פון נשיאי ישראל),

English translation 476

because the seven branches of the menorah allude to the seven types of Jews,

ווארום די ז' קני המנורה זיינען מרמז אויף די ז' סוגים פון אידן 83,

English translation 477

and that which they are "one hammered piece" indicates the matter of unity.

און דאס וואס זיי זיינען "מקשה אחת" ווייזט אויף ענין האחדות.

English translation 478

And as explained also in the Mishnah Menachot that "the seven branches of the menorah impede one another etc.,"

וכמבואר אויך אין משנה מנחות 84 אז "שבעת קני המנורה מעכבין זה את זה וכו'",

English translation 479

which this indicates the matter of unity,

וואס דאס ווייזט אויף דעם ענין האחדות,

English translation 480

as each of the "seven branches" is dependent on the others. And the reason for the matter is — because all seven branches are not individual branches — they become one entity,

ווי יעדערער פון די "שבעה קנים" איז תלוי אין די אנדערע. וואס דער טעם הדבר איז -- ווייל אלע שבעה קנים זיינען אויס קנים פרטיים -- זיי ווערן א מציאות אחת,

English translation 481

one menorah.

א מנורה אחת.

English translation 482

[Which this is most emphasized in that the people of Israel are compared specifically to a "golden menorah,"

[וואס דאס איז מודגש ביותר אין דעם וואס עם ישראל ווערט געגליכן דוקא צו א "מנורת זהב",

English translation 483

as it says in the Midrash "I saw and behold a golden menorah entirely — this is the Congregation of Israel...

ווי עס שטייט אין מדרש 85 "ראיתי והנה מנורת זהב כולה 86 -- זו כנסת ישראל...

English translation 484

And you shall make a pure golden menorah — this is the Congregation of Israel,"

ועשית מנורת זהב טהור 87 -- זו כנסת ישראל",

English translation 485

where specifically by a "golden menorah" the law is that all the details of the menorah "impede one another,"

וואס דוקא ביי "מנורת זהב" איז דער דין אז כל פרטי המנורה זיינען "מעכבין זה את זה",

English translation 486

"and even if one (of the details) is missing, it impedes all of them,"

"ואפילו חסר אחד (פון די פרטים] מעכב את כולן" 88,

English translation 487

as the Rambam rules that "in what matter is this said? When he made it of gold,

ווי דער רמב"ם פסק'נט 89 אז "במה דברים אמורים בשעשאוה זהב,

English translation 488

but other types of metal, they do not make etc.,"

אבל שאר מיני מתכות אין עושין כו'",

English translation 489

that is, that there the details do not impede].

ד.ה. אז דארט זיינען די פרטים ניט מעכב].

English translation 490

Which here one sees clearly how the matter of the thirteenth day is "one,"

וואס דא זעט מען בגלוי ווי דער ענין פון יום השלשה עשר איז "אחד",

English translation 491

to effect the unification of the many.

צו פועל'ן די התאחדות פון רבים.

English translation 492

Although superficially it is one day,

כאטש לכאורה איז דאס איין טאג,

English translation 493

the thirteenth day,

דער דרייצנטער טאג,

English translation 494

one sees,

זעט מען,

English translation 495

that in addition to its private content,

אז נוסף על תוכנו הפרטי,

English translation 496

the day includes within itself all twelve princes,

איז דער טאג כולל אין זיך אלע י"ב נשיאים,

English translation 497

that they have the offerings of all the princes,

אז מ'האט קרבנות כל הנשיאים,

English translation 498

and similarly regarding the seven lamps, they have all these lamps — only from the offerings of all the princes and all seven lamps they make one entity.

ועד"ז בנוגע צו שבעת הנרות האט מען די אלע נרות -- נאר פון קרבנות כל הנשיאים און כל שבעת הנרות מאכט מען א מציאות אחת.

English translation 499

Which this also relates to the simple people from two aspects,

וואס דאס איז שייך אויך צו פשוטי העם מצד שני הענינים,

English translation 500

both from the aspect that this is the simple meaning of the verse

סיי מצד דעם וואס דאס איז פשוטו של מקרא

English translation 501

(both regarding the offerings of the princes and regarding the seven branches of the menorah),

(סיי בנוגע קרבנות הנשיאים סיי בנוגע שבעת קני המנורה),

English translation 502

and this is also the custom of Israel

און דאס איז אויך מנהג ישראל

English translation 503

(which also relates to the simple people)

(השייך אויך צו פשוטי עם)

English translation 504

to say the section of the prince each day.

צו זאגן פרשת הנשיא בכל יום.

English translation 505

There is no difference in the matter between the greatest scholar or one who is immersed in the unity of Israel until this is all his vitality and the simplest person etc. — everyone says on the thirteenth day of Nissan about the offerings of all the princes.

עס איז ניטא קיין חילוק בדבר צווישן א למדן הכי גדול אדער אזא וואס קאכט זיך אין אחדות ישראל ביז אז דאס איז כל החיות שלו און אן אדם הכי פשוט וכו' -- יעדערער זאגט ביום השלשה עשר בניסן וועגן קרבנות כל הנשיאים.

English translation 506

There is one who mentions in the "May it be Your will" of each day about all the tribes and all Jews,

עס איז פאראן אזא וואס דערמאנט אין דעם "יהי רצון" שבכל יום וועגן אלע שבטים און אלע אידן,

English translation 507

but in the matter of the Torah portion that he reads and learns and the like — he mentions only one tribe.

אבער אין דעם ענין שבתושב"כ וואס ער לייענט און לערנט וכיו"ב -- דערמאנט ער בלויז איין שבט.

English translation 508

But when the thirteenth day comes — one sees in the simple meaning of the verse that they unify all the princes!

אבער אז עס קומט דער יום השלשה עשר -- זעט מען בפשוטו של מקרא אז מ'איז מאחד די אלע נשיאים!

English translation 509

Furthermore:

נאכמער:

English translation 510

Also the recitation of the portion of the day on the thirteenth of Nissan is called by the name "Ami'rat HaNesi'im",

אויך די אמירת הפרשה שביום השלשה עשר בניסן ווערט אנגערופן בשם "אמירת הנשיאים",

English translation 511

which emphasizes,

וואס דאס איז מדגיש,

English translation 512

that we are not already after the Nesi'im,

אז ניט מ'האלט שוין לאחרי הנשיאים,

English translation 513

rather here we indeed have the Nesi'im,

נאר דא האט מען טאקע די נשיאים,

English translation 514

these are all the Nesi'im and in a manner of unity.

דאס זיינען אלע נשיאים ובאופן של התאחדות.

English translation 515

And this is the revealed custom that is also observed by those who are not related to the understanding of the matters,

און דאס איז דער מנהג הגלוי וואס ווערט אנגעהאלטן אויך ביי די וואס זיינען ניט שייך להבנת הענינים,

English translation 516

rather they are already related to reading and prayer,

נאר זיי זיינען שוין שייך צו קריאה ותפלה,

English translation 517

among them there is "Ami'rat HaNesi'im",

איז ביי זיי פאראן "אמירת הנשיאים",

English translation 518

and in such a manner that on the thirteenth day one recites the total sum of the offerings of all the Nesi'im.

ובאופן כזה אז ביום הי"ג זאגט מען דעם סך הכל פון קרבנות כל הנשיאים.

English translation 519

And one recites this in such a manner that first one indeed recites the numbers of all the offerings of the Nesi'im etc. -- but together with this one unifies all these numbers,

און מ'זאגט דאס באופן כזה אז פריער זאגט מען טאקע די מספרים פון כל קרבנות הנשיאים וכו' -- אבער ביחד עם זה איז מען מאחד די אלע מספרים,

English translation 520

and in a manner of offerings,

ובאופן פון קרבנות,

English translation 521

until the offering of the incense that one brings upon the inner altar and it is an inner service.

ביז דעם קרבן הקטורת וואס מ'ברענגט על המזבח הפנימי און ס'איז אן עבודה פנימית.

English translation 522

And after this completeness one comes to a higher completeness -- the portion of the Menorah of Aharon,

און לאחרי שלימות זו קומט מען צו א העכערע שלימות -- פרשת המנורה דאהרן,

English translation 523

as Rashi brings that the Omnipresent said to Aharon "your life is greater than theirs",

ווי רש"י 90 ברענגט אז דער אויבערשטער האט געזאגט לאהרן "חייך שלך גדולה משלהם",

English translation 524

that the matter of "when you raise up the lamps" is higher even than the offerings of all the Nesi'im.

אז דער ענין פון "בהעלותך את הנרות" איז העכער אפילו פון קרבנות כל הנשיאים.

English translation 525

For this does not mean only that the raising of the lamps of Aharon is higher than the offerings of each Nasi by itself,

וואס דאס מיינט דאך ניט נאר אז העלאת הנרות דאהרן איז העכער פון די קרבנות של כל נשיא בפני עצמו,

English translation 526

rather this also means in relation to all the offerings together,

נאר דאס מיינט אויך ביחס צו אלע קרבנות ביחד,

English translation 527

"theirs",

"שלהם",

English translation 528

that the kindling of the lamps of Aharon is higher than the elevation of all the offerings together.

וואס הדלקת הנרות דאהרן איז העכער פון דעם עילוי פון אלע קרבנות ביחד.

English translation 529

And the power for this service was given to Aharon the High Priest as an agent of all the people of Israel,

און דער כח אויף עבודה זו איז אפגעגעבן געווארן צו אהרן כהן גדול אלס שליח פון כל עם ישראל,

English translation 530

and this is the content of the service of Aharon -- "loves peace and pursues peace, loves the creatures etc." -- the matter of love of Israel and unity of Israel.

און דאס איז דער תוכן פון עבודת אהרן -- "אוהב שלום ורודף שלום אוהב את הבריות וכו'" 91 -- דער ענין פון אהבת ישראל ואחדות ישראל.

English translation 531

And the innovation and superiority in this matter of unity that is brought about through Aharon is -- as the expression of the words of our Rabbis of blessed memory -- "and brings them close to the Torah",

און דער חידוש ומעלה אין דעם ענין האחדות וואס טוט זיך אויף דורך אהרן איז -- ווי דער אויספיר פון דברי רז"ל -- "ומקרבן לתורה",

English translation 532

that the love and unity was not only in a manner of "kindness",

אז די אהבה ואחדות איז געווען ניט נאר באופן של "חסד",

English translation 533

rather this becomes a true unity that is connected with the Torah of truth,

נאר דאס ווערט אן אחדות אמיתית וואס איז פארבונדן מיט תורת אמת,

English translation 534

there is no truth except Torah.

אין אמת אלא תורה 92.

English translation 535

And as discussed several times the precision of the language "and brings them close to the Torah" -- that not, Heaven forbid, that one lowers the Torah to them and makes compromises,

וכמדובר כמה פעמים דער דיוק הלשון "ומקרבן לתורה" -- אז ניט ח"ו אז מ'לאזט אראפ תורה צו זיי און מ'מאכט פשרות,

English translation 536

rather one elevates them and brings them close to the Torah,

נאר מ'הויבט זיי אויף און זיי מקרב צו דער תורה,

English translation 537

but this is not against their will,

נאר דאס איז ניט בעל כרחם,

English translation 538

rather in a manner of kindness,

נאר באופן של חסד,

English translation 539

until it becomes a true closeness.

ביז אז עס ווערט א קירוב אמיתי.

English translation 540

For this is the explanation of "kindness and truth have met" *92,

וואס דאס איז דאך דער פירוש פון "חסד ואמת נפגשו" *92,

English translation 541

as our Rabbis of blessed memory say that "kindness is Aharon...

ווי חז"ל 93 זאגן אז "חסד זה אהרן...

English translation 542

and truth is Moshe",

ואמת זה משה",

English translation 543

love of Israel and Torah,

אהבת ישראל און תורה,

English translation 544

that there is brought about among them the "have met",

אז עס ווערט ביי זיי אויפגעטאן דער "נפגשו",

English translation 545

the unity of love of Israel with Torah and through Torah,

די התאחדות פון אהבת ישראל מיט תורה און דורך תורה,

English translation 546

for then one has Moshe and Aharon with them,

וואס דעמולט האט מען דאך משה ואהרן עמהם,

English translation 547

for when one has Aharon, with him comes "all the house of Israel"

וואס בשעת מ'האט אהרן קומט דאך מיט אים "כל בית ישראל" 94

English translation 548

(as Rashi brings in his commentary on the Torah)

(ווי רש"י ברענגט בפירושו על התורה 95)

English translation 549

and together with this one has Moshe,

ויחד עם זה האט מען משה,

English translation 550

the truth of truth.

אמת לאמיתו.

English translation 551

And one must connect this also with the Rambam -- because from Moshe ben Amram it is drawn into Moshe ben Maimon the Sephardi,

ויש לקשר זה אויך מיטן רמב"ם -- ווייל פון משה בן עמרם ווערט נמשך אין משה בן מיימון הספרדי,

English translation 552

as explained at length in the farbrengen of the previous *95 -- whose birthday is on the morrow of the thirteenth of Nissan,

כמבואר בארוכה אין דער התוועדות שלפנ"ז *95 -- וואס זיין יום הולדת איז למחרת י"ג ניסן 96,

English translation 553

and the birthday is the day when his mazal prevails.

און יום ההולדת איז דאך דער יום ווען מזלו גובר 97.

English translation 554

For also by the Rambam one finds the matter of "kindness and truth have met" -- because his book of laws contains within it the matter of "kindness",

וואס אויך ביים רמב"ם געפינט מען דעם ענין פון "חסד ואמת נפגשו" -- ווארום זיין ספר ההלכות האט אין זיך דעם ענין פון "חסד",

English translation 555

unity of Israel,

אחדות ישראל,

English translation 556

because the book was written in such a manner that it is understood "by the small and the great" and in a clear manner,

ווארום דער ספר איז געשריבן געווארן באופן כזה אז ער איז מובן "לקטן ולגדול" 98 ובאופן ברור,

English translation 557

and together with this it is "truth",

ויחד עם זה איז דאס "אמת",

English translation 558

Torah of truth,

תורת אמת,

English translation 559

until a clear halachah,

ביז הלכה ברורה,

English translation 560

which is connected with "and the word of the L-rd is with him",

וואס איז פארבונדן מיט "והוי' עמו" 99,

English translation 561

which is higher than "these and those are the words of the living G-d",

וואס איז העכער פון "אלו ואלו דברי אלקים חיים" 100,

English translation 562

as explained in Bava Metzia.

כמבואר בב"מ 101.

English translation 563

And from "the word of the L-rd -- this is halachah" one comes immediately,

און פון "דבר הוי' -- זו הלכה" 102 קומט מען גלייך,

English translation 564

as the Gemara unifies them and brings both expositions together,

ווי די גמרא 103 איז זיי מאחד און ברענגט ביידע דרשות ביחד,

English translation 565

to "the word of the L-rd -- this is the end",

צו "דבר ה' -- זה הקץ",

English translation 566

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 567

for "in Nissan they were redeemed and in Nissan they are destined to be redeemed",

וואס "בניסן נגאלו ובניסן עתידין להגאל",

English translation 568

and Moshe is the first redeemer, he is the final redeemer.

און משה הוא גואל ראשון הוא גואל אחרון.

English translation 569

And just as the exodus from Egypt was through Moshe our teacher,

און אזוי ווי יצי"מ איז געווען ע"י משה רבינו,

English translation 570

so too the future redemption,

אזוי אויך די גאולה העתידה,

English translation 571

"as in the days of your going out from the land of Egypt I will show him wonders",

"כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות" 104,

English translation 572

is brought about through Moshe ben Maimon,

ווערט אויפגעטאן דורך משה בן מיימון,

English translation 573

because the future redemption comes through the fulfillment of the Torah and commandments in general,

ווארום די גאולה העתידה קומט דאך ע"י קיום התומ"צ בכלל,

English translation 574

and especially through the study of the Torah in its completeness,

ובמיוחד ע"י לימוד התורה בשלימותו,

English translation 575

the study of the entire Torah -- and this is through the study of the book of the Rambam!

לימוד כל התורה כולה -- וואס דאס איז ע"י לימוד ספרו של הרמב"ם 105!

English translation 576

And as the simple meaning of the matter -- that when one studies the entire book of the Rambam one comes to its conclusion -- when the prophecy "for the earth shall be filled with knowledge of the L-rd as the waters cover the sea" will be fulfilled.

וכפשטות הענין -- אז בשעת מ'לערנט ספר הרמב"ם כולו קומט מען דאך לסיומו -- ווען עס וועט מקויים ווערן דער יעוד 106 "כי מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים".

English translation 577

What this is, the entire content of the book of the Rambam:

וואס דאס איז כל תוכן ספר הרמב"ם:

English translation 578

The beginning of the book is "The foundation of foundations and the pillar of wisdoms to know that there is a First Existence and He brings into existence every existent, etc."

התחלת הספר איז "יסוד היסודות ועמוד החכמות לידע שיש שם מצוי ראשון והוא ממציא כל נמצא וכו'",

English translation 579

And that the emphasis in this is specifically "to know,"

וואס די הדגשה בזה איז דוקא "לידע",

English translation 580

and not "to believe,"

און ניט "להאמין" 107,

English translation 581

because regarding belief it is not fitting to say a command, since (a)

ווארום אויף אמונה פאסט ניט זאגן קיין ציווי ווייל (א)

English translation 582

Jews are "believers, children of believers," and (b)

אידן זיינען דאך "מאמינים בני מאמינים" 108, און (ב)

English translation 583

before one can accept a command, there must be belief in the One who commands, who gives the command

איידער מ'קען מקבל זיין עפעס א ציווי דארף זיין די אמונה אין דעם מצוה וואס גיט דעם ציווי

English translation 584

(as explained elsewhere).

(כמבואר בכ"מ 109).

English translation 585

And after all the laws that come after this, one comes to the conclusion and seal,

און לאחרי כל ההלכות שלאחרי זה קומט מען צום סיום וחותם,

English translation 586

"Everything follows the seal,"

"הכל הולך אחר החיתום" 110,

English translation 587

that it will be "For the earth shall be filled with knowledge of the Lord as the waters cover the sea."

אז עס וועט זיין "כי מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים".

English translation 588

From this it is understood — that the unifying point of the entire book of the Rambam is the matter of knowledge of the Lord that will be in completeness in the future.

וואס מזה מובן -- אז די נקודה המאחדת את כל ספר הרמב"ם איז דער ענין פון ידיעת ה' וואס וועט זיין בשלימות לע"ל.

English translation 589

And as has been spoken several times,

וכמדובר כמה פעמים 111,

English translation 590

that this is also hinted in that the conclusion of the book is with a closed mem

אז דאס איז אויך נרמז אין דעם וואס דער סיום פון דעם ספר איז מיט א מ"ם סתומה

English translation 591

("cover" — "mekhasim")

("מכסים")

English translation 592

— and the Gemara says that "a closed mem — a closed statement,"

-- וואס די גמרא 112 זאגט דאך אז "מ"ם סתומה -- מאמר סתום",

English translation 593

which is the matter of the inner dimension of the Torah,

וואס דאס איז דער ענין פון פנימיות התורה 113,

English translation 594

the spreading of the wellsprings outward.

הפצת המעיינות חוצה.

English translation 595

And this is the reason that in the future it says "To increase the dominion" with a closed mem in the middle of the word,

וואס דאס איז דאך דער טעם וואס לע"ל שטייט 114 "למרבה המשרה" מיט א מ"ם סתומה באמצע החיבה,

English translation 596

that even in the middle of the words that come down in the creation of the world, the closed statement is drawn,

אז אפילו אין דעם אמצע פון די תיבות וואס קומען אראפ בבריאת העולם ווערט נמשך דער מאמר סתום,

English translation 597

the revelation of the inner dimension of the Torah.

גילוי פנימיות התורה.

