English translation — בס"ד. שיחת ש"פ צו, פ' פרה ה'תשמ"ו.

English translation 1

This is the Shabbos that comes immediately after the days of Purim.

ס'איז דער שבת וואס קומט גלייך נאך ימי הפורים.

English translation 2

And although there are other matters in this Shabbos that seemingly have no connection to Purim,

ואע"פ אז עס זיינען דא נאך ענינים אין דעם שבת וואס האבן לכאורה קיין שייכות ניט מיט פורים,

English translation 3

and especially the Torah reading and the conclusion of the reading and the reading of the Haftarah on this Shabbos –

ובפרט די קריאה בתורה וסיום הקריאה וקריאת ההפטורה בשבת זה –

English translation 4

Parshat Parah –

פ' פרה –

English translation 5

it has a great connection to the holiday of Pesach

האט דאך גאר א שייכות מיט חג הפסח

English translation 6

(not with Purim),

(ניט מיט פורים),

English translation 7

as explained the reason for reading Parshat Parah before Parshat HaChodesh,

כמבואר דער טעם אויף קריאת פ' פרה קודם פ' החודש,

English translation 8

"to warn Israel to purify themselves so that they may make their Pesach offerings in purity"1

"להזהיר את ישראל לטהר שיעשו פסחיהן בטהרה" 1

English translation 9

Nevertheless,

אעפ"כ,

English translation 10

since this Shabbos comes immediately after Purim and we have a chazakah of three days

וויבאלד אז דער שבת קומט גלייך נאך פורים און מ'האט א חזקה פון דריי טעג

English translation 11

(for three times establishes a chazakah2)

(דבתלת זימני הוי חזקה 2)

English translation 12

in the matter of Purim:

אין דעם ענין פון פורים:

English translation 13

the day of Ta'anit Esther,

דער טאג פון תענית אסתר,

English translation 14

the day of Purim and the day of Shushan Purim,

דער טאג פון פורים און דער טאג פון שושן פורים,

English translation 15

which these three days are all connected to Purim,

וואס די שלשה ימים זיינען אלע פארבונדן מיט פורים,

English translation 16

we have a chazakah in the matter of Purim –

האט מען א חזקה בענין הפורים –

English translation 17

it is therefore understood that on this Shabbos, the matter of Purim stands out primarily and first,

איז פארשטאנדיק אז בשבת זה שטייט בהדגשה לכל לראש דער ענין פון פורים,

English translation 18

and it has precedence over the other matters due to the chazakah of the matter.

און דאס האט א קדימה לגבי שאר הענינים מצד דער חזקה שבדבר.

English translation 19

And in addition to this:

ונוסף לזה:

English translation 20

the Shabbos after Purim is a matter of the frequent (tadir),

דער שבת נאך פורים איז אן ענין של תדיר,

English translation 21

whereas Parshat Parah is not always on this Shabbos after Purim,

משא"כ פ' פרה איז ניט אלעמאל אין דעם שבת נאך פורים,

English translation 22

sometimes it is on the following Shabbos

אמאל איז דאס בשבת שלאחרי זה

English translation 23

(as it is written in the calendars).

(ווי עס שטייט אין די לוחות).

English translation 24

And we have a rule3 that "the frequent and the infrequent,

און מ'האט א כלל 3 אז "תדיר ושאינו תדיר,

English translation 25

the frequent takes precedence",

תדיר קודם",

English translation 26

consequently, the matter that this is the Shabbos after Purim has precedence over Parshat Parah.

במילא האט דער ענין וואס ס'איז דער שבת נאך פורים א קדימה לגבי פ' פרה.

English translation 27

And precedence in all matters that are connected to order

און א קדימה אין אלע ענינים וואס זיינען פארבונדן מיט סדר

English translation 28

(precedence and postponement) –

(קדימה ואיחור) –

English translation 29

which are all matters of holiness,

וואס דאס זיינען אלע ענינים פון קדושה,

English translation 30

as is known that order is specifically connected to holiness,

כידוע אז סדר איז פארבונדן דוקא מיט קדושה,

English translation 31

whereas in the realm of the profane it is the opposite of order,

משא"כ אין לעו"ז איז היפך הסדר,

English translation 32

beginning from the very matter that there is an existence of the profane –

אנהויבנדיק פון דעם עצם ענין וואס ס'איז דא א מציאות דלעו"ז –

English translation 33

which is the greatest opposite of order!

וואס דאס איז דער גרעסטער היפך הסדר!

English translation 34

And as it is stated in verses and words of our Sages,

און ווי עס שטייט בפסוקים ומאמרי חז"ל,

English translation 35

and explained in books of ethics and in books of Chassidus and Kabbalah,

ומבואר בספרי מוסר ובספרי חסידות וקבלה,

English translation 36

and also understood simply –

ומובן אויך בפשטות –

English translation 37

that order is connected to good,

אז סדר איז פארבונדן מיט טוב,

English translation 38

and good is connected to holiness4 which is connected to the One Above.

און טוב איז פארבונדן מיט קדושה 4 וואס איז פארבונדן מיט דעם אויבערשטן.

English translation 39

And based on this it is understood that in all matters of holiness and matters of service, on this Shabbos one must begin with the matter that this is the Shabbos after Purim

ועפ"ז איז מובן אז אין אלע עניני קדושה ועניני עבודה דארף מען בשבת זה אנהויבן מיט דעם ענין וואס ס'איז דער שבת נאך פורים

English translation 40

(because of that which the frequent takes precedence).

(מצד דעם וואס תדיר קודם).

English translation 41

And as in all matters,

און אזוי ווי אין אלע ענינים,

English translation 42

from this must come a directive in actual deed.

דארף דערפון ארויסקומען א הוראה אין מעשה בפועל.

English translation 43

And an explanation of the content of the matter of this Shabbos after Purim:

וביאור תוכן הענין פון דעם שבת נאך פורים:

English translation 44

The completeness and ultimate elevation of the service during the days of the week is accomplished on the Shabbos that follows them,

די שלימות ותכלית העלי' פון דער עבודה בימי השבוע ווערט אויפגעטאן ביום השבת שלאחריו,

English translation 45

when the "Vayechulu"5 of all matters of the days of the week that preceded it occurs.

ווען עס ווערט דער "ויכולו" 5 פון אלע ענינים בימי השבוע שלפניו.

English translation 46

And as is understood from this that in addition to the matters and virtues that each day of the week has on its own,

וכמובן מזה וואס נוסף צו די ענינים ומעלות וואס יעדער יום בשבוע האט מצד עצמו,

English translation 47

there must be evident and felt in it the matter of Shabbos and how it is a preparation for Shabbos,

דארף אין אים זיין ניכר און זיך אנהערן דער ענין פון שבת און ווי ער איז א הכנה צו שבת,

English translation 48

through which there is an elevation in the days of the week.

וואס דורך דעם ווערט אן עלי' אין די ימי השבוע.

English translation 49

As we say in the Shir Shel Yom of each day –

ווי מ'זאגט עס אין דעם שיר של יום בכל יום –

English translation 50

"Today is the first day of Shabbos",

"היום יום ראשון בשבת",

English translation 51

"Today is the second day of Shabbos" etc.:

"היום יום שני בשבת" וכו':

English translation 52

In addition to the simple interpretation that "of Shabbos" here means "of the week",

נוסף צו דעם פירוש הפשוט אז "בשבת" מיינט דא "בשבוע",

English translation 53

there is also in this the interpretation that it means "Shabbos" literally,

איז אין דעם אויך דא דער פירוש אז דאס מיינט "שבת" כפשוטו,

English translation 54

that each day is a preparation for Shabbos,

אז כל יום איז א הכנה לשבת,

English translation 55

"Today is the first day of Shabbos".

"היום יום ראשון בשבת".

English translation 56

Until the Ramban writes6 that the reason Jews count the days in reference to Shabbos,

ביז ווי דער רמב"ן שרייבט 6 אז דאס וואס אידן זיינען מונה די ימים לשם שבת,

English translation 57

"the first of Shabbos,

"אחד בשבת,

English translation 58

the second of Shabbos",

שני בשבת",

English translation 59

"Today is the first day of Shabbos"

"היום יום ראשון בשבת"

English translation 60

(and not "today is the first day of the week")

(און ניט היום יום ראשון בשבוע)

English translation 61

etc.,

וכו',

English translation 62

is because "this is from the commandment we were commanded to remember it always, every day",

איז דאס ווייל "זו מן המצוה שנצטוינו בו לזוכרו תמיד בכל יום",

English translation 63

the commandment of "Remember the Shabbos day to sanctify it"7,

די מצוה פון "זכור את יום השבת לקדשו" 7,

English translation 64

which is

וואס דאס איז

English translation 65

(according to the Ramban)

(לדעת הרמב"ן)

English translation 66

a positive commandment

א מצות עשה

English translation 67

(not only on Shabbos day, but)

(ניט נאר ביום השבת, נאר)

English translation 68

every day. And on the contrary:

בכל יום. ואדרבה:

English translation 69

the main diligence in remembering Shabbos must be not on Shabbos day but on the weekdays,

דער עיקר זריזות בזכירת שבת דארף זיין ניט ביום השבת נאר בימי החול,

English translation 70

which are in themselves not Shabbos.

וועלכע זיינען מצד עצמם ניט שבת.

English translation 71

Furthermore:

נאכמער:

English translation 72

On the weekdays, Shabbos is felt not only in the manner of remembrance

אין די ימי החול הערט זיך אן שבת ניט נאר באופן של זכירה

English translation 73

("Remember the Shabbos day"),

("זכור את יום השבת"),

English translation 74

but then there must also be a preparation in actual service for Shabbos day –

נאר דעמולט דארף אויך זיין א הכנה בעבודה בפועל צו יום השבת –

English translation 75

as our Sages said8:

כמאחז"ל 8:

English translation 76

"Whoever toiled on Erev Shabbos will eat on Shabbos". And it is known that the Shabbos meal

"מי שטרח בערב שבת יאכל בשבת". וכידוע אז סעודת שבת

English translation 77

(and Yom Tov),

(ויו"ט),

English translation 78

which is an important meal,

וואס איז א סעודה חשובה,

English translation 79

requires preparation

בעי הכנה

English translation 80

(unlike a weekday meal)9,

(ניט ווי סעודת ימי החול) 9,

English translation 81

consequently, the preparation for this "will eat on Shabbos" must be through "toiled on Erev Shabbos",

במילא דארף די הכנה צו דעם "יאכל בשבת" זיין דורך דעם "טרח בערב שבת",

English translation 82

which includes

וואס דאס איז כולל

English translation 83

(not only Erev Shabbos literally, but)

(ניט בלויז ערב שבת כפשוטו, נאר)

English translation 84

all the days of the week that precede it.

כל ימי השבוע שלפני זה.

English translation 85

And in particular, one sees simply that on the Sabbath day it is a mitzvah to delight in it10 with eating and drinking,

ובפרט אז מ'זעט בפשטות אז ביום השבת איז מצוה לענגנו 10 באכילה ובשתי',

English translation 86

and one eats more important foods,

און מ'עסט מאכלים חשובים יותר,

English translation 87

eating fatty meat and drinking aged wine11 etc.,

אכילת בשר שמן ושתיית יין ישן 11 וכו',

English translation 88

and one puts on nicer garments,

און מ'טוט אן לבושים נאים יותר,

English translation 89

and in general –

ובכלל –

English translation 90

one does things that require more preparation and expense than the matters that one does on weekdays –

טוט מען זאכן וואס דארפן האבן מער הכנה והוצאה ווי די ענינים וואס מ'טוט בימי החול –

English translation 91

therefore it is understood that there must be extra preparation for this during the weekdays before the Sabbath

במילא איז פארשטאנדיק אז עס דארף זיין א הכנה יתירה לזה בימי השבוע שלפני השבת

English translation 92

("toil on the eve of the Sabbath"),

("טרח בערב שבת"),

English translation 93

in order to be able to have all these matters on the Sabbath from that which is prepared.

בכדי צו קענען האבן די אלע ענינים בשבת מן המוכן.

English translation 94

One sees from this that the ultimate elevation of the service throughout all the weekdays –

זעט מען דערפון אז דער תכלית העילוי פון דער עבודה בכל ימי השבוע –

English translation 95

is the Sabbath day,

איז דער יום השבת,

English translation 96

when the ultimate purpose of all the preparation and toil on the eve of the Sabbath is carried out –

ווען עס ווערט אויסגעפירט דער תכלית פון דער גאנצער הכנה וטירחא בערב שבת –

English translation 97

the "he shall eat on the Sabbath",

דער "יאכל בשבת",

English translation 98

the fulfillment of the mitzvah of Oneg Shabbat through eating and drinking etc.

דער קיום המצוה פון עונג שבת ע"י אכילה ושתי' וכו'.

English translation 99

That is, on the Sabbath one elevates the weekday actions of the weekdays and makes from them

ד.ה. אז בשבת איז מען מעלה די עובדין דחול שבימי השבוע און מ'מאכט פון זיי

English translation 100

(a part of)

(א חלק פון)

English translation 101

the mitzvah of Oneg Shabbat,

די מצוה פון עונג שבת,

English translation 102

and then all these matters become elevated so that they are in a manner of "all your work is done"12,

און דעמולט ווערן די אלע ענינים נתעלה אז זיי שטייען אין אן אופן פון "כל מלאכתך עשוי'" 12,

English translation 103

it is indeed "your work" – your labor,

ס'איז טאקע "מלאכתך" דיין מלאכה,

English translation 104

but it is in a manner of "done" without any toil of man.

אבער ס'איז אין אן אופן פון "עשוי'" בלי שום טירחא של האדם.

English translation 105

This is in the manner and analogous to that on the Sabbath day itself a Jew elevates physical things,

וואס דאס איז ע"ד ובדוגמת וואס ביום השבת עצמו איז א איד מעלה די דברים גשמיים,

English translation 106

eating fatty meat and drinking aged wine etc.,

אכילת בשר שמן ושתיית יין ישן וכו',

English translation 107

and makes from them a mitzvah of Oneg Shabbat,

און מ'מאכט פון זיי א מצוה פון עונג שבת,

English translation 108

until a Jew "delights in the Sabbath"13,

ביז אז א איד איז "מענג את השבת" 13,

English translation 109

he adds delight in the Sabbath more than the Sabbath has from its own side

ער איז מוסיף עונג אין שבת מער ווי שבת האט מצד למעלה

English translation 110

(from the aspect of "it is sanctified and established"14),

(מצד "מקדשא וקיימא" 14),

English translation 111

as has been discussed many times.

כמדובר כמ"פ.

English translation 112

From which it is understood,

וואס מזה מובן,

English translation 113

since the Oneg Shabbat

וויבאלד אז דער עונג שבת

English translation 114

(and the one who delights in the Sabbath)

(און המענג את השבת)

English translation 115

comes through the service and toil during the weekdays as preparation for the Sabbath –

קומט ע"י העבודה וטירחא בימי השבוע אלס הכנה לשבת –

English translation 116

there is also an elevation on the Sabbath day in the service itself

ווערט אן עלי' ביום השבת אויך אין דער עבודה

English translation 117

(of the weekdays).

(פון ימי השבוע).

English translation 118

And this is so regarding ordinary weekdays.

וואס דאס איז אזוי בנוגע צו סתם ימי השבוע.

English translation 119

All the more so when the weekdays are days of purity,

עאכו"כ ווען די ימי השבוע זיינען ימים זכאין,

English translation 120

like the days of Purim in our case –

ווי די ימי הפורים בנדו"ד –

English translation 121

it is understood that the "toil" of an ordinary weekday is not comparable

איז פארשטאנדיק אז ס'איז אינו דומה דער "טרח" פון סתם א טאג אין וואך,

English translation 122

to the "toil" of days of purity,

לגבי דעם "טרח" פון ימים זכאין,

English translation 123

therefore it is understood that also the elevation and "he shall eat" of the Sabbath is with greater strength and greater power.

איז במילא פארשטאנדיק אז אויך די עלי' און "יאכל" פון שבת איז ביתר שאת וביתר עוז.

English translation 124

And as is simply understood,

וכמובן בפשטות,

English translation 125

that when a day of purity like Purim comes after the Sabbath,

אז בשעת שבת קומט נאך א יום זכאי ווי פורים,

English translation 126

the elevation in the Sabbath is higher than the elevation of ordinary weekdays.

איז דער עלי' אין שבת העכער ווי די עלי' פון סתם ימי השבוע.

English translation 127

That is, after all these most lofty elevations of the service during the days of Purim from their own side,

ד.ה. אז לאחרי די אלע עילויים הכי נעלים פון דער עבודה בימי הפורים מצד עצמם,

English translation 128

as will be explained,

כדלקמן,

English translation 129

when the Sabbath comes, there is yet a higher elevation in them.

איז ווען עס קומט שבת ווערט אין זיי נאך א העכערע עלי'.

English translation 130

And the elevation and novelty of the matter is simply understood:

און דער עילוי וחידוש הדבר איז מובן בפשטות:

English translation 131

Purim itself is a most lofty matter

פורים עצמו איז אן ענין הכי נעלה

English translation 132

(as will be explained at length),

(כדלקמן בארוכה),

English translation 133

so much so that the service then is in a manner of "until one does not know"15,

ביז אז די עבודה דעמולט איז אין אן אופן פון "עד דלא ידע" 15,

English translation 134

that is, beyond all measure and limitation. Furthermore:

ד.ה. למעלה מכל מדידה והגבלה. נאכמער:

English translation 135

It states in the Tikkunei Zohar16,

עס שטייט אין תקו"ז 16,

English translation 136

Nishmata de'Oraita17,

נשמתא דאורייתא 17,

English translation 137

that "Yom HaKippurim" is named after "k'Purim",

אז "יום הכפורים" איז על שם "כ-פורים",

English translation 138

with a kaf of comparison,

מיט א כ"ף הדמיון,

English translation 139

and the explanation of this name "Purim" in Nishmata de'Oraita,

וואס דער פירוש אין דעם נאמען "פורים" אין נשמתא דאורייתא,

English translation 140

the inner dimension of the Torah

פנימיות התורה

English translation 141

(Tikkunei Zohar),

(תקו"ז),

English translation 142

reveals the inner dimension and soul of the matter as it is in the external dimension of the Torah,

איז מגלה די פנימיות ונשמה פון דעם ענין ווי דאס איז בחיצוניות התורה,

English translation 143

the bodies of Torah,

גופי תורה,

English translation 144

the revealed part of the Torah17 –

נגלה דתורה 17 –

English translation 145

that in Purim there is a matter that is not merely like Yom Kippur,

אז אין פורים איז דא אן ענין וואס איז ניט בלויז אזוי ווי יוהכ"פ,

English translation 146

"once a year"18,

"אחת בשנה" 18,

English translation 147

but on the contrary:

נאר אדרבה:

English translation 148

in this, Purim is even higher than Yom Kippur,

אין דעם איז פורים נאך העכער פאר יוהכ"פ,

English translation 149

so much so that it is said that "Yom HaKippurim" is only "k'Purim",

ביז אז מ'זאגט אז "יום הכפורים" איז בלויז "כ-פורים",

English translation 150

with a kaf of comparison!

מיט א כ"ף הדמיון!

English translation 151

And after this most lofty elevation in Purim,

ולאחרי דעם עילוי הכי נעלה בפורים,

English translation 152

it is said that when the Sabbath after Purim comes –

זאגט מען אז ווען עס קומט דער שבת נאך פורים –

English translation 153

there is yet a higher elevation! For seemingly, Purim is already "until one does not know",

ווערט נאך א העכערע עלי'! וואס לכאורה איז דאך פורים שוין "עד דלא ידע",

English translation 154

beyond all measure and limitation –

למעלה מכל מדידה והגבלה –

English translation 155

so how is it possible to have something higher than this?!

איז ווי איז שייך העכער דערפון?!

English translation 156

It is, however, understood,

איז אבער פארשטאנדיק,

English translation 157

since Purim

וויבאלד אז פורים

English translation 158

(and all matters of holiness)

(וכל עניני קדושה)

English translation 159

is connected with the Supreme One who is without end –

איז פארבונדן מיט דעם אויבערשטן וואס ער איז אין סוף –

English translation 160

therefore, even though Purim is beyond measure and limitation

איז אע"פ וואס פורים איז למעלה ממדידה והגבלה

English translation 161

("until one does not know"),

("עד דלא ידע"),

English translation 162

it is always possible that in Purim there should constantly come yet a higher elevation. For it is known that within the infinite itself there are levels one above the other until the Ein Sof19.

איז אלעמאל שייך אז אין פורים זאל שטענדיק צוקומען נאך א העכערע עלי'. כידוע אז אין בלי גבול גופא זיינען פאראן דרגות זו למעלה מזו עד א"ס 19.

English translation 163

And as is simply understood from the essential concept of "a person is obligated to become intoxicated on Purim until he does not know":

און ווי ס'איז מובן בפשטות פון דעם עצם ענין פון "חייב אינש לבסומי בפוריא עד דלא ידע":

English translation 164

For the most part

ע"פ רוב

English translation 165

(and the Torah speaks of the majority20),

(ותורה על הרוב תדבר 20),

English translation 166

one does not immediately begin the service in the manner of "until he does not know",

הויבט מען ניט גלייך אן די עבודה באופן פון "עד דלא ידע",

English translation 167

but rather proceeds with an order step by step:

נאר מ'גייט מיט א סדר שלב אחר שלב:

English translation 168

First one holds at "knows". Then one comes to "until he does not know",

פריער האלט מען בא "ידע". דערנאך קומט מען צו "עד דלא ידע",

English translation 169

and then to a higher level in "until he does not know". One sees from this that in reaching the concept of "until he does not know" it is emphasized that there are levels

און דערנאך צו א העכערע דרגא אין "עד דלא ידע". זעט מען דערפון אז אין דעם דערגרייכן צום ענין פון "עד דלא ידע" איז מודגש אז עס זיינען דא דרגות

English translation 170

(and not that one comes and immediately holds at beyond measure (and limitation).

(און ניט אז מ'קומט און מ'האלט גלייך בא למעלה ממדידה (והגבלה).

English translation 171

And consequently it is understandable that also in "until he does not know" there are levels one above the other.

ובמילא איז פארשטאנדיק אז אויך אין "עד דלא ידע" זיינען פאראן דרגות זו למעלה מזו.

English translation 172

From this it is understood,

איז דערפון מובן,

English translation 173

that notwithstanding that Purim in its essence is beyond measure and limitation,

אז ניט קוקנדיק אויף דעם וואס פורים מצ"ע איז למעלה ממדידה והגבלה,

English translation 174

and is in certain matters higher than Yom Kippur,

און איז אין געוויסע ענינים העכער ווי יוהכ"פ,

English translation 175

there comes in it yet a higher level and ascent without limit in the Shabbat that follows it.

קומט אין דעם צו נאך א העכערע דרגא ועלי' אין בלי גבול אין דעם שבת שלאחריו.

English translation 176

And one of the explanations of this can be said:

וי"ל איינער פון די ביאורים בזה:

English translation 177

It is known that Shabbat contains within itself two matters:

ס'איז ידוע אז שבת האט אין זיך צוויי ענינים:

English translation 178

a) As it is connected with time –

א) ווי ער איז פארבונדן מיט זמן –

English translation 179

it is one of the seven days of creation,

ער איז איינער פון די שבעת ימי בראשית,

English translation 180

the seventh day21,

דער יום השביעי 21,

English translation 181

b) As it is

ב) ווי ער איז

English translation 182

(an ascent)

(אן עלי')

English translation 183

above time,

למעלה מן הזמן,

English translation 184

higher than the limitation of limited days

העכער פאר דער הגבלה פון ימים מוגבלים

English translation 185

(of the other days of the week),

(פון שאר ימי השבוע),

English translation 186

by virtue of which the counting of days after Shabbat begins anew from Sunday22.

וואס מצד דעם הויבט זיך אן דער מנין הימים לאחרי השבת מחדש פון יום ראשון 22.

English translation 187

And based on this it is understood,

ועפ"ז איז מובן,

English translation 188

that by virtue of Shabbat being higher than the limitation of time of the days of the week,

אז מצד דעם וואס שבת איז העכער פאר הגבלת הזמן פון די ימי השבוע,

English translation 189

including also the days of Purim,

כולל אויך ימי הפורים,

English translation 190

which are also limited days

וועלכע זיינען אויך ימים מוגבלים

English translation 191

(relative to the matter of above time that is in Shabbat) –

(בערך צו דעם ענין שלמעלה מן הזמן שבשבת) –

English translation 192

the unlimitedness of Shabbat is yet higher than the unlimitedness

איז דער בלי גבול פון שבת נאך העכער פאר דער בלי גבול

English translation 193

("until he does not know")

("עד דלא ידע")

English translation 194

of Purim.

פון פורים.

English translation 195

Based on the above it is understood,

ע"פ הנ"ל איז מובן,

English translation 196

that in order to understand the instruction in service in the Shabbat after Purim –

אז בכדי צו פארשטיין די הוראה בעבודה אין דעם שבת נאך פורים –

English translation 197

one must first know in what the service of the days of Purim in general consists,

דארף מען פריער וויסן אין וואס עס באשטייט די עבודה פון ימי הפורים בכלל,

English translation 198

and including also the matters that come about due to the fixing of the year,

און כולל אויך די ענינים וואס קומען צו מצד קביעות השנה,

English translation 199

and then one can know the instruction that on the Shabbat following it there must be in all these matters yet a higher ascent.

און דערנאך קען מען וויסן די הוראה אז בשבת שלאחריו דארף אין די אלע ענינים ווערן נאך א העכערע עלי'.

English translation 200

And the concept:

והענין:

English translation 201

In the days of Purim the concept of "they fulfilled what they had already accepted" at the time of the giving of the Torah23 was revealed,

בימי הפורים האט זיך אויפגעטאן דער ענין פון "קיימו מה שקיבלו כבר" בשעת מתן תורה 23,

English translation 202

i.e., a strengthening and reinforcement and fulfillment in the totality of the concept of the acceptance of the Torah and the commandments.

ד.ה. א תוקף וחיזוק וקיום בכללות הענין פון קבלת התורה והמצוות.

English translation 203

And this "they fulfilled what they had already accepted" is in a manner of "until he does not know" –

און דער "קיימו מה שקיבלו כבר" איז אין אן אופן פון "עד דלא ידע" –

English translation 204

self-sacrifice

מסירת נפש

English translation 205

(similar to the precedence of "we will do" to "we will hear" at the giving of the Torah24),

(ע"ד ווי הקדמת נעשה לנשמע בא מתן תורה 24),

English translation 206

which is beyond all measure and limitation.

שלמעלה מכל מדידה והגבלה.

English translation 207

"And these days are remembered and done"25,

"והימים האלה נזכרים ונעשים" 25,

English translation 208

in the days of Purim each and every year the matters are "remembered" as they were the first time,

בימי הפורים בכל שנה ושנה ווערן "נזכרים" די ענינים ווי זיי זיינען געווען בפעם הראשונה,

English translation 209

and not only "remembered",

און ניט נאר "נזכרים",

English translation 210

but "and done",

נאר "ונעשים",

English translation 211

in actual deed26. Beginning as it was in the second year that "And Queen Esther wrote... and Mordechai the Jew, all the strength to fulfill this second letter of Purim"27

אין עשי' בפועל 26. אנהויבנדיק ווי ס'איז געווען בשנה השני' אז "ותכתוב אסתר המלכה גו' ומרדכי היהודי את כל תוקף לקיים את אגרת הפורים הזאת השנית" 27

English translation 212

(in the second year they again sent books that they should make Purim28)

(לשנה השני' חזרו ושלחו ספרים שיעשו פורים 28)

English translation 213

[ "double for wisdom"29 –

["כפליים לתושי'" 29 –

English translation 214

the virtue of the penitent30],

מעלת הבעל תשובה 30],

English translation 215

i.e., that they established the festival of Purim as a holiday for all Jews and in all places,

ד.ה. אז מ'האט קובע געווען חג הפורים אלס א יו"ט פאר אלע אידן ובכל המקומות,

English translation 216

not only in that year when the miracle occurred and in Shushan where the miracle occurred,

ניט נאר בשנה ההיא ווען ס'איז געווען דער נס און בשושן וואו ס'איז געווען דער נס,

English translation 217

but also in the second year and in all places,

נאר אויך בשנה השני' ובכל המקומות,

English translation 218

and not only in a manner of "remembered" but "and done" in actual deed. And afterwards each and every year further "these days are remembered

און ניט נאר באופן פון "נזכרים" נאר "ונעשים" בפועל. און דערנאך בכל שנה ושנה ווערט ווייטער "הימים האלה נזכרים

English translation 219

(and also)

(און אויך)

English translation 220

and done" in the concept of "they fulfilled what they had already accepted" at the giving of the Torah,

ונעשים" אין דעם ענין פון "קיימו מה שקיבלו כבר" במתן תורה,

English translation 221

fulfillment and strengthening and reinforcement in the study of Torah and fulfillment of commandments out of self-sacrifice.

קיום ותוקף וחיזוק בלימוד התורה וקיום המצוות מתוך מס"נ.

English translation 222

And according to the rule of "we ascend in holiness"31,

וע"פ הכלל פון "מעלין בקודש" 31,

English translation 223

it is understandable that each and every year there comes an ascent in holiness in this "they fulfilled what they had already accepted".

איז פארשטאנדיק אז בכל שנה ושנה קומט צו אן עלי' בקודש אין דעם "קיימו מה שקיבלו כבר".

English translation 224

i.e., that in addition to what in the days of Purim becomes "they fulfilled what they had already accepted" at the time of the giving of the Torah,

ד.ה. אז נוסף לזה וואס בימי הפורים ווערט "קיימו מה שקיבלו כבר" בשעת מתן תורה,

English translation 225

there also becomes

ווערט אויך

English translation 226

(in the days of Purim each year)

(בימי הפורים בכל שנה)

English translation 227

"they fulfilled what they had already fulfilled" in the days of Purim in the previous year –

"קיימו מה שקיימו כבר" בימי הפורים בשנה שעברה –

English translation 228

a higher level in fulfillment in the acceptance of the Torah and commandments out of self-sacrifice in a manner of "until he does not know",

א העכערע דרגא אין קיום בקבלת התורה והמצוות מתוך מס"נ באופן פון "עד דלא ידע",

English translation 229

above measure and limitation.

למעלה ממדידה והגבלה.

English translation 230

And in this itself there is the virtue of the three days of chazakah in matters of Purim

און אין דעם גופא האט מען די מעלה פון שלשה ימי חזקה בעניני פורים

English translation 231

(as above section 1) –

(כנ"ל ס"א) –

English translation 232

the Fast of Esther,

תענית אסתר,

English translation 233

the day of Purim and Shushan Purim,

יום הפורים און שושן פורים,

English translation 234

and each day there is "we ascend in holiness" relative to the day before it:

ובכל יום איז "מעלין בקודש" לגבי דעם יום שלפניו:

English translation 235

On Purim there is an ascent in holiness relative to the Fast of Esther,

בפורים ווערט אן עלי' בקודש לגבי תענית אסתר,

English translation 236

and afterwards on Shushan Purim there is an ascent relative to Purim,

און דערנאך בשושן פורים ווערט אן עלי' לגבי פורים,

English translation 237

in addition to that then the moon stands in its fullness32.

נוסף לזה וואס דעמולט איז קיימא סיהרא באשלמותא 32.

English translation 238

The lesson from this is simply:

די הוראה דערפון איז בפשטות:

English translation 239

During the days of Purim, each person must attain strength and permanence in accepting the Torah and commandments in a more elevated manner than it was during the days of Purim in all previous years.

בימי הפורים דארף בא יעדערן צוקומען תוקף וקיום אין קבלת התורה והמצוות באופן נעלה יותר ווי ס'איז געווען בימי הפורים בכל השנים שלפני זה.

English translation 240

And this itself must not be in secret,

און דאס גופא דארף זיין ניט בחשאי,

English translation 241

but rather with publicity,

נאר מיט א פרסום,

English translation 242

in accordance with that which on Purim there must be publicizing of the miracle33,

בהתאם לזה וואס בפורים דארף זיין פרסומי ניסא 33,

English translation 243

i.e., that the "they fulfilled what they had already accepted" must be with publicity –

ד.ה. אז דער "קיימו מה שקיבלו כבר" דארף זיין מיט א פרסום –

English translation 244

the general matter of spreading the Torah and spreading Judaism.

דער כללות הענין פון הפצת התורה והפצת היהדות.

