English translation — שיחת ש"פ שמיני, פ' החודש, מבה"ח ניסן ה'תשמ"ו.

English translation 1

It is Shabbat Parashat HaChodesh,

ס'איז שבת פרשת החודש,

English translation 2

Shabbat Kodesh Mevarchim the month of Nissan,

שבת קודש מברכים החודש ניסן,

English translation 3

the month of redemption,

דער חודש הגאולה,

English translation 4

as our Sages said1 "in which

כמאחז"ל 1 "שבו

English translation 5

(in Nissan)

(בניסן)

English translation 6

Israel were redeemed from Egypt and in which they are destined to be redeemed, as it is said:2 'As in the days of your exodus from the land of Egypt I will show him wonders'" also now in the future redemption from this last exile.

נגאלו ישראל ממצרים ובו עתידין ליגאל שנאמר? 2 כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות" אויך איצטער בגאולה העתידה מגלות זה האחרון.

English translation 7

That is, that the present time

ד.ה. אז דער איצטיקער זמן

English translation 8

(in every year) –

(בכל שנה ושנה) –

English translation 9

beginning from Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Nissan when we proclaim and bless and give strength to Rosh Chodesh Nissan which includes within itself all the days of the month,

אנהויבנדיק פון שבת מברכים ר"ח ניסן ווען מ'איז מכריז און מ'בענטשט און מ'גיט כח צו ראש חודש ניסן וואס איז כולל אין זיך כל ימי החודש,

English translation 10

including the fifteenth of it

כולל חמשה עשר שבו

English translation 11

(the festival of Pesach) –

(חג הפסח) –

English translation 12

is an auspicious time that the redemption from this last exile should come,

איז א זמן מסוגל אז עס זאל קומען די גאולה מגלות זה האחרון,

English translation 13

"as in the days of your exodus from the land of Egypt I will show him wonders."

"כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות".

English translation 14

And contrary to the opinion of those who err that "as in the days of your exodus from the land of Egypt I will show him wonders" is a matter not for the better, Heaven forbid, which stands with a kaf of comparison

ושלא כדעת הטועים אז "כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות" איז אן ענין שלא למעליותא ח"ו וואס שטייט מיט א כ"ף הדמיון

English translation 15

("like the days of") –

("נימי גו'") –

English translation 16

but on the contrary:

נאר אדרבה:

English translation 17

The Tzemach Tzedek brings3

דער צ"צ ברענגט 3

English translation 18

(from the Zohar4)

(פון זהר 4)

English translation 19

that in the future redemption there will be "I will show him wonders" even in relation to the wonders of the redemption from Egypt!

אז בגאולה העתידה וועט זיין "אראנו נפלאות" אפילו לגבי די נפלאות בגאולת מצרים!

English translation 20

In this, additional strength comes in this year:

אין דעם קומט צו נאכמער כח בשנה זו:

English translation 21

The determination of the festival of Pesach and Rosh Chodesh Nissan in this year

די קביעות בשנה זו פון חג הפסח און ר"ח ניסן

English translation 22

(and consequently –

(און במילא –

English translation 23

Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Nissan)

שבת מברכים ר"ח ניסן)

English translation 24

is the same determination

איז די זעלבע קביעות

English translation 25

(in the days of the week)

(בימי השבוע)

English translation 26

as it was "as in the days of your exodus from the land of Egypt" –

ווי ס'איז געווען "כימי צאתך מארץ מצרים" –

English translation 27

on the fifth day of the week –

ביום החמישי בשבוע –

English translation 28

as the Alter Rebbe writes in his Shulchan Aruch5

ווי דער אלטער רבי שרייבט בשו"ע שלו 5

English translation 29

[in the Gemara6 there are opinions about this],

[אין גמרא 6 זיינען פאראן דיעות בזה],

English translation 30

that the Exodus from Egypt

אז יצי"מ

English translation 31

(on the fifteenth of Nissan)

(בחמשה עשר בניסן)

English translation 32

was on the fifth day of the week

איז געווען ביום החמישי בשבוע

English translation 33

(and from this it is understood that also Rosh Chodesh Nissan was on the fifth day),

(ומזה מובן אז אויך ר"ח ניסן איז געווען ביום החמישי),

English translation 34

as it comes out in the determination of this year.

ווי ס'קומט אויס בקביעות שנה זו.

English translation 35

From this it is understood,

איז דערפון מובן,

English translation 36

that the matter of the redemption,

אז דער ענין הגאולה,

English translation 37

"as in the days of your exodus from the land of Egypt I will show him wonders",

"כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות",

English translation 38

stands with greater strength and vigor on Shabbat Mevarchim Nissan of this year

שטייט ביתר שאת וביתר עוז בשבת מברכים ניסן שנה זו

English translation 39

(more than in every year) –

(מער ווי בכל שנה ושנה) –

English translation 40

because the determination in this year is the same "as in the days of your exodus from the land of Egypt" not only in the days of the month,

ווארום די קביעות בשנה זו איז די זעלבע "כימי צאתך מארץ מצרים" ניט נאר בימי החודש,

English translation 41

but also in the days of the week,

נאר אויך בימי השבוע,

English translation 42

and as has been said many times7 that when a day falls out both on the same day of the month and on the same day of the week as the day which it commemorates,

וכמדובר כמ"פ 7 אז בשעת א טאג קומט אויס סיי אין דעם זעלבן יום בחודש און סיי אין דעם זעלבן יום בשבוע ווי דער יום וועלכן ער איז מזכיר,

English translation 43

then the matter of that day stands with emphasis, with greater strength and vigor.

שטייט דאן ענינו של יום זה בהדגשה ביתר שאת וביתר עוז.

English translation 44

This does not mean, however,

דאם הייסט אבער ניט,

English translation 45

of course,

כמובן,

English translation 46

that one must wait until the fifteenth of Nissan

אז מ'דארף ווארטן ביז חמשה עשר בניסן

English translation 47

(the time of our freedom)

(זמן חירותינו)

English translation 48

until we will go out from exile

ביז מ'וועט ארויסגיין פון גלות

English translation 49

(as it was "as in the days of your exodus from the land of Egypt"),

(אזוי ווי ס'איז געווען "כימי צאתך מארץ מצרים"),

English translation 50

rather this can come immediately and at once even after Shabbat Mevarchim HaChodesh –

נאר דאס קען קומען תיכף ומיד נאך בשבת מברכים החודש –

English translation 51

which has an advantage even over Rosh Chodesh Nissan and over the fifteenth of Nissan,

וואס האט א מעלה אפילו לגבי ראש חודש ניסן און לגבי חמשה עשר בניסן,

English translation 52

because it can bless and give strength to Rosh Chodesh Nissan and to the festival of Pesach and to the entire month of Nissan.

וואס דערפאר קען ער בענטשן און געבן כח צו ר"ח ניסן און צו חג הפסח און צו כל חודש ניסן.

English translation 53

As Jews say in the prayer of every day "May our eyes behold Your return to Zion with mercy",

ווי אידן זאגן בתפלת כל יום "ותחזינה עינינו בשובך לציון ברחמים",

English translation 54

and at the conclusion of this Shabbat they will also say –

און במוצאי שבת זה וועט מען אויך זאגן –

English translation 55

"The shoot of Your servant David may You speedily cause to flourish",

"את צמח דוד עבדך מהרה תצמיח",

English translation 56

and since this

וואס וויבאלד אז דאס

English translation 57

("speedily")

("מהרה")

English translation 58

is a prayer of a human being,

איז א תפלת בן אדם,

English translation 59

it means "speedily" in human language,

מיינט עס "מהרה" בלשון בני אדם,

English translation 60

according to the understanding and comprehension of flesh and blood,

לויט הבנת והשגת בשר ודם,

English translation 61

that is, "speedily" literally,

ד.ה. "מהרה" כפשוטו,

English translation 62

and if it is delayed even for one extra moment then that is the opposite of "speedily".

און אויב עס האלט זיך אפ אפילו אויף איין איבעריקער רגע איז דאס דעמולט היפך פון "מהרה".

English translation 63

And especially taking into consideration that this is an exile of sixty myriads of general souls,

ובפרט נעמענדיק אין באטראכט אז דאס איז א גלות פון ששים ריבוא נשמות כלליות,

English translation 64

each of which divides into sixty myriads of particular souls

וואס יעדערע פון זיי טיילט זיך אויף ששים ריבוא נשמות פרטיות

English translation 65

(as explained in Tanya8),

(כמבואר בתניא 8),

English translation 66

and together with them is the Shechinah in exile9 with His chariot and the ministering angels etc. –

און צוזאמען מיט זיי איז שכינתא בגלותא 9 עם מרכבה שלו ומלאכי השרת וכו' –

English translation 67

it is therefore understandable that if the redemption is delayed for even one moment,

איז דאך פארשטאנדיק אז אויב די גאולה האלט זיך אפ פאר איין רגע אפילו,

English translation 68

how far is this then from "The shoot of Your servant David may You speedily cause to flourish"!

ווי ווייט דאס איז דאן פון "את צמח דוד עבדך מהרה תצמיח"!

English translation 69

From this it is understood that "speedily" means literally –

איז דערפון מובן אז "מהרה" מיינט כפשוטו –

English translation 70

immediately and at once, actually. In a manner of "the place did not delay

תיכף ומיד ממש. באופן פון "לא עכבן המקום

English translation 71

(even)

(אפילו)

English translation 72

the blink of an eye" –

כהרף עין" –

English translation 73

as it was "as in the days of your exodus from the land of Egypt"10.

ווי ס'איז געווען "כימי צאתך מארץ מצרים" 10.

English translation 74

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 75

Since a redemption in a manner of "the place did not delay

וויבאלד אז א גאולה באופן פון "לא עכבן המקום

English translation 76

(even)

(אפילו)

English translation 77

the blink of an eye" is not "new under the sun",

כהרף עין" איז ניט "חדש תחת השמש" וי,

English translation 78

rather "it has already been for ages"12 in the days of your exodus from the land of Egypt –

נאר "כבר הי' לעולמים" 12 בימי צאתך מארץ מצרים –

English translation 79

it is therefore understandable that now one need not come to a suspension of nature and to create a new reality,

איז דאך פארשטאנדיק אז איצטער דארף מען דערביי ניט אנקומען לשידוד הטבע און צו אויפמאכן א מציאות חדשה,

English translation 80

because if "that which was not, was"

ווארום מה-דאך אז "מאי דלא הוה הוה"

English translation 81

(through a miracle and innovation)

(ע"י א נס וחידוש)

English translation 82

all the more so "that which was, was"13,

עאכו"כ אז "מאי דהוה הוה" 13,

English translation 83

and in a natural way this can happen again.

ובדרך הטבע קען דאס פאסירן נאכאמאל.

English translation 84

And this is even if the matter

וואס דאס איז אפילו אויב דער ענין

English translation 85

(that the redemption must already come in a manner of "the place did not delay (even) the blink of an eye")

(אז די גאולה דארף שוין קומען באופן פון "לא עכבן המקום (אפילו) כהרף עין")

English translation 86

would not be necessary according to nature now,

וואלט ניט געווען מוכרח ע"פ טבע איצטער,

English translation 87

it is also easier to carry out because "that which was, was";

איז דאס אויך לייכטער דורכצופירן וויבאלד אז "מאי דהוה הוה";

English translation 88

All the more so in the present reality according to nature, where "all the appointed times have passed and the matter depends only on repentance"14,

עאכו"ב בשעת די מציאות ע"פ טבע איז אז כבר "כלו כל הקיצין ואין הדבר תלוי אלא בתשובה" 14,

English translation 89

and repentance can be achieved through a single thought,

און תשובה קען דאך זיין ע"י א הרהור אחד,

English translation 90

which is merely the blink of an eye,

וואס איז בלויז כהרף עין,

English translation 91

one then becomes a complete righteous person15. And for this one need not reach a multitude of Jews,

ווערט מען דאן א צדיק גמור 15. און דערצו דארף מען ניט אנקומען צו א ריבוי אידן,

English translation 92

rather even one Jew,

נאר אפילו איין איד,

English translation 93

through one mitzvah

דורך א מצוה אחת

English translation 94

(one action,

(א מעשה אחד,

English translation 95

one speech,

א דיבור אחד,

English translation 96

or one thought,

אדער א מחשבה אחת,

English translation 97

including one [moment of] reflection)

כולל א הרהור אחד)

English translation 98

can tip the scales for himself and the entire world to the side of merit and bring salvation and deliverance to himself and to them,

קען מען מכריע זיין עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות ומביא לו ולהם תשועה והצלה,

English translation 99

as per the ruling of the Rambam16.

כפס"ד הרמב"ם 16.

English translation 100

All the more so when it is Shabbat Parshat HaChodesh and Shabbat Mevarchim Nissan,

עאכו"כ ווען מ'שטייט אין שבת פרשת החודש און שבת מברכים ניסן,

English translation 101

when we announce about Rosh Chodesh Nissan and bless Rosh Chodesh Nissan and the entire month of Nissan,

ווען מ'איז מכריז וועגן ר"ח ניסן און מ'איז מברך ר"ח ניסן און גאנץ חודש ניסן,

English translation 102

of which it is said "as in the days of your exodus from the land of Egypt I will show you wonders". And especially in the fixed calendar of this year, when the calendar setting is "as in the days of your exodus from Egypt" –

וואס "כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות". ובפרט בקביעות שנה זו ווען די קביעות איז "כימי צאתך מארמ"צ" –

English translation 103

it is certainly a propitious time to bring the redemption.

איז זיכער א זמן זכאי אויף ברענגען די גאולה.

English translation 104

To this is added further power from the weekly Torah portion –

אין דעם קומט צו נאכמער כח מצד פרשת השבוע –

English translation 105

Parshat Shemini,

פ' שמיני,

English translation 106

according to the teaching of the Alter Rebbe17 that one must live with the time,

כתורת אדה"ז 17 אז מ'דארף לעבן מיט דער צייט,

English translation 107

with the weekly portion that is read at that time:

מיט פרשת השבוע וואס מ'לייענט אין דער צייט:

English translation 108

Regarding "And it was on the eighth day"

בנוגע צו "ויהי ביום השמיני"

English translation 109

(for all the matters of the portion are called by the name of the portion –

(וואס אלע ענינים פון דער פרשה ווערן אנגערופן אויפן שם הפרשה –

English translation 110

"Shemini")

"שמיני")

English translation 111

our Sages said18

זאגן חז"ל 18

English translation 112

(and Rashi brings this down in his commentary on the Torah at the beginning of the portion),

(און רש"י ברענגט עס אראפ בפירושו על התורה בתחלת הפרשה),

English translation 113

that "that day took ten crowns".

אז "אותו יום נטל עשר עטרות".

English translation 114

A "crown" is a matter that is above measurement and limitation. Accordingly, it is understood that this is connected to redemption

אן "עטרה" איז אן ענין שלמעלה ממדידה והגבלה. וואס עפ"ז איז מובן אז דאס איז פארבונדן מיט גאולה

English translation 115

(the concept of the month of Nissan)

(דער ענין פון חודש ניסן)

English translation 116

which is above the measurement and limitation of the concept of exile.

וואס איז העכער פאר דער מדידה והגבלה פון ענין הגלות.

English translation 117

And on the eighth day there was not merely one crown,

און ביום השמיני איז ניט געווען בלויז איין עטרה,

English translation 118

rather "ten crowns",

נאר "עשר עטרות",

English translation 119

the perfection of "crowns"19

די שלימות פון "עטרות" 19

English translation 120

(as is known that ten indicates the perfection of the matter20).

(כידוע אז עשר באווייזט אויף שלימות הענין 20).

English translation 121

And furthermore, the expression

און דערצו איז דער לשון

English translation 122

(unusual)

(הבלתי רגיל)

English translation 123

"took ten crowns"

"נטל עשר עטרות"

English translation 124

(not "on that day there were ten crowns",

(ניט באותו יום "היו עשר עטרות",

English translation 125

or "a day of ten crowns"):

אדער "יום של עשר עטרות"):

English translation 126

The expression "took"

דער לשון "נטל"

English translation 127

(according to the true Torah)

(ע"פ תורת אמת)

English translation 128

indicates that the day need not come to any kindnesses that they should give him the "ten crowns" as a gift,

באווייזט אז דער טאג דארף ניט אנקומען צו קיינע חסדים אז מ'זאל אים געבן במתנה די "עשר עטרות",

English translation 129

he need not even ask for them –

ער דארף עס אפילו ניט בעטן –

English translation 130

rather "took ten crowns",

נאר "נטל עשר עטרות",

English translation 131

he takes them himself without anyone's permission,

ער נעמט עס אליין אן קיינעמ'ס רשות,

English translation 132

because they belong to him according to the true Torah!

ווארום דאס באלאנגט צו אים ע"פ תורת אמת!

English translation 133

From this is understood the superiority of that day,

וואס דערפון איז מובן דער עילוי פון דעם טאג,

English translation 134

when a Jew must live with the concept of "And it was on the eighth day",

ווען א איד דארף לעבן מיטן ענין פון "ויהי ביום השמיני",

English translation 135

that "that day took ten crowns" –

ש"אותו יום נטל עשר עטרות" –

English translation 136

that he then lives with the concept of "ten crowns", with the perfection of the concept of crowns

אז ער לעבט דעמולט מיט דעם ענין פון "עשר עטרות". מיט דער שלימות פון ענין העטרות

English translation 137

(which is connected to the concept of redemption),

(וואס איז פארבונדן מיטן ענין הגאולה),

English translation 138

and in a manner that on that day it stands revealed and emphasized how each individual is completely the master over the "ten crowns",

און אין אן אופן אז אין דעם טאג שטייט בגלוי ובהדגשה ווי יעדער איך איז אינגאנצן בעה"ב אויף די "עשר עטרות",

English translation 139

therefore he takes them without anyone's permission,

דערפאר נעמט ער זיי אן קיינעמ'ס רשות,

English translation 140

"took ten crowns".

"נטל עשר עטרות".

English translation 141

And this applies

און דאס איז שייך

English translation 142

(and is understood simply)

(ומובן בפשטות)

English translation 143

to every Jew,

לכאו"א מישראל,

English translation 144

even to a child of five years [versed] in Scripture,

אפילו פאר א בן חמש למקרא,

English translation 145

as understood from the fact that Rashi brings it in his commentary on the Torah, whose purpose is the plain meaning of Scripture,

כמובן דערפון וואס רש"י ברענגט עס בפירושו על התורה וואס ענינו איז פשוטו של מקרא,

English translation 146

also for a child of five years [versed] in Scripture:

אויך פאר א בן חמש למקרא:

English translation 147

A child of five years [versed] in Scripture knows that there are matters that he must ask for;

א בן חמש למקרא ווייסט אז עס זיינען דא ענינים וועלכע ער דארף בעטן;

English translation 148

matters that he must earn;

ענינים וועלכע ער דארף פארדינען;

English translation 149

matters in which he also needs to find favor21;

ענינים אין וועלכע ער דארף אויך האבן נשיאת חן 21;

English translation 150

then there are matters that he takes without asking and without permission,

דערנאך זיינען דא ענינים וואס ער נעמט זיי אן בעטן און אן קיין רשות,

English translation 151

because they belong to him.

ווארום דאס באלאנגט צו אים.

English translation 152

Consequently, he understands the superiority of that day "took ten crowns" –

במילא פארשטייט ער דעם עילוי פון דעם וואס אותו יום "נטל עשר עטרות" –

English translation 153

that it is such a day that the ten crowns belong to him,

אז ס'איז אזא טאג וואס צו אים באלאנגען די עשר עטרות,

English translation 154

so that he need not come to any kindnesses and he need not ask,

אזוי אז ער דארף ניט אנקומען צו קיינע חסדים און ער דארף ניט בעטן,

English translation 155

rather he comes and takes them himself!

נאר ער קומט עס אליין נעמען!

English translation 156

And since Rashi explains this to a small child,

און וויבאלד אז רש"י איז דאס מפרש פאר א קליין קינד,

English translation 157

a child of five years [versed] in Scripture,

א בן חמש למקרא,

English translation 158

it is understood that this applies to all Jews without exception,

איז פארשטאנדיק אז דאס איז שייך צו אלע אידן אן אויסנאם,

English translation 159

for every individual is at least in the category of "small",

ווארום יעדער איך איז עכ"פ בבחי' "קטן",

English translation 160

"a child of five years [versed] in Scripture":

"בן חמש למקרא":

English translation 161

When speaking about other levels –

בשעת מ'רעדט וועגן אנדערע דרגות –

English translation 162

there can be a discussion whether the Jew has a connection to it or not;

קען זיין א שקו"ט צי דער איד האט דערצו א שייכות אדער ניט;

English translation 163

when, however, it speaks about the matter that every Jew is a "small child" of the Holy One, blessed be He,

בשעת עס רעדט זיך אבער וועגן דעם ענין וואס יעדער איד איז א "בן קטן" של הקב"ה,

English translation 164

"a child of five years [versed] in Scripture",

"בן חמש למקרא",

English translation 165

this is so for all Jews –

איז דאס אזוי ביי אלע אידן –

English translation 166

as it is written22 "For Israel is a youth and I love him". And this indicates the essential connection of every Jew with the Most High23.

כמ"ש 22 "כי נער ישראל ואוהבהו". וואס דאס באווייזט אויף דעם עצמיות'דיקן פארבונד פון יעדער אידן מיטן אויבערשטן 23.

English translation 167

That is, regardless of his status and situation,

ד.ה. אז ניט קוקנדיק אויף זיין מעמד ומצב,

English translation 168

he is always essentially one thing with the Most High –

איז ער אלעמאל בעצם איין זאך מיטן אויבערשטן –

English translation 169

"You are children to Hashem your God"24.

"בנים אתם לה' אלקיכם" 24.

English translation 170

The verse states explicitly25 "The Torah that Moshe commanded us is an inheritance of the congregation of Yaakov,"

ומקרא מלא דיבר הכתוב 25 "תורה צוה לנו משה מורשה קהלת יעקב",

English translation 171

so that everyone, without exception,

אז יעדער איך אן אויסנאם,

English translation 172

from the smallest of the small to the greatest of the great,

פון א קטן שבקטנים ביז א גדול שבגדולים,

English translation 173

is a master over the entire Torah which was given to him as an inheritance. As is known, in the matter of inheritance there is no difference based on a person's level. Even an infant who has just come into the world

איז בעה"ב אויף כל התורה כולה וואס איז צו אים אפגעגעבן געווארן בירושה. כידוע אז אין דעם ענין הירושה איז ניטא קיין נפק"מ וואס עס איז די דרגא פון דעם מענטשן. אפילו א תינוק וואס ערשט יצא לאויר העולם,

English translation 174

inherits everything.26

איז יורש הכל 26.

English translation 175

And therefore it is understood

און דעריבער איז מובן,

English translation 176

that every Jew,

אז יעדער איד,

English translation 177

by virtue of his essential quality, by virtue of his essential connection with the Most High,

מצד מעלתו העצמית. מצד זיין עצמיות'דיקן פארבונד מיט דעם אויבערשטן,

English translation 178

and he is an heir of the entire Torah,

און איז יורש כל התורה כולה,

English translation 179

he is a master over the "ten crowns,"

איז ער א בעה"ב אויף די "עשר עטרות",

English translation 180

therefore he can come and take them himself

דעריבער קען ער זיי קומען אליין נעמען

English translation 181

("he took").

("נטל").

English translation 182

This matter is also emphasized in today's lesson of Rambam –

דער ענין איז אויך אונטערשטראכן אין היינטיקן שיעור רמב"ם –

English translation 183

the last three chapters of the Laws of a Torah Scroll:

די לעצטע דריי פרקים פון הלכות ספר תורה:

English translation 184

The third chapter

דער פרק השלישי

English translation 185

(the conclusion of today's lesson of three chapters) –

(דער סיום פון היינטיקן שיעור של שלשה פרקים) –

English translation 186

and this

וואס דאס

English translation 187

(third)

(שלישי)

English translation 188

itself has a connection to the future redemption

גופא האט א שייכות מיט דער גאולה העתידה

English translation 189

(discussed above),

(המדובר לעיל),

English translation 190

"a threefold cord"27 corresponding to the third Beis HaMikdash –

"חוט המשולש" 27 כנגד ביהמ"ק השלישי –

English translation 191

is also the tenth chapter

איז אויך פרק עשירי

English translation 192

(corresponding to "ten crowns").

(ע"ד "עשר עטרות").

English translation 193

And at the conclusion of the tenth chapter the Rambam writes:

ובסיום פון פרק עשירי שרייבט דער רמב"ם:

English translation 194

"Anyone who sits before a Torah scroll should sit with gravity, in awe and fear,

"כל מי שיושב לפני ספר תורה ישב בכובד ראש באימה ופחד,

English translation 195

for it is the faithful witness for all who come into the world, as it is said28 'And it shall be there with you as a witness.'" And "with you" simply refers to Jews.

שהוא העד הנאמן לכל באי עולם שנאמר 28 והי' שם בך לעד". וואס "בך" גייט בפשטות אויף אידן.

English translation 196

That is, a Torah scroll

ד.ה. אז א ספר תורה

English translation 197

("this Torah scroll" *28)

("ספר התורה הזה" *28)

English translation 198

is a witness regarding Jews.

איז אן עד אויף אידן.

English translation 199

And in this there is a wondrous thing:

וואס אין דעם איז דא א דבר נפלא:

English translation 200

It is known29 that the matter of testimony applies only "to a matter that is hidden and concealed from the eyes of all." Regarding a revealed matter,

ס'איז ידוע 29 אז דער ענין פון עדות איז שייך נאר "על דבר הנסתר ונעלם מעיני הכל". אויף א דבר גלוי,

English translation 201

and even regarding a matter that is destined to be revealed30

און אפילו אויף א מילתא דעבידא לאגלויי 30

English translation 202

(as Chassidus adds29)

(ווי חסידות איז מוסיף 29)

English translation 203

there is no need to resort to testimony,

דארף מען ניט אנקומען צו עדות,

English translation 204

because it is revealed

ווייל דאס איז גלוי

English translation 205

(or destined to be revealed)

(אדער עבידא לאגלויי)

English translation 206

in any case.

בלאו הכי.

English translation 207

So too regarding the "testimony" that Jews give about the Most High –

וואס אזוי איז עס אויך בנוגע צו די "עדות" וואס אידן זאגן אויפן אויבערשטן –

English translation 208

"You are My witnesses"31

"אתם עדי" 31

English translation 209

(as discussed in a previous farbrengen32) –

(ווי גערעדט אין א פריערדיקער התוועדות 32) –

English translation 210

that this refers to the levels in Divinity that are inherently hidden,

אז דאס איז אויף די דרגות אין אלקות וואס זיינען בהעלם מצ"ע,

English translation 211

and Jews testify about them,

און אידן זאגן אויף זיי עדות,

English translation 212

but regarding the aspect of Divinity that is inherently revealed in the world,

אבער אויף בחי' אלקות וואס איז בגלוי מצ"ע בעולם,

English translation 213

Jews need not give testimony.

דארפן אידן קיין עדות ניט זאגן.

English translation 214

From this it is also understood regarding the testimony of a Torah scroll

דערפון איז אויך מובן בנוגע צו די עדות פון א ספר תורה

English translation 215

("the faithful witness")

("העד הנאמן")

English translation 216

about Jews

אויף אידן

English translation 217

("And it shall be there with you as a witness"):

("והי' שם בך לעד"):

English translation 218

Regarding the essential matter that "You have chosen us from all the nations"33 there is no need to resort to testimony

בנוגע צו דעם עצם ענין אז "אתה בחרתנו מכל העמים" 33 דארף מען ניט אנקומען צו עדות

English translation 219

(from a Torah scroll),

(פון ספר תורה),

English translation 220

because it is a matter revealed to all that at the giving of the Torah the Most High chose the Jews and afterwards gave them the Land of Israel, etc.

ווארום ס'איז א דבר הגלוי לכולם אז בא מתן תורה האט דער אויבערשטער בוחר געווען אין אידן און האט זיי דערנאך אפגעגעבן ארץ ישראל וכו'.

English translation 221

Rather, a Torah scroll is a "witness" regarding the hidden matters and qualities in Jews that are sometimes concealed and might not be seen otherwise,

נאר א ספר תורה איז אן "עד" אויף די ענינים ומעלות נעלמים אין אידן וואס זיינען אמאל באהאלטן און מ'וואלט זיי אפשר ניט געזען בלאו הכי,

English translation 222

a Torah scroll testifies about them!

זאגט אויף זיי א ספר תורה עדות!

English translation 223

To the extent that a Torah scroll is a "witness" regarding the very essence of Jews –

ביז אז א ספר תורה איז אן "עד" אויף דעם עצם גדר פון אידן –

English translation 224

the essential connection of Jews with the Most High

דער עצמיות'דיקער פארבונד פון אידן מיט דעם אויבערשטן

English translation 225

(which exists in all Jews –

(וואס איז דא ביי אלע אידן –

English translation 226

"For Israel is a youth and I love him,"

"כי נער ישראל ואוהבהו",

English translation 227

and therefore the Torah is an inheritance for every single Jew,

און דערפאר איז תורה א ירושה לכאו"א מבני ישראל,

English translation 228

even a newborn infant)

אפילו א תינוק שנולד)

English translation 229

which is beyond any matter of revelation,

וואס איז למעלה מכל ענין של גילוי,

English translation 230

a Torah scroll is a "faithful witness" about this, which reveals it in the world.34

איז א ספר תורה אויף דעם אן "עד הנאמן" וואס איז דאס מגלה אין וועלט 34.

English translation 231

From this it is understood,

וואס דערפון איז מובן,

English translation 232

that even when the qualities of a Jew are not entirely revealed,

אז אפילו ווען די מעלות פון א אידן שטייען אמאל ניט אינגאנצן בגלוי,

English translation 233

this is not like the opinion of fools who seek faults in Jews,

איז דאס ניט כדעת הטפשים וואס זוכן חסרונות אויף אידן,

English translation 234

and say that here one sees a fault and there a fault and one does not see any qualities, etc. –

און זאגן אז אט זעט מען בגלוי דעם חסרון און יענעם חסרון און מ'זעט ניט קיין מעלות וכו' –

English translation 235

one must know that what others say is completely irrelevant,

דארף מען וויסן אז ס'איז לגמרי ניט נוגע וואס אנדערע זאגן,

English translation 236

for in the world there exists a Torah scroll that is a "faithful witness" regarding the hidden qualities of Jews!