English translation 598

And in the simple understanding of the matter:

ובפשטות הענין:

English translation 599

In "the end of the word,"

אין "סיום התיבה",

English translation 600

in secrets,

אין סודות,

English translation 601

and even in the hint and homily of the Torah,

און אפילו אין רמז ודרוש שבתורה,

English translation 602

this is already present in revelation even now — but in "the plain meaning,"

איז דאס שוין דא בגילוי אויך יעצט -- אבער אין "פשט",

English translation 603

in "the middle of the word,"

אין "אמצע התיבה",

English translation 604

it will be revealed in the future.

וועט דאס נתגלה ווערן לע"ל.

English translation 605

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 606

Also in "the plain meaning" the matter is already present in completeness — only a small action is lacking,

אויך אין "פשט" איז שוין דא דער ענין בשלימות -- עס פעלט נאר א פעולה קטנה,

English translation 607

as per the adage of His Holiness, our master, our teacher, and our Rebbe, the leader of our generation,

כפתגם כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו 115,

English translation 608

that one only needs to fasten the buttons,

אז מ'דארף נאר צופוצן די קנעפלעך,

English translation 609

and immediately one stands before the King of kings, the Holy One, blessed be He,

און דעמולם שטעלט מען זיך גלייך אוועק לפני מלך מלכי המלכים הקב"ה,

English translation 610

and in a manner of "the King of kings, the Holy One, blessed be He, was revealed to them in His glory and His essence and redeemed them" as it was at the time of the Exodus from Egypt

ובאופן פון "נגלה עליהם מלך מלכי המלכים הקב"ה בכבודו ובעצמו וגאלם" 116 ווי ס'איז געווען בשעת יציאת מצרים

English translation 611

(which is "As in the days of your exodus from the land of Egypt, I will show him wonders").

(וואס "כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות").

English translation 612

May it be His will,

ויהי רצון,

English translation 613

that just as at the Exodus from Egypt the redemption — "and redeemed them" — was in such a manner that "the place did not delay

אז אזוי ווי ביי יציאת מצרים איז די גאולה -- "וגאלם" -- געווען באופן כזה אז "לא עכבן המקום

English translation 614

(even)

(אפילו)

English translation 615

for the blink of an eye,"

כהרף עין" 117,

English translation 616

so "shall it be for us,"

איז "כן תהי' לנו",

English translation 617

because thus promises the Torah of truth,

ווארום אזוי איז מבטיח תורת אמת,

English translation 618

which is also the Torah of life,

וואס איז אויך תורת חיים,

English translation 619

instruction in life,

הוראה בחיים,

English translation 620

that it draws all matters in revelation in physical life,

אז זי איז ממשיך אלע ענינים בגלוי בחיים הגשמיים,

English translation 621

below ten handbreadths — in the true and complete redemption through our righteous Moshiach.

למטה מעשרה טפחים -- בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 622

And then one will have in actuality the service of "once a year,"

וואס דאן וועט מען דאך האבן בפועל די עבודה פון "אחת בשנה",

English translation 623

regarding which we learn in the weekly Torah portion

וועגן וועלכער מ'לערנט אין פרשת השבוע 118

English translation 624

(which we began to learn on the first day),

(וואס מ'האט אנגעהויבן לערנען ביום ראשון),

English translation 625

and especially in the portion of the Chumash of this day,

ובמיוחד אין דעם שיעור חומש פון יום זה,

English translation 626

where it is stated that this is an "eternal statute."

וואו עס שטייט 119 אז דאס איז א "חוקת עולם".

English translation 627

And one will have in a simple manner,

און מ'וועט האבן בפשטות,

English translation 628

with joy and a good heart,

בשמחה ובטוב לבב,

English translation 629

the entry into the Land of Israel,

די כניסה לארץ ישראל,

English translation 630

the Holy Land,

ארץ הקודש,

English translation 631

and to Jerusalem, the holy city,

ולירושלים עיר הקודש,

English translation 632

and there itself — on the "holy mountain,"

און דארטן גופא -- אויפן "הר הקודש",

English translation 633

and the holy Temple,

און הבית המקודש,

English translation 634

"a house for the Lord, prepared to offer the sacrifices in it,"

"בית לה' מוכן להיות מקריבים בו הקרבנות" 120,

English translation 635

including the completeness of the sacrifices,

כולל שלימות הקרבנות,

English translation 636

the service in the Holy of Holies,

די עבודה בקודש הקדשים,

English translation 637

with the matters of the offering and the sprinkling that one performs in the Holy of Holies.

מיט די עניני הקרבה והזי' וואס מ'מאכט בקודש הקדשים.

English translation 638

For although regarding Aaron it is stated that "he shall not come at all times into the holy place,"

ווארום כאטש בנוגע אהרן'ען שטייט 121 אז "ואל יבוא בכל עת אל הקודש",

English translation 639

more than "once a year" — it is stated in the Midrash:

מערניט ווי "אחת בשנה" -- שטייט דאך אין מדרש 122:

English translation 640

"Your brother

"אחיך

English translation 641

[Aaron]

[אהרן]

English translation 642

is included in 'he shall not come,' but Moses is not included in 'he shall not come.'"

באל יבא ואין משה בבל יבוא".

English translation 643

And from this it is understood also regarding every Jew,

ומזה מובן אויך בנוגע צו יעדן אידן,

English translation 644

that at the time when the Moses within him is revealed and performs his action — it is certain that he desires to stand "face to face" with the inner dimension of Divinity,

אז בשעת עס ווערט נתגלה דער משה שבקרבו 123 ופועל פעולתו -- איז זיכער אז ער וויל שטיין "פנים בפנים" מיט פנימיות האלקות,

English translation 645

which is in the Holy of Holies,

וואס איז בקודש הקדשים,

English translation 646

and the Torah rules as law that he may enter at any time he wishes,

און תורה פסק'נט אפ להלכה אז ער איז נכנס בכל עת שירצה,

English translation 647

Speedily in our days, literally,

במהרה בימינו ממש,

English translation 648

and in a simple manner,

ובפשטות,

English translation 649

and with joy and a good heart,

ומתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 650

souls in bodies.

נשמות בגופים.

English translation 651

It was mentioned earlier

מ'האט דערמאנט פריער

English translation 652

(and has been spoken several times)

(ומדובר כמה פעמים)

English translation 653

that in every thing in the world, a person must seek what he can learn from it in matters of Torah and its commandments,

אז אין יעדער זאך אין וועלט דארף א איך זוכן וואס ער קען דערפון אפלערנען אין עניני התורה ומצוותי',

English translation 654

in the service of the Creator,

אין עבודת הבורא,

English translation 655

according to the well-known teaching of the Baal Shem Tov,

כתורת הבעש"ט הידועה 124,

English translation 656

that in every thing that a person sees or hears, there is in it a lesson in his service to his Master,

אז אין יעדער זאך וואס א איך זעט אדער הערט איז פאראן אין דעם א הוראה בעבודתו לקונו,

English translation 657

and consequently he must find the lesson.

ובמילא דארף ער געפינען די הוראה.

English translation 658

Regarding this it is understood — and all the more so — concerning the juxtaposition of the two days,

עד"ז איז מובן -- ובמכ"ש וק"ו -- בנוגע צו די סמיכות פון שני הימים,

English translation 659

the 13th of Nissan and the 14th of Nissan,

י"ג ניסן און י"ד ניסן,

English translation 660

each of which is distinguished from all the days of the entire year in a unique matter that is "once a year,"

וואס יעדערער פון זיי צייכנט זיך אויס מכל ימות השנה כולה אין אן ענין מיוחד וואס איז "אחת בשנה",

English translation 661

only on these days,

נאר בימים אלו,

English translation 662

for on the day of the 13th of Nissan is the yahrtzeit of His Holiness, the Rebbe, the Tzemach Tzedek, and on the 14th of Nissan is the birthday of the Rambam.

וואס ביום י"ג ניסן איז די הילולא פון כ"ק אדמו"ר הצ"צ און בי"ד ניסן איז דער יום הולדת פון דעם רמב"ם.

English translation 663

That is, in addition to this that one has the instruction from each of the two days

ד.ה. אז נוסף לזה וואס מ'האט די הוראה פון יעדערן פון די צוויי ימים

English translation 664

(and as mentioned above)

(וכנ"ל)

English translation 665

-- one also has a special instruction from the juxtaposition of the two days,

-- האט מען אויך א הוראה מיוחדת פון סמיכות שני הימים,

English translation 666

which one extracts from the common element and shared point and equal action of the Rambam with the Tzemach Tzedek.

וואס דאס נעמט מען ארויס פון דעם צד השוה ונקודה משותפת ופעולה שוה פון דעם רמב"ם מיטן צמח צדק.

English translation 667

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 668

One spoke earlier,

מ'האט גערעדט פריער,

English translation 669

that in the book of the Rambam one finds the connection of peace and unity of Israel with Torah

אז אין ספר הרמב"ם געפינט מען דעם חיבור פון שלום ואחדות ישראל מיט תורה

English translation 670

("Kindness and truth have met"),

("חסד ואמת נפגשו"),

English translation 671

because it is a book that is "a compilation of the entire Oral Torah",

ווייל דאס איז א ספר וואס איז "מקבץ לתורה שבע"פ כולה" 125,

English translation 672

and in the manner of halachah,

ובאופן של הלכה,

English translation 673

"the word of the L-rd, this is halachah",

"דבר הוי' זו הלכה",

English translation 674

and together with this it is relevant "to the small and to the great".

וביחד עם זה איז דאס שייך "לקטן ולגדול".

English translation 675

One finds the same point also by his holy honor our master, teacher, and rabbi, the Tzemach Tzedek:

געפינט מען די זעלבע נקודה אויך ביי כ"ק אדמו"ר הצ"צ:

English translation 676

And with an introduction:

ובהקדם:

English translation 677

One finds the matter of rulings of laws in halachah also by his holy honor our master, teacher, and rabbi, the Alter Rebbe,

מ'געפינט דעם ענין פון פסקי דינים בהלכה אויך ביי כ"ק אדמו"ר הזקן,

English translation 678

and on the contrary -- he wrote a "Shulchan Aruch",

ואדרבה -- ער האט געשריבן א "שולחן ערוך",

English translation 679

and he wrote it with the power of his teacher the Maggid

און האט אים געשריבן מיטן כח פון רבו הרב המגיד

English translation 680

(as explained at length in the introduction of the rabbis, the sons of the genius the author);

(כמבואר בארוכה בהקדמת הרבנים בני הגאון המחבר 126);

English translation 681

In addition to this, there are also "rulings of laws" from the middle Rebbe

עד"ז זיינען אויך פאראן "פסקי דינים" פון דעם מיטעלן רבי'ן 127

English translation 682

(although it appears that only a part of them has reached us -- just as from the Alter Rebbe's Shulchan Aruch only a part has reached us);

(כאטש עס ווייזט אויס אז צו אונז איז דערגאנגען בלויז א חלק מהם 128 -- ע"ד ווי פון אלטן רבי'נס שו"ע איז צו אונז דערגאנגען בלויז א חלק 129);

English translation 683

However, when it came to the Tzemach Tzedek,

בשעת עס איז אבער געקומען צום צמח-צדק,

English translation 684

a great novelty occurred -- that then his halachic rulings

איז געווארן א חידוש גדול -- אז דעמולט זיינען די פסקי הלכות שלו

English translation 685

(through his questions and answers)

(ע"י השאלות ותשובות שלו)

English translation 686

reached not only those connected to him,

דערגאנגען ניט נאר צו די מקושרים אליו,

English translation 687

whether in proximity of place or in proximity of conduct -- but also to distant places. And in the simple manner of questions and answers,

אדער בקירוב מקום אדער בקירוב ההנהגה -- נאר אויך למקומות רחוקים. וכדרך שאלות ותשובות בפשטות,

English translation 688

that they come from distant places. And one sees that the answers were accepted

אז זיי קומען ממקומות רחוקים. און מ'זעט אז די תשובות זיינען נתקבל געווארן

English translation 689

(whether the entire answers or their conclusions)

(צי די גאנצע תשובות אדער זייערע מסקנות)

English translation 690

throughout the entire diaspora of Israel.

בכל תפוצות ישראל.

English translation 691

It turns out,

קומט אויס,

English translation 692

that even those who for whatever reason are not yet connected in such a manner to the inner part of his Torah

אז אפילו די וואס מאיזו סיבה שתהי' זיינען נאך ניט שייך באופן כזה צו דעם חלק הפנימי של תורתו

English translation 693

(to his Chassidus)

(צו חסידות שלו)

English translation 694

in such a way that it becomes "blood and flesh like his flesh" -- they had his responsa,

באופן כזה אז דאס ווערט "דם ובשר כבשרו" 130 -- האבן זיי געהאט די שו"ת שלו,

English translation 695

his rulings of laws.

די פסקי דינים שלו.

English translation 696

Which this is also a matter of the unity of Israel in matters of halachah in Torah,

וואס דאס איז אויך אן ענין פון אחדות ישראל בעניני הלכה שבתורה,

English translation 697

just like the Rambam.

פונקט ווי דער רמב"ם.

English translation 698

In addition to this, there is another common element between them -- which is a wondrous thing to which one does not pay attention although it is superficially prominent

נוסף לזה איז פאראן נאך א צד השוה ביניהם -- וואס דאס איז א דבר פלא אויף וועלכן מ'איז ניט משים לב כאטש ס'איז בולט באופן שטחי

English translation 699

(as several times,

(ווי כמה פעמים,

English translation 700

that one does not pay attention to matters that are superficial):

אז מ'איז ניט משים לב צו ענינים וואס זיינען אויבנאויפיק):

English translation 701

The Rambam writes in his introduction to his book the Yad HaChazakah,

דער רמב"ם שרייבט דאך בהקדמתו לספרו היד החזקה,

English translation 702

that "I, Moses son of Maimon the Sephardi...

אז "אני משה בן מיימון הספרדי...

English translation 703

saw fit to compile matters that are clarified...

ראיתי לחבר דברים המתבררים...

English translation 704

all in a clear language and a concise manner...

כולם בלשון ברורה ודרך קצרה...

English translation 705

this compilation shall be a compilation of the entire Oral Torah together with the enactments and customs and decrees that were made from the days of Moses our teacher until the compilation of the Gemara and as the Geonim explained to us in all their compilations that they compiled after the Gemara,

יהא חיבור זה מקבץ לתורה שבעל פה כולה עם התקנות והמנהגות והגזירות שנעשו מימות משה רבינו ועד חיבור הגמרא וכמו שפירשו לנו הגאונים בכל חיבוריהם שחיברו אחר הגמרא,

English translation 706

therefore I called this compilation by the name Mishneh Torah etc.".

לפיכך קראתי חיבור זה בשם משנה תורה כו'".

English translation 707

Which the same matter and novelty one also finds by the Tzemach Tzedek,

וואס דעם זעלבן ענין וחידוש געפינט מען אויך ביים צמח-צדק,

English translation 708

regarding the Nesiim before him and after him.

לגבי הנשיאים שלפניו ושלאחריו.

English translation 709

And as has been spoken several times,

וכמדובר כמה פעמים,

English translation 710

that although "who is he and which is he" who will insert himself into making distinctions and "dividing levels" and explaining details and details of details -- one has, however, upon this the permission that the Rebbe

אז כאטש "מי הוא זה ואיזהו" 131 וואס וועט זיך אריינשטעלן אין מאכן חילוקים און "טיילן דרגות" און מפרש זיין פרטים ופרטי פרטים -- האט מען אבער אויף דעם דעם היתר וואס דער רבי

English translation 711

(the Maharash)

(מהורש"ב)

English translation 712

of blessed memory writes in his well-known letter

נ"ע שרייבט במכתבו הידוע

English translation 713

(which has already been printed)

(וואס איז שוין געדרוקט 132)

English translation 714

regarding the study of the Tanya,

וועגן לימוד התניא,

English translation 715

that one must guard oneself very strongly from saying simple explanations,

אז מ'דארף זיך היטן זייער שטארק פון זאגן פשטים,

English translation 716

and all the more so "simple little explanations",

ועאכו"כ "פשט'לאך",

English translation 717

in Tanya

אין תניא

English translation 718

[and in this regard, in the study of Chassidic discourses in general],

[ועד"ז אין לימוד מאמרי חסידות בכלל],

English translation 719

but nevertheless,

אבער אעפ"כ,

English translation 720

when a matter in fear of Heaven can come out of it,

בשעת עס קען דערפון ארויסקומען אן ענין אין יראת שמים,

English translation 721

in the service of the L-rd -- then it is permitted,

אין עבודת ה' -- דעמולט איז דאס מותר,

English translation 722

and he gives approval and a "yashar koach" with a granting of power upon this.

און ער גיט אן אישור און א יישר-כח מיט א נתינת כח על זה.

English translation 723

Which in this regard it is also understood in our matter,

וואס עד"ז איז אויך מובן בעניננו,

English translation 724

since one says this in a possible manner -- and the purpose in the matter is that one should extract from it an instruction and encouragement regarding the greatness of our Nesiim,

וויבאלד מ'זאגט דאס בדרך אפשר -- און די מטרה בדבר איז כדי מ'זאל דערפון ארויסנעמען א הוראה ועידוד בנוגע למעלת נשיאינו,

English translation 725

which "after the head, the body goes",

וואס "בתר רישא גופא אזיל" 133,

English translation 726

consequently it is relevant to the conduct of all Chassidim,

במילא איז דאס נוגע צו הנהגת כל החסידים,

English translation 727

until the conduct of all the sons of Israel and daughters of Israel until the end of all generations.

ביז הנהגת כל בני ישראל ובנות ישראל עד סוף כל הדורות.

English translation 728

In what does the novelty of the Tzemach Tzedek consist?

אין וואס באשטייט דער חידוש פון צמח-צדק?

English translation 729

Specifically in his discourses and in his books he gathered together from the discourses and books of the Nesiim before him,

דוקא במאמריו ובספריו האט ער צוזאמענגעקליבן פון די מאמרים און ספרים פון די נשיאים שלפניו,

English translation 730

beginning from the Baal Shem Tov and the Maggid,

אנהויבנדיק פון דעם בעש"ט און דעם מגיד,

English translation 731

and all the more so from the Alter Rebbe,

ועאכו"כ פון אלטן רבי'ן,

English translation 732

both matters of the revealed [aspect of Torah] and matters of Chassidus.

סיי עניני נגלה סיי עניני חסידות.

English translation 733

[And in particular according to the well-known interpretation of "If a man emits seed first, a female is born; if a woman emits seed first, a male is born" — then "if a man emits seed first, a female is born" refers to the Rebbetzin Devorah Leah,

[ובפרט לויטן פירוש הידוע 134 אין "איש מזריע תחלה יולדת נקבה אשה מזרעת ותלה יולדת זכר" 135 -- אז "איש מזריע תחלה יולדת נקבה" מיינט דאס הרבנית דבורה לאה,

English translation 734

the mother of the Tzemach Tzedek,

די מוטער פון צ"צ,

English translation 735

and "if a woman emits seed first, a male is born" refers to the Tzemach Tzedek,

און "אשה מזרעת תחלה יולדת זכר" מיינט דעם צ"צ,

English translation 736

as the stories of the Chassidim and stories of the Rebbes have already been printed regarding this].

ווי שוין געדרוקט די סיפורי החסידים וסיפורי הנשיאים בזה].

English translation 737

This is also regarding the middle Rebbe — as he calls him "my teacher and my father-in-law" or "my uncle, my father-in-law."

עד"ז אויך בנוגע דעם מיטעלן רבי'ן -- ווי ער רופט אים "מורי וחמי" אדער "דודי חמי".

English translation 738

What the innovation of the Tzemach Tzedek consists of is this,

וואס דער חידוש פון צ"צ באשטייט אין דעם,

English translation 739

that in his books and in his discourses he gathers from all who preceded him,

וואס בספריו ובמאמריו קלייבט ער צוזאמען פון אלע שקדמוהו,

English translation 740

and brings out the points and conclusions from them,

און ברענגט ארויס די נקודות ומסקנות פון זיי,

English translation 741

and makes among them themselves an order and coordination,

און מאכט צווישן זיי גופא א סדר ותיאום,

English translation 742

and resolves the matters that are seemingly incompatible,

און פארענטפערט די ענינים שאינם מתאימים לכאורה,

English translation 743

and extracts the conclusion of the topic.