English translation 245

In this, there is an additional lesson from the days of Purim:

אין דעם קומט צו נאך א לימוד פון ימי הפורים:

English translation 246

Just as one is still in exile and is among gentiles,

אזוי ווי מ'געפינט זיך נאך אין גלות און מ'געפינט זיך צווישן גוים,

English translation 247

there can be things that confuse in the world that hinder the service of a Jew –

קענען זיין דברים המבלבלים אין וועלט וואס שטערן די עבודה פון א אידן –

English translation 248

one has the lesson from the days of Purim,

האט מען די הוראה פון ימי הפורים,

English translation 249

that even though "we are still servants of Achashverosh"34

אז אע"פ וואס "אכתי עבדי אחשורוש אנן" 34

English translation 250

(one is still in exile),

(מ'געפינט זיך נאך אין גלות),

English translation 251

there is the complete nullification of Haman's decree,

ווערט דער ביטול לגמרי פון גזירת המן,

English translation 252

"the oppressor of all the Jews"35,

"צורר כל היהודים" 35,

English translation 253

and from the descendants of Amalek,

ומבני בניו של עמלק,

English translation 254

who is "the first among nations is Amalek"36,

וואס "ראשית גוים עמלק" 36,

English translation 255

and in service –

ובעבודה –

English translation 256

the matter of pride and selfhood37,

דער ענין פון גאוה וישות 37,

English translation 257

which is the head and root of all husks,

וואס איז דער ראש ושרש פון אלע קליפות,

English translation 258

and Amalek in gematria is doubt38,

און עמלק בגימטריא ספק 38,

English translation 259

and if he cannot cast a doubt into the service,

און אויב ער קען ניט אריינווארפן א ספק אין דער עבודה,

English translation 260

he casts at least coldness39.

ווארפט ער אריין עכ"פ קרירות 39.

English translation 261

Purim teaches,

לערנט פורים,

English translation 262

that there is the complete nullification of all these confusing matters.

אז עס ווערט דער ביטול לגמרי פון די אלע ענינים המבלבלים.

English translation 263

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 264

"Many from among the peoples of the land became Jews

"רבים מעמי הארץ מתיהדים

English translation 265

(converted)

(מתגיירים)

English translation 266

"40,

" 40,

English translation 267

darkness was transformed into light. And regarding all others who are not relevant to this –

אתהפכא חשוכא לנהורא. און ביי אלע אנדערע וואס זיינען דערצו ניט שייך –

English translation 268

there will be "the fear of the Jews fell upon them"40:

וועט זיין "נפל פחד היהודים עליהם" 40:

English translation 269

In this there is even more wonder

וואס אין דעם איז דא נאכמער חידוש

English translation 270

(than in "many from among the peoples of the land became Jews"),

(ווי אין "רבים מעמי הארץ מתיהדים"),

English translation 271

because the very fact that the peoples of the land "became Jews"

ווייל דאס גופא וואס די עמי הארץ "מתיהדים"

English translation 272

(converted)

(מתגיירים)

English translation 273

proves that they had a connection to this even before this*40;

באווייזט אז זיי האבן דערצו א שייכות אויך לפני זה* 40;

English translation 274

however, the other nations who do not hold by this,

משא"כ די אנדערע גוים וואס האלטן ניט דערביי,

English translation 275

are on a lower level –

שטייען אויף א נידעריקערע דרגא –

English translation 276

and nevertheless, "the fear of the Jews fell upon them",

ואעפ"כ ווערט "נפל פחד היהודים עליהם",

English translation 277

even though "we are still servants of Achashverosh" and one is in the time and place of exile.

אע"פ וואס "אכתי עבדי אחשורוש אנן" און מ'געפינט זיך אין זמן ומקום הגלות.

English translation 278

In this, there is additional emphasis from the fact that Purim is also connected with the matter of "connecting redemption to redemption"41,

אין דעם קומט צו נאכמער הדגשה מצד דעם וואס פורים איז אויך פארבונדן מיט דעם ענין פון "מסמך גאולה לגאולה" 41,

English translation 279

the redemption of Purim to the redemption of Passover

גאולת פורים לגאולת פסח

English translation 280

[and this matter is revealed in a leap year,

[און דער ענין שטייט בגלוי אין א שנה מעוברת,

English translation 281

like this year,

כשנה זו,

English translation 282

as will be explained in section 7 and onward),

כדלקמן ס"ז ואילך),

English translation 283

which also has a connection to the future redemption42,

וואס האט אויך א שייכות מיט דער גאולה העתידה 42,

English translation 284

for "as in the days of your exodus from the land of Egypt, I will show him wonders"43:

ווארום "כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות" 43:

English translation 285

Also in the redemption of Passover, one sees the aforementioned matter that is in the redemption of Purim,

אויך בגאולת פסח זעט מען דעם ענין הנ"ל שבגאולת פורים,

English translation 286

that even though one is still in the Egyptian exile, "for all the children of Israel there was light in their dwellings"

אז אע"פ וואס מ'געפינט זיך נאך אין גלות מצרים איז "ולכל בני ישראל הי' אור במושבותם"

English translation 287

(even though in Egypt there was darkness)44,

(אע"פ וואס אין מצרים איז געווען חושך) 44,

English translation 288

and to such an extent that this gave Jews the ability45 that Jews could enter the houses of the Egyptians and "the Israelites searched and saw all their vessels, and when they left, they would ask them, and they would say, 'We have nothing in our possession,'

ועד כדי כך אז דאס האט געגעבן אידן די מעגלעכקייט 45 אז אידן זאלן קענען אריינגיין אין די בתי מצריים און "חפשו ישראל וראו את כליהם וכשיצאו והיו שואלין מהן והיו אומרים אין בידינו כלום,

English translation 289

he would say to him, 'I saw it in your house, and in such and such a place it is'"46,

אומר לו אני ראיתיו בביתך ובמקום פלוני הוא" 46,

English translation 290

And this was,

און דאס איז געווען,

English translation 291

as mentioned,

כאמור,

English translation 292

when Jews were still in the Egyptian exile among gentiles

ווען אידן זיינען נאך געווען אין גלות מצרים צווישן גוים

English translation 293

(the Egyptians)

(די מצריים)

English translation 294

and the gentiles there were homeowners,

און די גוים זיינען דארטן געווען בעלי בתים,

English translation 295

as emphasized in this very fact that the Jews entered the houses of the Egyptians and the vessels remained vessels of the Egyptians,

כמודגש בזה גופא וואס די אידן זיינען אריין אין בתי המצרים און די כלים זיינען געבליבן כלים פון די מצריים,

English translation 296

therefore the Jews had to later ask them for the vessels –

דערפאר האבן אידן פון זיי געדארפט דערנאך בעטן די כלים –

English translation 297

because if the vessels did not belong to the Egyptians,

ווייל אויב די כלים וואלטן ניט באלאנגט צו די מצריים,

English translation 298

one could not fulfill the command of "and you shall empty out Egypt"47;

וואלט מען ניט געקענט מקיים זיין דער ציווי פון "ונצלתם את מצרים" 47;

English translation 299

And even though the Jews were in the Egyptian exile and the Egyptians there were homeowners –

ואע"פ אז אידן זיינען געווען אין גלות מצרים און די מצריים זיינען דארטן געווען בעלי בתים –

English translation 300

there was a miracle that "for all the children of Israel there was light in their dwellings"!

איז געווען א נס אז "ולכל בני ישראל הי' אור במושבותם"!

English translation 301

Furthermore:

נאכמער:

English translation 302

The miracle that "for all the children of Israel there was light in their dwellings" occurred at the time of the act when in Egypt there was the plague of darkness,

דער נס אז "ולכל בנ"י הי' אור במושבותם" איז געווען בשעת מעשה ווען אין מצרים איז געווען מכת חושך,

English translation 303

and not merely darkness, but "a darkness that could be felt"48.

און ניט סתם חושך נאר "וימש חושך" 48.

English translation 304

That is, at the time when there was a state of darkness for the Egyptians –

ד.ה. אז בשעת ס'איז געווען א מצב פון חושך פאר די מצריים –

English translation 305

for the Jews there was "light in their dwellings";

איז בא אידן געווען "אור במושבותם";

English translation 306

for the Jews there was not merely an additional thing

בא אידן איז געווען ניט בלויז א דבר נוסף

English translation 307

(which was not present by the Egyptians),

(וואס איז ניט געווען בא די מצריים),

English translation 308

but a matter of light that is the opposite of darkness.

נאר אן ענין פון אור וואס איז היפך פון חושך.

English translation 309

The wonder in this is even greater –

דער חידוש בזה איז נאכמער –

English translation 310

which one does not pay attention to:

וואס דערצו איז מען ניט משים לב:

English translation 311

The plague of darkness and "and he caused darkness" was a miracle of the Holy One, blessed be He, by the command of Hashem to Moshe Rabbeinu48. Consequently, it follows,

מכת חושך און "וימש חושך" איז געווען א נס של הקב"ה ע"פ ציווי ה' למשה רבינו 48. במילא קומט אויס,

English translation 312

that the miracle that at the time of the act there was light for the Jews,

אז דער נס וואס בשעת מעשה איז בא אידן געווען אור,

English translation 313

was not merely a miraculous light that is the opposite of natural darkness,

איז ניט בלויז אן אור נסי וואס איז היפך פון חושך טבעי,

English translation 314

but a miraculous light that is the opposite of a miracle of natural darkness by and through the command of the Holy One, blessed be He,

נאר אן אור נסי וואס איז היפך פון א נס של חושך טבעי ע"י וע"פ ציווי הקב"ה,

English translation 315

and furthermore –

און נאכמער –

English translation 316

the opposite of a miraculous darkness

היפך פון א חושך נסי

English translation 317

("and he caused darkness")!

("וימש חושך")!

English translation 318

This is indeed a great wonder:

וואס דאס איז דאך א חידוש גדול:

English translation 319

The concept of the advantage of light from darkness49 generally speaks about

דער ענין פון יתרון האור מן החושך 49 רעדט זיך בכלל וועגן

English translation 320

(the advantage of light)

(יתרון האור)

English translation 321

from the darkness of the side of impurity or from natural darkness,

מן החושך דלעו"ז אדער מן החושך הטבעי,

English translation 322

and such light that comes from darkness

און אזא אור וואס קומט מן החושך

English translation 323

(of the side of impurity or of nature)

(דלעו"ז אדער דטבע)

English translation 324

is a most sublime light,

איז אן אור הכי נעלה,

English translation 325

which is incomparably greater than ordinary light50.

וואס איז שלא בערך פון אור סתם 50.

English translation 326

In the exile of Egypt, however, there was an even higher advantage of light from darkness:

אין גלות מצרים איז אבער געווען נאך א העכערער יתרון האור מן החושך:

English translation 327

not only the advantage of light from the darkness of the side of impurity or from natural darkness,

ניט בלויז יתרון האור מן החושך דלעו"ז אדער פון חושך טבעי,

English translation 328

but from the darkness of a miracle

נאר מן החושך של נס

English translation 329

(up to "and he caused darkness")

(ביז "וימש חושך")

English translation 330

by the command of the Holy One, blessed be He –

ע"פ ציווי הקב"ה –

English translation 331

it is therefore understood that this was a most sublime light,

איז דאך פארשטאנדיק אז דאס איז געווען אן אור הכי נעלה,

English translation 332

a light that shines even in a miraculous darkness by the command of Hashem!

אן אור וואס שיינט אפילו אין א חושך נסי ע"פ ציווי ה'!

English translation 333

And it is understood,

ומובן,

English translation 334

that this "light in their dwellings" was not only at the end of the plague,

אז דער "אור במושבותם" איז געווען ניט בלויז בסוף המכה,

English translation 335

but in the midst of the plague,

נאר באמצע המכה,

English translation 336

because the Jews needed time to go to the houses of the Egyptians and search for the vessels etc.51,

ווארום אידן האבן דאך געדארפט האבן צייט צו גיין לבתי מצרים און ארומזוכן די כלים וכו' 51,

English translation 337

which takes a duration of time,

וואס דאס נעמט א משך זמן,

English translation 338

consequently, during that entire time light needed to shine for them –

במילא האט די גאנצע צייט געדארפט בא זיי לייכטן אור –

English translation 339

even though at that very moment there was darkness in Egypt by a miracle of the Holy One, blessed be He!

אע"פ וואס בה בשעה איז אין מצרים דעמולט געווען חושך ע"פ נס של הקב"ה!

English translation 340

Furthermore:

נאכמער:

English translation 341

Regarding the plague of darkness, the Torah explicitly states a command of the Holy One, blessed be He:

אויף מכת חושך שטייט בפירוש אין תורה א ציווי של הקב"ה:

English translation 342

but regarding "and for all the children of Israel there was light in their dwellings," the Torah does not state a command in speech and openly

משא"כ בנוגע צו "ולכל בנ"י הי' אור במושבותם" שטייט ניט אין תורה א ציווי בדיבור ובגלוי

English translation 343

(the Torah only relates the fact)!

(תורה דערציילט נאר וועגן דער מציאות)!

English translation 344

That is, even though there was no explicit command of the Holy One, blessed be He, that there should be light for the Jews,

ד.ה. אז אע"פ וואס עס איז ניט געווען קיין ציווי מפורש של הקב"ה אז בא אידן זאל זיין אור,

English translation 345

and even though the command regarding the plague of darkness was also not nullified –

און אע"פ וואס ס'איז אויך ניט בטל געווארן דער ציווי אויף מכת חושך –

English translation 346

there was light for the Jews,

איז בא אידן געווען אור,

English translation 347

at the very time when in Egypt there was darkness by the command of Hashem!

בה בשעה ווען אין מצרים איז געווען חושך ע"פ ציווי ה'!

English translation 348

From this we see that also in the redemption of Pesach it was similar to the situation in the redemption of Purim –

זעט מען דערפון ווי אויך אין גאולת פסח איז געווען בדוגמת המצב בגאולת פורים –

English translation 349

"connecting redemption to redemption" –

"מסמך גאולה לגאולה" –

English translation 350

that even though "we are still servants of Achashverosh",

אז אע"פ וואס "אכתי עבדי אחשורוש אנן",

English translation 351

"many of the people of the land became Jews" and regarding all others "the fear of the Jews fell upon them".

איז "רבים מעמי הארץ מתיהדים" און ביי אלע אנדערע ווערט "נפל פחד היהודים עליהם".

English translation 352

And from "connecting redemption to redemption"

און פון "מסמך גאולה לגאולה"

English translation 353

(the redemption of Purim to the redemption of Pesach)

(גאולת פורים לגאולת פסח)

English translation 354

we come to the future redemption,

קומט מען צו דער גאולה העתידה,

English translation 355

for "as in the days of your exodus from the land of Egypt I will show you wonders",

ווארום "כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות",

English translation 356

and furthermore:

און נאכמער:

English translation 357

in the future redemption there will be "I will show you wonders" even regarding the wonders of the redemption from Egypt

בגאולה העתידה וועט זיין "אראנו נפלאות" אפילו לגבי די נפלאות בגאולת מצרים

English translation 358

(as stated in the Zohar52,

(כמ"ש בזהר 52,

English translation 359

brought and explained in Ohr HaTorah of the Tzemach Tzedek53 and in many places) –

הובא ונתבאר באוה"ת להצ"צ 53 ובכ"מ) –

English translation 360

at which time there will be the perfection of the action and influence upon the nations of the world:

וואס דעמולט וועט זיין די שלימות הפעולה וההשפעה אויף אוה"ע:

English translation 361

"and the kingdom will be Hashem's"54,

"והיתה לה' המלוכה" 54,

English translation 362

and as the ruling of the Rambam at the end of the Laws of Kings55,

וכפס"ד הרמב"ם בסוף הל' מלכים 55,

English translation 363

that "then56 I will turn to the peoples a pure language, that they may all call upon the name of Hashem and serve Him57 with one accord".

אז "אז 56 אהפוך אל עמים שפה ברורה לקרוא כולם בשם ה' ולעבדו 57 שכם אחד".

English translation 364

And "as in the days of your exodus from the land of Egypt",

ו"כימי צאתך מארץ מצרים",

English translation 365

something similar already existed while still in the exile of Egypt,

איז מעין זה שוין געווען נאך זייענדיק אין גלות מצרים,

English translation 366

"and for all the children of Israel there was light in their dwellings"

"ולכל בנ"י הי' אור במושבותם"

English translation 367

(and they were able to see the vessels of the Egyptians in order to fulfill "and you shall empty out Egypt")

(און זיי האבן געקענט זען די כלים פון די מצריים בכדי צו קענען מקיים זיין "ונצלתם את מצרים")

English translation 368

as above –

כנ"ל –

English translation 369

and so too in this last exile

און אזוי איז אויך אין גלות זה האחרון

English translation 370

(before the future redemption),

(שלפני גאולה העתידה),

English translation 371

that while still in exile

אז נאך זייענדיק אין גלות

English translation 372

("Mitzrayim" from the term)

("מצרים" מלשון)

English translation 373

straits and limitations58,

מיצרים וגבולים 58,

English translation 374

there is for the Jews "light in their dwellings",

ווערט בא אידן "אור במושבותם",

English translation 375

and the advantage of light from darkness,

און יתרון האור מן החושך,

English translation 376

even from miraculous darkness by the command of Hashem,

אפילו פון חושך נסי ע"פ ציווי ה',

English translation 377

all the more so from the darkness of the side of impurity and natural darkness.

עאכו"כ פון חושך דלעו"ז וחושך טבעי.

English translation 378

All the above is the lesson of Purim in every year.

כל האמור לעיל איז דער לימוד פון פורים בכל שנה ושנה.

English translation 379

In this, it comes with greater strength and greater vigor due to the determination of Purim in this year:

אין דעם קומט צו ביתר שאת וביתר עוז מצד קביעות פורים בשנה זו:

English translation 380

A) Purim occurred on the third day on which "it was good" was doubled59,

א) פורים איז אויסגעקומען ביום השלישי שהוכפל בו כי טוב 59,

English translation 381

and as discussed above60 at length regarding the lesson from this.

וכמדובר לעיל 60 בארוכה דער לימוד דערפון.

English translation 382

B) This year is a leap year

ב) שנה זו איז א שנה מעוברת

English translation 383

(an intercalated year).

(אן עיבור-יאָר).

English translation 384

And the concept:

והענין:

English translation 385

Although there are versions that in a leap year one says "for atonement of transgression",

אע"פ וואס עס זיינען דא נוסחאות אז אין א שנה מעוברת זאגט מען "לכפרת פשע",

English translation 386

but in the Chabad version we do not say it.

אבער בנוסח חב"ד זאגט מען עס ניט.

English translation 387

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 388

A leap year is simply a sublime matter –

א שנה מעוברת איז בפשטות אן ענין נעלה –

English translation 389

that then there is an addition of days,

אז דעמולט איז דא א הוספה פון ימים,

English translation 390

and not merely an addition,

און ניט סתם א הוספה,

English translation 391

but through this addition the year is called, according to the Torah of truth, a "complete year"61,

נאר דורך דער הוספה ווערט די שנה אנגערופן ע"פ תורת אמת א "שנה תמימה" 61,

English translation 392

which is more than a simple full year.

וואס איז מער פאר א שנה שלימה פשוטה.

English translation 393

And the addition is openly visible to all,

און די הוספה שטייט בגלוי לעין כל,

English translation 394

until it is recognizable

ביז אז דאס איז ניכר

English translation 395

(and it has an influence)

(און דאס האט א השפעה)

English translation 396

even to non-Jews. For although one may not teach them the Oral Torah62,

אפילו פאר ניט אידן. ווארום אע"פ וואס מ'טאר מיט זיי ניט לערנען תושבע"פ 62,

English translation 397

however, since Jews have dealings with gentiles,

וויבאלד אבער אז אידן האבן צו טאן מיט גוים,

English translation 398

and in matters that concern knowing the time,

און אין זאכן וואס אין זיי איז נוגע צו וויסן דעם זמן,

English translation 399

therefore one must tell them that it is a leap year.

דעריבער דארף מען זיי דערציילן אז ס'איז א שנה מעוברת.

English translation 400

The matter in the service of man:

דער ענין אין עבודת האדם:

English translation 401

That which in a leap year there is an addition of days until it is called a "complete year" –

דאס וואס אין א שנה מעוברת איז דא א הוספה פון ימים ביז אז זי ווערט אנגערופן "שנה תמימה" –

English translation 402

derives from the fact that so it is in Torah and in holiness

נעמט זיך דאס דערפון וואס אזוי איז דאס אין תורה און אין קדושה

English translation 403

(He looked into the Torah and created the world63),

(דאסתכל באורייתא וברא עלמא 63),

English translation 404

that in such a year there is an addition of powers and influences in a manner of completeness,

אז אין אזא שנה איז דא א תוספת כחות והמשכות ביז באופן של תמימות,

English translation 405

therefore it is expressed in an addition of days and a "complete year".

דעריבער דריקט זיך עס אויס אין א הוספה פון ימים און א "שנה תמימה".

English translation 406

From this is understood the general lesson in the service of man from a leap year:

וואס דערפון איז מובן דער לימוד כללי בעבודת האדם פון א שנה מעוברת:

English translation 407

Then a Jew has more powers,

דעמולט האט א איד מערער כחות,

English translation 408

and in a manner of completeness,

ובאופן של תמימות,

English translation 409

to perform his service. And consequently he must utilize the addition of powers to bring them from potential to actual in an addition in all matters of his service,

צו טאן זיין עבודה. ובמילא דארף ער אויסנוצן די תוספת כחות אויף זיי ארויסצוברענגען מן הכח אל הפועל אין א הוספה בכל עניני העבודה שלו,

English translation 410

in his thought, speech and action,

במחשבה דיבור ומעשה שלו,

English translation 411

to serve his Master.

לשמש את קונו.

English translation 412

[And this also has an influence and effect on the nations of the world –

[און דאס האט אויך א השפעה ופעולה אויף אוה"ע –

English translation 413

who also become aware of the existence of a leap year,

וואס אויך זיי דערוויסן זיך וועגן דער מציאות פון א שנה מעוברת,

English translation 414

as above].

כנ"ל].

English translation 415

All the more so when one is in the month of Adar

עאכו"כ ווען מ'שטייט אין חודש אדר

English translation 416

(of the leap year),

(פון דער שנה מעוברת),

English translation 417

when the superiority and advantage of a leap year is more openly evident.

ווען עס שטייט מער בגלוי דער עילוי ויתרון פון א שנה מעוברת.

English translation 418

All the more so –

עאכו"כ –

English translation 419

in the second Adar,

באדר שני,

English translation 420

when the leap year is expressed in an action and practical halachic ramification openly

וואס דעמולט דריקט זיך אויס די שנה מעוברת אין א פעולה ונפק"מ להלכה בפועל ובגלוי

English translation 421

(unlike before this, one only knew that it is a leap year but there was no open action in it) –

(משא"כ לפני זה האט מען נאר געוואוסט אז ס'איז א שנה מעוברת אבער אין דעם איז ניט געווען קיין פעולה בגלוי) –

English translation 422

as the Gemara says41,

ווי די גמרא זאגט 41,

English translation 423

that in a leap year one celebrates the holiday of Purim,

אז אין א שנה מעוברת פראוועט מען חג הפורים,

English translation 424

reading the Megillah and sending portions and gifts to the poor,

מקרא מגילה ומשלוח מנות ומתנות לאביונים,

English translation 425

in the month of the second Adar

בחודש אדר שני

English translation 426

(the one close to Nissan)

(הסמוך לניסן)

English translation 427

because of "connecting redemption to redemption".

צוליב "מסמך גאולה לגאולה".

English translation 428

One sees from this that in the month of the second Adar, the quality of "connecting redemption to redemption" is expressed practically and openly, which is specifically evident in a leap year.

זעט מען דערפון אז אין חודש אדר שני דריקט זיך אויס בפועל ובגלוי די מעלה פון "מסמך גאולה לגאולה" וואס שטייט בגלוי דוקא אין א שנה מעוברת.

English translation 429

In a simple year, Purim

אין א שנה פשוטה איז פורים

English translation 430

(reading the Megillah, etc.)

(מקרא מגילה וכו')

English translation 431

is also in the manner of "connecting redemption to redemption"

אויך באופן פון "מסמך גאולה לגאולה"

English translation 432

(Purim to Passover) –

(פורים לפסח) –

English translation 433

but then there is, so to speak, no choice,

אבער דעמולט האט מען כביכול קיין ברירה ניט,

English translation 434

because there is only one month of Adar;

ווייל ס'איז דא נאר איין חודש אדר;

English translation 435

whereas in a leap year when there are two months of Adar,

משא"כ אין א שנה מעוברת ווען עס זיינען דא צוויי חדשי אדר,

English translation 436

the reading of the Megillah, etc., could have been in the first month of Adar,

האט מקרא מגילה וכו' געקענט זיין בחודש אדר ראשון,

English translation 437

and nevertheless the halachah is that due to "connecting redemption to redemption" it must be in the second Adar. It follows,

ואעפ"כ איז די הלכה אז מצד "מסמך גאולה לגאולה" דארף עס זיין באדר שני. קומט אויס,

English translation 438

that in a leap year,

אז אין א שנה מעוברת,

English translation 439

in the second Adar,

אין אדר שני,

English translation 440

the matter of "connecting redemption to redemption" is expressed practically and openly.

דריקט זיך אויס בפועל ובגלוי דער ענין פון "מסמך גאולה לגאולה".

English translation 441

All the more so when one is in the second Adar itself after the holiday of Purim –

עאכו"כ ווען מ'שטייט אין אדר שני עצמו נאך חג הפורים –

English translation 442

when not only has one learned in Torah that it is a leap year and there must be "connecting redemption to redemption",

וואס דעמולט האט מען ניט נאר געלערנט בתורה אז ס'איז א שנה מעוברת און עס דארף זיין "מסמך גאולה לגאולה",

English translation 443

but Jews have already performed on the holiday of Purim a practical act of reading the Megillah,

נאר אידן האבן שוין אפגעטאן בחג הפורים א מעשה בפועל פון מקרא מגילה,

English translation 444

sending portions each man to his fellow,

משלוח מנות איש לרעהו,

English translation 445

gifts to the poor, etc.,

מתנות לאביונים וכו',

English translation 446

and through this have demonstrated openly and practically in a practical act that their conduct is in the manner of "connecting redemption to redemption" –

און דורך דעם באוויזן בגלוי ובפועל אין א מעשה בפועל אז זייער הנהגה איז באופן פון "מסמך גאולה לגאולה" –

English translation 447

as is known the superiority of a practical act,

כידוע דער עילוי פון מעשה בפועל,

English translation 448

"a great deed"64,

"מעשה רב" 64,

English translation 449

over mere study and knowledge,

לגבי סתם א לימוד וידיעה,

English translation 450

and as our Sages said65, one does not derive halachah from study nor from a deed until they say to him a halachah for practice.

וע"ד מחז"ל 65 אין למדין הלכה לא מפי למוד ולא מפי מעשה עד שיאמרו לו הלכה למעשה.

English translation 451

Thus after the holiday of Purim

איז לאחרי חג הפורים

English translation 452

(in a leap year)

(בשנה מעוברת)

English translation 453

there was a "great deed" that Jews conducted themselves in the manner of "connecting redemption to redemption" by fulfilling the reading of the Megillah, etc., on the 14th and 15th of the second Adar.

האט מען געהאט א "מעשה רב" אז אידן האבן זיך געפירט באופן פון "מסמך גאולה לגאולה" דורך מקיים זיין מקרא מגילה וכו' בי"ד וט"ו אדר שני.

English translation 454

Based on the above explanation of the superiority of a leap year in general,

ע"פ הנ"ל בביאור העילוי פון א שנה מעוברת בכלל,

English translation 455

and in particular in the month of the second Adar,

ובפרט בחודש אדר שני,

English translation 456

after Purim –

לאחרי פורים –

English translation 457

it is understood that the aforementioned service of Jews on Purim of this year,

איז מובן אז די עבודה הנ"ל פון אידן בפורים שנה זו,

English translation 458

in "they fulfilled what they had already accepted" at Mount Sinai with all the details thereof discussed above,

אין "קיימו מה שקיבלו כבר" במ"ת עם כל הפרטים שבזה המדוברים לעיל,

English translation 459

is with greater strength and vigor,

איז ביתר שאת וביתר עוז,

English translation 460

due to the addition of powers in a manner of completeness that one has in a leap year in general,

מצד די תוספת כחות באופן של תמימות וואס מ'האט אין א שנה מעוברת בכלל,

English translation 461

And especially –

ובמיוחד –

English translation 462

in the matter of "connecting redemption to redemption",

אין דעם ענין פון "מסמך גאולה לגאולה",

English translation 463

which emphasizes the service and influence upon the nations of the world

וואס איז מדגיש די עבודה והשפעה אויף אוה"ע

English translation 464

(as one sees it in the redemption of Purim,

(ווי מ'זעט עס אין גאולת פורים,

English translation 465

in the redemption of Passover and in the future redemption,

בגאולת פסח ובגאולה העתידה,

English translation 466

as above),

כנ"ל),

English translation 467

which is openly and practically evident in a leap year, particularly after Purim,

וואס שטייט בגלוי ובפועל אין א שנה מעוברת בפרט לאחרי פורים,

English translation 468

when Jews have already demonstrated that their practical service

ווען אידן האבן שוין באוויזן אז עבודתם בפועל

English translation 469

(on the holiday of Purim)

(בחג הפורים)

English translation 470

was in the manner of "connecting redemption to redemption".

איז געווען באופן פון "מסמך גאולה לגאולה".

English translation 471

And through the fact that Jews conduct themselves thus below

און דורך דעם וואס אידן פירן זיך אזוי אויף למטה

English translation 472

(in the manner of "document from redemption to redemption")

(באופן פון "מסמך גאולה לגאולה")

English translation 473

as the Most High commanded them –

ווי דער אויבערשטער האט זיי אנגעזאגט –

English translation 474

they cause that the Most High should also conduct Himself thus66,

פועל'ן זיי אז דער אויבערשטער זאל זיך אויך אזוי פירן 66,

English translation 475

as is known that "the Holy One, blessed be He...

כידוע אז "הקב"ה...

English translation 476

what He does, He tells Israel to do"67,

מה שהוא עושה הוא אומר לישראל לעשות" 67,

English translation 477

that the Most High should also fulfill the matter of "document from redemption to redemption",

אז דער אויבערשטער זאל אויך מקיים זיין דעם ענין פון "מסמך גאולה לגאולה",

English translation 478

until the future redemption

ביז צו דער גאולה העתידה

English translation 479

(that "as in the days of your exodus from Egypt I will show you wonders"),

(וואס "כימי צאתך מארמ"צ אראנו נפלאות"),

English translation 480

when it will be "and the kingdom will be Hashem's",

ווען עס וועט זיין "והיתה לה' המלוכה",

English translation 481

and before this –

ולפני זה –

English translation 482

at the end of the time of exile –

בסוף זמן הגלות –

English translation 483

there should already be a semblance of this,

זאל שוין זיין מעין זה,

English translation 484

"and for all the children of Israel there was light in their dwellings",

"ולכל בנ"י הי' אור במושבותם",

English translation 485

and "many from the peoples of the land became Jews",

און "רבים מעמי הארץ מתיהדים",

English translation 486

and "the fear of the Jews fell upon them".

און "נפל פחד היהודים עליהם".

English translation 487

After all the above –

לאחרי כל הנ"ל –

English translation 488

the explanation of the lesson in the service of man from the days of Purim,

דער ביאור ההוראה בעבודת האדם פון ימי הפורים,

English translation 489

and particularly in this year

ובפרט בשנה זו

English translation 490

(a leap year) –

(א שנה מעוברת) –

English translation 491

the lesson in the Shabbat that comes after the days of Purim is understood:

איז פארשטאנדיק די הוראה אין דעם שבת וואס קומט נאך ימי הפורים:

English translation 492

Even if it seems to one that during the days of Purim he fulfilled the service of Purim with utmost perfection,

אפילו אויב איינעם דוכט זיך אויס אז בימי הפורים האט ער מקיים געווען די עבודה פון פורים בתכלית השלימות,

English translation 493

both the matters in the line of turn from evil,

סיי די ענינים אין דעם קו פון סור מרע,

English translation 494

and the matters in the line of do good,

סיי די ענינים אין דעם קו פון קום ועשה טוב,

English translation 495

the commandments connected with Purim,

די מצוות פארבונדן מיט פורים,

English translation 496

including also the service of "they fulfilled what they had already accepted",

כולל אויך די עבודה פון "קיימו מה שקיבלו כבר",

English translation 497

strength and reinforcement in all matters of Torah and its commandments,

תוקף וחיזוק בכל עניני התורה ומצוותי',

English translation 498

and in a manner that this also influences the nations of the world

ובאופן אז דאס איז אויך משפיע אויף אוה"ע

English translation 499

("many from the peoples of the land became Jews", "the fear of the Jews fell upon them"),

("רבים מעמי הארץ מתיהדים". "נפל פחד היהודים עליהם"),

English translation 500

Even if he truly fulfilled it with perfection

אפילו אויב ער האט עס טאקע באמת מקיים געווען בשלימות

English translation 501

(because "all Jews are presumed to be fit"68),

(ווארום "כל ישראל בחזקת כשרות" 68),

English translation 502

and in a more elevated manner than during the days of Purim in previous years

ובאופן נעלה יותר ווי בימי הפורים בשנים שלפני זה

English translation 503

(in accordance with the command of "ascend in holiness"),

(בהתאם צום ציווי פון "מעלין בקודש"),

English translation 504

and in addition with the added powers that one receives in a leap year,

און דערצו נאך מיט די תוספת כחות וואס מ'באקומט אין א שנה מעוברת,

English translation 505

and especially in the matter of "document from redemption to redemption" etc. –

ובמיוחד אין דעם ענין פון "מסמך גאולה לגאולה" וכו' –

English translation 506

Even if he fulfilled all this with perfection,

איז אפילו אויב ער האט דאס אלץ מקיים געווען בשלימות,

English translation 507

in the manner of "until he does not know",

באופן פון "עד דלא ידע",

English translation 508

and further ascended in holiness from the Fast of Esther to the day of Purim and from Purim to Shushan Purim –

און נאך מעלה געווען בקודש פון תענית אסתר ליום הפורים ומפורים לשושן פורים –

English translation 509

then afterwards,

איז דערנאך,

English translation 510

when the Shabbat after Purim comes

ווען עס קומט דער שבת שלאחרי הפורים

English translation 511

(when the days of Purim are elevated even higher)

(ווען די ימי הפורים ווערן נתעלה נאך העכער)

English translation 512

one must come with greater strength and greater vigor in the aforementioned service of

דארף צוקומען ביתר שאת וביתר עוז אין דער עבודה הנ"ל פון

English translation 513

(Purim –)

(פורים –)

English translation 514

"they fulfilled what they had already accepted" at the giving of the Torah,

"קיימו מה שקיבלו כבר" במ"ת,

English translation 515

and especially since Shabbat is related to and is one thing with the giving of the Torah*68,

ובפרט אז שבת האט דאך א שייכות און איז איין זאך מיט מתן תורה* 68,

English translation 516

and consequently –

ובמילא –

English translation 517

with "they fulfilled what they had already accepted" at the giving of the Torah,

מיט "קיימו מה שקיבלו כבר" במ"ת,

English translation 518

and reinforcement in all matters of Torah and its commandments,

וחיזוק בכל עניני התורה ומצוותי',

English translation 519

and in a manner that this also influences the nations of the world

ובאופן אז דאס איז אויך משפיע אויף אוה"ע

English translation 520

("many from the peoples of the land became Jews",

("רבים מעמי הארץ מתיהדים",

English translation 521

"the fear of the Jews fell upon them").