ווארום אין וועלט געפינט זיך א ספר תורה וואס איז אן "עד הנאמן" אויף די מעלות המכוסות פון אידן!

English translation 237

And even if one would want to say

ואפילו אויב מ'וועט וועלן זאגן

English translation 238

(although the reality is not so)

(אע"פ וואס די מציאות איז ניט אזוי)

English translation 239

that there is a person who does not have these qualities –

אז ס'איז דא א איך וואס האט ניט די מעלות –

English translation 240

according to Torah law, testimony has the power to create a new reality,

איז ע"פ דין תורה האבן עדות בכח צו אויפמאכן א נייע מציאות,

English translation 241

even if the actual reality is otherwise.

אפילו אויב די מציאות בפועל איז באופן אחר.

English translation 242

As the Rambam rules35 that "we are commanded to decide the law based on two kosher witnesses, even though it is possible that they testified falsely,

כפס"ד הרמב"ם 35 אז "נצטוינו לחתוך את הדין ע"פ שני עדים כשרים ואע"פ שאפשר שהעידו בשקר,

English translation 243

since they are kosher in our eyes, we presume them to be kosher."

הואיל וכשרים הם אצלינו מעמידין אותן על כשרותן".

English translation 244

However, there is a new and unique law regarding this,

נאר דערצו איז דא א דין חדש ומיוחד,

English translation 245

that there can be a reality of conspiring witnesses.36 But as long as no other witnesses come who say that the previous witnesses testified falsely,

אז עס קען זיין א מציאות פון עדים זוממין 36. אבער כל זמן וואס עס קומען ניט אנדערע עדות וועלכע זאגן אז די פריערדיקע עדות האבן געזאגט שקר,

English translation 246

we believe them and the reality is according to their testimony,

גלויבט מען זיי און די מציאות ווערט לויט זייער עדות,

English translation 247

even if the reality was truly not so.

אפילו אויב די מציאות איז באמת ניט געווען אזוי.

English translation 248

From this it is understood regarding the "faithful witness"

איז דערפון מובן בנוגע דעם "עד הנאמן"

English translation 249

(a Torah scroll)

(א ספר תורה)

English translation 250

about Jews,

אויף אידן,

English translation 251

that even if it were to be said that one must come to a change of reality in the virtue of the Jewish people,

אז אפילו את"ל אז מ'דארף אנקומען צו שינוי המציאות במעלת בני ישראל,

English translation 252

it also affects the "faithful witness" by giving testimony that Jews have all the virtues that are written in this Torah scroll;

טוט עס אויך אויף דער "עד הנאמן" דורך זאגן עדות אז אידן האבן די אלע מעלות וואס שטייען אין דעם ספר תורה;

English translation 253

all the more so that the actual reality is that "you are children to Hashem your God" and Jews have a constant essential connection with the Most High and they have all the virtues,

עאכו"כ אז די מציאות בפועל איז אז "בנים אתם לה' אלקיכם" און אידן האבן א שטענדיקן עצמיות'דיקן פארבונד מיט דעם אויבערשטן און זיי האבן אלע מעלות,

English translation 254

only sometimes the virtues are in concealment and covered –

נאר אמאל שטייען די מעלות בהעלם ובכיסוי –

English translation 255

the "faithful witness",

איז דער "עד הנאמן",

English translation 256

the Torah scroll,

דער ספר תורה,

English translation 257

reveals them.

זיי מגלה.

English translation 258

And even though for this one needs a kosher Torah scroll,

ואע"פ אז דערצו דארף מען האבן א ספר תורה כשר,

English translation 259

for which one needs various conditions –

וואס אויף דעם דארף מען האבן פארשידענע תנאים –

English translation 260

all this was said regarding a particular Torah scroll;

איז דאס אלץ גערעדט געווארן בנוגע צו א ספר תורה מסויים;

English translation 261

but it is a clear and simple thing that certainly there is in the world a kosher Torah scroll that is a "faithful witness" about Jews.

אבער ס'איז א דבר הברור ופשוט אז אין עולם איז זיכער דא א ספר תורה כשר וואס איז אן "עד הנאמן" אויף אידן.

English translation 262

And furthermore, the main point:

ועוד ועיקר:

English translation 263

Certainly the Torah scroll of Moses

זיכער איז דער ספר תורה של משה

English translation 264

(which he placed in the Ark37,

(וואס הניחו בארון 37,

English translation 265

and from it they would correct all Torah scrolls38)

וממנו היו מגיהין כל הספרי תורה 38)

English translation 266

exists forever as a "witness" about Jews. For so it is written in the Torah of Moses –

קיים לעולם ועד אלס "עד" אויף אידן. ווארום אזוי שטייט אין תורת משה –

English translation 267

about which

וואס אויף דעם

English translation 268

(the very concept of the Torah of Moses)

(עצם ענין פון תורת משה)

English translation 269

one needs no other testimony,

דארף מען ניט האבן קיין אנדערע עדות,

English translation 270

as the Rambam writes39 that "our eyes saw and no stranger, etc.",

ווי דער רמב"ם שרייבט 39 אז "עינינו ראו ולא זר כו'",

English translation 271

and consequently "all of Israel are witnesses to him" because they themselves saw it –

און במילא זיינען "כל ישראל עדים לו" ווייל זיי האבן דאס אליין געזען –

English translation 272

it is written in the Torah of Moses,

שטייט אין תורת משה,

English translation 273

the eternal Torah,

תורה הנצחית,

English translation 274

that Moses our teacher wrote a Torah scroll and said to the Levites "Take this Torah scroll and place it at the side of the Ark of the covenant of Hashem your God, and it shall be there among you as a witness"28,

אז משה רבינו האט געשריבן א ספר תורה און האט געזאגט די לויים "לקוח את ספר התורה הזה ושמתם אותו מצד ארון ברית ה' אלקיכם והי' שם בך לעד" 28,

English translation 275

as an eternal witness,

אלס עד נצחי,

English translation 276

regarding all the virtues of Jews

אויף די אלע מעלות פון אידן

English translation 277

(that are written in the Torah scroll),

(וואס שטייען אין דער ספר תורה),

English translation 278

also the hidden virtues!

אויך די מעלות נעלמות!

English translation 279

And because the Torah scroll testifies and reveals in the world the essential connection of Jews with the Most High and all the virtues that Jews have

און מצד דעם וואס דער ספר תורה איז מעיד ומגלה אין וועלט דעם עצמיות'דיקן פארבונד פון אידן מיטן אויבערשטן און די אלע מעלות וואס אידן האבן

English translation 280

(also the hidden virtues) –

(אויך די מעלות נעלמות) –

English translation 281

it is understandable how every Jew can be "one who takes the ten crowns",

איז פארשטאנדיק ווי יעדער איך קען זיין "נטל עשר עטרות",

English translation 282

seemingly:

דלכאורה:

English translation 283

What kind of taker is he?!

וואס איז ער פאר א נעמער?!

English translation 284

A Torah scroll testifies about him –

איז א ספר תורה אויף אים מעיד –

English translation 285

that he is a Jew,

אז ער איז א איד,

English translation 286

a son of Abraham, Isaac, and Jacob40 and a daughter of Sarah, Rebecca, Rachel, and Leah41,

א בן אברהם יצחק ויעקב 40 ובת שרה רבקה רחל ולאה 41,

English translation 287

and he is an heir of the entire Torah,

און ער איז א יורש כל התורה כולה,

English translation 288

along with all his other virtues – therefore he is a "taker" of the "ten crowns",

עם שאר כל המעלות שלו - דעריבער איז ער א "נעמער" פון די "עשר עטרות",

English translation 289

and need not ask anyone,

און דארף בא קיינעם ניט פרעגן,

English translation 290

for he is the master over them!

ווארום ער איז אויף זיי א בעה"ב!

English translation 291

This virtue of Jews and the testimony about it from a Torah scroll exists in all times;

וואס די מעלה פון אידן און די עדות על זה פון א ספר תורה איז דא בכל הזמנים;

English translation 292

but there are special times when it stands more revealed and emphasized.

אבער עס זיינען דא זמנים מיוחדים ווען דאס שטייט מער בגלוי ובהדגשה.

English translation 293

And among them is also the present time of the year –

וביניהם איז אויך דער איצטיקער זמן בשנה –

English translation 294

Shabbat Parshat HaChodesh,

שבת פ' החודש,

English translation 295

and Shabbat Mevarchim Nissan,

ושבת מברכים ניסן,

English translation 296

when we bless Rosh Chodesh Nissan,

ווען מ'בענטשט ראש חודש ניסן,

English translation 297

when the virtue of Israel is emphasized and revealed, in connection with the matter of redemption –

וואס דעמולט שטייט בהדגשה ובגלוי מעלת ישראל ובקשר עם ענין הגאולה –

English translation 298

as in the teaching42 "When the Holy One, blessed be He, chose His world, He established in it new moons and years,

כמאחז" 42 "משבחר הקב"ה בעולמו קבע בו ראשי חדשים ושנים,

English translation 299

and when He chose Jacob and his sons, He established in it the new moon of redemption, in which Israel were redeemed from Egypt and in which they are destined to be redeemed."

וכשבחר ביעקב ובניו קבע בו ראש חודש של גאולה שבו נגאלו ישראל ממצרים ובו עתידין ליגאל".

English translation 300

That is, before there was a special reality of Rosh Chodesh Nissan,

ד.ה. אז פאר דעם וואס ס'איז געווארן א מציאות מיוחדת פון ר"ח ניסן,

English translation 301

"the new moon of redemption",

"ר"ח של גאולה",

English translation 302

there was also a reality of twelve months,

איז אויך געווען א מציאות פון י"ב חדשים,

English translation 303

immediately at the beginning of creation

גלייך בתחלת הבריאה

English translation 304

(after the diminishing of the moon occurred,

(נאך דעם ווי ס'איז געווארן דער מיעוט הלבנה,

English translation 305

"the small luminary"43),

"מאור הקטן" 43),

English translation 306

but then the virtue of Jews was not yet revealed

אבער דעמולט איז נאך ניט געווען בגלוי די מעלה פון אידן

English translation 307

("Jacob and his sons")

("יעקב ובניו")

English translation 308

and the reality of "the new moon of redemption";

און די מציאות פון "ר"ח של גאולה";

English translation 309

specifically "when He chose Jacob and his sons, He established in it the new moon of redemption",

דוקא "כשבחר ביעקב ובניו קבע בו ר"ח של גאולה",

English translation 310

when the virtue of Jews is revealed –

וואס דעמולט שטייט בגלוי די מעלה פון אידן –

English translation 311

the choice of the Most High in the entirety of the people of Israel,

די בחירה פון דעם אויבערשטן אין כללות עם ישראל,

English translation 312

which brings out in revelation the essential virtue in every Jew,

וואס דאס ברענגט ארויס בגלוי די מעלה העצמית אין יעדער אידן,

English translation 313

that he is connected with the Most High,

וואס ער איז פארבונדן מיט דעם אויבערשטן,

English translation 314

from the smallest of the small,

פון א קטן שבקטנים,

English translation 315

to the greatest of the great,

ביז א גדול שבגדולים,

English translation 316

as emphasized in the phrase "He chose Jacob and his sons",

כמודגש אין דעם לשון "בחר ביעקב ובניו",

English translation 317

both "Jacob" and "his sons",

סיי "יעקב" און סיי "בניו",

English translation 318

which includes even a newborn infant

וואס איז כולל אפילו א קטן שנולד

English translation 319

(who is also an heir of the entire Torah).

(וואס ער איז אויך יורש כל התורה כולה).

English translation 320

And especially since the name of the month is "Nissan",

ובפרט אז דער שם החודש איז "ניסן",

English translation 321

because in it miracles were performed for Israel44,

ע"ש שבו נעשים נסים לישראל 44,

English translation 322

and according to the words of our sages45 that the many letters nun indicate many miracles, it follows that "Nissan" is the concept of miracles of miracles performed for them. This affects,

וע"פ דברי חז"ל 45 אז נוני"ן הרבה ווייזט אויף נסים רבים קומט אויס אז "ניסן" איז דער ענין פון נסי נסים נעשו להם. וואס דאס טוט אויף,

English translation 323

that even if the virtue of Jews is still in concealment,

אז אפילו אויב די מעלה פון אידן שטייט נאך בהעלם,

English translation 324

there is a covering or the like upon it –

ס'איז דא אויף דעם א צודעק וכיו"ב –

English translation 325

at the time when miracles of miracles are performed for them,

איז בשעת ס'איז נסי נסים נעשו להם,

English translation 326

it certainly stands revealed.

שטייט עס זיכער בגלוי.

English translation 327

This itself

דאס גופא

English translation 328

(since it is the month of Nissan,

(אז ס'איז חודש ניסן,

English translation 329

the month of redemption and miracles of miracles were performed for them)

חודש הגאולה ונסי נסים נעשו להם)

English translation 330

can, however, be in concealment;

קען אבער שטיין בהעלם;

English translation 331

but when Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Nissan arrives, it comes out in the open before the eyes of all –

בשעת אבער עס קומט שבת מברכים ר"ח ניסן קומט עס ארויס בגלוי לעין כל –

English translation 332

because then we announce

ווארום דעמולט איז מען מכריז

English translation 333

(in the blessing of the month)

(בברכת החודש)

English translation 334

in speech and openly about Rosh Chodesh Nissan and we bless the month,

בדיבור ובגלוי וועגן ראש חודש ניסן און מ'בענטשט דעם חודש,

English translation 335

which brings out in the open the matter of "He chose Yaakov and his sons" when then "He established for them a Rosh Chodesh of redemption",

וואס דאס ברענגט ארויס בגלוי דעם ענין פון "בחר ביעקב ובניו" וואס דעמולט "קבע להם ר"ח של גאולה",

English translation 336

and afterwards we say "and let us say Amen",

און דערנאך זאגט מען "ונאמר אמן",

English translation 337

so that this comes down in revelation below46.

אז דאס קומט אראפ בגילוי למטה 46.

English translation 338

And particularly in this year when Rosh Chodesh Nissan

ובפרט בשנה זו ווען ר"ח ניסן

English translation 339

(and the festival of Pesach)

(און חג הפסח)

English translation 340

is in the same fixed order

איז אין דער זעלבער קביעות

English translation 341

(in the days of the week)

(בימי השבוע)

English translation 342

as it was "like the days of your going out from the land of Egypt"

ווי ס'איז געווען "כימי צאתך מארץ מצרים"

English translation 343

(on the fifth day of the week –

(ביום החמישי בשבוע –

English translation 344

as was announced in the blessing of the month) –

ווי מ'האט מכריז געווען בברכת החודש) –

English translation 345

then the aforementioned superiority of the Jewish people stands even more in the open.

איז דעמולט שטייט נאכמער בגלוי די מעלה הנ"ל פון אידן.

English translation 346

And particularly since it is also Shabbat Parshat Shemini,

ובפרט אז ס'איז אויך שבת פ' שמיני,

English translation 347

when the Jewish people "live" with the matter of "he took ten crowns".

ווען אידן "לעבן" מיט דעם ענין פון "נטל עשר עטרות".

English translation 348

And in all of this itself, it is the day of Shabbat –

און אין דעם אלעם גופא איז דאס א יום השבת –

English translation 349

when "all your work is done"47,

ווען "כל מלאכתך עשוי'" 47,

English translation 350

all matters are in a manner of delight48.

אלע ענינים זיינען באופן של תענוג 48.

English translation 351

Therefore, from all these matters it is understandable,

איז מצד די אלע ענינים פארשטאנדיק,

English translation 352

that in this present time the testimony of a Sefer Torah regarding the superiorities of the Jewish people stands even more in revelation down here

אז אין דעם איצטיקן זמן שטייט נאכמער בגלוי דא למטה די עדות פון א ספר תורה אויף די מעלות פון אידן

English translation 353

(also their hidden superiorities),

(אויך זייערע מעלות נעלמות),

English translation 354

as it is stated in today's lesson of the Rambam –

ווי עס שטייט אין היינטיקן שיעור רמב"ם –

English translation 355

and consequently it is understandable that it is a certain thing that the Jewish people are full masters over the "ten crowns". Therefore, regarding them it is "he took ten crowns",

ובמילא איז פארשטאנדיק אז ס'איז א זיכערע זאך אז אידן זיינען פולע בעלי בתים אויף די "עשר עטרות". דעריבער ווערט בא זיי "נטל עשר עטרות",

English translation 356

they take it themselves and do not need to ask it from anyone!

זיי נעמען דאס אליין און דארפן עס בא קיינעם ניט בעטן!

English translation 357

Further:

נאכמער:

English translation 358

The "he took ten crowns" of a Jew

דער "נטל עשר עטרות" פון א אידן

English translation 359

(by virtue of his superiorities)

(מצד זיינע מעלות)

English translation 360

in this present time

אין דעם איצטיקן זמן

English translation 361

(when "one lives" with the parshah,

(ווען "מ'לעבט" מיט דער פרשה,

English translation 362

"And it was on the eighth day",

"ויהי ביום השמיני",

English translation 363

"that day he took ten crowns") –

"אותו יום נטל עשר עטרות") –

English translation 364

is not only by virtue of his soul,

איז ניט נאר מצד זיין נשמה,

English translation 365

but also by virtue of his body and by virtue of all his physical matters,

נאר אויך מצד זיין גוף און מצד אלע זיינע ענינים גשמיים,

English translation 366

that all of them "live" with the matter of "he took ten crowns",

אז זיי אלע "לעבן" מיט דעם ענין פון "נטל עשר עטרות",

English translation 367

i.e., that also his body and his physicality are "he took ten crowns".

ד.ה. אז אויך דער גוף וגשמיות שלו איז "נטל עשר עטרות".

English translation 368

And as is understood from the simple explanation in the aforementioned Torah of the Alter Rebbe regarding living with the time

וכמובן פון דעם פירוש הפשוט אין תורת אדה"ז הנ"ל וועגן לעבן מיט דער צייט

English translation 369

(with the weekly parshah):

(מיט פרשת השבוע):

English translation 370

The Alter Rebbe did not mean that one must live with it only at the time of the reading of the Torah and at the time of the service of prayer or the blessings of Shema or the study of the book of Tanya and the study of Chassidus,

דער אלטער רבי האט ניט געמיינט אז מ'דארף דערמיט לעבן נאר בשעת קריאת התורה ובשעת עבודת התפלה אדער ברכות ק"ש אדער לימוד ספר התניא ולימוד החסידות,

English translation 371

and the like,

וכיו"ב,

English translation 372

but rather one must

נאר מ'דארף

English translation 373

(and one has the power)

(און מ'האט דעם כח)

English translation 374

live with it every day of the days of the week and in all parts of the day,

דערמיט לעבן בכל יום מימי השבוע ובכל חלקי היום,

English translation 375

even when one is occupied with mundane matters.

אפילו ווען מ'איז פארנומען מיט עובדין דחול.

English translation 376

And in our matter:

ובעניננו:

English translation 377

Since in this time a Jew must "live" with the matter of "And it was on the eighth day",

וויבאלד אז בזמן זה דארף א איך "לעבן" מיט דעם ענין פון "ויהי ביום השמיני",

English translation 378

"that day he took ten crowns",

"אותו יום נטל עשר עטרות",

English translation 379

and he has the power for this by virtue of his superiorities –

און ער האט דעם כח אויף דעם מצד זיינע מעלות –

English translation 380

it is understood that not only does his soul have the potential to "live" with it,

איז מובן אז ניט נאר וואס זיין נשמה האט בכח דערמיט צו "לעבן",

English translation 381

and not only when he is occupied with lofty matters,

און ניט נאר בשעת ער איז פארנומען מיט ענינים נעלים,

English translation 382

but he has the potential that he should live with it entirely,

נאר ער האט בכח אז ער זאל דערמיט אינגאנצן לעבן,

English translation 383

i.e., that all his matters,

ד.ה. אז אלע זיינע ענינים,

English translation 384

also his body and physical matters,

אויך זיין גוף און ענינים גשמיים,

English translation 385

should then "live" with that which regarding them is "he took ten crowns"!

זאלן דעמולט "לעבן" מיט דעם וואס בא זיי איז "נטל עשר עטרות"!

English translation 386

And particularly according to the well-known teaching of the Baal Shem Tov49 on "When you see the donkey of your enemy etc., you shall surely help him raise it"50,

ובפרט ע"פ תורת הבעש"ט הידועה 49 אויף "כי תראה חמור שונאך גו' עזוב תעזוב עמו" 50,

English translation 387

"When you see the donkey –

"כי תראה חמור –

English translation 388

when you look with good contemplation at your material substance which is the body,

כאשר תסתכל בעיון טוב בהחומר שלך שהוא הגוף,

English translation 389

you will see –

תראה –

English translation 390

your enemy –

שונאך –

English translation 391

that it is an enemy to the soul which yearns for G‑dliness and spirituality etc.,

שהוא שונא את הנשמה המתגעגעת לאלקות ורוחניות כו',

English translation 392

and perhaps it will arise in your heart –

ואולי יעלה בלבבך –

English translation 393

and you will refrain from helping it –

וחדלת מעזוב לו –

English translation 394

that it can fulfill its mission,

שיוכל לקיים שליחותו,

English translation 395

for if you begin with afflictions to break the materiality,

כי אם תתחיל בסיגופים לשבור את החומריות,

English translation 396

behold, not in this way will the light of Torah dwell,

הנה לא בזו הדרך ישכון אור התורה,

English translation 397

but rather –

כי אם –

English translation 398

you shall surely help him raise it –

עזוב תעזוב עמו –

English translation 399

to refine the body and purify it and not to break it with afflictions".

לברר את הגוף ולזככו ולא לשברו בסיגופים".

English translation 400

And in our matter:

ובעניננו:

English translation 401

When one lives with the matter of "he took ten crowns" –

בשעת מ'לעבט מיט דעם ענין פון "נטל עשר עטרות" –

English translation 402

it must be in a manner that not only is the soul of a Jew "he took ten crowns",

דארף עס זיין אין אן אופן אז ניט נאר וואס די נשמה פון א אידן איז "נטל עשר עטרות",

English translation 403

but also his material body

נאר אויך זיין חומר הגוף

English translation 404

(the "donkey" within him)

(דער "חמור" שבו)

English translation 405

is "he took ten crowns"!

איז "נטל עשר עטרות"!

English translation 406

And this can also be connected with today's aforementioned lesson of the Rambam

ויש לקשר זה אויך מיטן היינטיקן שיעור רמב"ם הנ"ל

English translation 407

(at its end)

(בסופו)

English translation 408

regarding the honor of a Sefer Torah

בנוגע לכבוד ספר תורה

English translation 409

(which is a "faithful witness" regarding the Jewish people),

(וואס איז אן "עד הנאמן" אויף אידן),

English translation 410

where he speaks about the conduct that must be with a Sefer Torah when one is riding on a donkey:

וואו ער רעדט וועגן דער הנהגה וואס דארף זיין מיט א ספר תורה ווען מען איז רוכב על החמור:

English translation 411

"If one travels from place to place and a Sefer Torah is with him, he should not place the Sefer Torah inside a sack and put it on the back of the donkey and ride upon it",

"הי' מהלך ממקום למקום וספר תורה עמו לא יניח ספר תורה בתוך השק ויניחנו על גבי החמור וירכב עליו",

English translation 412

but rather "he places it in his bosom opposite his heart and he rides on the animal and goes".

נאר "מניחו בחיקו כנגד לבו והוא רוכב על הבהמה והולך".

English translation 413

And in the inner aspect of the matters:

ובפנימיות הענינים:

English translation 414

"donkey" refers to the materiality of his body

"חמור" גייט אויפן חומר הגוף שלו

English translation 415

(according to the aforementioned teaching of the Baal Shem Tov),

(כתורת הבעש"ט הנ"ל),

English translation 416

that at the beginning of the service, the "donkey"

וואס בתחלת העבודה איז דער "חמור"

English translation 417

(the materiality of the body)

(חומר הגוף)

English translation 418

is "your enemy",

"שונאך",

English translation 419

"for it is an enemy to the soul, etc." Therefore there are limitations as to how one must conduct himself with the "donkey".

"שהוא שונא את הנשמה כו'". דעריבער זיינען דא הגבלות ווי מ'דארף זיך פירן מיטן "חמור".

English translation 420

But on the other hand,

אבער לאידך גיסא,

English translation 421

the plain meaning is not that one must negate the "donkey" and break it through afflictions,

איז ניט דער פשט אז מ'דארף שולל זיין דעם "חמור" און אים צעברעכן בסיגופים,

English translation 422

but rather –

נאר אדרבה –

English translation 423

"you shall surely help him raise it up",

"עזוב תעזוב עמו",

English translation 424

"this 'help' is an expression of assistance"51,

"עזיבה זו לשון עזרה" 51,

English translation 425

"to refine the body and purify it",

"לברר את הגוף זלזככו",

English translation 426

until also the materiality of the body becomes "one that bore ten crowns"!

ביז אויך אויפטאן אז דער חומר הגוף זאל זיין "נטל עשר עטרות"!

English translation 427

And through this, not only will nothing be lacking in his service,

און דורך דעם וועט ניט בלויז גארניט פעלן בעבודתו,

English translation 428

but on the contrary:

נאר. אדרבה:

English translation 429

the "donkey"

דער "חמור"

English translation 430

(the materiality of the body)

(חומר הגוף)

English translation 431

will help him in his service so that he can accomplish more than he would have accomplished without it.

וועט אים ארויסהעלפן בעבודתו ער זאל קענען אויפטאן נאכמער ווי ער וואלט אויפגעטאן בלאו הכי.

English translation 432

As this is in the simple understanding of the matter:

ווי דאס איז אין פשטות הענין:

English translation 433

When there is the "you shall surely help him raise it up" with a literal donkey,

בשעת ס'איז דא דער "עזוב תעזוב עמו" מיט א חמור כפשוטו,

English translation 434

then the donkey helps him out,

דעמולט העלפט אים דער חמור ארויס,

English translation 435

it helps him carry his load and leads him to his destination.

ער העלפט אים טראגן משאו און פירט אים למחוז חפצו.

English translation 436

As this comes out in the aforementioned law in the Rambam:

ווי דאס קומט אויס אין דער הלכה הנ"ל אין רמב"ם:

English translation 437

Through the fact that he conducts himself in a manner befitting the honor of a Torah scroll

דורך דעם וואס ער פירט זיך אויף באופן המתאים לכבוד ספר תורה

English translation 438

("one should not place a Torah scroll in a sack and put it on the donkey and ride upon it" but rather "he places it in his bosom opposite his heart and rides on the animal and goes"),

("לא יניח ספר תורה בתוך השק ויניחנו על גבי החמור וירכב עליו" נאר "מניחו בחיקו כנגד לבו והוא רוכב על הבהמה והולך"),

English translation 439

the "donkey" further helps him by carrying the Torah scroll and leads him with the Torah scroll to his destination.

העלפט אים נאך דער "חמור" ארויס מיט טראגן דעם ספר תורה און פירט אים מיטן ספר תורה למחוז חפצו.

English translation 440

And in spiritual service:

ובעבודה רוחנית:

English translation 441

Through the fact that there is the "you shall surely help him raise it up" with the "donkey" of the materiality of the body,

דורך דעם וואס ס'איז דא דער "עזוב תעזוב עמו" מיטן "חמור" פון חומר הגוף,

English translation 442

the "donkey" helps him in his study of Torah –

העלפט אים ארויס דער "חמור" אין זיין לימוד התורה –

English translation 443

it becomes a "donkey52 for bearing" the Torah53,

ער ווערט "חמור 52 למשאוי" התורה 53,

English translation 444

as it is written54 "Issachar is a strong-boned donkey, etc.",

כמ"ש 54 "יששכר חמור גרם גו'",

English translation 445

whose meaning is Torah55.

וואס ענינו איז תורה 55.

English translation 446

And this is in greater detail within Torah itself –

ועד"ז איז בפרטיות יותר אין תורה גופא –

English translation 447

as explained in many places56 that the acronym of Peshat, Remez, Derush

כמבואר בכ"מ 56 אז פשט רמז דרוש

English translation 448

(in Torah)

(שבתורה)

English translation 449

is "Pardes"

איז ר"ת "פרד"

English translation 450

(corresponding to the aspect of "donkey" in Torah),

(ע"ד בחי' "חמור" שבתורה),

English translation 451

and through his study of Torah

און א איך דורך לימוד התורה שלו

English translation 452

(in Peshat, Remez, and Derush)

(בפשט רמז ודרוש)

English translation 453

he rectifies the aspect of "Pardes",

איז מתקן בחי' "פרד",

English translation 454

so that there should not be a state of separation,

אז ס'זאל ניט זיין בבחי' פירוד,

English translation 455

and afterwards he also adds the study of Sod,

און דערנאך איז א איך אויך מוסיף לימוד הסוד,

English translation 456

so that he has all the parts of Torah

אזוי אז ער האט אלע חלקי התורה

English translation 457

(Pardes).

(פרד"ס).

English translation 458

And in practical terms –

ובנוגע לפועל –

English translation 459

one sees from all the above the greatness of the elevation of this day in connection with the matter of the Redemption:

זעט מען מכל הנ"ל דעם גודל העילוי פון יום זה בקשר לענין הגאולה:

English translation 460

It is the holy Shabbat,

ס'איז שבת קודש,

English translation 461

and the holy Shabbat when we bless the new month,

און שבת קודש מברכים ראש חודש,

English translation 462

and the holy Shabbat when we bless the month of Nissan

און שבת קודש מברכים ראש חודש ניסן

English translation 463

(which includes all the days of the month,

(וואס איז כולל כל ימי החודש,

English translation 464

also the fifteenth of it),

אויך חמשה עשר שבו),

English translation 465

regarding which "in Nissan they were redeemed and in Nissan they are destined to be redeemed",

וואס "בניסן נגאלו ובניסן עתידין ליגאל",

English translation 466

"as in the days of your exodus from the land of Egypt I will show him wonders",

"כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות",

English translation 467

and the same determination as it was "as in the days of your exodus from the land of Egypt",

און די זעלבע קביעות ווי ס'איז געווען "כימי צאתך מארץ מצרים",

English translation 468

and the Shabbat of Parshat Shemini,

און שבת פ' שמיני,

English translation 469

"on that day he bore ten crowns".

"אותו יום נטל עשר עטרות".