און נעמט ארויס די מסקנת הסוגיא.

English translation 744

This is similar to the innovation of the Rambam regarding all the books that preceded him.

וואס דאס איז ע"ד ווי דער חידוש פון רמב"ם לגבי כל הספרים שלפניו.

English translation 745

This is also the explanation in that which the Tzemach Tzedek is sometimes called the Rambam of the Torah of Chassidus.

וואס דאס איז אויך דער ביאור אין דעם וואס דער צ"צ ווערט אמאל אנגערופן 136 דער רמב"ם פון תורת החסידות.

English translation 746

What the reason for this simply is — it is because he gathered from many discourses and writes "and it requires examination" the compatibility between several matters,

וואס דער טעם לזה בפשטות איז -- דערפאר וואס ער האט צוזאמענגעקליבן פון כו"כ מאמרים און שרייבט "וצריך עיון" די התאמה צווישן כמה ענינים,

English translation 747

but immediately after this he concludes

אבער גלייך לאחרי זה איז ער מסיק

English translation 748

(not like the middle Rebbe who writes in many places "and it is not as above,"

(ניט ווי דער מיטעלער רבי וואס שרייבט בכ"מ "ודלא כנ"ל",

English translation 749

"and it is not as stated previously" and the like, rather)

"ודלא כדלעיל" וכיו"ב 137, נאר)

English translation 750

that there exists a reconciliation and resolution between them,

אז עס איז פאראן א תיווך ותירוץ ביניהם,

English translation 751

and one has the one and only final ruling,

און מ'האט דעם איין-און איינציקן פסק דין,

English translation 752

that is, that although "these and those are the words of the living God" one derives from it,

ד.ה. אז כאטש "אלו ואלו דברי אלקים חיים" האט מען מערער דערפון,

English translation 753

the final ruling in the inner dimension of the Torah in the manner of "and Havayah is with him — that the law is according to him."

דעם פס"ד בפנימיות התורה באופן פון "והוי' עמו -- שהלכה כמותו".

English translation 754

This is also in the book of the Rambam — that he brings the conclusion of the law for practice,

וואס עד"ז איז אויך בספרו של הרמב"ם -- אז ער ברענגט די מסקנת ההלכה למעשה,

English translation 755

in the manner of "that the law is according to him" which derives from "and Havayah is with him."

באופן פון "שהלכה כמותו" וואס נעמט זיך פון "והוי' עמו".

English translation 756

And one may say,

ויש לומר,

English translation 757

that this is one of the reasons for that which the Rambam began his book with the four words "The foundation of foundations and the pillar of wisdoms" whose acronym is "Havayah,"

אז דאס איז איינער פון די טעמים דערפון וואס דער רמב"ם האט מתחיל געווען ספרו מיט די פיר תיבות "יסוד היסודות ועמוד החכמות" וואס ר"ת שלהם איז "הוי'" 138,

English translation 758

because the innovation of his book is "laws laws,"

ווייל דער חידוש פון ספרו איז "הלכות הלכות" 139,

English translation 759

a book of final rulings,

א ספר של פסקי דינים,

English translation 760

consequently he connected it with the name Havayah which is connected with laws,

במילא האט ער דאס פארבונדן מיט שם הוי' וואס איז פארבונדן מיט הלכות,

English translation 761

because regarding matters of dispute one says "these and those are the words of the living God."

ווייל אויף עניני שקו"ט זאגט מען "אלו ואלו דברי אלקים חיים".

English translation 762

And specifically regarding a law of the Torah one needs to have "Havayah is with him."

און דוקא אויף הלכה שבתורה דארף מען האבן "הוי' עמו".

English translation 763

[Only that this itself the Rambam wrote in a hint of acronyms,

[נאר דאס גופא האט דער רמב"ם געשריבן ברמז של ראשי-תיבות,

English translation 764

as explained in many places,

כמבואר בכ"מ,

English translation 765

particularly in the talks of His Holiness, my teacher and father-in-law, the Rebbe, the leader of our generation,

בפרט אין די שיחות פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו 140,

English translation 766

that because of the situation in the time of the Rambam, the hidden dimension of the Torah then had to stand not in revelation but only in concealment and in a hint in the words "The foundation of foundations and the pillar of wisdoms." This, however, is a revealed hint that casts itself into the eyes,

אז מפני המצב בזמן הרמב"ם האט דעמולט נסתר דתורה געדארפט שטיין ניט בגילוי נאר בלויז בהעלם וברמז אין די ווערטער "יסוד היסודות ועמוד החכמות". דאס איז אבער א רמז גלוי וואס ווארפט זיך אין די אויגן,

English translation 767

until one was not satisfied with that which perhaps one would grasp — rather the grandson of the Rambam came and announced it and wrote it,

ביז אז מ'האט זיך ניט באגנוגנט דערמיט וואס אפשר וועט מען זיך כאפן -- נאר נכדו של הרמב"ם איז געקומען און האט דאס מודיע געווען און געשריבן,

English translation 768

and afterwards it was printed and publicized].

און דערנאך איז דאס אפגעדרוקט געווארן און נתפרסם געווארן].

English translation 769

However, one finds a fundamental difference between the Rambam and the Tzemach Tzedek:

דערביי געפינט מען אבער א שינוי עיקרי צווישן דעם רמב"ם מיטן צ"צ:

English translation 770

The manner in which the Rambam gathered the conclusions of the matters from all the books that preceded him was in the way of "from above to below":

דער סדר ווי דער רמב"ם האט מקבץ געווען די מסקנת הענינים פון כל הספרים שקדמוהו איז געווען בדרך פון "מלמעלה למטה":

English translation 771

He took the matters from the books of law and aggadah and hint and homily and so forth — and brought out the conclusion thereof for law in practice.

ער האט גענומען די ענינים פון ספרי הלכה ואגדה ורמז ודרוש וכו' -- און האט ארויסגעבראכט די מסקנא דערפון להלכה למעשה.

English translation 772

Until he did this even with the books of Kabbalah and mystery — that he took matters from the book of the Zohar,

ביז אז ער האט דאס געטאן אפילו מיט ספרי קבלה וסוד 141 -- אז ער האט גענומען ענינים פון ספר הזהר 142,

English translation 773

and brought out the conclusion of the law in actuality from these matters.

און ארויסגעבראכט די מסקנת ההלכה בפועל פון די ענינים.

English translation 774

[And as has been discussed many times,

[וכמדובר כמה פעמים 143,

English translation 775

that the beginning and start of the Book of the Strong Hand ["start" also from the term "head,"

אז די התחלה וראשית פון ספר היד ["ראשית" אויך מלשון "ראש",

English translation 776

similar to the head which includes the entire body and leads the entire body] — "The foundation of foundations and the pillar of wisdoms to know that there is a first existence and so forth" — is taken from the book of the Zohar,

בדוגמת הראש וואס איז כולל כל הגוף ומנהיג כל הגוף] -- "יסוד היסודות ועמוד החכמות לידע שיש שם מצוי ראשון וכו'" -- איז גענומען פון ספר הזהר,

English translation 777

where it is stated that "the first commandment of all commandments...

וואו עס שטייט 144 אז "פקודא דא קדמאה דכל פקודין...

English translation 778

to know the Holy One, blessed be He...

למנדע לי' לקב"ה...

English translation 779

that there is a supreme ruler who is the Master of the world and created all the worlds, the heavens and the earth and all their hosts."

דאית שליטא עלאה דאיהו רבון עלמא וברא עלמין כלהו שמיא וארעא וכל חיליהון".

English translation 780

And it is noteworthy,

ולהעיר,

English translation 781

that in the book of the Zohar itself the matter is in the "Ra'aya Mehemna" in the Zohar

אז אין ספר הזהר גופא איז דער ענין אין "רעיא מהימנא" שבזהר

English translation 782

(and it is known that there are parts in the book of the Zohar that were said by Rabbi Shimon bar Yochai,

(וכידוע אז עס זיינען פאראן חלקים בספר הזהר וואס זיינען געזאגט געווארן ע"י רשב"י,

English translation 783

either before him or even after him,

אדער לפניו אדער אפילו לאחריו,

English translation 784

until there are parts that are called by the name "Ra'aya Mehemna,"

ביז עס זיינען דא חלקים וואס ווערן אנגערופן בשם "רעיא מהימנא",

English translation 785

therefore)

דערפאר)

English translation 786

that they were given forth

וואס זיי זיינען ארויסגעגעבן געווארן

English translation 787

(written or said)

(געשריבן געווארן אדער געזאגט געווארן)

English translation 788

by Moses ben Amram.

ע"י משה בן עמרם 145.

English translation 789

One sees that the same subject that Moshe Rabbeinu presented in "Ra'aya Mehemna" is written by the Rambam to his students in his generation in his style.

זעט מען. אז דעם זעלבן ענין וואס משה רבינו האט ארויסגעגעבן אין "רעיא מהימנא" שרייבט דאס דער רמב"ם לתלמידיו בדורו בסגנונו.

English translation 790

And further to note,

ועוד להעיר,

English translation 791

that in "Ra'aya Mehemna" itself this is in Parshat Bo,

אז אין "רעיא מהימנא" גופא איז דאס אין פרשת בא,

English translation 792

the portion of the redemption of Israel).

פרשת גאולתן של ישראל).

English translation 793

From which it is understood that the way of the Rambam is "from above to below",

וואס מזה מובן ווי דרך הרמב"ם איז "מלמעלה למטה",

English translation 794

that he takes the subjects from all the books that preceded him,

אז ער נעמט די ענינים בכל הספרים שקדמוהו,

English translation 795

from "Ra'aya Mehemna" until his generation,

פון "רעיא מהימנא" ביז דורו,

English translation 796

and brings them forth in a style of clear halacha "for the small and for the great".

און ברענגט זיי ארויס בסגנון של הלכה ברורה "לקטן ולגדול".

English translation 797

However, by the Tzemach Tzedek the same subject is in the opposite direction -- "from below to above":

משא"כ ביים צמח-צדק איז דער זעלבער ענין בכיוון הפכי -- "מלמטה למעלה":

English translation 798

The Tzemach Tzedek takes subjects from the plain meaning of the verses,

דער צ"צ נעמט ענינים פון פשטות הכתובים,

English translation 799

subjects from halachot

ענינים פון הלכות

English translation 800

(according to their plain meaning),

(לפי פשוטן),

English translation 801

subjects of homiletics in the Torah and hints in the Torah and secrets in the Torah -- and brings forth the general point and general conclusion and general halacha that is in this in the inner dimension of the Torah.

עניני דרושים שבתורה ורמזים שבתורה וסודות שבתורה -- און ברענגט ארויס די נקודה כללית ומסקנא כללית והלכה כללית שבזה אין פנימיות התורה.

English translation 802

Which is a matter of "from below to above" -- that he elevates all these subjects to the general point in the inner dimension of the Torah.

וואס דאס איז אן ענין פון "מלמטה למעלה" -- אז ער איז מעלה די אלע ענינים צו דער נקודה כללית אין פנימיות התורה.

English translation 803

Thus when one has both subjects together

איז בשעת מ'האט ביידע ענינים צוזאמען

English translation 804

(from the aspect of the proximity of the 13th of Nissan with the 14th of Nissan)

(מצד דער סמיכות פון י"ג ניסן מיט י"ד ניסן)

English translation 805

-- one has both "conducts",

-- האט מען ביידע "הליכות",

English translation 806

"from above to below" and "from below to above",

"מלמעלה למטה" און "מלמטה למעלה",

English translation 807

as explained in Chassidus regarding the subject of "and I will walk among you",

כמבואר אין חסידות 146 בנוגע דעם ענין פון "והתהלכתי בתוככם" 147,

English translation 808

with two conducts,

ב' הליכות,

English translation 809

"from below to above" and "from above to below".

"מלמטה למעלה" און "מלמעלה למטה".

English translation 810

And accordingly, as it will be also in the future to come,

וע"ד ווי ס'וועט זיין אויך לע"ל,

English translation 811

at the time when there will no longer be any "walking",

אין דער צייט ווען עס וועט מער ניט זיין קיין "הליכה",

English translation 812

but only "rest"

נאר בלויז "מנוחה"

English translation 813

(a day that is entirely Shabbat and rest),

(יום שכולו שבת ומנוחה),

English translation 814

because from the two conducts one thing will become.

ווייל פון די ביידע הליכות וועט ווערן איין זאך.

English translation 815

Continuing the discussion regarding the elevation of the future to come -- one finds another common subject of the Rambam with the Tzemach Tzedek,

בהמשך להמדובר וועגן דעם עילוי דלע"ל -- געפינט מען נאך אן ענין המשותף פון רמב"ם מיטן צ"צ,

English translation 816

and with an introduction:

ובהקדמה:

English translation 817

At the conclusion of his book the Rambam writes,

בסיום ספרו שרייבט דער רמב"ם,

English translation 818

that in the future to come "there is there neither war nor envy nor competition,

אז לע"ל איז "אין שם לא מלחמה ולא קנאה ותחרות,

English translation 819

and the entire occupation of the entire world will be only to know God alone...

ולא יהי' עסק כל העולם כולו אלא לדעת את ה' בלבד...

English translation 820

Israel will be great sages and will comprehend knowledge of their Creator according to the capacity of man,

יהיו ישראל חכמים גדולים וישיגו דעת בוראם כפי כח האדם,

English translation 821

as it is stated, 'for the earth shall be full of the knowledge of God as the waters cover the sea'".

שנאמר כי מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים".

English translation 822

Which also this subject is a part of the halachot in the Rambam,

וואס אויך דער ענין איז א חלק פון די הלכות שברמב"ם,

English translation 823

"halachot halachot",

"הלכות הלכות",

English translation 824

that is, that it is a simple halacha in the laws of kings and their wars

ד.ה. אז עס איז א הלכה פשוטה אין הלכות מלכים ומלחמותיהם 148

English translation 825

(or as the last two chapters in the Rambam are called in the Venice print:

(אדער ווי די לעצטע צוויי פרקים אין רמב"ם ווערן אנגערופן אין דפוס ויניציאה 149:

English translation 826

Laws of Kings and Wars and the King Mashiach)

הל' מלכים ומלחמות ומלך המשיח)

English translation 827

that there must be the belief in the coming of Mashiach and knowledge of the coming of Mashiach,

אז עס דארף זיין די אמונה בביאת המשיח וידיעה בביאת המשיח,

English translation 828

including knowledge of the details of the matter,

כולל ידיעת הפרטים שבדבר,

English translation 829

which this includes also knowledge of this detail that "the entire occupation of the entire world will be only to know God alone".

וואס דאס איז כולל אויך ידיעת פרט זה אז "לא יהי' עסק כל העולם כולו אלא לדעת את ה' בלבד".

English translation 830

From which one derives,

וואס דערפון האט מען ארויס,

English translation 831

that as preparation for the coming of Mashiach one must prepare the world,

אז אלס הכנה צו ביאת המשיח דארף מען צוגרייטן די וועלט,

English translation 832

the entire world,

כל העולם כולו,

English translation 833

for this state,

צו דעם מצב,

English translation 834

which this is accomplished through that which one compels them "to accept the commandments that were commanded to the children of Noah".

וואס דאס ווערט אויפגעטאן דורך דעם וואס מ'איז זיי כופה "לקבל 150 מצוות שנצטוו בני נח" 151.

English translation 835

One sees -- that also the point of influencing "all inhabitants of the world",

זעט מען -- אז אויך די נקודה פון משפיע זיין אויף "כל באי עולם",

English translation 836

that they should fulfill the commandments of the children of Noah and the like,

אז זיי זאלן מקיים זיין מצוות דבני נח וכיו"ב,

English translation 837

is found in a special manner both by the Tzemach Tzedek and by the Rambam:

געפינט מען באופן מיוחד סיי ביים צ"צ און סיי ביים רמב"ם:

English translation 838

The Alter Rebbe also had dealings with the government of that country,

דער אלטער רבי האט אויך געהאט צוטאן מיט דער מלכות פון יענער מדינה 152,

English translation 839

in a great manner and a deep manner,

אויף א גרויסן אופן און טיפן אופן,

English translation 840

until there was an imprisonment and redemption

ביז אז עס איז געווען א מאסר וגאולה

English translation 841

[which this is indeed the subject of "this olive, when one crushes it, it brings forth its oil"];

[וואס דאס איז דאך דער ענין פון "הזית 153 הזה כשכותשין אותו מוציא שמנו" 154];

English translation 842

similarly by the Mitteler Rebbe one finds an imprisonment by the government,

עד"ז ביים מיטעלן רבי'ן געפינט מען א מאסר ע"י המלכות,

English translation 843

and redemption and release by the government *154 -- but this does not come at all to the Tzemach Tzedek.

וגאולה ושחרור ע"י המלכות *154 -- דאס קומט אבער אלץ ניט צו דעם צ"צ.

English translation 844

By the Alter Rebbe and the Mitteler Rebbe their connection with the government was only temporarily,

ביים אלטן רבי'ן און מיטעלן רבי'ן איז זייער קשר מיט דער מלכות געווען בלויז לפי שעה,

English translation 845

and it concerned only the points that were related to the system of the Alter Rebbe:

און ס'האט זיך גערעדט בלויז וועגן די נקודות וואס זיינען געווען גוגע צו דער שיטה פון דעם אלטן רבי'ן:

English translation 846

However, by the Tzemach Tzedek there was an entire conference with assemblies in the capital city which was then called Petersburg,

משא"כ ביים צ"צ איז געווען א גאנצע ועידה מיט אסיפות בעיר הבירה וואס האט דעמולט געהייסן פעטערבורגן,

English translation 847

connected with self-sacrifice etc.

פארבונדן מיט מסירת נפש וכו'

English translation 848

(as is known the stories about this),

(כידוע די סיפורים שבזה 155),

English translation 849

that one sees the records of the "protocol" of those assemblies,

וואס מ'זעט די רישומים פון דעם "פראָטאָקאָל" פון יענע אסיפות,

English translation 850

that they spoke in a manner of discussion in matters of faith of the nations of the world and Israel and the distinction between them,

אז מ'האט גערעדט באופן של שקו"ט אין עניני אמונה של אוה"ע וישראל והחילוק שביניהם,

English translation 851

as "all the nations will walk each in the name of its god and we will walk in the name of God our Lord etc.",

ווי "כל העמים ילכו איש בשם אלקיו ואנחנו נלך בשם ה' אלקינו וגו'" 156,

English translation 852

until also regarding practical conclusions -- and the Tzemach Tzedek participated in all these assemblies and was the "chief speaker" in the matter.

ביז אויך בנוגע למסקנות בפועל -- און דער צ"צ האט זיך משתתף געווען בכל אסיפות אלו און איז געווען דער "ראש המדברים" בדבר.

English translation 853

One sees indeed a special relationship with emphasis and openly by the Tzemach Tzedek regarding the nations of the world,

זעט מען דאך א יחס מיוחד ובהדגשה ובגלוי ביים צ"צ בנוגע צו אוה"ע,

English translation 854

even in comparison to the Alter Rebbe and the Mitteler Rebbe.

אפילו בערך צום אלטן רבי'ן און מיטעלן רבי'ן.

English translation 855

That the same subject is found also by the Rambam:

וואס דעם זעלבן עגין געפינט מען אויך ביים רמב"ם:

English translation 856

Together with this that the Rambam was the "Moreh Nevuchim" for Jews -- he was nevertheless a physician in the house of the "Sultan" who was a "ruler in the dome."

צוזאמען דערמיט וואס דער רמב"ם איז געווען דער "מורה הנבוכים" פאר אידן -- איז ער דאך געווען א רופא בביתו פון דעם "סולטאן" 157 וואס איז געווען א "מושל בכיפה".