"נפל פחד היהודים עליהם").

English translation 522

For notwithstanding all these elevations mentioned during the days of Purim,

ווארום ניט קוקנדיק אויף די אלע עילויים הנ"ל בימי הפורים,

English translation 523

and particularly in this year,

ובפרט בשנה זו,

English translation 524

a leap year,

א שנה מעוברת,

English translation 525

when the matter of "document from redemption to redemption" stands with emphasis and openly in the service of the children of Israel,

ווען עס שטייט בהדגשה ובגלוי בעבודת בני ישראל דער ענין פון "מסמך גאולה לגאולה",

English translation 526

and this causes that also the Most High should conduct Himself thus –

און דאס טוט אויף אז אויך דער אויבערשטער זאל זיך אזוי פירן –

English translation 527

on the Shabbat after Purim there is an even higher elevation in these matters,

איז בשבת שלאחרי הפורים ווערט אן עלי' נעלית יותר אין די ענינים,

English translation 528

consequently this must be expressed in the service of man, that he should add even more in the service.

במילא דארף זיך דאס אויסדריקן אין עבודת האדם אז ער זאל נאכמער מוסיף זיין אין דער עבודה.

English translation 529

And the main thing is the deed69,

והמעשה הוא העיקר 69,

English translation 530

as emphasized regarding Purim –

כמודגש בנוגע לפורים –

English translation 531

"these days are remembered and done":

"הימים האלה נזכרים ונעשים":

English translation 532

There must come a strength and reinforcement with greater strength and greater vigor in "they fulfilled what they had already accepted" at the giving of the Torah –

עס דארף צוקומען א תוקף וחיזוק ביתר שאת וביתר עוז אין "קיימו מה שקיבלו כבר" במ"ת –

English translation 533

in the study of Torah and fulfillment of the commandments,

אין לימוד התורה וקיום המצוות,

English translation 534

And especially in the matters connected with the time –

ובמיוחד אין די ענינים פארבונדן מיט דעם זמן –

English translation 535

between Purim and Passover

בין פורים לפסח

English translation 536

("document from redemption to redemption"):

("מסמך גאולה לגאולה"):

English translation 537

Coming from the days of Purim –

קומענדיק פון ימי הפורים –

English translation 538

one must continue in the Purim campaign;

דארף מען ממשיך זיין אין מבצע פורים;

English translation 539

and going toward the festival of Passover,

און גייענדיק צו חג הפסח,

English translation 540

and it is already within the thirty days before the festival*69 –

און ס'איז שוין בתוך השלשים יום קודם החג* 69 –

English translation 541

one must already prepare for the Passover campaign,

דארף מען זיך שוין גרייטן צו מבצע פסח,

English translation 542

money for wheat and study of the laws of Passover.

מעות חטים ולימוד הלכות פסח.

English translation 543

And one has the powers to do all these matters in the spirit of Purim and Passover –

און מ'האט די כחות צו טאן אין די אלע ענינים ברוח פון פורים און פסח –

English translation 544

with joy and goodness of heart,

מתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 545

still standing under the influence of the days of Purim whose essence is joy,

שטייענדיק נאך אונטער דער השפעה פון ימי הפורים שענינם שמחה,

English translation 546

until a joy "until he does not know";

ביז א שמחה "עד דלא ידע";

English translation 547

and with true freedom,

ומתוך חירות אמיתית,

English translation 548

for since one prepares for the time of our freedom

ווארום היות אז מ'גרייט זיך צו זמן חירותנו

English translation 549

(the festival of Passover),

(חג הפסח),

English translation 550

the preparation must be of the same kind as that which one prepares for it,

דארף די הכנה זיין מעין זה שמכינים אליו,

English translation 551

that one has true freedom from all matters that cause confusion.

אז מ'האט חירות אמיתית פון אלע ענינים המבלבלים.

English translation 552

And simply:

ובפשטות:

English translation 553

Although one still stands before the time of the removal of leaven –

אע"פ וואס מ'שטייט נאך פאר דעם זמן פון ביעור חמץ –

English translation 554

(in addition to that the preparation for the time of our freedom must be in a manner of freedom)

(איז נוסף לזה וואס די הכנה לזמן חירותנו דארף זיין באופן של חירות)

English translation 555

one has already nullified

האט מען אבער שוין מבטל געווען

English translation 556

(during the days of Purim)

(בימי הפורים)

English translation 557

Haman the wicked "the oppressor of all the Jews",

המן הרשע "צורר כל היהודים",

English translation 558

who was of the seed of Amalek,

וואס ער איז געווען מזרעו של עמלק,

English translation 559

the matter of pride and selfhood,

ענין הגאוה והישות,

English translation 560

the "first

דער "ראשית

English translation 561

(of nations Amalek)

(גוים עמלק)

English translation 562

" of all matters of the other side and matters that cause confusion in the service of man,

" פון אלע ענינים דלעו"ז וענינים המבלבלים בעבודת האדם,

English translation 563

As is known

כידוע

English translation 564

(and as discussed above)

(וכמדובר לעיל)

English translation 565

Then Amalek has the gematria of doubt,

אז עמלק איז בגימטריא ספק,

English translation 566

He casts doubts into the service,

ער ווארפט אריין ספיקות אין דער עבודה,

English translation 567

And if he cannot cast a doubt –

און אויב ער קען ניט אריינווארפן א ספק –

English translation 568

His essence is also coldness,

איז ענינו אויך קרירות,

English translation 569

He at least casts coldness into the service,

ווארפט ער עכ"פ אריין קרירות אין דער עבודה,

English translation 570

That coldness is "more refined" than doubt. And simply:

וואס קרירות איז "איידעלער" ווי ספק. ובפשטות:

English translation 571

Amalek argues to the Jew –

עמלק טענה'ט צו דעם אידן –

English translation 572

It is indeed true and correct that you must go do your service,

ס'איז טאקע אמת ונכון אז דו דארפסט גיין טאן דיין עבודה,

English translation 573

But why must you boil over it? You must guard your health –

אבער צוליב וואס דארפסטו זיך קאכן אין דעם? דו דארפסט דאך היטן דעם געזונט –

English translation 574

Consequently you must do it with calmness and coolness,

במילא דארפסטו עס טאן געלאַסענערהייט און קאַלטערהייט,

English translation 575

And go "heel by thumb",

און גיין "עקב בצד גודל" 70,

English translation 576

But you must not become heated and you must not become agitated!

אבער דו דארפסט ניט ווערן צעהיצט און דארפסט זיך ניט אויפרעגן!

English translation 577

One forgets however one thing –

מ'פארגעסט אבער איין זאך –

English translation 578

That the calmness is connected with the coldness of Amalek! And the proof –

אז די געלאסנקייט איז פארבונדן מיט קרירות פון עמלק! והראי' –

English translation 579

That when one busies oneself with his selfhood,

אז בשעת מ'פארטשעפעט זיך מיט זיין ישות,

English translation 580

He begins to scream with heat,

הויבט ער אן שרייען מיט א קאך,

English translation 581

That he is a grandson of Yitzchak,

אז ער איז יצחק'ס אן אייניקל,

English translation 582

And he brings all kinds of proofs that he is a person of virtue,

און ער ברענגט כל מיני ראיות אז ער איז א בעל מעלה,

English translation 583

That it is written in the Zohar and in the Tanya that his inner intention is to fulfill the will of Hashem etc. etc.!

אז עס שטייט אין זהר 71 און אין תניא 72 אז זיין כוונה פנימית איז צו אויספירן רצון ה' וכו' וכו'!

English translation 584

One must however know that he is Amalek has the gematria of doubt and he wants to cast doubts into the service of Hashem,

מ'דארף אבער וויסן אז ער איז עמלק בגימטריא ספק און ער וויל אריינווארפן ספיקות אין עבודת ה',

English translation 585

That doubt is the opposite of holiness,

וואס ספק איז היפך הקדושה,

English translation 586

Holiness is connected with certainty –

קדושה איז פארבונדן מיט ודאות –

English translation 587

"The Certain One, His Name, so is His praise",

"הודאי שמו כן תהלתו" 73,

English translation 588

And not with selfhood but with acceptance of the yoke,

און ניט מיט ישות נאר מיט קבלת עול,

English translation 589

We will do precedes we will hear

נעשה קודם לנשמע

English translation 590

(The content of the matter of Purim,

(דער תוכן ענין פון פורים,

English translation 591

As above),

כנ"ל),

English translation 592

Even if one does not yet understand it intellectually.

אפילו אויב מ'פארשטייט עס נאך ניט בשכל.

English translation 593

And coming from the days of Purim one has the power to nullify Amalek and Haman

און קומענדיק פון ימי הפורים האט מען דעם כח צו מבטל זיין עמלק והמן

English translation 594

(From the seed of Amalek),

(מזרעו של עמלק),

English translation 595

And one who comes to purify is aided.

והבא לטהר מסייעין אותו 74.

English translation 596

And on the contrary –

און אדרבה –

English translation 597

One does the service with great joy,

מ'טוט די עבודה בשמחה גדולה,

English translation 598

Until a joy that permeates the body,

ביז א שמחה וואס נעמט דורך דעם גוף,

English translation 599

That one begins to dance a dance with the feet,

אז מ'הויבט אן טאנצן אין א ריקוד ברגלים,

English translation 600

And in a manner of "until one does not know".

ובאופן פון "עד דלא ידע".

English translation 601

And regarding the practical it means –

ובנוגע לפועל מיינט עס –

English translation 602

That not looking at all the confusions of Amalek and Haman,

אז ניט קוקנדיק אויף די אלע בלבולים פון עמלק והמן,

English translation 603

One must accept good resolutions to do in all matters of the fulfillment and strengthening of the entire Torah and His commandments

דארף מען אננעמען החלטות טובות צו טאן אין אלע ענינים פון קיום וחיזוק כל התורה ומצוותי'

English translation 604

("They fulfilled what they had already accepted" at Mount Sinai),

("קיימו מה שקיבלו כבר" במ"ת),

English translation 605

And especially –

ובמיוחד –

English translation 606

In all matters that my master, my father-in-law, the Rebbe, the Nasi of our generation, directs,

אין אלע ענינים וואס כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו מאנט,

English translation 607

Including that which he said upon coming to America for the second time in the month of Adar Sheni of the year 5700 –

כולל דאס וואס ער האט געזאגט קומענדיק אין אמעריקע בפעם השני' בחודש אדר שני שנת ת"ש –

English translation 608

Which is related to this time,

וואס האט א שייכות מיט דעם זמן,

English translation 609

Because that year was also a leap year

ווארום שנה ההיא איז אויך געווען א שנה מעוברת

English translation 610

(Like this year),

(כשנה זו),

English translation 611

And he arrived in America in the month of Adar Sheni

און ער איז אנגעקומען קיין אמעריקע בחודש אדר שני

English translation 612

(Which now we are in Adar Sheni),

(וואס איצטער שטייט מען אין אדר שני),

English translation 613

That "America is no different"

אז "אמעריקא איז ניט אַנדערש" 75

English translation 614

On one side it is indeed called by the name "America",

פון איין זייט ווערט עס טאקע אנגערופן בשם "אַמעריקע",

English translation 615

A different name from the names of the rest of the countries,

אן אנדער נאמען פון שמות שאר המדינות,

English translation 616

From which it is understood that it is indeed different from other countries;

וואס דערפון איז מובן אז ס'איז יע אנדערש פון אנדערע מדינות;

English translation 617

Therefore the Nasi of our generation warns,

דעריבער באווארנט נשיא דורנו,

English translation 618

That when it comes however to matters of Judaism,

אז ווען עס קומט אבער צו ענינים פון אידישקייט,

English translation 619

"America is no different",

איז "אַמעריקע ניט אַנדערש",

English translation 620

Because in every place and location in the world,

ווארום בכל מקום ומקום שבעולם,

English translation 621

In all the 127 provinces of King Achashverosh

בכל הקכ"ז מדינות של המלך אחשורוש

English translation 622

(The Holy One, Blessed be He –

(הקב"ה –

English translation 623

The King Whose end and beginning are His,

המלך שאחרית וראשית שלו,

English translation 624

As explained in Maor Einayim in the name of the Midrash),

כמ"ש במאו"א 76 בשם המדרש),

English translation 625

Jews are "Yehudim",

זיינען אידן "יהודים",

English translation 626

Because they acknowledge the Holy One, Blessed be He, as the Gemara explains "Yehudi",

ע"ש שמודים בהקב"ה כפירוש הגמרא 77 אין "יהודי",

English translation 627

Therefore Jews are called "Yehudim" in the Megillah,

וואס דערפאר ווערן אידן אנגערופן "יהודים" אין דער מגילה,

English translation 628

And as explained in the first discourse that my master, my father-in-law, the Rebbe, then said on Purim in that year,

וכמבואר אין דעם ערשטן מאמר וואס כ"ק מו"ח אדמו"ר האט דעמולט געזאגט בפורים בשנה ההיא,

English translation 629

Beginning with "On that night"

ד"ה בלילה ההוא 78

English translation 630

[Which was reviewed at the farbrengen of the previous one].

[וועלכן מ'האט גע'חזר'ט אין דער התוועדות שלפנ"ז].

English translation 631

And just as it was in the year 5700 –

און פונקט ווי ס'איז געווען בשנת ת"ש –

English translation 632

So too one does the service in the year 5746,

אזוי אויך טוט מען די עבודה בשנת תשמ"ו,

English translation 633

And that which one could not accomplish in the year 5700,

און דאס וואס מ'האט ניט געקענט אויפטאן אין שנת ת"ש,

English translation 634

One accomplishes now.

טוט מען אויף איצטער.

English translation 635

And in general –

ובכללות –

English translation 636

One accomplishes the matter that "America is no different" –

טוט מען אויף דעם ענין אַז "אַמעריקע איז ניט אַנדערש" –

English translation 637

Through the dissemination of Torah and the dissemination of Judaism and the dissemination of the wellsprings outward,

דורך הפצת התורה והפצת היהדות והפצת המעינות חוצה,

English translation 638

As the Nasi of our generation directs,

ווי נשיא דורנו מאנט,

English translation 639

And especially at this time –

ובמיוחד בזמן זה –

English translation 640

The Purim campaign,

מבצע פורים,

English translation 641

And the Pesach campaign,

ומבצע פסח,

English translation 642

And out of true freedom and out of true joy and goodness of heart.

ומתוך חירות אמיתית ומתוך שמחה וטוב לבב אמיתיים.

English translation 643

On this Shabbat there is also a second matter –

אין דעם שבת איז דא אויך א צווייטער ענין –

English translation 644

That it is Shabbat of Parshat Parah

אז ס'איז שבת פ' פרה

English translation 645

(As mentioned above),

(כנזכר לעיל),

English translation 646

Where we just read and heard the reading of Parshat Parah in the Written Torah

ווי מ'האט ערשט געלייענט און געהערט קריאת פ' פרה בתושב"כ

English translation 647

(Parshat Chukat),

(פ' חוקת 79),

English translation 648

And afterwards read and heard the reading of the Haftarah of Parshat Parah in the words of the Prophets

און דערנאך געלייענט און געהערט קריאת ההפטורה פון פ' פרה בדברי קבלה

English translation 649

(From Yechezkel).

(פון יחזקאל 80).

English translation 650

[That the words of the Prophets are like the Oral Torah in relation to the Written Torah.

[וואס דברי קבלה איז אזוי ווי תושבע"פ ביחס צו תושב"כ 81.

English translation 651

And similarly the Megillat Esther,

וע"ד מגילת אסתר,

English translation 652

That in addition to that in several matters it has the advantage of "words of Torah" (Written Torah),

וואס נוסף לזה וואס בכמה ענינים האט זי די מעלה פון "דברי תורה" (תורה שבכתב) 82,

English translation 653

As our Sages said "Write me for generations",

כמאחז"ל 839 "כתבוני לדורות",

English translation 654

It is also like the Oral Torah,

איז דאס אויך ווי תושבע"פ,

English translation 655

Because of that which the Sanhedrin accepted Esther's request "Write me for generations".

מצד דעם וואס סנהדרין האבן אנגענומען בקשת אסתר "כתבוני לדורות".

English translation 656

And furthermore, it is seen that on the reading of the Haftarah, one makes more blessings than on the reading of the Torah, where one makes only one blessing before and one after.

און דערצו זעט מען אז אויף קריאת ההפטורה מאכט מען מערער ברכות ווי אויף דער קריאה בתושב"כ וואו מ'מאכט נאר איין ברכה לפני' און איינע לאחרי'].

English translation 657

And although it was discussed earlier that, lekol larosh, Shabbat has a connection to Purim,

ואע"פ וואס מ'האט פריער גערעדט אז לכל לראש האט דער שבת א שייכות מיט פורים,

English translation 658

on the other hand, however,

איז אבער לאידך גיסא,

English translation 659

Parah,

האט פ' פרה,

English translation 660

on one hand,

מצד אחד,

English translation 661

has a closer connection to this Shabbat than Purim,

א נעענטערע שייכות צו דעם שבת ווי פורים,

English translation 662

because the Shabbat itself is Shabbat Parah,

ווארום דער שבת עצמו איז שבת פ' פרה,

English translation 663

unlike Purim, which was several days earlier,

משא"כ פורים איז געווען עטלעכע טעג פריער,

English translation 664

consequently, one must arrive at contemplation and remembrance regarding it. Indeed, one needs only a light contemplation,

במילא דארף מען אנקומען צו א התבוננות וזכרון וועגן דעם. אמת טאקע מ'דארף האבן בלויז א התבוננות קלה,

English translation 665

because the Shabbat is under the influence of Purim,

ווארום דער שבת שטייט אונטער דער השפעה פון פורים,

English translation 666

and the foods of this Shabbat were prepared "on Erev Shabbat," including during the days of Purim,

און די מאכלים פון דעם שבת האט מען צוגעגרייט "בערב שבת" כולל בימי הפורים,

English translation 667

but one must still arrive at contemplation and remembrance, etc.;

מ'דארף אבער פאָרט אנקומען צו א התבוננות וזכרון וכו';

English translation 668

unlike regarding Parah on this Shabbat –

משא"כ בנוגע צו פ' פרה בשבת זה –

English translation 669

one only needs to hear the reading of the portion and the Haftarah,

דארף מען נאר הערן קריאת הפרשה וההפטורה,

English translation 670

one knows immediately

ווייסט מען גלייך

English translation 671

(without any contemplation)

(אן שום התבוננות)

English translation 672

that it is Shabbat Parah.

אז ס'איז שבת פ' פרה.

English translation 673

Furthermore:

נאכמער:

English translation 674

It is known that the matter of hearing permeates a person entirely and pertains to his entire existence,

ס'איז ידוע אז דער ענין השמיעה נעמט דורך א מענטשן אינגאנצן און דאס איז נוגע צו כל מציאותו,

English translation 675

which is why the law is that "for a deaf person, one gives him his full value."

וואס דערפאר איז דער דין 84 אז "חירשו נותן לו דמי כולו" 85.

English translation 676

As we see in this matter

ווי מ'זעט עס אין דעם ענין

English translation 677

(mentioned above)

(הנ"ל)

English translation 678

of "they fulfilled what they had already accepted" at Mount Sinai

פון "קיימו מה שקיבלו כבר" במ"ת

English translation 679

(which occurred during the days of Purim):

(וואס איז געווארן בימי הפורים):

English translation 680

The entire matter of the acceptance of the Torah was specifically after this, when the Jews heard the commands of the Holy One, blessed be He.

דער גאנצער ענין פון קבלת התורה איז דוקא לאחרי זה ווי אידן האבן געהערט די ציוויי הקב"ה.

English translation 681

And although there was the precedence of "we will do" over "we will hear,"

ואע"פ אז ס'איז געווען הקדמת נעשה לנשמע,

English translation 682

this precedence of "we will do" over "we will hear"

איז דאס הקדמת נעשה לנשמע

English translation 683

(in its explanation)

(בפירושו)

English translation 684

we will understand,

ונבין,

English translation 685

but it is understood that the "we will do" had to be after the hearing of that which the "we will do" must consist of,

אבער ס'איז פארשטאנדיק אז דער "נעשה" האט געדארפט זיין לאחרי השמיעה אין וואס עס דארף באשטיין דער "נעשה",

English translation 686

not a hearing connected with understanding,

טאקע ניט א שמיעה פארבונדן מיט הבנה,

English translation 687

but a hearing had to be –

אבער א שמיעה האט געדארפט זיין –

English translation 688

because hearing pertains to and encompasses all matters of man.

ווייל שמיעה איז נוגע און נעמט ארום כל עניני האדם.

English translation 689

And regarding our matter:

ובנוגע לעניננו:

English translation 690

On this Shabbat, one needs to arrive only at hearing the reading and the Haftarah,

בשבת זה דארף מען אנקומען נאר צו שמיעת הקריאה וההפטורה,

English translation 691

and one knows immediately that it is Parah,

און מ'ווייסט גלייך אז ס'איז פ' פרה,

English translation 692

and since there was hearing involved –

און וויבאלד אז דערביי איז געווען שמיעה –

English translation 693

it permeates the person entirely,

נעמט עס דעם מענטשן א דורך אינגאנצן,

English translation 694

without contemplation, etc.

בלי התבוננות וכו'.

English translation 695

Just as from everything,

אזוי ווי פון יעדער זאך,

English translation 696

one must derive a lesson also from this matter of Parah.

דארף מען ארויסנעמען א הוראה אויך פון דעם ענין פון פ' פרה.

English translation 697

And the lesson of Parah pertains to all Jews –

און דער לימוד פון פ' פרה איז שייך צו אלע אידן –

English translation 698

because Parah speaks about the red heifer which purified from the impurity of the dead,

ווארום פ' פרה רעדט וועגן דער פרה אדומה וואס האט מטהר געווען מטומאת מת,

English translation 699

and gave the ability to enter the Temple

און געגעבן די מעגלעכקייט צו אריינגיין אין מקדש

English translation 700

(because one impure from a dead person may not enter there);

(ווייל א טמא מת טאר דארטן ניט אריינגיין) 86;

English translation 701

which, after the sin of the Tree of Knowledge,

וואס לאחרי חטא עץ הדעת,

English translation 702

which brought death

וואס האט אריינגעבראכט מיתה

English translation 703

(and impurity of the dead)

(וטומאת מת)

English translation 704

into the world

בעולם 87

English translation 705

(as will be explained),

(כדלקמן),

English translation 706

every Jew,

האט יעדער איד,

English translation 707

even a High Priest,

אויך א כהן גדול,

English translation 708

has a connection to the impurity of the dead,

א שייכות צו טומאת מת,

English translation 709

consequently, every Jew must arrive at the red heifer in order to become purified from the impurity of the dead,

במילא דארף יעדער איד אנקומען צו פרה אדומה בכדי צו טהור ווערן מטומאת מת,

English translation 710

and be able to enter the Temple.

און קענען אריינגיין אין מקדש.

English translation 711

One of the lessons of Parah –

איינעם פון די לימודים פון פ' פרה –

English translation 712

will be understood by prefacing an explanation of the words of the Midrash on the matter of the red heifer:

וועט מען פארשטיין בהקדים ביאור דברי המדרש בענין פרה אדומה:

English translation 713

It is stated in the Midrash:

עס שטייט אין מדרש 88:

English translation 714

"Regarding every matter that the Holy One, blessed be He, would say to Moses, He would tell him its impurity and its purity. When He reached 'Speak to the priests,' Moses said to the Master of the Universe, 'If this one becomes impure, what will be his purification?'

"על כל דבר ודבר שהי' אומר הקב"ה למשה אומר לו טומאתו וטהרתו כיון שהגיע לפ' אמור אל הכהנים אמר לו משה רבש"ע אם נטמא זה במה תהא טהרתו,

English translation 715

He did not answer him.

לא השיבו,

English translation 716

At that time, Moses' face became darkened.

באותה שעה נתכרכמו פניו של משה,

English translation 717

When He reached the portion of the red heifer, the Holy One, blessed be He, said to him, etc., 'This is its purification, etc.'" Moses asked, "Is this purification?"

כיון שהגיע לפרשת פרה אדומה אמר לו הקב"ה כו' זו טהרתו כו'". האט משה געפרעגט "וכי טהרה היא" 89,

English translation 718

And the Almighty answered him,

און דער אויבערשטער האט אים געענטפערט,

English translation 719

that "It is a statute and a decree I have decreed, etc."

אז "חוקה היא וגזירה גזרתי כו'" 89.

English translation 720

One must understand:

דארף מען פארשטיין 90:

English translation 721

There are impurities which are more severe

עס זיינען פאראן טומאות וועלכע זיינען הארבער

English translation 722

(in several details)

(בכמה פרטים)

English translation 723

than the impurity of the dead,

פון טומאת מת,

English translation 724

such as the impurity of a zav and the impurity of a leper:

ווי טומאת זב וטומאת מצורע 91:

English translation 725

A zav must be sent outside the two camps

א זב דארף מען ארויסשיקן חוץ לשני מחנות

English translation 726

(outside the Temple Mount),

(חוץ להר הבית),

English translation 727

and even more severe is a leper, who is sent outside the three camps

און נאך הארבער איז א מצורע וואס ווערט ארויסגעשיקט מחוץ לשלש מחנות

English translation 728

(outside Jerusalem),

(חוץ לירושלים),

English translation 729

unlike one impure from a dead person, who may not be only in the Camp of the Divine Presence

משא"כ טמא מת טאר זיך ניט געפינען בלויז אין מחנה שכינה

English translation 730

(in the Temple),

(אין מקדש),

English translation 731

but in the Camp of the Levites

אבער אין מחנה לוי'

English translation 732

(the Temple Mount)

(הר הבית)

English translation 733

he may be;

מעג ער זיין 92;

English translation 734

"The zav has no purification except in a spring,"

"הזב אין לו טהרה אלא במעיין" 93,

English translation 735

in living waters,

במים חיים 93,

English translation 736

unlike "the other impure ones,"

משא"כ "שאר הטמאין",

English translation 737

including one impure from a dead person,

כולל טמא מת,

English translation 738

"they immerse even in a mikveh" –

"טובלין אף במקוה" 94 –

English translation 739

so why did Moses our teacher specifically regarding the impurity of the dead wonder "what will be its purification" until "his face became darkened" and he said "Is this purification?"

היינט פארוואס האט משה רבינו דוקא בא טומאת מת זיך געוואונדערט "במה תהא טהרתו" ביז "נתכרכמו פניו" און ער האט געזאגט "וכי טהרה היא"?

English translation 740

And after all the explanations that are said about this,

ולאחרי כל הביאורים וואס מ'זאגט אין דעם,

English translation 741

the aforementioned matter remains not understood.

בלייבט ניט פארשטאנדיק דער ענין הנ"ל.

English translation 742

And one can say the explanation of this:

ויש לומר הביאור בזה:

English translation 743

The matter of death

דער ענין פון מיתה

English translation 744

(and impurity of the dead)

(וטומאת מת)

English translation 745

in the world

בעולם

English translation 746

(which the red heifer comes to purify)

(וואס די פרה אדומה קומט מטהר זיין)

English translation 747

came from the side of the sin of the Tree of Knowledge.

איז געקומען מצד דעם חטא עץ הדעת 95.

English translation 748

As the Gemara says that "the deaths were caused by the advice of the serpent,"

ווי די גמרא זאגט 96 אז "ד' מתו בעטיו של נחש",

English translation 749

"meaning they were not worthy of death, but the decree of death was decreed

"כלומר לא היו ראוין למות אלא שנגזרה גזירת מיתה

English translation 750

(due to the sin of the Tree of Knowledge through the advice of the serpent)

(צוליבן חטא עה"ד בעצתו של נחש)

English translation 751

upon all the descendants of Adam."

על כל תולדותיו של אדה"ר" 97.

English translation 752

Afterwards, there are righteous ones who are above and removed from the entire concept of "the advice of the serpent" and death

דערנאך זיינען דא צדיקים 98 וואס זיינען למעלה ומושלל פון דעם גאנצן ענין פון "עטיו של נחש" און מיתה

English translation 753

(and impurity of the dead)

(וטומאת מת)

English translation 754

that comes through it. And this is the level of Moses our Teacher –

הבאה על ידו. וואס דאס איז די מדריגה פון משה רבינו 99 –

English translation 755

the level of wisdom,

מדרי' חכמה 100,

English translation 756

which is above and removed from any concept of death

וואס איז למעלה ומושלל מכל ענין המיתה

English translation 757

(which came through the sin of the Tree of Knowledge),

(הבאה ע"י חטא עה"ד),

English translation 758

as it is said, "wisdom gives life."

כמ"ש 101 "החכמה תחי'".

English translation 759

Based on this, it is understood that Moses, from his own perspective,

ועפ"ז איז מובן אז משה מצד עצמו,

English translation 760

from his own level,

מצד דרגתו הוא,

English translation 761

has no connection with the physical commandment of the red heifer that comes to purify from impurity of the dead

האט קיין שייכות ניט מיט דער מצוה גשמית פון פרה אדומה וואס קומט מטהר זיין מטומאת מת

English translation 762

(and he has this concept primarily in spirituality),

(און ער האט דעם ענין בעיקר ברוחניות),

English translation 763

because his level is higher and removed from the concept of death and impurity of the dead

ווארום דרגתו איז העכער און מושלל פון ענין המיתה וטומאת מת

English translation 764

(which came through the sin of the Tree of Knowledge). –

(וואס איז געקומען ע"י חטא עה"ד). –

English translation 765

Thus it is necessary to say,

אזוי איז מוכרח צו זאגן,

English translation 766

whether one understands it or does not understand it,

צי מ'פארשטייט עס יע אדער מ'פארשטייט עס ניט,

English translation 767

because Moses is higher and removed from the concept of death and impurity of the dead,

ווארום משה איז העכער ומושלל פון ענין המיתה וטומאת מת,

English translation 768

consequently he has

במילא האט ער

English translation 769

(from his own perspective)

(מצד עצמו)

English translation 770

also no connection with the red heifer that comes to purify impurity of the dead.

אויך קיין שייכות ניט מיט פרה אדומה וואס קומט מטהר זיין טומאת מת.

English translation 771

And the explanation of this can be said according to what is explained

והביאור בזה י"ל ע"ד המבואר

English translation 772

[in a "strange" discourse]

[אין א "מאָדנעם" דרוש]

English translation 773

in Likkutei Torah, portion Shemini,

בלקו"ת פ' שמיני 102,

English translation 774

that there are righteous ones

אז עס זיינען דא צדיקים

English translation 775

(souls)

(נשמות)

English translation 776

from the aspect of the hidden world,

מבחי' עלמא דאתכסיא,

English translation 777

the aspect of the Leviathan

בחי' לויתן

English translation 778

(the great fish of the sea),

(נוני ימא),

English translation 779

whose primary service is in spirituality,

וואס עיקר עבודתם איז ברוחניות,

English translation 780

"with intention of the heart to unify supernal unifications and in the aspect of ascents, etc.,"

"בכוונת הלב לייחד יחודים עליונים ובבחינת עליות כו'",

English translation 781

unlike a second type of righteous ones

ניט ווי א צווייטער מין צדיקים

English translation 782

(souls)

(נשמות)

English translation 783

from the aspect of the revealed world,

מבחי' עלמא דאתגליא,

English translation 784

the aspect of the wild ox,

בחי' שור הבר,

English translation 785

whose primary service is in physicality, in the fulfillment of practical commandments,

וואס עיקר עבודתם איז בגשמיות בקיום המצוות מעשיות,

English translation 786

"and without this it is impossible to draw down at all,"

"ובלעדי זה אי אפשר להמשיך כלל",

English translation 787

unlike the righteous ones from the aspect of the Leviathan,

משא"כ די צדיקים מבחי' לויתן,

English translation 788

they draw down the influences through unifications and ascents, etc.