English translation 470

And simply –

ובפשטות –

English translation 471

that after this Shabbat Mevarchim, the Redemption should come,

אז נאך בשבת מברכים זה זאל קומען די גאולה,

English translation 472

when then automatically we will celebrate Rosh Chodesh Nissan and all the more so Shabbat HaGadol and all the more so the festival of Pesach –

וואס דעמולט וועט מען בדרך ממילא פראווען ראש חודש ניסן ועאכו"כ שבת הגדול ועאכו"כ חג הפסח –

English translation 473

in our holy land,

בארצנו הקדושה,

English translation 474

in Jerusalem, our holy city,

בירושלים עיר קדשנו,

English translation 475

on the Temple Mount,

בהר הבית,

English translation 476

and there itself –

און דארטן גופא –

English translation 477

in the "Sanctuary, Hashem, which Your hands established"57,

אין "מקדש אד' כוננו ידיך" 57,

English translation 478

And with joy and a glad heart,

ובשמחה וטוב לבב,

English translation 479

"with our young and with our old, etc., with our sons and with our daughters"58,

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 58,

English translation 480

"a great company shall return here"59.

"קהל גדול ישובו הנה" 59.

English translation 481

In the determination of Rosh Chodesh Nissan within the days of the week and in the determination of Shabbat Mevarchim Nissan within the days of the month –

אין דער קביעות פון ר"ח ניסן בימי השבוע און אין דער קביעות פון שבת מברכים ניסן בימי החודש –

English translation 482

there are changes from year to year.

זיינען דא שינויים משנה לשנה.

English translation 483

And the explanation:

והענין:

English translation 484

The days of the month are dependent on the course of the moon and the days of the week are dependent on the course of the sun

ימי החודש זיינען תלוי אין מהלך הלבנה און ימי השבוע זיינען תלוי אין מהלך החמה

English translation 485

(and there was *59 evening and there was morning, one day, etc.).

(ויהי *59 ערב ויהי בוקר יום אחד וכו').

English translation 486

From this it is understood,

וואס דערפון איז מובן,

English translation 487

that in the days of the month

אז אין די ימי החודש

English translation 488

(which are dependent on the course of the moon)

(וואס זיינען תלוי במהלך הלבנה)

English translation 489

there are changes from year to year in their determination within the days of the week

זיינען דא שינויים משנה לשנה בקביעותם בימי השבוע

English translation 490

(which are dependent on the course of the sun).

(וואס זיינען תלוי במהלך החמה).

English translation 491

And likewise in the days of the week there are changes from year to year in their determination within the days of the month.

ועד"ז אין די ימי השבוע זיינען דא שינויים משנה לשנה בקביעותם בימי החודש.

English translation 492

And likewise it is understood regarding these present days:

ועד"ז איז מובן בנוגע צו די איצטיקע טעג:

English translation 493

The day of Rosh Chodesh Nissan

דער טאג פון ר"ח ניסן

English translation 494

(and likewise the fifteenth of Nissan, etc.)

(ועד"ז חמשה עשר בניסן וכיו"ב)

English translation 495

is determined according to the count of the days of the month which are dependent on the course of the moon,

ווערט באשטימט לויטן חשבון פון די ימי החודש וועלכע זיינען תלוי אין דעם מהלך הלבנה,

English translation 496

and therefore Rosh Chodesh Nissan in each and every year is the same day in the month –

און דעריבער איז ר"ח ניסן בכל שנה ושנה דער זעלבער טאג אין חודש –

English translation 497

the first day of the month,

דער ערשטער טאג פון חודש,

English translation 498

i.e., the first day of the moon's course anew

ד.ה. דער ערשטער טאג פון מהלך הלבנה מחדש

English translation 499

(in this month).

(בחודש זה).

English translation 500

But regarding its determination within the days of the week –

אבער בנוגע צו זיין קביעות בימי השבוע –

English translation 501

there are changes from year to year.

זיינען דא שינויים משנה לשנה.

English translation 502

Conversely, regarding Shabbat Mevarchim Nissan:

פארקערט איז בנוגע צו שבת מברכים ניסן:

English translation 503

The determination of Shabbat Mevarchim Nissan is determined according to the count of the days of the week

די קביעות פון שבת מברכים ניסן ווערט באשטימט לויטן חשבון פון די ימי השבוע

English translation 504

(which are dependent on the course of the sun),

(וועלכע זיינען תלוי אין מהלך החמה),

English translation 505

and therefore it is always the same day in the week –

און דעריבער איז ער אלעמאל דער זעלבער טאג אין וואך –

English translation 506

the day of Shabbat,

יום השבת,

English translation 507

the Shabbat before Rosh Chodesh Nissan. But regarding its determination within the days of the month, there are changes from year to year.

דער שבת פאר ר"ח ניסן. אבער בנוגע צו זיין קביעות בימי החודש זיינען דא שינויים משנה לשנה.

English translation 508

And in the determination of the specific year of Rosh Chodesh Nissan in the days of the week, the determination of Shabbat Mevarchim Nissan in the days of the month in that year is dependent. It is always at the end of the month of Adar

און אין דער קביעות בשנה מסויימת פון ר"ח ניסן בימי השבוע איז תלוי די קביעות פון שבת מברכים ניסן בימי החודש בשנה ההיא. ס'איז אלעמאל בסוף חודש אדר

English translation 509

(the second),

(שני),

English translation 510

but in this itself it can be in various ways.

אבער אין דעם גופא קען דאס זיין אויף פארשידענע אופנים.

English translation 511

And in the determination of this year:

ובקביעות שנה זו:

English translation 512

Rosh Chodesh Nissan will be on Thursday of the week

ר"ח ניסן וועט זיין ביום חמישי בשבוע

English translation 513

(as it was "like the days of your exodus from Egypt",

(אזוי ווי ס'איז געווען "כימי צאתך מארמ"צ",

English translation 514

as discussed above).

כמדובר לעיל).

English translation 515

And based on this it is understood that Shabbat Mevarchim Nissan this year is on the 25th of Adar Sheni

ועפ"ז איז מובן אז שבת מברכים ניסן בשנה זו איז בכ"ה אדר שני

English translation 516

(because in Adar Sheni there are always 29 days).

(ווייל אין אדר שני זיינען אלעמאל דא כ"ט יום).

English translation 517

And just as from every thing,

און אזוי ווי פון יעדער זאך,

English translation 518

there must also be from this a lesson in the service of Hashem. And since the specific determination of Shabbat Mevarchim Nissan and Rosh Chodesh Nissan relates to several matters in physical life,

דארף אויך דערפון זיין א הוראה בעבודת ה'. און וויבאלד אז די קביעות פרטית פון שבת מברכים ניסן און ר"ח ניסן איז נוגע לכמה ענינים בחיים גשמיים,

English translation 519

even of a small child –

אויך פון א קליין קינד –

English translation 520

there must be from this a lesson regarding physical life that is understood simply by all Jews,

דארף דערפון זיין א הוראה בנוגע לחיים גשמיים וואס איז פארשטאנדיק בפשטות פאר אלע אידן,

English translation 521

even for a small child,

אויך פאר א קליין קינד,

English translation 522

a young boy or a young girl.

א אינגעלע אדער א מיידעלע.

English translation 523

The explanation:

והענין:

English translation 524

In order to know the content of the 25th of Adar one must look into the Torah,

בכדי צו וויסן דעם תוכן פון כ"ה אדר דארף זיין אסתכל באורייתא,

English translation 525

and this becomes Torat Chaim,

און דאס ווערט תורת חיים,

English translation 526

a lesson in life for every Jew.

א הוראה בחיים פאר יעדער אידן.

English translation 527

It is stated in the Gemara

שטייט אין גמרא

English translation 528

(in the Torah)

(אין תורה)

English translation 529

60 that according to Rabbi Yehoshua, "in Nissan the world was created". According to this, it follows that the first day of Maaseh Bereishit

60 אז לדעת ר' יהושע איז "בניסן נברא העולם". וואס לפי"ז קומט אויס אז יום ראשון פון מעשה בראשית

English translation 530

(the day the world was created)

(יום שנברא העולם)

English translation 531

according to him was on the 25th of Adar61. Just as according to Rabbi Eliezer who holds that "in Tishrei the world was created"62,

לדעתו איז געווען בכ"ה אדר 61. אזוי ווי דאס איז לדעת ר' אליעזר וואס האלט אז "בתשרי נברא העולם" 62,

English translation 532

the first day of creation was on the 25th of Elul63

איז יום ראשון פון דער בריאה געווען בכ"ה אלול 63

English translation 533

[and that which the expression is "in Tishrei the world was created" refers to the day of the creation of man (on the sixth day of Maaseh Bereishit)*63.

[און דאס וואס דער לשון איז "בתשרי נברא העולם" גייט עס אויף יום בריאת האדם (ביום ששי למעשה בראשית) *63.

English translation 534

And similarly according to Rabbi Yehoshua, the day of the creation of man was on Rosh Chodesh Nissan64].

ועד"ז לדעת ר' יהושע איז יום בריאת האדם געווען בר"ח ניסן 64].

English translation 535

And in addition to that "these and those are the words of the living God"65,

וואס נוסף לזה וואס "אלו ואלו דברי אלקים חיים" 65,

English translation 536

the practical halacha also remains according to both opinions:

בלייבט אויך די הלכה בפועל לויט ביידע דיעות:

English translation 537

The halacha is like Rabbi Eliezer

הלכה כר' אליעזר

English translation 538

(that "in Tishrei the world was created")

(אז "בתשרי נברא העולם")

English translation 539

regarding years,

בנוגע לשנים,

English translation 540

that Rosh Hashanah is on the first of Tishrei66,

אז ראש השנה איז באחד בתשרי 66,

English translation 541

"According to whom do we pray nowadays 'this day is the beginning of Your works, a remembrance of the first day'? According to whom? Like Rabbi Eliezer"67. And the halacha is like Rabbi Yehoshua

"כמאן מצלינן האידנא זה היום תחלת מעשיך זכרון ליום ראשון כמאן כרבי אליעזר" 67. און הלכה כר' יהושע

English translation 542

(that "in Nissan the world was created")

(אז "בניסן נברא העולם")

English translation 543

regarding the counting of tekufot68

בנוגע למנין התקופות 68

English translation 544

(that tekufot are counted from Nissan of Tohu69),

(אז תקופות מנינן מניסן של תוהו 69),

English translation 545

which relates to the question of rains

וואס דאס איז נוגע לשאלת גשמים

English translation 546

("and give dew and rain" and "and give blessing"),

("ותן טל ומטר" און "ותן ברכה"),

English translation 547

matters that pertain to the body and physicality of the world.

ענינים וואס זיינען שייך צו גוף וגשמיות העולם.

English translation 548

The question arises:

שטעלט זיך די שאלה:

English translation 549

How is it possible to say that the practical halacha is like both opinions –

ווי איז שייך צו זאגן אז די הלכה בפועל איז ווי ביידע דיעות –

English translation 550

when this concerns a difference in reality,

ווען דאס רעדט זיך וועגן א חילוק אין מציאות,

English translation 551

whether the world was created in Tishrei or in Nissan –

צי די וועלט איז באשאפן געווארן אין תשרי אדער אין ניסן –

English translation 552

so how can one say that both are correct?!

היינט ווי קען מען זאגן אז ביידע זיינען ריכטיק?!

English translation 553

It could be understood if they had not ruled the halacha according to both opinions –

בשלמא אויב מ'וואלט ניט גע'פסק'נט להלכה לויט ביידע דיעות –

English translation 554

one could explain that "these and those are the words of the living God" and one opinion speaks from the aspect of spiritual matters;

וואלט מען געקענט מסביר זיין אז "אלו ואלו דברי אלקים חיים" און איין דיעה רעדט מצד רוחניות הענינים;

English translation 555

but they do rule the practical halacha according to both opinions

אבער מ'פסק'נט דאך להלכה בפועל לויט ביידע דיעות

English translation 556

(in certain matters according to one opinion and in other matters according to the second opinion),

(אין געוויסע ענינים לויט דער דיעה און אין אנדערע ענינים לויט דער צווייטער דיעה),

English translation 557

and in matters that relate to practical action and the physicality of the world –

און אין ענינים וואס זיינען נוגע אין מעשה בפועל וגשמיות העולם –

English translation 558

so how can one say that regarding a practical conduct for the same Jew,

היינט ווי קען מען זאגן אז בנוגע צו א הנהגה בפועל בנוגע דעם זעלבן אידן,

English translation 559

in the same year –

אין דעם זעלבן יאר –

English translation 560

he must conduct himself in certain matters according to the opinion that the world was created in Tishrei and in other matters according to the opinion that the world was created in Nissan?!

דארף ער זיך פירן אין געוויסע ענינים לויט דער דעה אז בתשרי נבה"ע און אין אנדערע ענינים לויט דער דעה אז בניסן נבה"ע?!

English translation 561

The explanation of this is –

איז דער ביאור בזה –

English translation 562

according to what is explained in several places70 that both opinions are true regarding action

ע"פ המבואר בכ"מ 70 אז ביידע דיעות זיינען אמת בנוגע לפועל

English translation 563

(not only in spiritual matters):

(ניט נאר ברוחניות הענינים):

English translation 564

In Nissan it arose in thought to create the world71,

בניסן איז עלה במחשבה לברוא את העולם 71,

English translation 565

and the actual creation

און די בריאה בפועל

English translation 566

(through the speech of the Holy One, blessed be He –

(ע"י דיבורו של הקב"ה –

English translation 567

the ten utterances)

העשרה מאמרות)

English translation 568

was in Tishrei71. And just as the order is that thought precedes speech,

איז געווען בתשרי 71. און אזוי ווי דער סדר איז אז מחשבה קדמה לדיבור,

English translation 569

so too in the creation of the world, first it arose in thought to create the world on the 25th of Adar

אזוי אויך בבריאת העולם איז פריער געווען עלה במחשבה לברוא את העולם בכ"ה אדר

English translation 570

(and the creation of man in thought was –

(און בריאת האדם במחשבה איז –

English translation 571

on Rosh Chodesh Nissan),

בר"ח ניסן),

English translation 572

and afterwards this came out in speech and action –

און דערנאך איז דאס ארויס בדיבור ובמעשה –

English translation 573

in Tishrei,

בתשרי,

English translation 574

so that on the 25th of Elul the world was actually created

אז בכ"ה באלול נברא העולם בפועל

English translation 575

(and the actual creation of man –

(און בריאת האדם בפועל –

English translation 576

on the first of Tishrei).

באחד בתשרי).

English translation 577

And since both opinions are true regarding actuality –

און וויבאלד אז ביידע דיעות זיינען אמת בנוגע לפועל –

English translation 578

therefore the halachah can be according to both opinions:

דערפאר קען זיין די הלכה לויט ביידע דיעות:

English translation 579

Regarding years

בנוגע לשנים

English translation 580

(and the saying "This day is the beginning of Your works")

(ואמירת "זה היום תחלת מעשיך")

English translation 581

the halachah is like Rabbi Eliezer that the world was created in Tishrei,

איז די הלכה כר"א אז בתשרי נברא העולם,

English translation 582

because of the fact that then the creation was in actuality

מצד דעם וואס דעמולט איז געווען די בריאה בפועל

English translation 583

(in speech).

(בדיבור).

English translation 584

And regarding seasons and the prayer for rain the halachah is like Rabbi Yehoshua that the world was created in Nissan in thought,

און בנוגע לתקופות ושאלת גשמים איז די הלכה כר"י אז בניסן נברא העולם במחשבה,

English translation 585

but it is not a mere thought that has no connection to speech and actuality,

אבער ס'איז ניט גלאט א מחשבה וואס האט קיין שייכות ניט מיט דיבור און פועל,

English translation 586

rather a thought that is connected to speech and deed,

נאר א מחשבה השייכת לדיבור ומעשה,

English translation 587

and which afterwards comes down

און וואס קומט דערנאך אראפ

English translation 588

(in the month of Tishrei)

(בחודש תשרי)

English translation 589

in speech and deed

בדיבור ומעשה

English translation 590

(and the proof,

(והראי',

English translation 591

that this is how it was in actuality) –

אז אזוי איז געווען בפועל) –

English translation 592

therefore one can rule a halachah in actuality

דעריבער קען מען פסק'נען א הלכה בפועל

English translation 593

(regarding the prayer for rain –

(בנוגע לשאלת גשמים –

English translation 594

which pertains to the body and physicality of the world)

וואס איז נוגע לגוף וגשמיות העולם)

English translation 595

according to the

לויט דער

English translation 596

(creation of the world in)

(בריאת העולם ב)

English translation 597

thought.

מחשבה.

English translation 598

Based on the above, the superiority of this day –

ע"פ הנ"ל איז מובן דער עילוי פון דעם טאג –

English translation 599

the 25th of Adar – is understood:

כ"ה אדר:

English translation 600

Today is the beginning and New Year of the entire creation –

היינט איז די תחלת וראש השנה פון כל הבריאה כולה –

English translation 601

when the entire world was created in thought!

ווען כל העולם כולו איז באשאפן געווארן במחשבה!

English translation 602

And a thought that is connected and which afterwards comes down into speech and actual deed

און א מחשבה השייכת און וואס קומט דערנאך אראפ אין דיבור ועשי' בפועל

English translation 603

(in Tishrei),

(בתשרי),

English translation 604

meaning that then all matters of the creation of the world that afterwards emerged in actuality in Tishrei arose in thought.

ד.ה. אז דעמולט איז עלה במחשבה אלע ענינים פון בריאת העולם וואס זיינען דערנאך ארויס בפועל בתשרי.

English translation 605

And on the contrary –

ואדרבה –

English translation 606

even a small child understands that thought precedes and has an advantage over speech,

אפילו א קליין קינד פארשטייט אז מחשבה איז קדמה און האט א מעלה לגבי דיבור,

English translation 607

consequently it turns out that the 25th of Adar has the advantage

במילא קומט אויס אז כ"ה אדר האט די מעלה

English translation 608

(even over the 25th of Elul)

(אפילו לגבי כ"ה אלול)

English translation 609

that then the entire world stands in thought,

אז דעמולט שטייט די גאנצע וועלט במחשבה,

English translation 610

which is higher than speech and actual deed,

וואס איז העכער פאר דיבור ועשי' בפועל,

English translation 611

and according to how it stands in thought –

און לויט ווי זי שטייט במחשבה –

English translation 612

it afterwards emerges in actual deed.

קומט עס דערנאך ארויס אין עשי' בפועל.

English translation 613

And furthermore –

און נאכמער –

English translation 614

from the thought itself emerges a halachah in actual deed,

מצד דער מחשבה עצמה קומט ארויס א הלכה בעשי' בפועל,

English translation 615

in connection with the physicality of the world!

בקשר מיט גשמיות העולם!

English translation 616

Based on this, the lesson from this in the service of man is understood –

עפ"ז איז מובן דער לימוד דערפון אין עבודת האדם –

English translation 617

standing on this auspicious day of the 25th of Adar:

שטייענדיק אין דעם יום זכאי פון כ"ה אדר:

English translation 618

The purpose of the creation of the world is "In the beginning –

דער תכלית פון בריאת העולם איז "בראשית –

English translation 619

for the sake of the Torah and for the sake of Israel"72. From this it is understood,

בשביל התורה ובשביל ישראל" 72. איז דערפון מובן,

English translation 620

that just as the 25th of Adar is the day when the entire world was created in thought,

אז פונקט ווי כ"ה אדר איז דער טאג ווען כל העולם כולו איז באשאפן געווארן במחשבה,

English translation 621

"for the sake of the Torah and for the sake of Israel",

"בשביל התורה ובשביל ישראל",

English translation 622

and according to this the entire world was afterwards created in actuality –

און לויט דעם איז דערנאך באשאפן געווארן די גאנצע וועלט בפועל –

English translation 623

so too must this be reflected in the service of man,

אזוי דארף עס זיך אויך אפשפיגלען בעבודת האדם,

English translation 624

that on this day one must and has the power to "create" a new world,

אז אין דעם טאג דארף מען און מ'האט דעם כח צו "באשאפן" א נייע וועלט,

English translation 625

a new order,

א סדר חדש,

English translation 626

in the service of man,

בעבודת האדם,

English translation 627

i.e., a day when one has the ability to accept good resolutions in all matters connected with

ד.ה. א טאג ווען מ'האט בכח צו אננעמען החלטות טובות אין אלע ענינים פארבונדן מיט

English translation 628

(In the beginning for the sake of)

(בראשית בשביל)

English translation 629

Torah and Israel,

תורה וישראל,

English translation 630

according to which resolutions all matters will be conducted throughout the entire year

וואס לויט די החלטות וועלן זיך פירן אלע ענינים במשך כל השנה כולה

English translation 631

(until the creation of the world on the 25th of Adar of the following year),

(ביז ס'וועט קומען צו בריאת העולם בכ"ה אדר בשנה הבאה),

English translation 632

And not only good resolutions regarding matters of actual deed,

און ניט נאר החלטות טובות בנוגע עניני מעשה בפועל,

English translation 633

but also regarding matters of thought

נאר אויך אויף עניני מחשבה

English translation 634

(which precedes and is higher than deed),

(וואס איז קדמה און העכער פאר מעשה),

English translation 635

And furthermore –

און נאכמער –

English translation 636

in a manner that the thought then affects all his matters of deed throughout the entire year and in the entire creation,

באופן אז די מחשבה פועל'ט דערנאך בכל עניני המעשה שלו במשך כל השנה כולה ובכל הבריאה כולה,

English translation 637

that they emerge and are conducted always according to how it was resolved by him in thought on the 25th of Adar.

אז זיי קומען ארויס און פירן זיך אלץ לויט ווי ס'איז ביי אים מוחלט געווארן במחשבה בכ"ה אדר.

English translation 638

From this is understood the additional advantage and instruction that comes to this day of Shabbat and Shabbat Mevarchim Nissan due to its placement in this year –

וואס דערפון איז מובן די מעלה והוראה נוספת וואס קומט צו אין דעם טאג פון שבת ושבת מברכים ניסן מצד זיין קביעות בשנה זו –

English translation 639

on the 25th of Adar:

בכ"ה אדר:

English translation 640

This day has within it the advantage that it is Shabbat,

דער טאג האט אין זיך די מעלה וואס ס'איז שבת,

English translation 641

"a Shabbat of complete rest"73,

"שבת שבתון" 73,

English translation 642

from which it is understood that the conduct on this day is not like on an ordinary day,

וואס מצד דעם איז מובן אז די הנהגה ביום זה איז ניט ווי אין סתם א טאג,

English translation 643

rather it pertains to all the days of the week following Shabbat. "Shmini, all the days are blessed from it"74.

נאר דאס איז נוגע לכל ימי השבוע שלאחרי השבת. שמיני' מתברכין כולהו יומין 74.

English translation 644

Additionally, it has the advantage that it is

דערצו האט ער די מעלה וואס ער איז

English translation 645

(not merely a Shabbat, but rather)

(ניט סתם א שבת, נאר)

English translation 646

a Shabbat Mevarchim of an entire month,

א שבת מברכים פון א גאנצן חודש,

English translation 647

i.e., that the conduct on this day pertains to an entire month,

ד.ה. אז די הנהגה ביום זה איז נוגע צו א גאנצן חודש,

English translation 648

and furthermore –

און דערצו –

English translation 649

a month like the month of Nissan,

א חודש ווי חודש ניסן,

English translation 650

as discussed above75 at length the matter of this.

כמדובר לעיל 75 בארוכה דער ענין שבזה.

English translation 651

When Shabbat Mevarchim Nissan also occurs on the 25th of Adar

בשעת דער שבת מברכים ניסן קומט אויך אויס בכ"ה אדר

English translation 652

(as in this year),

(כבשנה זו),

English translation 653

on which the world was created in thought,

שבו נברא העולם במחשבה,

English translation 654

there comes to it an incomparable advantage –

קומט אין אים צו דער עילוי שלא בערך –

English translation 655

that the conduct on this day pertains to the entire year!

אז די הנהגה ביום זה איז נוגע לכל השנה כולה!

English translation 656

From this it is understood that one must utilize such an auspicious day to accept good resolutions

איז דערפון מובן אז מ'דארף אויסנוצן אזא יום זכאי אויף אננעמען החלטות טובות

English translation 657

(in matters of deed and matters of thought)

(בעניני מעשה ובעניני מחשבה)

English translation 658

for the actual conduct throughout the entire year. And especially since in this year the 25th of Adar is also a day of Shabbat

אויף דער הנהגה בפועל במשך כל השנה כולה. ובפרט אז בשנה זו איז כ"ה אדר אויך א יום השבת

English translation 659

(unlike other years when the 25th of Adar occurs on weekdays),

(ניט ווי אין אנדערע יארן ווען כ"ה אדר קומט אויס בימי החול),

English translation 660

when "all your work is done" and all matters are with pleasure,

ווען "כל מלאכתך עשוי'" און אלע ענינים זיינען מתוך תענוג,

English translation 661

with all the advantages of Shabbat. And additionally this is also Shabbat Mevarchim Nissan,

מיט אלע מעלות פון שבת. און דערצו איז דאס אויך שבת מברכים ניסן,

English translation 662

as discussed above the advantage of this.

כמדובר לעיל המעלה שבזה.

English translation 663

And there is no need to elaborate in explaining the instruction from this regarding actuality,

ואין להאריך אין אויסטייטשן די הוראה דערפון בנוגע לפועל,

English translation 664

because this is understood and self-evident.

ווייל דאס איז מובן ופשוט מעצמו.

English translation 665

We will only mention here the matters that are time-bound:

מ'וועט דערביי נאר דערמאנען די ענינים שהזמן גרמא:

English translation 666

In addition to the matters and virtues mentioned above regarding this Shabbos

נוסף צו די ענינים ומעלות הנ"ל אין דעם שבת

English translation 667

(being Shabbos Mevarchim Nissan and the 25th of Adar, etc.) –

(זייענדיק שבת מברכים ניסן און כ"ה אדר וכו') –

English translation 668

there also comes the matter that Shabbos Mevarchim Nissan always occurs in the month of Adar

קומט צו אויך דער ענין וואס שבת מברכים ניסן איז אלעמאל בחודש אדר

English translation 669

(and in this year –

(ובשנה זו –

English translation 670

on the 25th of Adar),

בכ"ה אדר),

English translation 671

meaning that this Shabbos connects the two months of Adar and Nissan.

ד.ה. אז דער שבת איז מחבר די צוויי חדשים פון אדר און ניסן.

English translation 672

As has been discussed many times, Shabbos Mevarchim connects two months:

כמדובר כמ"פ אז שבת מברכים איז מחבר צוויי חדשים:

English translation 673

It is always the last Shabbos of the past month,

ס'איז אלעמאל דער לעצטער שבת פון דעם חודש שעבר,

English translation 674

and it itself blesses the coming month.

און דאס גופא בענטשט דעם חודש הבא.

English translation 675

And particularly regarding the two months of Adar and Nissan,

ובפרט בנוגע צו די צוויי חדשים פון אדר און ניסן,

English translation 676

and the two festivals of Purim and Pesach,

און די צוויי חגים פון פורים און פסח,

English translation 677

which have a special connection between them –

וואס האבן צווישן זיך א שייכות מיוחדת –

English translation 678

that “one redemption is joined to the other redemption”

אז "מסמך גאולה לגאולה"

English translation 679

(the redemption of Purim to the redemption of Pesach) 76.

(גאולת פורים לגאולת פסח) 76.

English translation 680

That is, this Shabbos

ד.ה. אז דער שבת

English translation 681

(which connects both months)

(וואס איז מחבר ביידע חדשים)

English translation 682

connects the two redemptions of Purim and Pesach,

איז מחבר די ביידע גאולות פון פורים און פסח,

English translation 683

as will be explained.

כדלקמן.

English translation 684

The explanation of this matter:

דער ענין אין דעם:

English translation 685

Being Shabbos Mevarchim Nissan,

זייענדיק שבת מברכים ניסן,

English translation 686

which includes the festival of Pesach,

כולל חג הפסח,

English translation 687

the time of our freedom –

זמן חירותנו –

English translation 688

this Shabbos has a special connection with all matters of Pesach. And together with this:

האט דער שבת א שייכות מיוחדת מיט כל עניני פסח. וביחד עם זה:

English translation 689

Being also the conclusion

זייענדיק אויך דער סיום

English translation 690

(the last Shabbos)

(דער לעצטער שבת)

English translation 691

of the month of Adar Sheni,

פון חודש אדר שני,

English translation 692

whose content is the festival of Purim,

וואס תוכנו איז חג הפורים,

English translation 693

which reveals that the entire month of Adar is “the month which was turned for them” 77 and “my mazal is strong” 78 –

וואס טוט אויף אז כל חודש אדר איז "החודש אשר נהפך להם" 77 און "בריא מזלי'" 78 –

English translation 694

this Shabbos also has a connection with the service of Purim

האט דער שבת אויך א שייכות מיט דער עבודה פון פורים

English translation 695

(which influences the entire month,

(וואס איז משפיע על כל החודש,

English translation 696

as above),

כנ"ל),

English translation 697

which in general is the matter of “they fulfilled what they had already accepted” at the giving of the Torah 79,

וואס בכללות איז דאס דער ענין פון "קיימו מה שקיבלו כבר" במתן תורה 79,

English translation 698

the permanence and strength of all matters of Torah and mitzvos.

דער קיום ותוקף דכל עניני התורה ומצוותי'.

English translation 699

Thus we derive the lesson from the fact that this is Shabbos Mevarchim Nissan and the last Shabbos of the month of Adar –

האט מען די הוראה פון דעם וואס ס'איז דער שבת מברכים ניסן ושבת האחרון פון חודש אדר –

English translation 700

that good resolutions must be specifically in matters that are time-bound:

אז די החלטות טובות דארפן זיין במיוחד אין די ענינים שהזמן גרמא:

English translation 701

a) Operation Pesach,

א) מבצע פסח,

English translation 702

and b) the service connected with Purim and the month of Adar,

און ב) די עבודה פארבונדן מיט פורים וחודש אדר,

English translation 703

“the month which was turned for them” and “my mazal is strong” –

"החודש אשר נהפך להם" און "בריא מזלי'" –

English translation 704

the service of “they fulfilled what they had already accepted” at the giving of the Torah.

די עבודה פון "קיימו מה שקיבלו כבר" במתן תורה.