English translation 857

That certainly the Rambam had an influence on the Sultan regarding various matters,

וואס זיכער האט דער רמב"ם געהאט א השפעה אויף דעם סולטאן בנוגע לכו"כ ענינים,

English translation 858

including in the matter of the observance of the Seven Mitzvot of Bnei Noach. Because since the Rambam himself writes openly and for every Jew that "Moshe was commanded from the mouth of the Almighty to compel all inhabitants of the world to accept the mitzvot that were commanded to Bnei Noach" -- it is certain that "I am the beginner,"

כולל אין דעם ענין פון קיום שבע מצוות בני נח. ווארום היות דער רמב"ם אליין שרייבט בגלוי און פאר יעדער אידן אז "צוה משה מפי הגבורה לכוף כל באי עולם לקבל מצוות שנצטוו בני נח" -- איז זיכער אז "אני המתחיל" 158,

English translation 859

that he conducted himself in accordance with this!

אז ער האט זיך אליין געפירט בהתאם לזה!

English translation 860

And in particular, here we are speaking about such a person

ובפרט אז דא רעדט זיך וועגן אזא מענטשן

English translation 861

(such a non-Jew)

(אזא ניט-אידן)

English translation 862

with whom the Rambam used to meet every day,

מיט וועלכן דער רמב"ם פלעגט זיך טרעפן יעדן טאג,

English translation 863

as the Rambam writes in his well-known letter about his daily schedule,

ווי דער רמב"ם שרייבט באגרת הידועה שלו 159 וועגן זיין סדר היום,

English translation 864

how in the morning he must be in the king's palace

ווי אזוי אינדערפרי דארף ער זיין בהיכל המלך

English translation 865

(the Sultan)

(הסולטאן)

English translation 866

and remain there for so many hours,

און דארטן בלייבן כו"כ שעות,

English translation 867

which in addition to what he had to do with the people of the Sultan,

וואס נוסף לזה וואס ער האט געהאט צוטאן מיט אנשי הסולטאן,

English translation 868

it is a clear and simple matter,

איז א דבר ברור ופשוט,

English translation 869

that when there was a matter of bodily illness with the Sultan himself, they came to the Rambam and asked him what to do,

אז בשעת עס איז געווען אן ענין של חולי הגוף ביים סולטאן אליין איז מען געקומען צום רמב"ם און ביי אים געפרעגט וואס צו טאן,

English translation 870

all the more so regarding matters of his peace of mind.

עאכו"כ בנוגע צו עניני מנוחת הנפש שלו.

English translation 871

And this was not a temporary matter -- rather this was his daily routine,

און דאס איז ניט געווען אן ענין עראי -- נאר דאס איז געווען סדר יומו,

English translation 872

and this was his livelihood in physicality,

און דאס איז געווען פרנסתו בגשמיות,

English translation 873

that through this that he was a physician in the king's house, bread was given to him,

אז דורך דעם וואס ער איז געווען א רופא בבית המלך איז פת ניתנה לו,

English translation 874

he received his salary and that of his household and his brother's family.

ער האט באקומען משכורתו ושל בני ביתו און משפחת אחיו.

English translation 875

[And it is known the story of the chronicles of the Rambam,

[וכידוע דער סיפור פון דברי ימי הרמב"ם 160,

English translation 876

that initially he studied Torah in tranquility,

אז בתחלה האט ער געלערנט תורה במנוחה,

English translation 877

because the livelihood of the entire family was provided by his brother,

דערפאר וואס פרנסת כל המשפחה איז צוגעשטעלט געווארן ע"י אחיו,

English translation 878

whose name was David,

וואס זיין נאמען איז געווען דוד,

English translation 879

afterward there was a change,

דערנאך איז געווארן א שינוי,

English translation 880

because there was a storm at sea,

ווייל עס איז געווען א סערה (א שטורעם) בים,

English translation 881

and the means of livelihood was nullified,

און ס'איז בטל געווארן דער אופן הפרנסה,

English translation 882

and then he had to support himself and his household and also his brother's family etc.].

און דעמולט האט ער געדארפט מפרנס זיין עצמו ובני ביתו און אויך משפחת אחיו וכו'].

English translation 883

It is therefore certain,

איז דאך זיכער,

English translation 884

that since the Rambam had such an opportunity of influence on a Sultan who was a "ruler in the dome" -- that he utilized it for the aforementioned matter,

אז וויבאלד דער רמב"ם האט געהאט אזא מעגלעכקייט פון השפעה אויף א סולטאן וואס איז געווען א "מושל בכיפה" -- אז ער האט עס אויסגענוצט אויף דעם ענין האמור,

English translation 885

and from this Sultan it was drawn forth to all the inhabitants of the country etc.

און פון דעם סולטאן איז דאס נמשך געווארן לכל בני המדינה וכו'.

English translation 886

From this is understood the common denominator of the Rambam with the Tzemach Tzedek in the matter of influence on Bnei Noach.

וואס מזה מובן דער צד השוה פון רמב"ם מיטן צ"צ אין דעם ענין פון השפעה על בני נח.

English translation 887

And furthermore it can be said:

ועוד יש לומר:

English translation 888

This that the Rambam became a provider for his brother's house,

דאס וואס דער רמב"ם איז געווארן א מפרנס לבית אחיו,

English translation 889

it can be said allegorically,

איז יש לומר ע"ד הרמז,

English translation 890

that he also became the "provider" for all of the children of Israel,

אז ער איז אויך געווארן דער "מפרנס" פון כל בני ישראל,

English translation 891

who are all included in "brothers,"

וואס זיינען אלע בכלל "אחים" 161,

English translation 892

"all of Israel as one person, friends" -- provision in physicality and in spirituality,

"כל ישראל כאיש אחד חברים" 162 -- פרנסה בגשמיות וברוחניות,

English translation 893

by not allowing any decrees upon Jews,

דורך ניט צולאזן קיין גזירות אויף אידן,

English translation 894

all the more so in matters that pertain to faith in HaShem,

עאכו"כ אין ענינים וואס זיינען נוגע אין אמונת הוי',

English translation 895

as is known the letter of the Rambam that he wrote and it became publicized in his days,

כידוע די אגרת פון רמב"ם 163 וואס ער האט געשריבן און ס'איז נתפרסם געווארן בימיו,

English translation 896

regarding the faith of Jews,

בנוגע צו אמונה פון אידן,

English translation 897

even in a situation when one must stand against a decree of the kingdom.

אפילו אין א מצב ווען מ'דארף זיך שטעלן כנגד גזירת המלכות.

English translation 898

That about this and similar to this was also the activity of the Tzemach Tzedek regarding the presidents who preceded him and the presidents who came after him -- in nullifying harsh decrees upon Jews.

וואס עד"ז ומעין זה איז אויך געווען דער אויפטו פון דעם צ"צ לגבי הנשיאים שקדמוהו און די נשיאים שלאחריו -- אין ביטול גזירות קשות אויף אידן.

English translation 899

That although also by the president of our generation it was about this,

וואס כאטש אויך ביי נשיא דורנו איז געווען עד"ז,

English translation 900

nevertheless the "I am the beginner" in this was specifically by the Tzemach Tzedek,

איז דאך אבער דער "אני המתחיל" 158 בזה געווען ביים צ"צ דוקא,

English translation 901

and in such a manner that this was connected with rulings of law in the committees,

ובאופן כזה אז דאס איז געווען פארבונדן מיט פסקי דינים אין די קאמיטעטן,

English translation 902

saying that thus the Torah says,

זאגן אז אזוי זאגט תורה,

English translation 903

so that consequently the kingdom in those days had to issue such a law and order.

וואס במילא דארף די מלכות בימים ההם ארויסגעבן אזא חוק וסדר.

English translation 904

And one may connect this matter -- that the Rambam and the Tzemach Tzedek both did in influencing the kingdom of the nations of the world -- also with the day of the 14th of Nissan,

ויש לקשר ענין זה -- וואס דער רמב"ם און דער צ"צ האבן ביידע געטאן אין משפיע זיין אויף מלכות אוה"ע -- אויך מיטן טאג פון י"ד ניסן,

English translation 905

the eve of Pesach:

ערב פסח:

English translation 906

The novelty of this day is,

דער חידוש פון יום זה איז,

English translation 907

that on this day was the beginning of the offering of the Pesach,

וואס בו ביום איז געווען התחלת הקרבת הפסח,

English translation 908

the slaughtering of the Pesach,

שחיטת הפסח,

English translation 909

that the command about this was the beginning of the command regarding the redemption of Israel from Egypt. And as explained in various places allegorically,

וואס דער ציווי על זה איז געווען התחלת הציווי על גאולתן של ישראל ממצרים. וכמבואר בכ"מ ע"ד הרמז 164,

English translation 910

that the beginning of the redemption from Egypt began through this that they slaughtered the idolatry of Egypt,

אז התחלת הגאולה ממצרים האט זיך אנגעהויבן דורך דעם וואס מ'האט געקוילעט די עבודה זרה פון מצרים,

English translation 911

so that consequently all of Egypt was nullified,

וואס במילא איז בטל געווארן כל מצרים,

English translation 912

as it says in the Midrash "The Holy One, blessed be He, said to him: By your life, Israel will not leave from here until they slaughter the gods of Egypt before their eyes, that I may make known to them that their gods are nothing etc.,"

ווי ער זאגט אין מדרש 165 "אמר לו הקב"ה חייך אין ישראל יוצאין מכאן עד שישחטו את אלקי מצרים לעיניהם שאודיע להם שאין אלקיהם כלום כו'",

English translation 913

and through this their entire existence becomes nullified,

און דורך דעם ווערט בטל זייער גאנצע מציאות,

English translation 914

and it becomes "and the children of Israel went out with a high hand."

און עס ווערט "ובני ישראל יוצאים ביד רמה" 166.

English translation 915

What was thus in practice on the 14th of Nissan,

וואס אזוי איז געווען בפועל בי"ד בניסן,

English translation 916

that at that time the validity of all matters connected with the entire world is nullified,

אז דעמולט איז מען מבטל דעם תוקף פון כל הענינים וואס זיינען פארבונדן מיט כל העולם כולו,

English translation 917

even as it is according to nature,

אפילו ווי דאס איז ע"פ טבע,

English translation 918

and the conduct of Nissan becomes revealed,

און עס ווערט די הנהגה פון ניסן בגלוי,

English translation 919

not only is the idolatry bound to the legs of the staff,

ניט נאר צוגעבונדן די ע"ז בכרעי המטה 167,

English translation 920

but it was "and they shall slaughter the Paschal lamb,"

נאר עס איז געווען "ושחטו הפסח" 168,

English translation 921

the actual slaughter.

די שחיטה בפועל.

English translation 922

Here one finds a wondrous thing:

וואס דא געפינט מען א דבר פלא:

English translation 923

it has already been spoken several times regarding the time of the birth of the Rambam,

שוין גערעדט כמה פעמים בנוגע דעם זמן פון לידת הרמב"ם,

English translation 924

that in general it is not customary to mention the time of birth of a great one in Israel,

אז בכלל איז ניט רגיל אז מ'זאל דערמאנען דעם זמן הלידה פון א גדול בישראל,

English translation 925

and one finds it only by a few,

און מ'געפינט עס בלויז ביי געציילטע,

English translation 926

such as by Moses ben Amram and Moses ben Maimon.

ווי ביי משה בן עמרם און משה בן מיימון.

English translation 927

With a special addition by Moses ben Maimon,

מיט דער הוספה מיוחדת ביי משה בן מיימון,

English translation 928

that it is written explicitly that this was "on the eve of Passover, on the Sabbath day, at the hour and a third after midday."

אז עס שטייט געשריבן בפירוש 169 אז דאס איז געווען "ערב פסח יום השבת שעה ושליש אחר חצי היום".

English translation 929

What is the special aspect of this time — after midday of the 14th of Nissan — is that at that time the time for the slaughter of the Paschal lamb begins,

וואס דער ענין המיוחד שבזמן זה -- אחר חצות היום ד'י"ד בניסן -- איז וואס דעמולט הויבט זיך אן זמן שחיטת הפסח 170,

English translation 930

and the zealous hasten to perform mitzvot,

און זריזין מקדימין למצוות 171,

English translation 931

one does it immediately after midday!

מאכט מען דאס גלייך לאחר חצות היום!

English translation 932

This is the same content as "for the earth shall be filled with the knowledge of the Lord as the waters cover the sea,"

וואס דאס איז דער זעלבער תוכן פון "כי מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים",

English translation 933

that one nullifies all matters of idolatry, etc.,

אז מ'איז מבטל כל עניני ע"ז וכו',

English translation 934

and the entire world occupies itself with nothing other than the knowledge of the Lord,

און די גאנצע וועלט פארנעמט זיך מערניט ווי מיט דעה את הוי',

English translation 935

and in a manner of "as the waters cover the sea."

ובאופן פון "כמים לים מכסים".

English translation 936

From all of this there is a clear directive regarding action:

וואס פון דעם אלעם האט מען א הוראה ברורה בנוגע לפועל:

English translation 937

Simply, this is — that there must be the spreading forth of the wellsprings outward and the study of Chassidus,

בפשטות איז דאס -- אז עס דארף זיין הפצת המעיינות חוצה ולימוד החסידות,

English translation 938

particularly as this is given forth in the books of the Tzemach Tzedek.

בפרט ווי דאס איז ארויסגעגעבן בספריו של הצ"צ.

English translation 939

And more specifically — there must be the study of both matters and both methods and both books and both matters and both paths:

ובפרטיות יותר -- דארף זיין דער לימוד פון ביידע ענינים און ביידע שיטות און ביידע ספרים און ביידע ענינים און ביידע דרכים:

English translation 940

There must be the study of the books of the Tzemach Tzedek — especially in the inner dimensions of the Torah,

עס דארף זיין לימוד ספריו פון צ"צ -- במיוחד אין פנימיות התורה,

English translation 941

where he elevates and unifies and makes the summation of all the books that preceded him,

וואו ער איז מעלה ומאחד און מאכט דעם סך-הכל פון כל הספרים שקדמוהו,

English translation 942

beginning from the simple meaning of the Scriptures for a child of five for Scripture until the deepest secrets of the Torah — with the conclusion in the inner dimensions of the Torah,

אנהויבנדיק פון פשוטם של כתובים פאר א בן חמש למקרא ביז רזין דרזין דאורייתא -- מיט דער מסקנא אין פנימיות התורה,

English translation 943

in the service of the Lord,

אין עבודת הוי',

English translation 944

until "the knowledge of the Lord as the waters cover the sea";

ביז "דעה את הוי' כמים לים מכסים";

English translation 945

Likewise regarding the study of the Rambam — in the manner of study of three chapters per day,

עד"ז בנוגע ללימוד הרמב"ם -- אין דעם אופן הלימוד פון שלשה פרקים ליום,

English translation 946

at least one chapter per day,

עכ"פ פרק אחד ליום,

English translation 947

or at least in the Book of Commandments,

אדער עכ"פ אין ספר המצוות,

English translation 948

which is "the word of the Lord, this is the law" and brings closer "the word of the Lord, this is the end."

וואס דאס איז "דבר הוי' זו הלכה" און מאכט נאך געענטער דעם "דבר הוי' זה הקץ".

English translation 949

Therefore it is certain,

וואס דערפאר איז זיכער,

English translation 950

that those who for whatever reason have not yet done this,

אז די וואס מאיזו סיבה שתהי' האבן דאס נאך ניט געטאן,

English translation 951

or have not done it with full force,

אדער געטאן ניט מיטן גאנצן שטורעם,

English translation 952

will decide,

וועלן מחליט זיין,

English translation 953

and as mentioned above,

וכמוזכר לעיל,

English translation 954

in a manner that the decision brings to action,

באופן אז די החלטה איז מביא לידי מעשה,

English translation 955

as the saying "a good thought, the Holy One, blessed be He, joins it to action,"

כמאמר 172 "מחשבה טובה הקב"ה מצרפה למעשה",

English translation 956

as is known the explanation of this,

כידוע דער פירוש בזה 173,

English translation 957

that the Most High provides an action that is close to his action,

אז דער אויבערשטער שטעלט צו א מעשה וואס איז קרובה לעשי' שלו,

English translation 958

so that he should carry out the good thought and decision in practice.

אז ער זאל דורכפירן די מחשבה און החלטה טובה בפועל.

English translation 959

This includes both the study of the Rambam,

וואס דאס איז כולל סיי לימוד הרמב"ם,

English translation 960

and the completions in the Rambam,

סיי די סיומים אין רמב"ם,

English translation 961

and also the printing of the booklets on the Rambam — at least to complete them by his birthday,

און אויך די הדפסה פון די קובצים אויפן רמב"ם -- אויף משלים זיין זיי עכ"פ ליום ההולדת שלו,

English translation 962

which is on this 14th of Nissan.

וואס דאס איז בי"ד ניסן זה.

English translation 963

And if for whatever reason there are places where it cannot be carried out,

און אויב מאיזו סיבה שתהי' זיינען פאראן מקומות וואס עס קען ניט דורכגעפירט ווערן,

English translation 964

there must nevertheless be a firm decision in this,

דארף אבער זיין די החלטה איתנה בזה,

English translation 965

that this will certainly be carried out in practice. And the decision regarding the matter before the birthday or on the birthday itself — is also considered as an actual deed,

אז דאס וועט זיכער דורכגעפירט ווערן בפועל. וואס די החלטה בדבר לפני יום ההולדת אדער ביום ההולדת עצמו -- ווערט אויך גערעכנט ווי א מעשה בפועל,

English translation 966

knowing that "a good thought, the Holy One, blessed be He, joins it to action,"

וויסנדיק אז "מחשבה טובה הקב"ה מצרפה למעשה",

English translation 967

and "the Holy One, blessed be He" certainly does not need any preparations or any matters,

וואס "הקב"ה" דארף דאך ניט האבן קיין הכנות און קיין ענינים,

English translation 968

and since the Torah has ruled that "a good thought, the Holy One, blessed be He, joins it to action," it is certain that the action is immediately present in reality — one only needs to bring "tap the plank"

און וויבאלד אז תורה האט גע'פסק'נט אז "מחשבה טובה הקב"ה מצרפה למעשה" איז זיכער אז די מעשה איז גלייך דא במציאות -- מ'דארף נאר צוברענגען "טאַפאָרו דאָ פלאַחו"

English translation 969

(in the well-known expression),

(כלשון הידוע 174),

English translation 970

to join the good thought with the action that is already prepared and standing,

מצרף זיין די מחשבה טובה מיט דער מעשה וואס איז שוין מוכנה ועומדת,

English translation 971

and one only needs to bring it down from above,

און מ'דארף איר בלויז אראפברענגען מלמעלה,

English translation 972

that it should come down below into his four cubits until into his ten handbreadths.

זי זאל אראפקומען למטה אין זיינע ד' אמות ביז אין זיינע עשרה טפחים.

English translation 973

All these matters together,

וואס די אלע ענינים צוזאמען,

English translation 974

especially that one also has them in practice — will bring the true and complete redemption through our righteous Mashiach.

בפרט אז מ'האט זיי אויך בפועל -- וועלן ברענגען די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 975

For through the study of "the word of the Lord, this is the law"

ווארום דורך לימוד "דבר הוי' זו הלכה"

English translation 976

(both in the revealed aspect of the Torah — in the Rambam;

(סיי אין נגלה דתורה -- אין רמב"ם;

English translation 977

and in the inner dimensions of the Torah — in the books of the Tzemach Tzedek)

סיי אין פנימיות התורה -- בספרי הצ"צ)

English translation 978

one brings "the word of the Lord, this is the end,"

ברענגט מען "דבר הוי' זה הקץ",

English translation 979

as above.

כנ"ל.