זיינען ממשיך די המשכות ע"י יחודים ועליות כו'.

English translation 789

And based on this, he explains in that discourse that which Rabbi Shimon bar Yochai, being in the cave for thirteen years, "certainly could not fulfill in practice several practical commandments, for they were sustained only by carob and water that was created for them, thus he did not fulfill eating matzah on Passover, and Kiddush on wine, and the etrog and sukkah, etc.":

ועפ"ז איז ער מבאר אין דעם דרוש דאס וואס רשב"י זייענדיק אין מערה י"ג שנה "בודאי לא הי' יכול לקיים במעשה כמה מצות מעשיות שהרי לא היו ניזונים רק מחרובא ועינא דמיא דאיברי להו 103 א"כ לא קיים אכילת מצה בפסח וקדוש על היין ואתרוג וסוכה כו'":

English translation 790

According to the revealed aspect, the explanation is simple,

ע"פ נגלה איז דער ביאור בפשטות,

English translation 791

that "one who is compelled, the Merciful One exempts him,"

אז "אונס רחמנא פטרי'" 104,

English translation 792

and since he hid due to the decree of the government and danger to life,

והיות אז ער האט זיך באהאלטן צוליב גזירת המלכות וסכנת נפשות,

English translation 793

he is exempt from the fulfillment of the commandments;

איז ער פטור מקיום המצוות;

English translation 794

but in that discourse, he explains this according to the inner aspect of the matters,

אבער אין דעם דרוש איז ער דאס מבאר ע"פ פנימיות הענינים,

English translation 795

that Rabbi Shimon bar Yochai is from the righteous ones of the aspect of the Leviathan. "Therefore Rabbi Shimon bar Yochai did not fulfill while in the cave several practical commandments...

אז רשב"י איז פון די צדיקים מבחי' לויתן. "ולכן לא קיים רשב"י בהיותו במערה כמה מצות מעשיות...

English translation 796

rather everything was in spirituality, etc.,"

אלא הכל ברוחניות כו'",

English translation 797

through unifications and ascents.

ע"י יחודים ועליות.

English translation 798

And that which he certainly fulfilled the commandments physically when not in the cave –

און דאס וואס ער האט זיכער מקיים געווען די מצוות בגשמיות זייענדיק ניט אין מערה –

English translation 799

it can be said,

יש לומר,

English translation 800

that this was secondary,

אז דאס איז געווען אלס טפל,

English translation 801

and the primary

און דער עיקר

English translation 802

(also when not in the cave)

(אויך ניט זייענדיק אין מערה)

English translation 803

for him was the fulfillment in spirituality through unifications and ascents,

איז ביי אים געווען דער קיום ברוחניות ע"י יחודים ועליות,

English translation 804

and at the time he had to be in the cave where he could not fulfill the commandments physically –

ובשעת ער האט געדארפט זיין אין מערה וואו ער האט ניט געקענט מקיים זיין די מצוות בגשמיות –

English translation 805

only the primary remained

איז געבליבן נאר דער עיקר

English translation 806

(the fulfillment of the commandments in spirituality).

(קיום המצוות ברוחניות).

English translation 807

And the question in this is known,

וידועה די שאלה בזה,

English translation 808

that the Torah "is not in heaven,"

אז תורה "לא בשמים היא" 105,

English translation 809

and the fulfillment of the 613 commandments must be in actual deed, etc., etc. –

און קיום התרי"ג מצוות דארף זיין בעשי' בפועל וכו' וכו' –

English translation 810

whatever the explanation in this may be,

ווי דער ביאור אין דעם זאל נאר זיין,

English translation 811

whether it is because "all of Israel are guarantors for one another,"

צי דאס איז דערפאר וואס "כל ישראל ערבים זה בזה" 106,

English translation 812

Rabbi Shimon bar Yochai fulfilled the physical commandments through the fulfillment of these commandments by the rest of Israel,

האט רשב"י יוצא געווען קיום מצוות גשמיות דורך קיום מצוות אלו ע"י שאר בני ישראל,

English translation 813

or another explanation –

אדער אן אנדער ביאור –

English translation 814

there is no need to elaborate on this,

איז אין להאריך בזה,

English translation 815

since these discourses do not deal with this.

וויבאלד אז די דרושים פארנעמען זיך ניט מיט דעם.

English translation 816

Regarding our matter,

בנוגע לעניננו,

English translation 817

we see from this discourse in Likkutei Torah,

זעט מען פון דעם דרוש בלקו"ת,

English translation 818

that there are souls that, from their own perspective, do not have such a connection with the fulfillment of the physical commandments,

אז עס זיינען דא נשמות וואס מצד עצמן האבן זיי ניט אזא שייכות מיט קיום המצוות בגשמיות,

English translation 819

rather their service is

נאר עבודתם איז

English translation 820

(primarily)

(בעיקר)

English translation 821

in spirituality.

ברוחניות.

English translation 822

And it can be said that in a similar manner, this applies regarding Moses our Teacher in relation to the commandment of the red heifer –

וי"ל אז ע"ד ובדוגמא לזה איז בנוגע למשה רבינו ביחס צו מצות פרה אדומה –

English translation 823

that since he was above and removed from the concept of death and impurity of the dead

אז היות ער איז געווען למעלה ומושלל פון ענין המיתה וטומאת מת

English translation 824

(which came through the sin of the Tree of Knowledge),

(הבאה ע"י חטא עה"ד),

English translation 825

he, from his own perspective, did not have such a connection with the physical commandment of the red heifer that comes to purify from impurity of the dead,

האט ער מצד עצמו ניט געהאט אזא שייכות מיט דער מצוה גשמית פון פרה אדומה וואס קומט לטהר מטומאת מת,

English translation 826

and he has this concept primarily in spirituality.

און ער האט דעם ענין בעיקר ברוחניות.

English translation 827

A similar example to this matter is also found regarding the commandment of Purim, of which we now come

א מעין דוגמא לדבר געפינט מען אויך בנוגע צו מצות פורים פון וועלכער מ'קומט איצטער

English translation 828

(therefore this example is also brought):

(דעריבער ברענגט מען אויך די דוגמא):

English translation 829

It is known in the annals of Israel,

ס'איז ידוע בדברי ימי ישראל 107,

English translation 830

that there were found Jews whose ancestors were exiled in the First Temple exile,

אז מ'האט געפונען אידן שאבותיהם נגלו בגלות בית ראשון,

English translation 831

who observed all matters of Torah and commandments except for those matters that were added after the First Temple

וואס זיי האבן אפגעהיט כל עניני תומ"צ חוץ פון די ענינים וואס זיינען צוגעקומען נאך בית ראשון

English translation 832

(because they did not know of them, being in exile far from the rest of the Children of Israel),

(וויבאלד אז זיי האבן דערפון ניט געוואוסט זייענדיק בגלות רחוק פון שאר בני ישראל),

English translation 833

such as, for example, the matter of Purim,

ווי לדוגמא דער ענין פון פורים,

English translation 834

for since their ancestors were not in the provinces of King Achashverosh

ווארום היות אז אבותיהם זיינען ניט געווען אין די מדינות פון מלך אחשורוש

English translation 835

[which is according to the opinion that Achashverosh was king only over "half the world",

[וואס דאס איז לויט דער דיעה 108 אז אחשורוש איז געווען א מלך נאר אויף "חצי העולם",

English translation 836

not like the second opinion that he was king over the entire globe],

ניט ווי די צווייטע דיעה אז ער איז געווען א מלך בכיפה 109],

English translation 837

consequently, the decree of Haman did not apply to them,

במילא איז אויף זיי ניט געווען גזירת המן,

English translation 838

and they did not know of it at all,

און זיי האבן דערפון בכלל ניט געוואוסט,

English translation 839

and consequently, the miracle of Purim also did not occur with them.

ובמילא האט מיט זיי אויך ניט פאסירט דער נס פורים.

English translation 840

And the dispute among the later authorities is known regarding this, whether these Jews also need to celebrate the holiday of Purim

וידוע די שקו"ט בזה באחרונים צי אויך די אידן דארפן פראווען חג הפורים

English translation 841

(after they became aware of it),

(לאחרי ווי זיי האבן זיך דערפון דערוואוסט),

English translation 842

or not,

אדער ניט,

English translation 843

since with their ancestors there was no decree of Haman and consequently also not the miracle of Purim.

היות אז ביי אבותיהם איז ניט געווען גזירת המן ובמילא אויך ניט דער נס פורים.

English translation 844

From this we see that there are Jews who have no connection

זעט מען דערפון אז עס זיינען דא אידן וואס האבן ניט קיין שייכות

English translation 845

(from their own perspective)

(מצד עצמם)

English translation 846

to the commandment of Purim –

צו דער מצוה פון פורים –

English translation 847

not only according to the opinion of the later authorities that they need not celebrate the holiday of Purim

לא מיבעי לויט דעת האחרונים אז זיי דארפן ניט פראווען חג הפורים

English translation 848

(even after they become aware of it);

(אויך לאחרי ווי זיי דערוויסן זיך דערפון);

English translation 849

but even according to the opinion of the later authorities that they indeed must celebrate Purim,

נאר אפילו לויט דעת האחרונים אז זיי דארפן יע פראווען פורים,

English translation 850

because they too were present at the giving of the Torah

ווייל אויך זיי זיינען געווען בא מתן תורה

English translation 851

(as it states in Pirkei d'Rabbi Eliezer),

(ווי עס שטייט אין פדר"א 110),

English translation 852

when the entire Torah was given to all Jews,

ווען ס'איז געגעבן געווארן צו אלע אידן כל התורה כולה,

English translation 853

even what a veteran student will innovate in the future,

אפילו מה שתלמיד ותיק עתיד לחדש 111,

English translation 854

including the commandment of Purim –

כולל מצות פורים –

English translation 855

this is not because they have a connection from their own perspective to the miracle of Purim,

איז דאס ניט ווייל זיי האבן א שייכות מצד עצמם צו דעם נס פון פורים,

English translation 856

for the miracle of Purim explicitly did not occur with them,

ווארום מיט זיי האט בפירוש ניט פאסירט דער נס פורים,

English translation 857

rather one must arrive at a special teaching that they too must fulfill the commandment of Purim because all other Jews fulfill it,

נאר מ'דארף אנקומען צו א לימוד מיוחד אז אויך זיי דארפן מקיים זיין מצות פורים מצד דעם וואס אלע אנדערע אידן זיינען דאס מקיים,

English translation 858

And even after the special teaching,

ואפילו לאחרי הלימוד המיוחד,

English translation 859

it is understood that their obligation in the commandment of Purim is not comparable to the obligation of those who were present at that miracle. This is evident from what the Gemara emphasizes regarding the matter of Purim itself,

איז פארשטאנדיק אז ס'איז אינו בדומה זייער חיוב במצות פורים לגבי דעם חיוב פון די וואס זיינען געווען באותו הנס. כמובן מזה וואס די גמרא 112 איז מדגיש בענין פורים גופא,

English translation 860

that "the main miracle was through them

אז "עיקר הנס הי' על ידן

English translation 861

(through the women)

(על ידי הנשים)

English translation 862

" 113

English translation 863

[and the precision in this is known, that the language of the Gemara is "that they too were in that miracle" –

[וידוע דער דיוק 114 בזה אז לשון הגמרא 112 איז "שאף הן היו באותו הנס" –

English translation 864

"implying that they are secondary"),

"משמע שהן טפלות"),

English translation 865

from this we see that there is a difference whether one was present at that miracle or not.

זעט מען דערפון אז ס'איז א חילוק צי מ'איז געווען באותו הנס אדער ניט.

English translation 866

Regarding our matter, from this we see that there are Jews who do not have such a connection

בנוגע לעניננו זעט מען דערפון אז עס זיינען דא אידן וועלכע האבן ניט אזא שייכות

English translation 867

(from their own perspective)

(מצד עצמם)

English translation 868

to the commandment of Purim.

צו מצות פורים.

English translation 869

And every matter begins from the Torah –

וואס יעדער ענין הויבט זיך אן פון תורה –

English translation 870

we see an example of this also in the Torah regarding Rabbi Shimon bar Yochai and other righteous individuals from the aspect of Leviathan,

זעט מען בדוגמא לזה אויך אין תורה בנוגע צו רשב"י ועוד צדיקים מבחי' לויתן,

English translation 871

as explained in the aforementioned discourse in Likkutei Torah,

כמבואר אין דעם דרוש הנ"ל בלקו"ת,

English translation 872

that there are souls that, from their own perspective, have no connection to physical practical commandments.

אז עס זיינען דא נשמות וואס מצד עצמן האבן זיי קיין שייכות ניט צו מצוות מעשיות בגשמיות.

English translation 873

And thus we can explain regarding the aforementioned Jews who were not in the miracle of Purim.

ועד"ז קען מען מסביר זיין בנוגע צו די אידן הנ"ל וועלכע זיינען ניט געווען אין דעם נס פון פורים.

English translation 874

And regarding our matter:

ובנוגע לעניננו:

English translation 875

Based on the above,

ע"פ הנ"ל,

English translation 876

that Moses, from his own perspective, is above and removed from any matter of death and impurity of a corpse

אז משה מצד עצמו איז למעלה ומושלל מכל ענין המיתה וטומאת מת

English translation 877

(which comes through the sin of the Tree of Knowledge)

(הבאה ע"י חטא עה"ד)

English translation 878

and has no connection

און האט קיין שייכות ניט

English translation 879

(from his own perspective)

(מצ"ע)

English translation 880

to the physical commandment of the Red Heifer,

צו דער מצוה גשמית פון פרה אדומה,

English translation 881

we can explain the words of the Midrash regarding Moses' question specifically concerning impurity of a corpse

קען מען מבאר זיין דברי המדרש בתמיהת משה בנוגע לטומאת מת דוקא

English translation 882

(and not concerning impurity of a zav or a leper):

(און ניט בנוגע לטומאת זב ומצורע):

English translation 883

Because Moses, from his own perspective

וויבאלד אז משה מצד עצמו

English translation 884

(the aspect of Chochmah –

(בחי' חכמה –

English translation 885

wisdom gives life)

החכמה תחי')

English translation 886

is above and removed from any matter of death of corpse impurity,

איז למעלה ומושלל מכל ענין המיתה דטומאת מת,

English translation 887

in his level there is no such reality –

במדריגתו איז ניטא א מציאות כזו –

English translation 888

therefore, when he heard that there is a Jew who becomes impure with corpse impurity

איז בשעת ער האט דערהערט אז ס'איז דא א איד וואס ווערט נטמא בטומאת מת

English translation 889

(because of which he cannot enter the Sanctuary),

(וואס מצד דעם קען ער ניט אריינגיין אין מקדש),

English translation 890

to which Moses, in his level, has no connection whatsoever,

וואס משה בדרגתו הוא האט דערצו קיין שום שייכות ניט,

English translation 891

in him,

איז ביי אים,

English translation 892

the wisdom of holiness,

בא חכמה דקדושה,

English translation 893

was aroused the wonder and question "with what shall his purification be",

נתעורר געווארן דער פלא ותמיהה "במה תהא טהרתו",

English translation 894

for the entire reality of this impurity is a novelty in the level of Moses,

ווארום די גאנצע מציאות פון אט דער טומאה איז א חידוש בדרגת משה,

English translation 895

and he does not understand at all how such impurity comes into the world,

און ער פארשטייט בכלל ניט ווי עס קומט אזא טומאה אין וועלט,

English translation 896

and therefore when he hears that there is such impurity in the world –

און דעריבער בשעת ער הערט אז ס'איז דא אזא טומאה בעולם –

English translation 897

he cannot understand "with what shall his purification be".

קען ער ניט פארשטיין "במה תהא טהרתו".

English translation 898

However, regarding a leper –

משא"כ בנוגע צו מצורע –

English translation 899

we find regarding Moses himself that "his hand was leprous, etc.",

געפינט מען דאך בא משה עצמו אז "ידו מצורעת גו'" 115,

English translation 900

therefore no question arose in him as it did regarding corpse impurity, which is entirely removed from him.

דעריבער איז ביי אים ניט געווארן קיין תמיהה ווי ס'איז געווען בא טומאת מת וואס איז לגמרי מושלל ממנו.

English translation 901

And although there are certain details, the impurity of a leper is more severe than the impurity of a dead body –

ואע"פ אז אין געוויסע פרטים איז טומאת מצורע חמורה יותר פון טומאת מת –

English translation 902

it is not relevant what is light and what is severe,

איז דא ניט נוגע וואס עס איז קל און וואס איז חמור,

English translation 903

but only what is relevant is that in the level of Moses there is no such reality of death and impurity of a dead body

נאר דא איז נוגע וואס במדריגת משה איז ניטא אזא מציאות פון מיתה וטומאת מת

English translation 904

(unlike a leper,

(משא"כ מצורע,

English translation 905

as above).

כנ"ל).

English translation 906

And this is like a parable:

וע"ד משל:

English translation 907

There is no reality of dry water –

ס'איז ניטא א מציאות פון מים יבשים –

English translation 908

even though there are bitter waters and the like.

אף שיש מים המאררים וכיו"ב.

English translation 909

And the reason why Moses was troubled and it was relevant to him "with what shall his purification be" even though he, from his level, has no connection to it –

און דער טעם פארוואס משה'ן האט געאַרט און אים איז געווען נוגע "במה תהא טהרתו" אע"פ וואס ער מצד מדריגתו האט דערצו קיין שייכות ניט –

English translation 910

is because Moses was a faithful shepherd of the children of Israel,

איז ווייל משה איז געווען א רועה נאמן פון בני ישראל,

English translation 911

and "six hundred thousand footmen of the people that I am in their midst",

און "שש מאות אלף רגלי העם אשר אנכי בקרבו" 116,

English translation 912

even "the footmen of the people"

אפילו "רגלי העם"

English translation 913

(the lowest level),

(די דרגא הכי תחתונה) 117,

English translation 914

is connected to "I"

איז נוגע צו דעם "אנכי"

English translation 915

(the highest level)

(די דרגא הכי עליונה)

English translation 916

of Moses our teacher,

118 פון משה רבינו,

English translation 917

therefore Moses our teacher is concerned with every matter that affects Jews.

במילא איז משה רבינו נוגע יעדער זאך וואס רירט אן אידן.

English translation 918

And therefore he is troubled when he hears that among a Jew there is a deficiency of impurity of a dead body, because of which he cannot enter the Temple

און דעריבער ארט אים בשעת ער הערט אז ביי א אידן איז דא א חסרון פון טומאת מת וואס מצד דעם קען ער ניט אריינגיין אין מקדש

English translation 919

(although the deficiency is not relevant to the level of Moses),

(כאטש דער חסרון איז ניט שייך למדריגת משה),

English translation 920

and therefore he is troubled "with what shall his purification be".

און דעריבער ארט אים "במה תהא טהרתו".

English translation 921

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 922

Moses our teacher

משה רבינו

English translation 923

(intellect and wisdom of holiness)

(שכל וחכמה דקדושה)

English translation 924

cannot at all understand how such a type of impurity comes into the world

קען בכלל ניט פארשטיין ווי קומט אזא מין טומאה בעולם

English translation 925

(because his level is above the matter of death and impurity of a dead body) –

(ווארום מדריגתו איז למעלה מענין דמיתה וטומאת מת) –

English translation 926

and regarding this one must arrive at "a statute I have enacted, a decree I have decreed",

און אויף דעם דארף מען אנקומען אז "חוקה חקקתי גזרה גזרתי" 119,

English translation 927

as explained in the Rambam that the entire matter of impurity and purity is not something understood by intellect,

כמבואר אין רמב"ם 120 אז דער גאנצער ענין פון טומאה וטהרה איז ניט קיין דבר המובן בשכל,

English translation 928

but rather it is a decree of the verse,

נאר ס'איז א גזירת הכתוב,

English translation 929

a statute.

א חוקה.

English translation 930

That is, when Moses sees that there is a Jew who is impure from a dead body and cannot enter the Temple,

ד.ה. בשעת משה זעט אז ס'איז דא א איד וואס איז א טמא מת און קען ניט אריינגיין אין מקדש,

English translation 931

even if he has fulfilled all the commandments,

איז אפילו אויב ער האט מקיים געווען אלע מצוות,

English translation 932

from the term "connection" and "attachment",

מלשון צוותא וחיבור 121,

English translation 933

furthermore:

נאכמער:

English translation 934

the very fact that he does not enter the Temple while being impure from a dead body,

דאס גופא וואס ער גייט ניט אריין אין מקדש זייענדיק א טמא מת,

English translation 935

is also because he conducts himself according to the command of God –

איז אויך ווייל ער פירט זיך ע"פ ציווי ה' –

English translation 936

but he lacks the matter of entering the Temple because he is impure from a dead body –

אבער עס פעלט אים דער ענין פון כניסה למקדש מצד דעם וואס ער איז א טמא מת –

English translation 937

it affects Moses our teacher

רירט עס אן משה רבינו

English translation 938

(even though from his level Moses is above this matter)

(אע"פ וואס מצד מדריגתו איז משה העכער פאר דעם ענין)

English translation 939

and he is troubled "with what shall his purification be"!

און אים ארט "במה תהא טהרתו"!

English translation 940

Parenthetical remark:

מאמר המוסגר:

English translation 941

An example of this is found, unfortunately, also in our generation:

בדוגמא לזה געפינט מען ליידער אויך בדורנו זה:

English translation 942

There can be a Jew who perhaps fulfills all the commandments,

עס קען זיין א איד וואס איז אפשר מקיים אלע מצוות,

English translation 943

he puts on tefillin and observes Shabbat and fulfills all the other commandments,

ער לייגט תפילין און היט שבת און איז מקיים שאר כל המצוות,

English translation 944

but he lacks one commandment –

אבער ביי אים פעלט אין איין מצוה –

English translation 945

the commandment that every Jew must study the entire Torah in all its parts,

די מצוה אז יעדער איד דארף לערנען כל התורה כולה 122 בכל חלקי',

English translation 946

as the Alter Rebbe ruled as halacha in Hilchot Talmud Torah,

ווי דער אלטער רבי פסק'נט להלכה אין הל' תלמוד תורה 123,

English translation 947

and says that "the sages of truth said that every soul needs for its rectification to engage in Pardes according to what it can grasp and know,

און זאגט 124 אז "אמרו חכמי האמת שכל נפש צריכה לתיקונה לעסוק בפרד"ס כפי מה שהיא יכולה להשיג ולידע,

English translation 948

and whoever can grasp and know much and was lazy and did not grasp and know except a little must come back in reincarnation until he grasps and knows all that his soul can grasp of knowledge of the Torah, whether in the simple meanings of the laws or in the hints, homilies, and secrets, etc.".

וכל מי שיכול להשיג ולידע הרבה ונתעצל ולא השיג וידע אלא מעט צריך לבא בגלגול עד שישיג וידע כל מה שאפשר לנשמתו להשיג מידיעת התורה הן בפשטי ההלכות הן ברמזים ודרשות וסודות כו'".

English translation 949

And this is indeed an amazing thing:

וואס דאס איז דאך א דבר נפלא:

English translation 950

In general, a Jew has free choice how to conduct himself. But when it comes to studying the entire Torah,

בכלל האט דאך א איד בחירה ווי ער זאל זיך פירן 125. בשעת עס רעדט זיך אבער וועגן לימוד כל התורה,

English translation 951

and due to "the evil of his choice" he chooses not to study all parts of the Torah,

און מצד "רוע בחירתו" איז ער בוחר ניט צו לערנען כל חלקי התורה,

English translation 952

he goes around and claims that "this teaching is pleasant and this is not pleasant" and he does not want to study it,

ער גייט ארום און טענה'ט אז "שמועה זו נאה וזו אינה נאה* 125 און ער וויל עס ניט לערנען,

English translation 953

this subject in Torah is too high for him,

דער ענין אין תורה איז צו הויך פאר אים,

English translation 954

and that subject is too low for him,

און דער ענין איז צו נידעריק פאר אים,

English translation 955

[Furthermore:

[נאכמער:

English translation 956

even if he is compelled] –

אפילו אויב ער איז אן אנוס] –

English translation 957

they tell him,

זאגט מען אים,

English translation 958

that he has no choice or free will in this,

אַז ער האָט אין דעם קיין ברירה ובחירה ניט,

English translation 959

and he will have to come down once and again and again,

און ער וועט דארפן אַראָפקומען איין מאל און נאָכאַמאָל און ווידעראַמאָל,

English translation 960

until he will finally study...

ביז ער וועט סוף כל סוף לערנען...

English translation 961

the Chassidut of the Alter Rebbe!

דעם אלטן רבין'ס חסידות!

English translation 962

Does a Jew have the audacity to go around saying,

האט א איד די חוצפה צו ארומגיין זאגן,

English translation 963

that this subject in Torah one must study,

אז דעם ענין אין תורה דארף מען לערנען,

English translation 964

and that subject one need not study –

און דעם ענין דארף מען ניט לערנען –

English translation 965

when there is an explicit ruling that every Jew must study the entire Torah,

ווען ס'איז א פס"ד מפורש אז יעדער איד דארף לערנען כל התורה כולה,

English translation 966

and if not –

און אויב ניט –

English translation 967

they send him down again below until he will study the entire Torah!

שיקט מען אים ווייטער אראפ למטה ביז ער וועט לערנען כל התורה כולה!

English translation 968

And it has already been ruled in the laws of Talmud Torah of the old Rebbe in the name of the wise ones of truth,

ווי ס'איז שוין אפגע'פסק'נט אין הלכות תלמוד תורה פון דעם אלטן רבי'ן בשם חכמי האמת,

English translation 969

and all Jews accept this,

און אלע אידן נעמען דאס אן,

English translation 970

until it is known that even the opponents in that generation were impressed when they saw the laws of Talmud Torah, not knowing who the author was

ביז כידוע אז אויך די מתנגדים בדור ההוא זיינען נתפעל געווארן ווען זיי האבן געזען די הל' ת"ת ניט וויסנדיק ווער איז דער מחבר 126

English translation 971

(as is known that the first time it was printed without the author's name),

(כידוע אז בפעם הראשונה איז עס געדרוקט געווארן בעילום שם המחבר),

English translation 972

and they gave an approbation on it, as it is printed in the first edition

און זיי האבן געגעבן אויף דעם א הסכמה ווי ס'איז געדרוקט בדפוס ראשון 127

English translation 973

(which is why it was indeed accepted in all circles,

(וואס דערפאר איז דאס טאקע נתקבל געווארן בכל החוגים,

English translation 974

not only among Chassidim),

ניט נאר בא חסידים),

English translation 975

which approbation applies to the entire laws of Talmud Torah,

וואס די הסכמה גייט אויף גאנץ הל' ת"ת,

English translation 976

including the law in the name of the wise ones of truth that every Jew must study the entire Torah,

כולל די הלכה בשם חכמי האמת אז יעדער איד מוז לערנען כל התורה כולה,

English translation 977

and if he does not study it, he must descend again and again!

און אויב ער לערנט עס ניט דאַרף ער אַראָפקומען נאָכאַמאָל און נאָכאַמאָל!

English translation 978

And after all this and all the generations,

ולאחרי כל זה וכל הדורות,

English translation 979

there is a Jew in our generation,

איז דא א איד בדורנו זה,

English translation 980

who does not reach the ankles of all those mentioned above,

וואס קומט ניט לקרסוליהם פון די אלע אויבנדערמאנטע,

English translation 981

and has the audacity to oppose a part of the Torah and say that one need not study it!...

און האט די חוצפה צו מנגד זיין צו א חלק אין תורה און זאגן אז מ'דארף עס ניט לערנען!...

English translation 982

With this he goes against the Torah of truth! Against "the truth of Hashem is forever"! Against the Essence of the Infinite One!

וואס דערמיט גייט ער אַנטקעגן תורת אמת! אַנטקעגן "אמת ה' לעולם" 128! אַנטקעגן עצמות א"ס!

English translation 983

And in truth, one should not publicize at all that there is such a reality that there exists in the world one who opposes the Torah of truth and "the truth of Hashem is forever",

ובאמת טאר מען גאר ניט מפרסם זיין אז ס'איז דא אזא מציאות אז אין וועלט דרייט זיך ארום אזא וואס איז מנגד צו תורת אמת און צו "אמת ה' לעולם",

English translation 984

due to the law in Halacha,

ע"ד דעם דין בהלכה,

English translation 985

that one must not study or mention certain forbidden matters –

אז מ'טאר ניט לערנען 129 און דערמאנען 130 וועגן געוויסע דברים אסורים –

English translation 986

so why must one go and print and publicize that there is such a wild reality in the world?

איז צוליב וואס דארף מען גיין אפדרוקן און מפרסם זיין אז ס'איז דא אזא ווילדע מציאות בעולם?

English translation 987

Consequently, one must know that one should not speak about it and publicize it, etc.

במילא דארף מען וויסן אז מ'דארף ניט רעדן וועגן דעם און מפרסם זיין וכו'.

English translation 988

On the other hand –

לאידך גיסא –

English translation 989

however, the law is that the court must study and know about the forbidden matters in order to guard against them. Consequently, one must know that since we are still before the purification of the red heifer,

איז אבער דער דין 131 אז בית דין דארף יע לערנען און וויסן וועגן די דברים האסורים בכדי צו קענען דאס באווארענען. במילא דארף מען וויסן אז וויבאלד מ'האלט נאך פאר דער טהרה פון פ' פרה,

English translation 990

or after the red heifer but before the [portion of] "the month",

אדער נאך פ' פרה אבער פאר פ' החודש,

English translation 991

and before the time of "and the spirit of impurity I will remove from the earth" –

און פאר דעם זמן פון "ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ" 132 –

English translation 992

there is a reality of a Jew at the edge of the world,

איז דא א מציאות פון א אידן בקצה העולם,

English translation 993

"thrust to the edge of the heavens",

"נדחך בקצה השמים" 133,

English translation 994

who conducts himself in a wild manner.

וואס פירט זיך אין א ווילדן אופן.

English translation 995

And one must know that Moses our teacher also cares about such a Jew who has touched a matter opposite to life –

און מ'דארף וויסן אז משה רבינו ארט אויך וועגן אזא אידן וואס האט זיך אנגערירט אין א זאך פון היפך החיים –

English translation 996

"with what shall his purification be",

"במה תהא טהרתו",

English translation 997

how does such a wild thing come into the world and "with what shall his purification be"?!

ווי קומט אזא ווילדע זאך אין וועלט און "במה תהא טהרתו"?!

English translation 998

How does such a wild thing come about that someone should say "this tradition is pleasant" and "this tradition is not pleasant" and one need not study it?!

ווי קומט אזא ווילדע זאך אז איינער זאל זאגן אז "שמועה זו נאה" און "שמועה זו אינה נאה" און מ'דארף זי ניט לערנען?!

English translation 999

And the only answer that one has for this is –

און דער איינציקער ענטפער וואס מ'האט אויף דעם איז –

English translation 1000

that "a statute I have enacted, a decree I have decreed".

אז "חוקה חקקתי גזירה גזרתי".

English translation 1001

And consequently,

ובמילא,

English translation 1002

when Moses our teacher hears that there is such a reality in the world,

בשעת משה רבינו דערהערט אז ס'איז דא אזא מציאות בעולם,

English translation 1003

even if that Jew fulfills all the commandments,

איז אפילו אויב דער איד איז מקיים כל המצוות,

English translation 1004

but he lacks one single commandment,

אבער אים פעלט אַן איין און איינציקע מצוה,

English translation 1005

that he does not study the entire Torah,

אז ער לערנט ניט כל התורה כולה,

English translation 1006

or he lacks the matter of entering the Temple due to his being impure from a corpse –

אדער אים פעלט דער ענין פון כניסה במקדש מצד דעם וואס ער איז א טמא מת –

English translation 1007

Moses cannot rest and he cares –

קען משה ניט רוען און אים ארט –

English translation 1008

"with what shall his purification be".

"במה תהא טהרתו".

English translation 1009

Thus ends the parenthetical statement.

ע"כ מאמר המוסגר.

English translation 1010

Afterwards, the Midrash adds further – that

דערנאך איז דער מדרש מוסיף נאכמער – אז

English translation 1011

(when "the Holy One, blessed be He, did not answer" his question "with what shall his purification be")

(בשעת "לא השיבו" הקב"ה אויף זיין תמיהה "במה תהא טהרתו")

English translation 1012

"the face of Moses darkened":

"נתכרכמו פניו של משה":

English translation 1013

To such an extent does the deficiency of a Jew affect him

עד כדי כך איז אים נוגע דער חסרון פון א אידן

English translation 1014

(who cannot enter the Temple due to impurity from a corpse)

(וואס יענער קען ניט אריינגיין אין מקדש מצד טומאת מת)

English translation 1015

that this touches and causes a change in the appearance of his face. At first glance –

אז דאס רירט אן און פועל'ט א שינוי במראה פניו. דלכאורה –

English translation 1016

it would be more fitting to say that Moses did not understand it intellectually,

פאסט מער זאגן אז משה האט עס ניט פארשטאנען בשכל,

English translation 1017

in his Chochmah, Binah, and Daat and the like,

בחב"ד שלו וכיו"ב,

English translation 1018

what does this have to do with his facial appearance?