English translation 705

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 706

In addition to having the strength for the service of each matter individually

נוסף לזה וואס מ'האט דעם כח אויף דער עבודה פון יעדער ענין בפ"ע

English translation 707

(the month of Adar and Purim individually, and the month of Nissan and Pesach individually) –

(חודש אדר ופורים בפ"ע און חודש ניסן ופסח בפ"ע) –

English translation 708

each one also adds to the other –

איז יעדערער פון זיי אויך מוסיף אין דעם צווייטן –

English translation 709

as is emphasized by this Shabbos

כמודגש אין דעם שבת

English translation 710

(the last of the month of Adar which blesses the month of Nissan)

(האחרון דחודש אדר וואס איז מברך חודש ניסן)

English translation 711

which connects them both together.

וואס איז מחבר שניהם יחד.

English translation 712

And the power of each of them is in the matter of redemption –

און דער כה פון יעדערן פון זיי איז בענין הגאולה –

English translation 713

“one redemption is joined to the other redemption”

"מסמך גאולה לגאולה"

English translation 714

(the redemption of Purim to the redemption of Pesach) –

(גאולת פורים לגאולת פסח) –

English translation 715

which this Shabbos connects both redemptions

וואס דער שבת איז מחבר ביידע גאולות

English translation 716

(of Purim and of Pesach).

(דפורים ודפסח).

English translation 717

And particularly since this Shabbos, in several details, already has a special connection with the matter of redemption –

ובפרט אז דער שבת בכמה פרטים האט בלאו הכי א שייכות מיוחדת מיטן ענין הגאולה –

English translation 718

as discussed above 75 at length.

כמדובר לעיל 75 בארוכה.

English translation 719

And the explanation:

והביאור:

English translation 720

From the fact that it is said that one must fulfill the matter of “one redemption is joined to the other redemption”,

דערפון וואס מ'זאגט אז מ'דארף מקיים זיין דעם ענין פון "מסמך גאולה לגאולה",

English translation 721

it is understood that the two redemptions have a connection and effect, one upon the other.

איז פארשטאנדיק אז די ביידע גאולות האבן א שייכות ופעולה איינע אויף דער צווייטער.

English translation 722

That is, even though they are redemptions that are different from each other,

ד.ה. אז אע"פ וואס זיי זיינען גאולות שונות זמ"ז,

English translation 723

and furthermore –

און נאכמער –

English translation 724

opposite to each other 80:

הפכיות זמ"ז 80:

English translation 725

The redemption of Purim was not a complete redemption,

גאולת פורים איז ניט געווען קיין גאולה שלימה,

English translation 726

for we are still servants of Achashverosh 81,

דאכתי עבדי אחשורוש אנן 81,

English translation 727

exactly the opposite of the redemption of Pesach which was a complete redemption –

פונקט פארקערט ווי גאולת פסח וואס איז געווען א גאולה שלימה –

English translation 728

nevertheless, it is understood,

איז אבער ביחד עם זה מובן,

English translation 729

that each one has a matter that it contributes to the other.

אז יעדערע פון זיי האט אן ענין וואס זי גיט צו אין דער צווייטער.

English translation 730

And the explanation:

והענין:

English translation 731

The preparation of the redemption of Purim and the service of “they fulfilled what they had already accepted” effects an elevation in the redemption of Pesach that follows afterward.

די הקדמה פון גאולת פורים און די עבודה פון "קיימו מה שקיבלו כבר" פועל'ט אן עילוי אין גאולת פסח שלאח"ז.

English translation 732

And conversely, on the other side:

ועד"ז לאידך גיסא:

English translation 733

The redemption of Pesach of the previous year effects the redemption of Purim –

גאולת הפסח בשנה שעברה פועל'ט אין גאולת פורים –

English translation 734

for following Pesach comes the time of the giving of our Torah,

ווארום בהמשך צו פסח קומט זמן מתן תורתנו,

English translation 735

at which time the Torah was received,

וואס דעמולט איז געווען קבלת התורה,

English translation 736

and this provides the possibility that in the days of Purim that follow afterward, there can be “they fulfilled what they had already accepted”.

און דאס גיט די מעגלעכקייט אז בימי הפורים שלאח"ז זאל קענען זיין "קיימו מה שקיבלו כבר".

English translation 737

And likewise, there is also an effect of the redemption of Pesach on the redemption of Purim and of the redemption of Purim on the redemption of Pesach –

ועד"ז איז אויך דא א פעולה פון גאולת פסח אין גאולת פורים און פון גאולת פורים אין גאולת פסח –

English translation 738

in the matter of the redemption itself:

בענין הגאולה עצמה:

English translation 739

It has been discussed many times *81 from the Maharal 82 that the redemption of Pesach

מ'האט גערעדט כמ"פ *81 פון מהר"ל 82 אז גאולת פסח

English translation 740

(the Exodus from Egypt)

(יציאת מצרים)

English translation 741

established that the matter of servitude could no longer apply to Jews. This is also expressed in halachah –

האט אויפגעטאן אז עס זאל מער ניט זיין שייך דער ענין פון עבדות ביי אידן. ווי דאס קומט אויך ארויס להלכה –

English translation 742

that after the giving of the Torah

אז נאך מתן תורה

English translation 743

(which was the conclusion and completion of “when you take the people out of Egypt” 83)

(וואס איז געווען דער סיום ושלימות פון "בהוציאך את העם ממצרים" 83)

English translation 744

the Jews became “they are My servants” 84,

זיינען אידן געווארן "עבדי הם" 84,

English translation 745

“and not servants to servants” 85,

"ולא עבדים לעבדים" 85,

English translation 746

at that time it was established that Jews could no longer be servants to human beings.

דעמולט האט זיך אויפגעטאן אז אידן זאלן מערניט קענען זיין קיין עבדים לבני אדם.

English translation 747

From this it is understood that the redemption of Pesach also affects the redemption of Purim

איז דערפון מובן אז גאולת פסח טוט אויף אויך אין גאולת פורים

English translation 748

(which came after it) –

(וואס איז געקומען לאחרי זה) –

English translation 749

that even though the redemption was in a manner of "we are still servants of Achashverosh",

אז אע"פ וואס די גאולה איז געווען באופן אז "אכתי עבדי אחשורוש אנן",

English translation 750

nevertheless, in the truth of the matter,

איז אבער באמיתית הדברים,

English translation 751

regarding matters of Judaism and Torah and mitzvos,

מצד עניני יהדות און תומ"צ,

English translation 752

it is not possible that Jews should be servants to Achashverosh. And that which is said "we are still servants of Achashverosh" is only regarding "the law of the kingdom is law"86,

איז ניט שייך אז אידן זאלן זיין עבדים לאחשורוש. און דאס וואס מ'זאגט "אכתי עבדי אחשורוש אנן" איז נאר בנוגע צו "דינא דמלכותא דינא" 86,

English translation 753

physical matters,

ענינים גשמיים,

English translation 754

but not regarding spiritual matters87.

אבער ניט בנוגע לענינים רוחניים 87.

English translation 755

It is known the proclamation of my revered father-in-law, the Rebbe88,

כידוע הכרזת כ"ק מו"ח אדמו"ר 88,

English translation 756

that only the body went into exile but the soul never went into exile,

אז נאר דער גוף איז געגאנגען אין גלות אבער די נשמה איז קיינמאל אין גלות ניט געגאנגען,

English translation 757

and no one has mastery over it.

און קיינער איז אויף איר קיין בעה"ב ניט.

English translation 758

That is, that "the law of the kingdom is law" is only regarding physical matters,

ד.ה. אז "דינא דמלכותא דינא" איז נאר בנוגע לענינים גשמיים,

English translation 759

but regarding spiritual matters and Torah and mitzvos, there is no concept of servitude,

משא"כ בנוגע לענינים רוחניים ותומ"צ איז ניט שייך קיין ענין של עבדות,

English translation 760

because the soul from the outset never went into exile. And this my revered father-in-law, the Rebbe, proclaimed before he himself went into exile within exile,

ווייל די נשמה איז מלכתחילה קיינמאל אין גלות ניט געגאנגען. און דאס האט כ"ק מו"ח אדמו"ר מכריז געווען איידער ער איז אליין געגאנגען אין גלות לפנים מגלות,

English translation 761

and he later ordered it to be printed,

און האט עס דערנאך געהייסן אפדרוקן,

English translation 762

thus it became a matter for all generations *88

במילא איז דאס געווארן אן ענין לדורות *88

English translation 763

[as it is stated in the preceding portion –

[ווי עס שטייט אין דער פרשה שלפנ"ז –

English translation 764

"There is no 'to' except to spur Me and for generations"89,

"אין צו אלא ל' זירוז מיך ולדורות" 89,

English translation 765

as discussed above90]!

כמדובר לעיל 90]!

English translation 766

And the matter –

און דער ענין –

English translation 767

that Jews can no longer be servants in exile

אז אידן זאלן מער ניט קענען זיין קיין עבדים אין גלות

English translation 768

(in matters of the soul) –

(בעניני הנשמה) –

English translation 769

was brought about through the redemption from Egypt

האט זיך אויפגעטאן ע"י גאולת מצרים

English translation 770

(the festival of Pesach),

(חג הפסח),

English translation 771

for then the general concept of redemption was renewed for all times,

וואס דעמולט איז נתחדש געווארן דער כללות ענין הגאולה על כל הזמנים,

English translation 772

also in the time of the redemption of Purim and beyond,

אויך אין זמן פון גאולת פורים און ווייטער,

English translation 773

until the end of all times,

עד סוף כל הזמנים,

English translation 774

that Jews can no longer be servants to servants in exile.

אז אידן זאלן מער ניט קענען זיין קיין עבדים לעבדים אין גלות.

English translation 775

And this is one of the reasons why we mention the Exodus from Egypt in the days of Mashiach91,

וואס דאס איז איינער פון די טעמים פארוואס מזכירין יציאת מצרים לימות המשיח 91,

English translation 776

because through the Exodus from Egypt the opening of the channel of the concept of redemption was renewed92,

ווייל בא יצי"מ איז נתחדש געווארן פתיחת הצנור פון ענין הגאולה 92,

English translation 777

also of the future redemption92.

אויך פון דער גאולה העתידה 92.

English translation 778

On the other hand, however, there is an advantage in the redemption of Purim over

לאידך גיסא איז אבער דא א מעלה אין גאולת פורים לגבי

English translation 779

(and that which it adds to)

(און וואס גיט צו א הוספה אין)

English translation 780

the redemption of Pesach:

גאולת פסח:

English translation 781

Our Sages, of blessed memory, say93 that "all the festivals

חז"ל זאגן 93 אז "כל המועדים

English translation 782

(including the festival of Pesach,

(כולל חג הפסח,

English translation 783

which is one of the three pilgrimage festivals)

וואס איז איינער פון די שלש רגלים)

English translation 784

are destined to be nullified in the future, but the days of Purim will never be nullified"

עתידין ליבטל לע"ל וימי הפורים אינן בטלים לעולם"

English translation 785

(as the matter is explained in books of ethics and homiletics94 and in Chassidus95),

(כמבואר הענין בספרי מוסר ודרוש 94 ובחסידות 95),

English translation 786

and as the ruling of the Rambam96 that "the days of Purim will not be nullified, as it is said97 'and these days of Purim shall not pass from among the Jews, and their memory shall not cease from their seed.'"

וכפס"ד הרמב"ם 96 אז "ימי הפורים לא יבטלו שנאמר 97 וימי הפורים האלה לא יעברו מתוך היהודים וזכרם לא יסוף מזרעם".

English translation 787

And from this it is understood,

וואס דערפון איז מובן,

English translation 788

that the redemption of Purim has in it an advantage over all other festivals,

אז גאולת פורים האט אין זיך א מעלה לגבי שאר כל המועדים,

English translation 789

including the redemption from Egypt which will be nullified in the future,

כולל גאולת מצרים וואס וועט בטל ווערן לע"ל,

English translation 790

therefore all festivals will be nullified in the future except for the days of Purim.

דעריבער וועלן אלע מועדים בטל ווערן לע"ל חוץ מימי הפורים.

English translation 791

That is, that even in the future the redemption of Purim will be a primary matter,

ד.ה. אז אפילו לע"ל וועט גאולת פורים זיין אן עיקר,

English translation 792

because it adds even regarding the future redemption. From this it is understood a fortiori that the redemption of Purim adds an addition to the redemption of Pesach.

ווארום זיי גיט צו אפילו לגבי דער גאולה העתידה. איז דערפון מובן במכ"ש וק"ו אז גאולת פורים גיט צו א הוספה אין גאולת פסח.

English translation 793

And even though we mention the Exodus from Egypt in the days of Mashiach, it is stated that this will be only in a secondary manner98,

און אע"פ וואס מזכירין יצי"מ לימות המשיח שטייט אבער אז דאס וועט זיין בלויז בדרך טפל 98,

English translation 794

that is, that then the main thing will be the future redemption,

ד.ה. אז דעמולט וועט זיין דער עיקר די גאולה העתידה,

English translation 795

and only in a secondary manner will the Exodus from Egypt be mentioned.

און נאר בדרך טפל וועט מען דערמאנען יצי"מ.

English translation 796

But as a primary matter, the festival of Pesach will be nullified in the future,

אבער אלס ענין עיקרי וועט חגה"פ בטל ווערן לע"ל,

English translation 797

but Purim will be a primary matter also in the future,

משא"כ פורים וועט זיין אן ענין עיקרי אויך לע"ל,

English translation 798

therefore it will not be nullified then.

דערפאר וועט ער דעמולט ניט בטל ווערן.

English translation 799

Based on all the above, the greatness of the elevation of this day is understood –

ע"פ כל הנ"ל איז מובן דער גודל העילוי פון דעם טאג –

English translation 800

and especially regarding the matter of redemption –

ובעיקר בנוגע צום ענין הגאולה –

English translation 801

being Shabbat Mevarchim Nissan,

זייענדיק שבת מברכים ניסן,

English translation 802

and in the same arrangement as "like the days of your exodus from the land of Egypt",

און אין דער זעלבער קביעות ווי "כימי צאתך מארמ"צ",

English translation 803

and the last Shabbat in the month of Adar,

און דער שבת האחרון בחודש אדר,

English translation 804

and in this itself –

ובזה גופא –

English translation 805

the 25th of Adar,

כ"ה אדר,

English translation 806

and also Shabbat Parshat Shemini,

און אויך שבת פ' שמיני,

English translation 807

when in every Jew there is the "taking of the ten crowns",

ווען בא יעדער אידן איז דא דער "נטל עשר עטרות",

English translation 808

he himself takes

ער נעמט אליין

English translation 809

(because it belongs to him entirely)

(ווייל צו אים באלאנגען אינגאנצן)

English translation 810

the "ten crowns",

די "עשר עטרות",

English translation 811

and he takes them from their source above,

און ער נעמט זיי פון מקורם למעלה,

English translation 812

until from Essence and Being,

ביז פון עצמות ומהות,

English translation 813

the source of all blessings.

מקור כל הברכות.

English translation 814

And based on this, one can explain the connection of this with "And it was on the eighth day",

ועפ"ז י"ל דעם קשר דערפון מיט "ויהי ביום השמיני",

English translation 815

"the eighth day of the inauguration is Rosh Chodesh Nissan when the Mishkan was erected on that day" *98,

"שמיני למלואים הוא ר"ח ניסן שהוקם המשכן בו ביום" *98,

English translation 816

for on that day "it took ten crowns":

וואס אותו יום "נטל עשר עטרות":

English translation 817

The achievement of the eighth day

דער אויפטו פון יום השמיני

English translation 818

(of the inauguration)

(למילואים)

English translation 819

was –

איז געווען –

English translation 820

that then the Divine Presence descended among Israel.

אז דעמולט ירדה שכינה לישראל.

English translation 821

"All seven days of the inauguration that Moshe erected the Mishkan and served in it and dismantled it each day, the Divine Presence did not rest upon it, and Israel were ashamed and said to Moshe,

"כל ז' ימי המלואים שהעמידו משה למשכן ושמש בו ופרקו בכל יום לא שרתה בו שכינה והיו ישראל נכלמים ואומרים למשה,

English translation 822

Moshe our teacher, all the toil we toiled so that the Divine Presence should rest among us and we should know that the sin of the Golden Calf is atoned for us"99. The Jews said –

משה רבינו כל הטורח שטרחנו שתשרה שכינה בינינו ונדע שנתכפר לנו עון העגל" 99. אידן האבן געזאגט –

English translation 823

that they have the Mishkan,

אז מ'האט דעם משכן,

English translation 824

they have the anointing oil,

מ'האט דעם שמן המשחה,

English translation 825

they have Moshe and Aharon,

מ'האט משה ואהרן,

English translation 826

they have all the matters –

מ'האט אלע ענינים –

English translation 827

but "we desire to see our King"100.

אבער "רצוננו לראות את מלכנו" 100.

English translation 828

And therefore Moshe said to the Jewish people: "This is the thing that Hashem commanded; do it, and the glory of Hashem will appear to you"101.

און דעריבער האט משה געזאגט צו אידן "זה הדבר אשר צוה ה' תעשו וירא אליכם כבוד ה' 101,

English translation 829

"Aharon my brother is more worthy and important than I, that through his offerings and his service the Divine Presence will rest upon you, and you will know that the Omnipresent has chosen him"99.

אהרן אחי כדאי וחשוב ממני שע"י קרבנותיו ועבודתו תשרה שכינה בכם ותדעו שהמקום בחר בו" 99.

English translation 830

And so it was –

און כך הוה –

English translation 831

for on the eighth day Aharon offered the offerings and performed the actions that Moshe had told him,

אז ביום השמיני האט אהרן מקריב געווען די קרבנות און געטאן די מעשים וואס משה האט אים אנגעזאגט,

English translation 832

and afterwards "Moshe101 and Aharon went into the Tent of Meeting, and came out and blessed the people",

און דערנאך "ויבא *101 משה ואהרן אל אוהל מועד ויצאו ויברכו את העם",

English translation 833

and then the Divine Presence descended upon Israel –

און דעמולט ירדה שכינה לישראל –

English translation 834

"and the glory of Hashem appeared to all the people,

"וירא כבוד ה' אל כל העם,

English translation 835

and fire came forth from before Hashem and consumed upon the altar, etc."

ותצא אש מלפני ה' ותאכל על המזבח גו'",

English translation 836

and when the Jewish people saw this –

און בשעת אידן האבן דאס געזען –

English translation 837

"and all the people saw, and they sang, and fell on their faces",

"וירא כל העם וירונו ויפלו על פניהם",

English translation 838

"and they sang" –

"וירונו" –

English translation 839

"and they praised"

"ושבחו"

English translation 840

(according to Targum Onkelos),

(כתרגום אונקלוס),

English translation 841

or "and they gave thanks"

אדער "ואודון"

English translation 842

(according to the commentary of the Baal HaTurim).

(כתיב"ע).

English translation 843

From this we have,

וואס דערפון האט מען,

English translation 844

incidentally,

דרך אגב,

English translation 845

a lesson in the greatness of the matter of love of Israel:

א לימוד אין דעם גודל הענין פון אהבת ישראל:

English translation 846

The difference between Moshe and Aharon is –

דער חילוק צווישן משה און אהרן איז –

English translation 847

that Moshe Rabbeinu's essence is Torah, and also the Torah that is in Aharon the Kohen –

וואס משה רבינו איז ענינו תורה און אויך די תורה וואס איז דא בא אהרן הכהן –

English translation 848

"The Torah of truth was in his mouth"102 –

"תורת אמת היתה בפיהו" 102 –

English translation 849

comes through Moshe Rabbeinu),

קומט ע"י משה רבינו),

English translation 850

and Aharon's essence is kindness and love of Israel.

און אהרן איז ענינו חסד ואהבת ישראל.

English translation 851

As it is written103: "Kindness and truth have met...

כמ"ש 103 "חסד ואמת נפגשו...

English translation 852

Kindness is Aharon and truth is Moshe",

חסד זה אהרן ואמת זה משה",

English translation 853

and in the manner of "love truth and peace"104, kindness

וע"ד "האמת והשלום אהבו" 104, חסד

English translation 854

(and peace)

(ושלום)

English translation 855

is the matter of love of Israel,

איז דער ענין פון אהבת ישראל,

English translation 856

and truth is the matter of the Torah of truth.

און אמת איז דער ענין פון תורת אמת.

English translation 857

And as we see at the passing of Aharon,

און ווי מ'זעט עס בא פטירת אהרן,

English translation 858

that specifically at the time of his passing "the entire house of Israel wept for Aharon, etc.",

אז דוקא בעת פטירתו איז "ויבכו את אהרן גו' כל בית ישראל",

English translation 859

"the men and the women,

"האנשים והנשים,

English translation 860

because Aharon pursued peace and instilled love between quarreling parties and between a man and his wife"104*.

לפי שהי' אהרן רודף שלום ומטיל אהבה בין בעלי מריבה ובין איש לאשתו" 104*.

English translation 861

And here the Torah relates,

און דא דערציילט תורה,

English translation 862

and not merely as a story,

און ניט סתם אלס א סיפור,

English translation 863

but Moshe says it as a definitive ruling –

נאר משה זאגט עס אלס א פסק דין –

English translation 864

that "Aharon my brother is more worthy and important than I, that through his offerings and his service the Divine Presence will rest upon you, and you will know that the Omnipresent has chosen him":

אז "אהרן אחי כדאי וחשוב ממני שע"י קרבנותיו ועבודתו תשרה שכינה בכם ותדעו שהמקום בחר בו":

English translation 865

During the seven days of inauguration the resting of the Divine Presence was not revealed –

אין די שבעת ימי המילואים האט זיך ניט אויפגעטאן השראת השכינה –

English translation 866

because then the service was performed by Moshe Rabbeinu,

ווארום דעמולט איז די עבודה געווען ע"י משה רבינו,

English translation 867

but regarding Aharon and his sons it was only training and inauguration;

משא"כ ביי אהרן ובניו איז נאר געווען חינוך ומילואים;

English translation 868

only on the eighth day,

ערשט ביום השמיני,

English translation 869

when Aharon also performed the service –

ווען אויך אהרן האט געטאן די עבודה –

English translation 870

whose essence is love of Israel,

וואס ענינו איז אהבת ישראל,

English translation 871

"the entire house of Israel" –

"כל בית ישראל" –

English translation 872

did the resting of the Divine Presence become revealed in Israel,

האט זיך אויפגעטאן השראת השכינה בישראל,

English translation 873

"and the glory of Hashem appeared to all the people, etc., and all the people saw, and they sang, and fell on their faces".

"וירא כבוד ה' אל כל העם גו' וירא כל העם וירונו ויפלו על פניהם".

English translation 874

And this was an eternal action that revealed the resting of the Divine Presence below in all times,

און דאס איז געווען א פעולה נצחית וואס האט אויפגעטאן השראת השכינה למטה בכל הזמנים,

English translation 875

and that all Jewish people

און אז אלע אידן

English translation 876

("all the people")

("כל העם")

English translation 877

in all generations after this should have the power to see the resting of the Divine Presence below,

בכל הדורות שלאחרי זה זאלן האבן בכח צו זען השראת השכינה למטה,

English translation 878

"and they sang and fell on their faces",

"וירונו ויפלו על פניהם",

English translation 879

until also as it will be in ultimate perfection in the true and complete redemption,

ביז אויך ווי ס'וועט זיין בתכלית השלימות בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 880

and also for the nations of the world –

און אויך פאר אוה"ע –

English translation 881

as it is written105: "and the glory of Hashem shall be revealed, and all flesh together shall see, etc.",

כדכתיב 105 "ונגלה כבוד ה' וראו כל בשר יחדיו וגו'",

English translation 882

and as it is written106: "to enter into the clefts of the rocks and into the crevices of the crags, from before the terror of Hashem and the splendor of His majesty, etc.",

וכדכתיב 106 "לבוא בנקרת הצורים ובסעיפי הסלעים מפני פחד ה' והדר גאונו וגו'",

English translation 883

and the other two verses that he brings on this in Tanya107 as proof for the refinement of the darkness of the nations in the future.

און די אנדערע צוויי פסוקים וואס ער ברענגט אויף דעם אין תניא 107 אלס ראי' אויף בירור חושך האומות לע"ל.

English translation 884

And it can be said that these verses that he brings there in Tanya correspond to the refinement and transformation of the three klipot –

וי"ל אז די פיך פסוקים וואס ער ברענגט דארטן אין תניא זיינען כנגד בירור והפיכת הד' קליפות –

English translation 885

the klipah of nogah and the completely impure klipot107* –

קליפת נוגה וגקה"ט 107* –

English translation 886

darkness is transformed into light and bitterness into sweetness108

אתהפכא חשוכא לנהורא ומרירו למיתקו 108

English translation 887

[as will be explained on another occasion].

[כמו שיתבאר בהזדמנות אחרת].

English translation 888

And simply:

ובפשטות:

English translation 889

May the Almighty take out every Jew and all Jews from exile,

דער אויבערשטער זאל ארויסנעמען יעדער אידן און אלע אידן פון גלות,

English translation 890

and we will all dance together with Mashiach Tzidkeinu,

און מ'וועט אלע טאנצן צוזאמען מיט משיח צדקנו,

English translation 891

"a great congregation",

"קהל גדול",

English translation 892

to our holy land,

לארצנו הקדושה,

English translation 893

and there we will celebrate the festival of Pesach,

און מ'וועט דארטן פראווען חג הפסח,

English translation 894

"and we will eat109 there from the feast offerings and from the Passover offerings",

"ונאכל 109 שם מן הזבחים ומן הפסחים",

English translation 895

or "from the Passover offerings and from the feast offerings",

אדער "מן הפסחים ומן הזבחים",

English translation 896

and before this –

ולפני זה –

English translation 897

the offering of the Passover sacrifice,

הקרבת הקרבן פסח,

English translation 898

which "we will do and offer before You, etc., according to the commandment of Your will"110 –

וואס "נעשה ונקריב לפניך כו' כמצות רצונך" 110 –

English translation 899

already the offering

שוין די הקרבה

English translation 900

("and we will offer")

("ונקריב")

English translation 901

of the first sacrifice,

פון דעם ערשטן קרבן,

English translation 902

the Passover sacrifice,

דעם קרבן פסח,

English translation 903

will be "according to the commandment of Your will".

וועט זיין "כמצות רצונך".

English translation 904

And the revelation of G‑dliness in the future will also affect the entire world, upon all the nations of the world –

און דער גילוי אלקות לע"ל וועט אויך פועל'ן בכל העולם כולו על כל אומות העולם –

English translation 905

"and the kingdom shall be Hashem's"111,

"והיתה לה' המלוכה" 111,

English translation 906

And speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 907

Maamar (in the form of a sicha)

מאמר (בעין שיחה)

English translation 908

beginning "HaChodesh HaZeh Lachem, etc."

ד"ה החודש הזה לכם גו'.

English translation 909

It is also customary to study a matter in Rashi of our parshah,

ס'איז אויך רגיל אפצולערנען אן ענין אין פרש"י פון פרשתנו,

English translation 910

a matter in the notes of my father on the Zohar, and a matter in today's lesson of Rambam.

אן ענין אין די הערות פון טאטן אויפן זהר און אן ענין אין היינטיקן שיעור רמב"ם.

English translation 911

Regarding Rashi –

בנוגע צו פרש"י –

English translation 912

the proposal112 was accepted,

איז נתקבל געווארן די הצעה 112,

English translation 913

and yasher koach to them,

ויישר כחם,

English translation 914

that one should himself raise a perplexing Rashi,

אז מ'זאל אליין מעורר זיין אויף א פרש"י תמוה,

English translation 915

and various questions on Rashi's commentaries were printed in the booklets,

און מ'האט אפגעדרוקט אין די קובצים פארשידענע קשיות אויף פירושי רש"י,

English translation 916

and presumably this will stimulate others to also endeavor to answer the questions.

ומסתמא וועט דאס מעורר זיין אז אנדערע זאלן זיך אויך משתדל זיין פארענטפערן די קשיות.

English translation 917

Since it is also connected with a farbrengen –

וויבאלד אז ס'איז אויך פארבונדן מיט א התוועדות –

English translation 918

we will dwell on two of the matters in Rashi that were raised in the booklets.

וועט מען זיך אפשטעלן אויף צוויי פון די ענינים בפרש"י וועלכע מ'האט מעורר געווען אין די קובצים.

English translation 919

At the beginning of the portion regarding permitted and forbidden foods, on the verse

בתחלת הפרשה וועגן מאכלות מותרות ואסורות עה"פ

English translation 920

(Chapter 11, verse 1)

(קאפיטל יא פסוק א)

English translation 921

"And Hashem spoke to Moses and to Aaron",

"וידבר ה' אל משה ואל אהרן",

English translation 922

Rashi explains:

איז רש"י מפרש:

English translation 923

"To Moses He said that he should speak to Aaron".

"למשה אמר שיאמר לאהרן".

English translation 924

On this it was asked113:

האט מען אויף דעם געפרעגט 113:

English translation 925

Two portions earlier

צוויי פרשיות לפנ"ז

English translation 926

(in Parshat Vayikra114)

(בפ' ויקרא 114)

English translation 927

Rashi had already explained "Rabbi Yehoshua says: Thirteen utterances were said in the Torah to Moses and to Aaron, and corresponding to them thirteen limitations were said, to teach you that they were not said to Aaron, but to Moses that he should say to Aaron" –

האט רש"י שוין מפרש געווען "ר' יהושע אומר י"ג דברות נאמרו בתורה למשה ולאהרן וכנגדן נאמרו י"ג מיעוטין ללמדך שלא לאהרן נאמרו אלא למשה שיאמר לאהרן" –

English translation 928

so why does Rashi need to explain this again in this verse in our portion?

היינט פארוואס דארף דאס רש"י נאכאמאל מפרש זיין אין דעם פסוק בפרשתנו?

English translation 929

It was desired to answer,

האט מען געוואלט פארענטפערן,

English translation 930

that Rashi explains this as an introduction to his commentary after this:

אז רש"י איז דאס מפרש אלס הקדמה צו זיין פירוש לאחרי זה:

English translation 931

"To say to them –

"לאמר אליהם –

English translation 932

He said that he should say to Elazar and to Itamar etc.'",

אמר שיאמר לאלעזר ולאיתמר כו'",

English translation 933

so first it says "To Moses He said that he should speak to Aaron" and subsequently –

אז פריער שטייט "למשה אמר שיאמר לאהרן" און בהמשך לזה –

English translation 934

"He said that he should say to Elazar and to Itamar".