English translation 980

And particularly according to what has been spoken several times that Chassidim relate,

ובפרט ע"פ המדובר כמה פעמים 175 וואס חסידים דערציילן,

English translation 981

that the title "Tzemach Tzedek" is connected to our righteous Mashiach,

אז דער תואר "צמח צדק" איז פארבונדן מיט משיח צדקנו,

English translation 982

who is called by the name "Tzemach."

וואס ווערט אנגערופן בשם "צמח" 176.

English translation 983

And as it is said every day in the prayer of the Amidah -- "The shoot of David Your servant, speedily cause it to sprout"

און ווי מ'זאגט בכל יום בתפלת העמידה -- "את צמח דוד עבדך מהרה תצמיח"

English translation 984

(Where here the matter of sprouting is repeated twice).

(וואס דא חזר'ט מען איבער צוויי מאל דעם ענין פון צמיחה).

English translation 985

And corresponding to this, "righteousness" is connected with Mashiach -- as it is stated about him "and righteousness shall be the girdle of his loins",

ועד"ז איז "צדק" פארבונדן מיט משיח -- ווי עס שטייט אויף אים "והי' צדק אזור מתניו" 177,

English translation 986

And loins are indeed that which uphold the entire body and also the head which is upon the body and they conduct the body etc.,

וואס מתנים זיינען דאך מעמיד כל הגוף און אויך דעם ראש שעל הגוף און זיינען מוליך דעם גוף וכו',

English translation 987

Also in spiritual matters -- as explained in Iggeret HaKodesh.

אויך ברוחניות הענינים -- כמבואר באגרת הקודש 178.

English translation 988

And simply:

ובפשטות:

English translation 989

Through the aforementioned addition in the study of Torah,

דורך דער הוספה הנ"ל בלימוד התורה,

English translation 990

And out of joy and goodness of heart,

ומתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 991

And out of love of Hashem and fear of Hashem,

ומתוך אהבת ה' ויראת ה',

English translation 992

Which is the fulfillment of the commandments,

וואס דאס איז קיום המצוות,

English translation 993

The commandment of love and the commandment of fear,

מצות אהבה ומצות יראה,

English translation 994

And moreover -- such commandments which include all the commandments entirely,

און נאכמער -- אזעלכע מצוות וואס זיינען כולל כל המצוות כולם,

English translation 995

As is known that love is the root of all 248 positive commandments and fear is the root of the 365 negative commandments,

כידוע אז אהבה איז שורש כל רמ"ח מ"ע און יראה איז שורש לשס"ה ל"ת 179,

English translation 996

As it is stated in "Chinuch Katan" in the second part of Tanya -- one brings closer the future redemption.

ווי עס שטייט אין "חינוך קטן" אין חלק שני פון תניא -- איז מען מקרב די גאולה דלעתיד.

English translation 997

And this comes down simply,

און דאס קומט אראפ בפשטות,

English translation 998

That one has the "for the earth shall be full of the knowledge of Hashem as the waters cover the sea",

אז מ'האט דעם "כי מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים",

English translation 999

That one studies Torah from the mouth of Mashiach our righteous one,

אז מ'איז לומד תורה מפיו של משיח צדקנו 180,

English translation 1000

Until in a manner of seeing,

ביז באופן של ראי' 181,

English translation 1001

And out of joy and goodness of heart,

ומתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 1002

And speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1003

And it is fulfilled "Show us Hashem Your kindness, and grant us Your salvation",

און עס ווערט מקויים "הראנו ה' חסדך וישעך תתן לנו" 182,

English translation 1004

And simply,

ובפשטות,

English translation 1005

That there is the "to let Your glory dwell in our land",

אז עס ווערט דער "לשכון כבוד בארצנו" 183,

English translation 1006

In our holy land,

בארצנו הקדושה,

English translation 1007

In the completeness of the land,

אין שלימות הארץ,

English translation 1008

Until "Hashem your God will enlarge your border",

ביז "ירחיב ה"א את גבולך" 184,

English translation 1009

And there this is in a manner of glory,

און דארט איז דאס אין אן אופן של כבוד,

English translation 1010

For the true glory of the Land of Israel is specifically when "all its inhabitants are upon it",

וואס דער כבוד אמיתי פון ארץ ישראל איז דוקא ווען "כל יושבי' עלי'",

English translation 1011

For then it has all the laws of the Land of Israel.

וואס דעמולט האט זי אלע דינים פון ארץ ישראל 185.

English translation 1012

And this is in a manner of "to dwell",

און דאס איז באופן פון "לשכון",

English translation 1013

And in a manner of "glory",

ובאופן של "כבוד",

English translation 1014

"There is no glory except Torah",

"אין כבוד אלא תורה" 186,

English translation 1015

And in a manner of "grant us",

און באופן של "תתן לנו",

English translation 1016

And through the Name Havayah,

און ע"י שם הוי',

English translation 1017

That is, that the salvation and kindness itself is drawn down through the attribute of mercy.

ד.ה. אז דער ישע וחסד גופא איז נמשך דורך מדת הרחמים 187.

English translation 1018

And one has the matter of Havayah which is "the foundation of foundations and the pillar of wisdoms",

און מ'האט דעם ענין פון הוי' וואס איז "יסוד היסודות ועמוד החכמות",

English translation 1019

Until "the supernal Havayah",

ביז "הוי' דלעילא",

English translation 1020

And He was, is, and will be as one,

און הי' הוה ויהי' כאחד 188,

English translation 1021

Which includes both matters,

וואס דאס איז כולל ביידע ענינים,

English translation 1022

It has matters of time,

ס'האט ענינים של זמן,

English translation 1023

"He was, is, and will be",

"הי' הוה ויהי'",

English translation 1024

Three categories of time,

דריי גדרים של זמן,

English translation 1025

And the categories themselves stand "as one",

און די גדרים גופא שטייען "כאחד",

English translation 1026

Until from all of them becomes one word which is "He brings into being, gives life, and sustains".

ביז אז פון זיי אלעמען ווערט איין ווארט וואס איז "מהוה ומחי' ומקיים".

English translation 1027

And speedily in our days, literally,

ובמהרה בימינו ממש,

English translation 1028

Until in the simple meaning of things,

ביז אין פשוטם של דברים,

English translation 1029

There will be "and the glory of Hashem shall be revealed",

ווערט "ונגלה כבוד הוי'" 189,

English translation 1030

Until "and your Teacher shall no longer be hidden" -- one will see Hashem Himself,

ביז "ולא יכנף עוד מורך" 190 -- מען וועט זען הוי' אליין,

English translation 1031

Not only "the glory of Hashem",

ניט נאר "כבוד הוי'",

English translation 1032

Because "when He is written, He is read",

ווארום "כשאני נכתב אני נקרא",

English translation 1033

Simply,

בפשטות,

English translation 1034

In every place and in every time through every person,

בכל מקום ובכל זמן ע"י כל אחד,

English translation 1035

Speedily in our days, literally,

במהרה בימינו ממש,

English translation 1036

In the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1037

Literally immediately.

בעגלא דידן ממש.

English translation 1038

Maamar (in the manner of a sicha)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 1039

Beginning with the words "Ki yishalcha bincha" etc.

ד"ה כי ישאלך בנך גו'.

English translation 1040

We spoke earlier about the common point of the Rambam with the Tzemach Tzedek in the manner of writing their works,

מ'האט גערעדט פריער וועגן דער נקודה משותפת פון דער רמב"ם מיטן צ"צ אין דעם אופן פון כתיבת החיבורים שלהם,

English translation 1041

That both bring out the conclusion of the entire Torah entirely,

אז ביידע ברענגען ארויס די מסקנא פון כל התורה כולה,

English translation 1042

Only by the Rambam this was in the revealed part of Torah and "from above to below",

נאר ביים רמב"ם איז דאס געווען אין נגלה דתורה און "מלמעלה למטה",

English translation 1043

That from all the matters in Torah there came down into a clear halachah in the simple meaning of the matters,

אז פון כל הענינים שבתורה איז אראפגעקומען אין א הלכה ברורה בפשטות הענינים,

English translation 1044

And by the Tzemach Tzedek this was "from below to above",

און ביים צ"צ איז דאס געווען "מלמטה למעלה",

English translation 1045

That from all the matters in Torah

אז פון כל הענינים שבתורה

English translation 1046

(From the simple meaning of the verses until the secrets of secrets)

(פון פשטות הכתובים ביז רזין דרזין)

English translation 1047

He brought out the conclusion in the inner dimension of Torah and in the service of Hashem. Which is connected primarily with the service of the soul,

האט ער ארויסגעבראכט די מסקנא אין פנימיות התורה און אין עבודת ה'. וואס דאס איז פארבונדן בעיקר מיט עבודת הנשמה,

English translation 1048

"Those who serve Hashem with their soul",

"עובדי ה' בנשמתם" 191,

English translation 1049

Matters of love of Hashem and fear of Hashem,

עניני אהבת ה' ויראת ה',

English translation 1050

Matters of the inner dimension of Torah

עניני פנימיות התורה

English translation 1051

(And as the Rambam elaborates in his Sefer HaMada,

(און ווי דער רמב"ם איז מאריך בספר המדע שלו,

English translation 1052

In Hilchot Yesodei HaTorah that "what is the way to love Him etc. when one contemplates etc.").

בהלכות יסודי התורה 192 אז "היאך היא הדרך לאהבתו כו' בשעה שיתבונן כו'").

English translation 1053

There are indeed those,

זיינען דאך פאראן אזוינע,

English translation 1054

That from several matters that are spoken -- one grabs onto a matter,

אז פון כמה ענינים וואס מ'רעדט -- כאפט מען זיך אָן אַן ענין,

English translation 1055

And one claims:

און מ'טענה'ט:

English translation 1056

Aha!

אַהאַ!

English translation 1057

One has caught an error...

מ'האט געכאפט אַ גרייז...

English translation 1058

It is well-known among Chassidim,

ס'איז מפורסם צווישן חסידים,

English translation 1059

That it was said about the Rebbe

אז מ'האט געזאגט אויפן רבי'ן

English translation 1060

(The Maharash)

(מהורש"ב)

English translation 1061

Of blessed memory that he is the Rambam of the Torah of Chassidus -- and suddenly one comes out with a novelty,

נ"ע אז ער איז דער רמב"ם פון תורת החסידות -- און דא קומט מען מיטאמאל ארויס מיט א חידוש,

English translation 1062

That the Tzemach Tzedek is similar to the Rambam!

אז דער צ"צ איז ע"ד ווי דער רמב"ם!

English translation 1063

It is indeed true that there is such a saying,

איז אמת טאקע אז ס'איז פאראן אזא פתגם,

English translation 1064

And it is a well-known saying,

און ס'איז א פתגם המפורסם,

English translation 1065

And this was transmitted by His Holiness, my teacher and father-in-law, the Rebbe, the Nasi of our generation,

און דאס האט איבערגעגעבן כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו 193,

English translation 1066

And he transmitted it in the name of the Rashbatz who was his teacher for many years,

און האט דאס איבערגעגעבן בשם פון דעם רשב"ץ וואס איז געווען מלמדו כו"כ שנים 194,

English translation 1067

Who was the first who said it,

וואס ער איז געווען דער ערשטער וואס האט דאס געזאגט,

English translation 1068

And afterwards His Holiness, my teacher and father-in-law, the Rebbe, repeated it as the Nasi of the generation.

און דערנאך האט דאס כ"ק מו"ח אדמו"ר גע'חזר'ט אלס נשיא הדור.

English translation 1069

This, however, has no connection to our matter:

דאס האט אבער קיין שייכות ניט לעניננו:

English translation 1070

The precision in the aforementioned saying is -- that

דער דיוק אין דעם פתגם הנ"ל איז -- אז

English translation 1071

(the Rebbe (Maharash"B) of blessed memory)

(דער רבי (מהורש"ב) נ"ע)

English translation 1072

was the Rambam of the teachings of Chassidus! One must not dispute this;

איז געווען דער רמב"ם פון תורת החסידות! מ'דארף זיך אין דעם ניט דינגען;

English translation 1073

it will not occur to anyone to say,

עס וועט קיינעם ניט איינפאלן צו זאגן,

English translation 1074

that the Rebbe

אז דער רבי

English translation 1075

(Maharash"B)

(מהורש"ב)

English translation 1076

of blessed memory occupied himself with collecting from the entire Torah,

נ"ע האט זיך מתעסק געווען אין מקבץ זיין פון כל התורה כולה,

English translation 1077

from the revealed [Torah] and Midrashim and the Sages of blessed memory and making from them one ruling and the like!

פון נגלה און מדרשים און חז"ל און מאכן פון זיי איין פסק-דין וכיו"ב!

English translation 1078

He did this in the teachings of Chassidus itself:

ער האט דאס געטאן אין תורת החסידות עצמה:

English translation 1079

Just as in the discourses of Chassidus there are so many topics and so many manners,

אזוי ווי אין דרושי חסידות זיינען פאראן כו"כ סוגיות וכו"כ אופנים,

English translation 1080

seventy faces to the Torah and six hundred thousand faces to the Torah and the like -- he extracted the conclusion of the matter in Chassidus,

שבעים פנים לתורה וששים ריבוא פנים לתורה וכיו"ב -- האט ער ארויסגענומען די מסקנא שבדבר אין חסידות,

English translation 1081

in the manner that the Rambam did with the entire Torah regarding the law in the revealed [Torah].

ע"ד ווי דער רמב"ם האט געטאן אין כל התורה כולה בנוגע להלכה אין נגלה.

English translation 1082

But to go and dispute that the Rebbe of blessed memory was the collector of the verses of the Torah and the Midrashim of the Sages of blessed memory and the laws in the Shulchan Aruch and the like -- one finds this explicitly by the Tzemach Tzedek,

אבער גיין דינגען זיך אז דער רבי נ"ע איז געווען דער מאסף פון פסוקי התורה און מדרשי חז"ל און הלכות אין שו"ע וכיו"ב -- געפינט מען דאס בפירוש ביים צ"צ,

English translation 1083

but the Rebbe of blessed memory did not occupy himself with this.

אבער דער רבי נ"ע האט זיך דערמיט ניט פארנומען.

English translation 1084

Either he fulfilled [the intent] with the Tzemach Tzedek,

אדער ער האט יוצא געווען מיטן צ"צ,

English translation 1085

or he added an explanation in the words of the Tzemach Tzedek,

אדער ער האט מוסיף געווען ביאור אין דברי הצ"צ 195,

English translation 1086

and it is more likely to say -- that when he studied the matters of the Tzemach Tzedek -- he studied them with his own addition,

ויותר קרוב לומר -- אז בשעת ער האט געלערנט די ענינים פון צ"צ -- האט ער דאס געלערנט בהוספה משלו,

English translation 1087

until it was "called by his name",

ביז אז "נקראת על שמו" 196,

English translation 1088

because it became "blood and flesh like his flesh",

ווארום ס'איז געווארן "דם ובשר כבשרו" 130,

English translation 1089

consequently one can indeed say,

במילא קען מען טאקע זאגן,

English translation 1090

that also from the aspect of this matter he was the Rambam of the teachings of Chassidus;

אז אויך מצד ענין זה איז ער געווען דער רמב"ם פון תורת החסידות;

English translation 1091

but his accomplishment was not in this.

אבער ניט אין דעם איז געווען זיין אויפטו.

English translation 1092

And when the Rebbe of blessed memory said "I am going to heaven, the writings I leave you" -- these "writings" indeed include also matters in the revealed [Torah],

און בשעת דער רבי נ"ע האט געזאגט 197 "איך גיי אין הימל די כתבים לאז איך אייך" -- זיינען די "כתבים" כולל טאקע אויך ענינים אין נגלה,

English translation 1093

and important and essential matters etc.,

און ענינים חשובים ועיקריים וכו',

English translation 1094

but it is revealed [Torah] by itself,

אבער ס'איז נגלה בפני עצמו,

English translation 1095

and it is incomparable,

און ס'איז שלא בערך,

English translation 1096

without measure,

אין כמות,

English translation 1097

to the writings that he left in Chassidus,

צו די כתבים וואס ער האט געלאזט אין חסידות,

English translation 1098

due to which he is the Rambam of the teachings of Chassidus according to the saying of the Rashbatz.

וואס מצד זיי איז ער דער רמב"ם פון תורת החסידות כפתגם הרשב"ץ.

English translation 1099

That which was said that the Tzemach Tzedek is in the manner of the Rambam -- as mentioned above -- was -- that the Tzemach Tzedek did with the entire Torah the same matter that the Rambam did,

דאס וואס מ'האט געזאגט אז דער צ"צ איז ע"ד ווי דער רמב"ם -- כאמור לעיל -- איז געווען -- אז דער צ"צ האט געטאן מיט כל התורה כולה דעם זעלבן ענין וואס דער רמב"ם האט געטאן,

English translation 1100

and as above at length.

וכנ"ל בארוכה.

English translation 1101

[End of the parenthetical statement in order to remove another "mud in the heart" -- and perhaps the time has already come,

[ע"כ דער מאמר המוסגר כדי אראפצונעמען נאך א "טינא בלב" -- און אפשר איז שוין געקומען די צייט,

English translation 1102

that when one speaks of three matters,

אז בשעת מ'רעדט דריי ענינים,

English translation 1103

and on one of them one has a question or a difficulty or a refutation,

און אויף איינעם פון זיי האט מען א שאלה אדער א קשיא אדער א פירכא,

English translation 1104

and "there is no righteous man on earth who does good and does not sin",

און "אדם אין צדיק בארץ אשר יעשה טוב ולא יחטא" 198,

English translation 1105

without any deficiency *198 -- would that it had not happened as it happened that I had an error -- must one then seize upon all the matters specifically on such a matter,

אָן קיין חסרון *198 -- הלואי וואלט עס ניט געטראפן ווי עס האט געטראפן אז איך האב א טעות געהאט -- איז דארף מען דען אנכאפן זיך פון כל הענינים דוקא אויף אזא ענין,

English translation 1106

to seize and shout aha,

זיך אנכאפן און שרייען אַהאַ,

English translation 1107

that one says "Rambam" specifically about the Tzemach Tzedek and not about the Rebbe of blessed memory...

אז מ'זאגט "רמב"ם" דוקא אויפן צ"צ און ניט אויפן רבי'ן נ"ע...

English translation 1108

And regarding people like us -- one must not chase after such a "grab",

ובנוגע לאנשים כערכנו -- דארף מען זיך ניט יאגן נאך אזא "כאפ",

English translation 1109

and show piety and "Chassidic alacrity" -- because this is not "alacrity" but a matter of haste!...].

און ווייזן די פרומקייט און די "חסידישע זריזות" -- ווייל דאס איז ניט קיין "זריזות" נאר אן ענין פון חפזון!...].

English translation 1110

And regarding practical application -- one should utilize the "days of merit",

ובנוגע לפועל -- זאל מען אויסנוצן די "יומין זכאין",

English translation 1111

both the day of the 13th of the month and the day of the 14th of the month in all the matters discussed above.

סיי דעם יום י"ג בחודש סיי דעם יום י"ד בחודש אין אלע ענינים המדוברים לעיל.

English translation 1112

Which as mentioned they have the common point,

וואס כאמור האבן זיי די נקודה משותפת,

English translation 1113

in the matter that both the Rambam and the Tzemach Tzedek collected from the entire Torah,

אין דעם ענין וואס סיי דער רמב"ם סיי דער צ"צ האבן מקבץ געווען מכל התורה כולה,

English translation 1114

only that in a revealed manner and from above to below this was by the Rambam,

נאר בגלוי ומלמעלה למטה איז דאס געווען ביים רמב"ם,

English translation 1115

and in a manner from below to above one finds this by the Tzemach Tzedek,

און בדרך מלמטה למעלה געפינט מען דאס ביים צ"צ,

English translation 1116

although this is not so revealed,

כאטש דאס איז ניט אזוי בגלוי,

English translation 1117

but nevertheless this is also revealed -- that this was indeed the accomplishment of the Tzemach Tzedek,

אבער אעפ"כ איז דאס אויך בגלוי -- וואס דאס איז דאך געווען דער אויפטו פון צ"צ,

English translation 1118

that he revealed the discourses in a revealed manner and in abundance,

אז ער האט מגלה געווען די דרושים בגלוי ובריבוי,

English translation 1119

so that even that which remained entirely from his writings is a great abundance in quantity,

וואס אפילו דאס וואס איז געבליבן גאנץ מכתביו איז א ריבוי גדול בכמות,

English translation 1120

and all the more so in quality,

ועאכו"כ באיכות,

English translation 1121

and especially according to the stories about the writings that did not reach us for whatever reason and in the manner that this is regarding the Shulchan Aruch of the Alter Rebbe and other writings etc. ].

ובפרט לויט די סיפורים 199 וועגן די כתבים וואס זיינען ניט דערגאנגען צו אונז מאיזו סיבה שתהי' וע"ד ווי דאס איז בנוגע צום שו"ע פון אלטן רבי'ן און אנדערע כתבים וכו' 200].

English translation 1122

And the deed is the main thing,

והמעשה הוא העיקר 201,

English translation 1123

even in matters of the inner dimensions of the Torah -- for which one should add,

אפילו אין עניני פנימיות התורה -- וואס דערפאר זאל מען מוסיף זיין,

English translation 1124

as mentioned,

כאמור,

English translation 1125

in the spreading of the wellsprings outward,

אין הפצת המעיינות חוצה,

English translation 1126

and especially in the writings and teachings of the Tzemach Tzedek both in the revealed [Torah] and in Chassidus and in all parts of the Torah

ובמיוחד אין די כתבים ותורות פון צ"צ סיי אין נגלה סיי אין חסידות ובכל חלקי התורה

English translation 1127

(because this is the "gate" of this day);

(ווארום דאס איז דער "שער" פון יום זה 61);

English translation 1128

and in this manner

ועד"ז

English translation 1129

(or together with this)

(אדער וביחד עם זה)

English translation 1130

regarding the Rambam.

בנוגע צום רמב"ם.

English translation 1131

And as mentioned above,

וכמוזכר לעיל,

English translation 1132

that those who still need to make completions,

אז די וואס דארפן נאך מאכן סיומים,

English translation 1133

or to complete the collections,

אדער מסיים זיין די קובצים 202,

English translation 1134

should do this in practice.

זאלן דאס טאן בפועל.

English translation 1135

And they can still take the beverage that is still there in the secretariat,

און זיי קענען נאך נעמען די משקה וואס איז נאך דא אין מזכירות,

English translation 1136

it is understood that it will be

וואס ס'איז פארשטאנדיק אז מ'וועט דאס

English translation 1137

(without a vow)

(בלי נדר)

English translation 1138

not sold, heaven forbid, to a non-Jew,

ניט פארקויפן ח"ו צו א גוי,

English translation 1139

even not with a sale like the sale of chametz — consequently one must drink it until then.

אפילו ניט מיט א מכירה ווי מכירת חמץ -- במילא מוז מען דאס אויסטרינקען ביז דעמולט 203.

English translation 1140

For the matter of drinking by a Jew is indeed connected with "removing the husks",

וואס דער ענין פון טרינקען ביי א אידן איז דאך פארבונדן מיט "אראפנעמען די סירכות",

English translation 1141

as is known the explanation of the president of our generation regarding this,

כידוע די הסברה פון נשיא דורנו בזה 204,

English translation 1142

and furthermore — so that it should be "wine entered, a secret emerged",

און נאכמערער -- כדי עס זאל זיין "נכנס יין יצא סוד" 205,

English translation 1143

which this is also with "strong wine",

וואס דאס איז אויך ביי "יין שרף",

English translation 1144

apparently in its simple sense.

כנראה בפשטות.

English translation 1145

And here is the place to add an explanation in a matter that was discussed in connection with the drinking of wine,

וכאן המקום להוסיף ביאור אין אן ענין וואס מ'האט גערעדט בקשר מיט שתיית יין,

English translation 1146

which we forgot to explain and to be precise in the point of the matter:

וואס מ'פארגעסט מסביר זיין און מדייק זיין אין נקודת הענין:

English translation 1147

We discussed the topic of "Rabbah and Rabbi Zeira made a Purim feast together and became intoxicated; Rabbah arose and slaughtered Rabbi Zeira"

מ'האט גערעדט 206 וועגן דער סוגיא פון "רבה 207 ור' זירא עבדו סעודת פורים בהדי הדדי ואיבסום קם רבה שחטי' לרבי זירא"

English translation 1148

("he overpowered him with wine and forced him to drink excessively until he became ill and was near death, etc."),

("דאגברי' חמרא וכפיי' לשתות יותר מדאי עד שחלה ונטה למות כו'" 208),

English translation 1149

and we explained that this is the matter of "consumption of the soul",

און מ'האט מסביר געווען אז דאס איז דער ענין פון "כלות הנפש",

English translation 1150

in the manner of the study of Torah from the angel with the old Rebbe, etc.

ע"ד ווי דער לימוד התורה פון דעם מלאך מיטן אלטן רבי'ן וכו' 209.

English translation 1151

There arose a misunderstanding among those who are "the peak of Chabad"

איז געווארן א קס"ד ביי די וואס זיינען "שפיץ חב"ד"

English translation 1152

(or the opposite)

(אדער פארקערט)

English translation 1153

that we mean to say,

אז מ'מיינט צו זאגן,

English translation 1154

that by Rabbah and Rabbi Zeira there was also only the matter of consumption of the soul

אז ביי רבה ורב זירא איז אויך געווען בלויז דער ענין פון כלות הנפש

English translation 1155

(as in the story of the angel with the old Rebbe).

(ווי ביי דער מעשה פון מלאך מיטן אלטן רבי'ן).

English translation 1156

The interpretation of the words, however, is not so:

דער פירוש הדברים איז אבער ניט אזוי:

English translation 1157

That which we explained by Rabbah and Rabbi Zeira means only,

דאס וואס מ'האט מבאר געווען ביי רבה ור' זירא מיינט נאר,

English translation 1158

that the inner aspect of the matter was consumption of the soul,

אז פנימיות הענין איז געווען כלות הנפש,

English translation 1159

but this was connected with physicality in its simple sense! "Became intoxicated" and "he overpowered him with wine" means in its simple sense,

אבער דאס איז געווען פארבונדן מיט גשמיות בפשטות! "איבסום" און "אגברי' חמרא" מיינט כפשוטו,

English translation 1160

with physical wine,

מיט יין גשמי,

English translation 1161

Rabbi Zeira drank,

האט ר' זירא געטרונקען,

English translation 1162

and Rabbah endeavored that he should drink the wine in its simple sense,

און רבה האט זיך משתדל געווען ער זאל טרינקען דעם יין כפשוטו,

English translation 1163

drinking in its simple sense

שתי' כפשוטה

English translation 1164

(not only the intentions in the matter and the blessings in the matter).

(ניט נאר די כוונות שבדבר און די ברכות שבדבר).

English translation 1165

And a proof for the matter:

וראי' לדבר:

English translation 1166

The Gemara indeed connects this with the halachah "a person is obligated to become intoxicated on Purim until he does not know". Which this is a simple halachah in the Shulchan Aruch that means "to become intoxicated" in its simple sense with "wine" in its simple sense,

די גמרא פארבינדט דאך דאס מיט דער הלכה "חייב אינש לבסומי בפוריא עד דלא ידע". וואס דאס איז א הלכה פשוטה אין שו"ע 210 וואס מיינט "לבסומי" כפשוטו מיט "יין" כפשוטו,

English translation 1167

as brought down in the early authorities and in the later authorities,

ווי אראפגעבראכט אין ראשונים 211 און אין אחרונים 212,

English translation 1168

and there is no doubt in his words!

און אין כל ספק בדברו!

English translation 1169

Why was this not written explicitly?

פארוואס האט מען דאס ניט געשריבן בפירוש?

English translation 1170

— This is among the matters that due to pressures and various and sundry reasons it was not warned about explicitly. And one of the reasons for this is:

-- איז דאס צווישן די ענינים וואס מצד טרדות וסיבות שונות ומשונות האט מען דאס ניט באווארנט בפירוש. און איינע פון די סיבות לזה איז:

English translation 1171

We did not estimate that it would be so distorted to say,

מ'האט ניט משער געווען אז עס וועט זיין אזוי פארקרימט צו זאגן,

English translation 1172

that because we state the explanation — we mean with it, heaven forbid, to negate the simple meaning of the matters,

אז וויבאלד מ'זאגט דעם ביאור -- מיינט מען מיט דעם ח"ו שולל זיין פשוטם של דברים,

English translation 1173

and to say that it is only the same matter as it was by the old Rebbe with the angel!

און זאגן אז ס'איז בלויז דער זעלבער ענין ווי ס'איז געווען ביים אלטן רבי'ן מיטן מלאך!

English translation 1174

Rather, the simple meaning in that which we discussed is:

נאר דער פשט אין דעם וואס מ'האט גערעדט איז:

English translation 1175

That which the Gemara says that "Rabbah arose and slaughtered Rabbi Zeira",

דאס וואס די גמרא זאגט אז "קם רבה שחטי' לר' זירא",

English translation 1176

which this means

וואס דאס מיינט

English translation 1177

(as mentioned),

(כאמור),

English translation 1178

that he gave him wine in an abundant manner "until he became ill and was near death",

אז ער האט אים געגעבן יין באופן מרובה "עד שחלה ונטה למות",

English translation 1179

has within itself an inner matter,

האט אין זיך אן ענין פנימי,

English translation 1180

the matter of "consumption of the soul",

דער ענין פון "כלות הנפש",

English translation 1181

not that he "slaughtered" him with a knife in its simple sense,

ניט אז ער האט אים גע'שחט'ן מיט א סכין כפשוטו,

English translation 1182

rather in the manner as it was by Rabbi Avraham the Angel,

נאר ע"ד ווי ס'איז געווען ביי ר' אברהם המלאך,

English translation 1183

and in the manner as it was by Nadav and Avihu

און ע"ד ווי ס'איז געווען ביי נדב ואביהוא

English translation 1184

(regarding which it is discussed in the weekly Torah portion,

(וועגן וועלכע עס רעדט זיך בפרשת השבוע 213,

English translation 1185

with which portion one must indeed "live" as per the well-known saying),

וואס מיט דער פרשה דארף מען דאך "לעבן" כפתגם הידוע 214),

English translation 1186

that "those intoxicated with wine entered",

אז "שתויי יין נכנסו" 215,

English translation 1187

which this means

וואס דאס מיינט

English translation 1188

(as the interpretation of the Or HaChaim, etc.)

(ווי דער פירוש פון אור החיים 216 וכו')

English translation 1189

the matter of consumption of the soul.

דער ענין פון כלות הנפש.

English translation 1190

And this very thing was in a permitted manner according to halachah — in the manner as it was by Nadav and Avihu before the commandment and prohibition regarding the entry of those intoxicated with wine into the Sanctuary,

און דאס גופא איז געווען באופן המותר ע"פ הלכה -- ע"ד ווי ס'איז געווען ביי נדב ואביהוא לפני הציווי והאיסור אויף כניסת שתויי יין למקדש,

English translation 1191

when it was a permitted thing and an ordered order in the service of God,

וואס דעמולט איז עס געווען א דבר המותר און א סדר מסודר אין עבודת ה',

English translation 1192

and on the contrary — the service has within itself a superiority over Moshe and Aharon,

ואדרבה -- די עבודה האט אין זיך א מעלה איבער משה ואהרן,

English translation 1193

"greater than me",

"גדולים ממני" 217,

English translation 1194

"holier than me".

"קדושים ממני" 218.

English translation 1195

No. And we return to our matter — the deed is the main thing,

לא. ונחזור לעניננו -- המעשה הוא העיקר,

English translation 1196

that one should increase in the study of the Rambam,

אז מ'זאל מוסיף זיין בלימוד הרמב"ם,

English translation 1197

and that those who still need to make the completions — should make the completions,

און אז די וואס דארפן נאך מאכן די סיומים -- זאלן מאכן די סיומים,

English translation 1198

and those who still need to complete the printing of novellae on Torah now or make the decision in the matter regarding later — should do this now.

און די וואס דארפן נאך משלים זיין די הדפסת חידושי תורה איצטער אדער מאכן די החלטה בדבר בנוגע צו שפעטער -- זאלן דאס טאן יעצט.

English translation 1199

And those who want to have the participation of the drink -- is until the morning of Erev Pesach,

און די וואס ווילן האבן די השתתפות פון די משקה -- איז ביז ערב פסח אינדערפרי,

English translation 1200

before the time,

לפני הזמן,

English translation 1201

there are still in the "secretariat" the remnants that remained for the "Nemoshot",

איז נאך דא אין "מזכירות" די שיריים וואס זיינען געבליבן פאר די "נמושות",

English translation 1202

for Nemoshot are indeed "Sabei Dazlei Atigra",

וואס נמושות זיינען דאך "סבי דאזלי אתיגרא" 219,

English translation 1203

elders,

זקנים,

English translation 1204

and they too were given wine -- provided that one would later utilize it in a manner that one would become free of "Nemoshot" and become "young ones",

און זיי פלעגט מען דאך אויך געבן סוכ"ס -- אבי מ'זאל דאס דערנאך אויסנוצן באופן אז מ'זאל ווערן אויס "נמושות" און ווערן "צעירים" 220,

English translation 1205

until they will become "small ones",

ביז זיי וועלן ווערן "קטנים",

English translation 1206

and "small ones" in relation to "Naar Yisrael Veohavehu",

און "קטנים" בנוגע צו "נער ישראל ואוהבהו" 221,

English translation 1207

which has a special connection to the days of Pesach and the days of preparation for the Exodus from Egypt,

וואס דאס האט א שייכות מיוחדת לימי הפסח וימי ההכנה ליציאת מצרים,

English translation 1208

and this is with the preparation for the future redemption which is revealed through the service now in a manner of "signs" for the fulfillment of the commandments "as the will of Your desire" in the future,

ועד"ז מיט דער הכנה צו דער גאולה העתידה וואס ווערט אויפגעטאן דורך דער עבודה איצטער באופן פון "ציונים" 222 פאר דעם קיום המצוות "כמצות רצונך" 223 לעתיד לבוא,

English translation 1209

as explained in various places.

כמבואר בכ"מ 224.

English translation 1210

And this is also the place for a special emphasis regarding the matter of charity -- for we find a special story about the Tzemach Tzedek,

עד"ז איז אויך כאן המקום אויף א הדגשה מיוחדת בנוגע לענין הצדקה -- וואס מ'געפינט דאך א סיפור מיוחד וועגן דעם צמח-צדק,

English translation 1211

in which the virtue of charity is brought out,

אין וועלכן עס ווערט ארויסגעבראכט מעלת הצדקה,

English translation 1212

as told by the president of our generation:

כמסופר ע"י נשיא דורנו 225:

English translation 1213

The Tzemach Tzedek was accustomed to seeing the Alter Rebbe while awake etc. after his passing;

דער צ"צ איז געווען רגיל צו זען דעם אלטן רבי'ן בהקיץ וכו' לאחר הסתלקותו;

English translation 1214

but there was a time when the Alter Rebbe did not appear to him for a period of time,

אבער ס'איז געווען א זמן וואס דער אלטער רבי האט זיך צו אים ניט באוויזן א משך זמן,

English translation 1215

and how was it renewed,

און ווי אזוי איז דאס נתחדש געווארן צוריק,

English translation 1216

and with a pleasant countenance -- through the fact that specifically before praying,

ובסבר פנים יפות -- דורך דעם וואס דוקא פארן דאוונען,

English translation 1217

and after it was the intention that first he should pray and afterwards he should give the loan

ולאחרי ווי ס'איז געווען די קס"ד אז פריער זאל ער אפדאוונען און דערנאך זאל ער געבן די הלואה

English translation 1218

(or gift)

(אדער נתינה)

English translation 1219

to the poor person,

לעני,

English translation 1220

he turned back and took the several rubles and gave them to the poor person,

האט ער זיך אומגעקערט און גענומען די עטלעכע רובל און אפגעגעבן דעם עני,

English translation 1221

so that he should have his livelihood!

כדי ער זאל האבן פרנסתו!

English translation 1222

And the president of our generation wrote down this story,

און נשיא דורנו האט אנגעשריבן דעם סיפור,

English translation 1223

and afterwards he ordered it to be printed,

און דערנאך האט ער אים געהייסן אפדרוקן,

English translation 1224

and it became a "story" sparkling and illuminating,

און ס'איז געווארן א "סיפור" נוצץ ומאיר,

English translation 1225

like "the heavens declare *225 -- they sparkle etc.",

ע"ד ווי "השמים מספרים *225 -- דנצצין וכו'" 226,

English translation 1226

that thus should Jews conduct themselves,

אז אזוי דארפן זיך אידן פירן,

English translation 1227

and certainly thus should Chassidim conduct themselves.

ועאכו"כ אז אזוי דארפן זיך חסידים פירן.

English translation 1228

And especially since one has the empowerment for this from the day of the Hilula,

ובפרט אז מ'האט די נתינת כח על זה פון דעם יום ההילולא,

English translation 1229

for on this day the service of the Tzemach Tzedek is "He performs deliverances in the midst of the land",

וואס ביום זה איז די עבודה פון צ"צ "פועל ישועות בקרב הארץ" 227,

English translation 1230

with whom this story actually occurred,

וואס מיט אים איז דאך געווען דער סיפור בפועל,

English translation 1231

and afterwards it was transmitted in print for generations,

און דערנאך איז דאס איבערגעגעבן געווארן בדפוס לדורות 228,

English translation 1232

until this generation of ours,

עד דורנו זה,

English translation 1233

and also after this.

און אויך לאחרי זה.

English translation 1234

From this one derives the practical instruction -- regarding the Mivtza Pesach in general,

וואס דערפון נעמט מען ארויס די הוראה בפועל -- בנוגע צו מבצע פסח בכלל,

English translation 1235

and the Mivtza "Maos Chitim" in particular,

און מבצע "מעות חטים" 229 במיוחד,

English translation 1236

that although only a short while remains until Pesach,

אז כאטש עס איז געבליבן א קורצע וויילע ביז פסח,

English translation 1237

one sees in the Haggadah itself,

זעט מען דאך אין דער הגדה גופא,

English translation 1238

that immediately at the beginning of the Seder one must announce that "whoever is hungry, let him come and eat; whoever needs, let him come and partake of the Pesach offering",

אז גלייך בתחלת הסדר 230 דארף מען באווארענען אז "כל דכפין ייתי וייכול כל דצריך ייתי ויפסח",

English translation 1239

that one must provide for the "whoever is hungry" and the "whoever needs",

אז מ'דארף באווארענען דעם "כל דכפין" און דעם "כל דצריך",

English translation 1240

and certainly when one is still hours before this,

ועאכו"כ בשעת מ'האלט נאך שעות לפני זה,

English translation 1241

two days before this -- one must certainly carry out Mivtza Pesach in general and Mivtza Maos Chitim in particular.

צוויי טעג לפני זה -- דארף זיכער זיין מבצע פסח בכלל און מבצע מעות חטים במיוחד.

English translation 1242

And in continuation of this, here is the place to arouse regarding all the other Mivtzoim:

ובהמשך לזה איז כאן המקום לעורר וועגן כל שאר המבצעים:

English translation 1243

Mivtza Tefillin -- which is connected to the Exodus from Egypt,

מבצע תפילין -- וואס איז פארבונדן מיט יצי"מ,

English translation 1244

as it is stated in the sections of Tefillin that they are connected to the Exodus from Egypt;

ווי עס שטייט אין די פרשיות פון תפילין 231 אז זיי זיינען פארבונדן מיט יצי"מ;

English translation 1245

Mivtza Torah -- which is also connected to the Exodus from Egypt,

מבצע תורה -- וואס איז אויך פארבונדן מיט יצי"מ,

English translation 1246

as it is written "when you bring the people out of Egypt, you shall serve God on this mountain";

כמ"ש 232 "בהוציאך את העם ממצרים תעבדון את האלקים על ההר הזה";

English translation 1247

Mivtza Chinuch -- for the education of Jews occurred after they were born through the Exodus from Egypt,

מבצע חינוך -- וואס דער חינוך פון אידן איז דאך געווארן לאחרי שנולדו ביצי"מ,

English translation 1248

as explained at length in the prophecy of Yechezkel,

כמבואר בנבואת יחזקאל בארוכה 233,

English translation 1249

until at Mount Sinai Jews were like a child in school

ביז אז בהר סיני זיינען אידן געווען כתינוק בבית הספר

English translation 1250

(as our Sages say);

(ווי חז"ל זאגן 234);

English translation 1251

And certainly in the Mivtzoim of "righteous women" in whose merit Israel left Egypt,

ועאכו"כ אין די מבצעים פון "נשים צדקניות" שבזכותם יצאו ישראל ממצרים 235,

English translation 1252

and especially in this generation of ours,

און ספעציעל בדורנו זה,

English translation 1253

the generation of the footsteps of Moshiach,

דרא דעקבתא דמשיחא,

English translation 1254

as explained in the writings of the AriZal that this generation is a reincarnation of the generation of the Exodus from Egypt.

כמבואר אין כתבי האריז"ל 236 אז דער דור איז א גלגול פון דור יוצאי מצרים 237.

English translation 1255

This includes the three matters of "candles of Shabbat Kodesh and Yom Tov",

וואס דאס איז כולל די דריי ענינים פון "נרות שבת קודש ויום טוב",

English translation 1256

"kashrut of eating and drinking",

"כשרות האכילה ושתי'",

English translation 1257

and "family purity" -- whose acronym is "Hachen" and "Chanah",

און "טהרת המשפחה" -- וואס זייער ר"ת איז "החן" און "חנה" 238,

English translation 1258

as discussed several times.

כמדובר כמה פעמים.

English translation 1259

These three matters are especially connected with the creation of the world in Tishrei -- for through these three matters one rectifies the deficiency in the world that was caused by the known sin,

וואס די דריי ענינים זיינען פארבונדן במיוחד מיט בריאת העולם שבתשרי -- ווייל דורך די דריי ענינים איז מען מתקן דעם חסרון שבעולם וואס איז געווארן ע"י החטא הידוע 239,

English translation 1260

until the world becomes even more perfect,

ביז אז די וועלט ווערט נאך מערער בשלימות,

English translation 1261

with greater strength and vigor.

ביתר שאת וביתר עז.

English translation 1262

And this also applies to "Mivtza Mezuzah" -- which includes all the commandments,

עד"ז אויך "מבצע מזוזה" -- שכוללת כל המצוות,

English translation 1263

as the Mitteler Rebbe brings this,

ווי דער מיטעלער רבי ברענגט דאס 240,

English translation 1264

and which is also connected with the Exodus from Egypt,

און וואס זי איז דאך אויך פארבונדן מיט יצי"מ 241,

English translation 1265

and as one sees regarding the Pesach offering at the Exodus from Egypt that the sprinkling of the blood was "on the lintel and on the two doorposts".

און ווי מ'זעט ביים קרבן פסח שביצי"מ אז די הזאת הדם איז געווען "על המשקוף ועל שתי המזוזות" 242.

English translation 1266

And so forth regarding the other campaigns,

ועד"ז די שאר המבצעים,

English translation 1267

including the campaign of writing a Sefer Torah,

כולל מבצע כתיבת ס"ח,

English translation 1268

"Write for yourselves this song" *242,

"כתבו לכם את השירה הזאת" *242,

English translation 1269

the general Sefer Torah and so forth,

דער ס"ת הכללי וכו' 243,

English translation 1270

and so forth all matters of Torah and commandments.

ועד"ז כל עניני התורה ומצוות;

English translation 1271

And the main point -- in a manner of expansion,

און דער עיקר -- באופן של הרחבה,

English translation 1272

and "with a high hand,"

און "ביד רמה" 244,

English translation 1273

and with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 1274

Following all this -- they will conclude,

בהמשך לכל זה -- וועט מען מסיים זיין,

English translation 1275

as is customary in such cases,

כנהוג בכגון דא,

English translation 1276

with distributing the dollars in connection with the "campaign of charity."

מיט טיילן די דאלארן בקשר מיט "מבצע צדקה".

English translation 1277

And the quantity that is distributed here is not relevant,

און ס'איז ניט נוגע די כמות וואס מ'טיילט דא,

English translation 1278

although charity is connected with "quantity,"

אע"פ וואס צדקה איז פארבונדן מיט "כמות",

English translation 1279

and especially since the Alter Rebbe explains in Iggeret HaKodesh regarding the statement of the Mishnah "and everything is according to the abundance of the deed,"

ובפרט אז דער אלטער רבי איז מבאר אין אגרת הקודש 245 בנוגע מאמר המשנה 246 "והכל לפי רוב המעשה",

English translation 1280

indeed many times,

טאקע פעמים רבות,

English translation 1281

doing in quantity many times,

עשי' בכמות אין א סאך מאל,

English translation 1282

and certainly -- that the sum should be large.

און זיכער -- אז דער סכום זאל זיין א גרויסער 247.

English translation 1283

That this is also connected with the campaign of charity mentioned above,

וואס דאס איז אויך פארבונדן מיט מבצע צדקה האמור לעיל,

English translation 1284

and in general with the campaign of Pesach,

ובכלל מיט מבצע פסח,

English translation 1285

for "all who need" and "all who are hungry,"

פאר "כל דצריך" און "כל דכפין",

English translation 1286

and to continue throughout the entire year.

און ממשיך זיין במשך כל השנה כולה.

English translation 1287

And in order not to cause confusion -- they will do this after the final blessing,

וכדי שלא לבלבל -- וועט מען דאס טאן לאחרי ברכה אחרונה,

English translation 1288

and until then,

און ביז דעמולט,

English translation 1289

those who wish,

איז די וואס ווילן,

English translation 1290

can also give their name and their mother's name,

קענען אויך מיטגעבן שמם ושם אמם,

English translation 1291

to be taken to the grave site of His Holiness, our master, our teacher, and our Rebbe, the Rebbe of our generation,

אויף מיטנעמען אויפן ציון פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו,

English translation 1292

and this should further add in all these matters of Torah and His commandments,

און דאס זאל נאכמערער מוסיף זיין אין די אלע ענינים פון תורה ומצוותי',

English translation 1293

until the main matter in this -- the true and complete redemption through our righteous Moshiach.

ביז דעם ענין העיקרי בזה -- די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 1294

It is also customary to say at least a few words in the daily lesson of the Rambam,

ס'איז דאך אויך רגיל מ'זאל זאגן לכל הפחות א פאָר ווערטער אין שיעור הרמב"ם היומי,

English translation 1295

and also to extract from it matters regarding deed and action of man.

און אויך ארויסנעמען דערפון ענינים בנוגע למעשה ופעולת האדם.

English translation 1296

There are several matters in today's lesson of the Rambam:

זיינען דא כמה ענינים אין היינטיקן שיעור הרמב"ם:

English translation 1297

A) In general, the lessons of these days are in the Laws of Shabbat -- which has a special connection to the festival of Pesach,

א) בכללות זיינען די שיעורים פון די טעג אין הלכות שבת -- וואס דאס האט א שייכות מיוחדת צו חג הפסח,

English translation 1298

as the Rambam writes:

ווי דער רמב"ם שרייבט 248:

English translation 1299

"It is a positive commandment of the Torah to recount the miracles and wonders that were performed for our forefathers in Egypt on the night of the fifteenth of Nisan, as it is stated: 'Remember this day on which you went out of Egypt,' just as it is stated: 'Remember the day of Shabbat,'"

"מצות עשה של תורה לספר בנסים ונפלאות שנעשו לאבותינו במצרים בליל חמשה עשר בניסן שנאמר 249 זכור את היום הזה אשר יצאתם ממצרים כמו שנאמר 250 זכור את יום השבת",

English translation 1300

and so forth he writes in Sefer HaMitzvot.

ועד"ז שרייבט ער אין ספר המצוות 251.

English translation 1301

And as was discussed at length previously the debate regarding this among the later authorities and the early authorities -- what is the comparison of the remembrance of the Exodus from Egypt to "Remember the day of Shabbat" and what is the source for this and so forth.

וכמדובר אמאל בארוכה 252 די שקו"ט בזה באחרונים ובראשונים -- וואס איז דער דמיון פון זכירת יצי"מ צו "זכור את יום השבת" און וואס איז דער מקור לזה וכו'.

English translation 1302

And as was spoken then the explanation of the matter.

און ווי גערעדט דעמולט די הסברה בדבר.

English translation 1303

And one may add to this regarding the allusion:

ויש להוסיף בזה ע"ד הרמז:

English translation 1304

The day of Shabbat has a special connection to Moshe Rabbeinu,

יום השבת האט דאך א שייכות מיוחדת צו משה רבינו,

English translation 1305

as it is brought in the Midrash that "all sevenths are beloved,"

ווי עס ברענגט זיך אין מדרש 253 אז "כל השביעין חביבין",

English translation 1306

Shabbat the seventh day and also Moshe is the seventh

שבת יום השביעי און אויך משה הוא השביעי

English translation 1307

(of the seven righteous ones).

(פון די שבעה צדיקים).

English translation 1308

For Moshe is the matter of the Exodus from Egypt,

וואס משה איז דאך ענינו יציאת מצרים,

English translation 1309

"the first redeemer" and in the language of our Rabbis, of blessed memory, "the savior of Israel was born."

"גואל ראשון" ובלשון רז"ל 254 "נולד מושיען של ישראל".

English translation 1310

In addition to this general matter, they will also mention two particular matters in the lesson of the Rambam of this day:

נוסף צו דעם ענין כללי וועט מען אויך דערמאנען שני ענינים פרטיים בשיעור הרמב"ם דיום זה:

English translation 1311

The Rambam brings regarding the prohibition of boundaries that "one who goes outside the boundary of the city on Shabbat is lashed, as it is stated: 'Let no man go out from his place on the seventh day,'

דער רמב"ם ברענגט בנוגע איסור תחומין 255 אז "היוצא חוץ לתחום המדינה בשבת לוקה שנאמר 256 אל יצא איש ממקומו ביום השביעי,

English translation 1312

this place is the boundary of the city,

מקום זה הוא תחום העיר,

English translation 1313

and the Torah did not give a measure for this boundary, but the Sages transmitted that this boundary is outside twelve mil corresponding to the camp of Israel,

ולא נתנה תורה שיעור לתחום זה אבל חכמים העתיקו שתחום זה הוא חוץ לשנים עשר מיל כנגד מחנה ישראל,

English translation 1314

and so Moshe Rabbeinu said to them: 'Do not go out from the camp,'

וכך אמר להם משה רבינו לא תצאו חוץ למחנה,

English translation 1315

and from the words of the Scribes that a person should not go out from the city except up to two thousand cubits."

ומדברי סופרים שלא יצא אדם חוץ לעיר אלא עד אלפים אמה".

English translation 1316

For when one states a measure according to Torah,

וואס בשעת מ'זאגט א שיעור ע"פ תורה,

English translation 1317

especially knowing that measures are a law given to Moshe at Sinai,

בפרט וויסנדיק אז שיעורים הלכה למשה מסיני 257,

English translation 1318

this means simply "not less and not more,"

מיינט דאס בפשטות "לא פחות ולא יותר",

English translation 1319

even the slightest amount.

אפילו כי-הוא-זה.

English translation 1320

For this is the explanation in a passage in the Gemara in Bava Batra:

וואס דאס איז דאך דער ביאור אין א סוגיא אין גמרא אין ב"ב 258:

English translation 1321

The Mishnah states a law that "a fallen young bird found within fifty cubits belongs to the owner of the dovecote,

די משנה זאגט א דין אז "ניפול הנמצא בתוך חמשים אמה הרי הוא של בעל השובך,

English translation 1322

beyond fifty cubits belongs to the one who finds it." The Gemara says on this:

חוץ מחמשים אמה הרי הוא של מוצאו". זאגט אויף דעם די גמרא:

English translation 1323

"Rabbi Yirmiyah inquired: one of its feet within fifty cubits and one of its feet outside fifty cubits, what is the law?"

"בעי ר' ירמי' -- רגלו אחת בתוך נ' אמה ורגלו אחת חוץ מחמשים אמה מהו",

English translation 1324

and the Gemara continues "and for this they expelled Rabbi Yirmiyah from the study hall."

און די גמרא איז ממשיך "ועל דא אפקוהו לר' ירמי' מבי מדרשא".

English translation 1325

For at first glance it is not possible to say that "they expelled him" because he made a mockery, Heaven forbid;

וואס לכאורה איז ניט שייך צו זאגן אז "אפקוהו" דערפאר וואס ער האט געמאכט ליצנות ח"ו;

English translation 1326

rather the explanation of this is:

נאר דער פירוש בזה איז:

English translation 1327

Since the measure is exactly fifty cubits,

וויבאלד אז דער שיעור איז נ' אמה בדיוק,

English translation 1328

not less and not more,

לא פחות ולא יותר,

English translation 1329

how was it that he initially had a doubt about the matter,

איז ווי איז ביי אים געווען מלכתחילה א ספק בדבר,

English translation 1330

what is the law regarding "one of its feet and so forth."

ווי איז דער דין ביי "רגלו אחת וכו'".

English translation 1331

According to this, the question becomes:

לפי זה ווערט די שאלה:

English translation 1332

In the continuation of the laws, the Rambam brings,

בהמשך הדינים ברענגט דער רמב"ם 259,

English translation 1333

that "if he went out and distanced himself from the city more than twelve mil, even one cubit, he is lashed from the Torah."

אז "אם יצא והרחיק מן העיר יתר על שנים עשר מיל אפילו אמה אחת לוקה מן התורה".

English translation 1334

Regarding this, later he brings that "one who went out beyond the boundary even one cubit may not enter,"

עד"ז שפעטער 260 ברענגט ער אז "מי שיצא חוץ לתחום אפילו אמה אחת לא יכנס",

English translation 1335

"a cubit or more, etc."

"אמה או יתר כו'".

English translation 1336

And regarding this, he writes further many times. And prima facie:

ועד"ז שרייבט ער ווייטער כו"כ פעמים. ולכאורה:

English translation 1337

What is the precise emphasis specifically "one cubit"? Since there is a specific measure that is exact — even when it is a departure of less than one cubit,

וואס איז דער דיוק דוקא "אמה אחת"? וויבאלד עס איז פאראן א שיעור מסויים וואס איז בדיוק -- איז אפילו בשעת ס'איז א יציאה של פחות מאמה אחת,

English translation 1338

should it not also be called a departure? And the Rambam is certainly precise in his language,

דארף דאס שוין אויך הייסן א יציאה? און דער רמב"ם איז דאך זיכער מדייק בלשונו,

English translation 1339

especially in laws that are connected with measurement and precision.

בפרט אין הלכות וואס זיינען פארבונדן מיט מדידה ודיוק.

English translation 1340

According to which it turns out that this is the opposite of the incident of Rabbi Yirmiyah! There it speaks about a foot of a "dove,"

וואס לפי זה קומט אויס אז דאס איז דער היפך פון דער מעשה דר' ירמי'! דארטן רעדט זיך וועגן א רגל פון א "יונה",

English translation 1341

for we know how large a "dove" is and how much is the distance between one foot and another,

וואס מ'ווייס דאך ווי גרויס א "יונה" איז און וויפל עס איז דער מרחק פון איין רגל מיט א צווייטן,

English translation 1342

even not a handbreadth — and here it speaks about a measure of less than a cubit,

אפילו קיין טפח אויך ניט -- און דא רעדט זיך וועגן א שיעור של פחות מאמה,

English translation 1343

where a cubit in general is five handbreadths,

וואס אמה בכלל איז בת חמשה טפחים,

English translation 1344

and in the halachah it is six handbreadths *260,

און בהלכה איז זי בת ששה טפחים *260,

English translation 1345

and nevertheless,

און אעפ"כ,

English translation 1346

when he did not go out a full cubit, it is not considered a departure beyond the boundary.

בשעת ער איז ניט ארויס קיין אמה אחוז ווערט עס ניט גערעכנט ווי א יציאה מחוץ לתחום.

English translation 1347

And one must find a source and reason for the words of the Rambam — and it is astonishing that until now no one has raised this point,

און מ'דארף געפינען א מקור וטעם אויף דברי הרמב"ם -- ולפלא וואס ביז איצטער האט מען זיך ניט געשטעלט אויף דעם,

English translation 1348

and in any case, I have not found a source for this in the commentators of the Rambam that I have seen,

ועכ"פ איך האב ניט געפונען א מקור לזה אין מפרשי הרמב"ם וואס איך האב געזען,

English translation 1349

but "we have not seen is not a proof."

אבער "לא ראינו אינו ראי'".

English translation 1350

The Mishnah says in Eruvin that Rabbi Shimon holds that one who was overtaken by darkness outside the boundary, even fifteen cubits, may enter — but the reason for this is "because the surveyors do not measure the measures precisely, etc.,"

די משנה זאגט אין עירובין 261 אז ר' שמעון האלט אז מי שהחשיך חוץ לתחום אפילו ט"ו אמה יכנס -- אבער אויף דעם איז דער טעם "שאין המשוחות ממצין את המדות כו'",

English translation 1351

which is the explanation of the words of Rabbi Shimon "the place that the Sages permitted to you, they gave you from your own, etc.";

וואס דאס איז דער פירוש בדברי ר' שמעון "מקום שהתירו לך חכמים משלך נתנו לך כו'" 262;

English translation 1352

but according to the opinion of the Rambam as halachah that the measure of the boundary is exact — the question is,

אבער אין שיטת הרמב"ם להלכה אז דער שיעור פון תחום איז בדיוק -- איז די שאלה,

English translation 1353

what is the foundation that it must specifically be a cubit outside the boundary

וואס איז דער יסוד אז עס דארף זיין דוקא אן אמה מחוץ לתחום

English translation 1354

(and not less).

(ולא פחות).

English translation 1355

In addition to this, there is a matter in the Rambam near the conclusion of the lesson of this day — regarding Havdalah at the conclusion of Shabbat and at the conclusion of Yom Tov.

נוסף לזה איז פאראן אן ענין אין רמב"ם קרוב לסיום השיעור דיום זה -- בנוגע להבדלה במוצאי שבת ובמוצאי יו"ט.

English translation 1356

Which has a direct connection to the determination of this year,

וואס דאס האט א שייכות ישירה צו קביעות שנה זו,

English translation 1357

when Shabbat occurs at the conclusion of Yom Tov,

ווען שבת איז במוצאי יו"ט,

English translation 1358

the question arises whether one must recite Havdalah at the conclusion of Yom Tov — the Rambam rules a clear halachah and in brief language that "one does not recite Havdalah at the conclusion of Yom Tov for Shabbat."

ווערט די שאלה צי מ'דארף מאכן הבדלה במוצאי יו"ט -- פסק'נט דער רמב"ם א הלכה ברורה ובלשון קצרה אז "אין מבדילים במוצאי יו"ט לשבת" 263.

English translation 1359

In continuation of this, the Rambam brings regarding the matter of spices at the conclusion of Shabbat,

וואס בהמשך לזה ברענגט דער רמב"ם 264 בנוגע צו דעם ענין פון בשמים במוצאי שבת 265,

English translation 1360

"and why do we recite a blessing over the spices at the conclusion of Shabbat? Because the soul is distressed at the departure of Shabbat, they cheer it and settle it with a pleasant fragrance"

"ולמה מברכים על הבשמים במוצאי שבת מפני שהנפש דואבת ליציאת שבת משמחין אותה ומיישבין אותה בריח טוב"

English translation 1361

[as the Gemara says,

[ווי די גמרא 266 זאגט,

English translation 1362

that "fragrance" is "a thing from which the soul derives benefit"].

אז "ריח" איז א "דבר שהנשמה נהנית ממנו"].

English translation 1363

According to which, the commentators of the Rambam explain why one does not need spices at the conclusion of Yom Tov — "because the soul is distressed only at the departure of Shabbat, when it rested from all work,"

וואס לפי זה זיינען מפרשי הרמב"ם 267 מבאר פארוואס מ'דארף ניט האבן קיין בשמים במוצאי יו"ט 268 -- "לפי שאין הנפש דואבת אלא ביציאת שבת שהיתה נחה מכל מלאכה",

English translation 1364

but not so at the conclusion of Yom Tov, this matter is not present because on Yom Tov there was not the rest "from all work,"

משא"כ מוצאי יו"ט איז דער ענין ניטא ווארום ביו"ט איז ניט געווען די מנוחה "מכל מלאכה",

English translation 1365

since the work of preparing food is permitted on Yom Tov.

היות אז מלאכת אוכל נפש איז מותר ביו"ט 269.

English translation 1366

Here one finds a variation in the words of the Alter Rebbe's Shulchan Aruch — for the Alter Rebbe brings the reason for spices at the conclusion of Shabbat "to restore the soul that is distressed at the departure of Shabbat because of the additional soul that has departed."

וואס דא געפינט מען א שינוי בדבר אין אלטן רבי'נס שו"ע 270 -- ווייל דער אלטער רבי ברענגט דעם טעם אויף בשמים במוצאי שבת "כדי להשיב את הנפש שהיא דואבת ליציאת השבת בשביל הנשמה יתירה שהלכה".

English translation 1367

According to which, the well-known question arises,

וואס לפי זה ווערט דאך די שאלה הידועה 271,

English translation 1368

that it is brought in many places in the Zohar,

אז עס ברענגט זיך בכ"מ אין זוהר 272,

English translation 1369

that there is an "additional soul" also on Festivals, New Moons, and Chol Hamoed — and yet there is no matter of spices!

אז עס איז פאראן א "נשמה יתירה" אויך בימים טובים וראשי חדשים וחול המועד -- און דעמולט איז ניטא דער ענין הבשמים!

English translation 1370

One must arrive at the explanation that there are several levels in "additional soul," etc.

מוז מען אנקומען צום ביאור 273 אז עס זיינען פאראן כמה דרגות אין "נשמה יתירה" וכו'.

English translation 1371

But according to the words of the Rambam

אבער לפי דברי הרמב"ם

English translation 1372

(with the explanation of the commentators)

(מיטן ביאור המפרשים)

English translation 1373

that "the soul is distressed" due to the cessation of rest, one need not arrive at that discussion.

אז "הנפש דואבת" צוליב ביטול המנוחה דארף מען ניט אנקומען צו דער שקו"ט.

English translation 1374

And here the matter stands.

ואכ"מ.

English translation 1375

Just as we hold in the laws of Shabbat — it is stated in the books,

אזוי ווי מ'האלט אין הלכות שבת -- שטייט דאך אין ספרים 274,

English translation 1376

that in general "this present time" is the matter of "weekday" and in the future it is the matter of "Shabbat,"

אז בכלל איז "זמן הזה" דער ענין פון "חול" און לע"ל איז דער ענין פון "שבת",

English translation 1377

which is why in this present time even Torah scholars must occupy themselves with fields and vineyards

וואס דערפאר איז בזמן הזה דארפן אפילו תלמידי חכמים זיך פארנעמען מיט שדות וכרמים

English translation 1378

(as the Alter Rebbe writes in Iggeret Hakodesh that "even in the time of the Second Temple...

(ווי דער אלטער רבי שרייבט אין אגה"ק 275 אז "גם בזמן בית שני...

English translation 1379

Torah scholars had fields and vineyards, etc."),

תלמידי חכמים היו להם שדות וכרמים כו'"),

English translation 1380

but not so in the future, it will be "and strangers shall stand and pasture your flocks, and foreigners shall be your plowmen,"

משא"כ לע"ל וועט זיין "ועמדו זרים ורעו צאנכם ובני נכר אכריכם" 276,

English translation 1381

that the descendants of Noah will do the work of man.

אז בני נח וועלן טאן אין עבודת האדם.

English translation 1382

When one speaks about Bnei Noach, a parenthetical statement comes in here

וואס אז מ'רעדט וועגן בני נח -- קומט דא אריין א מאמר המוסגר

English translation 1383

(which is also an "open statement"),

(וואס איז אויך א "מאמר פתוח"),

English translation 1384

to mention again about the campaign of publicizing the matter of the Seven Mitzvot of Bnei Noach among the Bnei Noach.

צו דערמאנען נאכאמאל וועגן דעם מבצע פון פירסום ענין שבע מצוות בני נח צווישן די בני נח 277.

English translation 1385

And especially those who already have a connection with Bnei Noach,

ובפרט די וואס האבן בלאו הכי א קשר מיט בני נח,

English translation 1386

for whatever reason it may be -- a Jew must know that "a man's steps are established by Hashem, and He desires his way,"

מאיזו סיבה שתהי' -- וואס א איד דארף וויסן אז "מה' מצעדי גבר כוננו ודרכו יחפץ" 278,

English translation 1387

that the Almighty is the One who leads a person,

אז דער אויבערשטער איז דער וואס פירט אן מיט א מענטשן,

English translation 1388

and as the leader of our generation explained,

און ווי נשיא דורנו האט מסביר געווען 279,

English translation 1389

that the Almighty can provide a Jew with a livelihood in another place and at another time -- and that which he finds himself specifically in a certain place is because "and He desires his way,"

אז פרנסה קען דער אויבערשטער צושטעלן א אידן אין אן אנדער מקום און אין אן אנדער זמן -- און דאס וואס ער געפינט זיך דוקא במקום מסויים איז דערפאר וואס "ודרכו יחפץ",

English translation 1390

because thus did the supernal providence desire,

ווייל אזוי האט די השגחה העליונה געוואלט,

English translation 1391

so that he should fulfill his mission there.

כדי ער זאל דארטן אויספירן שליחותו.

English translation 1392

From this it is also understood regarding the Ben Noach,

וואס מזה מובן אויך בנוגע צו דעם בן-נח,

English translation 1393

that when a Jew encounters him,

אז בשעת א איד טרעפט אים,

English translation 1394

he must first and foremost think about what constitutes the mission from the Almighty that he must fulfill when he meets this Ben Noach.

דארף ער לכל לראש טראכטן אין וואס באשטייט די שליחות פון אויבערשטן וואס ער דארף ממלא זיין בשעת ער טרעפט זיך מיט דעם בן-נח.

English translation 1395

And it is understood,

ומובן,

English translation 1396

that first and foremost this is the command that "Moshe Rabbeinu commanded from the mouth of the Almighty to compel all inhabitants of the world to accept the mitzvot that were commanded to Bnei Noach."

אז לכל לראש איז דאס דער ציווי וואס "צוה משה רבינו מפי הגבורה לכוף את כל באי העולם לקבל מצוות שנצטוו בני נח" 280.

English translation 1397

And only after fulfilling the mission -- must the Jew occupy himself with matters of his livelihood,

און ערשט לאחרי מילוי השליחות -- דארף זיך דער איד מתעסק זיין בנוגע לפרנסתו,

English translation 1398

and through this there is also an addition to his livelihood in quantity,

און דורך דעם ווערט אויך ניתוסף בפרנסתו בכמות,

English translation 1399

and especially in quality,

ובפרט באיכות,

English translation 1400

that it increases in pleasant ways and in ways of peace.

אז עס איז מערער בדרכי נועם ובדרכי שלום.

English translation 1401

As one sees simply,

ווי מ'זעט בפשטות,

English translation 1402

that when the Ben Noach feels that the Jew is doing him a favor not for the sake of receiving a reward,

אז בשעת דער בן נח פילט אז דער איד טוט אים א טובה שלא על מנת לקבל פרס,

English translation 1403

and a spiritual favor,

און א טובה נפשית,

English translation 1404

to reveal and explain about the Seven Mitzvot of Bnei Noach,

צו מגלה זיין און מסביר זיין וועגן די שבע מצוות בני נח,

English translation 1405

and that this is his mission in the world that it should be "to inhabit it" -- he feels "as water reflects a face,"

און אז דאס איז שליחותו בעולם עס זאל זיין "לשבת יצרה" 281 -- פילט ער "כמים הפנים לפנים" 282,

English translation 1406

that he

אז ער

English translation 1407

(the Ben Noach)

(דער בן נח)

English translation 1408

must add with the Jew with a pleasant countenance in all matters that he can.

דארף מוסיף זיין מיטן אידן מתוך סבר פנים יפות אין אלע ענינים וואס ער קען.

English translation 1409

And especially when there was in this the empowerment from above,

ובפרט בשעת ס'איז געווען בזה די נתינת כח מלמעלה,

English translation 1410

through "the heart of a king is in the hand of Hashem"

דורך "לב מלך ביד ה'" 283

English translation 1411

(and this includes the presidents of countries),

(ועד"ז די פרעזידענטן פון מדינות),

English translation 1412

that a proclamation was made about the Seven Mitzvot of Bnei Noach,

וואס מ'האט מכריז געווען וועגן שבע מצוות בני נח,

English translation 1413

with the emphasis,

מיט דער הדגשה,

English translation 1414

that one must do this not because it is charity and justice according to human intellect,

אז מ'דארף דאס טאן ניט דערפאר וואס דאס איז צדק ויושר ע"פ שכל האדם,

English translation 1415

but because these are mitzvot that were given to Bnei Noach from above.

נאר ווייל דאס זיינען מצוות שניתנו לבני נח מלמעלה 284.

English translation 1416

In this there is also the emphasis that "Bnei Noach" is from the term "rest for the lower ones" which is connected with "rest for the upper ones,"

וואס דערביי האט מען אויך די הדגשה 285 אז "בני נח" איז מלשון "נייחא לתחתונים" 286 וואס איז פארבונדן מיט "נייחא לעליונים" 286,

English translation 1417

and when this was publicized openly and in writing and in publication,

און בשעת מ'האט דאס ארויסגעגעבן בגלוי ובכתב ובפירסום,

English translation 1418

and in a manner of "pointing with a finger and saying 'this,'"

ובאופן פון "מראה באצבעו ואומר זה" 287,

English translation 1419

this is a proof that now is the opportune time to do this with greater vigor and greater strength in this matter,

איז דאס א הוכחה אז איצטער איז דער זמן המוכשר מ'זאל טאן ביתר שאת וביתר עז אין דעם ענין,

English translation 1420

and it will be with great success and will be received with a pleasant countenance.

און עס וועט זיין בהצלחה רבה און נתקבל ווערן בסבר פנים יפות.

English translation 1421

And great is the merit of the one who carried out this matter -- although it is from the aspect that "the heart of a king is in the hand of Hashem,"

וגדול זכותו פון דעם וואס האט דורכגעפירט דעם ענין -- כאטש דאס איז מצד דעם וואס "לב מלך ביד ה'",

English translation 1422

but this itself indicates a merit,

אבער דאס גופא ווייזט אויף א זכות,

English translation 1423

that this should bring success in his other matters.

אז דאס זאל ברענגען הצלחה בשאר עניניו.

English translation 1424

And especially since he connected this with the matter of education --

ובפרט אז ער האט דאס פארבונדן מיטן ענין החינוך --

English translation 1425

Which this reminds of the "Campaign for Education,"

וואס דאס דערמאנט דאך אויף "מבצע חינוך",

English translation 1426

and also of the Campaign for Love of Israel and Unity of Israel,

און אויך אויף מבצע אהבת ישראל ואחדות ישראל,

English translation 1427

which is achieved through "Hashem is One" and through the study of Torah and fulfillment of mitzvot in the same measure in the Rambam and the like.

וואס דאס ווערט דורך "ה' אחד" און דורך לימוד התורה וקיום מצוותי' אין דעם זעלבן שיעור אין רמב"ם וכיו"ב.

English translation 1428

Which this further increases the merit that it should be publicized and aroused,

וואס דאס איז נאכמער מגדיל דעם זכות מ'זאל דאס מפרסם זיין און מעורר זיין,

English translation 1429

also to him and his advisors and ministers,

אויך אים ויועציו ושריו,

English translation 1430

that they should add further in this,

זיי זאלן נאך מוסיף זיין בזה,

English translation 1431

and this will add to the success,

און דאס וועט מוסיף זיין אין דער הצלחה,

English translation 1432

because Jews have the power to add in every matter more and more.

ווייל אידן האבן דעם כח צו מוסיף זיין בכל דבר אלץ מערער און מערער.

English translation 1433

May it be His will,

ויהי רצון,

English translation 1434

that all these matters should further hasten the fulfillment of the prophecy simply of "for then I will turn to the peoples a pure language, that they may all call upon the name of Hashem, to serve Him with one accord,"

אז די אלע ענינים זאלן נאכמער ממהר זיין דעם קיום היעוד בפשטות פון "אז אהפוך אל עמים שפה ברורה לקרוא כולם בשם ה' לעבדו שכם אחד" 288,

English translation 1435

and the preparation for this is through the fulfillment of the Seven Mitzvot of Bnei Noach,

וואס די הקדמה לזה איז ע"י קיום שבע מצוות בני נח,

English translation 1436

and then will be the "and they shall bring all your brothers...

און דעמולט וועט זיין דער "והביאו את כל אחיכם...

English translation 1437

as the children of Israel bring the offering in a pure vessel to the House of Hashem" --

כאשר יביאו בני ישראל את המנחה בכלי טהור בית ה'" 289 --

English translation 1438

to our holy land,

לארצנו הקדושה,

English translation 1439

and "the House of Hashem,"

און "בית ה'",

English translation 1440

the Holy Temple,

בית המקדש,

English translation 1441

until "and the kingdom shall be Hashem's,"

ביז אז "והיתה לה' המלוכה" 290,

English translation 1442

in the true and complete redemption through our righteous Moshiach.

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 1443

And to conclude -- after the melodies and the final blessing, the dollars will be distributed -- and may it be His will,

ולסיום -- וועט מען נאך די ניגונים וברכה האחרונה טיילן די דאלארן -- און ויהי רצון,

English translation 1444

that all these matters,

אז די אלע ענינים,

English translation 1445

beginning from the resolution in this,

אנהויבנדיק פון די החלטה בזה,

English translation 1446

should bring about the result,

זאלן אויפטאן די תוצאה,

English translation 1447

because "the Holy One, blessed be He, joins a good thought to action,"

ווייל "הקב"ה מצרפה למעשה" 291,

English translation 1448

speedily in our days,

בעגלא דידן,

English translation 1449

immediately, in our very own times.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1450

And we will dance,

און מ'וועט טאַנצן,

English translation 1451

speedily in our days, literally,

במהרה בימינו ממש,

English translation 1452

towards our righteous Mashiach,

לקראת משיח צדקנו,

English translation 1453

and the Tzemach Tzedek and the Rambam and Moshe and Aharon with them,

און דער צ"צ און דער רמב"ם ומשה ואהרן עמהם 292,

English translation 1454

"And we will eat there from the offerings and from the Passover sacrifices,"

"ונאכל שם מן הזבחים ומן הפסחים" 293,

English translation 1455

in the third Holy Temple,

בבית המקדש השלישי,

English translation 1456

"The Sanctuary, O Lord, which Your hands have established."

"מקדש אד' כוננו ידיך" 294,

English translation 1457

"On the holy mountain in Jerusalem" the holy city,

"בהר הקודש בירושלים" 295 עיר הקודש,

English translation 1458

in "the land which the eyes of the Lord your God are always upon it, from the beginning of the year to the end of the year,"

ב"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 296,

English translation 1459

and "the Lord your God will enlarge your border,"

און "ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 297,

English translation 1460

and in the future the Land of Israel will spread to all lands,

ועתידה א"י שתתפשט בכל הארצות 298,

English translation 1461

and that which is "in the future" will be in the present,

וואס דער "עתידה" וועט זיין בהווה,

English translation 1462

because the true and complete redemption will be actualized, in its simple sense.

ווארום עס וועט זיין בפועל די גאולה האמיתית והשלימה כפשוטה.

English translation 1463

And since the Land of Israel will spread to all lands -- it is understood how there will be "and the kingdom will be the Lord's" in a revealed manner,

און וויבאלד אז א"י תתפשט בכל הארצות -- איז פארשטאנדיק ווי עס וועט זיין דער "והיתה לה' המלוכה" בגלוי,

English translation 1464

since every place becomes "the Land of Israel,"

וויבאלד אז יעדער ארט ווערט "ארץ ישראל",

English translation 1465

a land that desired to do the will of its Master,

ארץ שרצתה לעשות רצון קונה 299,

English translation 1466

and Israel which is connected to Torah,

און ישראל וואס איז פארבונדן מיט תורה,

English translation 1467

which "you have striven with God and with men and have prevailed,"

וואס "שרית עם אלקים ועם אנשים ותוכל" 300,

English translation 1468

and "God" -- angels -- are the guardian princes of the nations of the world,

וואס "אלקים" -- מלאכים -- זיינען די שרי אומות העולם 301,

English translation 1469

one engages with them,

קערט מען זיך איין מיט זיי,

English translation 1470

and all the more so with "men,"

ועאכו"כ מיט "אנשים",

English translation 1471

with the nations of the world themselves,

מיט אוה"ע עצמם,

English translation 1472

until that from their good will,

ביז אז מרצונם הטוב,

English translation 1473

and in pleasant ways and in ways of peace,

ובדרכי נועם ובדרכי שלום,

English translation 1474

for the entire Torah was given only to make peace in the world,

וואס כל התורה לא ניתנה אלא לעשות שלום בעולם 302,

English translation 1475

with all the inhabitants of the world -- it is drawn into the entire world,

מיט כל באי עולם 303 -- ווערט עס נמשך בכל העולם כולו,

English translation 1476

for "all existing things etc. exist only from the truth of His existence,"

ווארום "כל הנמצאים כו' לא נמצאו אלא מאמתת המצאו" 304,

English translation 1477

and it becomes "the earth will be filled with the knowledge of the Lord as the waters cover the sea."

און עס ווערט "מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים" 305,

English translation 1478

Speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1479

His Holy Honor, our Master, our Teacher, and our Rebbe, may he live for good long days, commanded to play the preparatory melody,

כ"ק אדמו"ר שליט"א צוה לנגן ניגון הכנה,

English translation 1480

the melody of the Alter Rebbe

ניגון אדה"ז

English translation 1481

(in the fourth section -- first time),

(בבא הרביעית -- פעם א'),

English translation 1482

Nye Zhuritsy Khloptsy.

ניע זשוריצי חלאפצי.

English translation 1483

Afterwards he commanded the holy Rebbe, may he live, to play "May it be Your will etc. that the Holy Temple be built speedily in our days and grant us our portion in Your Torah."

אח"צ צוה להש"צ שי' לנגן "יה"ר כו' שיבנה ביהמ"ק ב"ב ותן חלקנו בתורתך".

English translation 1484

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1485

Those who need to recite the after-blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1486

will certainly recite the after-blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 1487

His Holy Honor, our Master, our Teacher, and our Rebbe, may he live for good long days, distributed to the "L'Chaims" may they live, dollar bills -- in order to distribute to each one of those present, may they live, one bill,

כ"ק אדמו"ר שליט"א חילק לה"טאנקיסטן" שיחיו שטרות של דולר -- בכדי לחלק לכאו"א מהנוכחים שיחיו שטר אחד,

English translation 1488

with the intent to give it

על מנת לתת אותו

English translation 1489

(or its equivalent)

(או חילופו)

English translation 1490

to charity.

לצדקה.

English translation 1491

Before his departure he began to play "For with joy you shall go forth."

טרם צאתו התחיל לנגן "כי בשמחה תצאו".