וואס איז דא נוגע זיין מראה פנים?

English translation 1019

Nevertheless, the Midrash emphasizes that "his face darkened",

אעפ"כ איז דער מדרש מדגיש אז "נתכרכמו פניו",

English translation 1020

that this affected his face,

אז דאס האט אנגערירט זיין פנים,

English translation 1021

his innerness,

זיין פנימיות 134,

English translation 1022

this affected him in his soul and his innerness,

דאס איז אים נוגע בנפש ובפנימיות שלו,

English translation 1023

to such an extent that this causes a change in the appearance of his face.

עד כדי כך אז דאס פועל'ט א שינוי במראה פניו.

English translation 1024

And this causes not merely a change in the appearance of his face –

און דאס פועל'ט ניט סתם א שינוי במראה פניו –

English translation 1025

rather "his face darkened":

נאר "נתכרכמו פניו":

English translation 1026

Instead of what was in Moses our teacher, "the wisdom of a man illuminates his face",

תמורת זה וואס בא משה רבינו איז געווען "חכמת אדם תאיר פניו" 135,

English translation 1027

and "the face of Moses was like the face of the sun" –

און "פני משה כפני חמה" 136 –

English translation 1028

the deficiency in a Jew

האט דער חסרון אין א אידן

English translation 1029

(of impurity from a corpse which does not allow him to enter the Temple)

(פון טומאת מת וואס לאזט אים ניט אריינגיין אין מקדש)

English translation 1030

caused that "his face darkened",

גע'פועל'ט אז "נתכרכמו פניו",

English translation 1031

the opposite of "the wisdom of a man illuminates his face" and "the face of the sun".

היפך פון "חכמת אדם תאיר פניו" און "פני חמה".

English translation 1032

And more deeply:

ובעומק יותר:

English translation 1033

Since in a Jew there is the deficiency

וויבאלד אז בא אידן איז דא דער חסרון

English translation 1034

(of impurity from a corpse which does not permit one to enter the Temple),

(פון טומאת מת וואס דערלאזט ניט מ'זאל קענען אריינגיין אין מקדש),

English translation 1035

not only does this bother Moses our teacher

איז ניט נאר וואס דאס ארט משה רבינו

English translation 1036

(to the extent that it caused a change in the appearance of his face),

(ביז אז דאס האט גע'פועל'ט א שינוי במראה פניו),

English translation 1037

but this very thing proves that in Moses our teacher there is the same matter in the most subtle of subtle ways.

נאר דאס גופא באווייזט אז בא משה רבינו איז דא דער זעלבער ענין בדקות דדקות.

English translation 1038

And it can be said that this is also hinted at in the expression "his face darkened":

וי"ל אז דאס איז אויך מרומז אין דעם לשון "נתכרכמו פניו":

English translation 1039

Commentators explain that "nitkarkemu

מפרשים 137 טייטשן אז "נתכרכמו

English translation 1040

(his face)

(פניו)

English translation 1041

" is a red appearance. For red is connected to the Other Side –

" איז א מראה אדום. וואס אדום איז פארבונדן מיט לעו"ז –

English translation 1042

in the aspect of Esau,

בחי' עשו,

English translation 1043

"this red, red one etc. therefore his name was called Edom",

"האדום האדום הזה כו' על כן קרא שמו אדום" 138,

English translation 1044

the grandfather of Amalek. And superficially it is not understood:

זקנו של עמלק 139. ולכאורה אינו מובן:

English translation 1045

what connection does Moses have with Amalek,

וואס האט משה פאר א שייכות מיט עמלק'ן,

English translation 1046

on the contrary: Amalek

אדרבה: עמלק

English translation 1047

(the intellect of the Other Side)

(דעת דלעו"ז)

English translation 1048

is the opponent of Moses

איז דער מנגד פון משה'ן

English translation 1049

(the intellect of holiness)

(דעת דקדושה)

English translation 1050

–

140 –

English translation 1051

how is it fitting that because of a matter that pertains to another Jew

איז ווי פאסט אז צוליב אן ענין וואס איז נוגע צו א צווייטן אידן

English translation 1052

(and not to Moses in his own right)

(און ניט צו משה מצד עצמו)

English translation 1053

that Moses our teacher should become "nitkarkemu panav",

זאל בא משה רבינו ווערן "נחכרכמו פניו",

English translation 1054

a red appearance,

מראה אדום,

English translation 1055

which indicates the aspect of Esau and Amalek?!

וואס באווייזט אויף בחי' עשו ועמלק?!

English translation 1056

And we can say the explanation of this –

ויש לומר הביאור בזה –

English translation 1057

with an introduction of the well-known story of the Mitteler Rebbe:

בהקדם דעם סיפור הידוע מיט דעם מיטעלן רבי'ן 141:

English translation 1058

The Mitteler Rebbe once conducted "yechidus",

דער מיטעלער רבי האט אמאל געפראוועט "יחידות",

English translation 1059

and in the middle of the yechidus the Mitteler Rebbe stopped receiving people,

ובאמצע היחידות האט דער מיטעלער רבי מפסיק געווען פון מקבל זיין מענטשן,

English translation 1060

even though many more people were waiting to enter for yechidus.

אע"פ וואס נאך א סך מענטשן האבן געווארט צו אריינגיין אויף יחידות.

English translation 1061

Afterwards he explained:

דערנאך האט ער מסביר געווען:

English translation 1062

"When chassidim enter for yechidus and reveal the inner blemishes of the hearts,

"כאשר אנ"ש נכנסים ליחידות ומגלים נגעי פנימי' הלבבות,

English translation 1063

each person according to what he is,

איש איש באשר הוא,

English translation 1064

behold, every matter that the speaker tells, one must find in oneself in the finest and finest of the finest,

הנה כל דבר שמספר המספר צריכים למצא בעצמו בדקות ודקות דדקות,

English translation 1065

and it is impossible to give the questioner a true correction and order until one first corrects it in oneself, and only then can one give advice and an order for correction." But if he cannot find the matter in himself

וא"א להשיב להשואל דבר תקון וסדר אמיתי עד אשר לא יתקנו תחלה בעצמו ורק אז יכולים לתת עצה וסדור לתקון". אבער אויב ער קען בא זיך ניט געפינען דעם ענין

English translation 1066

(even in the finest of the finest),

(אפילו בדקות דדקות),

English translation 1067

he does not know "with what shall be his correction

ווייסט ער ניט "במה תהא תקנתו

English translation 1068

(his purification)",

(טהרתו) ",

English translation 1069

and he cannot give the other the correction.

און ער קען יענעם ניט געבן דעם תיקון.

English translation 1070

Thus it happened –

אזוי האט דא פאסירט –

English translation 1071

the Mitteler Rebbe explained –

האט דער מיטעלער רבי מסביר געווען –

English translation 1072

that someone came to him who asked for a correction regarding a terrifying matter, and the Mitteler Rebbe could not find it in himself even in the finest of the finest,

אז צו אים איז אריין איינער וואס האט געבעטן א תיקון אויף א דבר המבהיל און דער מיטעלער רבי האט עס ניט געקענט געפינען בא זיך אפילו ניט בדקות דדקות,

English translation 1073

consequently he could not give the other a correction. And on the other hand –

במילא האט ער יענעם ניט געקענט געבן א תיקון. ולאידך –

English translation 1074

since that person

וויבאלד אז יענער איז

English translation 1075

(by Divine Providence)

(בהשגחה פרטית)

English translation 1076

came to ask him about this,

געקומען ביי אים פרעגן וועגן דעם,

English translation 1077

it is a clear thing that he has the matter in himself in the finest of the finest

איז א דבר ברור אז ער האט דעם ענין בא זיך בדקות דדקות

English translation 1078

(because if not, he would not have heard it from the other),

(ווארום אויב ניט וואלט ער דאס ניט געהערט פון דעם צווייטן),

English translation 1079

for he is the leader of the generation who must provide all matters and corrections for the people of his generation,

ווייל ער איז דער נשיא הדור וואס דארף צושטעלן אלע ענינים ותיקונים לאנשי דורו,

English translation 1080

and since he

און וויבאלד אז ער

English translation 1081

(the Mitteler Rebbe)

(דער מיטעלער רבי)

English translation 1082

could not find it in himself,

האט עס ניט געקענט געפינען בא זיך,

English translation 1083

he thought that his self-accounting was perhaps not complete. "And this thought –

האט ער געטראכט אז זיין חשבון הנפש איז אפשר ניט בשלימות. "ומחשבה זו –

English translation 1084

the Mitteler Rebbe said –

האט דער מיטעלער רבי געזאגט –

English translation 1085

shook the depth of the point of my soul to return to God from within and a deep heart",

הרעידה את עומק נקודת נפשי לשוב אל ה' מקרב ולב עמוק",

English translation 1086

therefore he stopped from yechidus and prayed etc.

דעריבער האט ער מפסיק געווען פון יחידות און מתפלל געווען וכו'.

English translation 1087

And we can say,

ויש לומר,

English translation 1088

that just as it was regarding the Moses our teacher of the generation of the Mitteler Rebbe –

אז אזוי ווי ס'איז געווען בנוגע צו דעם משה רבינו פון דעם דור פון דעם מיטעלן רבי'ן –

English translation 1089

the Mitteler Rebbe –

דער מיטעלער רבי 142 –

English translation 1090

so it is also regarding Moses our teacher in his generation:

אזוי איז דאס אויך בנוגע צו משה רבינו בדורו:

English translation 1091

"the difficult matter they shall bring to Moses" and he needed to give a correction for it,

"את הדבר הקשה יביאון אל משה" 143 און ער האט געדארפט אויף דעם געבן א תיקון,

English translation 1092

and in order to give a correction for it he first needed to find and correct the matter

און בכדי צו געבן אויף דעם א תיקון האט ער דאס פריער געדארפט געפינען און מתקן זיין דעם ענין

English translation 1093

(in the finest of the finest)

(בדקות דדקות)

English translation 1094

in himself.

בא זיך.

English translation 1095

Thus when Moses our teacher heard that a Jew had become impure with the impurity of a corpse,

איז בשעת משה רבינו האט געהערט אז א איד איז געווארן טמא בטומאת מת,

English translation 1096

he asked "with what shall be his purification

האט ער געפרעגט "במה תהא טהרתו

English translation 1097

(his correction)

(תקנתו)

English translation 1098

" and he could not find a correction for it,

" און ער האט ניט געקענט געפינען א תיקון אויף דעם,

English translation 1099

for he could not find the matter in himself even in the finest of the finest,

ווארום ער האט ניט געקענט געפינען דעם ענין בא זיך אפילו בדקות דדקות,

English translation 1100

because he was above and completely removed from the matter of death and impurity of a corpse

ווייל ער איז געווען למעלה ומושלל לגמרי פון ענין המיתה וטומאת מת

English translation 1101

(as above),

(כנ"ל),

English translation 1102

and one cannot give another a correction unless one finds the matter

און מ'קען ניט געבן א צווייטן א תיקון סיידן מ'געפינט דעם ענין

English translation 1103

(in the finest of the finest)

(בדקות דדקות)

English translation 1104

in oneself and one corrects it.

בא זיך אליין און מ'איז דאס מתקן.

English translation 1105

But on the other hand –

אבער לאידך גיסא –

English translation 1106

since he heard about it,

וויבאלד אז ער האט וועגן דעם געהערט,

English translation 1107

it certainly has a connection with him

האט עס זיכער מיט אים א שייכות

English translation 1108

(in the finest of the finest),

(בדקות דדקות),

English translation 1109

for Moses is the faithful shepherd and "the difficult matter they shall bring to Moses",

ווארום משה איז דער רעיא מהימנא און "את הדבר הקשה יביאון אל משה",

English translation 1110

and he must provide all matters and corrections to the Jews.

און ער דארף צושטעלן אלע ענינים ותיקונים צו אידן.

English translation 1111

Thus since Moses could not find it in himself. Therefore "the face of Moses became nitkarkemu"

איז וויבאלד אז משה האט עס ניט געקענט געפינען אין זיך. דעריבער "נתכרכמו פניו של משה"

English translation 1112

(the opposite of "the wisdom of a man illuminates his face" and "the face of the sun"),

(היפך פון "חכמת אדם תאיר פניו" און "פני חמה"),

English translation 1113

he was distressed by that which such a reality exists in the world and that he could not find it and correct it in himself in the finest of the finest

אים האט געארט דאס וואס ס'איז דא אזא מציאות בעולם און דאס וואס ער קען עס ניט געפינען און מתקן זיין בא זיך בדקות דדקות

English translation 1114

(similar to how the Mitteler Rebbe was distressed and he prayed etc. about that which he heard a thing that he could not find and correct in himself in the finest of the finest).

(ע"ד ווי דעם מיטעלן רבי'ן האט געארט און ער האט מתפלל געווען וכו' אויף דעם וואס ער האט געהערט א זאך וואס ער קען ניט געפינען און מתקן זיין בא זיך אליין בדקות דדקות).

English translation 1115

And based on this

ועפ"ז

English translation 1116

(Now the deficiency of a second must be with the Nasi in the finest of the finest)

(אז דער חסרון פון א צווייטן דארף זיין בא דעם נשיא בדקות דדקות)

English translation 1117

It is necessary to add and explain that which "his face became darkened,"

יש להוסיף ולבאר דאס וואס "נתכרכמו פניו",

English translation 1118

In a red appearance –

במראה אדום –

English translation 1119

Which one can say that this is the matter of the impurity of a corpse in the finest of the finest with Moses –

וואס י"ל אז דאס איז דער ענין פון טומאת מת בדקות דדקות בא משה –

English translation 1120

In the aspect of Esau and Amalek

בחי' עשו ועמלק

English translation 1121

(Red)

(אדום)

English translation 1122

In the finest of the finest,

בדקות דדקות,

English translation 1123

In beautification of a commandment or the ultimate beautification of a commandment and so forth.

בהידור מצוה אדער הידור דהידור מצוה וכיו"ב.

English translation 1124

And through the arousal from below of Moses our teacher

און דורך דער אתערותא דלתתא פון משה רבינו

English translation 1125

(That "his face became darkened"),

(ש"נתכרכמו פניו"),

English translation 1126

There was drawn from above

איז נמשך געווארן מלמעלה

English translation 1127

(From the Supernal One)

(פון דעם אויבערשטן)

English translation 1128

A revelation and a new light of the saying of the portion of the Red Heifer

א גילוי ואור חדש פון אמירת פ' פרה

English translation 1129

[Like the portion of the Second Passover which came through the arousal from below of the Jews,

[ע"ד פ' פסח שני וואס איז געקומען ע"י האתעדל"ת פון אידן 144,

English translation 1130

And the portion of Inheritances through the arousal from below of the daughters of Zelophehad] –

און פ' נחלות ע"י האתעדל"ת פון בנות צלפחד 145] –

English translation 1131

That until then Moses

וואס ביז דעמולט האט משה

English translation 1132

(From the aspect of his service until then)

(מצד בחי' עבודתו ביז דעמולט)

English translation 1133

Had not heard the portion

ניט געהערט די פרשה

English translation 1134

(Even though "Moses received the Torah from Sinai") –

(אע"פ וואס "משה קבל תורה מסיני" 146) –

English translation 1135

The commandment of the Red Heifer which purifies from the impurity of a corpse,

די מצוה פון פרה אדומה וואס איז מטהר פון טומאת מת,

English translation 1136

And gives the possibility that one impure from a corpse can afterwards enter the Holy Temple.

און גיט די מעגלעכקייט אז א טמא מת זאל דערנאך קענען אריינגיין אין מקדש.

English translation 1137

According to the above, one will understand one of the instructions that is learned from the Sabbath of the portion of the Red Heifer:

ע"פ הנ"ל וועט מען פארשטיין איינע פון די הוראות וואס מ'לערנט ארויס פון שבת פ' פרה:

English translation 1138

Since the aforementioned story

וויבאלד אז דער סיפור הנ"ל

English translation 1139

(Regarding Moses' question "With what shall be his purification...

(וועגן תמיהת משה "במה תהא טהרתו...

English translation 1140

His face became darkened etc.")

נתכרכמו פניו וכו'")

English translation 1141

Is told in the Torah

ווערט דערציילט אין תורה

English translation 1142

(In the Midrash),

(אין מדרש),

English translation 1143

It is understood that from this there is an instruction for every individual,

איז מובן אז דערפון איז דא א הוראה לכאו"א,

English translation 1144

And especially when one stands on the Sabbath of the portion of the Red Heifer.

ובפרט ווען מ'שטייט בשבת פ' פרה.

English translation 1145

And the lesson from this also has a connection to the days of Purim

און דער לימוד דערפון האט אויך א שייכות לימי הפורים

English translation 1146

(Which the Sabbath of the portion of the Red Heifer is also the Sabbath after Purim):

(וואס דער שבת פ' פרה איז אויך דער שבת נאך פורים):

English translation 1147

Just as Moses conducted himself,

פונקט ווי משה האט זיך געפירט,

English translation 1148

That at the time he heard that there is a Jew who became impure with the impurity of a corpse and therefore cannot enter the Holy Temple –

אז בשעת ער האט דערהערט אז ס'איז דא א איד וואס איז נטמא געווארן בטומאת מת און קען דערפאר ניט אריינגיין אין מקדש –

English translation 1149

Even though he, from his own perspective, had no connection to this –

איז אע"פ וואס ער מצד עצמו האט דערצו קיין שייכות ניט געהאט –

English translation 1150

It bothered him "With what shall be his purification" until "his face became darkened" and he brought about a new drawing down of the Red Heifer which purifies from the impurity of a corpse –

האט עס אים געארט "במה תהא טהרתו" ביז אז "נתכרכמו פניו" און ער האט אויפגעטאן א המשכה חדשה פון פרה אדומה וואס איז מטהר מטומאת מת –

English translation 1151

So too one finds in the conduct of Mordechai,

אזוי געפינט מען אויך בהנהגת מרדכי,

English translation 1152

Who "Mordechai in his generation was equivalent to Moses in his generation,"

וואס "מרדכי שקול בדורו כמשה בדורו" 147,

English translation 1153

And in connection to the days of Purim,

ובקשר לימי הפורים,

English translation 1154

Which then was "they fulfilled what they had already accepted" at the giving of the Torah through Moses our teacher

וואס דעמולט איז געווען דער "קיימו מה שקיבלו כבר" במתן תורה ע"י משה רבינו

English translation 1155

[And note from the saying of our Sages of blessed memory 1485 "Mordechai from the Torah, from where? As it is written 'Mor Dror,'

[ולהעיר ממאחז"ל 1485 "מרדכי מן התורה מנין דכתיב 149 מר דרור,

English translation 1156

And we translate 'Mira Dakhya'"]:

ומתרגמינן מירא דכיא"]:

English translation 1157

It is known the saying of the Rebbe, my father-in-law, of blessed memory, regarding that which is stated in the Megillah that "and Mordechai told him all that had happened to him,"

ס'איז ידוע דער פתגם פון כ"ק מו"ח אדמו"ר 150 אין דעם וואס שטייט אין מגילה אז 151 "ויגד לו מרדכי את כל אשר קרהו",

English translation 1158

For ostensibly Mordechai could have thought to himself,

דלכאורה האט מרדכי געקענט צו זיך טראכטן,

English translation 1159

That these things did not happen to him,

אז די זאכן האבן ניט פאסירט מיט אים,

English translation 1160

But only to those who benefited from the feast of that wicked one,

נאר מיט די וואס נהנו מסעודתו של אותו רשע 152,

English translation 1161

As the reality indeed was that Mordechai had no connection to this –

ווי די מציאות איז טאקע געווען אז מרדכי האט דערצו קיין שייכות ניט געהאט –

English translation 1162

Nevertheless, it is stated in the Megillah that he told "all that had happened to him,"

אעפ"כ שטייט אין מגילה אז ער האט דערציילט "את כל אשר קרהו",

English translation 1163

Because this affected him as if it had happened to him himself!

ווייל דאס האט אים אנגערירט גלייך ווי עס וואלט מיט אים אליין געטראפן!

English translation 1164

And from this it is also understood the instruction from this for every individual:

און דערפון איז אויך מובן די הוראה מזה לכאו"א:

English translation 1165

At the time one hears or one sees an undesirable thing regarding a Jew,

בשעת מ'דערהערט אדער מ'דערזעט א דבר בלתי רצוי אויף א אידן,

English translation 1166

For example:

ולדוגמא:

English translation 1167

That a Jew is in a state opposite to purity because he has touched something of "the opposite of life" and because of this he cannot enter the "Holy Temple" and so forth –

אז א איד שטייט אין א מצב פון היפך הטהרה ווייל ער האט זיך צוגערירט צו א דבר פון "היפך החיים" און צוליב דעם קען ער ניט אריינגיין אין "מקדש" וכיו"ב –

English translation 1168

One must know that,

דארף מען וויסן אז,

English translation 1169

Since one heard about this through Divine Providence,

וויבאלד אז מ'האט וועגן דעם געהערט בהשגחה פרטית,

English translation 1170

Even if one has no connection oneself to this undesirable thing –

איז אפילו אויב מ'האט אליין קיין שייכות ניט צו דעם דבר בלתי רצוי –

English translation 1171

It is relevant to him and it must bother him just as if it had happened to him himself,

איז דאס אים נוגע און עס דארף אים אַרן פונקט ווי דאס וואלט פאסירט מיט אים אליין,

English translation 1172

"That had happened to him,"

"אשר קרהו",

English translation 1173

Until in a manner of "his face became darkened,"

ביז אין אן אופן פון "נתכרכמו פניו",

English translation 1174

It affects his innermost being! And he must do all that is incumbent upon him

דאס פועל'ט אויף זיין פנימיות! און ער דארף טאן כל התלוי בו

English translation 1175

(Just as he does for himself)

(פונקט ווי ער טוט פאר זיך אליין)

English translation 1176

To see that the other should become pure and be able to enter the Holy Temple.

צו זען אז יענער זאל טהור ווערן און קענען אריינגיין אין מקדש.

English translation 1177

And based on this, it is understood the additional instruction that comes from the Sabbath of the portion of the Red Heifer regarding the instruction of that which it is the Sabbath after Purim

ועפ"ז איז מובן די הוראה נוספת וואס קומט צו פון שבת פ' פרה לגבי דער הוראה פון דעם וואס ס'איז דער שבת נאך פורים

English translation 1178

(As discussed above at length):

(כמדובר לעיל בארוכה):

English translation 1179

Even after one already stands in the Sabbath after Purim,

אפילו לאחרי ווי מ'שטייט שוין אין דעם שבת נאך פורים,

English translation 1180

When all the matters of Purim stand in a more elevated manner,

ווען אלע עניני פורים שטייען באופן נעלה יותר,

English translation 1181

And in one's own service one has revealed all these matters of Purim to the ultimate perfection,

און אין דער אייגענער עבודה האט מען אויפגעטאן די אלע ענינים פון פורים בתכלית השלימות,

English translation 1182

In a more elevated manner than it was during the days of Purim,

באופן נעלה יותר ווי ס'איז געווען בימי הפורים,

English translation 1183

And out of joy and goodness of heart etc. –

ומתוך שמחה וטוב לבב וכו' –

English translation 1184

Nevertheless, since it is still before the time when "and the spirit of impurity I will remove from the earth,"

איז אבער היות אז מ'האלט נאך פאר דעם זמן ווען "ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ",

English translation 1185

It is still possible that there are other Jews in the world who are in a state opposite to purity.

איז נאך שייך אז עס זאלן זיין אנדערע אידן אין וועלט וואס שטייען אין א מצב פון היפך הטהרה.

English translation 1186

He has the directive from the aforementioned Midrash regarding the portion of Parah –

האט ער די הוראה פון דעם מדרש הנ"ל בקשר מיט פ' פרה –

English translation 1187

that even if he himself stands in the ultimate state of perfection,

אז אפילו אויב ער אליין שטייט בתכלית השלימות,

English translation 1188

the situation of another Jew must trouble him,

דארף אים אַרן דער מצב פון א צווייטן אידן,

English translation 1189

it must trouble him that the other stands in a state opposite to purity and cannot enter the "Sanctuary," just as if it had happened to him himself,

עס דארף אים אַרן וואס יענער שטייט אין א מצב פון היפך הטהרה און קען ניט אריינגיין אין "מקדש". פונקט ווי דאס וואלט מיט אים אליין געטראפן,

English translation 1190

"asher karehu"!

"אשר קרהו"!

English translation 1191

Even if the other has fulfilled all six hundred and thirteen commandments,

אפילו אויב יענער האט מקיים געווען אלע תרי"ב מצוות,

English translation 1192

and he lacks only the matter of entering the Sanctuary –

און אים פעלט נאר דער ענין פון כניסה למקדש –

English translation 1193

this must also trouble him with full force,

דארף עס אים אויך ארן מיטן גאנצן תוקף,

English translation 1194

and he must do all the matters to ensure that the other becomes pure and can enter the Sanctuary.

און ער דארף טאן כל הענינים צו פארזיכערן אז יענער זאל טהור ווערן און קענען אריינגיין אין מקדש.

English translation 1195

And with this one must know,

און דערביי דארף מען וויסן,

English translation 1196

that after Moses our teacher

אז לאחרי ווי משה רבינו

English translation 1197

(and Mordechai)

(און מרדכי)

English translation 1198

opened the way and conducted himself in this manner –

האט אויפגעעפנט די וועג 153 און זיך אזוי געפירט –

English translation 1199

it is now already easy for every Jew to conduct himself in this manner,

איז איצטער שוין לייכט פאר יעדער אידן זיך אזוי צו פירן,

English translation 1200

for it was already established for all generations through Moses our teacher. And especially since he is Moses our teacher –

ווארום כבר הי' לעולמים ע"י משה רבינו. ובפרט אז ער איז משה רבינו –

English translation 1201

the leader,

דער דב,

English translation 1202

teacher and educator of every Jew,

מלמד ומחנך פון יעדער איד,

English translation 1203

consequently, his conduct is a guide and a giving of strength for every Jew.

במילא איז זיין הנהגה א מורה דרך ונתינת כח פאר יעדער איד.

English translation 1204

And we have the promise that when there will only be "I have toiled," there will surely be "and I have found,"

און מ'האט די הבטחה אז בשעת עס וועט נאר זיין "יגעתי" וועט זיכער זיין "ומצאתי" 154,

English translation 1205

and "one who comes to purify is assisted."

און הבא לטהר מסייעין אותו:

English translation 1206

Through the fact that Jews will demonstrate that they are troubled,

דורך דעם וואס אידן וועלן באווייזן אז זיי אַרט,

English translation 1207

and they do all that is dependent on them to purify a Jew who still stands in a state opposite to purity and cannot enter the Sanctuary –

און זיי טוען כל התלוי בהם צו מטהר זיין א אידן וואס שטייט נאך אין א מצב פון היפך הטהרה און קען ניט אריין אין מקדש –

English translation 1208

they will draw down from above the matter of the "Red Heifer" and purification from the impurity of the dead

וועט מען ממשיך זיין מלמעלה דער ענין פון "פרה אדומה" וטהרה מטומאת מת

English translation 1209

(as we read in the reading from the Written Torah of the portion of Parah), and

(ווי מ'לייענט אין דער קריאה בתושב"כ פון פ' פרה), און

English translation 1210

(as we read in the Haftarah)

(ווי מ'לייענט אין דער הפטורה)

English translation 1211

"And I will sprinkle upon you pure waters, and you shall be purified from all your impurities,"

"וזרקתי עליכם מים טהורים וטהרתם מכל טומאותיכם" 155,

English translation 1212

until the conclusion of the Haftarah) –

ביז כסיום ההפטורה) –

English translation 1213

"I, the Lord, have spoken and I will do it,"

"אני ה' דברתי ועשיתי" 156,

English translation 1214

so that from speech it is drawn into actual deed,

אז פון דיבור ווערט עס נמשך אין מעשה בפועל,

English translation 1215

so that that Jew becomes pure and then enters the Sanctuary,

אז יענער איד ווערט טהור און גייט דערנאך אריין אין מקדש,

English translation 1216

And the deed is greater than the doer –

וגדול המעשה יותר מן העושה 157 –

English translation 1217

through this one causes that one oneself also enters the Sanctuary,

דורך דעם טוט מען אויף אז מ'זאל אליין אויך אריינגיין אין מקדש,

English translation 1218

In the true and complete redemption through our righteous Messiah.

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 1219

Discourse (in the manner of a talk)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 1220

beginning with "This is the statute of the Torah."

ד"ה זאת חוקת התורה.

English translation 1221

It is also customary to study a verse from the weekly portion together with the commentary of Rashi,

ס'איז אויך רגיל אפצולערנען א פסוק פון פרשת השבוע צוזאמען מיט פירוש רש"י,

English translation 1222

a topic in the notes of the father on the Zohar,

אן ענין אין די הערות פון טאטן אויפן זהר,

English translation 1223

and a topic in the daily study session of the Rambam.

און אן ענין אין דעם שיעור היומי ברמב"ם.

English translation 1224

Regarding a Rashi in our portion, we will dwell on one of the Rashi commentaries that was raised

בנוגע צו א פרש"י בפרשתנו וועט מען זיך אפשטעלן אויף איינעם פון די פרש"י אויף וועלכע מ'האט מעורר געווען

English translation 1225

(according to the suggestion that the audience should themselves raise a Rashi),

(לויט דער הצעה 158 אז דער עולם זאל אליין מעורר זיין אויף א פרש"י),

English translation 1226

as has already been printed in the booklets –

ווי ס'איז שוין אפגעדרוקט אין די קובצים 159 –

English translation 1227

a topic in Rashi in our portion that requires explanation according to the simple meaning,

אן ענין בפרש"י בפרשתנו וואס צריך ביאור ע"ד הפשט,

English translation 1228

which is also connected to Rashi in the portion of Tetzaveh and in the portion of Shemini

וואס איז אויך פארבונדן מיט פרש"י אין פ' תצוה און אין פ' שמיני

English translation 1229

(the portion after this one):

(די פרשה שלאחרי זה):

English translation 1230

In our portion on the verse "the breast of the waving and the thigh of the uplifting,"

בפרשתנו עה"פ 160 "את חזה התנופה ואת שוק התרומה",

English translation 1231

Rashi dwells on "the waving, the uplifting" and explains –

שטעלט זיך רש"י אויף "התנופה התרומה" און איז מפרש –

English translation 1232

"He moves forward and back,

"מוליך ומביא,

English translation 1233

raises and lowers."

מעלה ומוריד".

English translation 1234

Regarding this, Rashi also explains in other places where the two terms "uplifting" and "waving" are brought –

וואס עד"ז איז רש"י אויך מפרש אין אנדערע ערטער וואו עס ברענגען זיך די צוויי לשונות פון "תרומה" און "תנופה" –

English translation 1235

earlier in the portion of Tetzaveh and later in the portion of Shemini –

פריער אין פ' תצוה 161 און שפעטער אין פ' שמיני 162 –

English translation 1236

but with several variations from place to place. One must understand the reason for the variations,

אבער בכמה שינויים ממקום למקום. דארף מען פארשטיין דער טעם אויף די שינויים,

English translation 1237

along with several other questions –

מיט נאך כמה שאלות –

English translation 1238

as already explained and printed in detail in the booklets,

ווי שוין אויסגעטייטשט און אפגעדרוקט בפרטיות אין די קובצים,

English translation 1239

consequently, we will not repeat it now,

במילא וועט מען עס איצטער ניט איבער'חזר'ן,

English translation 1240

and everyone can look in there themselves and see the questions.

און יעדערער קען דארט אליין אריינקוקן און זען די שאלות.

English translation 1241

We will only repeat one point:

מ'וועט נאר איבער'חזר'ן איין נקודה:

English translation 1242

In the portion of Shemini

אין פ' שמיני

English translation 1243

(on "the thigh of the uplifting and the breast of the waving"),

(אויף "שוק התרומה וחזה התנופה"),

English translation 1244

after Rashi explains that "waving is moving forward and back,

לאחרי ווי רש"י איז מפרש אז "תנופה מוליך ומביא,

English translation 1245

uplifting is raising and lowering,"

תרומה מעלה ומוריד",

English translation 1246

Rashi adds:

איז רש"י מוסיף:

English translation 1247

"And why did the verse separate them, uplifting for the thigh and waving for the breast –

"ולמה חלקן הכתוב תרומה בשוק ותנופה בחזה –

English translation 1248

we do not know,

לא ידענו,

English translation 1249

for both involve raising and waving."

ששניהם בהרמה והנפה".

English translation 1250

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 1251

The same question "why did the verse separate them, uplifting for the thigh and waving for the breast" arises earlier in our portion

די זעלבע שאלה "למה חלקן הכתוב תרומה בשוק ותנופה בחזה" שטעלט זיך פריער בפרשתנו

English translation 1252

(the portion of Tzav) –

(פ' צו) –

English translation 1253

so why does Rashi not dwell on this in the portion of Tetzaveh,

היינט פארוואס שטעלט זיך רש"י ניט אפ אויף דעם בפ' תצוה,

English translation 1254

or at least in our portion,

אדער עכ"פ בפרשתנו,

English translation 1255

and he waits until the portion of Shemini?

און ער וואַרט ביז פ' שמיני?