"אמר שיאמר לאלעזר ולאיתמר".

English translation 935

But this does not answer why Rashi repeats here what he explained in Parshat Vayikra –

אבער דאס פארענטפערט ניט פארוואס רש"י חזר'ט דא איבער וואס ער האט מפרש געווען בפ' ויקרא –

English translation 936

he could have written briefly that this explanation "I wrote above"

ער האט עס געקענט שרייבן בקיצור אז דעם פירוש בזה "כתבתי לעיל"

English translation 937

[as Rashi writes in several places regarding a matter he already explained earlier].

[ווי רש"י שרייבט עס בכמה מקומות אויף אן ענין וואס ער האט שוין פריער מפרש געווען].

English translation 938

And afterwards write his commentary on "To say to them".

און דערנאך שרייבן זיין פירוש אויף "לאמר אליהם".

English translation 939

And as will be explained below,

וכפי שיתבאר לקמן,

English translation 940

how this is understandable according to the simple meaning for a child of five studying Scripture.

ווי דאס איז פארשטאנדיק ע"ד הפשט פאר א בן חמש למקרא.

English translation 941

Another matter in Rashi on which a question was raised:

נאך אן ענין אין פרש"י אויף וועלכן מ'האט זיך געשטעלט:

English translation 942

Further in the portion regarding the laws of kashrut,

ווייטער אין דער פרשה וועגן דיני כשרות,

English translation 943

Rashi comments on the verse

שטעלט זיך רש"י אויף דעם פסוק

English translation 944

(in Chapter 11, verse 21)

(בקאפיטל יא פסוק כא)

English translation 945

"But this you may eat from all the winged swarming things that walk on four, which have legs above its feet with which to hop on the earth",

"אך את זה תאכלו מכל שרץ העוף ההולך על ארבע אשר לו כרעים ממעל לרגליו לנתר בהן על הארץ",

English translation 946

and explains:

און איז מפרש:

English translation 947

"Above its feet –

"ממעל לרגליו –

English translation 948

near its neck it has like two legs besides its four legs,

סמוך לצוארו יש לו כמין שתי רגלים לבד ד' רגליו,

English translation 949

and when it wants to fly and jump from the ground it strengthens itself with those two legs and takes flight,

וכשרוצה לעוף ולקפוץ מן הארץ מתחזק באותן שתי כרעים ופורח,

English translation 950

and there are many of them like those called 'langosta',

ויש מהן הרבה כאותן שקורין לנגושט"א,

English translation 951

but we are not expert in them because four signs of purity were stated regarding them,

אבל אין אנו בקיאין בהן שארבעה סימני טהרה נאמרו בהם,

English translation 952

four legs and four wings and the ankle-joints, these are the legs written here, and its wings cover most of it,

ארבע רגלים וד' כנפים וקרסולין אלו כרעים הכתובים כאן וכנפיו חופין את רובו,

English translation 953

and all these signs are found among those that are in our regions,

וכל סימנים הללו מצויין באותן שבינותינו,

English translation 954

but there are some whose head is long and some that have no tail, and its name must be 'grasshopper',

אבל יש שראשן ארוך ויש שאין להם זנב וצריך שיהא שמו חגב,

English translation 955

and in this we do not know how to distinguish between them".

ובזה אין אנו יודעים להבדיל ביניהם".

English translation 956

It was asked115:

האט מען געפרעגט 115:

English translation 957

Rashi is not a Shulchan Aruch that needs to explain in detail what the winged swarming thing looks like,

רש"י איז דאך ניט קיין שולחן ערוך וואס דארף אויסטייטשן בפרטיות ווי דער שרץ העוף זעט אויס,

English translation 958

and what it is called in the vernacular,

און ווי ער ווערט אנגערופן בלע"ז,

English translation 959

and the details of whether one may eat it or not;

און די פרטים צי מ'מעג דאס עסן אדער ניט;

English translation 960

the purpose of Rashi is the simple meaning of Scripture –

ענינו של רש"י איז פשוטו של מקרא –

English translation 961

so what relevance do all these details have to understanding the simple meaning of Scripture,

היינט וואס איז נוגע אין הבנת פשוטו של מקרא די אלע פרטים,

English translation 962

the explanation and example in the vernacular of the winged swarming thing and the lengthy details of the signs and that "we are not expert in them etc."?!

דער פירוש ודוגמא בלע"ז פון דער שרץ העוף און די אריכות הפרטים אין די סימנים און אז "אין אנו בקיאין בהן וכו'"?!

English translation 963

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 964

Regarding the notes on the Zohar of our portion –

בנוגע צו די הערות אויפן זהר דפרשתנו –

English translation 965

the general question is known:

איז ידוע די שאלה כללית:

English translation 966

What is the lesson from this in the service of Hashem,

וואס איז דער לימוד דערפון אין עבודת ה',

English translation 967

which he does not explain in the note,

וואס דאס איז ער ניט מבאר אין דער הערה,

English translation 968

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 969

Today's lesson of Rambam is at the end of the Laws of a Torah Scroll

היינטיקער שיעור רמב"ם איז אין סוף הלכות ספר תורה

English translation 970

(as discussed earlier (section 6)).

(ווי גערעדט פריער (ס"ו)).

English translation 971

There the Rambam writes

דארטן שרייבט דער רמב"ם

English translation 972

(as discussed above)

(כמדובר לעיל)

English translation 973

the laws of honoring a Torah Scroll. And among these laws he writes,

די דינים פון כבוד ספר תורה. און בין דינים אלו שרייבט ער,

English translation 974

that "Anyone who sits before a Torah Scroll shall sit with gravity, with awe and fear,

אז "כל מי שיושב לפני ספר תורה ישב בכובד ראש באימה ופחד,

English translation 975

for it is the faithful witness for all who come into the world, as it is said, 'And it shall be there with you as a witness'".

שהוא העד הנאמן לכל באי עולם שנאמר והי' שם בך לעד".

English translation 976

It must be understood:

דארף מען פארשטיין:

English translation 977

Also regarding tefillin we find116 that they are a "sign" and testimony

אויך בנוגע צו תפילין געפינט מען 116 אז זיי זיינען אן "אות" ועדות

English translation 978

(as it is said117 "And it shall be for you as a sign on your arm"),

(כמ"ש 117 "והי' לך לאות על ידך"),

English translation 979

therefore "Shabbatot and Yomim Tovim are not the time for tefillin etc. because they themselves are a sign between the Holy One, blessed be He and Israel"118,

וואס דערפאר איז "שבתות ויו"ט אין זמן תפילין כו' שהן עצמן אות בין הקב"ה לישראל" 118,

English translation 980

and tefillin are also a general sign.

און תפילין איז אויך אן אות כללי.

English translation 981

The question arises:

שטעלט זיך די שאלה:

English translation 982

According to this reason in the Rambam that one must conduct oneself with "gravity, with awe and fear" because "it is the faithful witness etc." –

לויט דעם טעם אין רמב"ם אז מ'דארף זיך נוהג זיין מיט "כובד ראש באימה ופחד" ווייל "הוא העד הנאמן כו'" –

English translation 983

should the Rambam have also written regarding tefillin that there must be a special relationship to them because they too are a sign and testimony?

האט דער רמב"ם געדארפט עד"ז אויך שרייבן בנוגע צו תפילין אז צו זיי דארף זיין א ספעציעלער יחס וויבאלד אז אויך זיי זיינען אן אות ועדות?

English translation 984

It is true that in tefillin there are only a few portions of the Torah,

אמת טאקע אז אין תפילין זיינען דא בלויז עטלעכע פרשיות פון תורה,

English translation 985

unlike in a Sefer Torah where there are all the portions of the Torah –

משא"כ אין א ספר תורה זיינען דא כל פרשיות התורה –

English translation 986

this is only a reason why there must be more awe in relation to a Sefer Torah than in relation to tefillin,

איז דאס נאר א טעם פארוואס עס דארף זיין מער כובד ראש ביחס צו א ס"ח ווי ביחס צו תפילין,

English translation 987

but tefillin are nevertheless a sign and testimony,

אבער תפילין זיינען פארט אן אות ועדות,

English translation 988

the Rambam should have written that regarding tefillin one must conduct himself with awe,

האט דער רמב"ם געדארפט שרייבן אז לגבי תפילין דארף מען זיך נוהג זיין מיט א כובד ראש,

English translation 989

indeed less than for a Sefer Torah,

טאקע ווייניקער ווי פאר א ס"ת,

English translation 990

but still with awe? Granted, regarding Shabbat –

אבער פארט מיט כובד ראש? בשלמא בנוגע צו שבת –

English translation 991

there is no question,

איז קיין קשיא ניט,

English translation 992

because there the law is that there must be honor of Shabbat

ווייל דעמולט איז סיי-ווי דער דין אז עס דארף זיין כבוד שבת

English translation 993

(as the Rambam writes118);

(ווי דער רמב"ם שרייבט *118);

English translation 994

unlike regarding tefillin, the Rambam does not write that there must be a special relationship to them.

משא"כ בנוגע צו תפילין שרייבט ניט דער רמב"ם אז צו זיי דארף זיין א ספעציעלער יחס.

English translation 995

Another matter that must be understood in this chapter of the Rambam:

נאך אן ענין וואס מ'דארף פארשטיין אין דעם שיעור רמב"ם:

English translation 996

In this chapter

אין דעם שיעור

English translation 997

(beginning of chapter 10)

(ריש פרק י')

English translation 998

he makes a summary of his laws and lists all the things that invalidate a Sefer Torah:

מאכט ער א סך-הכל פון זיינע הלכות און רעכנט אויס אלע דברים וואס פסל'נען א ספר תורה:

English translation 999

"You have learned that there are twenty things each of which invalidates a Sefer Torah etc.,

"נמצאת למד שעשרים דברים הן שבכל אחד מהן פוסל ספר תורה כו',

English translation 1000

and these are they etc." and he lists numerically twenty things.

ואלו הן וכו'" און ער רעכנט אויס במספר עשרים דברים.

English translation 1001

The commentators ask119:

פרעגן מפרשים 119:

English translation 1002

Why does the Rambam not count among the twenty invalidations that which he writes in chapter 1 of the Laws of Tefillin120,

פארוואס רעכנט דער רמב"ם ניט צווישן די עשרים פסולים דאס וואס ער שרייבט בפרק א' פון הל' תפילין 120,

English translation 1003

that if one wrote "part of the Name on a line and part of it suspended –

אז אויב מ'האט געשריבן "מקצת השם בשטה ומקצתו תלוי –

English translation 1004

it is invalid"?

פסול"?

English translation 1005

And they answer, that...

און מ'פארענטפערט, אז...

English translation 1006

"without doubt he [the Rambam] forgot"!

"בלי ספק ששכחו" הרמב"ם!

English translation 1007

It is self-understood that one cannot answer like that! And especially since the Rambam wrote this law in the same laws

ס'איז זעלבסטפארשטענדלעך אז מ'קען אזוי ניט ענטפערן! ובפרט אז דעם דין האט דער רמב"ם געשריבן אין די זעלבע הלכות

English translation 1008

(Tefillin, Mezuzah, and Sefer Torah) –

(תפילין ומזוזה וס"ת) –

English translation 1009

now how is it possible that the Rambam should forget what he himself wrote a few chapters earlier at the beginning of these very laws while he is engaged in these same laws?!

היינט ווי איז שייך אז דער רמב"ם זאל פארגעסן וואס ער האט אליין געשריבן עטלעכע פרקים לפני זה בתחלת הלכות אלו גופא בשעת ער איז זיך עוסק אין די זעלבע הלכות?!

English translation 1010

And especially since this is at the beginning of the laws and the end of the laws –

ובפרט אז דאס רעדט זיך אין תחלת ההלכות וסוף ההלכות –

English translation 1011

and by nature even an ordinary person remembers more the beginning and end of a matter than that which is in between,

ובדרך הטבע געדענקט אפילו סתם א מענטש מערער התחלת וסוף הענין ווי דאס וואס עס שטייט בינתיים,

English translation 1012

all the more so when it concerns the Rambam!

עאכו"כ ווען עס רעדט זיך וועגן דעם רמב"ם!

English translation 1013

And as will be explained below in my humble opinion.

וכפי שיתבאר לקמן לפענ"ד.

English translation 1014

May it be His will that the study and analysis of these laws among the rest of the laws should further strengthen and add to the study of the daily chapters in the Rambam's book every single day,

ויה"ר אז דער לימוד ועיון בהלכות אלו בתוככי שאר ההלכות זאל נאכמער מחזק זיין ומוסיף זיין אין דעם לימוד השיעורים בספר הרמב"ם בכל יום ויום,

English translation 1015

both in one's own study,

סיי אין דעם אייגענעם לימוד,

English translation 1016

and in influencing others that they should study it,

און סיי אין פועל'ן אויף אנדערע אז זיי זאלן דאס לערנען,

English translation 1017

which itself gives strength and enjoyment to one's own study. And especially since in order to influence another, he must himself show a living example.

וואס דאס גופא גיט צו חיזוק און געשמאק אין דעם אייגענעם לימוד. ובפרט אז בכדי צו משפיע זיין אויפן צווייטן דארף ער דאך אליין באווייזן א דוגמא חי'.

English translation 1018

And it is understood,

וכמובן,

English translation 1019

that the more one studies the Rambam's book –

אז וויפל מ'וועט נאר לערנען דעם ספר הרמב"ם –

English translation 1020

one can always increase in the quality of study,

קען אין דעם אלעמאל צוקומען באיכות הלימוד,

English translation 1021

as is the case in the study of all matters of Torah,

ווי דאס איז בלימוד כל עניני תורה,

English translation 1022

for "it is longer than the earth and broader than the sea"121.

ווארום "ארוכה מארץ מדה ורחבה מני ים" 121.

English translation 1023

The great benefit of studying fixed daily portions of Rambam has already been discussed many times122,

דעם גודל התועלת פון לימוד שיעורים קבועים ברמב"ם האט מען שוין גערעדט כמ"פ 122,

English translation 1024

that through all Jews studying together the same subject in the Torah of Hashem,

אז דורך דעם וואס אלע אידן לערנען צוזאמען דעם זעלבן ענין אין תורת ה',

English translation 1025

one Torah,

תורה אחת,

English translation 1026

which "the entire Torah was given to make peace in the world"123 –

וואס "כל התורה ניתנה לעשות שלום בעולם" 123 –

English translation 1027

they unite.

פאראיינציקן זיי זיך.

English translation 1028

And especially when studying together the same subject in the halachic part of the Torah

ובפרט בשעת מ'לערנט צוזאמען דעם זעלבן ענין אין חלק ההלכה שבתורה

English translation 1029

(the subject of the Rambam's book),

(ענינו פון ספר הרמב"ם),

English translation 1030

through which the matter of unity and peace is particularly actualized through the study of Torah

וואס דורך דעם ווערט במיוחד אויפגעטאן דער ענין האחדות והשלום ע"י לימוד התורה

English translation 1031

(which "the entire Torah was given to make peace in the world")

(וואס "כל התורה ניתנה לעשות שלום בעולם")

English translation 1032

more than through the part of pilpul and debate in the Torah,

מער ווי ע"י חלק הפלפול והשקו"ט שבתורה,

English translation 1033

also in the simple sense:

במובן אויך בפשטות:

English translation 1034

When studying together pilpul and debate in the Torah,

בשעת מ'לערנט צוזאמען פלפול ושקו"ט שבתורה,

English translation 1035

where there are differences of opinion,

וואס דארטן זיינען דא חילוקי דיעות,

English translation 1036

it can happen

קען אויסקומען

English translation 1037

(because their opinions are not equal)

(מצד אין דיעותיהן שוות)

English translation 1038

that one student adopts the reasoning of the first Tanna and the other adopts the reasoning of the latter Tanna.

אז ביי איין לומד זאל זיך לייגן די סברא פון דעם תנא קמא און באם צווייטן זאל זיך אפלייגן די סברא פון דעם תנא בתרא.

English translation 1039

However, when both study a subject in halacha,

משא"ב בשעת ביידע לערנען אן ענין אין הלכה,

English translation 1040

like the laws in the Rambam's book,

ווי די הלכות אין ספר הרמב"ם,

English translation 1041

where there are no differences of opinion,

וואו עס זיינען ניטא קיינע חילוקי דיעות,

English translation 1042

rather "all in clear language and a concise way etc. without question or resolution,

נאר "כולם בלשון ברורה ודרך קצרה כו' בלא קושיא ולא פירוק,

English translation 1043

not one saying thus and another saying thus, but clear things etc."

לא זה אומר בכה וזה בכה אלא דברים ברורים כו'"

English translation 1044

(as the Rambam writes in his introduction to the Book of the Hand) –

(כלשון הרמב"ם בהקדמתו לספר היד) –

English translation 1045

then there is peace and unity among those who study the halacha

דעמולט איז דא א שלום ואחדות צווישן די וואס לערנען די הלכה

English translation 1046

(and there can only be differences of opinion regarding the explanation of the matter,

(און עס קען נאר זיין חילוקי דיעות בנוגע להסברת הענין,

English translation 1047

but not in the essence of the matter).

אבער ניט אין דעם עצם ענין).

English translation 1048

And in addition to this, the study of Rambam has the advantage –

ונוסף לזה האט דער לימוד הרמב"ם די מעלה –

English translation 1049

that through it one fulfills the matter of studying all the laws of the Torah124,

אז דורך דעם איז מען מקיים דעם ענין פון לימוד כל ההלכות שבתורה 124,

English translation 1050

as the Rambam writes in his introduction:

ווי דער רמב"ם שרייבט בהקדמתו:

English translation 1051

"This compilation gathers the entire Oral Torah etc.,

"חיבור זה מקבץ לתושבע"פ כולה כו',

English translation 1052

a person first reads the Written Torah and then reads this and knows from it the entire Oral Torah."

אדם קורא בתושב"כ תחלה ואח"כ קורא בזה ויודע ממנו תושבע"פ כולה".

English translation 1053

When one explains

וואס בשעת מ'איז מסביר

English translation 1054

(to oneself and another)

(זיך און א צווייטן)

English translation 1055

the above-mentioned virtues in the study of the Rambam's book –

די מעלות הנ"ל אין לימוד ספר הרמב"ם –

English translation 1056

this will certainly strengthen and increase the study of the Rambam's book.

וועט דאס זיכער מחזק ומוסיף זיין דעם לימוד בספר הרמב"ם.

English translation 1057

May it be His will that from this study of the Rambam one should come to "a new Torah will go forth from Me"125,

ויה"ר אז פון דעם לימוד הרמב"ם זאל מען קומען צו "תורה חדשה מאתי תצא" 125,

English translation 1058

and the study of the Torah of Mashiach,

ולימוד תורתו של משיח,

English translation 1059

which is connected to "And it was on the eighth day",

וואס איז פארבונדן מיט "ויהי ביום השמיני",

English translation 1060

the lyre of the days of Mashiach which is a lyre of eight strings126,

דער כנור של ימות המשיח וואס איז א כנור של שמונה נימין 126,

English translation 1061

in the true and complete redemption speedily in our days, literally.

בגאולה האמיתית והשלימה במהרה בימינו ממש.

English translation 1062

We will now,

מ'וועט איצטער,

English translation 1063

as usual,

כרגיל,

English translation 1064

invite all those who have given drink for various farbrengens and gatherings that will take place in the coming days in connection with the dissemination of Torah and particularly the dissemination of the inner dimension of Torah,

מזמין זיין די אלע וואס האבן געגעבן משקה פאר פארשידענע התוועדויות ומסיבות וואס קומען פאר בימים הבאים בקשר מיט הפצת התורה ובפרט הפצת פנימיות התורה,

English translation 1065

the dissemination of the wellsprings outward –

הפצת המעינות חוצה –

English translation 1066

that they should come and take the drink,

אז זיי זאלן צוקומען און נעמען די משקה,

English translation 1067

and distribute a portion of it here,

און טיילן א חלק דערפון דא,

English translation 1068

in order to include those assembled here in their gatherings,

בכדי צו משתף זיין די מסובים כאן אין זייערע מסיבות,

English translation 1069

and the remainder –

און די איבעריקע –

English translation 1070

distribute at their gatherings,

טיילן בא זייערע מסיבות,

English translation 1071

and then announce about the gatherings –

און דערנאך מכריז זיין וועגן די מסיבות –

English translation 1072

where and when and how:

וואו און ווען און ווי אזוי:

English translation 1073

The gathering

די מסיבה

English translation 1074

(Melaveh Malkah)

(מלוה מלכה)

English translation 1075

connected with Tomchei Temimim Yeshivah;

פארבונדן מיט ישיבת תומכי תמימים;

English translation 1076

and the gathering connected with the "tankists",

און די מסיבה פארבונדן מיט די "טאנקיסטן",

English translation 1077

whose purpose is the dissemination of Torah,

וואס ענינם איז הפצת התורה,

English translation 1078

and the dissemination of the wellsprings outward,

והפצת המעינות חוצה,

English translation 1079

and first and foremost –

ולכל לראש –

English translation 1080

practical mitzvos,

מצוות מעשיות,

English translation 1081

and at this time –

ובזמן זה –

English translation 1082

the mitzvos connected with Pesach.

די מצוות פארבונדן מיט פסח.

English translation 1083

And through the very resolution in this,

און דורך דער עצם החלטה שבזה,

English translation 1084

one will immediately receive the reward127 –

וועט מען גלייך באקומען דעם שכר 127 –

English translation 1085

that the redemption will come and we will fulfill the practical mitzvos in the manner of "as the commandment of Your will" in our holy land,

אז די גאולה וועט קומען און מ'וועט מקיים זיין די מצוות מעשיות באופן פון "כמצות רצונך" בארצנו הקדושה,

English translation 1086

"a land which Hashem your G-d cares for; the eyes of Hashem your G-d are always upon it, from the beginning of the year to the end of the year"128.

"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 128.

English translation 1087

And simply –

ובפשטות –

English translation 1088

practical halachah,

הלכה בפועל,

English translation 1089

without hints and homilies and secrets –

אן רמזים ודרשות וסודות –

English translation 1090

may the redemption come simply through our righteous Mashiach,

זאל קומען די גאולה כפשוטה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1091

speedily in our days, literally, and in our actual time, literally.

במהרה בימינו ממש ובעגלא דידן ממש.

English translation 1092

[His Holy Honor, the Rebbe, shlita, gave drink to R. Y. Halevi V. shlit"a,

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן משקה להר"ר י. הלוי וו. שיחי',

English translation 1093

and the aforementioned announced about the Melaveh Malkah for the benefit of Tomchei Temimim Yeshivah.

והנ"ל הכריז אודות המלוה מלכה לטובת ישיבת תות"ל.

English translation 1094

And a jug of drink he gave to the secretariat (for R. Sh. G. shlit"a).

וקנקן משקה נתן למזכירות (עבור הרש"ג שיחי').

English translation 1095

And afterwards he gave a jug of drink to R. Y. S. shlit"a (for the gathering for the benefit of the "tankists"),

ואח"כ נתן קנקן משקה להר"ר י.ש. שיחי' (עבור המסיבה לטובת ה"טאנקיסטן"),

English translation 1096

and the aforementioned announced about this.

והנ"ל הכריז אודות זה.

English translation 1097

And to R. M. G. shlit"a.

ולהר"ר מ.ג. שיחי'.

English translation 1098

Afterwards, His Holy Honor, the Rebbe, shlita, began to play the tune "And I will empty out for you a blessing"].

אח"כ התחיל כ"ק אדמו"ר שליט"א לנגן "והריקותי לכם ברכה"].

English translation 1099

The explanation in Rashi –

דער ביאור בפרש"י –

English translation 1100

on the verse "to Moshe and to Aharon,

עה"פ "אל משה ואל אהרן,

English translation 1101

to Moshe He said that he should say to Aharon". With an introduction:

למשה אמר שיאמר לאהרן". ובהקדים:

English translation 1102

It is a well-known thing,

ס'איז א דבר ידוע,

English translation 1103

and also understood by a child of five years of age studying Scripture,

און מובן אויך צו א בן חמש למקרא,

English translation 1104

that although there is a general rule in a certain manner,

אז אע"פ וואס ס'איז דא א כלל באופן מסויים,

English translation 1105

nevertheless, when there is in one place a special teaching of a multiplicity and the like,

איז אבער בשעת מ'האט אין איין ארט א לימוד מיוחד פון א ריבוי וכיו"ב,

English translation 1106

it comes to teach that this place is an exception. So too in our matter:

קומט עס מרבה זיין אז דער ארט איז א יוצא מן הכלל. אזוי אויך בעניננו:

English translation 1107

Although Rashi explained in Parshat Vayikra that "thirteen communications were said in the Torah to Moshe and to Aharon, and corresponding to them thirteen limitations were said, to teach you that they were not said to Aharon, but to Moshe that he should say to Aharon",

אע"פ וואס רש"י האט מפרש געווען בפ' ויקרא אז "י"ג דברות נאמרו בתורה למשה ולאהרן וכנגדם נאמרו י"ג מיעוטין ללמדך שלא לאהרן נאמרו אלא למשה שיאמר לאהרן",

English translation 1108

one could, however, possibly say here that this case is an exception and here the Omnipresent spoke with Moshe and with Aharon together

וואלט מען אבער דא געקענט אפשר זאגן אז דער פאל איז א יוצא מן הכלל און דא האט דער אויבערשטער גערעדט מיט משה'ן און מיט אהרן צוזאמען

English translation 1109

(and not "to Moshe that he should say to Aharon"):

(און ניט "למשה שיאמר לאהרן"):

English translation 1110

In this verse it does not say "And Hashem spoke to Moshe, saying" as it says in all places,

אין דעם פסוק שטייט ניט. "וידבר ה' אל משה גו' לאמר" ווי עס שטייט אין אלע ערטער,

English translation 1111

but rather "saying to them". One could, based on this, say,

נאר "לאמר אליהם". וואלט מען עפ"ז געקענט זאגן,

English translation 1112

that the multiplicity in the verse

אז דער ריבוי אין פסוק

English translation 1113

("saying to them")

("לאמר אליהם")

English translation 1114

comes to teach that this case is an exception and here the Omnipresent spoke with both of them together –

קומט לערנען אז דער פאל איז א יוצא מן הכלל און דא האט דער אויבערשטער גערעדט מיט ביידן צוזאמען –

English translation 1115

"saying to them"129:

"לאמר אליהם" 129:

English translation 1116

When it says "And Hashem spoke to Moshe and to Aharon, saying" –

בשעת עס שטייט "וידבר ה' אל משה ואל אהרן לאמר" –

English translation 1117

then the rule applies that "they were not said to Aharon, but to Moshe that he should say to Aharon":

איז דעמולט חל דער כלל אז "לא לאהרן נאמרו אלא למשה שיאמר לאהרן":

English translation 1118

But when there is a multiplicity

אבער בשעת עס שטייט א ריבוי

English translation 1119

(which is not found in other places)

(וואס שטייט ניט אין אנדערע ערטער)

English translation 1120

"And Hashem spoke to Moshe and to Aharon, saying to them",

"וידבר ה' אל משה ואל אהרן לאמר אליהם",

English translation 1121

one could say that the verse thereby emphasizes that the Omnipresent spoke "to them",

וואלט מען געקענט זאגן אז דער פסוק איז דערביי מדגיש אז דער אויבערשטער האט גערעדט "אליהם",

English translation 1122

to Moshe and to Aharon together.

אל משה ואל אהרן ביחד.

English translation 1123

[And although Rashi explains "saying to them,

[ואע"פ אז רש"י איז מפרש "לאמר אליהם,

English translation 1124

He said that he should say to Elazar and to Itamar" –

אמר שיאמר לאלעזר ולאיתמר" –

English translation 1125

this is after the conclusion,

איז דאס לאחרי המסקנא,

English translation 1126

but before this one could say that "saying to them" comes to teach that the Omnipresent spoke to Moshe and Aharon together].

אבער לפנ"ז וואלט מען געקענט זאגן אז "לאמר אליהם" קומט מרבה זיין אז דער אויבערשטער האט גערעדט מיט משה ואהרן ביחד].

English translation 1127

And furthermore:

ועוד:

English translation 1128

In the verse after this it does not say "Speak to the children of Israel"

אין פסוק שלאחרי זה שטייט ניט "דבר אל בני ישראל"

English translation 1129

(singular form)

(לשון יחיד)

English translation 1130

as it says in all places,

ווי עס שטייט בכל המקומות,

English translation 1131

which refers to Moshe alone. Rather "Speak to the children of Israel" in the plural form130. One could say that the speech of the Holy One, blessed be He, here was to Moshe and to Aharon together

וואס גייט אויף משה'ן אליין. נאר "דברו אל בנ"י" לשון רבים 130. וואלט מען געקענט זאגן אז דיבורו של הקב"ה דא איז געווען אל משה ואל אהרן ביחד

English translation 1132

(and not "to Moshe He said that he should say to Aharon").

(און ניט "למשה אמר שיאמר לאהרן").

English translation 1133

Therefore, there is no question why Rashi explains here "to Moshe He said that he should say to Aharon" even though he already gave the rule earlier in parshas Vayikra –

דעריבער איז קיין שאלה ניט פארוואס רש"י איז דא מפרש "למשה אמר שיאמר לאהרן" אע"פ וואס ער האט שוין ארויסגעגעבן דעם כלל פריער בפ' ויקרא –

English translation 1134

Because,

ווייל,

English translation 1135

Rashi cannot rely here on what he explained in parshas Vayikra,

רש"י קען זיך דא ניט פארלאזן אויף דעם וואס ער האט מפרש געווען בפ' ויקרא,

English translation 1136

For in these verses there is a special multiplicity that could make the verse an exception.

ווארום אין די פסוקים איז דא א ריבוי מיוחד וואס קען מאכן דעם פסוק פאר א יוצא מן הכלל.

English translation 1137

And the explanation of this is:

וי"ל הביאור בזה:

English translation 1138

That the speech of the Holy One, blessed be He was to Moshe alone and not also to Aharon

דאס וואס דיבורו של הקב"ה איז געווען צו משה'ן אליין און ניט אויך צו אהרן

English translation 1139

(Rather "to Moshe He said that he should say to Aharon") –

(נאר "למשה אמר שיאמר לאהרן") –

English translation 1140

Is because this was the matter, role, and level of Moshe Rabbeinu,

איז ווייל דאס איז געווען ענינו ותפקידו ומדריגתו של משה רבינו,

English translation 1141

In contrast, Aharon and the rest of the Jewish people had a different role and stood on a different level

משא"כ אהרן ושאר בני ישראל האבן געהאט אן אנדער תפקיד און זיינען געשטאנען אויף אן אנדער מדריגה

English translation 1142

(Except for an exceptional case).