English translation 1256

Along with several other questions –

מיט נאך כמה שאלות –

English translation 1257

as brought in the booklets

ווי געבראכט אין די קובצים

English translation 1258

(as above) –

(כנ"ל) –

English translation 1259

and as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1260

In the notes of the father on the Zohar of our portion, he dwells on what is stated in the Zohar "many lights were created before the world was created,"

אין די הערות פון טאטן אויפן זהר דפרשתנו שטעלט ער זיך 163 אויף דעם וואס עס שטייט אין זהר 164 "כמה נהורין אתבריאו עד לא אברי עלמא",

English translation 1261

and the answer is –

און דער ענטפער איז –

English translation 1262

seven lights,

ז' נהורין,

English translation 1263

"the light of Torah,

"אור תורה,

English translation 1264

the light of Gehinnom,

אור גיהנם,

English translation 1265

the light of the Garden of Eden,

אור גן עדן,

English translation 1266

the light of the Throne of Glory,

אור כסא הכבוד,

English translation 1267

the light of the Holy Temple,

אור בית המקדש,

English translation 1268

the light of repentance,

אור תשובה,

English translation 1269

the light of the Messiah,"

אורו של משיח",

English translation 1270

and the father explains this with the letters of Kabbalah.

און דער טאטע איז דאס מבאר באותיות הקבלה.

English translation 1271

And in the continuation of the matter, he also brings what is stated in Yalkut Shimoni Shoftim regarding Sisera. And according to the explanation there, it emerges that in Sisera there is a thing and its opposite:

[ובהמשך הענין 165 ברענגט ער אויך וואס עס שטייט אין ילקוט שמעוני שופטים 166 וועגן סיסרא. און לויטן ביאור דארטן קומט אויס אז אין סיסרא איז דא א דבר והיפוכו:

English translation 1272

On one side, Sisera is something, for he is related to Amalek –

פון איין זייט איז סיסרא נוואס ער איז שייך צו עמלק –

English translation 1273

opposite of Moses

מנגד דמשה]

English translation 1274

the knowledge of idolatry,

דעת דלעו"ז 167,

English translation 1275

and therefore he has a beard

און דערפאר יש לו זקן

English translation 1276

(as explained in Likkutei Levi Yitzchak there),

(כמבואר בלקוטי לוי"צ שם),

English translation 1277

and on the other hand, the idolatry here is only in the intellect,

ולאידך איז בלעו"ז דא נאר ב' מוחין 168,

English translation 1278

there is no knowledge in the grave,

אין דעת בשאול 169,

English translation 1279

and a eunuch is

און סריס איז

English translation 1280

(most)

(רוב)

English translation 1281

of the letters of Sisera,

אותיות סיסרא,

English translation 1282

and a eunuch does not have a beard

וסריס אין לו זקן

English translation 1283

(only Sisera had a beard because "he has one more than a eunuch").

(נאר סיסרא האט געהאט א זקן ווייל "יש בו א' יותר על סריס").

English translation 1284

And so forth.

ואכ"מ].

English translation 1285

He does not, however, explain what is the lesson from this in the service of man. And as will be explained below.

ער איז אבער ניט מבאר וואס איז די הוראה דערפון אין עבודת האדם. וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1286

The Rambam study portion of this day –

דער שיעור רמב"ם פון דעם טאג –

English translation 1287

the Shabbat after Purim –

דער שבת נאך פורים –

English translation 1288

is in the laws of prayer, chapters 2,

איז אין הל' תפלה פרקים ב',

English translation 1289

3 and 4.

ג' וד'.

English translation 1290

For although one has no choice as to which portion one should study each day,

וואס אע"פ אז מ'האט קיין ברירה ניט וועלכן שיעור מ'זאל לערנען בכל יום,

English translation 1291

because this is determined according to the division of three chapters per day –

ווייל דאס ווערט באשטימט לויט דער חלוקה פון ג' פרקים ליום –

English translation 1292

nevertheless, everything is with Divine Providence

איז דאך אבער יעדער זאך בהשגחה פרטית

English translation 1293

(according to the well-known teaching of the Baal Shem Tov* ),

(כתורת הבעש"ט הידועה* 169),

English translation 1294

one must say that today's Rambam study portion has a connection to the day when one studies this portion –

מוז מען זאגן אז היינטיקער שיעור רמב"ם האט א שייכות מיטן טאג ווען מ'לערנט דעם שיעור –

English translation 1295

the Shabbat after Purim

דער שבת נאך פורים

English translation 1296

(when there is an elevation in Purim).

(ווען עס ווערט אן עלי' אין פורים).

English translation 1297

All the more so when it is not about a simple thing in the world

עאכו"כ ווען עס רעדט זיך ניט וועגן סתם א זאך אין וועלט

English translation 1298

(for every thing in the world is with Divine Providence),

(וואס יעדער זאך אין וועלט איז בהשגחה פרטית),

English translation 1299

but rather about a matter in Torah,

נאר וועגן אן ענין אין תורה,

English translation 1300

this is certainly with Divine Providence,

איז דאס זיכער בהשגח"פ,

English translation 1301

and all the more so a matter in the laws of the Torah,

ועאכו"כ אן ענין אין הלכות שבתורה,

English translation 1302

the book of the Rambam

דער ספר הרמב"ם

English translation 1303

(whose subject is "laws of laws"),

(וואס ענינו איז "הלכות הלכות"),

English translation 1304

and especially a study of laws

ובפרט א לימוד פון הלכות

English translation 1305

(the book of the Rambam)

(ספר הרמב"ם)

English translation 1306

which has been disseminated throughout the Jewish diaspora –

וואס איז נתפשט געווארן בתפוצות ישראל –

English translation 1307

there is certainly a lesson from the connection of the laws in today's study portion with the day.

איז זיכער דא א הוראה פון דער שייכות פון די הלכות אין היינטיקן שיעור מיט דעם טאג.

English translation 1308

As is known, in the Torah itself, halachah has an advantage over pilpul,

כידוע אז אין תורה גופא האט הלכה א מעלה לגבי שקו"ט,

English translation 1309

because halachah determines the actual conduct in this physical world according to the supernal will,

ווייל הלכה איז קובע די הנהגה בפועל בעוה"ז הגשמי לויטן רצון העליון 170,

English translation 1310

unlike pilpul, which is opinions one way and opinions the other way. It is not necessarily connected with an actual halachah. It is indeed "these and those are the words of the living God,"

משא"כ שקו"ט איז דיעות לכאן ודיעות לכאן. ניט פארבונדן דוקא מיט א הלכה בפועל. ס'איז טאקע "אלו ואלו דברי אלקים חיים" 171,

English translation 1311

and both opinions are true,

און ביידע דיעות זיינען אמת,

English translation 1312

but halachah is an even higher level –

אבער הלכה איז נאך א העכערע דרגא –

English translation 1313

the level of absolute truth.

די דרגא פון אמת לאמיתו 172.

English translation 1314

And the advantage of halachah is regarding both modes in pilpul:

און די מעלה פון הלכה איז לגבי ביידע אופנים אין שקו"ט:

English translation 1315

There is pilpul that comes after the study of the halachah –

ס'איז דא שקו"ט וואס קומט לאחרי לימוד ההלכה –

English translation 1316

the study of Torah in the aspect of "magnify the Torah and make it glorious,"

לימוד התורה בבחי' "יגדיל תורה ויאדיר" 173,

English translation 1317

"expound and receive reward." For even regarding this mode of pilpul, halachah has the aforementioned advantage.

"דרוש וקבל שכר" 174. וואס אפילו לגבי דעם אופן בשקו"ט האט הלכה די מעלה הנ"ל.

English translation 1318

And all the more so that halachah has an advantage over the second mode in pilpul –

ועאכו"כ אז הלכה האט א מעלה לגבי דעם צווייטן אופן אין שקו"ט –

English translation 1319

which comes before the study of the halachah,

וואס קומט לפני לימוד ההלכה,

English translation 1320

the pilpul one way and the other that one must have in order to thereafter be able to rise to decide and rule a halachah according to one opinion. And it is understood from this as well,

די שקו"ט לכאן ולכאן וואס מ'דארף האבן בכדי דערנאך צו קענען נתעלה ווערן צו מכריע זיין און פסק'נען א הלכה לויט איין דיעה. וכמובן גם מזה,

English translation 1321

that not everyone who studies pilpul can rule an actual halachah and be a halachic authority:

אז ניט יעדערער וואס לערנט שקו"ט קען פסק'נען א הלכה בפועל און זיין א מורה הוראה:

English translation 1322

one can study pilpul even when one is only bar mitzvah,

שקו"ט קען מען לערנען ווען מ'איז אפילו ערשט בר-מצוה,

English translation 1323

but in order to rule a halachah, one must have several conditions in knowledge of Torah and in age,

אבער בכדי צו פסק'נען א הלכה דארף מען האבן כמה תנאים בידיעת התורה ובגיל השנים,

English translation 1324

one must be forty years old etc.

מ'דארף זיין בן ארבעים 175 וכו'.

English translation 1325

Thus it is understood that halachah is a higher level than pilpul that precedes the halachah.

איז דערפון מובן אז הלכה איז א העכערע דרגא ווי שקו"ט שלפני ההלכה.

English translation 1326

On the other hand, however, it is understood,

לאידך גיסא איז אבער מובן,

English translation 1327

that halachah pertains to all Jews. And all Jews must study halachah –

אז הלכה איז שייך צו אלע אידן. און אלע אידן דארפן לערנען הלכה –

English translation 1328

regardless of their age or their knowledge in Torah –

ניט קוקנדיק אויף זייער גיל אדער זייערע ידיעות בתורה –

English translation 1329

as emphasized in the introduction of the Rambam to his book "laws of laws,"

כמודגש אין הקדמת הרמב"ם לספרו "הלכות הלכות",

English translation 1330

that this is "for the young and for the old."

אז דאס איז "לקטן ולגדול".

English translation 1331

Thus it is understood,

איז דערפון מובן,

English translation 1332

that certainly there is a lesson from the connection of the laws in today's Rambam study portion with the time

אז זיכער איז דא א הוראה פון דער שייכות פון די הלכות אין היינטיקן שיעור רמב"ם מיט דעם זמן

English translation 1333

(Shabbat after Purim).

(שבת נאך פורים).

English translation 1334

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1335

Here is the place to arouse and encourage regarding the various gatherings that will take place in the coming days.

כאן המקום לעורר ולעודד וועגן די פארשידענע התוועדויות וואס קומען פאָר אין די קומענדיקע טעג.

English translation 1336

And as is customary,

וכנהוג,

English translation 1337

all those gathered here are included in the celebrations –

איז מען משתף אלע מתוועדים כאן אין די מסיבות –

English translation 1338

by giving a physical item,

דורך געבן א דבר גשמי,

English translation 1339

a beverage,

משקה,

English translation 1340

from the gathering,

פון דער התוועדות,

English translation 1341

and some of the beverage is distributed to several of those present here,

און מ'טיילט פון די משקה לכמה מהמסובים כאן,

English translation 1342

as representatives of all the rest of those present,

אלס באי-כח פון שאר כל המסובים,

English translation 1343

through which this current gathering becomes a beginning for the celebrations that will take place in the coming days,

וואס דורך דעם ווערט די איצטיקע התוועדות א התחלה צו די מסיבות וואס וועלן פארקומען בימים הבאים,

English translation 1344

And from this Shabbat –

און פון דעם שבת –

English translation 1345

from which all days are blessed,

מיני' מתברכין כולהו יומין 176,

English translation 1346

including the auspicious days when the celebration takes place on the night after this Shabbat,

כולל די ימים זכאין ווען עס קומט פאָר די מסיבה במוצאי שבת זה,

English translation 1347

and also the celebration that takes place on a weekday after the following Shabbat.

און אויך די מסיבה וואס קומט פאָר ביום החול לאחרי שבת הבא.

English translation 1348

Presumably, those who provided the beverage will now approach,

מסתמא וועלן איצטער צוגיין די וואס האבן צוגעשטעלט די משקה,

English translation 1349

and they will say "L'chaim,"

און זיי וועלן זאגן "לחיים",

English translation 1350

and afterwards distribute a portion of the beverage to those present here,

און דערנאך טיילן א חלק פון די משקה להמסובים כאן,

English translation 1351

and the remainder –

והשאר –

English translation 1352

for their gathering,

בא זייער התוועדות,

English translation 1353

Melaveh Malkah and celebration.

מלוה מלכה ומסיבה.

English translation 1354

May it be His will that the unity of Jews will further increase in the unity of "one nation in the land," through one Torah together with "G-d is One and His Name is One,"

ויה"ר אז דער התאחדות פון אידן וועט נאכמער צוגעבן אין דער אחדות פון "גוי אחד בארץ" 177 ע"י תורה אחת צוזאמען מיט "ה' אחד ושמו אחד" 178,

English translation 1355

for "His Name" is also connected with Jews –

וואס "שמו" איז אויך פארבונדן מיט אידן –

English translation 1356

because they sanctify His Name.

ווארום זיי זיינען מקדש שמו.

English translation 1357

And this will be a preparation close to the true and complete redemption,

און דאס וועט זיין א הכנה קרובה צו דער גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1358

when there will be the perfection of the nation –

ווען עס וועט זיין שלימות העם –

English translation 1359

one nation;

עם אחד;

English translation 1360

together with the perfection of the Torah –

צוזאמען מיט שלימות התורה –

English translation 1361

the entire Torah,

כל התורה כולה,

English translation 1362

as discussed above, the ruling in the laws of Torah study that every Jew must learn the entire Torah,

כמדובר לעיל דער פס"ד בהל' ת"ת אז יעדער איד דארף אפלערנען כל התורה כולה,

English translation 1363

and one of the ways for this is also through the study of the book Mishneh Torah by the Rambam,

וואס איינער פון די וועגן דערצו איז אויך דורך לימוד ספר משנה תורה להרמב"ם,

English translation 1364

which is "a compilation of the entire Oral Torah,"

וואס איז "מקבץ לתושבע"פ כולה",

English translation 1365

"a person reads the Written Torah first and afterwards reads this and knows from it the entire Oral Torah and does not need to read another book in between";

"אדם קורא בתושב"כ תחלה ואח"כ קורא בזה ויודע ממנו תושבע"פ כולה ואינו צריך לקרות ספר אחר ביניהם" 179;

English translation 1366

together with the perfection of the land –

צוזאמען מיט שלימות הארץ –

English translation 1367

the perfection of the Land of Israel,

שלימות ארץ ישראל,

English translation 1368

all the more so from this, that then there will be the perfection of the entire land,

במכ"ש דערפון וואס דעמולט וועט זיין שלימות כל הארץ,

English translation 1369

meaning the entire world

בפירושו כל העולם

English translation 1370

[as is known that "land" can have two meanings:

[כידוע אז ארץ קען האבן צוויי פירושים:

English translation 1371

"land" in relation to "heavens" –

ארץ ביחס לשמים –

English translation 1372

it means only land and not heavens;

מיינט נאר ארץ און ניט שמים;

English translation 1373

however, when it says "land" without qualification (not in relation to "heavens"),

משא"כ ווען עס שטייט ארץ סתם (ניט ביחס לשמים),

English translation 1374

as in the verse "the whole earth is full of His glory,"

ווי אין פסוק "מלא כל הארץ כבודו" 180,

English translation 1375

it means the entire world (including heavens and all matters that were created in the creation of the world) ].

מיינט עס כל העולם (אויך שמים וכל הענינים שנבראו בבריאת העולם) 181].

English translation 1376

And in the perfection of the land,

און אין שלימות הארץ,

English translation 1377

the Land of Israel,

ארץ ישראל,

English translation 1378

there will be "may our eyes behold Your return to Zion with mercy" –

וועט זיין "ותחזינה עינינו בשובך לציון ברחמים" 182 –

English translation 1379

"the Sanctuary, O L-rd, which Your hands established,"

"מקדש אד' כוננו ידיך" 183,

English translation 1380

in the true and complete redemption through our righteous Mashiach.

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 1381

[His Holiness, our Master, Teacher, and Rebbe, may he live for many good days, gave a bottle of drink to the honorable Rabbi Y.V. may he live (and L'chaim to the honorable Rabbi Y.D. and to the honorable Rabbi M.K. may they live) –

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן קנקן משקה להר"ר י.וו. שיחי' (ולחיים להר"ר י.ד. ולהר"ר מ.ק. שיחיו) –

English translation 1382

for the Melaveh Malkah in memory of the honorable Rabbi R.Z.S. Dvorkin, may his memory be for blessing.

עבור המלוה מלכה לזכרון הררז"ש דווארקין ז"ל.

English translation 1383

And to the honorable Rabbi S.T. (and L'chaim to the honorable Rabbi Sh.D.B. M. may he live) –

ולהר"ר ש.צ. (ולחיים להר"ר שד"ב מ. שיחי') –

English translation 1384

for the dinner for the benefit of Chabad in Montreal. And afterwards His Holiness, our Master, Teacher, and Rebbe, may he live for many good days, commanded them –

עבור הדינער לטובת צא"ח במאנטריאל. ואח"כ צוה להם כ"ק אדמו"ר שליט"א –

English translation 1385

to announce about the time and place of the gatherings].

להכריז אודות הזמן והמקום של המסיבות].

English translation 1386

A general note on this matter that Rashi explains in our portion

א הערה כללית אין דעם ענין וואס רש"י איז מפרש בפרשתנו

English translation 1387

(and in Parshat Tetzaveh and in Parshat Shemini)

(ובפ' תצוה ובפ' שמיני)

English translation 1388

that "tenufah" means "moving back and forth" and "terumah" means "raising and lowering":

אז "תנופה" מיינט "מוליך ומביא" און "תרומה" מיינט "מעלה ומוריד":

English translation 1389

It is not necessary to say that every time the Torah uses the term "tenufah" it means only "moving back and forth"

ס'איז ניט קיין הכרח צו זאגן אז יעדער מאל וואס עס שטייט אין תורה דער לשון "תנופה" מיינט עס נאר "מוליך ומביא"

English translation 1390

(and not "raising and lowering")

(און ניט "מעלה ומוריד")

English translation 1391

and every time it says "terumah" it means only "raising and lowering"

און יעדער מאל וואס עס שטייט "תרומה" מיינט עס נאר "מעלה ומוריד"

English translation 1392

(and not "moving back and forth").

(און ניט "מוליך ומביא").

English translation 1393

Rather, it is logical to say that specifically when both terms appear together

נאר ס'איז מסתבר צו זאגן אז דוקא בשעת ביידע לשונות שטייען צוזאמען

English translation 1394

(in one matter)

(אין איין ענין)

English translation 1395

in relation to each other,

ביחס זה לזה,

English translation 1396

then the Torah intends to specify that "tenufah" means only "moving back and forth" and "terumah" only "raising and lowering";

דעמולט מיינט די תורה מפרט זיין אז "תנופה" מיינט נאר "מוליך ומביא" און "תרומה" נאר "מעלה ומוריד";

English translation 1397

but when only one term appears by itself

אבער ווען עס שטייט נאר איין לשון בפ"ע

English translation 1398

("tenufah" or "terumah"),

("תנופה" אדער "תרומה"),

English translation 1399

then it can sometimes mean both things

דעמולט קען עס אמאל מיינען ביידע זאכן

English translation 1400

(both "moving back and forth" and "raising and lowering").

(סיי "מוליך ומביא" סיי "מעלה ומוריד").

English translation 1401

That is, when only the term "tenufah" appears by itself, it is a general term that includes both "tenufah"

ד.ה. אז ווען עס שטייט נאר דער לשון "תנופה" בפ"ע איז דאס א לשון כללי וואס איז כולל סיי "תנופה"

English translation 1402

("moving back and forth")

("מוליך ומביא")

English translation 1403

and "terumah"

און סיי "תרומה"

English translation 1404

("raising and lowering"),

("מעלה ומוריד"),

English translation 1405

only that within this itself, "tenufah" is more emphasized.

נאר אין דעם גופא איז מער בהדגשה "תנופה".

English translation 1406

And similarly, when "terumah" appears by itself,

ועד"ז ווען עס שטייט "תרומה" בפ"ע,

English translation 1407

it is a general term that includes both "terumah" and "tenufah",

איז דאס א שם כללי וואס איז כולל סיי "תרומה" און סיי "תנופה",

English translation 1408

only that within this itself, "terumah" is more emphasized;

נאר אין דעם גופא שטייט מער בהדגשה "תרומה";

English translation 1409

however, when they appear in relation to each other –

משא"כ בשעת זיי שטייען ביחס זה לזה –

English translation 1410

then each of them is a specific term:

דעמולט איז יעדערער פון זיי א לשון פרטי:

English translation 1411

"tenufah" means only "moving back and forth" and "terumah" means only "raising and lowering".

"תנופה" מיינט נאר "מוליך ומביא" און "תרומה" מיינט נאר "מעלה ומוריד".

English translation 1412

And similarly, how this is regarding the terms "heavens" and "earth"

וע"ד ווי דאס איז בנוגע צו די לשונות "שמים" און "ארץ"

English translation 1413

(as above, section 28):

(כנ"ל סכ"ח):

English translation 1414

When "heavens" appears in relation to "earth" –

ווען עס שטייט שמים ביחס צו ארץ –

English translation 1415

then "heavens" means only heavens,

דעמולט מיינט שמים נאר שמים,

English translation 1416

and "earth" means only earth;

און ארץ מיינט נאר ארץ;

English translation 1417

but when only one term appears by itself,

אבער ווען עס שטייט נאר איין לשון בפ"ע,

English translation 1418

as in "the whole earth is full of His glory" where "earth" appears in relation to the Holy One, blessed be He,

ווי אין "מלא כל הארץ כבודו" וואו ארץ שטייט ביחס להקב"ה,

English translation 1419

then it is a general term that includes the entire world,

דעמולט איז דאס א שם הכולל וואס איז כולל כל העולם,

English translation 1420

both earth and heavens,

סיי ארץ און סיי שמים,

English translation 1421

only that within this itself, "earth" is more emphasized

נאר אין דעם גופא שטייט מער בהדגשה ארץ

English translation 1422

(therefore it says "the whole earth is full of His glory").

(דערפאר שטייט "מלא כל הארץ כבודו").

English translation 1423

And similarly, when only the term "heavens" appears

ועד"ז בשעת עס שטייט נאר דער לשון "שמים"

English translation 1424

(not in relation to "earth"),

(ניט ביחס לארץ),

English translation 1425

it includes also earth

איז דאס כולל אויך ארץ

English translation 1426

(only that in this, "heavens" is more emphasized).

(נאר אין דעם איז מער בהדגשה שמים).

English translation 1427

And based on this, one can explain the meaning of "heavens" and "earth" in many verses –

ועפ"ז קען מען מסביר זיין דעם פירוש אין "שמים" און "ארץ" בכו"כ פסוקים –

English translation 1428

that when one term appears alone –

אז ווען עס שטייט איין לשון אליין –

English translation 1429

it includes both heavens and earth. But when both terms, heavens and earth, appear in relation to each other,

איז דאס כולל סיי שמים און סיי ארץ. אבער ווען עס שטייען ביידע לשונות שמים און ארץ ביחס זה לזה,

English translation 1430

the Torah comes to say that "heavens" means only heavens and "earth" means only earth.

קומט די תורה זאגן אז שמים מיינט נאר שמים און ארץ מיינט נאר ארץ.

English translation 1431

For example:

ולדוגמא:

English translation 1432

On the verse "The Lord God of the heavens" Rashi explains:

עה"פ 184 "ה' אלקי השמים" איז רש"י מפרש:

English translation 1433

"And He did not say 'and God of the earth,'

"ולא אמר ואלקי הארץ,

English translation 1434

and above He said...

ולמעלה 185 אמר...

English translation 1435

'God of the heavens and God of the earth...'

אלקי השמים ואלקי הארץ....

English translation 1436

'When He took me from my father's house, He was God of the heavens and not God of the earth,'

כשלקחני מבית אבי הי' אלקי השמים ולא אלקי הארץ,

English translation 1437

'for the inhabitants of the world did not recognize Him and His name was not familiar in the land,'"

שלא היו באי עולם מכירים בו ושמו לא הי' רגיל בארץ",

English translation 1438

and afterwards "I made Him familiar among the creatures" and He became "God of the heavens and God of the earth" –

און דערנאך איז "הרגלתיו בפי הבריות" און ער איז געווארן "אלקי השמים ואלקי הארץ" –

English translation 1439

because there Abraham himself changes and says one time "God of the heavens" and a second time "God of the heavens and God of the earth,"

ווייל דארטן איז אברהם גופא משנה און זאגט איין מאל "אלקי השמים" און א צווייטן מאל "אלקי השמים ואלקי הארץ",

English translation 1440

this is a proof that the term "heavens" is specifically heavens and not earth and the term "earth" is specifically earth and not heavens;

איז דאס א הוכחה אז דער לשון "שמים" איז בדוקא שמים און ניט ארץ און דער לשון "ארץ" איז בדוקא ארץ און ניט שמים;

English translation 1441

however, in other places where the two terms do not stand in relation to each other –

משא"כ אין אנדערע ערטער וואו די ביידע לשונות שטייען ניט ביחס זה לזה –

English translation 1442

each term includes both concepts.

איז יעדער לשון כולל ביידע ענינים.

English translation 1443

And likewise regarding the two measures "eiphah" and "hin,"

ועד"ז איז אויך בנוגע צו די צוויי מדות "איפה" און "הין",

English translation 1444

that when they stand in relation to each other, "eiphah" is a measure for dry [substances] and "hin" is a measure for liquid,

אז ווען זיי שטייען ביחס זה לזה איז "איפה" מדת היבש און "הין" מדת הלח,

English translation 1445

as Rashi explains;

ווי רש"י איז מפרש 186;

English translation 1446

but when each measure stands on its own, it can be a general measure that includes both concepts,

אבער ווען יעדער מדה שטייט בפ"ע קען דאס זיין א מדה כללית וואס איז כולל ביידע ענינים,

English translation 1447

both a measure for dry [substances] and a measure for liquid.

סיי מדת היבש און סיי מדת הלח.

English translation 1448

And based on this, it is understood why Rashi sometimes explains the meaning of the measure "eiphah" and "hin" and sometimes he does not explain at all –

ועפ"ז איז מובן פארוואס רש"י איז אמאל מפרש דעם פירוש אין מדת "איפה" און "הין" און אמאל איז ער גארניט מפרש –

English translation 1449

because specifically when they stand in relation to each other, Rashi needs to explain what one adds relative to the other,

ווייל דוקא בשעת זיי שטייען ביחס זה לזה דארף רש"י מפרש זיין וואס איינע איז מוסיף לגבי דער צווייטער,

English translation 1450

however, when they stand separately, each measure is a general measure that is both a measure for dry [substances] and a measure for liquid.

משא"כ ווען זיי שטייען באזונדער איז יעדער מדה א מדה כללית וואס איז סיי מדת היבש און סיי מדת הלח.

English translation 1451

And an example of this is also found in halachah:

ובדוגמא לזה געפינט מען אויך אין הלכה 187:

English translation 1452

The name "Taharot" is both a general name for an entire order among the six orders of the Mishnah,

דער שם "טהרות" איז סיי א שם כללי פון א גאנצן סדר בששה סדרי משנה,

English translation 1453

and also a specific name for one tractate

און סיי א שם פרטי פון א מסכתא אחת

English translation 1454

(within the order of Taharot itself).

(אין סדר טהרות גופא).

English translation 1455

And the meaning of "Taharot" in each place depends on what it stands with:

און דער פירוש אין "טהרות" בכל מקום ומקום ווענדט זיך לגבי וואס דאס שטייט:

English translation 1456

When "Taharot" stands in relation to the tractates Nega'im,

ווען "טהרות" שטייט ביחס צו די מסכתות נגעים,

English translation 1457

Yadayim,

ידים,

English translation 1458

Oktzin and the like

עוקצין וכיו"ב

English translation 1459

(which are specific tractates in the order of Taharot) –

(וועלכע זיינען מסכתות פרטיות אין סדר טהרות) –

English translation 1460

it means the specific tractate of Taharot;

מיינט עס די מסכת פרטית פון טהרות;

English translation 1461

but when it does not stand in relation to the other tractates –

בשעת אבער דאס שטייט ניט ביחס צו די אנדערע מסכתות –

English translation 1462

it can mean the order of Taharot

קען דאס מיינען דעם סדר טהרות

English translation 1463

(which includes within it many tractates).

(וואס איז כולל אין זיך כו"כ מסכתות).

English translation 1464

And likewise we find regarding the name "star":

ועד"ז געפינט מען בנוגע צו דעם שם "כוכב" 188:

English translation 1465

"Star" is both a name that includes all stars,

"כוכב" איז סיי א שם הכולל לכל הכוכבים,

English translation 1466

each of the specific stars having a specific name,

וואס יעדערער פון די כוכבים פרטיים האט א שם פרטי,

English translation 1467

"to all of them He gives names";

"לכולם שמות יקרא" 189;

English translation 1468

and "star" is also the specific name of a specific star.

און "כוכב" איז אויך דער שם פרטי פון א כוכב פרטי 190.

English translation 1469

And the meaning of "star" in each place depends on what it stands with:

און דער פירוש אין "כוכב" בכל מקום ומקום ווענדט זיך לגבי וואס דאס שטייט:

English translation 1470

When it stands in relation to the moon

ווען דאס שטייט ביחס צו דעם ירח

English translation 1471

(as in the verse –

(ווי אין פסוק 191 –

English translation 1472

"and the lesser light to rule the night and the stars"),

"ואת המאור הקטן לממשלת הלילה ואת הכוכבים"),

English translation 1473

it simply means the general name that includes all stars

מיינט עס בפשטות דער שם הכולל לכל הכוכבים

English translation 1474

(not a specific star);

(ניט קיין כוכב פרטי);

English translation 1475

however, when it stands in relation to the other seven planets,

משא"כ בשעת דאס שטייט ביחס צו די אנדערע שבעה כוכבי לכת,

English translation 1476

each with its specific name,

יעדערער מיט זיין שם פרטי,

English translation 1477

it means the specific star that is called "star."

מיינט עס דער כוכב פרטי וואס הייסט "כוכב".

English translation 1478

And likewise it is understandable in our matter regarding "tenufah" and "terumah,"

ועד"ז איז פארשטאנדיק בעניננו בנוגע צו "תנופה" און "תרומה",

English translation 1479

that when they stand on their own, each of them is a general term that includes both things,

אז בשעת זיי שטייען בפ"ע איז יעדערע פון זיי א לשון כללי וואס איז כולל ביידע זאכן,

English translation 1480

and only when both terms stand together,

און נאר בשעת ביידע לשונות שטייען צוזאמען,

English translation 1481

"tenufah" means "bringing forward and back" and "terumah" –

מיינט "תנופה" "מוליך ומביא" און "תרומה" –

English translation 1482

"raising up and lowering down."

"מעלה ומוריד".

English translation 1483

And based on this, the difference is understood, that sometimes Rashi explains the meaning of "tenufah" and "terumah"

ועפ"ז איז מובן דער חילוק וואס אמאל איז רש"י מפרש דער פירוש אין "תנופה" און "תרומה"

English translation 1484

(as in our parshah,

(ווי בפרשתנו,

English translation 1485

in Parshas Tetzaveh and in Parshas Shemini),

בפ' תצוה ובפ' שמיני),

English translation 1486

and sometimes Rashi does not explain it at all –

און אמאל איז רש"י אויף דעם גארניט מפרש –

English translation 1487

because specifically when they stand together,

ווייל דוקא בשעת זיי שטייען צוזאמען,

English translation 1488

Rashi needs to explain what one term adds upon the other,

דארף רש"י מפרש זיין וואס איין לשון איז מוסיף אויף דעם צווייטן,

English translation 1489

however, when they stand separately, each term includes both concepts

משא"כ ווען זיי שטייען באזונדער איז יעדער לשון כולל ביידע ענינים

English translation 1490

(both "bringing forward and back" and "raising up and lowering down"),

(סיי "מוליך ומביא" און סיי "מעלה ומוריד"),

English translation 1491

therefore Rashi does not need to explain at all.

דארף דערביי רש"י גארניט מפרש זיין.

English translation 1492

Regarding the precise points and variations in this Rashi in our parshah relative to Rashi in Parshas Tetzaveh and in Parshas Shemini,

בנוגע צו די דיוקים ושינויים אין דעם פרש"י בפרשתנו ביחס צו פרש"י בפ' תצוה ובפ' שמיני,

English translation 1493

as printed in the collections

ווי געדרוקט אין די קובצים

English translation 1494

(including the precise point why Rashi explains only in Parshas Shemini "why did the text separate them, terumah in the thigh and tenufah in the breast, we do not know that both involve raising and waving") –

(כולל דעם דיוק פארוואס רש"י איז מפרש ערשט בפ' שמיני "למה חלקן הכתוב תרומה בשוק ותנופה בחזה לא ידענו ששניהם בהרמה והנפה") –

English translation 1495

the aforementioned writer himself brought that there are variations in the manuscripts and printed editions of Rashi,

האט דער כותב הנ"ל אליין געבראכט אז עס זיינען דא שינויים אין כתבי יד ודפוסי רש"י,

English translation 1496

including also that in several editions the commentary in Parshas Shemini is in half-square brackets. And when one will examine the various manuscripts and printed editions, one will certainly find more variations in Rashi.

כולל אויך אז בכמה דפוסים איז דער פירוש בפ' שמיני אין חצאי ריבוע. און בשעת מ'וועט מעיין זיין אין די כת"י ודפוסים שונים וועט מען זיכער געפינען נאכמער שינויים בפרש"י.

English translation 1497

Therefore it is understood,

דעריבער איז מובן,

English translation 1498

that before one goes to explain the understanding of the matter –

אז איידער מ'גייט צו לביאור הבנת הענין –

English translation 1499

one must first clarify the variations in texts and versions in Rashi,

דארף מען לכל לראש מברר זיין די שינויי נוסחאות וגירסאות בפרש"י,

English translation 1500

which itself can resolve and remove several questions,

וואס דאס אליין קען באווארענען און אראפנעמען כמה שאלות,

English translation 1501

and afterwards one can explain the questions that still remain.

און דערנאך קען מען מבאר זיין די שאלות וואס בלייבן נאך.

English translation 1502

And as an introduction:

ובהקדמה:

English translation 1503

When one finds a variation from a "typesetter" –

בשעת מ'געפינט א שינוי פון א "בחור הזעצער" –

English translation 1504

one cannot simply dismiss it and say that it is merely ignorance,

קען מען עס ניט גלאט אפמאכן און זאגן אז ס'איז סתם אן עם-הארצות,

English translation 1505

and certainly one cannot say that he made the variation intentionally –

ועאכו"כ אז מ'קען ניט זאגן אז ער האט געמאכט דעם שינוי במזיד –

English translation 1506

because first of all, "all Jews are presumed to be of kosher lineage,"

ווארום לכל לראש איז "כל ישראל בחזקת כשרות",

English translation 1507

and certainly the printers and "typesetters,"

ועאכו"כ די מדפיסים ו"בחור הזעצער'ס",

English translation 1508

whose work was once called "the holy craft,"

וואס עבודתם האט מען אמאל אנגערופן "מלאכת הקודש",

English translation 1509

as we see in old books,

ווי מ'זעט אין אלטע ספרים,

English translation 1510

that at the end of the book it is written the name of so-and-so son of so-and-so who was engaged in the holy craft in the printing of this book. Thus from this one understands the awe and fear and trembling and sweat with which a printer and a "typesetter" approached the printing of his book!

אז בסוף הספר שטייט אנגעשריבן שם פלוני בן פלוני וואס האט זיך עוסק געווען במלאכת הקודש בהדפסת ספר זה. איז דאך דערפון פארשטאנדיק די אימה ויראה ורתת וזיע מיט וועלכע א מדפיס און א "בחור הזעצער" איז צוגעגאנגען דרוקן א ספרו!

English translation 1511

And therefore one cannot simply dismiss a variation of a typesetter or of a printer,

און דעריבער קען מען ניט גלאט אפמאכן א שינוי פון א בחור הזעצער אדער פון א מדפיס,

English translation 1512

and say that it is simply so,

און זאגן אז דאס איז גלאט אזוי,

English translation 1513

or intentionally, heaven forbid,

אדער במזיד ח"ו,

English translation 1514

rather one must first find the reason and basis for his variation –

נאר מ'דארף פריער געפינען דעם טעם ויסוד אויף זיין שינוי –

English translation 1515

whether he saw so in another manuscript,

צי ער האט אזוי געזען אין א צווייטן כתב יד,

English translation 1516

or he had proof that this is not the language of Rashi but the language of the copyist and so forth,

אדער ער האט געהאט א ראי' אז דאס איז ניט לשון רש"י נאר א לשון המעתיק וכיו"ב,

English translation 1517

and then one can judge whether there is a basis for this variation or not.

און דעמולט קען מען דן זיין צי ס'איז דא א יסוד אויף דעם שינוי אדער ניט.

English translation 1518

And after this introduction,

ולאחרי הקדמה זו,

English translation 1519

one must clarify all the variations in the manuscripts and printed editions of Rashi,

דארף מען מברר זיין די אלע שינויים אין די כת"י ודפוסי רש"י,

English translation 1520

and surely one will endeavor in this –

און זיכער וועט מען זיך משתדל זיין אין דעם –

English translation 1521

and after this clarification,

ולאחרי בירור זה,

English translation 1522

one will be able to approach the understanding of Rashi himself.

וועט מען קענען צוגיין להבנת פרש"י עצמו.

English translation 1523

From this "wine of the Torah" in this Rashi:

פון דעם "יינה של תורה" 192 בפרש"י זה:

English translation 1524

The general concept of the sacrifice relates to the concept of "and it shall be accepted for him to make atonement for him,"

כללות ענין הקרבן טוט אויף דעם ענין פון "ונרצה לו לכפר עליו" 193,

English translation 1525

as explained in the glosses of the Torah that "this is not atonement for his soul but to atone before the Lord to be a pleasing satisfaction to his Maker."

כמבואר באגה"ת 194 אז "אין זו כפרת נפשו אלא לכפר לפני ה' להיות נחת רוח לקונו".

English translation 1526

And in this "and it shall be accepted for him to make atonement for him" itself, there are two aspects of service –

וואס אין דעם "ונרצה לו לכפר עליו" גופא זיינען פאראן צוויי עניני עבודה –

English translation 1527

"raising and lowering" and "bringing and taking":

"מעלה ומוריד" און "מוליך ומביא":

English translation 1528

"Raising and lowering" refers to his service with himself –

"מעלה ומוריד" גייט אויף זיין עבודה עם עצמו –

English translation 1529

that both when he stands at the height of the level

אז סיי בשעת ער שטייט ברום המעלה

English translation 1530

("raising")

("מעלה")

English translation 1531

and when he stands at the low point of the situation

און סיי בשעת ער שטייט בשפל המצב

English translation 1532

("lowering"),

("מוריד"),

English translation 1533

there must be with him the "and it shall be accepted for him to make atonement for him,"

דארף ביי אים זיין דער "ונרצה לו לכפר עליו",

English translation 1534

"to atone before the Lord to be a pleasing satisfaction to his Maker."

"לכפר לפני ה' להיות נחת רוח לקונו".

English translation 1535

"Bringing and taking" refers to his service with the environment –

"מוליך ומביא" גייט אויף זיין עבודה מיט דער סביבה –

English translation 1536

that this "and it shall be accepted for him to make atonement for him,"

אז דעם "ונרצה לו לכפר עליו",

English translation 1537

"to atone before the Lord to be a pleasing satisfaction to his Maker" he must "bring" and extend

"לכפר לפני ה' להיות נחת רוח לקונו" דארף ער "מוליך" וממשיך זיין

English translation 1538

(not only within himself, but)

(ניט נאר בא זיך אליין, נאר)

English translation 1539

also in his environment.

אויך בסביבתו.

English translation 1540

And through that which he does so upon

און דורך דעם וואס ער טוט אזוי אויף

English translation 1541

("bringing")

("מוליך")

English translation 1542

with another and with the environment around him –

מיט א זולת און מיט די סביבה ארום אים –

English translation 1543

it becomes "and taking,"

ווערט "ומביא",

English translation 1544

an elevation is opened up within him,

עס ווערט אין אים אויפגעטאן אן עילוי,

English translation 1545

as the words of our sages, "much I learned from my teachers and from my friends more than from my teachers," but "from my students more than all of them,"

כדברי חז"ל 195 "הרבה למדתי מרבותי ומחבירי יותר מרבותי" אבער "מתלמידי יותר מכולן",

English translation 1546

and certainly more than what he receives from his own intellect.

ועאכו"כ מער וויפל ער באקומט פון זיין אייגענעם שכל.

English translation 1547

From this there is also a lesson in the matter of educating another,

דערפון האט מען אויך א לימוד אין דעם ענין פון חינוך הזולת,

English translation 1548

and especially the education of the young boys and young girls,

ובפרט חינוך הקטנים והקטנות,

English translation 1549

including also in this the aforementioned lesson of the two aspects in the service of the sacrifices –

כולל אויך אין דעם לימוד הנ"ל פון די צוויי ענינים אין עבודת הקרבנות –

English translation 1550

"raising and lowering,"

"מעלה ומוריד",

English translation 1551

"bringing and taking" –

"מוליך ומביא" –

English translation 1552

which is a lesson for all Jews,

וואס איז א לימוד פאר אלע אידן,

English translation 1553

also for a child of five years for Scripture

אויך פאר א בן חמש למקרא

English translation 1554

(because he learns this matter in the Chumash and in Rashi),

(ווארום ער לערנט דעם ענין אין חומש און אין פרש"י),

English translation 1555

and also for a Jewish daughter. And moreover:

און אויך פאר א בת בישראל. ואדרבה:

English translation 1556

since "extra understanding

וויבאלד אז "בינה יתירה

English translation 1557

(was given)

(ניתנה)

English translation 1558

to a woman more than to a man,"

באשה יותר מבאיש" 196,

English translation 1559

she becomes bat mitzvah a year before a male becomes bar mitzvah. From this it is also understood,

ווערט זי בת-מצוה א יאר פאר דעם ווי א זכר ווערט בר-מצוה. איז דערפון אויך מובן,

English translation 1560

that she is connected to the study of Scripture

אז זי איז שייך צו לימוד המקרא

English translation 1561

(and Rashi)

(ופרש"י)

English translation 1562

even before five years.

נאך פאר חמש שנים.

English translation 1563

And when one educates children

און בשעת מ'איז מחנך קינדער

English translation 1564

("bringing")

("מוליך")

English translation 1565

in all matters of good and holiness,

אין אלע עניני טוב וקדושה,

English translation 1566

including the study of "raising and lowering" and "bringing and taking" –

כולל דעם לימוד פון "מעלה ומוריד" און "מוליך ומביא" –

English translation 1567

then "even when he grows old he will not turn away from it,"

איז "גם כי יזקין לא יסור ממנה" 197,

English translation 1568

in addition to that which "from the mouths of infants and sucklings You have established strength, to still the enemy and the avenger."

נוסף לזה וואס "מפי עוללים ויונקים יסדת עוז גו' להשבית אויב ומתנקם" 198.

English translation 1569

And through this, an elevation is opened up in the educator himself

ועי"ז ווערט אין דעם מחנך אליין אויפגעטאן אן עילוי

English translation 1570

("and taking") –

("ומביא") –

English translation 1571

"from my students more than all of them,"

"מתלמידי יותר מכולן",

English translation 1572

in addition to that which he does upon the "even when he grows old he will not turn away from it" and "to still the enemy and the avenger."

נוסף אויף דעם וואס ער טוט אויף דעם "גם כי יזקין לא יסור ממנה" און "להשבית אויב ומתנקם".

English translation 1573

Until then one "abolishes" the true "enemy and avenger" –

ביז אז מ'טוט אויף "להשבית" דעם אמת'ן "אויב ומתנקם" –

English translation 1574

Then it becomes "and the spirit of impurity I will remove from the land",

אז עס ווערט "ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ",

English translation 1575

which the preparation for this is through the fact that a Jew, through his service, nullifies all matters of "enemy and avenger",

וואס די הכנה לזה איז דורך דעם וואס א איד ע"י עבודתו איז מבטל אלע ענינים פון "אויב ומתנקם",

English translation 1576

including also the "our sins",

כולל אויך דעם "חטאינו",

English translation 1577

which "because of our sins we were exiled from our land",

וואס "מפני חטאינו גלינו מארצנו" 199,

English translation 1578

at least sin from the term deficiency –

עכ"פ חטא מלשון חסרון 200 –

English translation 1579

the Almighty then "removes" entirely the spirit of impurity from the land,

איז דער אויבערשטער דעמולט "מעביר" לגמרי את רוח הטומאה מן הארץ,

English translation 1580

in the true and complete redemption through our righteous Mashiach.

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 1581

Before explaining the connection of today's Rambam lesson with the present time –

איידער מ'איז מבאר די שייכות פון היינטיקן שיעור רמב"ם מיטן היינטיקן זמן –

English translation 1582

it is customary to pause on at least one halacha in the Rambam.

איז נהוג זיך צו אפשטעלן אויף עכ"פ איין הלכה אין רמב"ם.

English translation 1583

In today's lesson the Rambam writes:

אין היינטיקן שיעור שרייבט דער רמב"ם 201:

English translation 1584

"Five things delay the prayer even though its time has arrived",

"חמשה דברים מעכבין את התפלה אע"פ שהגיע זמנה",

English translation 1585

and one of them is "intention of the heart". And the Rambam further explains:

און איינער פון זיי איז "כוונת הלב". און דער רמב"ם איז ווייטער מפרש 202:

English translation 1586

"Intention of the heart, how so? Any prayer that is not with intention is not a prayer,

"כוונת הלב כיצד כל תפלה שאינה בכוונה אינה תפלה,

English translation 1587

and if one prayed without intention, he returns and prays with intention."

ואם התפלל בלא כוונה חוזר ומתפלל בכוונה".

English translation 1588

Commentators raise a question on this and write:

שטעלן זיך אויף דעם מפרשים 203 און שרייבן:

English translation 1589

"And the matter of intention implies at the end of chapter 'Ein Omdin' that it is not required as an absolute necessity,

"וענין הכוונה משמע בסוף פ' אין עומדין 204 דלעיכובא לא בעי,

English translation 1590

as they said there: And if one can intend etc., he should intend in one of them

שכן אמרו שם ואם יכול לכוין וכו' יכוין באחת מהם

English translation 1591

['One who prays must intend his heart in all of them,

["המתפלל צריך שיכוין את לבו בכולן,

English translation 1592

and if he cannot intend in all of them, he should intend his heart in one',

ואם אינו יכול לכוין בכולן יכוין את לבו באחת",

English translation 1593

in the first blessing of the Amidah prayer –

בברכה ראשונה דתפלת העמידה –

English translation 1594

the blessing of Avot],

ברכת אבות],

English translation 1595

and I do not know why our teacher, may his memory be for a blessing, did not mention it."

ולא ידעתי למה לא הזכירו רבינו ז"ל".

English translation 1596

The question becomes even stronger:

די קשיא ווערט נאך שטארקער:

English translation 1597

Further in the laws of prayer, the Rambam himself brings it –

ווייטער אין הל' תפלה 205 ברענגט עס דער רמב"ם אליין –

English translation 1598

"One who prayed and did not intend his heart should return and pray with intention,

"מי שהתפלל ולא כיון את לבו יחזור ויתפלל בכוונה,

English translation 1599

and if he intended his heart in the first blessing, he no longer needs to." Which superficially is a contradiction to what he writes here plainly,

ואם כיון את לבו בברכה ראשונה שוב אינו צריך". וואס לכאורה איז דאס א סתירה צו דעם וואס ער שרייבט דא סתם,

English translation 1600

that "any prayer that is not with intention is not a prayer, and if one prayed without intention, he returns and prays with intention." Which from the simple language of the Rambam it is understood that he means the entire prayer

אז "כל תפלה שאינה בכוונה אינה תפלה ואם התפלל בלא כוונה חוזר ומתפלל בכוונה". וואס מפשטות לשון הרמב"ם איז מובן אז ער מיינט כל התפלה

English translation 1601

(not only the first blessing).

(ניט נאר ברכה ראשונה).

English translation 1602

And likewise, the same question arises from what the Rambam writes in the laws of Kriat Shema,

ועד"ז איז די זעלבע קשיא פון דעם וואס דער רמב"ם שרייבט בהל' קריאת שמע 206,

English translation 1603

that "one who reads the Shema and did not intend his heart in the first verse, which is 'Shema Yisrael', has not fulfilled his obligation,

אז "הקורא את שמע ולא כיון לבו בפסוק ראשון שהוא שמע ישראל לא יצא ידי חובתו,

English translation 1604

and for the rest, if he did not intend his heart, he has fulfilled his obligation" –

והשאר אם לא כיון לבו יצא" –

English translation 1605

how does this accord with what the Rambam writes here that "any prayer that is not with intention is not a prayer, and if one prayed without intention, he returns and prays with intention"?

ווי שטימט דאס מיט דעם וואס דער רמב"ם שרייבט דא אז "כל תפלה שאינה בכוונה אינה תפלה ואם התפלל בלא כוונה חוזר ומתפלל בכוונה"?

English translation 1606

It is forced to say that the Rambam speaks here only about intention of the heart in the first blessing

ס'איז א דוחק צו זאגן אז דער רמב"ם רעדט דא נאר וועגן כוונת הלב בברכה ראשונה

English translation 1607

(that specifically in the first blessing intention of the heart is an absolute requirement,

(אז דוקא בברכה ראשונה איז כוונת הלב מעכב,

English translation 1608

and "he returns and prays with intention")

און "חוזר ומתפלל בכוונה")

English translation 1609

but not regarding the other blessings –

משא"כ בא די אנדערע ברכות 207 –

English translation 1610

because from the unqualified language of the Rambam "five things delay the prayer",

ווייל פון סתימת לשון הרמב"ם "חמשה דברים מעכבין את התפלה",

English translation 1611

it is understood that he means the entire prayer. As he writes explicitly –

איז מובן אז ער מיינט כל התפלה. ווי ער שרייבט בפירוש –

English translation 1612

"any prayer that is not with intention is not a prayer,

"כל תפלה שאינה בכוונה אינה תפלה,

English translation 1613

and if one prayed without intention, he returns and prays with intention."

ואם התפלל בלא כוונה חוזר ומתפלל בכוונה".

English translation 1614

Furthermore:

נאכמער:

English translation 1615

The other four things that delay the prayer,

די אנדערע פיר דברים וואס זיינען מעכב את התפלה,

English translation 1616

speak about the entire prayer

רעדן וועגן כל התפלה

English translation 1617

(not only about the first blessing) –

(ניט בלויז וועגן ברכה ראשונה) –

English translation 1618

it is understood the difficulty of saying that the four delaying matters pertain to the entire prayer and the fifth matter,

איז מובן דער דוחק צו זאגן אז די ארבעה דברים המעכבים זיינען בנוגע לכל התפלה און דער ענין החמישי,

English translation 1619

intention of the heart,

כוונת הלב,

English translation 1620

is only in the first blessing!

איז נאר בברכה ראשונה!

English translation 1621

And especially since the Rambam writes his laws "in clear language and in a concise manner" –

ובפרט אז דער רמב"ם שרייבט דאך זיינע הלכות "בלשון ברורה ודרך קצרה" 179 –

English translation 1622

he would certainly have explicitly warned that intention of the heart is an absolute requirement only regarding the first blessing

וואלט ער זיכער באווארנט בפירוש אז כוונת הלב איז מעכב נאר בנוגע לברכה ראשונה

English translation 1623

(as he indeed writes it further,

(ווי ער שרייבט עס טאקע ווייטער,

English translation 1624

as above)

כנ"ל)

English translation 1625

if he held so here;

אויב ער וואלט דא אזוי געהאלטן;

English translation 1626

from the fact that the Rambam does not write it,

דערפון וואס דער רמב"ם שרייבט עס ניט,

English translation 1627

it is understood that he holds that intention of the heart is an absolute requirement in the entire prayer. One must understand how this accords with the law

איז מובן אז ער האלט אז כוונת הלב איז מעכב בכל התפלה. דארף מען פארשטיין ווי דאס שטימט מיטן דין

English translation 1628

(which he writes further)

(וואס ער שרייבט ווייטער)

English translation 1629

that this is an absolute requirement only in the first blessing

אז דאס איז מעכב נאר בברכה ראשונה

English translation 1630

(and in the first verse of Kriat Shema).

(און בפסוק ראשון של קריאת שמע).

English translation 1631

The explanation of this:

דער ביאור בזה 208:

English translation 1632

In the intention of prayer there are two matters:

אין כוונת התפלה זיינען פאראן צוויי ענינים:

English translation 1633

the general intention,

די כוונה כללית,

English translation 1634

and the specific intention. The general intention consists of –

און די כוונה פרטית. די כוונה כללית באשטייט דערפון –

English translation 1635

"that he clear his heart from all thoughts and see himself as if he is standing before the Shechinah",

"שיפנה את לבו מכל המחשבות ויראה עצמו כאלו הוא עומד לפני השכינה" 209,

English translation 1636

and in the well-known phrase –

ובלשון הידוע 210 –

English translation 1637

"know before Whom you stand." Which is the general intention in all prayers equally,

"דע לפני מי אתה עומד". וואס דאס איז די כוונה כללית בכל התפלות בשוה,

English translation 1638

not entering into the details of the prayers and the explanation of the words. Afterwards there is the specific intention in prayer –

ניט אריינגייענדיק אין פרטי התפלות ופירוש המלות. דערנאך איז דא די כוונה פרטית אין תפלה –

English translation 1639

the specific intention and the explanation of the words in each and every prayer individually.

די כוונה פרטית און פירוש המלות בכל תפלה ותפלה בפ"ע.

English translation 1640

That is to say:

דאס הייסט:

English translation 1641

At the time he prays for a specific request,

בשעת ער איז מתפלל אויף א בקשה פרטית,

English translation 1642

he must intend towards that specific detail,

דארף ער מכוון זיין צו דעם פרט במיוחד,

English translation 1643

and intend and understand the explanation of the words.

און מכוון זיין און פארשטיין די פירוש המלות.

English translation 1644

And this is like the intention of all the commandments,

וע"ד ווי דאס איז אין כוונת כל המצוות,

English translation 1645

that there are two matters in this:

אז עס זיינען דא אין דעם צוויי ענינים 211:

English translation 1646

the general intention common to all the commandments –

די כוונה כללית בכל המצוות בשוה –

English translation 1647

"Who sanctified us with His commandments and commanded us." And the particular intention in each individual commandment.

"אשר קדשנו במצוותיו וצוונו". און די כוונה פרטית בכל מצוה בפ"ע.

English translation 1648

According to the formulation of the blessing over the commandments:

כנוסח ברכת המצוות:

English translation 1649

First one says "Who sanctified us with His commandments and commanded us" –

פריער זאגט מען "אשר קדשנו במצוותיו וצוונו" –

English translation 1650

the general intention common to all the commandments,

די כוונה כללית בכל המצוות בשוה,

English translation 1651

afterwards one says regarding which particular commandment it was "Who sanctified us with His commandments and commanded us" –

דערנאך זאגט מען אין וועלכער מצוה פרטית איז געווען "קדשנו במצוותיו וצוונו" –

English translation 1652

the particular intention.

די כוונה פרטית.

English translation 1653

And this is like the difference between the first portion of the Shema which is corresponding to acceptance of the yoke of the kingdom of heaven and the second portion which is corresponding to acceptance of the yoke of the commandments.

וע"ד דער חילוק צווישן פרשה ראשונה דק"ש וואס איז כנגד קבלת עול מלכות שמים ופרשה שני' וואס איז כנגד קבלת עול מצוות 212.

English translation 1654

And in the language of the Mechilta:

ובלשון המכילתא 213:

English translation 1655

"Accept My kingship

"קבלו מלכותי

English translation 1656

(the general matter)

(דער ענין כללי)

English translation 1657

and afterwards I will decree upon you decrees

ואח"כ אגזור עליכם גזירות

English translation 1658

(the details)."

(די פרטים) ".

English translation 1659

And one can connect this also with what was discussed,

ויש לקשר זה אויך דערמיט וואס מ'האט גערעדט 214,

English translation 1660

that in the first commandment of knowledge of G-d there are these two matters mentioned above:

אז אין דער ערשטער מצוה פון ידיעת ה' זיינען דא די צוויי ענינים הנ"ל:

English translation 1661

the general knowledge –

די ידיעה כללית –

English translation 1662

"to know that there is a First Existence",

"לידע שיש שם מצוי ראשון" 215,

English translation 1663

and afterwards there must be the knowledge of the details,

און דערנאך דארף זיין די ידיעה אין די פרטים,

English translation 1664

as the Rambam continues afterwards.

ווי דער רמב"ם איז דערנאך ממשיך.

English translation 1665

And likewise this is so in all the commandments,

ועד"ז איז דאס בכל המצוות,

English translation 1666

also –

אויך –

English translation 1667

in the commandment of prayer,

במצות תפלה,

English translation 1668

that there is the general intention –

אז ס'איז דא די כוונה כללית –

English translation 1669

"Know before Whom you stand",

"דע לפני מי אתה עומד",

English translation 1670

and afterwards there is the particular intention and the explanation of the words in each individual prayer.

און דערנאך איז דא די כוונה פרטית ופירוש המלות בכל תפלה בפ"ע.

English translation 1671

And based on this one will understand the matter in the Rambam:

ועפ"ז וועט מען פארשטיין דעם ענין אין רמב"ם:

English translation 1672

The matter of "intention of the heart" as one of the five things that invalidate the prayer

דער ענין פון "כוונת הלב" אלס איינער פון די חמשה דברים המעכבין את התפלה

English translation 1673

(in chapter 4 of the Laws of Prayer)

(בפרק ד' פון הל' תפלה)

English translation 1674

refers to the general intention in prayer –

גייט אויף דער כוונה כללית אין תפלה –

English translation 1675

"that he should clear his mind of all thoughts and see himself as if he is standing before the Divine Presence",

"שיפנה את לבו מכל המחשבות ויראה עצמו כאלו הוא עומד לפני השכינה",

English translation 1676

which intention is indispensable in all prayers equally,

וואס די כוונה איז לעיכובא בכל התפלות בשוה,

English translation 1677

because the entire matter of prayer consists of this,

ווארום אין דעם באשטייט כל ענין התפלה,

English translation 1678

that "he should see himself as if he is standing before the Divine Presence",

אז "יראה עצמו כאלו הוא עומד לפני השכינה",

English translation 1679

and therefore "any prayer that is without intention

און דעריבער איז "כל תפלה שאינה בכוונה

English translation 1680

(i.e., when the general intention is lacking)

(ד.ה. אז עס פעלט די כוונה כללית)

English translation 1681

is not a prayer,

אינה תפלה,

English translation 1682

and if he prayed without intention

ואם התפלל בלא כוונה

English translation 1683

(the aforementioned general intention)

(כללית הנ"ל)

English translation 1684

he returns and prays with intention."

חוזר ומתפלל בכוונה" 216.

English translation 1685

And the Rambam does not need to explicitly explain that by "intention of the heart" he means the general intention

און דער רמב"ם דארף ניט אויסטייטשן בפירוש אז מיט "כוונת הלב" מיינט ער די כוונה כללית

English translation 1686

(and not the particular intention in each individual prayer) –

(און ניט די כוונה פרטית בכל תפלה בפ"ע) –

English translation 1687

because it is understood by itself from the fact that this is one of the five things that invalidate the prayer in general,

ווייל ס'איז מובן מעצמו דערפון וואס דאס איז איינער פון די חמשה דברים המעכבין את התפלה בכלל,

English translation 1688

that the other four things are general conditions regarding the entirety of the matter of prayer

וואס די אנדערע פיר דברים זיינען תנאים כלליים בכללות ענין התפלה

English translation 1689

(not details that pertain to a particular prayer).

(ניט פרטים וואס זיינען נוגע צו א תפלה פרטית).

English translation 1690

For example:

לדוגמא:

English translation 1691

"purity of the place" is a general condition,

"טהרת המקום" איז א תנאי כללי,

English translation 1692

that in order to be able to pray at all, the place of prayer must be pure. From this the explanation of "intention of the heart" is understood:

אז בכדי מ'זאל קענען בכלל מתפלל זיין דארף דער מקום התפלה זיין טהור. דערפון איז מובן דער פירוש אין "כוונת הלב":

English translation 1693

in order to be able to pray at all, one's heart must be directed to G-d.

בכדי מ'זאל קענען בכלל מתפלל זיין דארף זיין לב זיין מכוון לה'.

English translation 1694

However, the law

משא"כ דער דין

English translation 1695

(which the Rambam writes further in chapter 10),

(וואס דער רמב"ם שרייבט ווייטער בפרק י'),

English translation 1696

that "if he directed his heart in the first blessing he no longer needs to"

אז "אם כיון את לבו בברכה ראשונה שוב אינו צריך"

English translation 1697

(and likewise it is brought in the question –

(ועד"ז בא ק"ש –

English translation 1698

"One who reads the Shema and did not direct his heart in the first verse which is 'Hear O Israel' has not fulfilled his obligation,

"הקורא את שמע ולא כיון לבו בפסוק ראשון שהוא שמע ישראל לא יצא ידי חובתו,

English translation 1699

and the rest, if he did not direct his heart, he has fulfilled his obligation")

והשאר אם לא כיון לבו יצא")

English translation 1700

speaks about the particular intention,

רעדט וועגן דער כוונה פרטית,

English translation 1701

the explanation of the words of each individual prayer,

פירוש המלות פון יעדער תפלה פרטית,

English translation 1702

which is an obligatory requirement only in the first blessing of the silent prayer and in the first verse of the Shema,

וואס דאס איז א חיוב לעיכובא נאר בא דער ברכה ראשונה בתפלת העמידה ובפסוק ראשון דק"ש,

English translation 1703

but in the rest of the prayers and blessings it is not indispensable.

משא"כ בשאר התפלות והברכות איז דאס ניט לעיכובא 216.

English translation 1704

Explanation of the connection of today's Rambam lesson with

ביאור הקשר פון היינטיקן שיעור רמב"ם 217 מיט

English translation 1705

(the Shabbat after)

(דעם שבת נאך)

English translation 1706

Purim:

פורים:

English translation 1707

The laws of prayer in their entirety have a connection with Purim –

הלכות תפלה בכללותן האבן א שייכות מיט פורים –

English translation 1708

because the miracle of Purim came about through prayer,

ווייל דער נס פון פורים איז געקומען ע"י התפלה,

English translation 1709

"the matters of the fasts and their cry." And not only through the study of the laws of prayer,

"דברי הצומות וזעקתם" 218. און ניט נאר ע"י לימוד הלכות תפלה,

English translation 1710

but through actual prayer.

נאר ע"י תפלה בפועל.

English translation 1711

So too the beginning of the daily lesson

אזוי אויך התחלת השיעור יומי

English translation 1712

(in the Laws of Prayer itself)

(אין הל' תפלה גופא)

English translation 1713

has a special connection with Purim:

האט א שייכות מיוחדת מיט פורים:

English translation 1714

The Rambam writes there:

דער רמב"ם שרייבט דארט:

English translation 1715

"In the days of Rabban Gamliel, the heretics multiplied in Israel and they were distressing Israel and enticing them to turn away from after G-d,

"בימי ר"ג רבו האפיקורוסין 219 בישראל והיו מצירים לישראל ומסיתין אותן לשוב מאחרי השם,

English translation 1716

and when he saw that this was greater than all the needs of people, he and his court stood and instituted one blessing that would contain a request before G-d to destroy the heretics."

וכיון שראה שזו גדולה מכל צרכי בני אדם עמד הוא ובית דינו והתקין ברכה אחת שתהי' בה שאלה מלפני השם לאבד האפיקורוסין".

English translation 1717

Which is the content of the matter of Purim –

וואס דאס איז דער תוכן הענין פון פורים –

English translation 1718

"and Mordechai

"ומרדכי

English translation 1719

(and likewise "the people of Mordechai")

(און אזוי אויך "עם מרדכי")

English translation 1720

would not bow nor prostrate himself",

לא יכרע ולא ישתחוה" 220,

English translation 1721

the negation of the matter of idolatry completely,

שלילת הענין פון ע"ז מכל וכל,

English translation 1722

as explained in Torah Ohr that all the Jews stood then "in the aspect of actual self-sacrifice...

כמבואר בתורה אור 221 אז אלע אידן זיינען דעמולט געשטאנען "בבחי' מס"נ ממש...

English translation 1723

and it did not occur to any one of them an extraneous thought, heaven forbid."

ולא עלה על שום א' מהם מחשבת חוץ ח"ו".

English translation 1724

And one must explain the reason why the Alter Rebbe uses an unusual expression "machshavat chutz"

ויש לומר הטעם פארוואס דער אלטער רבי נוצט א לשון בלתי רגיל "מחשבת חוץ"

English translation 1725

(and not "machshavat avodah zarah" and the like) –

(און ניט "מחשבת ע"ז" וכיו"ב) –

English translation 1726

because this expresses the essence of the matter,

ווייל דאס גיט ארויס תוכן הענין,

English translation 1727

that this is outside of the Singularity of the World;

אז דאס איז חוץ מיחידו של עולם;

English translation 1728

and in the days of Purim, the Jews were in a state that "not one of them had a thought of chutz" from the Singularity of the World,

און בימי הפורים זיינען אידן געשטאנען אין א מצב אז "לא עלה על שום א' מהם מחשבת חוץ" מיחידו של עולם,

English translation 1729

that is, not only not idolatry,

ד.ה. ניט בלויז ניט ע"ז,

English translation 1730

but even not any matter of partnership

נאר אפילו ניט קיין ענין של שיתוף

English translation 1731

("Eloka deElokaya"),

("אלקא דאלקיא" 222),

English translation 1732

which although according to several opinions the children of Noah are not warned about partnership,

וואס אע"פ אז לכמה דיעות זיינען בני נח ניט מוזהרים על השיתוף 223,

English translation 1733

this is nevertheless an absolute prohibition for Jews.

איז דאס אבער אן איסור גמור פאר אידן.