(חוץ פון א פאל היוצא מן הכלל).

English translation 1143

From this it is understood that in order to say that the speech of the Holy One, blessed be He in this case was to Moshe and to Aharon together,

וואס דערפון איז מובן אז בכדי צו זאגן אז דיבורו של הקב"ה אין דעם פאל איז געווען אל משה ואל אהרן ביחד,

English translation 1144

Unlike in all other cases where "to Moshe He said that he should say to Aharon" –

אנדערש ווי אין אלע אנדערע פאלן וואס "למשה אמר שיאמר לאהרן" –

English translation 1145

It is reasonable to say that in this parshah here,

איז מסתבר לומר אז מ'דארף געפינען אז אין דער פרשה דא,

English translation 1146

More than in the rest of the entire Torah,

מער ווי בשאר כל התורה,

English translation 1147

Aharon is specially distinguished

איז אהרן ספעציעל אויסגעטיילט

English translation 1148

(From the rest of the Jewish people)

(פון שאר בני ישראל)

English translation 1149

In that he stands on the level of Moshe Rabbeinu,

דערמיט וואס ער שטייט במדריגת משה רבינו,

English translation 1150

And therefore it is fitting that the speech of the Holy One, blessed be He should be to Moshe and to Aharon together.

און דעריבער איז מתאים אז דיבורו של הקב"ה זאל זיין אל משה ואל אהרן ביחד.

English translation 1151

But we do not find in the verses that Aharon is so distinguished that he stands on the level of Moshe Rabbeinu. Consequently, it is not reasonable that in this case the speech of Hashem was to Moshe and to Aharon together,

מ'געפינט אבער ניט אין די פסוקים אז אהרן זאל אזוי זיין אויסגעטיילט ביז ער שטייט במדריגת משה רבינו. במילא איז ניט מסתבר אז אין דעם פאל איז דיבורו של ה' געווען אל משה ואל אהרן ביחד,

English translation 1152

Unlike in all other cases,

אנדערש ווי אין אלע אנדערע פאלן,

English translation 1153

Rather, also here it is "to Moshe He said that he should say to Aharon".

נאר אויך דא איז "למשה אמר שיאמר לאהרן".

English translation 1154

Furthermore –

נאכמער –

English translation 1155

It is even necessary to say so from Rashi on the subsequent verse:

אזוי איז גאר מוכרח זאגן פון פרש"י בפסוק שלאח"ז:

English translation 1156

After it says "And Hashem spoke to Moshe and to Aharon, saying to them"

לאחרי ווי עס שטייט "וידבר ה' אל משה ואל אהרן לאמר אליהם"

English translation 1157

(To Elazar and to Isamar),

(לאלעזר ולאיתמר),

English translation 1158

The verse continues:

איז דער פסוק ממשיך:

English translation 1159

"Speak to the children of Israel". Rashi explains:

"דברו אל בני ישראל". איז רש"י מפרש:

English translation 1160

"He made them all equal to be messengers in this speech because they were equal in silence and accepted the decree of the Omnipresent with love".

"את כולם השוה להיות שלוחים בדבור זה לפי שהושוו בדמימה וקבלו עליהם גזירת המקום באהבה".

English translation 1161

That is, since Aharon and Elazar and Isamar "were equal in silence etc."

ד.ה. וויבאלד אז אהרן ואלעזר ואיתמר "הושוו בדמימה כו'"

English translation 1162

(Regarding the decree about Nadav and Avihu),

(בנוגע להגזירה אויף נדב ואביהוא),

English translation 1163

As it says earlier 131 "And Aharon was silent",

ווי עס שטייט פריער 131 "וידום אהרן",

English translation 1164

Therefore "He made them all equal to be messengers in this speech".

דערפאר "את כולם השוה להיות שלוחים בדבור זה".

English translation 1165

That is, that here it is explicitly emphasized how Aharon is not equal to the level of Moshe,

ד.ה. אז דא איז בפירוש מודגש ווי אהרן איז ניט גלייך מיט דרגת משה,

English translation 1166

For regarding Moshe there was not the matter of "and he was silent"

ווארום בא משה'ן איז ניט געווען דער ענין פון "וידום"

English translation 1167

(And on the contrary –

(ואדרבה –

English translation 1168

If yes,

אויב יע,

English translation 1169

Then here the superiority of Aharon over Moshe in the matter of silence is emphasized.

איז דא מודגש מעלת אהרן לגבי משה בענין הדמימה.

English translation 1170

And so too the superiority of Aharon is emphasized in what is stated before –

ועד"ז איז מודגש מעלת אהרן במ"ש לפנ"ז –

English translation 1171

"And Moshe heard and it was good in his eyes" 132]),

"וישמע משה וייטב בעיניו" 132]),

English translation 1172

Rather, how Aharon is equal to his sons Elazar and Isamar who "were equal in silence" and therefore "He made them all equal to be messengers in this speech",

נאר ווי אהרן איז גלייך מיט בניו אלעזר ואיתמר וואס "הושוו בדמימה" און דערפאר "את כולם השוה להיות שלוחים בדבור זה",

English translation 1173

Even though generally only Moshe transmits the words of the Holy One, blessed be He to the Jewish people.

אע"פ וואס בדרך כלל גיט נאר משה איבער דברי הקב"ה אל בנ"י.

English translation 1174

And therefore it is reasonable to say,

וואס דערפאר איז מסתבר צו זאגן,

English translation 1175

Since in this matter it is emphasized how Aharon is equal to Elazar and Isamar

וויבאלד אז אין דעם ענין איז מודגש ווי אהרן איז גלייך מיט אלעזר ואיתמר

English translation 1176

("Were equal in silence")

("הושוו בדמימה")

English translation 1177

And not with Moshe –

און ניט מיט משה –

English translation 1178

So too regarding the speech of the Holy One, blessed be He,

איז אזוי אויך בנוגע לדיבורו של הקב"ה,

English translation 1179

That in this Aharon was equal

אז אין דעם איז אהרן געווען גלייך

English translation 1180

(Not with Moshe, rather)

(ניט מיט משה, נאר)

English translation 1181

With Elazar and Isamar,

מיט אלעזר ואיתמר,

English translation 1182

That the speech of the Holy One, blessed be He was only to Moshe and "to Moshe He said that he should say to Aharon",

אז דיבורו של הקב"ה איז געווען נאר אל משה און "למשה אמר שיאמר לאהרן",

English translation 1183

"Saying to them,

"לאמר אליהם,

English translation 1184

He said that he should say to Elazar and to Isamar",

אמר שיאמר לאלעזר ולאיתמר",

English translation 1185

And the "Speak to the children of Israel –

און דער "דברו אל בנ"י –

English translation 1186

He made them all equal to be messengers in this speech etc."

את כולם השוה להיות שלוחים בדיבור זה כו'".

English translation 1187

And one could elaborate on all this,

ויש להאריך בכל זה,

English translation 1188

Give to the wise and he will become wiser still 133.

ותן לחכם ויחכם עוד 133.

English translation 1189

The explanation of the second Rashi –

דער ביאור אין דעם צווייטן פרש"י –

English translation 1190

On the verse "from above his feet":

עה"פ "ממעל לרגליו":

English translation 1191

That which Rashi in his commentary on the Torah brings in many places an explanation and example in the vernacular,

דאס וואס רש"י בפירושו על התורה ברענגט בכ"מ א פירוש ודוגמא בלע"ז,

English translation 1192

As he writes here "and there are many of them like those that call 'langousta'" –

ווי ער שרייבט דא "ויש מהן הרבה כאותן שקורין לנגושט"א" –

English translation 1193

Is in accordance with that which his matter is to explain the subject in the Chumash simply for a five-year-old studying Scripture:

איז בהתאם לזה וואס ענינו איז צו מפרש זיין דעם ענין אין חומש בפשטות פאר א בן חמש למקרא:

English translation 1194

Rashi brings a term or an example in the vernacular

רש"י ברענגט א לשון אדער א דוגמא בלע"ז

English translation 1195

(From the language that the five-year-old understands in his daily life) –

(פון דער שפראך וואס דער בן חמש פארשטייט בחיי היום יום שלו) –

English translation 1196

In order to make the thing more vivid for the five-year-old studying Scripture,

בכדי צו מאכן די זאך נאכמער לעבעדיק פאר דעם בן חמש למקרא,

English translation 1197

Who then understands the simple meaning of Scripture better,

וואס דעמולט פארשטייט ער פשוטו של מקרא בעסער,

English translation 1198

As one sees tangibly that when one has a living thing before one's eyes, one understands it better 134.

ווי מ'זעט במוחש אז בשעת מ'האט פאר די אויגן א לעבעדיקע זאך פארשטייט מען עס בעסער 134.

English translation 1199

So too in our matter:

אזוי אויך בעניננו:

English translation 1200

After Rashi writes the explanation of "above its feet," that this means,

לאחרי ווי רש"י שרייבט דעם פירוש אין "ממעל לרגליו" אז דאס מיינט,

English translation 1201

"near its neck it has like two feet besides its four feet, and when it wants to fly and jump from the ground it strengthens itself with those two small legs and takes off" –

"סמוך לצוארו יש לו כמין שתי רגלים לבד ד' רגליו וכשרוצה לעוף ולקפוץ מן הארץ מתחזק באותן שתי כרעים ופורח" –

English translation 1202

he writes "and there are many of them like those that are called langouste,"

שרייבט ער "ויש מהן הרבה כאותן שקורין לנגושט"א",

English translation 1203

i.e., that in the country where the five-year-old lives

ד.ה. אז אין דער מדינה וואו דער בן חמש וואוינט

English translation 1204

(France –

(צרפת –

English translation 1205

in Rashi's time)

בזמן רש"י)

English translation 1206

"there are many of them like those that are called langouste" in the vernacular that the five-year-old understands –

"יש מהן הרבה כאותן שקורין לנגושט"א" בלע"ז וואס דער בן חמש פארשטייט –

English translation 1207

because through this the five-year-old can see before his eyes a living reality about which the Torah speaks here "the swarming thing that flies that goes on four, which has legs above its feet,"

ווארום דורך דעם קען דער בן חמש זען פאר די אויגן א לעבעדיקע מציאות וועגן וועלכער די תורה רעדט דא "שרץ העוף ההולך על ארבע אשר לו כרעים ממעל לרגליו",

English translation 1208

consequently he understands better what this is and what "above its feet" means

במילא פארשטייט ער בעסער וואס דאס איז און וואס עס מיינט "ממעל לרגליו"

English translation 1209

(as per Rashi –

(כפרש"י –

English translation 1210

"near its neck etc.").

"סמוך לצוארו כו'").

English translation 1211

Afterwards Rashi must continue "but we are not expert in them etc." –

דערנאך דארף רש"י ממשיך זיין "אבל אין אנו בקיאין בהן וכו'" –

English translation 1212

because since the five-year-old sees this flying swarming thing in his place

ווארום וויבאלד אז דער בן חמש זעט דעם שרץ העוף אין זיין ארט

English translation 1213

(because "there are many of them like those that are called langouste"),

(ווייל "יש מהן הרבה כאותן שקורין לנגושט"א"),

English translation 1214

it could become forbidden to him to eat it

קען זיך אים פארוועלן דאס צו עסן

English translation 1215

(because he sees that it is a food item that the gentiles around him eat from it –

(ווארום ער זעט אז ס'איז א דבר מאכל וואס די גוים ארום אים עסן דערפון –

English translation 1216

because since this existed there in reality, they certainly used it for eating,

ווארום היות אז דאס איז דארטן געווען במציאות האבן זיי דאס זיכער גענוצט אויף צו עסן,

English translation 1217

and as it was in Egypt,

און ווי ס'איז געווען אין מצרים,

English translation 1218

as the five-year-old learned135),

ווי דער בן חמש האט געלערנט 135),

English translation 1219

and he thinks that it is kosher because it has all the signs, and

און ער טראכט אז דאס איז כשר ווייל דאס האט אלע סימנים, און

English translation 1220

(a grasshopper)

(א חגב)

English translation 1221

does not require shechitah136,

דארף קיין שחיטה ניט האבן 136,

English translation 1222

and especially since in other places Jews ate grasshoppers137

ובפרט אז אין אנדערע ערטער האבן אידן געגעסן חגבים 137

English translation 1223

(when they knew by tradition that these species of grasshoppers are certainly kosher) –

(ווען זיי האבן געוואוסט בקבלה אז די מיני חגבים זיינען זיכער כשר) –

English translation 1224

Therefore Rashi must warn the five-year-old regarding the verse "to separate from transgression"138 –

דעריבער דארף רש"י באווארענען דעם בן חמש למקרא "לאפרושי מאיסורא" 138 –

English translation 1225

that "we are not expert in them,"

אז "אין אנו בקיאין בהן",

English translation 1226

and even though they have the "four signs of purity" that "were stated regarding them"

און אע"פ וואס זיי האבן די "ארבעה סימני טהרה" וואס "נאמרו בהם"

English translation 1227

("four legs etc."),

("ארבע רגלים וכו'"),

English translation 1228

"and all these signs are found in those that are among us etc.,"

"וכל סימנים הללו מצויין באותן שבינותינו כו'",

English translation 1229

but "in this we do not know how to distinguish between them,"

אבער "ובזה אין אנו יודעים להבדיל ביניהם",

English translation 1230

therefore one may not eat it.

דעריבער טאר מען דאס ניט עסן.

English translation 1231

Based on this, one may add another reason and main point why Rashi writes "there are many of them like those that are called langouste" –

ועפ"ז יש להוסיף נאך א טעם ועיקר פארוואס רש"י שרייבט "יש מהן הרבה כאותן שקורין לנגושט"א" –

English translation 1232

(in addition to the aforementioned reason so that the five-year-old should have before him a living reality) –

(נוסף לטעם הנ"ל בכדי דער בן חמש זאל האבן פאר זיך א לעבעדיקע מציאות) –

English translation 1233

that this very thing Rashi brings in order to separate from transgression,

אז דאס גופא ברענגט רש"י בכדי לאפרושי מאיסורא,

English translation 1234

that if a five-year-old will himself see such a species of grasshopper in his city,

אז טאמער א בן חמש וועט אליין זען אזא מין חגב אין זיין שטאט,

English translation 1235

and sees that it has all the signs of purity,

און זעט אז דאס האט אלע סימני טהרה,

English translation 1236

he should know that "we are not expert in them etc.,"

זאל ער וויסן אז "אין אנו בקיאין בהן וכו'",

English translation 1237

consequently he may not eat it.

במילא טאר ער עס ניט עסן.

English translation 1238

In order to understand the lesson that can be derived from this Zohar in our parshah and the glosses on the Zohar –

בכדי צו פארשטיין די הוראה וואס מ'קען ארויסנעמען פון דעם זהר בפרשתנו און דער הערות אויפן זהר –

English translation 1239

one must preface a general introduction regarding the manner of studying Torah in general and the lessons that must be derived from the Torah that one studies:

דארף מען מקדים זיין א הקדמה כללית בנוגע צו אופן לימוד התורה בכלל און די הוראות וואס מ'דארף ארויסנעמען פון דער תורה וועלכע מ'לערנט:

English translation 1240

Torah from the word hora'ah (instruction)139 means –

תורה מלשון הוראה 139 מיינט –

English translation 1241

that every matter that one studies in Torah,

אז יעדער ענין וואס מ'לערנט אין תורה,

English translation 1242

is not merely an intellectual study and the like,

איז ניט בלויז א לימוד אין שכל וכיו"ב,

English translation 1243

rather it must permeate him and be for him an instruction in his service of Hashem,

נאר דאס דארף אים דורכנעמען און פאר אים זיין א הוראה בעבודת ה' שלו,

English translation 1244

"great is study that leads to action."140 And not only an instruction from the generality of the matter that Torah is the wisdom and will of the Holy One, blessed be He,

"גדול לימוד שמביא לידי מעשה" 140. און ניט נאר א הוראה פון כללות הענין אז תורה איז חכמתו ורצונו של הקב"ה,

English translation 1245

rather an instruction from the very content of the matter that he studies.

נאר א הוראה פון דעם עצם תוכן הענין וואס ער לערנט.

English translation 1246

And as the saying of my revered father-in-law, the Rebbe,

וכפתגם כ"ק מו"ח אדמו"ר,

English translation 1247

that together with this that a Jew must study Torah,

אז ביחד עם זה וואס א איד דארף לערנען תורה,

English translation 1248

the Torah must teach him.141

דארף די תורה אים לערנען 141.

English translation 1249

For example:

ולדוגמא:

English translation 1250

When one studies the verse

בשעת איינער לערנט דעם פסוק

English translation 1251

(or Rashi on the verse),

(אדער פרש"י עה"פ),

English translation 1252

or a halachah in Shulchan Aruch about "and you shall love your fellow as yourself,"142

אדער הלכה בשו"ע וועגן "ואהבת לרעך כמוך" 142,

English translation 1253

he must study it not merely superficially,

דארף ער עס לערנען ניט בלויז מן השפה ולחוץ,

English translation 1254

rather it must permeate his innermost being and effect in him an increase in love of Israel in actual deed!

נאר דאס דארף אים דורכנעמען בפנימיותו און אויף אים פועל'ן א הוספה אין אהבת ישראל בפועל ממש!

English translation 1255

And so too regarding every matter in Torah from the word hora'ah –

ועד"ז בנוגע צו יעדער ענין אין תורה מלשון הוראה –

English translation 1256

the matter that he studies must be actualized within him.

דארף אין אים אליין אויפגעטאן ווערן דער ענין וואס ער לערנט.

English translation 1257

[And even if he then studies the matter a second time –

[און אפילו אויב ער לערנט דערנאך דעם ענין א צווייטן מאל –

English translation 1258

he attains greater understanding of the matter,

קומט ביי אים צו מער הבנה אין דעם ענין,

English translation 1259

until an entirely different understanding,

ביז גאר אן אנדער הבנה,

English translation 1260

because "there are seventy faces to the Torah"143 –

ווארום "שבעים פנים לתורה" 143 –

English translation 1261

a new instruction in the service of Hashem must come to him.]

דארף ביי אים צוקומען א נייע הוראה בעבודת ה'].

English translation 1262

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 1263

The instruction from what he studies must be not only from the generality of the matter that he studies,

די הוראה פון דעם וואס ער לערנט דארף זיין ניט נאר פון דעם כללות הענין וואס ער לערנט,

English translation 1264

but also from every single detail,

נאר אויך פון כל פרט ופרט,

English translation 1265

like the name of the author of the maamar and the like,

ווי דער שם בעל המאמר וכיו"ב,

English translation 1266

because since that particular detail was also placed in the Torah, it is understood that from it too there is an instruction for him.

ווארום היות אז דער פרט מסויים איז אויך אריינגעשטעלט געווארן אין תורה איז פארשטאנדיק אז אויך דערפון איז דא פאר אים א הוראה.

English translation 1267

The parable for all this is from the matter of oil –

וואס דער משל לכל זה איז פון דעם ענין השמן –

English translation 1268

as is known that Torah is compared to oil:144

כידוע אז תורה ווערט געגליכן צו שמן 144:

English translation 1269

The nature of oil is that it permeates every thing145,

די תכונה פון שמן איז אז ער איז מפעפע בכל דבר 145,

English translation 1270

even to "the top of the ear of a kid"146.

ביז אפילו "בראש אוזן הגדי" 146.

English translation 1271

That is, oil acts in every place it touches,

ד.ה. אז שמן פועל'ט אין יעדן ארט וואו ער רירט זיך צו,

English translation 1272

and acts upon the entire thing,

און פועל'ט אויף אין דער גאנצער זאך,

English translation 1273

and in a manner that the oil "goes and spreads",

און אין אן אופן אז דער שמן איז "הולך ומתפשט",

English translation 1274

so that the thing itself becomes a reality of fatness.

אזוי אז די זאך ווערט אליין א מציאות של שומן.

English translation 1275

So too regarding Torah:

אזוי אויך בנוגע צו תורה:

English translation 1276

When one learns Torah, it must permeate and penetrate his entire being,

בשעת איינער לערנט תורה דארף עס מפעפע זיין און דורכנעמען זיין גאנצע מציאות,

English translation 1277

every single detail of him,

כל פרט ופרט שבו,

English translation 1278

until his being becomes "fat" from the oil of the Torah.

ביז אז זיין מציאות ווערט "שומן" פון שמן שבתורה.

English translation 1279

And this is so even regarding a detail in Torah

און דאס איז אזוי אפילו בנוגע צו א פרט אין תורה

English translation 1280

(like the name of the author of the maamar and the like),

(ווי דער שם בעל המאמר וכיו"ב),

English translation 1281

just as it is regarding oil,

אזוי ווי דאס איז בנוגע צו שמן,

English translation 1282

that even a little oil permeates the entire thing.

אז אפילו א ביסל שמן איז מפעפע בכל הדבר.

English translation 1283

So too is it understood when one learns the Zohar at the beginning of our parshah147 –

אזוי איז אויך מובן ווען מ'לערנט דעם זהר בריש פרשתנו 147 –

English translation 1284

"And it was on the eighth day etc.,

"ויהי ביום השמיני וגו',

English translation 1285

Rabbi Yitzchak opened etc.":

ר' יצחק פתח כו'":

English translation 1286

Immediately when one learns the words "Rabbi Yitzchak opened",

גלייך בשעת מ'לערנט די ווערטער "ר' יצחק פתח",

English translation 1287

which is indeed only a detail and not the essence of the Torah of Rabbi Yitzchak,

וואס איז טאקע נאר א פרט און ניט די עצם תורה פון ר' יצחק,

English translation 1288

but even this detail is a part of Torah

אבער אויך דער פרט איז א חלק פון תורה

English translation 1289

(Zohar)

(זהר)

English translation 1290

from the term hora'ah (instruction),

מלשון הוראה,

English translation 1291

it must be reflected in a practical instruction that should penetrate and permeate him until it becomes his being.

דארף זיך דאס אפשפיגלען אין א הוראה בפועל וואס זאל אים דורכנעמען ומפעפע זיין ביז דאס ווערט זיין מציאות.

English translation 1292

And in order to know the instruction from this,

ובכדי צו וויסן די הוראה דערפון,

English translation 1293

one must learn the commentaries on the Zohar,

דארף מען לערנען די מפרשי הזהר,

English translation 1294

including the notes of my father on the Zohar,

כולל די הערות פון טאטן אויפן זהר,

English translation 1295

where he explains the matter of Rabbi Yitzchak in spiritual matters148:

וואו ער איז מבאר דעם ענין פון ר' יצחק ברוחניות הענינים 148:

English translation 1296

Rabbi Yitzchak is the aspect of gevurot (might)

ר' יצחק איז בחי' גבורות

English translation 1297

(as his name Yitzchak),

(כשמו יצחק),

English translation 1298

and his number is eight times Havayah;

ומספרו איז ח' פעמים הוי';

English translation 1299

and together with this, Rabbi Yitzchak is also connected with chesed (kindness) –

וביחד עם זה איז ר' יצחק אויך פארבונדן מיט חסד –

English translation 1300

gevurot sweetened by chasadim,

גבורות ממותקות בחסדים,

English translation 1301

which is connected with Uriel, chesed,

וואס דאס איז פארבונדן מיט אוריאל, חסד,

English translation 1302

and his number

ומספרו

English translation 1303

(of Uriel)

(דאוריאל)

English translation 1304

is eight times E-l.

ח' פעמים א-ל.

English translation 1305

And from this is understood the instruction that one can derive from this study in the Zohar "Rabbi Yitzchak opened etc.":

און דערפון איז מובן די הוראה וואס מ'קען ארויסנעמען פון דעם לימוד אין זהר "ר' יצחק פתח כו'":

English translation 1306

A Jew has a commandment "and you shall walk in His ways"149,

א איד האט א ציווי "והלכת בדרכיו" 149,

English translation 1307

"to emulate Him, may He be exalted...

"להדמות בו יתעלה...

English translation 1308

Just as the Holy One, blessed be He, is called Gracious, so too you be gracious,

מה הקב"ה נקרא חנון אף אתה הי' חנון,

English translation 1309

just as the Holy One, blessed be He, is called Merciful, so too you be merciful,

מה הקב"ה נקרא רחום אף אתה הי' רחום,

English translation 1310

just as the Holy One, blessed be He, is called Pious, so too you be pious etc."150 –

מה הקב"ה נקרא חסיד אף אתה הי' חסיד כו'" 150 –

English translation 1311

a Jew must transform his attributes to conduct himself according to the attributes of the Holy One, blessed be He.

דארף א איד איבערמאכן זיינע מדות ער זאל זיך פירן לויט די מדות של הקב"ה.

English translation 1312

And in our matter:

ובעניננו:

English translation 1313

When he learns in the Zohar "opened Rabbi Yitzchak",

בשעת ער לערנט אין זהר "פתח ר' יצחק",

English translation 1314

whose subject is the aspect of supernal gevurot,

וואס ענינו איז בחי' גבורות דלמעלה,

English translation 1315

and his number is eight times Havayah,

ומספרו איז ח"פ הוי',

English translation 1316

this is not merely an intellectual study from the lips outward,

איז דאס ניט גלאט א לימוד בשכל מן השפה ולחוץ,

English translation 1317

rather this must penetrate his attributes and instill in them what he learns, in the manner as above –

נאר דאס דארף דורכנעמען זיינע מדות און אויפטאן אין זיי דאס וואס ער לערנט בדוגמא כנ"ל –

English translation 1318

the matter of love of Israel when he learns about "and you shall love your fellow as yourself"),

דער ענין פון אהבת ישראל ווען ער לערנט וועגן "ואהבת לרעך כמוך"),

English translation 1319

he should know how he must conduct himself with his attributes, with his gevurot,

ער זאל וויסן ווי ער דארף זיך פירן מיט זיינע מדות מיט זיינע גבורות,

English translation 1320

and with his attribute of mercy,

און מיט זיין מדת הרחמים,

English translation 1321

[which is the matter of the Name Havayah151,

[וואס דאס איז דער ענין פון שם הוי' 151,

English translation 1322

as Rashi explains152,

ווי רש"י איז מפרש 152,

English translation 1323

that the Name Havayah is the attribute of mercy and the Name Elokim is the attribute of gevurah],

אז שם הוי' איז מדת הרחמים און שם אלקים איז מדת הגבורה],

English translation 1324

"Just as He is Merciful, so too you be merciful." And so too when he learns about its connection to Uriel,

"מה הוא רחום אף אתה הי' רחום". און אזוי אויך בשעת ער לערנט וועגן דער שייכות דערפון צו אוריאל,

English translation 1325

eight times E-l,

ח' פעמים א-ל,

English translation 1326

which is the attribute of chesed –

וואס דאס איז מדת החסד –

English translation 1327

he must learn from this regarding his attribute of chesed,

דארף ער דערפון אפלערנען בנוגע צו זיין מדת החסד,

English translation 1328

"Just as He is Pious, so too you be pious."

"מה הוא חסיד אף אתה הי' חסיד".

English translation 1329

And one could elaborate on this,

ויש להאריך בזה,

English translation 1330

and give to the wise and he will become wiser yet.

ותן לחכם ויחכם עוד.

English translation 1331

Based on what was discussed above, that when one learns a subject in Torah it must penetrate and permeate him so that the subject

ע"פ המדובר לעיל אז בשעת מ'לערנט אן ענין אין תורה דארף דאס אים דורכנעמען ומפעפע זיין אזוי אז דער ענין

English translation 1332

(that he learns)

(וואס ער לערנט)

English translation 1333

should become his being –

זאל ווערן זיין מציאות –

English translation 1334

it is understandable that so too when one learns a subject that is not currently seen in actuality,

איז פארשטאנדיק אז אזוי ווערט אויך בשעת מ'לערנט אן ענין וואס מ'זעט איצטער ניט בפועל,

English translation 1335

like the present parshah –

ווי די היינטיקע פרשה –

English translation 1336

"And it was on the eighth day" which speaks about the dwelling of the Shechinah in the Mishkan –

"ויהי ביום השמיני" וואס רעדט וועגן השראת השכינה אין משכן –

English translation 1337

that when he learns about this, it is thereby actualized.

אז בשעת ער לערנט וועגן דעם ווערט אזוי אויפגעטאן בפועל.

English translation 1338

But the question is –

אי איז די שאלה –

English translation 1339

that he sees no Mishkan and sees no Temple,

אז ער זעט ניט קיין משכן און זעט ניט קיין מקדש,

English translation 1340

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1341

we are in exile?!

מ'געפינט זיך אין גלות?!

English translation 1342

He is told:

זאגט מען אים:

English translation 1343

You have all matters in completeness in spirituality,

דו האסט אלע ענינים בשלימות ברוחניות,

English translation 1344

and you also have the power to reveal this in physicality,

און דו האסט אויך בכח דאס צו מגלה זיין בגשמיות,

English translation 1345

because it lies locked within you in a "chest"

ווייל עס ליגט בא דיר פארשפארט אין א "תיבה"

English translation 1346

(as the analogy of the Admore Maharash on this153)

(כמשל אדמו"ר מהר"ש בזה 153)

English translation 1347

and you have been given the key to the chest,

און מ'האט דיר אפגעגעבן דעם שליסל צו דער תיבה,

English translation 1348

and you only need to use it and open the chest,

און דו דארפסט דאס נאר נוצן און אויפעפענען די תיבה,

English translation 1349

as per the ruling of the Rambam,

כפס"ד הרמב"ם,

English translation 1350

that when a Jew performs even one mitzvah he can tip the scale for himself and for the entire world to merit and bring to himself and to them salvation and deliverance;

אז בשעת א איד טוט בלויז א מצוה אחת קען ער מכריע זיין את עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות ומביא לו ולהם תשועה והצלה;

English translation 1351

and when you open the "chest" –

און בשעת דו עפנסט אויף די "תיבה" –

English translation 1352

the third Beis HaMikdash which is "built and perfected"154 will be revealed and needs to be revealed below,

וועט נתגלה ווערן דער ביהמ"ק השלישי וואס איז "בנוי ומשוכלל" 154 און דארף נתגלה ווערן למטה,

English translation 1353

and the matter of Moshe and Aharon with them155 will be revealed,

און עס וועט נתגלה ווערן דער ענין פון משה ואהרן עמהם 155,

English translation 1354

and Rabbi Yitzchak with them,

ור' יצחק עמהם,

English translation 1355

and all the other matters that will then be revealed,

און אלע אנדערע ענינים וואס וועלן דעמולט נתגלה ווערן,

English translation 1356

And with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 1357

Before proceeding to the explanation of this lesson of Rambam –

איידער מ'וועט צוגיין צום ביאור אין דעם שיעור רמב"ם –

English translation 1358

here is the place to mention again the proposal and request regarding the printing of collections of novellae on the Rambam,

איז כאן המקום נאכאמאל צו דערמאנען וועגן דער הצעה ובקשה בקשר מיט הדפסת קובצי חידושי תורה בספר הרמב"ם,

English translation 1359

That one should gather novellae on the Rambam

אז מ'זאל צוזאמענקלייבן חידושי תורה בספר הרמב"ם

English translation 1360

(which were said during the siyum in each and every place)

(וואס זיינען געזאגט געווארן בשעת דעם סיום בכל מקום ומקום)

English translation 1361

and print them

און זיי אפדרוקן

English translation 1362

(those which are fit for print etc.)

(די וועלכע זיינען ראוי לדפוס כו')

English translation 1363

in a collection,

אין א קובץ,

English translation 1364

so that one may study them

אזוי אז מ'זאל דאס קענען לערנען

English translation 1365

(also in public)

(אויך ברבים)

English translation 1366

on the birthday of the Rambam on the eve of Pesach,

ביום הולדת הרמב"ם בערב פסח,

English translation 1367

and how good –

ומה טוב –

English translation 1368

even before that. As was already discussed at length 156.

נאך לפני זה. ווי גערעדט שוין בארוכה 156.

English translation 1369

And this has a special connection to these days between Purim and Pesach:

וואס דאס האט א שייכות מיוחדת מיט די איצטיקע טעג בין פורים לפסח:

English translation 1370

The days between Purim and Pesach are days of merit that are especially connected with the study of Torah,

די טעג בין פורים לפסח זיינען ימים זכאין וואס זיינען ספעציעל פארבונדן מיט לימוד התורה,

English translation 1371

including and especially the study of the Rambam,

כולל ובמיוחד לימוד ספר הרמב"ם,

English translation 1372

the book of halachos

ספר הלכות

English translation 1373

[as brought in various places and as discussed above the advantage of halachos over pilpul and discussion]:

[כמובא בכ"מ וכמדובר לעיל די מעלה פון הלכות לגבי פלפול ושקו"ט]:

English translation 1374

The festival of Purim –

חג פורים –

English translation 1375

as the words of our Sages 157 on the verse 158 "The Jews had light etc.,"

כדברי חז"ל 157 עה"פ 158 "ליהודים היתה אורה גו'",

English translation 1376

"light refers to Torah,"

"אורה זו תורה",

English translation 1377

and especially –

ובמיוחד –

English translation 1378

the Oral Torah 159,

תושבע"פ 159,

English translation 1379

and the Rambam is "the collector of the entire Oral Torah";

וואס ספר הרמב"ם איז "מקבץ לתושבע"פ כולה";

English translation 1380

The festival of Pesach,

חג הפסח,

English translation 1381

the time of our freedom –

זמן חירותנו –

English translation 1382

as our Sages said 160 "You have no free person except one who engages in Torah study."

כמאחז"ל 160 "אין לך בן חורין אלא מי שעוסק בתלמוד תורה".

English translation 1383

Therefore now is a special time and a suitable time to print the collections,

וואס דערפאר איז איצטער א זמן מיוחד וזמן המתאים צו אפדרוקן די קובצים,

English translation 1384

and also –

און אויך –

English translation 1385

to arouse Jews in general regarding studying the lessons in the Rambam,

צו מעורר זיין אידן בכלל וועגן לערנען שיעורים בספר הרמב"ם,

English translation 1386

in one of the three ways:

אין איינעם פון די דריי אופנים:

English translation 1387

three chapters a day,

שלשה פרקים ליום,

English translation 1388

one chapter a day,

פרק אחד ליום,

English translation 1389

or the Sefer HaMitzvos.

אדער ספר המצוות.

English translation 1390

And as discussed many times, this matter has a connection to all Jews –

וכמדובר כמ"פ אז דער ענין האט א שייכות צו אלע אידן –

English translation 1391

men, women, and children –

אנשים נשים וטף –

English translation 1392

as is known the ruling

כידוע הפס"ד

English translation 1393

(in Hilchos Talmud Torah of the Alter Rebbe, end of chapter 1)

(בהל' תלמוד תורה לאדה"ז סוף פרק א)

English translation 1394

that women are also obligated in Torah study regarding "the halachos that are necessary for them etc. and all positive time-bound commandments and all negative commandments" and more 161 –

אז אויך נשים זיינען מחוייב בלימוד התורה ב"הלכות הצריכות להן כו' וכל מ"ע שאין הזמן גרמה וכל מצות לא תעשה" ועוד 161 –

English translation 1395

consequently they have a connection to the study of the Rambam

במילא האבן זיי א שייכות מיט לימוד ספר הרמב"ם

English translation 1396

(and especially to the Sefer HaMitzvos of the Rambam),

(ובפרט מיט ספר המצוות להרמב"ם),

English translation 1397

for a large part of it consists of halachos that women need to study.

וואס חלק גדול ממנו זיינען הלכות וועלכע נשים דארפן לערנען.

English translation 1398

And especially beginning from Sefer HaMada

ובפרט און אנהויבנדיק פון ספר המדע

English translation 1399

(in the Rambam),

(שבספר הרמב"ם),

English translation 1400

which discusses the six mitzvos that are always obligatory

וואס רעדט וועגן די שש מצוות שחיובן תמידי

English translation 1401

(belief in Hashem,

(אמונת ה',

English translation 1402

love of Hashem,

אהבת ה',

English translation 1403

fear of Hashem etc.) 162,

יראת ה' וכו') 162,

English translation 1404

mitzvos that women are also obligated in.

מצוות שגם נשים מחוייבות בהן.

English translation 1405

And as we see in practice,

און ווי מ'זעט בפועל,

English translation 1406

that Jewish women and girls have taken hold of studying the lessons in the Rambam,

אז נשי ובנות ישראל האבן זיך אנגעכאפט אין לימוד השיעורים בספר הרמב"ם,

English translation 1407

and especially the Sefer HaMitzvos of the Rambam.

ובפרט ספר המצוות להרמב"ם.

English translation 1408

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 1409

We see in practice that in several matters women have taken hold of this more than the men,

מ'זעט בפועל אז אין כמה ענינים האבן זיך נשים אנגעכאפט אין דעם מער און פאר די אנשים,

English translation 1410

and they specifically have influenced their husbands and sons etc.!

און זיי דוקא האבן משפיע געווען אויף זייערע מענער און זין וכו'!

English translation 1411

And it is similar to what was at the preparation for the giving of the Torah,

וע"ד ווי ס'איז געווען בא דער הקדמה צו מתן תורה,

English translation 1412

of the Torah of Moshe ben Amram,

פון תורת משה בן עמרם,

English translation 1413

that first it was "Thus shall you say to the house of Yaakov" 163 –

אז פריער איז געווען "כה תאמר לבית יעקב" 163 –

English translation 1414

"these are the women" 164,

"אלו הנשים" 164,

English translation 1415

and only afterwards "and tell the children of Israel" 163 –

און ערשט דערנאך "ותגיד לבני ישראל" 163 –

English translation 1416

"these are the men" 165 –

"אלו האנשים" 165 –

English translation 1417

so too regarding the study of the Rambam,

עד"ז איז אויך בנוגע צו לימוד ספר הרמב"ם,

English translation 1418

Moshe ben Maimon,

משה בן מיימון,

English translation 1419

of whom "from Moshe to Moshe none arose like Moshe" 166,

וואס "ממשה עד משה לא קם כמשה" 166,

English translation 1420

that in quite a few places women have taken hold of studying the lessons before the men,

אז אין כו"כ מקומות האבן זיך נשים אנגעכאפט אין דעם לימוד השיעורים פאר די אנשים,

English translation 1421

and they have influenced that their husbands and sons etc. should also study Rambam.

און זיי האבן משפיע געווען אז זייערע מענער און זין וכו' זאלן אויך לערנען רמב"ם.

English translation 1422

And may it be His will that this be a close preparation that will further hasten the time when Mashiach will teach all the people 167 the Torah of Mashiach

ויה"ר אז דאס זאל זיין א הכנה קרובה וואס וועט נאכמער צואיילן דעם זמן ווען משיח ילמד כל העם 167 תורתו של משיח

English translation 1423

(as explained in the discourses of Pesach 168),

(כמבואר בדרושי פסח 168),

English translation 1424

and even higher –

ביז נאך העכער –

English translation 1425

"They shall no longer teach each man his fellow...

"לא ילמדו עוד איש את רעהו...

English translation 1426

for they shall all know Me, from their smallest to their greatest" 169,

כי כולם ידעו אותי למקטנם ועד גדולם" 169,

English translation 1427

men, women, and children. But on the other hand:

אנשים נשים וטף. אבער לאידך גיסא:

English translation 1428

Even then –

אויך דעמולט –

English translation 1429

there will be even higher levels in Divinity that one will need to attain to study from Mashiach,

וועלן זיין נאך העכערע דרגות באלקות אויף וועלכע מ'וועט דארפן אנקומען צו לערנען פון משיח,

English translation 1430

as explained at length in Sefer HaMitzvos of the Tzemach Tzedek, the mitzvah of appointing a king 170.

כמבואר בארוכה בסהמ"צ להצ"צ מצות מינוי מלך 170.

English translation 1431

And as explained in Likkutei Torah 171 –

וכמבואר אין לקו"ת 171 –

English translation 1432

that the levels in Divinity which today can be grasped only through faith,

אז די דרגות אין אלקות וועלכע מ'קען היינט נעמען נאר ע"י אמונה,

English translation 1433

in the manner of encompassing and concealment,

בבחי' מקיף והעלם,

English translation 1434

because in this time they are beyond the comprehension of created beings internally –

ווייל בזמן הזה זיינען זיי למעלה מהשגת הנבראים בפנימיות –

English translation 1435

will in the future be drawn down in the manner of knowledge

וועלן נמשך ווערן לע"ל בבחי' דעת

English translation 1436

(internally and revealed),

(בפנימיות ובגילוי),

English translation 1437

and then faith will be in even higher levels,

און דעמולט וועט די אמונה זיין אין נאך העכערע דרגות,

English translation 1438

and thus one ascends from level to level to a higher level until the summit of levels in myriads of levels without end and limit,

און אזוי ווערט מען נתעלה מדרגא לדרגא עליונה יותר עד רום המעלות בריבוי רבבות מדריגות עד אין קץ ושיעור,

English translation 1439

where each level relative to the level below it is in the manner of encompassing and one can grasp it only through faith,

וואס יעדער דרגא לגבי דער דרגא למטה ממנה איז בבחי' מקיף און מ'קען איר נעמען נאר ע"י אמונה,

English translation 1440

but afterwards that too is drawn into knowledge,

אבער דערנאך ווערט דאס אויך נמשך אין דעת,

English translation 1441

and then faith is in an even higher level in Divinity,

און דעמולט איז די אמונה אין נאך א העכערע דרגא אין אלקות,

English translation 1442

and so one goes from level to level until infinity.

און אזוי גייט מען מדרגא לדרגא עד אין סוף.

English translation 1443

One can say that these two general stages are the two levels in the conclusion of the Rambam's book:

ויש לומר אז די צוויי כללות'דיקע שלבים זיינען די צוויי דרגות אין סיום ספר הרמב"ם:

English translation 1444

"At that time... they will attain knowledge of their Creator according to the capacity of man, as it is said 172 'For the earth shall be filled with knowledge of Hashem as the waters cover the sea'." It is discussed 173 that in this there are two stages and matters:

"באותו הזמן כו' ישיגו דעת בוראם כפי כח האדם שנאמר 172 כי מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים". מדובר 173 אז אין דעם זיינען פאראן צוויי שלבים וענינים:

English translation 1445

a) The attainment of knowledge of the Creator will be "according to the capacity of man",

א) השגת דעת בורא וועט זיין "כפי כח האדם",

English translation 1446

in the aspect of knowledge according to the vessel of his attainment. b) Afterwards, one will be elevated to an even higher level –

בבחי' דעת לויט כלי השגתו. ב) דערנאך וועט מען נתעלה ווערן צו נאך א העכערע דרגא –

English translation 1447

the attainment of Elokus in the manner of "as the waters cover the sea",

השגת אלקות באופן פון "כמים לים מכסים",

English translation 1448

so that also the aspect of Elokus which was previously above the boundaries of his intellect

אז אויך בחינת אלקות וואס איז פריער געווען למעלה מגדרי השכל שלו

English translation 1449

(and he took it only through faith)

(און ער האט עס גענומען נאר ע"י אמונה)

English translation 1450

is drawn down within him in the aspect of knowledge

ווערט ביי אים נמשך בבחי' דעת

English translation 1451

(in inwardness and revelation) 174,

(בפנימיות ובגלוי) 174,

English translation 1452

and like "I knew it, I was it" 175.

וע"ד "ידעתיו הייתיו" 175.

English translation 1453

Based on the above, one will also understand the explanation in today's lesson of Rambam –

ע"פ הנ"ל וועט מען אויך פארשטיין דעם ביאור אין היינטיקן שיעור רמב"ם –

English translation 1454

regarding that a Sefer Torah is "the faithful witness" upon Jews

בנוגע צו דעם אז א ספר תורה איז "העד הנאמן" אויף אידן

English translation 1455

("and it shall be there with you as a witness"),

("והי' שם בך לעד"),

English translation 1456

and the difference between the testimony of a Sefer Torah and the testimony

און דער חילוק צווישן דער עדות פון א ס"ת און דער עדות

English translation 1457

(sign)

(אות)

English translation 1458

of Tefillin.

פון תפילין.

English translation 1459

And with an introduction:

ובהקדמה:

English translation 1460

Based on what is explained above from Likkutei Torah

ע"פ המבואר לעיל פון לקו"ת

English translation 1461

[that at the time when there will be attainment and knowledge on a higher level in Elokus,

[אז בשעת עס וועט זיין השגה ודעת אין א העכערע דרגא באלקות,

English translation 1462

there will then be faith in even higher levels,

וועט דעמולט זיין אמונה אין נאך העכערע דרגות,

English translation 1463

which are then in the aspect of makif and concealment] –

וואס זיינען דערוויילע בבחי' מקיף והעלם] –

English translation 1464

it is understandable how also in the future, Jews will be "witnesses" upon the Most High –

איז פארשטאנדיק ווי אויך לע"ל וועלן אידן זיין "עדות" אויפן אויבערשטן –

English translation 1465

"You are My witnesses":

"אתם עדי":

English translation 1466

The concept of testimony applies "to a matter that is hidden and concealed from the eyes of all". For a matter that is revealed and a thing that is destined to be revealed, one does not need to come to testimony,

דער ענין פון עדות איז שייך "על דבר הנסתר ונעלם מעיני הכל". אויף א דבר הגלוי און א מילתא דעבידא לאגלויי דארף מען ניט אנקומען צו עדות,

English translation 1467

because it is revealed anyway,

ווייל דאס איז גלוי בלאו הכי,

English translation 1468

testimony is needed specifically for a "matter that is completely concealed" 176.

עדות דארף מען האבן דוקא אויף א "דבר הנעלם לגמרי" 176.

English translation 1469

Accordingly, a question arises:

לפי"ז שטעלט זיך א שאלה:

English translation 1470

Since in the future it will be "and the glory of Hashem shall be revealed, and all flesh together shall see that the mouth of Hashem has spoken" –

וויבאלד אז לע"ל וועט זיין "ונגלה כבוד ה' וראו כל בשר יחדיו כי פי ה' דיבר" –

English translation 1471

why will one need to come to Jews as "witnesses" upon the Holy One, blessed be He

פארוואס וועט מען דארפן אנקומען צו אידן אלס "עדות" על הקב"ה

English translation 1472

("You are My witnesses")?

("אתם עדי")?

English translation 1473

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 1474

At the time when it will be "and the glory of Hashem shall be revealed, etc.",

בשעת עס וועט זיין "ונגלה כבוד ה' גו'",

English translation 1475

up to the attainment of Elokus in the aspect of knowledge,

ביז השגת אלקות בבחי' דעת,

English translation 1476

one will then need to have faith and "testimony" upon higher levels in Elokus which are then in concealment. And even when the higher levels will afterwards be drawn down in revelation in the intellect,

וועט מען דעמולט דארפן האבן אמונה און "עדות" אויף העכערע דרגות אין אלקות וועלכע זיינען דערוויילע בהעלם. און אפילו בשעת די העכערע דרגות וועלן דערנאך נמשך ווערן בגלוי אין דעת,

English translation 1477

one will need to come to "testimony" to reveal even higher levels in Elokus,

וועט מען דארפן אנקומען צו "עדות" צו מגלה זיין נאך העכערע דרגות אין אלקות,

English translation 1478

until the true essence of the matter of testimony is specifically upon His Essence,

ביז אז אמיתית ענין העדות איז דוקא אויף עצמותו ית',

English translation 1479

which is entirely not within the category of revelation and the category of intellect,

וואס איז אינגאנצן ניט בגדר גילוי וגדר שכל,

English translation 1480

a "matter that is completely concealed" 177.

א "דבר הנעלם לגמרי" 177.

English translation 1481

And therefore, specifically Jews are "witnesses" upon the Holy One, blessed be He –

און דערפאר זיינען דוקא אידן "עדות" על הקב"ה –

English translation 1482

because they are rooted in His Essence,

ווייל זיי זיינען מושרש אין עצמותו ית',

English translation 1483

therefore they can be "witnesses" upon "the aspect of the inner and essential Ein Sof,

דעריבער קענען זיי זיין "עדות" אויף "בחי' פנימי' ועצמי' א"ס,

English translation 1484

which is above the source of the chain of descent even from the aspect of Sovev 178,

שלמעלה ממקור ההשתל'" גם מבחי' סובב 178,

English translation 1485

and certainly upon the levels below this.

ועאכו"כ אויף די דרגות שלמטה מזה.

English translation 1486

Just as this is regarding the "testimony" of Jews upon the Most High,

פונקט ווי דאס איז בנוגע צו די "עדות" פון אידן אויפן אויבערשטן,

English translation 1487

so too one can say this regarding the "testimony" of a Sefer Torah

אזוי יש לומר איז דאס אויך בנוגע צו די "עדות" פון א ספר תורה

English translation 1488

("the faithful witness")

("העד הנאמן")

English translation 1489

upon Jews:

אויף אידן:

English translation 1490

Upon the revealed matters and virtues

אויף די דברים ומעלות הגלויים

English translation 1491

(or destined to be revealed)

(אדער עבידא לאגלויי)

English translation 1492

that exist in Jews –

וואס זיינען דא בא אידן –

English translation 1493

one does not need "testimony". The true essence of the matter of "testimony" is needed specifically upon the essential connection between Jews and His Essence,

דארף מען קיין "עדות" ניט האבן. אמיתית ענין "עדות" דארף מען האבן דוקא אויף דער התקשרות עצמית צווישן אידן און עצמותו ית',

English translation 1494

which is a "matter that is completely concealed",

וואס איז א "דבר הנעלם לגמרי",

English translation 1495

entirely not within the category of revelation, etc.

אינגאנצן ניט בגדר גילוי כו'.

English translation 1496

And based on this, one can say the reason why the Rambam in his book writes only about the special relationship one must have to a Sefer Torah because it is "the faithful witness" upon Jews,

ועפ"ז יש לומר דעם טעם פארוואס דער רמב"ם בספרו שרייבט נאר וועגן דעם ספעציעלן יחס וואס מ'דארף האבן צו א ספר תורה מצד דעם וואס ער איז "העד הנאמן" אויף אידן,

English translation 1497

and does not write it regarding Tefillin

און שרייבט עס ניט בנוגע צו תפילין

English translation 1498

(even though Tefillin is also a "sign and witness") –

(אע"פ וואס אויך תפילין איז אן "אות" ועד) –

English translation 1499

because specifically a Sefer Torah is "the faithful witness" upon the essential category of Jews –

ווייל דוקא א ספר תורה איז "העד הנאמן" אויף דעם עצם גדר פון אידן –

English translation 1500

their essential connection with His Essence,

זייער התקשרות עצמית מיט עצמותו ית',

English translation 1501

unlike Tefillin which is only a "sign and witness" upon a particular matter, etc.

משא"כ תפילין איז נאר אן "אות" ועד אויף אן ענין פרטי וכו'.

English translation 1502

And the explanation:

והביאור:

English translation 1503

In the fulfillment of the mitzvah of Tefillin, there are many conditions and limitations,

בקיום מצות תפילין זיינען דא כו"כ תנאים והגבלות,

English translation 1504

both regarding the person, the time, and the place:

הן באדם הן בזמן והן במקום:

English translation 1505

Specifically a man after Bar Mitzvah,

דוקא אן איש נאך בר-מצוה,

English translation 1506

is obligated in this,

איז מחוייב בזה,

English translation 1507

unlike women and girls 178 and boys before Bar Mitzvah 179. And also a man –

משא"כ נשים ובנות 178 און בנים לפני בר-מצוה 179. און אויך אן איש –

English translation 1508

must have a clean body 180. Night is not the time for Tefillin 181. From this it is understood,

דארף האבן א גוף נקי 180. לילה לאו זמן תפילין הוא 181. וואס דערפון איז מובן,

English translation 1509

that the "sign" (witness)

אז דער "אות" (עד)

English translation 1510

of Tefillin is not upon the essential category of Jews

פון תפילין איז ניט אויף דעם עצם גדר פון אידן

English translation 1511

(their essential connection with the Most High) –

(זייער התקשרות עצמית מיטן אויבערשטן) –

English translation 1512

because this connection is equal among all Jews and in all times and situations –

ווארום די התקשרות איז דאך בשוה ביי אלע אידן ובכל הזמנים והמצבים –

English translation 1513

and the mitzvah and "sign" of Tefillin is only for men,

און די מצוה ו"אות" פון תפילין איז נאר ביי אנשים,

English translation 1514

after Bar Mitzvah,

לאחרי בר-מצוה,

English translation 1515

and only by day,

און נאר ביום,

English translation 1516

and only with a clean body and the other conditions involved;

און נאר מיט א גוף נקי ושאר התנאים שבזה;

English translation 1517

Tefillin are a "sign" (witness)

תפילין זיינען אן "אות" (עד)

English translation 1518

connected only with the individual person who lays the tefillin,

פארבונדן נאר מיט דעם אדם פרטי וואס לייגט די תפילין,

English translation 1519

and only in the situation and time when he lays the tefillin. But they are not a general "sign" upon all Jews and in all times.

און נאר אין דעם מצב וזמן ווען ער לייגט די תפילין. אבער זיי זיינען ניט קיין "אות" כללי אויף אלע אידן ובכל הזמנים.

English translation 1520

However, a Sefer Torah belongs to all Jews and in all times,

משא"כ א ספר תורה איז שייך צו אלע אידן ובכל הזמנים,

English translation 1521

and therefore it is "the faithful witness" upon all Jews and in all times –

און דעריבער איז ער "העד הנאמן" אויף אלע אידן ובכל הזמנים –

English translation 1522

because it is "the faithful witness" upon the very definition of Jews –

ווארום ער איז "העד הנאמן" אויף דעם עצם גדר פון אידן –

English translation 1523

their essential connection with the Most High –

זייער התקשרות עצמית מיט דעם אויבערשטן –

English translation 1524

which is equal among all Jews and in all times and situations.

וואס דאס איז גלייך ביי אלע אידן און בכל הזמנים והמצבים.

English translation 1525

It follows that the testimony of a Sefer Torah is entirely in a different category than the testimony of tefillin:

קומט אויס אז די עדות פון ס"ת איז לגמרי אין אן אנדער גדר ווי די עדות פון תפילין:

English translation 1526

Tefillin are a "sign" (witness)

תפילין זיינען אן "אות" (עד)

English translation 1527

upon an individual person at a specific time and in a specific situation;

אויף אן אדם פרטי בזמן מסויים ובמצב מסויים;

English translation 1528

however, a Sefer Torah is "the faithful witness" upon the very definition of Jews –

משא"כ ס"ת איז "העד הנאמן" אויף דעם עצם גדר פון אידן –

English translation 1529

their essential connection with the Most High.

זייער התקשרות עצמית מיטן אויבערשטן.

English translation 1530

Therefore, the Rambam brings as halachah only regarding the special relationship that one must have toward a Sefer Torah because of the fact that it is "the faithful witness" upon Jews,

דעריבער ברענגט דער רמב"ם להלכה נאר וועגן דעם ספעציעלן יחס וואס מ'דארף האבן צו א ספר תורה מצד דעם וואס ער איז "העד הנאמן" אויף אידן,

English translation 1531

and he does not write it regarding tefillin

און שרייבט עס ניט בנוגע צו תפילין

English translation 1532

(even though tefillin are also a "sign"),

(אע"פ וואס אויך תפילין זיינען אן "אות"),

English translation 1533

because specifically a Sefer Torah is the true witness

ווייל דוקא א ס"ת איז דער אמת'ער עד

English translation 1534

("the faithful witness")

("העד הנאמן")

English translation 1535

upon the very definition of Jews –

אויף דעם עצם גדר פון אידן –

English translation 1536

their essential connection with the Most High.

זייער התקשרות עצמית מיטן אויבערשטן.

English translation 1537

An example of the matter –

דוגמא לדבר –

English translation 1538

from the various levels that exist in acquisition and the validity of the acquisition:

פון די פארשידענע דרגות וואס זיינען דא אין קנין ותוקף הקנין:

English translation 1539

Acquisition of produce. Stronger –

קנין פירות. נאך שטארקער –

English translation 1540

acquisition of land,

קנין קרקע,

English translation 1541

but it is voided in the Jubilee. Even stronger – acquisition

אבער זי ווערט נפקע ביובל 182. נאך שטארקער – קנין

English translation 1542

(ownership)

(בעלות)

English translation 1543

of land through inheritance,

קרקע ע"י ירושה,

English translation 1544

which is a permanent acquisition,

וואס איז א קנין תמידי,

English translation 1545

but in the Sabbatical year

אבער בשנת השמיטה

English translation 1546

(and likewise in the Jubilee)

(ועד"ז ביובל 183)

English translation 1547

there occurs in it "the king's expropriation." Then there is the strongest acquisition –

ווערט אין דעם אויפגעטאן "אפקעתא דמלכא" 184. דערנאך איז דא דער שטארקסטער קנין –

English translation 1548

that which the Most High gave the Holy Land to Jews,

דאס וואס דער אויבערשטער האט אפגעגעבן ארץ הקודש צו אידן,

English translation 1549

in which in the ownership of Jews there are no changes and no limitations from the aspect of time and situation, and there is no difference whether Jews live in the Land of Israel;

וואס אין דער בעה"ב'ישקייט פון אידן זיינען ניטא קיינע שינויים און קיינע הגבלות מצד הזמן והמצב און ס'איז קיין חילוק ניט צי אידן לעבן אין ארץ ישראל;

English translation 1550

the Land of Israel belongs to Jews without any distinction of whatever time and situation it is.

ארץ ישראל באלאנגט צו אידן אן קיין אונטערשייד וועלכער זמן ומצב דאס איז 185.

English translation 1551

And the difference between them is:

און דער חילוק ביניהם איז:

English translation 1552

All these previous levels in acquisition –

די אלע פריערדיקע דרגות אין קנין –

English translation 1553

are acquisitions of a human being

זיינען קנינים פון א בן אדם

English translation 1554

(which come through the action of a human being),

(וואס קומט ע"י מעשה בן אדם),

English translation 1555

therefore there is no acquisition in the very land,

דעריבער איז דא ניטא קיין קנין אין דער עצם קרקע,

English translation 1556

because a human being is after all not the true owner of the land

ווארום א בן אדם איז סו"ס ניט דער אמת'ער בעה"ב אויף דער קרקע

English translation 1557

(the Most High is the true owner of it),

(דער אויבערשטער איז אויף דעם דער אמת'ער בעה"ב),

English translation 1558

consequently changes can occur in it

במילא קענען אין דעם זיין שינויים

English translation 1559

(in the Sabbatical year,

(בשמיטה,

English translation 1560

in the Jubilee, etc.).

ביובל וכו').

English translation 1561

However, that which the Most High gave the Land of Israel to Jews –

משא"כ דאס וואס דער אויבערשטער האט אפגעגעבן ארץ ישראל צו אידן –

English translation 1562

is an acquisition that comes through the Holy One, blessed be He,

איז א קנין וואס קומט ע"י הקב"ה,

English translation 1563

who transfers, as it were, His ownership of the Land of Israel also to Jews

וואס ער גיט איבער כביכול זיין בעה"ב'ישקייט אויף ארץ ישראל אויך צו אידן

English translation 1564

(because of the fact that Jews are rooted in His very Essence, may He be blessed),

(מצד דעם וואס אידן זיינען מושרש אין עצמותו ית'),

English translation 1565

consequently it is connected with the very land –

במילא איז דאס פארבונדן מיט דער עצם קרקע –

English translation 1566

therefore no changes are applicable in it.

דעריבער איז אין דעם ניט שייך קיינע שינויים.

English translation 1567

And analogously, just as this is regarding the essential connection between Jews and the Land of Israel –

וע"ד ווי דאס איז בנוגע צו דער התקשרות עצמית צווישן אידן מיט ארץ ישראל –

English translation 1568

so too is this regarding the essential connection between Jews and the Most High

עד"ז איז דאס אויך בנוגע צו דער התקשרות עצמית צווישן אידן מיטן אויבערשטן

English translation 1569

(upon which a Sefer Torah is "the faithful witness"):

(אויף וועלכער א ס"ת איז "העד הנאמן"):

English translation 1570

Tefillin are a "sign" only upon the holiness of an individual person in a specific situation and time

תפילין זיינען אן "אות" נאר אויף דער קדושה פון אן אדם פרטי במצב וזמן פרטי

English translation 1571

(analogous and similar to the levels in acquisition in which changes are applicable).

(ע"ד ובדוגמת די דרגות אין קנין וואס אין זיי איז שייך שינויים).

English translation 1572

However, a Sefer Torah is "the faithful witness" upon the essential connection of Jews with His very Essence, may He be blessed –

משא"כ א ס"ת איז "העד הנאמן" אויף דער עצם התקשרות פון אידן מיט עצמותו ית' –

English translation 1573

upon the essential holiness of Jews which the Most High has placed in them

אויף דער קדושה עצמית פון אידן וואס דער אויבערשטער האט אין זיי

English translation 1574

(as it were)

(כביכול)

English translation 1575

from His holiness, may He be blessed.

אריינגעגעבן פון קדושתו ית'.

English translation 1576

As it is written *185 "You shall be holy, for I am holy":

ווי עס שטייט *185 "קדושים תהיו כי קדוש אני":

English translation 1577

Jews are "holy" by virtue of that which "(for)

אידן זיינען "קדושים" בכח זה וואס " (כי)

English translation 1578

I am holy."

קדוש אני".

English translation 1579

And in particular according to the explanation of this in the Midrash on the verse "You shall be holy –

ובפרט לויטן פירוש בזה 186 אין מדרש 187 עה"פ "קדושים תהיו –

English translation 1580

it could be [understood] like Me,

יכול כמוני,

English translation 1581

the verse teaches, for I am holy" –

ת"ל כי קדוש אני" –

English translation 1582

that "it could be [understood] like Me" is with ease,

אז "יכול כמוני" איז בניחותא,

English translation 1583

that "You shall be holy" can indeed be "

אז "קדושים תהיו" קען טאקע זיין "

English translation 1584

(it could be –)

(יכול –)

English translation 1585

like Me",

כמוני",

English translation 1586

the holiness of Israel can be like the holiness of the Holy One, blessed be He.

קדושת ישראל קען זיין ווי קדושת הקב"ה.

English translation 1587

And the power

און דער כח

English translation 1588

(and reason)

(וטעם)

English translation 1589

for this is – "

אויף דעם איז – "

English translation 1590

(the verse teaches)

(תלמוד לומר)

English translation 1591

for I am holy":

כי קדוש אני":

English translation 1592

since "I am holy" and the Most High is the Master of His holiness,

וויבאלד אז "קדוש אני" און דער אויבערשטער איז בעה"ב אויף זיין קדושה,

English translation 1593

He can and He has "given" it to Jews

קען ער און ער האט דאס "אפגעגעבן" צו אידן

English translation 1594

(as it were),

(כביכול),

English translation 1595

that they should be "holy" "like Me"!

אז זיי זאלן זיין "קדושים" "כמוני"!

English translation 1596

And this is also analogous to the explanation that was spoken about on the well-known question of foreknowledge and free choice:

וואס דאס איז אויך ע"ד דעם ביאור וואס מ'האט גערעדט 188 אויף דער שאלה הידועה פון ידיעה ובחירה:

English translation 1597

Since the Most High knows in advance,

וויבאלד אז דער אויבערשטער ווייסט אין פאראויס,

English translation 1598

and even before the world was created,

און נאך קודם שנברא העולם,

English translation 1599

how the person will choose –

ווי דער מענטש וועט בוחר זיין –

English translation 1600

how can the person choose in a different manner?

ווי קען דער מענטש בוחר זיין באופן אחר?

English translation 1601

They answered on this –

האט מען אויף דעם געענטפערט –

English translation 1602

According to the explanation of the Rambam regarding the general concept of free will:

לויטן ביאור הרמב"ם בכללות ענין הבחירה 189:

English translation 1603

"And do not wonder and say, how can a person do whatever he desires and his actions be given over to him, and can he do something in the world without the permission of his Creator and His desire, and the verse says, 'Whatever the L-rd desires He does in heaven and on earth,'

"ואל תתמה ותאמר היאך יהי' האדם עושה כל מה שיחפוץ ויהיו מעשיו מסורים לו וכי יעשה בעולם דבר שלא ברשות קונו ולא חפצו והכתוב אומר 190 כל אשר חפץ ה' עשה בשמים ובארץ,

English translation 1604

Know that everything is done according to His desire, even though our actions are given over to us,

דע שהכל כחפצו יעשה ואע"פ שמעשינו מסורין לנו,

English translation 1605

How so? Just as the Creator desired that fire and wind ascend upward and water and earth descend downward...

כיצד כשם שהיוצר חפץ להיות האש והרוח עולים למעלה והמים והארץ יורדים למטה...

English translation 1606

And likewise the rest of the creatures of the world to follow their nature which He desired,

וכן שאר בריות העולם להיות כמנהגן שחפץ בו,

English translation 1607

So too He desired that a person have his authority in his hand and all his actions be given over to him, and he shall have neither a coercer nor a puller, but he, of himself and with his intellect that G-d gave him, does everything that a person can do."

ככה חפץ להיות האדם רשותו בידו וכל מעשיו מסורין לו ולא יהי' לו לא כופה ולא מושך אלא הוא מעצמו ובדעתו שנתן לו הא-ל עושה כל שהאדם יכול לעשות".

English translation 1608

This means:

דאס הייסט:

English translation 1609

Since the Almighty "desires" that a person have true free will,

וויבאלד אז דער אויבערשטער "חפץ" אז א מענטש זאל האבן בחירה אמיתית,

English translation 1610

Just as the Almighty Himself has true free will,

אזוי ווי דער אויבערשטער אליין האט בחירה אמיתית,

English translation 1611

As it is written, "Behold, the man has become like one of Us" –

כמ"ש 191 "הן האדם הי' כאחד ממנו" 192 –

English translation 1612

All the questions fall away: How can a person have free will and do something "without the permission of his Creator"

פאלן אראפ אלע קשיות ווי קען א מענטש האבן בחירה און טאן א זאך "שלא ברשות קונו"

English translation 1613

(When everything depends on the Almighty),

(ווען אלץ הענגט אפ אין דעם אויבערשטן),

English translation 1614

And why does [His] knowledge not compel [the] free will –

און פארוואס איז די ידיעה ניט מכריח די בחירה –

English translation 1615

Because the Almighty is the Master over all matters,

ווארום דער אויבערשטער איז בעה"ב אויף אלע ענינים,

English translation 1616

Also over His dominion in the entire world

אויך אויף זיין ממשלה בכל העולם כולו

English translation 1617

(So that nothing in the world should do anything "without the permission of his Creator").

(אז קיין זאך אין וועלט זאל גארניט טאן "שלא ברשות קונו").

English translation 1618

And a Master over His own free will,

און א בעה"ב אויף זיין אייגענער בחירה,

English translation 1619

And the Almighty is "the Impossible of the Impossibles,"

און דער אויבערשטער איז "נמנע הנמנעות" 193,

English translation 1620

He has no limitations,

ער האט ניט קיינע הגבלות,

English translation 1621

He can do as He wishes –

ער קען טאן ווי ער וויל –

English translation 1622

Therefore, with Him there can also be "desire,"

דעריבער קען ביי אים אויך זיין "חפץ",

English translation 1623

And so it is in actuality,

און אזוי איז בפועל,

English translation 1624

That a person is "like one of Us" and has true free will to do as he wishes,

אז א מענטש איז "כאחד ממנו" און האט בחירה אמיתית צו טאן ווי ער וויל,

English translation 1625

In such a manner that "he shall have neither a coercer nor a puller, etc."

באופן אז "לא יהי' לו לא כופה ולא מושך כו'".

English translation 1626

Based on this, one can explain another wondrous thing:

וואס עפ"ז קען מען מבאר זיין נאך א דבר פלא:

English translation 1627

Jews have a commandment of "And you shall walk in His ways,"

אידן האבן א מצוה פון "והלכת בדרכיו",

English translation 1628

"To emulate Him, may He be exalted,"

"להדמות בו יתעלה",

English translation 1629

That "just as the Holy One, blessed be He, is called gracious, so too you shall be gracious,

אז "מה הקב"ה נקרא חנון אף אתה הי' חנון,

English translation 1630

Just as the Holy One, blessed be He, is called merciful, so too you shall be merciful, etc."

מה הקב"ה נקרא רחום אף אתה הי' רחום כו'".

English translation 1631

The question arises:

שטעלט זיך די שאלה:

English translation 1632

How can one demand of a Jew that he should resemble the Almighty?!

ווי קען מען מאנען פון א אידן אז ער זאל זיך גלייכן צום אויבערשטן?!

English translation 1633

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 1634

Since the Almighty is the Master over His own "attributes"

וויבאלד אז דער אויבערשטער איז בעה"ב אויף זיינע אייגענע "מדות"

English translation 1635

(Gracious and merciful, etc.) –

(חנון ורחום וכו') –

English translation 1636

Therefore He can and has given them

דעריבער קען ער און האט זיי אפגעגעבן

English translation 1637

(so to speak)

(כביכול)

English translation 1638

To Jews,

צו אידן,

English translation 1639

That "just as the Holy One, blessed be He, is called gracious, so too you shall be gracious, etc."

אז "מה הקב"ה נקרא חנון אף אתה הי' חנון וכו'"

English translation 1640

In the manner discussed earlier,

[ע"ד ווי גערעדט פריער,

English translation 1641

Since "I am holy" and He is the Master over His holiness, may He be exalted,

וויבאלד אז "קדוש אני" און ער איז בעה"ב אויף קדושתו ית',

English translation 1642

He can give from His holiness, may He be exalted, to Jews,

קען ער אפגעבן מקדושתו ית' צו אידן,

English translation 1643

So that they should be "holy" "like Me."

אז זיי זאלן זיין "קדושים" "כמוני"].

English translation 1644

In the manner discussed earlier regarding free will –

ע"ד ווי גערעדט פריער בנוגע צו בחירה –

English translation 1645

Since the Almighty is "the Impossible of the Impossibles,"

וויבאלד אז דער אויבערשטער איז "נמנע הנמנעות",

English translation 1646

He can make that Jews be "like one of Us" and have true free will to do as they see fit,

קען ער מאכן אז אידן זאלן זיין "כאחד ממנו" און האבן בחירה אמיתית צו טאן ווי בא זיי קומט אויס,

English translation 1647

So to speak, exactly as the Almighty has free will to do as He sees fit.

כביכול פונקט ווי דער אויבערשטער האט בחירה צו טאן ווי ביי אים קומט אויס.

English translation 1648

And all these questions of how can this be,

און די אלע קשיות ווי קען דאס זיין,

English translation 1649

And what is the logical explanation for this,

און וואס איז די הסברה בזה,

English translation 1650

And it is not understandable with intellect, etc. –

און ס'איז ניט פארשטאנדיק בשכל וכו' –

English translation 1651

Are not questions at all when it comes to the Almighty. As everyone understands,

זיינען בכלל קיין קשיות ניט ווען עס רעדט זיך וועגן דעם אויבערשטן. ווי יעדערער פארשטייט,

English translation 1652

Even a non-believer,

אפילו אן אינו מאמין,

English translation 1653

All the more so a believer –

עאכו"כ א מאמין –

English translation 1654

Since you yourself say that He is the Almighty,

וויבאלד אז דו אליין זאגסט אז ער איז דער אויבערשטער,

English translation 1655

That is, that He is above you,

ד.ה. אז ער איז איבער דיר,

English translation 1656

And above your limitations of nature and intellect, etc.,

און איבער דיינע הגבלות פון טבע ושכל וכו',

English translation 1657

Then how can you limit Him according to your limitations of intellect and nature?!

איז ווי קענסטו אים מגביל זיין לויט דיינע הגבלות השכל והטבע?!

English translation 1658

It is a contradiction in and of itself:

ס'איז דאך א סתירה מיני' ובי':

English translation 1659

Here you say that He is the "Almighty,"

אט זאגסטו אז ער איז דער "אויבערשטער",

English translation 1660

Above everything,

איבער אלץ,

English translation 1661

And He created everything,

און ער האט אלץ באשאפן,

English translation 1662

And together with this you limit Him according to your intellect and nature!

און ביחד עם זה ביסטו אים מגביל לויט דיין שכל און טבע!

English translation 1663

Since one says that He is the Almighty,

וויבאלד אז מ'זאגט אז ער איז דער אויבערשטער,

English translation 1664

And He created all the boundaries of nature and intellect, etc.,

און ער האט באשאפן אלע גדרי הטבע והשכל כו',

English translation 1665

It is understandable that He can do things that are not necessarily contained within nature and intellect as He created them,

איז פארשטאנדיק אז ער קען טאן זאכן וואס זיינען לאו דוקא אויסגעהאלטן אין טבע ושכל ווי ער האט זיי באשאפן,

English translation 1666

Including also –

כולל אויך –

English translation 1667

Giving a Jew His power of free will,

אפגעבן א אידן דעם כח הבחירה שלו,

English translation 1668

And the power of His attributes,

וכח המדות שלו,

English translation 1669

And His holiness, etc.

וקדושתו וכו'.

English translation 1670

But what of the question that there are thirteen principles and "impossibilities," etc.?

אי איז די שאלה אז עס זיינען דא י"ג עיקרים און "נמנעות" וכו'?

English translation 1671

That itself was determined by the Almighty,

איז דאס גופא באשטימט געווארן דורך דעם אויבערשטן,

English translation 1672

That in these matters the Almighty took away [the] free will,

אז אין די ענינים האט דער אויבערשטער צוגענומען די בחירה,

English translation 1673

But in other matters the Almighty gave [the] free will to Jews.

משא"כ אין אנדערע ענינים האט דער אויבערשטער אפגעגעבן די בחירה צו אידן.

English translation 1674

According to the above, the saying of the Chassidim is also understood,

ע"פ הנ"ל איז אויך מובן דער פתגם פון חסידים 194,

English translation 1675

that even though the language of the researchers of Israel is "If I knew Him, I would be Him,"

אז אע"פ וואס דער לשון פון חוקרי ישראל איז "אילו ידעתיו הייתין" 195,

English translation 1676

but regarding Chassidus it is "I knew Him, I am Him." And as the saying of the Admor

טוט אבער אויף חסידות אז "ידעתיו הייתיו" 196. וכפתגם אדמו"ר

English translation 1677

(the Rebbe Rashab)

(מהורש"ב)

English translation 1678

of blessed memory:

נ"ע 197:

English translation 1679

"When one sits in his room and opens the Likkutei Torah, one feels the Essence of the Infinite One,"

"אז מען זיצט ביי זיך אין חדר און מען עפנט דעם לקו"ת פילט מען עצמות א"ס",

English translation 1680

"I knew Him, I am Him!"

"ידעתיו הייתיו"!

English translation 1681

At first glance –

דלכאורה –

English translation 1682

how can this be?

ווי קען דאס זיין?

English translation 1683

The explanation of this is –

איז דער ביאור בזה –

English translation 1684

that the Supreme One,

אז דער אויבערשטער,

English translation 1685

Who is omnipotent,

וואס ער איז כל יכול,

English translation 1686

has given the power that there should be "I knew Him, I am Him."

האט געגעבן דעם כח אז עס זאל זיין "ידעתיו הייתיו" 198.

English translation 1687

Similar to how He gave the power that Jews should be "like one of us" and have true free choice.

ע"ד ווי ער האט געגעבן דעם כח אז אידן זאלן זיין "כאחד ממנו" און האבן בחירה אמיתית.

English translation 1688

The explanation of the second matter in the Rambam –

דער ביאור אין דעם צווייטן ענין אין רמב"ם –

English translation 1689

why does the Rambam not count among the twenty disqualifications the disqualification of writing "part of the Name on one line and part of it suspended":

פארוואס דער רמב"ם רעכנט ניט צווישן די עשרים פסולים דעם פסול פון כתיבת "מקצת השם בשטה ומקצתו תלוי":

English translation 1690

One must say that the Rambam includes this disqualification

יש לומר אז דער רמב"ם איז כולל דעם פסול

English translation 1691

(among the twenty disqualifications)

(צווישן די עשרים פסולים)

English translation 1692

in the disqualifications "one who changed the form of the songs" and "one who wrote in the rest of the writing as a song" –

אין די פסולים "ששינה צורת השירות" און "שכתב בשאר הכתב כשירה" –

English translation 1693

from which it is understood that just as one may not change "the form of the songs" and one must write them as detailed specifically in the laws,

וואס דערפון איז מובן אז פונקט ווי מ'טאר ניט משנה זיין "צורת השירות" און מ'דארף זיי שרייבן ווי אויסגעטייטשט בפרטיות אין די הלכות,

English translation 1694

so too "in the rest of the writing"

אזוי אויך "בשאר הכתב"

English translation 1695

(which one may not write "as a song") –

(וואס מען טאר ניט שרייבן "כשירה") –

English translation 1696

one may also not change the form of "the rest of the writing,"

טאר מען אויך ניט משנה זיין צורת "שאר הכתב",

English translation 1697

and one must write it as detailed earlier in the laws,

און מ'דארף עס שרייבן ווי אויסגעטייטשט פריער אין די הלכות,

English translation 1698

including the detail that one may not write "part of the Name on one line and part of it suspended."

כולל דעם פרט אז מ'טאר ניט שרייבן "מקצת השם בשטה ומקצתו תלוי".

English translation 1699

And the reason why the Rambam does not write it explicitly,

און דער טעם פארוואס דער רמב"ם שרייבט עס ניט בפירוש,

English translation 1700

and only alludes to it as above –

און איז דאס נאר מרמז כנ"ל –

English translation 1701

one may say in a possible manner,

יש לומר בדרך אפשר,

English translation 1702

because he wants that thereby there should be a total of the number twenty

ווייל ער וויל אז דערביי זאל זיין א סך-הכל פון מספר עשרים

English translation 1703

(disqualifications).

(פסולים).

English translation 1704

As discussed several times,

ווי גערעדט כמ"פ 199,

English translation 1705

from the commentators of the Rambam,

פון מפרשי הרמב"ם,

English translation 1706

that for the Rambam the matter of numbers in general was precious,

אז באם רמב"ם איז געווען טייער דער ענין פון מספרים בכלל,

English translation 1707

and he had a tendency to connect every matter with a number according to Torah,

און ער האט געהאט א נטי' צו פארבינדן יעדער ענין מיט א מספר ע"פ תורה,

English translation 1708

and in particular –

ובפרט –

English translation 1709

certain numbers,

געוויסע מספרים,

English translation 1710

like the number fourteen, therefore he divided the book Mishneh Torah into fourteen books.

ווי מספר י"ו דערפאר האט ער צעטיילט ספר משנה תורה אויף י"ד ספרים.

English translation 1711

And likewise in the laws of offerings he is precise to bring a matter specifically in the number fourteen,

ועד"ז בדיני קרבנות 200 איז ער מדייק ברענגען אן ענין במספר י"ד דוקא,

English translation 1712

as discussed at length once,

ווי גערעדט אמאל בארוכה 201,

English translation 1713

and more),

ועוד),

English translation 1714

and likewise numbers in a round ten –

ועד"ז מספרים אין א קיילעכדיקן צען –

English translation 1715

the number ten,

מספר עשרה,

English translation 1716

or twenty,

אדער עשרים,

English translation 1717

or seventy and so forth.

אדער שבעים וכיו"ב.

English translation 1718

And likewise one must say here –

ועד"ז יש לומר כאן –

English translation 1719

that the Rambam wanted specifically to have a number of twenty

אז דער רמב"ם האט געוואלט דוקא האבן א מספר פון עשרים

English translation 1720

[because this is corresponding to the Ten Commandments and the Ten Utterances,

[צוליב דעם וואס דאס איז כנגד עשרת הדברות ועשרה מאמרות,

English translation 1721

or for another reason].

אדער צוליב אן אנדער טעם].

English translation 1722

As it is necessary to say in any case:

ווי ס'איז מוכרח זאגן בלאו הכי:

English translation 1723

The first three disqualifications that the Rambam enumerates are –

די ערשטע דריי פסולים וואס דער רמב"ם רעכנט אויס זיינען –

English translation 1724

"if it was written on the hide of a non-kosher animal,"

"אם נכתב על עור בהמה טמאה",

English translation 1725

"that it was written on the hide of a kosher animal that is not processed,"

"שנכתב על עור בהמה טהורה שאינו מעובד",

English translation 1726

"that it was processed not for the sake of a Torah scroll."

"שהי' מעובד שלא לשם ספר תורה".

English translation 1727

The question arises:

שטעלט זיך די שאלה:

English translation 1728

Since in a Torah scroll one must have all three conditions together,

וויבאלד אז אין א ס"ת דארף מען האבן אלע דריי תנאים צוזאמען,

English translation 1729

that it should be a kosher animal,

אז ס'זאל זיין א בהמה טהורה,

English translation 1730

and processed and for its sake

ומעובד און לשמה

English translation 1731

(not like in other matters where one of them suffices) –

(ניט ווי ביי אנדערע ענינים וואו ס'איז גענוג איינע פון זיי) –

English translation 1732

the Rambam could have written all three disqualifications together,

האט דער רמב"ם געקענט שרייבן אלע דריי פסולים צוזאמען,

English translation 1733

and not specify them as three disqualifications.

און זיי ניט מפרט זיין אלס דריי פסולים.

English translation 1734

From this itself it is understood,

איז דערפון גופא מובן,

English translation 1735

that the Rambam specifically wanted to have here specifically the number twenty,

אז דער רמב"ם האט ספעציעל געוואלט דא האבן דוקא דעם מספר עשרים,

English translation 1736

therefore he divided the three matters into three disqualifications. And the division also has a place –

דעריבער האט ער צעטיילט די דריי ענינים אויף דריי פסולים. און די חלוקה האט אויך אן ארט –

English translation 1737

as one indeed finds in other things that one does not need to have all three things,

ווי מ'געפינט טאקע אין אנדערע זאכן אז מ'דארף ניט האבן אלע דריי זאכן,

English translation 1738

one is not indispensable for the other,

איינע איז ניט לעיכובא פון דער צווייטער,

English translation 1739

consequently it is understood that they are essentially three separate things

במילא איז מובן אז זיי זיינען בעצם דריי באזונדערע זאכן

English translation 1740

(only in a Torah scroll all three must be present).

(נאר אין א ס"ת מוזן זיין אלע דריי).

English translation 1741

And since the Rambam was precise here to have specifically the number twenty –

און וויבאלד אז דער רמב"ם האט דא מדייק געווען האבן דוקא דעם מספר עשרים –

English translation 1742

therefore he did not write explicitly the aforementioned disqualification "part of the Name on one line and part of it suspended,"

דעריבער האט ער ניט אויסגעשריבן דעם פסול הנ"ל "מקצת השם בשטה ומקצתו תלוי",

English translation 1743

and he included it in the disqualifications of "one who changed the form of the songs" and "one who wrote in the rest of the writing as a song,"

און ער האט דאס כולל געווען אין די פסולים פון "שינה צורת השירות" און "שכתב בשאר הכתב כשירה",

English translation 1744

as above.

כנ"ל.

English translation 1745

Thus one may say in a possible manner,

כן יש לומר בדרך אפשר,

English translation 1746

and a better explanation I have not yet found for the time being.

און א בעסערן ביאור האב איך דערוויילע נאך ניט געפונען.

English translation 1747

Of course,

כמובן,

English translation 1748

so if one has a comment on this explanation or another resolution –

אז אויב מ'האט א הערה אויף דעם ביאור אדער אן אנדער תירוץ –

English translation 1749

one should not be ashamed and should arouse oneself about this. As we have the instruction from what the Rambam writes in a letter to those who asked him a question on a halachah that he wrote,

דארף מען זיך ניט שעמען און וועגן דעם מעורר זיין. ווי מ'האט די הוראה פון דעם וואס דער רמב"ם שרייבט אין אן אגרת 202 צו אזוינע וואס האבן אים געפרעגט א קשיא אויף א הלכה וואס ער האט געשריבן,

English translation 1750

and they apologize for the fact that they ask him a question,

און זיי אנטשולדיקן זיך אויף דעם וואס זיי פרעגן אויף אים א קשיא,

English translation 1751

the Rambam writes back to them –

שרייבט זיי דער רמב"ם צוריק –

English translation 1752

that they have nothing to apologize for because he does not, heaven forbid, have any complaint,

אז זיי האבן זיך ניט וואס צו אנטשולדיקן ווייל ער האט ניט ח"ו קיין פאראיבל,

English translation 1753

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1754

he is pleased that they are delving into the matter. And furthermore –

ער איז צופרידן אז זיי קאכן זיך אין דעם ענין. און נאכמער –

English translation 1755

he thanks them for the fact that they have established him upon the truth.

ער גיט זיי אפ א יישר-כח אויף דעם וואס זיי האבן אים מעמיד געווען על האמת.

English translation 1756

And all the more so that this is so regarding people like us –

ועאכו"כ אז דאס איז אזוי בנוגע לאנשים כערכנו –

English translation 1757

that when one asks a question about another,

אז בשעת איינער פרעגט א שאלה אויף א צווייטן,

English translation 1758

and he does not intend thereby merely to bother him, heaven forbid,

און ער מיינט דערביי זיך ניט גלאט טשעפען ח"ו,

English translation 1759

but he truly does not understand the matter –

נאר ער פארשטייט טאקע ניט דעם ענין –

English translation 1760

he should have no complaint against him,

דארף ער אויף אים קיין פאראיבל ניט האבן,

English translation 1761

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1762

he should be pleased that one delves into it,

ער דארף זיין צופרידן אז מ'קאכט זיך אין דעם,

English translation 1763

and all the more so that it can sometimes be that the other

ועאכו"כ אז עס קען אמאל זיין אז יענער

English translation 1764

(with his question)

(מיט זיין קשיא)

English translation 1765

establishes him upon the truth.

איז אים מעמיד על האמת.

English translation 1766

(His Holiness, the Rebbe, may he live for many good years, laughed,

(כ"ק אדמו"ר שליט"א חייך,

English translation 1767

and said:)

ואמר:)

English translation 1768

And especially since this is sometimes also connected with "And you shall love your fellow as yourself":

ובפרט אז דאס איז אמאל אויך פארבונדן מיט "ואהבת לרעך כמוך":

English translation 1769

One sees in practice that one has a completely different enjoyment when one asks another! Consequently, this is simply related to love of Israel that the other should ask him a question,

מ'זעט בפועל אז מ'האט גאר אן אנדער געשמאק בשעת מ'פרעגט אפ א צווייטן! במילא איז דאס פשוט נוגע צו אהבת ישראל אז יענער זאל אויף אים פרעגן א קשיא,

English translation 1770

because the other receives enjoyment from it! And especially since it is additionally Shabbat –

ווייל יענער באקומט דערפון א געשמאק! ובפרט אז ס'איז נאך שבת –

English translation 1771

he has from it Oneg Shabbat! But even on weekdays –

האט ער דערפון עונג שבת! אבער אפילו בימי החול –

English translation 1772

he has enjoyment in it...

האט ער אין דעם א געשמאק...

English translation 1773

Therefore, it is a correct thing that if one has thought through the matter properly and one has a question on it –

דעריבער איז א דבר נכון אז אויב מ'האט דורכגעטראכט דעם ענין כדבעי און מ'האט אויף דעם א קשיא –

English translation 1774

not merely to bother oneself, heaven forbid,

ניט גלאט צו טשעפען זיך ח"ו,

English translation 1775

but because the matter truly pertains to him –

נאר ווייל די זאך איז אים טאקע נוגע –

English translation 1776

one should not apologize and one should ask,

דארף מען זיך ניט אנטשולדיקן און מ'דארף פרעגן,

English translation 1777

as it was with the Rambam, –

ווי ס'איז געווען באם רמב"ם, –

English translation 1778

and sometimes one can establish the other upon the truth through asking.

און אמאל קען מען יענעם מעמיד זיין על האמת דורך פרעגן.

English translation 1779

And the main point is –

און דער עיקר איז –

English translation 1780

that each one should establish himself upon the truth,

אז יעדערער זאל זיך אליין מעמיד זיין על האמת,

English translation 1781

and one should establish the entire world upon the truth,

און מ'זאל מעמיד זיין די גאנצע וועלט על האמת,

English translation 1782

including the nations of the world,

כולל ביי אומות העולם,

English translation 1783

by perpetuating in the world the "truth of the Lord forever",

דורך ממשיך זיין אין וועלט דעם "אמת ה' לעולם" 203,

English translation 1784

which primarily is through the fact that one fulfills the ruling in the Rambam that "Moses our Teacher commanded from the mouth of the Almighty to compel all the inhabitants of the world to accept the commandments that were commanded to the children of Noah."

וואס לכל לראש איז דאס דורך דעם וואס מ'איז מקיים דעם פס"ד אין רמב"ם 204 אז "צוה משה רבינו מפי הגבורה לכוף את כל באי העולם לקבל מצוות שנצטוו בני נח".

English translation 1785

And this will be a close preparation for "For then I will turn to the peoples a pure language, that they may all call upon the name of the Lord, to serve Him with one accord"

און דאס וועט זיין א הכנה קרובה צו "אז אהפוך אל עמים שפה ברורה לקרוא כולם בשם ה' לעבדו שכם אחד" 205

English translation 1786

(as the Rambam brings in his book),

(ווי דער רמב"ם ברענגט בספרו 206),

English translation 1787

and the nations of the world will also ascend "to Zion",

און די אומות העולם וועלן אויך עולה זיין "לציון",

English translation 1788

and to the Holy Temple,

און אין ביהמ"ק,

English translation 1789

in the places permitted to them

אין די מקומות המותרים להם

English translation 1790

(as the Rambam rules),

(ווי דער רמב"ם פסק'נט 207),

English translation 1791

in the true and complete redemption through our righteous Messiah,

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1792

and speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1793

His Holiness, the Rebbe, may he live for many good years, instructed to sing "He will build the Holy Temple," etc.

כ"ק אדמו"ר שליט"א צוה לנגן שיבנה ביהמ"ק כו'.

English translation 1794

Surely one need not mention about making the proper preparations for "Operation Passover" –

זיכער דארף מען ניט דערמאנען וועגן מאכן די פאסיקע הכנות צו "מבצע פסח" –

English translation 1795

rather, "one urges only those who are eager."

נאר אין מזרזין אלא למזורזין 208.

English translation 1796

And this regarding all good matters,

ועד"ז בנוגע צו אלע ענינים טובים,

English translation 1797

and with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 1798

Now we will also mention –

מ'וועט איצטער אויך דערמאנען –

English translation 1799

that all those who need to recite a final blessing,

אז די אלע וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1800

will surely recite a final blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.