English translation 1734

One sees from this,

זעט מען דערפון,

English translation 1735

that the essence of the matter of Purim is the same essence as the blessing against the heretics –

אז דער תוכן הענין פון פורים איז דער זעלבער תוכן ווי ברכת המינים –

English translation 1736

a complete negation of the matter of idolatry and partnership and any matter outside of the Singularity of the World,

שלילה לגמרי פון ענין הע"ז ושיתוף ואיזה ענין מחוץ ליחידו של עולם,

English translation 1737

"to return from after the Lord",

"לשוב מאחרי השם",

English translation 1738

and this is –

וואס דאס איז –

English translation 1739

in the language of the Rambam –

בלשון הרמב"ם –

English translation 1740

"greater than all the needs of man",

"גדולה מכל צרכי בני אדם",

English translation 1741

and therefore "not one of them had a thought of chutz, Heaven forbid",

און דערפאר איז "לא עלה על שום א' מהם מחשבת חוץ ח"ו",

English translation 1742

because this is "greater than all the needs of man".

ווייל דאס איז "גדולה מכל צרכי בני אדם".

English translation 1743

And according to the above explanation in the expression "machshavat chutz" –

וע"פ ביאור הנ"ל אין דעם לשון "מחשבת חוץ" –

English translation 1744

one must explain why the blessing against the heretics

יש לבאר פארוואס ברכת המינים

English translation 1745

(the negation of the matter of idolatry and partnership)

(שלילת ענין ע"ז ושיתוף)

English translation 1746

is "greater than all the needs of man":

איז "גדולה מכל צרכי בני אדם":

English translation 1747

The greatest need of a Jew is –

דער גרעסטער צורך פון א אידן איז –

English translation 1748

to be one thing with the Most High,

צו זיין איין זאך מיט דעם אויבערשטן,

English translation 1749

and that he should have no thing, even a thought,

און ביי אים זאל ניט זיין קיין שום זאך. אפילו מחשבה,

English translation 1750

outside of Him, Heaven forbid.

חוץ ממנו ח"ו.

English translation 1751

And as long as he has all the requests for needs,

וכל זמן וואס ער האט אלע בקשת צרכים,

English translation 1752

the most sublime needs –

צרכים הכי נעלים –

English translation 1753

the blessing of knowledge

ברכת הדעת

English translation 1754

("You graciously grant man knowledge"),

("אתה חונן לאדם דעת"),

English translation 1755

the blessing of repentance,

ברכת התשובה,

English translation 1756

the blessing of forgiveness,

ברכת הסליחה,

English translation 1757

the blessing of redemption, etc. –

ברכת הגאולה וכו' –

English translation 1758

he indeed has all good things,

האט ער טאקע אלע גוטע זאכן,

English translation 1759

but he lacks his greatest need,

עס פעלט אים אבער זיין צורך הכי גדול,

English translation 1760

"for this is greater than all the needs of man" –

"שזו גדולה מכל צרכי בני אדם" –

English translation 1761

that he should be one thing with the Most High,

אז ער זאל זיין איין זאך מיט דעם אויבערשטן,

English translation 1762

without any other thing

אָן קיין שום אנדער זאך

English translation 1763

(machshavat chutz)

(מחשבת חוץ)

English translation 1764

mixed into it!

אריינגעמישט אין דעם!

English translation 1765

As the Rambam explains at the end of the Laws of Repentance

ווי דער רמב"ם איז מבאר בסוף הל' תשובה 224

English translation 1766

(as discussed earlier)

(ווי גערעדט פריער 225)

English translation 1767

that the purpose of man's service must be not for the sake of any thing outside of the Most High Himself –

אז תכלית עבודת האדם דארף זיין ניט צוליב קיין זאך חוץ פון דעם אויבערשטן אליין –

English translation 1768

"not for any thing in the world",

"לא מפני דבר בעולם",

English translation 1769

not in order to receive "all the blessings written" in the Torah,

ניט צוליב באקומען "כל הברכות הכתובות" בתורה,

English translation 1770

not for the sake of this world,

ניט צוליב עוה"ז,

English translation 1771

even not for the sake of the World to Come,

אפילו ניט צוליב עוה"ב,

English translation 1772

where they delight in the radiance of the Divine Presence –

וואו נהנים מזיו השכינה 226 –

English translation 1773

but service for its own sake,

נאר עבודה לשמה,

English translation 1774

out of love

מתוך אהבה

English translation 1775

(as it was with Abraham our father –

(ווי ס'איז געווען ביי אברהם אבינו –

English translation 1776

"Abraham who loves Me") –

"אברהם אוהבי" 227) –

English translation 1777

that he serves the Lord only because of the love of the Holy One, blessed be He, who commanded the commandments,

אז ער איז עובד ה' נאר מפני אהבת הקב"ה וואס ער האט אנגעזאגט די מצוות,

English translation 1778

and not for the sake of any other thing that is outside of Him.

און ניט צוליב קיין שום אנדער זאך שחוץ ממנו.

English translation 1779

And this is the greatest need of a person,

און דאס איז דער צורך הכי גדול פון א מענטשן,

English translation 1780

which is "greater than all the needs of man",

וואס איז "גדולה מכל צרכי בני אדם",

English translation 1781

even more than the most sublime needs and blessings which one requests in the silent prayer –

אפילו פאר די צרכים וברכות הכי נעלים וועלכע מ'בעט בתפלת העמידה –

English translation 1782

that he should be one thing with the Most High alone.

אז ער זאל זיין איין זאך מיטן אויבערשטן אליין.

English translation 1783

And the Rambam explains there that this service applies to all Jews –

און דער רמב"ם איז דארט מבאר אז די עבודה איז שייך צו אלע אידן –

English translation 1784

as the Rambam emphasizes there twice

ווי דער רמב"ם איז דארטן מדגיש צוויי מאל

English translation 1785

(at the beginning of the chapter and at the end of the chapter) –

(בתחלת הפרק און בסוף הפרק) –

English translation 1786

that even the unlearned, women, and minors, who are educated to serve the Lord out of fear and in order to receive reward

אז אפילו עמי הארץ ונשים וקטנים וואס מ'איז זיי מחנך צו עובד זיין ה' מתוך יראה וכדי לקבל שכר

English translation 1787

[as explained at length in the Commentary on the Mishnah of the Rambam] –

[וכמבואר בארוכה אין פירוש המשניות להרמב"ם 228] –

English translation 1788

this is "until their knowledge increases and they become wise with abundant wisdom, etc., until they apprehend Him and know Him and serve Him out of love",

איז דאס "עד שתרבה דעתן ויתחכמו חכמה יתירה כו' עד שישיגוהו וידעוהו ויעבדוהו מאהבה",

English translation 1789

service for its own sake,

עבודה לשמה,

English translation 1790

just as it was with "Abraham was one",

אזוי ווי ס'איז געווען ביי "אחד הי' אברהם" 229,

English translation 1791

that is, that although "Abraham was one",

ד.ה. אז אע"פ וואס "אחד הי' אברהם",

English translation 1792

the service of "Abraham who loves Me" applies to all Jews!

איז די עבודה פון "אברהם אוהבי" שייך צו אלע אידן!

English translation 1793

And the manner of how to come to this love –

און דער אופן ווי צו קומען לידי אהבה זו –

English translation 1794

the Rambam continues

איז דער רמב"ם ממשיך

English translation 1795

(at the conclusion of the chapter):

(בסיום הפרק):

English translation 1796

"One does not love the Holy One, blessed be He, except through the knowledge with which one knows Him,

"אינו אוהב הקב"ה אלא בדעת שידעהו,

English translation 1797

and according to the knowledge will be the love, etc.,

ועל פי הדעה תהי' האהבה כו',

English translation 1798

therefore a person must devote himself to understand and to contemplate the wisdoms and understandings that inform him of his Master, according to the capacity that a person has to understand and to apprehend." And as was discussed,

לפיכך צריך האדם ליחד עצמו להבין ולהשכיל בחכמות ותבונות המודיעים לו את קונו כפי כח שיש באדם להבין ולהשיג". און ווי מ'האט גערעדט 230,

English translation 1799

that in these expressions of the Rambam are alluded wisdom, understanding, and knowledge:

אז אין די לשונות הרמב"ם זיינען מרומז חכמה בינה ודעת:

English translation 1800

"to contemplate the wisdoms

"להשכיל בחכמות

English translation 1801

(wisdom)

(חכמה)

English translation 1802

and understandings

ותבונות

English translation 1803

(understanding)

(בינה)

English translation 1804

that inform

המודיעים

English translation 1805

(knowledge)

(דעת)

English translation 1806

him." And from this one has the lesson and allusion,

לו". וואס דערפון האט מען דעם לימוד ורמז,

English translation 1807

that also women

אז אויך נשים

English translation 1808

(who also need to come to service out of love,

(וואס אויך זיי דארפן צוקומען צו עבודה מתוך אהבה,

English translation 1809

as above)

כנ"ל)

English translation 1810

must study Chassidus Chabad

דארפן לערנען חסידות חב"ד

English translation 1811

(wisdom, understanding, knowledge),

(חכמה בינה דעת),

English translation 1812

because this brings to love.

ווארום דאס ברענגט לידי אהבה.

English translation 1813

[It was spoken here about the printing of collections of Torah novellae in the book of the Rambam –

[דובר כאן ע"ד הדפסת קובצי חידושי תורה בספר הרמב"ם –

English translation 1814

edited by His Holiness, our Master, the Rebbe, may he live for many good years (and it was published in a separate pamphlet) and printed below on page 948].

הוגה ע"י כ"ק אדמו"ר שליט"א (וי"ל בקונטרס בפ"ע) ונדפס לקמן ע' 948].

English translation 1815

The matter in the Zohar:

דער ענין אין זהר:

English translation 1816

Torah is from the term instruction,

תורה איז מלשון הוראה 231,

English translation 1817

that is, that every matter in the Torah must be an instruction in the service of man.

ד.ה. אז יעדער ענין אין תורה דארף זיין א הוראה בעבודת האדם.

English translation 1818

According to this, the question arises:

לפי"ז שטעלט זיך די שאלה:

English translation 1819

What is the instruction in the service of man from this matter that is stated in the Zohar regarding the seven lights that were created before the world was created –

וואס איז די הוראה בעבודת האדם פון דעם ענין וואס שטייט אין זהר וועגן די ז' נהורין שנבראו קודם שנברא העולם –

English translation 1820

Is it not that what has been has been?!

ס'איז דאך מאי דהוה הוה 232?!

English translation 1821

And especially since this is a creation of the Holy One, blessed be He,

ובפרט אז דאס איז א בריאה של הקב"ה,

English translation 1822

and in a level that is before the world was created –

און אין א דרגא וואס איז קודם שנברא העולם –

English translation 1823

what relevance does it have to the service of a Jew in the world?!

איז וואס האט עס פאר א שייכות מיט דער עבודה פון א אידן אין עולם?!

English translation 1824

Furthermore:

נאכמער:

English translation 1825

In the Zohar there is an entire discussion regarding the matter of the seven lights that were created before the world was created. From this it is understood that this is further relevant to practical instruction –

אין זהר איז דא א גאנצע שקו"ט וועגן דעם ענין פון די ז' אורות שנבראו קודם שנברא העולם. וואס דערפון איז מובן אז דאס איז נאכמער נוגע להוראה בפועל –

English translation 1826

according to the principle in the halachic decisors,

ע"ד דער כלל אין פוסקים 233,

English translation 1827

that when there is a discussion in the Gemara regarding one opinion,

אז בשעת ס'איז דא א שקו"ט אין גמרא אין איין דיעה,

English translation 1828

this is a proof that the halachah is according to that opinion,

איז דאס א באווייז אז די הלכה איז לויט דער דיעה,

English translation 1829

because if not, they would not have included in the Gemara a discussion that is not relevant to practical halachah.

ווייל אויב ניט וואלט מען ניט אריינגעשטעלט אין גמרא א שקו"ט וואס איז ניט נוגע להלכה בפועל.

English translation 1830

And it will be sweetened according to what is explained in the Kuntres Acharon to the Laws of Talmud Torah –

ויומתק ע"פ המבואר אין קונטרס אחרון להל' תלמוד תורה 234 –

English translation 1831

that from the dialectics of the Tannaim and Amoraim "only a small amount was brought from it in the Talmud",

אז פון פלפול התנאים והאמוראים "לא הובא ממנו בתלמוד כ"א מעט מזעיר",

English translation 1832

because "even in their days they were not careful to remember by heart only the halachot with their reasons, and not the dialectics that they did not review so much." And the "small amount" of discussion that is brought in the Gemara –

ווייל "גם בימיהם לא היו זהירים לזכור בע"פ רק ההלכות בטעמיהן ולא הפלפול שלא היו חוזרים עליו כ"כ". און די שקו"ט "מעט מזעיר" וואס ברענגט זיך יע אין גמרא –

English translation 1833

is primarily that which is relevant to practical halachah,

איז בעיקר דאס וואס איז נוגע להלכה בפועל,

English translation 1834

according to the aforementioned principle in the halachic decisors.

ווי דער כלל הנ"ל אין פוסקים.

English translation 1835

From this it is understood a fortiori regarding the Zohar:

וואס דערפון איז מובן במכ"ש וק"ו בנוגע צו זהר:

English translation 1836

If in the revealed part of the Torah only "a small amount" is brought from the discussions in the revealed part,

מה-דאך אז אין נגלה דתורה ברענגט זיך נאר "מעט מזעיר" פון די שקו"ט שבנגלה,

English translation 1837

primarily that which is relevant to practical halachah –

בעיקר דאס וואס איז נוגע להלכה בפועל –

English translation 1838

how much more so in the Zohar,

עאכו"כ אז אין זהר,

English translation 1839

the hidden part of the Torah,

נסתר דתורה,

English translation 1840

only "a small amount" is brought from the hidden matters that were said by the Tannaim,

ברענגט זיך נאר "מעט מזעיר" פון די דברים נסתרים וואס זיינען געזאגט געווארן ע"י התנאים,

English translation 1841

it is certain that that which is brought there is relevant to practical instruction.

איז זיכער אז דאס וואס ברענגט זיך דארטן יע איז נוגע להוראה בפועל.

English translation 1842

Thus it is understood,

איז דערפון מובן,

English translation 1843

since in the Zohar there is a discussion on the matter of the seven lights that were created before the world was created –

וויבאלד אז אין זהר איז דא א שקו"ט אין דעם ענין פון די ז' אורות שנבראו קודם שנברא העולם –

English translation 1844

there must be from this a practical instruction in the service of man.

דארף דערפון זיין א הוראה בפועל בעבודת האדם.

English translation 1845

The explanation of this will be understood according to the continuation of the words of the Zohar regarding the greatness of the matter of Torah study:

דעם ביאור בזה וועט מען פארשטיין ע"פ המשך דברי הזהר 235 וועגן דעם גודל הענין פון לימוד התורה:

English translation 1846

"We have learned: Every person who engages in words of Torah, etc., the Holy One, blessed be He, protects him, and the Shechinah spreads over him her wings, etc.,

"תנינן כל בר נש דאשתדל במלי דאורייתא כו' קב"ה חפי עלי' ושכינתא פרשא עלי' גדפהא כו',

English translation 1847

and moreover, he sustains the world, and the Holy One, blessed be He, rejoices with him as if on that day He planted the heavens and the earth, etc."

ולא עוד אלא דהוא מקיים עלמא וקב"ה חדי עמי' כאלו ההוא יומא נטע שמיא וארעא כו'".

English translation 1848

That is, a person who studies Torah, he "sustains the world" that was created by the Holy One, blessed be He,

ד.ה. אז א איך וואס לערנט תורה איז ער "מקיים עלמא" שנברא ע"י הקב"ה,

English translation 1849

and it is as if "on that day He planted the heavens and the earth" anew. And "sustains the world" contains a superiority even over creating the world –

און ס'איז כאילו ווי "ההוא יומא נטע שמיא וארעא" מחדש. וואס "מקיים עלמא" האט אין זיך אן עילוי אפילו לגבי ברא עלמא –

English translation 1850

because this proves that he has the power to sustain the world that was created by the Holy One, blessed be He.

ווייל דאס באווייזט אז ער האט בכח צו מקיים זיין דעם עולם שנברא ע"י הקב"ה.

English translation 1851

And based on this it is understood that all these matters that are stated regarding the creation of the world,

ועפ"ז איז מובן אז די אלע ענינים וואס שטייען בנוגע צו בריאת העולם,

English translation 1852

including that which is stated in this Zohar regarding the seven lights that were created before the world was created,

כולל דאס וואס שטייט אין דעם זהר וועגן די ז' אורות שנבראו קודם שנברא העולם,

English translation 1853

also have a relevance to the service of a Jew,

האבן אויך א שייכות צו דער עבודה פון א אידן,

English translation 1854

because when he studies Torah it is as if he is creating the world

ווייל בשעת ער לערנט תורה איז עס כאילו ווי ער איז בורא העולם

English translation 1855

("He planted the heavens and the earth")

("נטע שמיא וארעא")

English translation 1856

and sustaining the world that was created by the Holy One, blessed be He.

און מקיים העולם שנברא ע"י הקב"ה.

English translation 1857

And the explanation:

והענין:

English translation 1858

From the very fact that it is said that the seven lights were created "before the world was created",

דערפון גופא וואס מ'זאגט אז די ז' אורות נבראו "עד לא אברי עלמא",

English translation 1859

it is understood that they have a relevance to

איז פארשטאנדיק אז זיי האבן א שייכות מיט

English translation 1860

(the creation of the)

(בריאת ה)

English translation 1861

world,

עולם,

English translation 1862

because if they had no relevance and relation to the world, it would not be appropriate to negate and say that they were created "before the world was created"

ווייל אויב זיי וואלטן קיין שייכות וערך ניט געהאט צו עולם וואלט ניט געפאסט צו שולל זיין און זאגן אז זיי זיינען באשאפן געווארן "עד לא אברי עלמא"

English translation 1863

(before the world was created).

(קודם שנברא העולם).

English translation 1864

For example, as it is not appropriate to say "regarding a certain high and deep wisdom that cannot be touched with hands because of the depth of the concept",

בדוגמא ווי ס'פאסט ניט זאגן "על איזו חכמה רמה ועמוקה שאי אפשר למששה בידים מפני עומק המושג",

English translation 1865

"because the sense of touch relates and applies only to a physical object that is grasped by the hands." And when one negates one thing from another,

"לפי שחוש המישוש אינו מתייחס ונופל אלא על עשי' גשמית הנתפסת בידים" 236. ובשעת מ'איז שולל איין זאך פון דעם צווייטן,

English translation 1866

it proves that they have between them a relevance and relation,

באווייזט עס אז זיי האבן צווישן זיך א שייכות וערך,

English translation 1867

therefore one must negate it.

דעריבער דארף מען עס שולל זיין.

English translation 1868

And according to what is explained regarding "two thousand years the Torah preceded the world",

וע"ד המבואר 237 בנוגע צו "אלפיים שנה קדמה תורה לעולם" 238,

English translation 1869

that the very fact that it is said that it "preceded the world" proves that the Torah has a relevance to the world,

אז דאס גופא וואס מ'זאגט אז ס'איז "קדמה לעולם" באווייזט אז תורה האט א שייכות צו עולם,

English translation 1870

only that it "preceded the world". And it is understood further from the fact that it states a measure of how much it "preceded the world" –

נאר ס'איז "קדמה לעולם". וכמובן נאכמער דערפון וואס מ'זאגט נאך א שיעור וויפל ס'איז "קדמה לעולם" –

English translation 1871

"two thousand years the Torah preceded the world",

"אלפיים שנה קדמה תורה לעולם",

English translation 1872

that is, that after the "two thousand years"

ד.ה. אז לאחרי די "אלפיים שנה"

English translation 1873

(in its meaning of level and degree)

(בפירושו מעלה ודרגא)

English translation 1874

it is necessary that this be revealed in the world.

איז מוכרח אז דאס זאל נתגלה ווערן אין עולם.

English translation 1875

And likewise it is also understood regarding the seven lights that were created "before the world was created",

ועד"ז איז אויך מובן בנוגע צו די ז' אורות שנבראו "עד לא אברי עלמא",

English translation 1876

that from the very fact that it is said that they were created "before the world was created",

אז דערפון גופא וואס מ'זאגט אז זיי זיינען באשאפן געווארן "עד לא אברי עלמא",

English translation 1877

proves that they have a relevance and relation to the world,

באווייזט אז זיי האבן א שייכות וערך צו עלמא,

English translation 1878

only in a manner that they preceded the world.

נאר אין אן אופן אז זיי זיינען קדמו לעולם.

English translation 1879

And we must add further –

ויש להוסיף נאכמער –

English translation 1880

According to the distinction that regarding Torah there is a measure of time how much it is "preceded the world" –

ע"פ החילוק אז בא תורה שטייט א מדה בזמן וויפל ס'איז "קדמה לעולם" –

English translation 1881

"Two thousand years",

"אלפיים שנה",

English translation 1882

But regarding these lights there is no measure,

משא"כ בא די ז' אורות שטייט ניט קיין מדה,

English translation 1883

Only simply "before the world was created",

נאר סתם "עד לא אברי עלמא",

English translation 1884

Which requires explanation in several ways,

וואס יש לבאר זה בכמה אופנים,

English translation 1885

And one explanation in this for superiority is:

און איין ביאור בזה למעליותא איז:

English translation 1886

Even though Torah has a connection and value to the world

אע"פ וואס תורה האט א שייכות וערך צו עולם

English translation 1887

(As understood from that which we say that it "preceded the world"),

(כמובן מזה וואס מ'זאגט אז "קדמה לעולם"),

English translation 1888

It is nevertheless distant from the world –

איז זי אבער בריחוק פון עולם –

English translation 1889

"Two thousand years",

"אלפיים שנה" 239,

English translation 1890

It must pass through "two thousand years"

עס דארף דורכגיין "אלפיים שנה"

English translation 1891

(Levels)

(דרגות)

English translation 1892

Until Torah can be drawn down and revealed in the world;

ביז אז תורה זאל נמשך ונתגלה ווערן בעולם;

English translation 1893

But regarding these lights,

משא"כ די ז' אורות,

English translation 1894

About which it is only stated that they were created "before the world was created",

וואס אויף זיי שטייט נאר אז זיי זיינען באשאפן געווארן "עד לא אברי עלמא",

English translation 1895

Without any measurement in time,

אן קיין מדידה אין זמן,

English translation 1896

They are a level immediately before the level of the creation of the world without any interruption between them,

זיינען א דרגא תיכף קודם דער דרגא פון בריאת העולם בלי שום הפסק ביניהם,

English translation 1897

And immediately after these lights are created, the world is immediately created.

און גלייך לאחרי ווי די ז' אורות ווערן באשאפן ווערט גלייך באשאפן די וועלט.

English translation 1898

That is, these lights come together with the world,

ד.ה. אז די ז' אורות קומען צוזאמען מיט עולם,

English translation 1899

Only in this very thing they are prior to the world

נאר בזה גופא זיינען זיי קדום לעולם

English translation 1900

(Not like Torah which is "two thousand years preceded the world").

(ניט ווי תורה וואס איז "אלפיים שנה קדמה לעולם").

English translation 1901

And this is like a cause and an effect:

וע"ד א סיבה ומסובב:

English translation 1902

On one hand, the cause must have a connection and value and come together with the effect,

פון איין זייט מוז די סיבה האבן א שייכות וערך און קומען צוזאמען מיט דעם מסובב,

English translation 1903

Because if they have no connection between them,

ווייל אויב זיי האבן צווישן זיך קיין שייכות ניט,

English translation 1904

This is not a cause and effect;

איז דאס ניט קיין סיבה ומסובב;

English translation 1905

On the other hand, the cause must be prior to the effect,

לאידך גיסא דארף די סיבה זיין קודם להמסובב,

English translation 1906

Because if not, this is further not a cause and effect.

ווייל אויב ניט איז דאס ווייטער ניט קיין סיבה ומסובב.

English translation 1907

That is, it can be that the cause comes together with the effect,

ד.ה. אז עס קען זיין אז די סיבה זאל קומען צוזאמען מיטן מסובב,

English translation 1908

Only in this very thing it is prior to the effect.

נאר בזה גופא איז ער קודם להמסובב.

English translation 1909

And based on this, one can understand the lesson in the service of man from this matter in the Zohar regarding the seven lights that were created "before the world was created" –

ועפ"ז קען מען פארשטיין דעם לימוד בעבודת האדם פון דעם ענין אין זהר וועגן די ז' אורות שנבראו "עד לא אברי עלמא" –

English translation 1910

According to the continuation of the words of the aforementioned Zohar,

ע"פ המשך דברי הזהר הנ"ל,

English translation 1911

That through the study of Torah by a Jew, it is as if he is creating the world

אז ע"י לימוד התורה פון א אידן איז דאס כאילו ווי ער איז בורא העולם

English translation 1912

("He planted the heavens and the earth")

("נטע שמיא וארעא")

English translation 1913

And "sustains the world":

און "מקיים עלמא":

English translation 1914

Before a Jew goes to study Torah

איידער א איד גייט לערנען תורה

English translation 1915

(And to create and sustain the world)

(און באשאפן און מקיים זיין את העולם)

English translation 1916

There must be in him the preparation in the likeness of the seven lights

דארף ביי אים זיין די הקדמה בדוגמא פון די ז' אורות

English translation 1917

(That were created before the world was created by the Holy One, blessed be He),

(שנבראו קודם שנברא העולם ע"י הקב"ה),

English translation 1918

Which have a connection and value to the world and to the study of Torah,

וואס זיי האבן א שייכות וערך צו עלמא און צו לימוד התורה,

English translation 1919

But they must come as a preparation for this,

אבער זיי דארפן קומען אלס הקדמה לזה,

English translation 1920

And immediately afterward he can sit to study Torah and create and sustain the world.

און גלייך דערנאך קען ער זיך זעצן לערנען תורה און באשאפן און מקיים זיין דעם עולם.

English translation 1921

And as explained in the Zohar and in the notes on the Zohar what the seven lights are,

וכמבואר אין זהר און אין די הערות אויפן זהר וואס די ז' אורות זיינען,

English translation 1922

Whose likeness also exists in the service of man. And this is not the place to elaborate on this.

וואס דוגמתם זיינען אויך דא אין עבודת האדם. ואין כאן המקום להאריך בזה.

English translation 1923

What is primarily relevant to us

וואס איז אונז בעיקר נוגע

English translation 1924

(From the seven lights)

(פון די ז' אורות)

English translation 1925

Is –

איז –

English translation 1926

The revelation of "the light of Mashiach",

דער גילוי פון "אורו של משיח",

English translation 1927

Below ten handbreadths,

למטה מעשרה טפחים,

English translation 1928

And in a manner of alacrity, "

ובאופן של זריזות, "

English translation 1929

(There is no [term] except the expression)

(אין צו אלא לשון)

English translation 1930

Immediate haste",

זירוז מיד" 240,

English translation 1931

"I will hasten it in its time",

"אחישנה 241 שבאחישנה",

English translation 1932

And "for generations" –

און "לדורות" –

English translation 1933

In an eternal manner,

באופן נצחי,

English translation 1934

A redemption after which there is no exile,

א גאולה שאין אחרי' גלות 942,

English translation 1935

Together with the eternal Torah,

צוזאמען מיט דער תורה נצחית,

English translation 1936

Together with Jews who are eternal,

צוזאמען מיט אידן וואס זיי זיינען נצחיים,

English translation 1937

As it is said "And Your people are all righteous; they shall inherit the land forever, the branch of My planting, the work of My hands, to be glorified."

כמ"ש 243 "ועמך כולם צדיקים לעולם יירשו ארץ נצר מטעי מעשה ידי להתפאר".

English translation 1938

And may it be His will that it should be so in actuality,

ויה"ר אז אזוי זאל זיין בפועל,

English translation 1939

And in a manner of "immediately" –

ובאופן פון "מיד" –

English translation 1940

Because already "all the appointed times have passed and the matter depends only on repentance",

ווארום כבר "כלו כל הקיצין ואין הדבר תלוי אלא בתשובה" 244,

English translation 1941

And repentance can be in one hour and in one moment,

און תשובה קען זיין בשעתא חדא וברגעא חדא 245,

English translation 1942

And through a mere thought of repentance –

און דורך א הרהור תשובה בלבד –

English translation 1943

He becomes a completely righteous person,

ווערט ער א צדיק גמור 246,

English translation 1944

And "the Torah promised that Israel will ultimately repent at the end of their exile and immediately they are redeemed",

און "הבטיחה תורה שסוף ישראל לעשות תשובה בסוף גלותן ומיד הן נגאלין" 247,

English translation 1945

Consequently, one has both virtues –

במילא האט מען ביידע מעלות –

English translation 1946

Both that of a completely righteous person

סיי פון א צדיק גמור

English translation 1947

(Which is achieved through a thought of repentance),

(וואס ווערט ע"י הרהור תשובה),

English translation 1948

And that of a penitent –

און סיי פון א בעל תשובה –

English translation 1949

"To bring back the righteous in repentance."

"לאתבא צדיקיא בתיובתא" 248.

English translation 1950

For this is the advantage of the future redemption over the redemption from Egypt:

וואס דאס איז דער אויפטו פון דער גאולה העתידה לגבי גאולת מצרים:

English translation 1951

Then, the Jews had only the virtue of the service of the righteous,

דעמולט האבן אידן געהאט נאר די מעלה פון עבודת הצדיקים,

English translation 1952

But in the future redemption, the Jews will have both the virtue of the righteous and the virtue of repentance,

משא"כ בגאולה העתידה וועלן אידן האבן סיי מעלת הצדיקים און סיי מעלת התשובה,

English translation 1953

"To bring back the righteous in repentance."

"לאתבא צדיקיא בתיובתא".

English translation 1954

And the preparation and preface for this

און די הכנה והקדמה לזה

English translation 1955

(A semblance of this)

(מעין זה)

English translation 1956

Begins already in the last days of exile,

הויבט זיך אן נאך אין די לעצטע טעג פון גלות,

English translation 1957

And afterward –

און דערנאך –

English translation 1958

In a manner of "immediately" –

באופן פון "מיד" –

English translation 1959

One goes out from exile in the true and complete redemption through our righteous Mashiach,

גייט מען ארויס פון גלות בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1960

And one goes to our holy land,

און מ'גייט אין ארצנו הקדושה,

English translation 1961

And to Jerusalem, the holy city,

און לירושלים עיר הקודש,

English translation 1962

To the Temple Mount,

להר הבית,

English translation 1963

And to the third Holy Temple,

ולביהמ"ק השלישי,

English translation 1964

And speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1965

[His Holiness, our Master, Teacher, and Rebbe, may he live for many good years, Amen, hinted to the holy shaliach tzibbur, may he live, to play "May it be Your will etc. that the Holy Temple be built etc."].

[כ"ק אדמו"ר שליט"א רמז להש"צ שי' לנגן "יה"ר כו' שיבנה ביהמ"ק כו'"].

English translation 1966

Since there is no "Vaad HaMesader" yet,

היות אז דערוויילע איז ניטא קיין "ועד המסדר",

English translation 1967

and eventually there will presumably be a "Vaad HaMesader" –

וסוכ"סוועט מסתמא ווערן א "ועד המסדר" –

English translation 1968

I must become the "Vaad HaMesader" and remind,

דארף איך ווערן דער "ועד המסדר" און דערמאנען,

English translation 1969

that since there are guests from France,

אז היות ווי עס זיינען דא פאראן אורחים פון צרפת,

English translation 1970

and it is customary that whenever guests from France come here –

און ס'איז רגיל אז בכל פעם וואס אורחים פון צרפת קומען אהער –

English translation 1971

they sing the melody of "HaAderet VeHaEmunah" which was adapted from a foreign tune and into which the words "HaAderet VeHaEmunah etc." were inserted –

זינגען זיי דעם ניגון פון "האדרת והאמונה" וועלכן מ'האט מהפך געווען פון לעו"ז און אין דעם אריינגעשטעלט די ווערטער "האדרת והאמונה וכו'" –

English translation 1972

they should now begin to sing the melody,

זאלן זיי איצטער אנהויבן זינגען דעם ניגון,

English translation 1973

and after them every person shall continue,

ואחריהם כל אדם ימשוך,

English translation 1974

the entire congregation should help them sing.

דער גאנצער קהל זאל זיי ארויסהעלפן זינגען.

English translation 1975

May it be His will that very soon we will see openly how it is "HaAderet VeHaEmunah LeChai Olamim" until "HaTehilah VeHaTiferet LeChai Olamim" with all the matters in between,

ויה"ר אז בקרוב ממש וועט מען זען בגלוי ווי ס'איז "האדרת והאמונה לחי עולמים" ביז "התהלה והתפארת לחי עולמים" מיט אלע ענינים שבינתיים,

English translation 1976

below ten handbreadths,

למטה מעשרה טפחים,

English translation 1977

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1978

and with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 1979

[The guests from France, may they live, began to play "HaAderet VeHaEmunah etc." And the entire congregation –

[האורחים מצרפת שיחיו התחילו לנגן "האדרת והאמונה כו'". וכל הקהל –

English translation 1980

after them.

אחריהם.

English translation 1981

Afterward, the Rebbe, may he live for many good years, began to play "Niet Niet Nikavo".

אח"כ התחיל כ"ק אדמו"ר שליט"א לנגן "ניעט ניעט ניקאַוואָ".

English translation 1982

Afterward, he said:

אח"כ אמר:

English translation 1983

Those who need to recite a final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1984

will surely recite a final blessing].

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה].