English translation — שיחת פורים ה'תשמ"ו.

English translation 1

We have already spoken several times,

שוין גערעדט כמה פעמים,

English translation 2

that when Jews gather together,

אז בשעת אידן קלייבן זיך צוזאמען,

English translation 3

in whatever time and in whatever place it may be,

אין וואס פאר א צייט און אין וואס פאר אן אָרט דאס זאל נאר זיין,

English translation 4

it is a matter of great importance. To the extent that it causes great joy before our Father in Heaven,

איז עס אן ענין גדול ביותר. ביז אז דאס פועל'ט א שמחה גדולה ביי אבינו שבשמים,

English translation 5

as is known the story of the old Rebbe1 who transmitted the "note that descended from heaven...

כידוע דער סיפור פון אלטן רבי'ן 1 וואס ער האט איבערגעגעבן די "פתקא אשר משמי שמיא נחיתא...

English translation 6

what a Chassidic farbrengen can accomplish, the angel Michael cannot accomplish",

דאס וואס עס קען אויפטאן א חסידישער פארברענגען קען מלאך מיכאל ניט אויפטאן",

English translation 7

and he explained the greatness of the joy that is aroused above through a gathering of Jews,

און האט מבאר געווען די גודל השמחה וואס ווערט אויפגעטאן למעלה דורך א התוועדות פון אידן,

English translation 8

and this

און דאס

English translation 9

(including the results thereof)

(כולל די תוצאות דערפון)

English translation 10

is then drawn down until the lowest level.

ווערט דערנאך נמשך ביז למטה מטה.

English translation 11

But since that which people gather together

אבער וויבאלד אז דאס וואס מענטשן קלייבן זיך צוזאמען

English translation 12

(even though until then they were not together)

(כאטש ביז דעמולט זיינען זיי ניט געווען צוזאמען)

English translation 13

must have a reason,

מוז דאך האבן א סיבה,

English translation 14

therefore there are several aspects in the virtue of the gathering,

במילא איז פאראן כמה אופנים אין מעלת ההתוועדות,

English translation 15

according to the virtue and goodness and strength and content of the reason,

לויט דער מעלה און טובה און תוקף און תוכן הסיבה,

English translation 16

and in addition to this,

ונוסף לזה,

English translation 17

there is an addition in the virtue of the gathering that comes through the virtue of the time of the gathering,

איז פאראן א תוספת אין מעלת ההתוועדות וואס קומט צו דורך מעלת זמן ההתוועדות,

English translation 18

for in time there are indeed different levels,

וואס אין זמן זיינען דאך פאראן חלוקי דרגות,

English translation 19

a meritorious time2,

א זמן זכאי 2,

English translation 20

and within "meritorious" itself there can be stronger and higher and greater and deeper;

און אין "זכאי" גופא קען זיין שטארקער און העכער און גרעסער און טיפער;

English translation 21

and likewise regarding place,

ועד"ז אין מקום,

English translation 22

for the place causes and as is seen simply,

וואס המקום גורם און ווי מ'זעט בפשטות,

English translation 23

that the place where one gathers and the time in which one gathers,

אז דער ארט וואו מ'קלייבט זיך צוזאמען און די צייט אין וועלכער מ'קלייבט זיך צוזאמען,

English translation 24

have an effect on those gathered.

האבן א ווירקונג אויף די מתוועדים.

English translation 25

And when all these matters

און בשעת די אלע ענינים

English translation 26

(the reason,

(די סיבה,

English translation 27

the time and the place)

דער זמן און דער מקום)

English translation 28

are connected with the same point, it is understood,

זיינען פארבונדן מיט דער זעלבער נקודה איז פארשטאנדיק,

English translation 29

that the common point adds to the result of the gathering,

אז די נקודה משותפת איז מוסיף אין דער תוצאה פון דער התוועדות,

English translation 30

that it should be with greater excellence and greater strength.

עס זאל זיין ביתר שאת וביתר עז.

English translation 31

And regarding our matter:

ובנוגע לעניננו:

English translation 32

This present gathering,

די היינטיקע התוועדות,

English translation 33

in connection with the days of Purim,

בקשר מיט ימי הפורים,

English translation 34

has within it an added emphasis in the matter of the unity of Israel

האט אין זיך א תוספת הדגשה אין דער ענין פון אחדות ישראל

English translation 35

(that which Jews gather together)

(דאס וואס אידן קלייבן זיך צוזאמען)

English translation 36

due to the reason and place and time of the gathering

מצד דער סיבה און מקום און זמן ההתוועדות

English translation 37

(and as has been discussed several times in various styles,

(וכמדובר כמה פעמים אין פארשידענע סגנונות,

English translation 38

based on what is stated in the words of our Nesi'im and in the Oral Torah in general):

מיוסד אויף דעם וואס שטייט אין דברי רבותינו נשיאינו און אין תושבע"פ בכלל):

English translation 39

It is explained in the books3

ס'איז מבואר בספרים 3

English translation 40

(and understood in the simple meaning of Scripture),

(ומובן אין פשוטו של מקרא),

English translation 41

that the claim of Haman which brought about the decree of Purim,

אז די טענה פון המן וואס האט געבראכט די גזירה פון פורים,

English translation 42

was connected with that which the Jews are "one nation, scattered and divided among the peoples etc."4,

איז געווען פארבונדן דערמיט וואס די אידן זיינען אן "עם אחד מפוזר ומפורד בין העמים וגו'" 4,

English translation 43

meaning that they are in a movement and state of division and dispersion

ד.ה. אז זיי זיינען אין א תנועה ומצב של פירוד ופיזור

English translation 44

(the opposite of assembly and unity).

(היפך ההתאספות ואחדות).

English translation 45

For this reason Purim is indeed connected with such mitzvos which openly emphasize the opposite of "dispersion and division",

וואס מטעם זה איז דאך פורים פארבונדן מיט אזעלכע מצוות וועלכע אונטערשטרייכן בגלוי דעם היפך פון "פיזור ופירוד",

English translation 46

as explained in the books3,

כמבואר אין ספרים 3,

English translation 47

that therefore the mitzvah of Purim is connected with "sending portions, a man to his fellow, and gifts to the poor"5 which is indeed the opposite of "dispersion and division",

אז דעריבער איז די מצוה פון פורים פארבונדן מיט "משלוח מנות איש לרעהו ומתנות לאביונים" 5 וואס דאס איז דאך דער היפך פון "פיזור ופירוד",

English translation 48

a matter of the unity of Israel.

אן ענין של אחדות ישראל.

English translation 49

And likewise Purim is connected with "feasting and joy"*5,

ועד"ז איז פורים פארבונדן מיט "משתה ושמחה" *5,

English translation 50

for the completeness of feasting and joy is connected with bringing joy to other Jews,

וואס שלימות משתה ושמחה איז פארבונדן מיט משמח זיין אנדערע אידן,

English translation 51

as the Rambam emphasizes in his book6

ווי דער רמב"ם איז מדגיש בספרו 6

English translation 52

(the book of Laws, Laws7)

(ספר הלכות הלכות 7)

English translation 53

that the true matter of joy is not when a person rejoices only by himself or with the members of his household,

אז דער אמת'ער ענין השמחה איז ניט בשעת א מענטש איז שמח בלויז בעצמו אדער מיט בני ביתו,

English translation 54

rather he must also bring joy to other Jews.

נאר ער דארף אויך משמח זיין אנדערע אידן.

English translation 55

From all this it is understood,

וואס מכל זה איז מובן,

English translation 56

how the matter of "Purim"

ווי דער ענין פון "פורים"

English translation 57

(the reason for the gathering and the time of the gathering),

(די סיבת ההתוועדות און דער זמן ההתוועדות),

English translation 58

adds emphasis in the matter of the gathering and assembling together of Jews.

איז מוסיף הדגשה אין דעם ענין ההתוועדות און צוזאמענקלייבן זיך פון אידן.

English translation 59

In addition to this, there is also an emphasis in the matter due to the place:

נוסף לזה איז אויך פאראן א הדגשה בדבר מצד המקום:

English translation 60

The gathering takes place in a "Beis HaKnesses" (synagogue),

די התוועדות קומט פֿאָר אין א "בית הכנסת",

English translation 61

for the simple meaning of "Knesses" is from the term "Kinus" (assembly),

וואס דער טייטש פון "כנסת" בפשטות איז מלשון "כינוס",

English translation 62

that people gather together who, were it not for this place, would not be together.

אז עס קלייבן זיך צוזאמען מענטשן וואס לולי מקום זה וואלטן זיי ניט געווען צוזאמען.

English translation 63

Likewise, the place of the gathering is also a "Beis HaMidrash" (study hall) where one studies Torah,

עד"ז איז דער מקום ההתוועדות אויך א "בית המדרש" וואו מ'לערנט תורה,

English translation 64

and not just any study of Torah,

און ניט סתם לימוד התורה,

English translation 65

rather "study of Torah in public"

נאר "תלמוד תורה דרבים"

English translation 66

(which has a virtue over the study of Torah of an individual8,

(וואס האט א מעלה לגבי תלמוד תורה דיחיד 8,

English translation 67

as explained in Halacha9,

כמבואר בהלכה 9,

English translation 68

and all the more so in the books of Mussar and in the books of Chassidus10).

ועאכו"כ אין ספרי מוסר און אין ספרי חסידות 10).

English translation 69

These two matters add to the importance of the place and add emphasis in the matter of the unity that is aroused during the gathering.

וואס די ביידע ענינים זיינען מוסיף אין חשיבות המקום און מוסיף הדגשה אין דעם ענין האחדות וואס ווערט אויפגעטאן בשעת ההתוועדות.

English translation 70

Furthermore:

נאכמער:

English translation 71

In addition to this general matter that the time and the place are connected with unity in general,

נוסף אויף דעם ענין כללי וואס דער זמן און דער מקום זיינען פארבונדן מיט אחדות בכלל,

English translation 72

there is an emphasis in the matter in a matter of unity that is connected with "assembly" and gathering:

איז פאראן א הדגשה בדבר אין אן ענין של אחדות וואס איז פארבונדן מיט "כינוס" והתוועדות:

English translation 73

Both from the aspect of the place which is a "synagogue",

סיי מצד דעם מקום וואס איז א "בית הכנסת",

English translation 74

as above,

כנ"ל,

English translation 75

and from the aspect of the time,

און סיי מצד דעם זמן,

English translation 76

Purim,

פורים,

English translation 77

and as related in the Megillat Esther,

וכמסופר אין מגילת אסתר,

English translation 78

that the miracle of Purim and the nullification of the decree were connected with "gather all the Jews"11,

אז דער נס פון פורים און ביטול הגזירה איז געווען פארבונדן מיט "כנוס את כל היהודים" 11,

English translation 79

the concept of "assembly".

דער ענין פון "כנסת".

English translation 80

And especially since we have the principle of "and these days are remembered and performed"12,

ובפרט אז מ'האט דעם כלל פון "והימים האלה נזכרים ונעשים" 12,

English translation 81

that at the time when there is a proper remembrance, "and performed"13 is actualized,

אז בשעת עס איז דא דער זכרון כדבעי ווערט אויפגעטאן "ונעשים" 13,

English translation 82

that all the matters that were in the first time are drawn down,

אז עס ווערן נמשך אלע ענינים וואס זיינען געווען בפעם הראשונה,

English translation 83

and so it is also regarding the matter of "gather all the Jews".

וואס אזוי איז אויך בנוגע צו דעם ענין פון "כנוס את כל היהודים".

English translation 84

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 85

In the first time, they needed to have the "gather all the Jews" because of the nullification of the decree,

בפעם הראשונה האט מען געדארפט האבן דעם "כנוס את כל היהודים" צוליב ביטול הגזירה,

English translation 86

but now,

אבער יעצט,

English translation 87

when one is already after the nullification of the decree,

בשעת מ'האלט שוין לאחרי ביטול הגזירה,

English translation 88

the "gather all the Jews" effects an aspect of ascent "from strength to strength"14 within holiness itself.

טוט אויף דער "כנוס את כל היהודים" אן ענין של עלי' "מחיל אל חיל" 14 אין קדושה גופא.

English translation 89

In all the above, there is an additional emphasis in the time of Purim:

אין כל האמור לעיל איז פאראן נאך א תוספת הדגשה אין דעם זמן פון פורים:

English translation 90

The matters of Purim are eternal matters,

די ענינים פון פורים זיינען דאך ענינים נצחיים,

English translation 91

as it says in the Megillah15 "and their remembrance will not cease from their seed",

ווי עס שטייט אין מגילה 15 "וזכרם לא יסוף מזרעם",

English translation 92

and this adds to a person's feeling in this matter,

וואס דאס איז מוסיף אין דעם הרגש האדם בענין זה,

English translation 93

as one sees simply,

ווי מ'זעט בפשטות,

English translation 94

that when a person knows that the action he does will continue for a short time,

אז בשעת א מענטש ווייס אז די פעולה וואס ער טוט וועט נמשך ווערן א זמן קצר,

English translation 95

even though he does it,

איז כאטש ער טוט איר,

English translation 96

it does not, however, reach the enthusiasm and strength and vitality with which he does such actions that he knows will continue perpetually,

קומט עס אבער ניט צו דער התלהבות און שטארקייט און לעבעדיקייט מיט וועלכע ער טוט אזוינע פעולות וואס ער ווייס אז זיי וועלן נמשך ווערן בתמידות,

English translation 97

a matter of infinity.

אן ענין של אין סוף.

English translation 98

From this it is understood,

וואס דערפון איז מובן,

English translation 99

that the matter of the unity of Israel that is actualized on Purim

אז דער ענין פון אחדות ישראל וואס ווערט אויפגעטאן בפורים

English translation 100

(which is an eternal matter)

(וואס איז אן ענין נצחי)

English translation 101

has a special influence on each one.

האט א ספעציעלע השפעה אויף יעדערן.

English translation 102

And especially since here we are speaking

ובפרט אז דא רעדט זיך

English translation 103

(not about ordinary people, but)

(ניט וועגן סתם א מענטשן, נאר)

English translation 104

about Jews,

וועגן אידן,

English translation 105

who are connected with "simple unity",

וואס זיינען פארבונדן מיט "אחדות הפשוטה",

English translation 106

and in such a manner that the "simple unity" influences all the details and details of details,

ובאופן כזה אז די "אחדות הפשוטה" איז משפיע אין אלע פרטים און פרטי-פרטים,

English translation 107

that even when they are separated,

אז אפילו זייענדיק פאנאנדערגעטיילט,

English translation 108

it is discernible in them that there is a general matter that is connected with them,

איז אין זיי ניכר אז עס איז פאראן אן ענין כללי וואס איז פארבונדן מיט זיי,

English translation 109

until that the action of a most particular individual among people and Jews,

ביז אז די פעולה פון א פרט שבפרט צווישן מענטשן און אידן,

English translation 110

even a most particular individual in a person's own life,

ביז א פרט שבפרט בחיי האדם עצמו,

English translation 111

influences the entire collective.

איז משפיע על כל הכלל כולו.

English translation 112

And especially according to the well-known statement of the Baal Shem Tov in the name of the Rasa"g that "the essence, when you grasp a part of it, you grasp all of it"16,

ובפרט לויטן מאמר הידוע פון בעש"ט בשם הרס"ג אז "העצם כשאתה תופס במקצתו אתה תופס בכולו" 16,

English translation 113

and here itself it is emphasized that this is only "a part of it",

וואס דא גופא איז מודגש אז דאס איז בלויז "מקצתו",

English translation 114

and nevertheless, this is not merely connected with "all of it",

ואעפ"כ איז דאס ניט סתם פארבונדן מיט "כולו",

English translation 115

rather one has "all of it" in a manner of "grasping"!

נאר מ'האט "כולו" באופן של "תפיסא"!

English translation 116

Since this saying was said by the great ones of Israel,

וואס וויבאלד אז דער פתגם איז געזאגט געווארן דורך גדולי ישראל,

English translation 117

it is certain that all its words are precise;

איז זיכער אז אלע זיינע ווערטער זיינען בדיוק;

English translation 118

and since together with this they were also "leaders of Israel",

און היות אז ביחד עם זה זיינען זיי אויך געווען "מנהיגי ישראל",

English translation 119

this saying is a Torah and instruction and empowerment to all those to whom the saying has come or will come

איז דער פתגם א תורה והוראה און נתינת כח צו די אלע צו וועלכע דער פתגם איז אנגעקומען אדער וועט אנקומען

English translation 120

(in the future).

(בעתיד).

English translation 121

From all this, the emphasis in the matter of the unity of Jews is understood,

וואס מכל זה איז מובן די הדגשה אין ענין האחדות פון אידן,

English translation 122

and in a manner of "all of us as one" *16.

ובאופן פון "כולנו כאחד" *16.

English translation 123

Another matter in this:

נאך אן ענין בזה:

English translation 124

The festival of Purim is such a festival that encompasses not only the revealed powers of people,

דער יו"ט פון פורים איז אזא יו"ט וואס נעמט דורך ניט נאר די כחות הגלויים פון מענטשן,

English translation 125

but also beyond that.

נאר אויך למעלה מזה.

English translation 126

One of the obligations of Purim is "a person is obligated to become intoxicated on Purim until he does not know etc."17,

וואס איינער פון די חיובים פון פורים איז "חייב איניש לבסומי בפוריא עד דלא ידע כו'" 17,

English translation 127

which is above intellect.

וואס דאס איז העכער פון שכל.

English translation 128

The perfection of a person's revealed powers is his intellectual power;

וואס די שלימות פון כחות הגלויים של האדם איז דאך דער כח השכל שבו;

English translation 129

but when one is at "until he does not know",

בשעת אבער מ'האלט ביי "עד דלא ידע",

English translation 130

above intellect18,

העכער פון שכל 18,

English translation 131

this means that the knowledge is in a manner of "as waters cover the sea" *18,

הייסט עס אז די ידיעה ווערט באופן פון "כמים לים מכסים" *18,

English translation 132

that the intellect is "drowned" in it,

אז דער שכל ווערט "איינגעטרונקען" אין דעם,

English translation 133

until one reaches "the ultimate knowledge is that we do not know"19,

ביז אז מ'קומט צו "תכלית הידיעה שלא נדעך" 19,

English translation 134

that intellect itself compels that there is a thing that is above intellect.

אז שכל אליין איז מכריח אז ס'איז דא א זאך וואס איז העכער פון שכל.

English translation 135

And the matter of "until he does not know" itself is drawn into a person's body,

און דער ענין פון "עד דלא ידע" גופא ווערט נמשך אין גוף האדם,

English translation 136

as the simple explanation of "to become intoxicated on Purim",

ווי דער פירוש הפשוט פון "לבסומי בפוריא",

English translation 137

which is connected with the body and the conduct of the body and its movement simply.

וואס איז פארבונדן מיטן גוף והנהגת הגוף ותנועתו בפשטות.

English translation 138

The matter of above intellect emphasizes and brings out the movement of unity,

וואס דער ענין פון למעלה מן השכל איז מדגיש און ברענגט ארויס די תנועה פון אחדות,

English translation 139

as follows

כדלקמן

English translation 140

(section 6 and onward).

(ס"ו ואילך).

English translation 141

And especially since this is brought out in a manner of dancing which encompasses the entire body20,

ובפרט אז דאס ווערט ארויסגעבראכט באופן של ריקוד וואס דאס נעמט דורך דעם גאנצן גוף 20,

English translation 142

for in dancing simply, all limbs dance,

וואס אין ריקוד בפשטות טאנצן דאך אלע איברים,

English translation 143

from the heel of the foot to the crown of the head *20,

דער עקב שברגל ביז דעם קדקד שבראש *20,

English translation 144

all at once and in the same manner, which is a matter of unity.

אלע בבת אחת און אין דעם זעלבן אופן וואס דאס איז אן ענין של אחדות.

English translation 145

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 146

This is not unity in the manner of "one",

דאס איז ניט אחדות באופן של "אחד",

English translation 147

which is composed of several details21,

וואס איז צוזאמענגעשטעלט פון כמה פרטים 21,

English translation 148

and each detail is recognizable in itself

און יעדער פרט איז ניכר בפני עצמו

English translation 149

("one and there is a second" — of course from the language of the verse22 "there is one and there is no second")

("אחד ויש שני" כמובן מלשון הכתוב 22 "יש אחד ואין שני")

English translation 150

but this is in the manner of "singular" which "has no second",

נאר דאס איז באופן של "יחיד" וואס "אין שני לו",

English translation 151

i.e., that even though the "singular" also initially consists of several details,

ד.ה. אז כאטש דער "יחיד" באשטייט אויך מלכתחילה פון כמה פרטים,

English translation 152

they nevertheless stand afterwards in a manner where each of them is nullified as a detail and only the "singularity" within it is seen.

שטייען זיי אבער דערנאך אין אן אופן וואס יעדערער פון זיי איז בטל אלס פרט און עס זעט זיך אן בלויז די "יחידה" שבו.

English translation 153

So too is it in the dancing,

וואס אזוי איז אויך אין דעם טאנצן,

English translation 154

that although initially it comes as a result of contemplation in the intellect that is in the head,

אז כאטש מלכתחילה קומט עס אלס תוצאה פון דער התבוננות בשכל שבראש,

English translation 155

the contemplation of the content of the days of Purim and the matter of the festival and the strength of the miracle etc. nevertheless brings it later to a state of "until one does not know".

די התבוננות אין תוכן ימי הפורים ופרשת החג ותקפו של נס וכו' ברענגט עס אבער שפעטער צו א מצב פון "עד דלא ידע".

English translation 156

[This is also an explanation regarding an additional matter:

[וואס דאס איז אויך א הסברה אין אן ענין נוסף:

English translation 157

The Gemara23 says regarding the redemption of Purim and the redemption of Pesach "connecting redemption to redemption". And seemingly:

די גמרא 23 זאגט בנוגע צו גאולת פורים און גאולת פסח "מסמך גאולה לגאולה". ולכאורה:

English translation 158

In the redemption of Purim the emphasis is that "we are still servants of Achashverosh"24,

בגאולת פורים איז דאך די הדגשה אז "אכתי עבדי אחשורוש אנן" 24,

English translation 159

and the redemption of Pesach is a redemption in the manner of "they went out25 with a high hand"26 — how does the Torah of Truth say regarding these two redemptions "connecting redemption to redemption"? But according to the above it is understood,

און גאולת פסח איז א גאולה באופן פון "יוצאים 25 ביד רמה" 26 איז ווי זאגט תורת אמת אויף די ביידע גאולות "מסמך גאולה לגאולה"? נאר ע"פ הנ"ל איז דאס מובן,

English translation 160

because although the beginning of the redemption of Purim is in a manner of limitation,

ווייל כאטש די התחלה פון גאולת פורים איז באופן של הגבלה,

English translation 161

it nevertheless ultimately brings to the movement of "until one does not know",

ברענגט עס אבער סוף סוף צו דער תנועה פון "עד דלא ידע",

English translation 162

above measure and limitation,

למעלה ממדידה והגבלה,

English translation 163

and on the contrary,

ואדרבה,

English translation 164

the above measure and limitation is drawn down into the body].

די למעלה ממדוה"ג ווערט נמשך אין גוף].

English translation 165

May it be His will,

ויהי רצון,

English translation 166

that each one of us and each one of the entire community of Israel should utilize the greatness of the powers and the greatness of the assistance from Above that is given during the days of Purim,

אז יעדערער פון אונז און יעדערער פון כלל בני ישראל זאל אויסנוצן דעם גודל הכחות און גודל הסיוע מלמעלה וואס מ'גיט בימי הפורים,

English translation 167

and especially in a gathering and situation of several tens of Israel,

ובפרט אין א מעמד ומצב פון כמה עשיריות מישראל,

English translation 168

and in a holy place and in a holy time and on meritorious days

ובמקום קדוש ובזמן קדוש וביומין זכאין

English translation 169

(with all the aforementioned details),

(עם כל הפרטים הנ"ל),

English translation 170

and there should be the "connecting redemption to redemption" in its simple sense,

און עס זאל זייין דער "מסמך גאולה לגאולה" בפשטות,

English translation 171

speedily in our days,

בעגלא דידן,

English translation 172

immediately, in our times,

במהרה בימינו ממש,

English translation 173

in the true and complete redemption through our righteous Moshiach.

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 174

And then we will continue all the matters of Purim in sequence

און דעמולט וועט מען ממשיך זיין כל עניני פורים בהמשך

English translation 175

(without an interruption in between)

(בלי הפסק בינתיים)

English translation 176

in our holy land,

בארצנו הקדושה,

English translation 177

and there itself in Jerusalem, the holy city,

און דארט גופא אין ירושלים עיר הקודש,

English translation 178

the capital city,

עיר הבירה,

English translation 179

"the city of the great King"27,

"קרית מלך רב" 27,

English translation 180

and there itself "on the holy mount in Jerusalem"28,

און דארט גופא "בהר הקודש בירושלים" 28,

English translation 181

and there itself in "the Sanctuary of Hashem, Your hands have established"29,

און דארט גופא אין "מקדש אד' כוננו ידיך" 29,

English translation 182

And as it was in the days of Purim,

און ווי ס'איז געווען בימי הפורים,

English translation 183

that the document of "hatred"30 regarding the building of the Holy Temple was nullified,

אז ס'איז בטל געווארן דער כתב "שיטנה" 30 אויף בנין ביהמ"ק,

English translation 184

which becomes an eternal nullification,

וואס דאס ווערט א ביטול עולמי,

English translation 185

and we will have the eternal Holy Temple31,

און מ'האט דעם בית המקדש הנצחי 31,

English translation 186

the Sanctuary of Hashem, Your hands have established,

מקדש אד' כוננו ידיך,

English translation 187

And immediately, in our times.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 188

It was mentioned earlier

מ'האט דערמאנט פריער

English translation 189

(section 6),

(ס"ו),

English translation 190

that the matter of "until one does not know" of Purim,

אז דער ענין פון "עד דלא ידע" שבפורים,

English translation 191

with which the festival of Purim is distinct from other festivals,

מיט וועלכן דער יו"ט שבו איז חלוק פון אנדערע ימים טובים,

English translation 192

emphasizes the matter of unity among Jews.

איז מדגיש דעם ענין פון אחדות צווישן אידן.

English translation 193

And the explanation of this in detail:

והביאור בזה בפרטיות:

English translation 194

Although other festivals are festivals from the Torah,

כאטש אנדערע ימים טובים זיינען ימים טובים מן התורה,

English translation 195

whereas the festival of Purim was instituted by the sages of the Oral Torah

משא"כ דער יו"ט פון פורים איז נתתקן געווארן ע"י חכמי התורה שבע"פ

English translation 196

(it is a mitzvah of rabbinic origin)

(ס'איז א מצוה מדברי סופרים)

English translation 197

nevertheless we find a contradiction:

געפינט מען אבער א דבר והיפוכו:

English translation 198

The joy of the festival which is a biblical command "and you shall rejoice on your festival"32 must be within measure and limitation,

די שמחת יו"ט וואס איז א מ"ע מן התורה "ושמחת בחגך" 32 מוז זיין במדידה והגבלה,

English translation 199

as the Alter Rebbe also brings in his Shulchan Aruch33 that "when a person eats and drinks and rejoices on the festival, he should not indulge in wine etc." and "the court is obligated to appoint patrolmen on the festivals etc." whereas on Purim the mitzvah is "to become intoxicated until one does not know"34.

ווי דער אלטער רבי ברענגט אויך בשו"ע שלו 33 אז "כשאדם אוכל ושותה ושמח ברגל לא ימשוך ביין וכו'" און "חייבים ב"ד להעמיד שוטרים ברגלים וכו'" משא"כ בפורים איז די מצוה "לבסומי עד דלא ידע" 34.

English translation 200

And the matter of "until one does not know" adds to the matter of unity in the gathering,

וואס דער ענין פון "עד דלא ידע" איז מוסיף אין ענין האחדות שבהתוועדות,

English translation 201

that all Jews stand together as one without any distinction:

אז אלע אידן שטייען כולם יחד אן קיין אונטערשייד:

English translation 202

In general, "their opinions are not alike"35 and "their faces are not alike"35,

בכלל איז דאך "אין דעותיהן שוות" 35 און "אין פרצופיהן שווין" 35,

English translation 203

consequently one must provide an intellectual explanation to remove questions and difficulties as to why we gather together;

במילא דארף מען באווארענען מיט א הסברה בשכל אויף אראפנעמען שאלות וקשיות פארוואס מ'קלייבט זיך צוזאמען;

English translation 204

even when one answers it with a true answer, some impression of the question still remains,

איז אפילו ווען מ'פארענטפערט עס מיט א תירוץ אמיתי בלייבט נאך עפעס א רושם פון דער קשיא,

English translation 205

and it is not entirely smooth from the outset — whereas when one stands in a state of "until one does not know",

און ס'איז ניט אינגאנצן גלאטיק מעיקרא משא"כ בשעת מ'שטייט אין א מצב פון "עד דלא ידע",

English translation 206

then it is impossible to ask any questions or difficulties about this,

איז דעמולט ניט שייך פרעגן אויף דעם קיינע שאלות און קשיות,

English translation 207

because this is a matter that is above intellect.

ווייל דאס איז אן ענין שלמעלה מהדעת.

English translation 208

Consequently it is understood,

במילא איז מובן,

English translation 209

that specifically on Purim one stands in a movement of unity more than on other festivals,

ווי בפורים דוקא שטייט מען אין א תנועה של אחדות מער ווי בשאר ימים טובים,

English translation 210

because since we are at a level of "until one does not know",

ווייל היות מ'האלט ביי א דרגא פון "עד דלא ידע",

English translation 211

we stand above "their opinions are not alike".

שטייט מען העכער פון "אין דיעותיהן שוות".

English translation 212

That is, although on every festival there is the matter of joy,

ד.ה. אז כאטש בכל יו"ט איז פאראן דער ענין השמחה,

English translation 213

even dancing with the feet

ביז א ריקוד ברגלים

English translation 214

(together with the head,

(צוזאמען מיטן קאפ,

English translation 215

as above),

כנ"ל),

English translation 216

this is nevertheless still not above "knowledge";

איז דאס אבער נאך אלץ ניט למעלה פון "ידיעה";

English translation 217

whereas Purim is in a manner of "until one does not know".

משא"כ פורים איז אין אן אופן פון "עד דלא ידע".

English translation 218

Together with this, however, is the matter of "until one does not know" of Purim which is drawn into the inner powers, because the halachah itself of "a person is obligated to become intoxicated on Purim until one does not know" is a halachah in the Torah,

צוזאמען דערמיט איז אבער דער ענין פון "עד דלא ידע" שבפורים נמשך אין כחות פנימיים ווייל די הלכה פון "חייב איניש לבסומי בפוריא עד דלא ידע" גופא איז א הלכה אין תורה,

English translation 219

which is connected with knowledge and study,

וואס איז פארבונדן מיט ידיעה ולימוד,

English translation 220

until a study in the manner of knowing the halachah clearly, and the halachah itself says that it must be "until one does not know."

ביז א לימוד באופן פון ידיעת ההלכה על בורי' און די הלכה גופא זאגט אז עס דארף זיין "עד דלא ידע".

English translation 221

In continuation of this, it was also mentioned earlier,

בהמשך לזה האט מען אויך דערמאנט פריער,

English translation 222

that regarding the redemption of Purim and the redemption of Pesach, our Sages, may their memory be blessed, say23 "they juxtapose redemption to redemption"

אז בנוגע צו גאולת פורים און גאולת פסח זאגן חז"ל 23 "מסמך גאולה לגאולה"

English translation 223

(although superficially there is a great difference between them).

(כאטש לכאורה איז פאראן א חילוק גדול ביניהם).

English translation 224

And in this as well, one finds another wonder,

וואס אויך אין דעם געפינט מען נאך א דבר פלא,

English translation 225

in which there is seemingly expressed in Purim a matter opposite to Pesach:

אין וועלכן עס ווערט לכאורה אויסגעדריקט אין פורים אן ענין הפכי פון פסח:

English translation 226

It is known that in addition to the Holy Tongue, there are many languages in the world,

ס'איז ידוע אז נוסף אויף לשון הקודש זיינען פאראן כמה וכמה לשונות בעולם,

English translation 227

as emphasized in the very term "Holy Tongue,"

כמודגש אין דעם תואר "לשון הקודש" גופא,

English translation 228

that there are other languages,

אז עס זיינען פאראן נאך לשונות,

English translation 229

and in the language of the Megillah *35 "every nation according to its language"

ובלשון המגילה *35 "עם ועם כלשונו"

English translation 230

(and as one sees simply);

(און ווי מ'זעט בפשטות);

English translation 231

but the Holy Tongue is the one and only language,

אבער לשון הקודש איז דער איין-און-איינציקער לשון,

English translation 232

a "single language" just as Jews are a "single nation"

א "שפה אחת" אזוי ווי אידן זיינען אן "עם אחד"

English translation 233

(and as our Sages, may their memory be blessed, said36 on the verse37 "And the whole earth was of one language," that this means the Holy Tongue).

(וכמאחז"ל 36 עה"פ 37 "ויהי כל הארץ שפה אחת" אז דאס מיינט לשון הקודש).

English translation 234

It is explained in several places38 the greatness of the matter of the Holy Tongue

איז מבואר בכמה מקומות 38 דער גודל הענין פון לשון הקודש

English translation 235

(and its distinction from other languages),

(וחילוקו משאר הלשונות),

English translation 236

that it is a language in which every name and word is connected with "holiness,"

אז דאס איז א לשון אין וועלכן יעדער נאמען און ווארט איז פארבונדן מיט "קדושה",

English translation 237

and it is explicitly stated in it that it is a part of the Holy Tongue,

און עס שטייט בגלוי בו אז דאס איז א חלק פון לשון הקודש,

English translation 238

unlike other languages which are languages of the profane,

משא"כ שאר הלשונות זיינען לשונות של חול,

English translation 239

not like the Holy Tongue.

ניט ווי לשון הקודש.

English translation 240

Also in other languages,

אויך אין שאר הלשונות,

English translation 241

the seventy languages,

שבעים לשון,

English translation 242

there is the obligation of "all your deeds shall be for the sake of Heaven,"39

איז פאראן דער חיוב פון "כל מעשיך יהיו לשם שמים" 39,

English translation 243

that one should use the profane languages for the sake of Heaven,

אז מ'זאל נוצן די לשונות של חול לשם שמים,

English translation 244

until one transforms from profane to holiness;40

ביז אז מ'זאל מהפך זיין פון חול לקדושה 40;

English translation 245

but in their own essence, they are matters of the profane.

אבער מצד עצמם זיינען דאס ענינים של חול.

English translation 246

And here one sees a wonder in Purim regarding the other festivals:

און דא זעט מען א דבר פלא אין פורים לגבי שאר הימים טובים:

English translation 247

The names of all special days and festivals among Jews are in the Holy Tongue:

די נעמען פון אלע ימים מיוחדים וימים טובים ביי אידן זיינען בלשון הקודש:

English translation 248

one festival is called "Chag HaMatzot" or "Chag HaAviv,"

איין יו"ט ווערט אנגערופן "חג המצות" אדער "חג האביב",

English translation 249

a second is called "Chag HaShavuot,"

א צווייטער ווערט אנגערופן "חג השבועות",

English translation 250

a third "Chag HaSukkot" or "Chag HaAsif" and so on, and likewise the other festivals, all of which have names in the Holy Tongue;

א דריטער "חג הסוכות" אדער "חג האסיף" וכיו"ב ועד"ז שאר הימים טובים וואס האבן אלע נעמען בלשון הקודש;

English translation 251

The only exception is the festival of Purim, regarding which "therefore they called these days Purim, after the Pur,"41

דער איינציקער אויסנאם איז חג הפורים וואס "על כן קראו לימים האלה פורים על שם הפור" 41,

English translation 252

for "Pur" is not a word in the Holy Tongue,

וואס "פור" איז ניט קיין ווארט בלשון הקודש,

English translation 253

rather it is taken from the language of Persia and Media.42

נאר ס'איז גענומען פון לשון פרס ומדי 42.

English translation 254

The question arises:

ווערט די שאלה:

English translation 255

Why is Purim distinguished from all the festivals in this matter?

פארוואס איז פורים אויסגעטיילט פון אלע ימים טובים בענין זה?

English translation 256

Furthermore:

נאכמער:

English translation 257

As mentioned earlier, our Sages, may their memory be blessed, compared the redemption of Purim with the redemption of Pesach

ווי דערמאנט פריער פארגלייכן חז"ל די גאולה פון פורים מיט דער גאולה פון פסח

English translation 258

("they juxtapose redemption to redemption"),

("מסמך גאולה לגאולה"),

English translation 259

and regarding the redemption of Pesach,

און ביי גאולת פסח,

English translation 260

the redemption from Egypt,

גאולת מצרים,

English translation 261

one finds a directly opposite matter, that one of the merits that brought the redemption was that they did not change their language,43

געפינט מען אן ענין הפכי ממש אז איינער פון די זכויות וואס האט געבראכט די גאולה איז געווען דאס וואס לא שינו את לשונם 43,

English translation 262

i.e., that although they were in the land of Egypt,

ד.ה. אז כאטש זיי זיינען געווען בארץ מצרים,

English translation 263

in exile,

אין גלות,

English translation 264

they held onto the language of Israel,

האט מען זיך געהאלטן מיט לשון ישראל,

English translation 265

the Holy Tongue?!

לשון הקודש?!

English translation 266

And this is also expressed in practical halachah, that when one needs to write on the day of Purim a "document,"

און דאס דריקט זיך אויס אויך אין הלכה בפועל אז בשעת מ'דארף שרייבן ביום הפורים א "שטר",

English translation 267

one must write the day as "Purim" and so forth!

דארף מען שרייבן דעם טאג "פורים" וכיו"ב!

English translation 268

Furthermore:

נאכמער:

English translation 269

It is known,

ס'איז ידוע,

English translation 270

that several words from several languages are used in the Holy Tongue,

אז כמה תיבות פון כמה לשונות ווערן גענוצט אין לשון הקודש,

English translation 271

and have become a part of the Holy Tongue.

און זיינען געווארן א חלק פון לשון הקודש.

English translation 272

This, however, is in such a manner,

דאס איז אבער באופן כזה,

English translation 273

that the use of the words in the Holy Tongue rendered fit, transformed, and sanctified the language of another,

אז דאס וואס מ'האט גענוצט די ווערטער אין לשון הקודש האט מכשיר געווען און מהפך געווען און מקדש געווען דעם לשון עם אחר,

English translation 274

through using them according to instruction from above,

דורך דעם וואס מ'האט זיך דערמיט באנוצט ע"פ הוראה מלמעלה,

English translation 275

in such a way that it became a part of the Holy Tongue

באופן כזה אז דאס איז געווארן א טייל פון לשון הקודש

English translation 276

(as brought in the later authorities regarding several names);

(כמובא באחרונים בנוגע לכמה שמות);

English translation 277

In contrast, regarding the name "Purim," one could have thought,

משא"כ ביים נאמען "פורים" האט מען דאך געקענט מיינען,

English translation 278

that thousands of years after the story, the word "Purim" has already become a word in the Holy Tongue, but the Megillah44 emphasizes the opposite,

אז טויזנטער יארן לאחרי סיפור המעשה איז שוין דער ווארט "פורים" געווארן א ווארט בלשון הקודש איז אבער די מגילה 44 מדגיש דעם היפך,

English translation 279

that "Pur is the lot,"

אז "פור הוא הגורל",

English translation 280

so that one should know that the word in the Holy Tongue is "Goral,"

אז מ'זאל וויסן זיין אז דער ווארט בלשון הקודש איז "גורל",

English translation 281

and the word "Pur"

און דער ווארט "פור"

English translation 282

(and "Purim")

(און "פורים")

English translation 283

is not in the Holy Tongue!

איז ניט בלשון הקודש!

English translation 284

Since every word in the Megillah is precise,

וואס יעדער ווארט אין מגילה איז בדיוק,

English translation 285

and "a person is obligated to read the Megillah at night and repeat it by day,"45

און "חייב אדם לקרות את המגילה בלילה ולשנותה ביום" 45,

English translation 286

and he must hear every word,46 the Megillah emphasizes that "Pur" and "Goral" are two separate words!

און ער דארף הערן יעדן ווארט 46 איז די מגילה מדגיש אז "פור" און "גורל" זיינען צוויי באזונדערע ווערטער!

English translation 287

That is, they indeed adopted the word, but in such a manner that it is not transformed from the language of Media and Persia into the Holy Tongue,

ד.ה. מ'האט טאקע אנגענומען דעם ווארט אבער באופן כזה אז ער ווערט ניט נתהפך פון לשון מדי ופרס צו לשון הקודש,

English translation 288

rather it remains the language of Persia and Media!

נאר ער בלייבט לשון פרס ומדי!

English translation 289

What, in general, do Jews have the power to transform a secular language into a holy language,

וואס בכלל האבן דאך אידן דעם כח צו מהפך זיין א לשון של חול צו א לשון של קדושה,

English translation 290

exactly as this is in the totality of Torah and its mitzvos,

פונקט ווי דאס איז בכללות התורה ומצוותי',

English translation 291

that one takes secular items and makes from them articles for a mitzvah and articles for holiness, up to a sacred object with which one swears while holding an object47

אז מ'נעמט דברי חול און מ'מאכט דערפון תשמישי מצוה און תשמישי קדושה ביז א חפץ של קדושה מיט וועלכן מ'איז נשבע בנקיטת חפץ 47

English translation 292

(like an oath on a Sefer Torah48)

(ע"ד ווי א שבועה בס"ת 48)

English translation 293

which the oath has a special force;

וואס די שבועה האט א תוקף מיוחד;

English translation 294

but regarding the word "Purim," one does not transform the word into the Holy Tongue,

אבער ביי דעם ווארט "פורים" איז מען ניט מהפך דעם ווארט ללשון הקודש,

English translation 295

rather it remains the language of Persia and Media.

נאר ער בלייבט לשון פרס ומדי.

English translation 296

[And this is also a matter that is relevant to halachah:

[און דאס איז אויך אן ענין וואס איז נוגע להלכה:

English translation 297

According to halachah, there are certain documents that must be written in one language,

ע"פ הלכה זיינען פאראן אזעלכע שטרות וואס מוזן געשריבן ווערן בלשון אחת,

English translation 298

and one may not write them in two languages together;

און מ'טאר זיי ניט שרייבן בשתי לשונות ביחד;

English translation 299

consequently, when one incorporates words from other languages and this becomes a part of the Holy Tongue, one may use that word in a document written in the Holy Tongue,

במילא איז בשעת מ'נעמט אריין ווערטער פון אנדערע לשונות און דאס ווערט א חלק פון לשון הקודש מעג מען נוצן דעם ווארט אין א שטר וואס איז געשריבן בלשון הקודש,

English translation 300

as is explained at length in the books49,

וכמבואר בארוכה אין ספרים 49,

English translation 301

but regarding the name "Purim," this is a term that remains the language of Media and Persia].

משא"כ בנוגע דעם נאמען "פורים" איז דאס א תואר וואס בלייבט לשון מדי ופרס].

English translation 302

It follows,

קומט אויס,

English translation 303

that when one tells about the nullification of the decree of Purim,

אז בשעת מ'דערציילט וועגן ביטול הגזירה פון פורים,

English translation 304

and about the festival of Purim, one emphasizes that they are called specifically by the name "Yemei HaPurim,"

און וועגן דעם יום-טוב פון פורים איז מען מדגיש אז זיי ווערן אנגערופן דוקא בשם "ימי הפורים",

English translation 305

after the pur which "is the lot" in the Holy Tongue!

על שם הפור וואס "הוא הגורל" בלשון הקודש!

English translation 306

Yes. And since every matter in Torah is a lesson in the service of man to his Maker, it is understood,

יא. און וויבאלד אז יעדער ענין אין תורה איז א הוראה בעבודת האדם לקונו איז מובן,

English translation 307

that this very matter is a lesson in the service of man to his Maker,

אז דער ענין גופא איז א הוראה בעבודת האדם לקונו,

English translation 308

and not just one lesson,

און ניט נאר א הוראה אחת,

English translation 309

but many lessons,

נאר כו"כ הוראות,

English translation 310

for Torah is "longer than the measure of the earth and broader than the sea"50.

ווארום תורה איז דאך "ארוכה מארץ מדה ורחבה מני ים" 50.

English translation 311

So the rationale for this is according to what was said above, that the matter of Purim is not only a movement of "until one does not know" which is above measure and limitation,

איז די הסברה בזה ע"פ האמור לעיל אז דער ענין פון פורים איז ניט נאר א תנועה פון "עד דלא ידע" שלמעלה ממדידה והגבלה,

English translation 312

but rather the drawing down of "that which is above measure and limitation,"

נאר די המשכה פון "למעלה ממדידה והגבלה",

English translation 313

and the simple unity into the place of "dispersion and division,"

און אחדות הפשוטה אין דעם ארט פון "פיזור ופירוד",

English translation 314

and into the place of knowledge.

און אין דעם ארט פון ידיעה.

English translation 315

That is, the novelty of Purim is,

ד.ה. דער חידוש פון פורים איז,

English translation 316

that together with the fact that Jews are a nation that is "scattered and dispersed among the nations,"

אז צוזאמען דערמיט וואס אידן זיינען אן עם וואס איז "מפוזר ומפורד בין העמים",

English translation 317

the essential point of a Jewish existence and life should be "one nation,"

איז דער עיקר נקודה פון א אידישער מציאות און לעבן ער זאל זיין אן "עם אחד",

English translation 318

through "and their laws are different from every nation"51.

דורך "ודתיהם שונות מכל עם" 51.

English translation 319

And not that one nullifies the "scattered and dispersed,"

און ניט אז מ'איז מבטל דעם "מפוזר ומפורד",

English translation 320

rather one emphasizes,

נאר מ'איז מדגיש,

English translation 321

that within this very "scattered and dispersed" it is emphasized that the main thing that rules and dominates in Jewish life is the matter of unity,

אז אין דעם "מפוזר ומפורד" גופא איז מודגש אז דער עיקר וואס איז מושל ושולט אין אידישן לעבן איז דער ענין האחדות,

English translation 322

"one nation."

"עם אחד".

English translation 323

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 324

The fact that they are "scattered and dispersed" adds an additional emphasis to the "unity" of Jews. And as one sees simply,

דאס וואס מ'איז "מפוזר ומפורד" איז נאך מוסיף א תוספת הדגשה אין דער "אחדות" פון אידן. און ווי מ'זעט בפשטות,

English translation 325

that when one unites and connects two things that are close to each other, one is not certain that the connection will be a lasting thing;

אז בשעת מ'איז מאחד און מ'פארבינדט צוויי זאכן וואס זיינען נאענט איינע מיט די צווייטע איז מען ניט זיכער אז דער קשר וועט זיין א דבר של קיימא;

English translation 326

but when they are two opposites and it has been achieved to make from them one thing, to the point that it holds thus for a period of time,

בשעת אבער דאס זיינען שני הפכים און עס האט זיך איינגעגעבן צו מאכן פון זיי א דבר אחד ביז אז ס'האלט זיך אזוי במשך א זמן,

English translation 327

then one is certain

איז מען דעמולט זיכער

English translation 328

(a chazakah, the matter is established)

(חזקה הוה מילתא)

English translation 329

that thus it will be forever and ever,

אז אזוי וועט זיין תמיד לעולמי עולמים,

English translation 330

because this is a novelty,

וויבאלד אז דאס איז א חידוש,

English translation 331

and the novelty has passed the two chazakos and so forth52.

און דער חידוש איז דורכגעגאנגען די שני חזקה וכיו"ב 52.

English translation 332

And this is the matter that is emphasized in that the name of this festival is not a name in the Holy Tongue,

און דאס איז דער ענין וואס איז מודגש אין דעם וואס דער נאמען פון דעם יו"ט איז ניט א נאמען בלשון הקודש,

English translation 333

but specifically in the language of Media and Persia,

נאר דוקא בלשון מדי ופרס,

English translation 334

to inform us,

להשמיענו,

English translation 335

that the content of this festival is,

אז דער תוכן פון דעם יו"ט איז,

English translation 336

that even in the place of the languages of Persia and Media,

אז אפילו אין דעם ארט פון לשונות פרס ומדי,

English translation 337

there too the festival of Purim reaches,

אויך אהין דערגרייכט דער יו"ט פון פורים,

English translation 338

and it effects there the matter of "one nation,"

און פועל'ט אויף דארטן דעם ענין פון "עם אחד",

English translation 339

and the matter of "until one does not know."

און דעם ענין פון "עד דלא ידע".

English translation 340

And from this there is also a practical lesson in the dissemination of Judaism and the wellsprings:

און דערפון האט מען אויך א הוראה בפועל אין הפצת היהדות והמעיינות:

English translation 341

When one meets a Jew who knows nothing at all about Purim,

בשעת מ'טרעפט א אידן וואס ווייס בכלל ניט וועגן פורים,

English translation 342

one might think,

קען מען דאך טראכטן,

English translation 343

that one should begin with him from the alef-beis of Judaism,

אז מ'וועט אנהויבן מיט אים פון דעם אלף-בית פון אידישקייט,

English translation 344

from the Ten Commandments and so forth,

פון עשרת הדברות וכיו"ב,

English translation 345

and then,

און דערנאך,

English translation 346

gradually, one will add another mitzvah and another matter,

לאט לאט. וועט מען צוגעבן נאך א מצוה און נאך אן ענין,

English translation 347

until one comes to the Rabbinic commandments,

ביז מ'וועט קומען צו מצוות דרבנן,

English translation 348

until the mitzvah of Purim;

ביז די מצוה פון פורים;

English translation 349

one says immediately that the mitzvah of Purim is connected to the language of Persia and Media!

זאגט מען גלייך אז די מצוה פון פורים איז שייך צו לשון פרס ומדי!

English translation 350

Simply put,

ד.ה. בפשטות,

English translation 351

the name of this festival emphasizes,

אז דער נאמען פון דעם יו"ט איז מדגיש,

English translation 352

that "in those days",

אז "בימים ההם",

English translation 353

when one came to a Jew in the land of Media and Persia and wanted to tell him that a new festival had been added, they did not wait until that Jew would know what the meaning of the word "Goral" is and its relevance to him etc., rather they immediately gave him a festival called "Purim",

בשעת מ'איז געקומען צו א אידן בארץ מדי ופרס און מ'האט אים געוואלט זאגן אז ס'איז צוגעקומען א נייער יו"ט האט מען ניט געווארט ביז דער איד וועט וויסן וואס איז דער אפטייטש פון ווארט "גורל" און די שייכות צו אים וכו' נאר מ'האט אים גלייך צוגעגעבן א יו"ט וואס ווערט אנגערופן "פורים",

English translation 354

consequently they are spared from having to explain the details of the matter,

במילא פארשפארט מען אים מסביר זיין פרטי הדברים,

English translation 355

because they immediately convey to him the essential concept,

ווארום מ'גיט אים גלייך איבער דעם עיקר הענין,

English translation 356

and "the rest, go and learn"53,

און "ואידך זיל גמור" 53,

English translation 357

the Jew will certainly inquire about the remaining details,

דער איד וועט זיכער זיך נאכפרעגן וועגן שאר הפרטים,

English translation 358

because "one who has one hundred wants two hundred"54,

ווייל "מי שיש לו מנה רוצה מאתיים" 54,

English translation 359

he has a point, he wants to know the other details.

ער האט א נקודה וויל ער וויסן די אנדערע פרטים.

English translation 360

And so too in the present time, that one can immediately begin speaking with a Jew about the concept of Purim,

ועד"ז בזמן הזה אז מ'קען גלייך אנהויבן רעדן מיט א אידן וועגן דעם ענין פון פורים,

English translation 361

and this will bring with it all the other matters.

און דאס וועט ברענגען מיט זיך כל שאר הענינים.

English translation 362

And from this there is also a lesson regarding all the gatherings and all the farbrengens that are held during the days of Purim or in the days before or after in connection with Purim, that the name "Purim" emphasizes,

און דערפון האט מען די הוראה אויך בנוגע צו כל האסיפות וכל ההתוועדויות וואס מ'מאכט בימי הפורים אדער בימים שלפנ"ז אדער שלאח"ז בקשר מיט פורים אז דער נאמען "פורים" איז מדגיש,

English translation 363

that when one sees a matter of the profane,

אז בשעת מ'דערזעט א דבר של חול,

English translation 364

one must immediately see in it the ultimate purpose of the matter,

דארף מען גלייך זען אין דעם די תכלית הדבר,

English translation 365

to draw holiness into it,

צו ממשיך זיין אין דעם קדושה,

English translation 366

just as the purpose of the "Pur" was that it should reveal the same content as "Goral" in the Holy Tongue.

ע"ד ווי די תכלית פון דעם "פור" איז געווען ער זאל אויפטאן דעם זעלבן תוכן ווי "גורל" בלשון הקודש.

English translation 367

And on the contrary, in order to reveal the concept of Goral through "Pur", one needs even more strength,

ואדרבה כדי צו אויפטאן דעם ענין פון גורל דורך "פור" דארף מען האבן נאכמערער כח,

English translation 368

to penetrate the language of Media and Persia,

כדי צו דורכגעמען דעם לשון פון מדי ופרס,

English translation 369

where for them "Pur" is an ordinary thing,

וואס ביי זיי איז "פור" א וואכעדיקע זאך,

English translation 370

and to transform it with a festival that is in the category of "until one does not know",

און דורכנעמען דאס מיט א יו"ט וואס איז בבחי' "עד דלא ידע",

English translation 371

until this is connected with Pesach,

ביז אז דאס איז פארבונדן מיט פסח,

English translation 372

"connecting redemption to redemption"23.

"מסמך גאולה לגאולה" 23.

English translation 373

And as explained in the books of Mussar,

וכמבואר אין ספרי מוסר,

English translation 374

and at length in the books of Chassidus and Kabbalah55,

ובארוכה אין ספרי חסידות און קבלה 55,

English translation 375

that the concept of "Goral" is connected with the aspect of "until one does not know",

אז דער ענין פון "גורל" איז פארבונדן מיט דער בחינה פון "עד דלא ידע",

English translation 376

for the entire content and essence of "Goral" is,

ווארום דער גאנצער תוכן און אינהאלט פון "גורל" איז,

English translation 377

that it is not chosen according to intellect,

אז ניט מ'קלייבט דאס אויס ע"פ שכל,

English translation 378

rather when, according to intellect, all parts are equal,

נאר בשעת אז ע"פ שכל זיינען אלע חלקים בשוה,

English translation 379

then through the Goral one chooses one thing from all of them, above intellect and knowledge.

איז ע"י הגורל קלייבט מען אויס איין זאך פון אלעמען למעלה מן השכל וידיעה.

English translation 380

And this concept is revealed in such a manner,

און דער ענין ווערט אויפגעטאן באופן כזה,

English translation 381

that it is in the language of Media and Persia.

אז מ'האט דאס אין לשון מדי ופרס.

English translation 382

This concept also exists in the service of every individual, and that is the service of Teshuvah:

וואס דער ענין איז אויך פאראן בעבודת כל אחד און דאס איז עבודת התשובה:

English translation 383

The concept of Purim is,

דער ענין פון פורים איז דאך,

English translation 384

as explained in the Megillah56,

כמבואר אין מגילה 56,

English translation 385

"and it was turned over etc.",

"ונהפוך הוא גו'",

English translation 386

a matter of transformation,

אן ענין של אתהפכא,

English translation 387

until "many of the people of the land became Jews"57,

ביז אז "רבים מעמי הארץ מתיהדים" 57,

English translation 388

that one makes from the profane and "people of the land" a matter of holiness and Judaism,

אז מ'מאכט פון חול און "עמי הארץ" אן ענין של קדושה און אידישקייט,

English translation 389

and as it says in the Megillah58 "and the month which was turned for them from sorrow to joy and from mourning to a festival".

און ווי עס שטייט אין מגילה 58 "והחודש אשר נהפך להם מיגון לשמחה ומאבל ליום טוב".

English translation 390

And in the language of the verse59 "may his evil thought return",

ובלשון הכתוב 59 "ישוב מחשבתו הרעה",

English translation 391

that the thought of the wicked Haman, from the descendants of Amalek60

אז מחשבת המן הרשע מבני בניו של עמלק 60

English translation 392

(Amalek in gematria is Safek61),

(עמלק בגימטריא ספק 61),

English translation 393

becomes overturned and confused,

ווערט נתהפך ונתבלבל,

English translation 394

until "may his evil thought return",

ביז אז "ישוב מחשבתו הרעה",

English translation 395

that there becomes in it a matter of Teshuvah,

אז עס ווערט אין דעם אן ענין של תשובה,

English translation 396

a new thing.

א דבר חדש.

English translation 397

And as has been discussed several times the superiority of Teshuvah,

וכמדובר כמה פעמים מעלת התשובה,

English translation 398

that Teshuvah adds a new category in Mitzvos62:

אז תשובה איז מוסיף א סוג חדש אין מצוות 62:

English translation 399

Before the concept of Teshuvah, there are only three categories in the world:

קודם ענין התשובה זיינען פאראן בלויז דריי ענינים בעולם:

English translation 400

Mitzvos,

מצוות,

English translation 401

permissible matters,

דברי רשות,

English translation 402

and matters opposite to Mitzvos;

און עניני היפך המצוות;

English translation 403

Teshuvah, however, reveals a new category in Mitzvos,

תשובה טוט אבער אויף א סוג חדש אין מצוות,

English translation 404

such Mitzvos that come from that which "intentional sins become for him like merits". These are indeed "merits". But not simple "merits",

אזעלכע מצוות וואס ווערן דערפון וואס "זדונות נעשות לו כזכיות". דאס זיינען טאקע "זכיות". אבער ניט סתם "זכיות",

English translation 405

rather such "merits" that one has transformed

נאר אזעלכע "זכיות" וואס מ'האט מהפך געווען

English translation 406

(through the instruction of the Torah and the power of the Torah)

(בהוראת התורה וכח התורה)

English translation 407

from "intentional sins" through Teshuvah from fear that leads to Teshuvah from love,

פון "זדונות" ע"י תשובה מיראה המביאה לתשובה מאהבה,

English translation 408

until the opposite becomes in ultimate perfection.

ביז אז דער היפוך ווערט בתכלית השלימות.

English translation 409

And this is the same concept of taking a word from the languages of the nations,

וואס דאס איז דער זעלבער ענין פון נעמען א ווארט פון לשונות האומות,

English translation 410

which remains the languages of the nations,

וואס בלייבט לשונות האומות,

English translation 411

and from it one makes a festival,

און פון אים מאכט מען א יו"ט,

English translation 412

and not just a festival,

און ניט סתם א יו"ט,

English translation 413

but a festival that is on a level of "Goral",

נאר א יו"ט וואס איז אין א דרגא פון "גורל",

English translation 414

until one does not know,

עד דלא ידע,

English translation 415

above the aspect of knowledge.

למעלה מבחי' ידיעה.

English translation 416

And from this there is also a lesson regarding the situation of the Jews in the present time, the time of exile:

און דערפון האט מען אויך די הוראה בנוגע צו דעם מצב פון אידן בזמן הזה זמן הגלות:

English translation 417

One must know,

א איך דארף וויסן,

English translation 418

that that which placed him into exile,

אז דאס וואס מ'האט אים אריינגעשטעלט אין גלות,

English translation 419

is only in order that through this there should come about good matters,

איז בלויז בכדי אז דורך דעם זאל צוקומען אין ענינים טובים,

English translation 420

and in the language of the Megillah, that there becomes the "and it was turned over",

ובלשון המגילה אז עס ווערט דער "ונהפוך הוא",

English translation 421

to transform the "but to a holiday",

צו מהפך זיין דעם "אבל ליום טוב",

English translation 422

consequently the advantage of a new matter in the matter of freedom will come about:

במילא וועט צוקומען די מעלה פון אן ענין חדש אין דעם ענין החירות:

English translation 423

just as in "merits" there is a special novelty when these are such merits that come from the transformation of intentional sins

פונקט ווי אין "זכיות" איז פאראן א חידוש מיוחד בשעת דאס זיינען אזוינע זכיות וועלכע קומען ארויס פון הפיכת הזדונות

English translation 424

(through the service of repentance),

(ע"י עבודת התשובה),

English translation 425

so too there is a special novelty in such freedom and redemption that comes from a very great exile.

עד"ז איז פאראן א חידוש מיוחד אין אזא חירות וגאולה וואס קומט ארויס פון א גלות גדולה ביותר.

English translation 426

Just as this was in those days,

וואס אזוי ווי דאס איז געווען בימים ההם,

English translation 427

at the time of the Purim miracle,

בזמן נס פורים,

English translation 428

so too is it actualized also in this time,

אזוי ווערט אויפגעטאן אויך בזמן הזה,

English translation 429

because "these days are remembered and done",

ווייל "הימים האלה נזכרים ונעשים",

English translation 430

meaning, that through the fact that one remembers the content of these days, the matter is actualized in deed,

ד.ה. אז דורך דעם וואס מ'דערמאנט זיך אויף דעם תוכן פון די טעג ווערט דער ענין אויפגעטאן במעשה,

English translation 431

"are done",

"נעשים",

English translation 432

exactly as it was at that time.

פונקט ווי ס'איז געווען באותו הזמן.

English translation 433

And when one encounters a Jew who, due to reasons not dependent on him and for various and sundry reasons, has until now been "captured among the nations"63,

און בשעת מ'טרעפט א אידן וואס מצד סיבות שאינן תלויות בו און מסיבות שונות ומשונות איז ער געווען ביז איצטער "נשבה לבין העכו"ם" 63,

English translation 434

"between Persia and Media", one awakens in him the "and it was turned over",

"בין פרס ומדי" טוט מען אין אים אויף דעם "ונהפוך הוא",

English translation 435

that he should be a "dancer" in the manner of "until he does not know",

ער זאל זיין א "טאנצער" באופן פון "עד דלא ידע",

English translation 436

due to the fact that he has already learned and seen a living example that Jews are "one nation" whose "religions are different from every nation" even in a situation and state of "scattered and dispersed among the nations" and a state of "we are still servants of Achashverosh"24,

מצד דעם וואס ער האט שוין געלערנט און געזען א לעבעדיקן ביישפיל אז אידן זיינען אן "עם אחד" וואס "דתיהם שונות מכל עם" אפילו אין א מעמד ומצב פון "מפוזר ומפורד בין העמים" און א מצב פון "אכתי עבדי אחשורוש אנן" 24,

English translation 437

that this already brings a great joy.

אז דאס ברענגט שוין א שמחה גדולה.

English translation 438

That is, he cries out and emphasizes,

ד.ה. ער שרייט און איז מדגיש,

English translation 439

that the redemption has not yet come,

אז עס איז נאך ניט געקומען די גאולה,

English translation 440

and "we are still servants of Achashverosh",

און "אכתי עבדי אחשורוש אנן",

English translation 441

therefore the holiday is called by the name "Purim" and not by the name "Lots",

וואס דערפאר ווערט דער יו"ט אנגערופן בשם "פורים" און ניט בשם "גורלות",

English translation 442

and nevertheless,

און אעפ"כ,

English translation 443

while still being "in their settlements"64,

נאך זייענדיק "במושבותם" 64,

English translation 444

in the time of exile,

בזמן הגלות,

English translation 445

they have the superiority of "until he does not know",

האט מען דעם עילוי פון "עד דלא ידע",

English translation 446

the superiority of the lot which is above intellect,

דעם עילוי פון גורל וואס איז למעלה מן השכל,

English translation 447

as above.

כנ"ל.

English translation 448

Consequently, even before the true and complete redemption comes, which will indeed come speedily in our days, literally,

במילא איז נאך איידער עס קומט די גאולה האמיתית והשלימה וואס וועט טאקע קומען בעגלא דידן ממש,

English translation 449

immediately, in our days, literally, even if he has no explanation in intellect how he will make from this "lot" a "lot",

במהרה בימינו ממש איז אפילו אויב ער האט ניט קיין הסברה אין שכל ווי אזוי ער וועט מאכן פון דעם "פור" א "גורל",

English translation 450

until in a manner that a "lot" should remain and in that very place there should be "until he does not know",

ביז באופן אז עס זאל בלייבן א "פור" און דארט גופא זאל זיין "עד דלא ידע",

English translation 451

he draws this down,

איז ער דאס ממשיך,

English translation 452

because this is the lesson and instruction of Purim.

ווייל דאס איז דער לימוד והוראה פון פורים.

English translation 453

And just as this is regarding Purim, so too is it in the totality of his service in worldly matters,

און אזוי ווי דאס איז בנוגע צו פורים אזוי איז עס אויך אין כללות עבודתו בעניני העולם,

English translation 454

that the matters that are found in his domain must have in them "all your deeds should be for the sake of Heaven"39 and "in all your ways know Him"65

אז די ענינים וואס געפינען זיך ברשותו דארף אין זיי זיין "כל מעשיך יהיו לשם שמים" 39 און "בכל דרכיך דעהו" 65

English translation 455

(as the law in Shulchan Aruch66),

(ווי דער דין אין שולחן ערוך 66),

English translation 456

meaning, that although these are ostensibly "your ways",

ד.ה. אז כאטש דאס זיינען לכאורה "דרכיך",

English translation 457

his ways,

זיינע דרכים,

English translation 458

matters of livelihood and the like,

עניני פרנסה וכיו"ב,

English translation 459

in the time of exile and outside the Land,

אין זמן הגלות און אין חו"ל,

English translation 460

mundane matters

עניני חול

English translation 461

(such matters that one may not sacrifice,

(אזעלכע ענינים וואס מ'טאר ניט מקריב זיין,

English translation 462

because sacrifices must be from a holy thing)

ווייל קרבנות מוזן זיין פון א דבר קדוש)

English translation 463

they must be "for the sake of Heaven" and "know Him".

דארפן זיי זיין "לשם שמים" און "דעהו".

English translation 464

And this itself is divided into two stages67:

וואס דאס גופא טיילט זיך אויף צוויי שלבים 67:

English translation 465

First it becomes "for the sake of Heaven",

פריער ווערט עס "לשם שמים",

English translation 466

which is not "Heaven" itself;

וואס איז ניט "שמים" אליין;

English translation 467

and afterwards it becomes "know Him",

און דערנאך ווערט "דעהו",

English translation 468

and the simple explanation of this is,

וואס דער פירוש הפשוט בזה איז,

English translation 469

that through this the knowledge in Heaven itself is achieved!

אז דורך דעם ווערט די ידיעה אין שמים גופא!

English translation 470

And as the ruling of the Rambam at the beginning of his book68,

וכפסק הרמב"ם בריש ספרו 68,

English translation 471

that the first commandment consists of "know Him" "to know that there is a First Existence and He brings into existence all existence and all existences from heaven and earth and what is between them did not come into existence except from the truth of His existence".

אז די מצוה ראשונה באשטייט פון "דעהו" "לידע שיש שם מצוי ראשון והוא ממציא כל נמצא וכל הנמצאים משמים וארץ ומה שביניהם לא נמצאו אלא מאמתת המצאו".

English translation 472

And as the Rambam continues there69 "and if it arises in the mind that He does not exist, no other thing can possibly exist",

און ווי דער רמב"ם איז דארט 69 ממשיך "ואם יעלה על הדעת שהוא אינו מצוי אין דבר אחר יכול להמצאות",

English translation 473

which is the same content as the teaching of the Baal Shem Tov70 that the coming into being of creations must be at every single moment,

וואס דאס איז דער זעלבער תוכן פון תורת הבעש"ט 70 אז התהוות הנבראים דארף זיין בכל רגע ורגע,

English translation 474

consequently,

במילא,

English translation 475

at the time that the creations have their Creator taken away from them

בשעת עס ווערט צוגענומען פון די נבראים זייער מהוה

English translation 476

(for whatever reason it may be)

(מאיזו סיבה שתהי')

English translation 477

the existence of the entire order of the chain of descent becomes nullified

ווערט בטל די מציאות פון גאנץ סדר השתלשלות

English translation 478

(heaven and earth and what is between them),

(שמים וארץ ומה שביניהם),

English translation 479

because the existence of this "existent" cannot be even for one moment without the connection to the word of Hashem which brings it into being and gives it life and sustains it.

ווייל די מציאות פון דעם "נמצא" קען ניט זיין אפילו א רגע אחת אן דעם קשר מיטן דבר הוי' וואס איז אים מהווה ומחי' ומקיים.

English translation 480

And this is the same content as the matter stated above, that there is an existence of "existences",

וואס דאס איז דער זעלבער תוכן פון דעם ענין האמור לעיל אז ס'איז דא א מציאות פון "נמצאים",

English translation 481

mundane matters,

ענינים של חול,

English translation 482

"the language of Media and Persia";

"שפת מדי ופרס";

English translation 483

and in this Purim reveals,

און אין דעם טוט אויף פורים,

English translation 484

that even while remaining the language of Media and Persia, the word "Purim" is connected to the Holy Tongue,

אז אויך בלייבנדיק שפת מדי ופרס איז דער ווארט "פורים" פארבונדן מיט לשון הקודש,

English translation 485

"Pur is the lot".

"פור הוא הגורל".

English translation 486

That this is the perfection of the service of Jews before the level of "all your deeds should be for the sake of Heaven",

וואס דאס איז שלימות העבודה פון אידן פריער די דרגא פון "כל מעשיך יהיו לשם שמים",

English translation 487

and afterwards "in all your ways know Him",

און דערנאך "בכל דרכיך דעהו",

English translation 488

that one utilizes every matter in the world,

אז מ'נוצט אויס יעדן ענין אין וועלט,

English translation 489

that it should be "know Him",

עס זאל זיין "דעהו",

English translation 490

"know the G-d of your father"71

"דע את אלקי אביך" 71

English translation 491

(according to the simple interpretation of this verse).

(כפירוש הפשוט בפסוק זה).

English translation 492

And this further connects the "document of redemption from redemption",

און דאס היילט צו נאכמערער דעם "מסמך גאולה לגאולה",

English translation 493

the true and complete redemption,

די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 494

when "the earth will be filled with knowledge of Hashem as the waters cover the sea"72,

ווען "מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים" 72,

English translation 495

speedily in our days, literally,

במהרה בימינו ממש,

English translation 496

and in our time.

ובעגלא דידן.

English translation 497

It was mentioned earlier,

מ'האט דערמאנט פריער,

English translation 498

that the matter of the farbrengen is a good thing in itself,

אז דער ענין ההתוועדות איז א דבר טוב מצד עצמו,

English translation 499

but when it meets with other good matters

אבער בשעת ער טרעפט זיך מיט נאך ענינים טובים

English translation 500

(due to the time and place, etc.),

(מצד הזמן והמקום וכיו"ב),

English translation 501

the goodness is increased with greater strength and vigor.

קומט צו אין דער טובה ביתר שאת ויתר עז.

English translation 502

And from this it is understood regarding all matters that are good and holy in themselves,

וואס עד"ז איז מובן בנוגע צו אלע ענינים וואס זיינען טובים וקדושים מצד עצמם,

English translation 503

that when one good and holy matter in itself meets with another good and holy matter in itself, the goodness and holiness are then increased with greater strength and vigor.

אז בשעת איין ענין טוב וקדוש מצ"ע טרעפט זיך מיט א צווייטן ענין טוב וקדוש מצ"ע ווערט דעמולט דער טוב וקדושה ביתר שאת ויתר עז.

English translation 504

For example:

ולדוגמא:

English translation 505

Every time one fulfills a mitzvah,

יעדער צייט ווען מ'איז מקיים א מצוה,

English translation 506

the very fulfillment of the mitzvah is a most elevated matter,

איז דער עצם קיום המצוה אן ענין נעלה ביותר,

English translation 507

because one fulfills the commandment of the King of kings, the Holy One, blessed be He,

ווייל מ'איז מקיים מצותו של מלך מלכי המלכים הקדוש ב"ה,

English translation 508

"Who sanctified us with His commandments and commanded us",

"אשר קדשנו במצותיו וצונו",

English translation 509

and "mitzvah" is from the term "attachment and connection"73,

און "מצוה" מלשון "צוותא וחיבור" 73,

English translation 510

meaning that through the fulfillment of the mitzvah one becomes attached to the Supreme One,

ד. ה. אז דורך קיום המצוה ווערט מען נתחבר מיטן אויבערשטן,

English translation 511

having merited to fulfill His command and His mitzvot.

וואס מ'האט זוכה געווען לקיים ציוויו ומצוותיו.

English translation 512

However, there is a special superiority in the matter when the fulfillment of the mitzvah is at a worthy time,

עס איז אבער פאראן אן עילוי מיוחד בדבר בשעת דער קיום המצוה איז אין א זמן זכאי,

English translation 513

and likewise in a special place,

ועד"ז אין א מקום מיוחד,

English translation 514

for then the fulfillment of the mitzvah is with greater strength and vigor.

וואס דאן איז דער קיום המצוה ביתר שאת וביתר עז.

English translation 515

And regarding our matter:

ובנוגע לעניננו:

English translation 516

The matter of Purim contains within itself a special and elevated content, the matter of the unity of Israel,

דער ענין פון פורים האט אין זיך א תוכן מיוחד ונעלה דער ענין פון אחדות ישראל,

English translation 517

and as explained at length,

וכנ"ל בארוכה,

English translation 518

that the content of the festival of Purim is that in contrast to the matter of "scattered and dispersed among the nations", it is emphasized that Jews are "one nation",

אז דער תוכן היו"ט דפורים איז דאס וואס תמורת דעם ענין פון "מפוזר ומפורד בין העמים" איז מודגש אז אידן זיינען אן "עם אחד",

English translation 519

and moreover,

און נאכמער,

English translation 520

that even while being "scattered and dispersed" they are "one nation",

אז אויך זייענדיק "מפוזר ומפורד" איז מען אן "עם אחד",

English translation 521

meaning that the unity of Jews calls forth inner powers so that the "scattering and dispersion" should not affect the unity,

ד.ה. אז די אחדות פון אידן רופט ארויס די כחות פנימיים אז דער "פיזור ופירוד" זאל ניט אנרירן אין דער אחדות,

English translation 522

and then the unity is with greater force,

וואס דעמולט איז די אחדות בתוקף יותר,

English translation 523

it is a more inner action and for a longer duration,

ס'איז א פעולה פנימית יותר ולאורך ימים יותר,

English translation 524

since it has the advantage of "the advantage of light that comes from darkness"74 and "the advantage of wisdom over foolishness"74,

וויבאלד עס האט די מעלה פון "יתרון האור הבא מן החושך" 74 און "יתרון החכמה מן הסכלות" 74,

English translation 525

as is also simply understood,

ווי ס'איז אויך מובן בפשטות,

English translation 526

that when a matter requires more effort and exertion, it has greater endearment, permanence, and depth.

אז בשעת א זאך איז דורש מער השתדלות און אנשטרענגונג האט עס מערער חביבות און קיום און טיפקייט.

English translation 527

And this matter exists every year during the days of Purim,

וואס דער ענין איז דאך פאראן בכל שנה ושנה בימי הפורים,

English translation 528

which are on fixed days in the month of Adar,

וואס זיינען בימים קבועים בחודש אדר,

English translation 529

the 14th and 15th of it,

י"ד וט"ו בו,

English translation 530

as explained in the Megillah in detail.

כמבואר אין דער מגילה בפרטיות.

English translation 531

However, a special force is added when it "meets" with another special matter due to the time,

אין דעם קומט אבער צו א תוקף מיוחד בשעת עס "טרעפט זיך" מיט נאך אן ענין מיוחד מצד הזמן,

English translation 532

the special day of the week,

דעם יום המיוחד בימות השבוע,

English translation 533

which is the third day of the week,

וואס דאס איז יום שלישי בשבוע,

English translation 534

which is a "worthy day" regarding the matter of farbrengen, gathering, and assembly,

וואס דאס איז א "יום זכאי" אין דעם ענין פון התוועדות וקיבוץ ואסיפה,

English translation 535

and as will be explained.

וכדלקמן.

English translation 536

When one wants to know what is the special matter of the third day of the week, one must seek in the Torah, the Written Torah tells,

בשעת מ'וויל וויסן וואס איז דער ענין המיוחד שביום שלישי בשבוע דארף מען דאך זוכן אין תורה דערציילט תורה שבכתב,

English translation 537

and the Oral Torah explains and elucidates,

און תושבע"פ איז דאס מבאר און מסביר,

English translation 538

that the third day is distinguished from the days before it and after it by that which "it was doubled with 'that it was good'"75.

אז יום השלישי איז אויסגעטיילט פון די ימים שלפניו ושלאחריו דערמיט וואס "הוכפל בו כי טוב" 75.

English translation 539

Regarding every day the matter of "and G-d saw that it was good" was said,

יעדער טאג איז געזאגט געווארן דער ענין פון "וירא אלקים כי טוב",

English translation 540

but on the third day it is stated76 twice "that it was good".

אבער ביום השלישי שטייט 76 צוויי מאל "כי טוב".

English translation 541

What does the doubling of "that it was good" mean in the service of man? It is explained77,

וואס מיינט הכפלת "כי טוב" בעבודת האדם? איז מבואר 77,

English translation 542

that this means "good for Heaven and good for the creations"78.

אז דאס מיינט "טוב לשמים וטוב לבריות" 78.

English translation 543

Beginning from this matter as it is in the Torah,

אנהויבנדיק פון דעם ענין ווי ער איז אין תורה,

English translation 544

that in the Torah there is the matter of endearment

וואס אין תורה איז פאראן דער ענין החביבות

English translation 545

(which is why one recites a blessing over it79,

(וואס דערפאר מאכט מען אויף דעם א ברכה 79,

English translation 546

as explained in the Gemara and in the Poskim,

כמבואר אין גמרא און אין פוסקים,

English translation 547

and it is a simple matter)

און ס'איז א דבר הפשוט)

English translation 548

that in matters of Torah there must be "good for Heaven" and "good for the creations",

אז עס דארף זיין אין ענינים שבתורה "טוב לשמים" און "טוב לבריות",

English translation 549

which means in the commandments of the Torah,

וואס דאס מיינט אין די ציוויים שבתורה,

English translation 550

"great is study that brings to action"80 fulfillment of the commandments of the Torah,

"גדול לימוד שמביא לידי מעשה" 80 קיום הציוויים שבתורה,

English translation 551

both the mitzvot between man and the Omnipresent and the mitzvot between man and his fellow.

סיי די מצוות שבין אדם למקום סיי די מצוות שבין אדם לחבירו.

English translation 552

And according to the simple understanding of the matter,

וכפשטות הענין,

English translation 553

that also "creations" are included in "between man and his fellow" in "and you shall love your fellow as yourself"81,

אז אויך "בריות" ווערן נכלל אין "בין אדם לחבירו" אין "ואהבת לרעך כמוך" 81,

English translation 554

as the Alter Rebbe explains in Tanya, chapter 32,

ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין תניא פרק לב,

English translation 555

that "this is what Hillel the Elder said82: be of the disciples of Aaron, loving peace etc., loving the creations and bringing them close to Torah,

אז "ע"ז אמר הלל הזקן 82 הוי מתלמידיו של אהרן אוהב שלום וכו' אוהב את הבריות ומקרבן לתורה,

English translation 556

to say that even those who are distant from the Torah of Hashem and His service, and therefore are called merely 'creations', one must draw them with cords of love etc."

לומר שאף הרחוקים מתורת ה' ועבודתו ולכן נקראים בשם בריות בעלמא צריך למשכן בחבלי עבותות אהבה וכו'"

English translation 557

(and as explained at length in the continuation of the chapter and in the commentaries and explanations on the chapter).

(וכמבואר בארוכה אין המשך הפרק און אין די פירושים וביאורים על הפרק).

English translation 558

And from this concept as it is in Torah, it is thus drawn into the world,

און פון דעם ענין ווי ער איז אין תורה ווערט אזוי נמשך בעולם,

English translation 559

as it says in the Zohar83: "The Holy One, blessed be He, looked into the Torah and created the world;

ווי עס שטייט אין זהר 83 "קוב"ה אסתכל באורייתא וברא עלמא,

English translation 560

a person looks into the Torah and sustains the world."

בר נש מסתכל בה באורייתא ומקיים עלמא",

English translation 561

Thus, the service of a Jew is in the manner of "good for Heaven" and "good for the creations."

אז די עבודה פון א אידן איז באופן פון "טוב לשמים" און "טוב לבריות".

English translation 562

Here one immediately sees the connection with the concept of Purim, the concept of unity among Jews, because also on the third day the concept of "good for the creations" is emphasized,

וואס דא זעט מען גלייך דעם קשר מיטן ענין פון פורים דער ענין האחדות צווישן אידן ווייל אויך ביום שלישי איז מודגש דער ענין פון "טוב לבריות",

English translation 563

love of Israel and unity of Israel.

אהבת ישראל און אחדות ישראל.

English translation 564

It is understood,

איז מובן,

English translation 565

that when Purim coincides with the third day of the week,

אז בשעת פורים טרעפט זיך מיט יום השלישי בשבוע,

English translation 566

there is in this a special emphasis on this matter,

איז אין דעם פאראן א הדגשה מיוחדת בענין זה,

English translation 567

with greater strength and vigor.

ביתר שאת ויתר עז.

English translation 568

In this, however, there is yet another special lesson from the third day "on which 'it was good' was doubled":

אין דעם איז אבער פאראן נאך א הוראה מיוחדת פון יום השלישי "שהוכפל בו כי טוב":

English translation 569

In general, these two matters

בכלל קענען די צוויי ענינים

English translation 570

(good for Heaven and good for the creations)

(טוב לשמים און טוב לבריות)

English translation 571

can be in a manner where each one is a separate entity;

זיין באופן אז יעדערער פון זיי איז אן ענין בפני עצמו;

English translation 572

but when the third day comes,

בשעת עס קומט אבער יום השלישי,

English translation 573

when both matters stand on that same day

ווען עס שטייען ביידע ענינים באותו היום

English translation 574

(and both are in the Torah of life,

(און ביידע שטייען אין תורת חיים,

English translation 575

a lesson in life,

הוראה בחיים,

English translation 576

and the Torah of truth,

און תורת אמת,

English translation 577

which brings out the truth that is in every matter)

וואס ברענגט ארויס די אמיתיות שבכל ענין)

English translation 578

one says,

זאגט מען,

English translation 579

that then one has both matters in every point!

אז דעמולט האט מען ביידע ענינים אין יעדער נקודה!

English translation 580

And as has been discussed several times84,

וכמדובר כמה פעמים 84,

English translation 581

that when one asks about a moment of the third day

אז בשעת מ'פרעגט אויף א רגע פון יום השלישי

English translation 582

(which is a very short time,

(וואס איז א זמן מועט ביותר,

English translation 583

a moment as it were85)

רגע כמימרי' 85)

English translation 584

to which day it belongs, one answers,

צו וועלכן טאג געהערט דאס ענטפערט מען,

English translation 585

that the moment belongs to the third day "on which 'it was good' was doubled",

אז דער רגע איז שייך צו יום השלישי "שהוכפל בו כי טוב",

English translation 586

"good for Heaven and good for the creations",

"טוב לשמים וטוב לבריות",

English translation 587

meaning that the small moment contains within itself both matters,

ד.ה. אז דער רגע קטן האט אין זיך ביידע ענינים,

English translation 588

"good for Heaven" and "good for the creations".

"טוב לשמים" און "טוב לבריות".

English translation 589

This is emphasized in that the concept of "good for the creations",

וואס דאס איז מודגש אין דעם וואס דער ענין פון "טוב לבריות",

English translation 590

the commandment of "love your fellow as yourself",

די מצוה פון "ואהבת לרעך כמוך",

English translation 591

is also a law in the Torah,

איז אויך א דין אין תורה,

English translation 592

a matter of "good for Heaven",

אן ענין פון "טוב לשמים",

English translation 593

and on the contrary, "this is the entire Torah,

ואדרבה "זוהי כל התורה כולה,

English translation 594

and the rest is commentary; go and learn"86, as the explanation of the matter is explained in Tanya, chapter 32,

ואידך פירושא הוא זיל גמור" 86 וכמבואר דער ביאור הדבר אין תניא פרק לב,

English translation 595

how the concept of love of Israel is connected with the entirety of the Torah,

ווי דער ענין פון אהבת ישראל איז פארבונדן מיט כללות התורה,

English translation 596

but even simply one sees that this is a commandment between man and the Omnipresent.

אבער אויך בפשטות זעט מען אז דאס איז א מצוה שבין אדם למקום.

English translation 597

And since this stands in the Torah of truth, it is understandable,

און וויבאלד אז דאס שטייט אין תורת אמת איז פארשטאנדיק,

English translation 598

that when a Jew thinks

אז בשעת א איד מיינט

English translation 599

(and it appears to him)

(און אים ווייזט זיך אויס)

English translation 600

that since he does not yet have the feeling of the matter,

אז וויבאלד ער האט נאך ניט דעם געפיל שבדבר,

English translation 601

and he does the matter

און ער טוט דעם ענין

English translation 602

(of "good for Heaven" or "good for the creations")

(פון "טוב לשמים" אדער "טוב לבריות")

English translation 603

as an "artificial thing", one tells him:

ווי א "געמאכטע זאך" זאגט מען אים:

English translation 604

No! The Torah of truth says that this is your true reality,

ניין! תורת אמת זאגט אז דאס איז דיין אמת'ע מציאות,

English translation 605

that every matter you do is permeated with "good for Heaven and good for the creations"!

אז יעדער ענין וואס דו טוסט איז דורכגענומען מיט "טוב לשמים וטוב לבריות"!

English translation 606

This too is emphasized in the days of Purim:

וואס אויך דאס איז מודגש בימי הפורים:

English translation 607

The festival of Purim contains within itself the two types of commandments of "good for Heaven" and "good for the creations":

דעם יו"ט פון פורים האט אין זיך די צוויי סוגי מצוות פון "טוב לשמים" און "טוב לבריות":

English translation 608

There are commandments between man and the Omnipresent,

עס זיינען פאראן מצוות שבין אדם למקום,

English translation 609

such as reading the Megillah and reciting "Al HaNissim"

ווי קריאת המגילה און אמירת "ועל הנסים"

English translation 610

(to thank and praise the Holy One, blessed be He, for His kindnesses)

(להודות ולהלל להקב"ה על חסדיו)

English translation 611

and reading the Torah and the like,

און קריאת התורה וכיו"ב,

English translation 612

and the other matters between man and the Omnipresent;

ושאר הענינים שבין אדם למקום;

English translation 613

and there are such commandments

און עס זיינען פאראן אזוינע מצוות

English translation 614

(primary commandments of the days of Purim)

(מצוות עיקריות שבימי הפורים)

English translation 615

whose entire essence is "between man and his fellow",

וואס כל ענינם איז "בין אדם לחבירו",

English translation 616

"good for the creations", like the commandments of "sending portions each man to his fellow and gifts to the poor".

"טוב לבריות" ווי די מצוות פון "משלוח מנות איש לרעהו ומתנות לאביונים".

English translation 617

And in them, the "good for the creations" is so relevant,

וואס אין זיי איז נוגע אויף אזויפיל דער "טוב לבריות",

English translation 618

that the law87 is,

ביז אז דער דין 87 איז,

English translation 619

that if he sent portions and gifts to the poor and they did not reach the hands of "his fellow" or the hands of the "poor",

אז אויב ער האט געשיקט משלוח מנות און מתנות לאביונים און זיי זיינען ניט אנגעקומען לידי "רעהו" אדער לידי ה"אביונים",

English translation 620

he has not fulfilled the commandment!

איז ער ניט מקיים די מצוה!

English translation 621

Seemingly:

לכאורה:

English translation 622

What claim can one have against him;

וואס פאר א טענות קען מען האבן צו אים;

English translation 623

he did his part?!

ער האט געטאן זיינס?!

English translation 624

But one says,

זאגט מען אבער,

English translation 625

that the law is,

אז דער דין איז,

English translation 626

that he did not fulfill the commandment. This emphasizes that it is not about his performance of the commandment

אז ער האט ניט מקיים געווען די מצוה. איז אין דעם מודגש ווי ס'איז נוגע ניט זיין מעשה המצוה

English translation 627

(good for Heaven),

(טוב לשמים),

English translation 628

but rather that it should actually reach "his fellow" and the "poor",

נאר אז עס זאל בפועל דערגרייכן צו "רעהו" און צום "אביון",

English translation 629

that it should be good for the creations.

עס זאל זיין טוב לבריות.

English translation 630

This exists on Purim of every year, and there comes an emphasis when Purim falls on the third day of the week,

וואס דאס איז דאך פאראן בפורים שבכל שנה ושנה און אין דעם קומט צו א הדגשה ווען פורים איז חל ביום השלישי בשבוע,

English translation 631

when it is emphasized how every moment is connected with both matters of "good for Heaven" and "good for the creations".

ווען עס איז מודגש ווי יעדער רגע איז פארבונדן מיט ביידע ענינים פון "טוב לשמים" און "טוב לבריות".

English translation 632

From this there is a lesson and empowerment also for the entirety of a person's service throughout the year, that every matter should have within itself both movements of "good for Heaven and good for the creations":

דערפון האט מען א הוראה ונתינת כח אויך בכללות עבודת האדם במשך השנה אז יעדער ענין זאל האבן אין זיך די ביידע תנועות פון "טוב לשמים וטוב לבריות":

English translation 633

A Jew might think,

א איד קען דאך מיינען,

English translation 634

that since he is a soul in a body,

אז וויבאלד ער איז א נשמה בגוף,

English translation 635

and is limited by the limitations of time and place,

און איז מוגבל אין די הגבלות פון זמן ומקום,

English translation 636

therefore he might think that it is impossible that at the very same moment he should do a matter that is both "for the sake of Heaven" and "for the sake of the creations," they say,

במילא קען ער טראכטן אז עס איז אוממעגלעך אז אין דער זעלבער רגע זאל ער טאן אן ענין וואס איז סיי "לשמים" און סיי "לבריות" זאגט מען,

English translation 637

that the Torah of truth gives the power to every Jew,

אז תורת אמת גיט דעם כח יעדער אידן,

English translation 638

that in every single moment he should be able to perform both matters,

אז בכל רגע ורגע זאל ער קענען אויפטאן ביידע ענינים,

English translation 639

both "between man and the Omnipresent,"

סיי "בין אדם למקום",

English translation 640

and "between man and his fellow";

סיי "בין אדם לחבירו";

English translation 641

because every matter in the Torah is connected with the other matters of the Torah,

ווייל יעדער ענין אין תורה איז פארבונדן מיט שאר עניני התורה,

English translation 642

until all the matters in the Torah

ביז אז אלע ענינים שבתורה

English translation 643

(including the mitzvah of reading the Megillah (or hearing the Megillah) and saying "Al Hanissim" etc., and the mitzvot of "sending portions a man to his fellow and gifts to the poor")

(כולל די מצוה פון קריאת המגילה (אדער שמיעת המגילה) ואמירת "ועל הנסים" וכיו"ב און די מצוות פון "משלוח מנות איש לרעהו ומתנות לאביונים")

English translation 644

are a part of one Torah,

זיינען א חלק פון תורה אחת,

English translation 645

which includes all its details,

וואס דאס איז כולל כל הפרטים שבה,

English translation 646

and on the contrary,

ואדרבה,

English translation 647

the perfection of the entire Torah is dependent on the perfection of all the details.

די שלימות כל התורה איז תלוי בשלימות כל הפרטים.

English translation 648

And as has been discussed several times, the example of this is that for a Torah scroll to be kosher,

וכמדובר כמה פעמים די דוגמא דערפון וואס כדי א ספר תורה זאל זיין כשר,

English translation 649

all its letters must be perfect88,

דארפן אלע אותיות שבו זיין בשלימות 88,

English translation 650

and so it is also regarding the study of Torah,

וואס אזוי איז אויך בנוגע צו לימוד התורה,

English translation 651

that even when one studies a part of the Torah, he has in it the entire Torah

אז אפילו בשעת מ'לערנט א חלק בתורה האט מען אין דעם כל התורה כולה

English translation 652

(both when one studies a fundamental matter in the Torah that is equivalent to the entire Torah or includes the entire Torah (such as the mitzvah of Ahavat Yisrael,

(סיי אז מ'לערנט אן ענין עיקרי אין תורה וואס איז שקול כנגד כל התורה אדער כולל כל התורה (ע"ד ווי די מצוה פון אהבת ישראל,

English translation 653

as above),

כנ"ל),

English translation 654

and also a particular mitzvah),

סיי א מצוה פרטית),

English translation 655

because "when you grasp a part of the essence, you grasp all of it"16.

ווייל "העצם כשאתה תופס במקצתו אתה תופס בכולו" 16.

English translation 656

And simply, this means,

וואס בפשטות מיינט עס,

English translation 657

that every service of a Jew is permeated both with good for Heaven and good for the creations,

אז יעדער עבודה פון א אידן איז דורכגענומען סיי מיט טוב לשמים סיי מיט טוב לבריות,

English translation 658

for just as the matter of "good for the creations"

ווארום פונקט ווי דער ענין פון "טוב לבריות"

English translation 659

(Ahavat Yisrael)

(אהבת ישראל)

English translation 660

is a mitzvah

איז א מצוה

English translation 661

(also)

(אויך)

English translation 662

between man and the Omnipresent, so too regarding the mitzvot between man and the Omnipresent,

בין אדם למקום עד"ז איז אויך בנוגע די מצוות שבין אדם למקום,

English translation 663

they also contain matters of "good for the creations."

אז זיי האבן אין זיך אויך ענינים פון "טוב לבריות".

English translation 664

For example:

ולדוגמא:

English translation 665

When a Jew fulfills a mitzvah between man and the Omnipresent, he has the power to join himself with the community.

בשעת א איד איז מקיים א מצוה שבין אדם למקום האט ער בכח זיך מצרף זיין עם הציבור.

English translation 666

And as the text of "L'Shem Yichud"

און ווי דער נוסח פון "לשם יחוד"

English translation 667

(which some say89 and others think90)

(וואס אנדערע זאגן 89 דאס און אנדערע טראכטן דאס 90)

English translation 668

that the performance of the mitzvah is "for the sake of the union of the Holy One, blessed be He, and His Shechinah, etc., in a perfect union in the name of all Israel,"

אז די עשיית המצוה איז "לשם יחוד קודשא ב"ה ושכינתי' כו' ביחודא שלים בשם כל ישראל",

English translation 669

and so too is the law in the Shulchan Aruch91,

ועד"ז איז דער דין אין שו"ע 91,

English translation 670

that in every matter one must join himself with the community.

אז אין יעדן ענין דארף מען זיך מצרף זיין עם הציבור.

English translation 671

It is indeed an individual mitzvah,

ס'איז טאקע א מצוה שביחיד,

English translation 672

a particular mitzvah,

א מצוה שבפרט,

English translation 673

like laying tefillin for example

ווי הנחת תפילין למשל

English translation 674

("Vayikar92 these are tefillin"93)

("ויקר 92 אלו תפילין" 93)

English translation 675

which is a "mitzvah of his body," but nevertheless, in tefillin the connection with the community is emphasized:

וואס איז א "מצוה שבגופו" איז אבער אויך אין תפילין מודגש דער קשר עם הציבור:

English translation 676

the portions in the tefillin speak about the Exodus from Egypt,

די פרשיות שבתפילין רעדן דאך וועגן יציאת מצרים,

English translation 677

which is connected with the entirety of Israel,

וואס דער ענין פון יציאת מצרים איז פארבודנן מיט כלל ישראל,

English translation 678

and in the language of the Haggadah94:

ובלשון ההגדה 94:

English translation 679

"And had the Holy One, blessed be He, not taken our forefathers out of Egypt, then we, our children, and our children's children would still be enslaved to Pharaoh in Egypt."

"ואילו לא הוציא הקב"ה את אבותינו ממצרים הרי אנו ובנינו ובני בנינו משועבדים היינו לפרעה במצרים".

English translation 680

It turns out,

קומט אויס,

English translation 681

that when a person lays tefillin,

אז בשעת א איך לייגט תפילין,

English translation 682

and fulfills a mitzvah between man and the Omnipresent,

און איז מקיים א מצוה שבין אדם למקום,

English translation 683

he fulfills the mitzvah through his connection with the entirety of Israel,

איז ער אבער מקיים די מצוה דורך דעם וואס ער פארבינדט זיך מיט כלל ישראל,

English translation 684

and moreover with every single Jew,

און נאכמער מיט יעדן אידן,

English translation 685

and as is known95 that at the time of the Exodus from Egypt, not a single Jew remained in exile!

וכידוע 95 אז ביי יציאת מצרים איז קיין איין און איינציקער איד ניט געבליבן אין גלות!

English translation 686

[For in this, the Exodus from Egypt is similar to Purim, for the decree of Haman (may his name be blotted out) was "to destroy, to slay, and to cause to perish...

[וואס אין דעם גלייכט זיך אויס יציאת מצרים מיט פורים וואס די גזירה פון המן (להבדיל) איז דאך געווען "להשמיד להרוג ולאבד...

English translation 687

from young to old, infants and women, in one day"96,

מנער ועד זקן טף ונשים ביום אחד" 96,

English translation 688

and so too the miracle of the Exodus from Egypt was regarding all Jews,

ועד"ז איז דער נס פון יציאת מצרים געווען בנוגע צו אלע אידן,

English translation 689

"men, women, and children,"

"אנשים נשים וטף",

English translation 690

and "in one day,"

און "ביום אחד",

English translation 691

and moreover,

און נאכמער,

English translation 692

"in the blink of an eye"97,

"כהרף עין" 97,

English translation 693

in one moment].

ברגע אחד].

English translation 694

And this is the general lesson that is learned from the days of Purim, especially when Purim occurs on the third day of the week:

און דאס איז דער לימוד כללי וואס מ'האט פון ימי הפורים. בפרט ווען פורים איז חל בשלישי בשבוע:

English translation 695

Although the day of Purim is connected with the limitations of place and time, therefore Purim is specifically on the fourteenth of the month,

כאטש יום הפורים איז פארבונדן מיט הגבלות המקום וזמן. וואס דערפאר איז דאך פורים דוקא בי"ד לחודש,

English translation 696

not before

ניט לפניו

English translation 697

(in the month of Shevat etc.)

(אין חודש שבט וכיו"ב)

English translation 698

and not after

און ניט לאחריו

English translation 699

("and it shall not pass"98)

("ולא יעבור" 98)

English translation 700

they say,

זאגט מען,

English translation 701

that "when you grasp a part of it, you grasp all of it,"

אז "כשאתה תופס במקצתו אתה תופס בכולו",

English translation 702

that in the limitation

אז אין דער הגבלה

English translation 703

("part")

("מקצת")

English translation 704

is included the entire essence,

איז אריינגעלייגט דער גאנצער עצם,

English translation 705

and in a manner that it influences all the time after it.

ובאופן אז דאס איז משפיע על כל הזמן שלאחרי זה.

English translation 706

And simply,

ובפשטות,

English translation 707

that when one contemplates the content of the matter of the days of Purim,

אז בשעת מ'טראכט זיך אריין אין דעם תוכן הענין פון ימי הפורים,

English translation 708

that it contains both matters of "good for Heaven" and "good for the creations,"

אז עס האט אין זיך ביידע ענינים פון "טוב לשמים" און "טוב לבריות",

English translation 709

and especially in the determination of this year when Purim is on the third day of the week,

ובפרט בקביעות שנה זו ווען פורים איז בשלישי בשבוע

English translation 710

every moment of Purim gives vitality and strength for the entire year,

גיט יעדער רגע פון פורים א חיות און שטארקייט על כל השנה כולה,

English translation 711

an eternal unification forever and ever,

יחוד נצחי לעולם ועד,

English translation 712

that the influence of the state of mind, contemplation, and enthusiasm in which one stood during the days of Purim of this year should be apparent throughout the entire year.

עס זאל זיין ניכר בכל השנה די השפעה פון דעם מצב רוח און התבוננות און התלהבות אין וועלכע מ'איז געשטאנען בימי הפורים שבשנה זו.

English translation 713

What brings this closer and faster to the "document from redemption to redemption",

וואס דאס היילט צו נאכמערער און שנעלער דעם "מסמך גאולה לגאולה",

English translation 714

because since the cause of the exile is nullified,

ווייל וויבאלד עס ווערט בטל די סיבת הגלות,

English translation 715

the matter of "scattered and dispersed",

דער ענין פון "מפוזר ומפורד",

English translation 716

the opposite of "baseless love"99,

היפך "אהבת חינם" 99,

English translation 717

consequently the effect is nullified,

במילא ווערט בטל דער מסובב,

English translation 718

One comes from the redemption of Purim,

קומט מען פון גאולת פורים,

English translation 719

when one is still in the days of exile,

וואס מ'איז נאך בימי הגלות,

English translation 720

"we are still servants of Achashverosh",

"אכתי עבדי אחשורוש אנן",

English translation 721

to the true and complete redemption through Mashiach our righteous one,

צו דער גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 722

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 723

We spoke earlier,

מ'האט גערעדט פריער,

English translation 724

how the miracle of Purim and the nullification of Haman's decree came about through the fact that Jews emphasized that although they are "scattered and dispersed among the nations",

ווי דער נס פון פורים און ביטול גזירת המן האט זיך אויפגעטאן דורך דעם וואס אידן האבן מדגיש געווען אז כאטש זיי זיינען "מפוזר ומפורד בין העמים",

English translation 725

and "we are still servants of Achashverosh", nevertheless,

און "אכתי עבדי אחשורוש אנן" אעפ"כ,

English translation 726

they are "one nation",

איז מען אן "עם אחד",

English translation 727

and the unity is brought about through that which "their laws are different",

און די אחדות ווערט אויפגעטאן דורך דעם וואס "דתיהם שונות",

English translation 728

as discussed above briefly,

כמדובר לעיל בקיצור,

English translation 729

and at length in the Midrashim of our Sages, of blessed memory.

ובארוכה אין מדרשי חז"ל.

English translation 730

This, however, brought about the nullification of the root of the decree, but in order for the nullification of the decree to come down in actuality,

דאס האט אבער אויפגעטאן דעם ביטול פון שורש הגזירה כדי אבער דער ביטול הגזירה זאל אראפקומען בפועל,

English translation 731

in speech above and speech below,

בדיבור דלמעלה און בדיבור דלמטה,

English translation 732

down to the speech of King Achashverosh etc., a special action was needed from the Jews below.

ביז אין דעם דיבור פון המלך אחשורוש וכו' האט מען געדארפט האבן א פעולה מיוחדת פון אידן למטה.

English translation 733

And this was the matter of strengthening the education of Jewish children,

און דאס איז געווען דער ענין פון חיזוק החינוך פון אידישע קינדער,

English translation 734

as related at length in the Midrashim of our Sages, of blessed memory100.

כמסופר בארוכה אין מדרשי חז"ל 100.

English translation 735

And as explained at length in the discourse beginning "And the Jews accepted" of the Nasi of our generation, his holiness, my father-in-law, the Rebbe,

וכמבואר בארוכה אין דעם מאמר ד"ה וקבל היהודים פון נשיא דורנו כ"ק מו"ח אדמו"ר

English translation 736

(which was said on Purim Katan101,

(וואס איז געזאגט געווארן בפורים קטן 101,

English translation 737

and has already been printed102)

און ס'איז שוין אפגעדרוקט 102)

English translation 738

that regarding this it says in the verse103 "From the mouth of infants and sucklings You have established strength...

אז אויף דעם שטייט אין פסוק 103 "מפי עוללים ויונקים יסדת עוז...

English translation 739

to still the enemy and the avenger",

להשבית אויב ומתנקם",

English translation 740

that the nullification of this "enemy and avenger",

אז דער ביטול פון דעם "אויב ומתנקם",

English translation 741

including Haman's decree,

כולל גזירת המן,

English translation 742

was through "from the mouth of infants and sucklings",

איז געווען דורך "מפי עוללים ויונקים",

English translation 743

through which "You have established strength",

וואס דורך דעם איז "יסדת עוז",

English translation 744

"there is no strength but Torah"104,

"אין עוז אלא תורה" 104,

English translation 745

that this is the foundation of the Torah.

אז דאס איז דער יסוד התורה.

English translation 746

From this it is understood,

וואס דערפון איז מובן,

English translation 747

that one of the matters unique to "Purim",

אז איינער פון די ענינים המיוחדים פון "פורים",

English translation 748

is the matter of the education of "infants and sucklings",

איז דער ענין החינוך פון "עוללים ויונקים",

English translation 749

including both "infants and sucklings" in years,

כולל סיי "עוללים ויונקים" בשנים,

English translation 750

and also those who are adults in years,

סיי אזעלכע וואס זיינען גדולים בשנים,

English translation 751

but they are "infants and sucklings" in knowledge, understanding, and comprehension.

אבער זיי זיינען "עוללים ויונקים" בידיעה והבנה והשגה.

English translation 752

One of the foundations and beginnings of the matter of education in general,

איינע פון די יסודות והתחלות פון ענין החינוך בכלל,

English translation 753

is to guard against undesirable inclinations that a person has.

איז צו באווארענען די נטיות בלתי רצויות וואס א מענטש האט.

English translation 754

It could be,

וואס עס קען זיין,

English translation 755

that due to his evil inclination and his evil nature,

אז מצד יצרו הרע וטבעו הרע,

English translation 756

a person may not be able to see the truth and good and upright,

זאל א מענטש ניט קענען זען דעם אמת וטוב וישר,

English translation 757

because he "takes a bribe" and thinks that the undesirable matter is good for him, and this must be guarded against through proper education.

ווייל ער "קריגט שוחד" און מיינט אז דער ענין בלתי רצוי איז גוט פאר אים און דאס דארף מען באווארענען דורך חינוך כדבעי.

English translation 758

And as related in the first story in the Torah,

וכמסופר אין דעם ערשטן סיפור אין תורה,

English translation 759

that when it was seen that the Tree of Knowledge was "a desire to the eyes"105,

אז בשעת מ'האט געזען אז דער עץ הדעת איז "תאוה הוא לעינים" 105,

English translation 760

one considered that it was "good...

האט מען גערעכנט אז דאס איז "טוב...

English translation 761

for food"106, not looking at the command of the Holy One, blessed be He,

למאכל" 106 ניט קוקנדיק אויף ציווי הקב"ה,

English translation 762

and from this came the matter of the opposite of life for many generations

און דערפון איז ארויס דער ענין פון היפך החיים לכמה וכמה דורות

English translation 763

(as related at length in the Midrashim of our Sages, of blessed memory107).

(כמסופר בארוכה אין מדרשי חז"ל 107).

English translation 764

And this is guarded against through "from the mouth of infants and sucklings You have established strength",

און דאס ווערט באווארנט דורך "מפי עוללים ויונקים יסדת עז",

English translation 765

"there is no strength but Torah",

"אין עוז אלא תורה",

English translation 766

through proper education according to Torah.

דורך דעם חינוך כדבעי ע"פ תורה.

English translation 767

That the matter of negating undesirable things must be with force and "strength",

וואס דער ענין פון שלילת דברים בלתי רצויים דארף זיין מיט א תוקף און "עוז",

English translation 768

and in the language of the wisest of all men108 "he who spares his rod hates his son",

ובלשון החכם מכל אדם 108 "חושך שבטו שונא בנו",

English translation 769

that if there is lacking in this the force of negating undesirable things,

אז אויב עס פעלט אין דעם תוקף פון שולל זיין דברים בלתי רצויים,

English translation 770

not only is this not a good thing,

איז ניט נאר וואס דאס איז ניט קיין דבר טוב,

English translation 771

but on the contrary, from this comes the opposite of good and the opposite of love,

נאר אדרבה דערפון קומט ארויס היפך הטובה והיפך האהבה,

English translation 772

it is a matter of "hates his son".

ס'איז אן ענין פון "שונא בנו".

English translation 773

And furthermore, we see in actuality,

און נאכמערער מ'זעט בפועל,

English translation 774

that the matter of "he who spares his rod" brings about that the "son" is ultimately not satisfied,

אז דער ענין פון "חושך שבטו" ברענגט דערצו אז דער "בן" איז סו"ס ניט צופרידן,

English translation 775

and comes with complaints why there was "he who spares his rod",

און קומט מיט טענות פארוואס ס'איז געווען "חושך שבטו",

English translation 776

why the son was talked into foolishness and stupidity which is the opposite of his welfare,

פארוואס מ'האט איינגערעדט דעם זון א נארעשקייט און שטות וואס איז היפך טובתו,

English translation 777

and thereby he was made unhappy.

און מ'האט אים דערמיט געמאכט אומגליקלעך.

English translation 778

And all this is explained at length in the books of ethics;

וכמבואר כל זה בארוכה אין ספרי מוסר;

English translation 779

and furthermore, "why do I need a verse,

און נאכמער "למה לי קרא,

English translation 780

it is logical"109, we see it in actuality.

סברא היא" 109 מ'זעט עס בפועל.

English translation 781

In this there is an additional emphasis:

אין דעם איז פאראן נאך א הדגשה:

English translation 782

The aforementioned matter is not only connected with negating undesirable things that the "son" may receive from the outside,

דער ענין האמור איז ניט נאר פארבונדן מיט שולל זיין דברים בלתי רצויים וואס דער "בן" קען באקומען מן החוץ,

English translation 783

but also regarding the undesirable traits and natures with which he is born, that these too must be changed for the good through education in a manner of "strength",

נאר אויך בנוגע די תכונות וטבעים בלתי רצויים מיט וועלכע ער ווערט געבארן אז אויך זיי דארף מען משנה זיין לטובה דורך חינוך באופן פון "עוז",

English translation 784

and the opposite of "he who spares his rod".

און פארקערט פון "חושך שבטו".

English translation 785

This is also connected with the shiur of the Rambam from these days,

וואס דאס איז אויך פארבונדן מיטן שיעור הרמב"ם פון היינטיקע טעג,

English translation 786

where he explains110 that "every person is given free will;

וואו ער איז מבאר 110 אז "רשות לכל אדם נתונה,

English translation 787

if he wishes to incline himself to the good path and be righteous, the choice is in his hand,

אם רצה להטות עצמו לדרך טובה ולהיות צדיק הרשות בידו,

English translation 788

and if he wishes to incline himself to the evil path and be wicked, the choice is in his hand"

ואם רצה להטות עצמו לדרך רעה ולהיות רשע הרשות בידו"

English translation 789

(as it is written111 "See, I have set before you today life and good" and the opposite,

(וכמ"ש 111 "ראה נתתי לפניך היום את החיים ואת הטוב" און דעם היפך,

English translation 790

"and you shall choose"112,

"ובחרת" 112,

English translation 791

a Jew has the power to choose from both paths).

א איד האט דעם כח צו אויסקלייבן פון ביידע דרכים).

English translation 792

The question on this is known:

איז ידוע די שאלה בזה:

English translation 793

The Rambam writes in Hilchos Deos113

דער רמב"ם שרייבט דאך אין הלכות דעות 113

English translation 794

(and similar)

(וכיו"ב)

English translation 795

that "there are many dispositions for each and every person...

אז "דעות הרבה יש לכל אחד ואחד מבני אדם...

English translation 796

miserly and generous, cruel and merciful...

וכילי ושוע ואכזרי ורחמן...

English translation 797

and so forth",

וכיו"ב",

English translation 798

and "some of these dispositions are with a person from the beginning of his creation according to the nature of his body, etc."114,

וואס "יש מהן דעות שהן לאדם מתחלת ברייתו לפי טבע גופו כו'" 114,

English translation 799

does it not turn out that a person is born from the outset with a trait of a "miser"

קומט דאך אויס אז א מענטש ווערט געבארן מלכתחילה מיט א תכונה פון א "כילי"

English translation 800

(a stingy person)

(א קמצן)

English translation 801

or another trait?

אדער אן אנדער תכונה?

English translation 802

It is explained115,

איז מען מבאר 115,

English translation 803

that "meaning that he has a slight inclination",

אז "ר"ל שיהי' לו נטייה קצת",

English translation 804

that he has an inclination by nature towards an undesirable matter,

אז ער האט די נטי' מטבעו צו אן ענין בלתי רצוי,

English translation 805

"but what our teacher, of blessed memory, said is that nothing compels him, etc."

"אבל מ"ש רבינו ז"ל הוא שאין שום דבר מכריחו כו'".

English translation 806

And the way to overcome an undesirable inclination is,

וואס די וועג ווי זיך צו מתגבר זיין אויף א נטי' בלתי רצוי' איז,

English translation 807

simply,

בפשטות,

English translation 808

through the fact that as a child he is educated in the manner of "establish strength",

דורך דעם וואס זייענדיק א קינד איז מען אים מחנך באופן פון "יסדת עוז",

English translation 809

with strength and might.

בעוז ותוקף.

English translation 810

For if one "withholds his rod" it could be,

ווארום אויב עס וועט זיין "חושך שבטו" קען זיין,

English translation 811

that by the time he learns to overcome his inclinations he will have already brought troubles upon himself and those around him;

אז ביז ער וועט זיך אויסלערנען להתגבר על נטיותיו וועט ער דערוויילע אנטאן צרות זיך און ארום זיך;

English translation 812

therefore, first and foremost there must be "his rod",

במילא דארף זיין לכל לראש "שבטו",

English translation 813

and through this one does good for the child.

און דורך דעם טוט מען א טובה דעם קינד.

English translation 814

And since here it speaks of "his son",

און וויבאלד אז דא רעדט זיך וועגן "בנו",

English translation 815

his own child,

זיינעם א קינד,

English translation 816

to whom he has a special obligation,

צו וועלכן ער האט א התחייבות מיוחדת,

English translation 817

it is understood,

איז מובן,

English translation 818

that despite the difficulties involved,

אז ניט קוקנדיק אויף די שוועריקייטן שבדבר,

English translation 819

he will certainly carry out the matter of "his rod" properly.

וועט ער זיכער אויספירן דעם ענין פון "שבטו" כדבעי.

English translation 820

And this matter is something that is seen in practice,

וואס דער ענין האמור איז א זאך וואס מ'זעט בפועל,

English translation 821

and as mentioned above that "why do I need a verse,

וכנזכר לעיל אז "למה לי קרא,

English translation 822

it is logical":

סברא היא":

English translation 823

People are born with different traits and in this there must be proper education,

מענטשן ווערן געבוירן מיט תכונות שונות און אין דעם מוז זיין דער ענין החינוך כדבעי,

English translation 824

so that the person grows up properly:

כדי אז דער מענטש זאל אויסוואקסן כדבעי:

English translation 825

There are traits that are indeed good in themselves, but since this is only from nature and the intellect can say the opposite,

עס זיינען דא אזוינע תכונות וואס זיינען טאקע טובות מצד עצמן וויבאלד אבער אז דאס איז בלויז מצד הטבע און דער שכל קען זאגן קאפויר,

English translation 826

one must educate the intellect,

דארף מען מחנך זיין דעם שכל,

English translation 827

so that a person's conduct in practice is proper;

אז הנהגת האדם בפועל זאל זיין כדבעי;

English translation 828

Then there are traits that are not good;

דערנאך זיינען דא אזוינע תכונות וואס טויגן ניט;

English translation 829

and then there is a holy and special obligation and a good and upright thing,

און דאן ליגט א חוב קדוש ומיוחד און א דבר טוב וישר,

English translation 830

to correct these traits.

אויף צו באווארענען די תכונות.

English translation 831

And this holy obligation lies especially upon those who have some connection or feeling towards the person

וואס דער חוב קדוש ליגט במיוחד אויף די וואס האבן עפעס א שייכות אדער א רגש צו דעם מענטשן

English translation 832

(a child or an adult),

(א קינד אדער אן ערוואקסענער),

English translation 833

and all the more so when there is love for the child or adult.

ועאכו"כ בשעת ס'איז דא אהבה צו דעם קינד אדער ערוואקסענעם.

English translation 834

And this consists of,

און דאס באשטייט אין דעם,

English translation 835

that despite the fact that the other person screams that this is his nature and this is his will,

אז ניט קוקנדיק דערויף וואס יענער שרייט אז דאס איז טבעו און אז דאס איז רצונו,

English translation 836

and he takes upon himself the consequences that may result from it

און ער נעמט אויף זיך די תוצאות וואס קענען ארויסקומען דערפון

English translation 837

(or he does not believe they will come about, etc.)

(אדער ער גלויבט ניט אז זיי וועלן ארויסקומען וכיו"ב)

English translation 838

one does not "withhold his rod",

איז מען ניט "חושך שבטו",

English translation 839

rather one does everything to nullify the undesirable matter.

נאר מ'טוט אלץ כדי צו מבטל זיין דעם ענין בלתי רצוי.

English translation 840

And just as this is regarding every child,

און אזוי ווי דאס איז בנוגע צו יעדן קינד,

English translation 841

that he has good traits and non-good traits,

אז ער האט תכונות טובות און תכונות בלתי טובות,

English translation 842

so too is there a difference between children themselves:

אזוי איז אויך פאראן דער חילוק צווישן קינדער גופא:

English translation 843

It is seen in practice

מ'זעט בפועל

English translation 844

("a child is known by his deeds"116),

("במעלליו יתנכר נער" 116),

English translation 845

that some children are born

אז אנדערע קינדער ווערן געבוירן

English translation 846

(for whatever reason)

(מאיזו סיבה שתהי')

English translation 847

with good traits,

מיט תכונות טובות,

English translation 848

including good for themselves,

כולל טובות לעצמו,

English translation 849

and other children are

און אנדערע קינדער ווערן

English translation 850

(for whatever reason)

(מאיזו סיבה שתהי')

English translation 851

born with traits that require education and correction,

געבוירן מיט תכונות וואס דארפן האבן חינוך ותיקון,

English translation 852

and if the trait is with him in very great strength,

און אויב די תכונה איז ביי אים בתוקף גדול ביותר,

English translation 853

the education must be connected with the opposite of "withholding his rod".

דארף דער חינוך זיין פארבונדן מיטן היפך פון "חושך שבטו".

English translation 854

For example:

ולדוגמא:

English translation 855

There are children who are born with a trait

עס זיינען דא קינדער וואס ווערן געבארן מיט א תכונה

English translation 856

(far be it)

(ניט פאר קיין מענטשן געדאכט)

English translation 857

of tearing out their own hair from their head,

זיך צו רייסן די אייגענע האר פון קאפ,

English translation 858

or their nails,

אדער די נעגל,

English translation 859

or banging their head against the wall, etc.

אדער קלאפן זיך קאפ אין וואנט וכיו"ב.

English translation 860

One sees,

זעט מען,

English translation 861

that one who has a true feeling for the child,

אז דער וואס האט אן אמת'ן רגש צום קינד,

English translation 862

and desires his true good, does not "withhold his rod",

און וויל בטובתו האמיתית איז ניט "חושך שבטו",

English translation 863

and does everything he can to nullify the undesirable trait;

און טוט אלץ וואס ער קען צו מבטל זיין די תכונה בלתי רצוי';

English translation 864

and afterwards the child will surely thank him for having used the "rod",

און דערנאך וועט אים דער קינד זיכער דאנקען פאר דעם וואס ער האט גענוצט דעם "שבט",

English translation 865

and prevented him from tearing his hair from his head or tearing his nails or banging his head against the wall, etc.,

און האט אים מונע געווען פון רייסן די האר פון קאפ אדער רייסן די נעגל אדער קלאפן די קאפ אין וואנט וכיו"ב,

English translation 866

and he will thank him with true gratitude,

און ער וועט אים דאנקען בתודה אמיתית,

English translation 867

and cherish him with true love until the end of his days!

און אים רוחש זיין אן אהבה אמיתית עד סוף כל ימיו!

English translation 868

Just as this is regarding children, so too is it regarding adults,

וואס אזוי ווי דאס איז בנוגע צו קינדער אזוי איז אויך בנוגע צו ערוואקסענע,

English translation 869

that when one educates them to change harmful character traits,

אז בשעת מ'איז זיי מחנך צו משנה זיין די תכונות המזיקות,

English translation 870

this causes a true gratitude and a true love on their part.

איז דאס גורם צו א תודה אמיתית און אן אהבה אמיתית פון זייער זייט.

English translation 871

A question can be raised:

אי קען ווערן די שאלה:

English translation 872

how can one compel an adult

ווי אזוי קען מען מכריח זיין אן ערוואקסענעם

English translation 873

(if he was not educated in his childhood,

(אויב מ'האט אים ניט מחנך געווען בקטנותו,

English translation 874

or the education did not (for whatever reason) have an effect,

אדער דער חינוך האט (מאיזו סיבה שתהי') ניט גע'פועל'ט,

English translation 875

consequently the trait remained with him)

במילא איז ביי אים געבליבן די תכונה)

English translation 876

to act contrary to his nature?

ער זאל טאן היפך טבעו?

English translation 877

There is a promise from the Most High in His Torah,

האט מען א הבטחה פון אויבערשטן בתורתו,

English translation 878

the Torah of truth and Torah of life, that every person can choose "in life"!

תורת אמת ותורת חיים אז יעדער מענטש קען בוחר זיין "בחיים"!

English translation 879

Only, there is a child or adult for whom the choice will come easier, not to tear his hair out:

נאר ס'איז דא אזא קינד אדער ערוואקסענער וואס אים וועט אנקומען לייכטער די בחירה זיך ניט רייסן די האר פון קאפ:

English translation 880

and for another it comes harder, but it is a certain thing,

און אן אנדערן קומט עס אן שווערער ס'איז אבער א זיכערע זאך,

English translation 881

that since this is contrary to human health

אז וויבאלד דאס איז היפך בריאות האדם

English translation 882

(contrary to the command of the Most High "and you shall greatly guard your souls"117)

(היפך דעם ציווי פון אויבערשטן "ונשמרתם מאד לנפשותיכם" 117)

English translation 883

it is a certain thing that one can accomplish this,

איז א זיכערע זאך אז מ'קען דאס אויספירן,

English translation 884

if one will only exert oneself in this properly.

אויב מ'וועט זיך נאר משתדל זיין בזה כדבעי.

English translation 885

And furthermore

און נאכמער

English translation 886

(as above):

(כנ"ל):

English translation 887

not only do the educators etc. have the power to accomplish this,

ניט נאר וואס די מחנכים וכיו"ב האבן דעם כח דאס צו אויספירן,

English translation 888

but one will certainly also have the true, soulful, and constant gratitude of that one

נאר מ'וועט זיכער אויך האבן די תודה אמיתית ונפשית ותמידית פון יענעם

English translation 889

(child or adult)

(קינד אדער ערוואקסענעם)

English translation 890

in whom one has changed

ביי וועלכן מ'האט משנה געווען

English translation 891

(and broken the habit of)

(און אפגעוואוינט)

English translation 892

the undesirable habits and traits.

די רגילות'ן און תכונות בלתי רצויות.

English translation 893

That is, even though the child

ד.ה. אז כאטש דער קינד

English translation 894

(etc.)

(וכיו"ב)

English translation 895

claims beforehand

טענה'ט לפני זה

English translation 896

(before he comes to recognition that this is a harmful matter),

(איידער ער קומט לידי הכרה אז דאס איז אן ענין המזיק),

English translation 897

that he was born with such a trait in his soul

אז ער איז געבוירן געווארן מיט אזא תכונה בנפש

English translation 898

(and this is indeed so),

(און דאס איז טאקע אזוי)

English translation 899

it is a certain thing that in the end, one will convince him.

איז א זיכערע זאך אז סוף כל סוף וועט מען אים איבערצייגן.

English translation 900

And as we see it,

און ווי מ'זעט עס,

English translation 901

not for Jews to think and not for people to think,

ניט פאר קיין אידן געדאכט און ניט פאר קיין מענטשן געדאכט,

English translation 902

in many cases,

בכו"כ מקרים,

English translation 903

that in the end one convinced the child or adult,

אז סוף סוף האט מען איבערגעצייגט דעם קינד אדער ערוואקסענעם,

English translation 904

and in a manner that he thanked for it,

ובאופן אז ער האט געדאנקט דערפאר,

English translation 905

and this was a logical reason why he thanks for it.

און דאס איז געווען א מילתא בסברא פארוואס ער דאנקט דערפאר.

English translation 906

And here is the place to remark regarding a matter about which there was recently a commotion specifically here in the city:

וכאן המקום להעיר וועגן אן ענין וואס לעצטנס איז געווען וועגן דעם א טומל דוקא דא אין שטאָט:

English translation 907

They made a whole commotion regarding a certain trait,

מ'האט געמאכט א גאנצן טומל בנוגע צו א געוויסע תכונה,

English translation 908

and they relied on a crooked path,

און מ'האט זיך פארלייגט אויף א קרומן וועג,

English translation 909

and through crooked arguments

און דורך קרומע טענות

English translation 910

(which are indeed true arguments but they are not relevant to this matter)

(וואס זיינען טאקע טענות אמיתיות אבער זיי זיינען ניט מתאים לענין זה)

English translation 911

they came to undesirable results!

איז מען געקומען צו תוצאות בלתי רצויות!

English translation 912

And they ruled,

און מ'האט געשטימט,

English translation 913

that all those who have the aforementioned trait must be protected from any matter or description that would harm this trait,

אז די אלע וואס האבן די תכונה הנ"ל דארף מען זיי אויסהיטן פון כל דבר ותואר וואס וועט פוגע זיין בתכונה זו,

English translation 914

as if the trait is their reality and their essence during Torah study,

כאילו די תבונה איז זייער מציאות און זייער עצם בשעת תורה,

English translation 915

and the straight intellect that believes in a Creator of the world,

און שכל הישר וואס גלויבט אין א בורא עולם,

English translation 916

and consequently he is certain that the Creator of the world did not create things to harm him and to change him

ובמילא איז ער זיכער אז דער בורא עולם האט ניט באשאפן זאכן כדי להזיק לו ולהשני

English translation 917

(or to change him)

(אדער להשני')

English translation 918

and as follows compels,

וכדלקמן איז מכריח,

English translation 919

that this is an undesirable trait that must be corrected!

אז דאס איז א תכונה בלתי רצוי' וואס מ'דארף פארריכטן!

English translation 920

But these are decisions of human beings, and a desire of a human being is a human being subject to change,

דאס זיינען דאך אבער החלטות פון בני אדם און א רצון פון בני אדם איז א בן אדם בגדר השינוי,

English translation 921

and when one will show him an actual reality,

און בשעת מ'וועט אים באווייזן א מציאות בפועל,

English translation 922

he will immediately understand the error:

וועט ער גלייך פארשטיין דעם טעות:

English translation 923

When one will take the aforementioned example of children who are born

בשעת מ'וועט נעמען דעם משל האמור פון קינדער וואס ווערן געבוירן

English translation 924

(G-d forbid)

(ר"ל)

English translation 925

with traits of tearing their hair out of their head

מיט תכונות צו זיך רייסן די האר פון קאפ

English translation 926

(or banging their head against the wall etc.)

(אדער קלאפן די קאפ אין וואנט וכיו"ב)

English translation 927

and one will simply transfer it to this trait about which there was the commotion, one will immediately come to the correct conclusion:

און מ'וועט עס בלויז איבערשטעלן צו אָט-דער תכונה וועגן וועלכער עס איז געווען דער טומל וועט מען גלייך קומען צו דער ריכטיקער מסקנא:

English translation 928

Let us say,

נניח,

English translation 929

that a person who has the trait of tearing his hair out of his head comes with a claim,

אז א מענטש וואס האט די תכונה פון רייסן זיך די האר פון קאפ קומט מיט א טענה,

English translation 930

that this is his own head,

אז דאס איז זיין אייגענע קאפ,

English translation 931

and these are his own hairs,

און דאס זיינען זיינע אייגענע האר,

English translation 932

and he screams that one should not interfere with him etc.;

און ער שרייט מ'זאל זיך צו אים ניט מישן וכיו"ב;

English translation 933

And he claims,

און ער טענה'ט,

English translation 934

that if he wants a place where he will act by himself,

אז טאמער וויל ער א שטעלע וואס ער וועט טאן בפני עצמו,

English translation 935

in his own room, one must relate to him with respect,

אין זיין אייגענעם צימער זאל מען זיך דארפן צו אים באציען מיט כבוד,

English translation 936

and one will not be permitted to say a word to him,

און מ'וועט אים ניט טארן זאגן א ווארט,

English translation 937

and he will be able to tear his own hair from his own head with joy and goodness of heart and choice...

און ער וועט קענען רייסן די אייגענע האר פון דער אייגענער קאפ מתוך שמחה וטוב לבב ובחירות...

English translation 938

It is understood simply,

איז דאך מובן בפשטות,

English translation 939

that this is not the order of conduct in the world which is in the manner of "to inhabit it He created it"118;

אז ניט דאס איז דער סדר ההנהגה אין וועלט וואס איז באופן פון "לשבת יצרה" 118;

English translation 940

when a person has such a trait,

בשעת א מענטש האט אזא תכונה,

English translation 941

one corrects it etc.

איז מען דאס מתקן וכו'.

English translation 942

What here

וואס דא

English translation 943

(in the parable)

(אין משל)

English translation 944

is only about hair that is a secondary matter;

רעדט זיך בלויז וועגן האר וואס זיינען א דבר טפל;

English translation 945

from this it is understood all the more so regarding the moral that is connected to a matter that is "the strength of the body and its life and the light of the eyes"119,

איז מזה מובן בכ"ש וק"ו בנוגע דעם נמשל וואס איז פארבונדן מיט אן ענין וואס איז "כח הגוף וחייו ומאור העינים" 119,

English translation 946

and upon this depends the existence of his generations after him until the end of all generations, then certainly in such a matter the aforementioned reasoning is valid,

און אן דעם איז תלוי דער קיום פון דורותיו אחריו עד סוף כל הדורות איז דאך זיכער אז אין אזא זאך איז גילטיק די סברא הנ"ל,

English translation 947

and with greater emphasis and strength!

וביתר שאת ויתר עז!

English translation 948

So since one knows that this is a harmful thing, it is exactly like in the aforementioned example of a person who is born with the trait of tearing out the hair from his head;

איז וויבאלד מ'ווייס אז דאס איז א דבר המזיק איז דאך דאס פונקט ווי אין דער דוגמא האמורה פון א מענטשן וואס ווערט געבארן מיט דער תכונה זיך צו רייסן די האר פון קאפ;

English translation 949

The only difference is,

דער חילוק איז נאר,

English translation 950

that here it is about spiritual harm!

וואס דא רעדט זיך וועגן א היזק נפשי!

English translation 951

Another example of the matter:

נאך א דוגמא לדבר:

English translation 952

That which others claim,

דאס וואס אנדערע טענה'ן,

English translation 953

that since he derives pleasure from it, that is proof that it is a good thing, is the same as taking a "deadly poison",

אז וויבאלד ער האט הנאה דערפון איז א ראי' אז דאס איז א דבר טוב איז די זעלבע זאך ווי נעמען א "סם המות",

English translation 954

and coating it with sugar,

און אים ארומשמירן מיט צוקער,

English translation 955

and then someone comes and claims,

און דערנאך קומט צוגיין איינער און טענה'ט,

English translation 956

that he does not believe that in this sugar there is deadly poison, and the proof,

אז ער גלויבט ניט אז אין דעם צוקער געפינט זיך סם המות והא ראי',

English translation 957

it is sweet;

עס איז מתוק;

English translation 958

or he claims,

אדער ער טענה'ט,

English translation 959

that all matters are worthwhile to him,

אז אים זיינען כדאי אלע ענינים,

English translation 960

as long as he can have the sugar,

אבי ער זאל קענען האבן דעם צוקער,

English translation 961

even though it is only for a "brief moment",

כאטש דאס איז בלויז אויף א "רגע קטן",

English translation 962

and this is not ordinary sugar etc.

און דאס איז ניט קיין נארמאלער צוקער וכו'.

English translation 963

It is therefore understood,

איז דאך מובן,

English translation 964

that the one who will let himself be persuaded and eat from this sugar will himself later come with complaints to those who persuaded him.

אז דער וואס וועט זיך לאזן איינריידן און עסן פון דעם צוקער וועט ער אליין קומען דערנאך מיט טענות צו די וואס האבן אים דאס איינגערעדט.

English translation 965

And so regarding our matter:

ועד"ז בעניננו:

English translation 966

Those who have the aforementioned undesirable traits will be the first to come with complaints,

די וואס האבן די תכונות בלתי רצויות הנ"ל וועלן זיין די ערשטע וואס וועלן קומען מיט טענות,

English translation 967

and heap troubles,

און אנטאן צרות צרורות,

English translation 968

upon those who voted for this!

צו די וואס האבן געשטימט פאר דעם!

English translation 969

He himself

ער אליין

English translation 970

(or she herself)

(אדער זי אליין)

English translation 971

will later come and complain to those who voted for this, that only because they wanted to show that they can vote and speak in a certain manner,

וועט דערנאך קומען און טענה'ן צו די וואס האבן געשטימט פאר דעם אז בלויז דערפאר וואס זיי האבן געוואלט ווייזן אז זיי קענען שטימען און זאגן באופן מסויים,

English translation 972

they have perverted the good of those with this trait!

האבן זיי פארבויגן על טובתם פון בעלי תכונה זו!

English translation 973

Based on all that has been said, it is also understood,

על פי כל האמור איז אויך מובן,

English translation 974

that there is no place for the claim,

אז עס האט ניט קיין ארט די טענה,

English translation 975

that this is the trait of this particular person

אז דאס איז די תכונה פון אט דעם מענטשן

English translation 976

(whether he is a "he" or a "she"),

(צי ער איז א "ער" אדער א "זי"),

English translation 977

consequently he wants to indulge himself and "who can say to him, what do You do", because it is not relevant whether this is an inborn trait,

במילא וויל ער זיך נאכגעבן און "מי יאמר לו מה תעשה" ווייל דא איז ניט נוגע צי דאס איז א תכונה בתולדתו,

English translation 978

rather what is relevant is that this is a harmful thing.

נאר דא איז נוגע אז דאס איז א דבר המזיק.

English translation 979

Regarding this, it is not relevant that he

עד"ז איז ניט נוגע דאס וואס ער איז

English translation 980

(not only was born,

(ניט נאר געבארן געווארן,

English translation 981

but also)

נאר אויך)

English translation 982

grew up with this trait,

אויסגעוואקסן מיט דער תכונה,

English translation 983

and it was

און מ'האט דאס

English translation 984

(for whatever reason)

(מאיזו סיבה שתהי')

English translation 985

not corrected

ניט מתקן געווען

English translation 986

(and perhaps so-and-so is guilty in this or not,

(וואס אפשר איז פלוני שולדיק בזה אדער ניט,

English translation 987

but there is no difference that it was not actually corrected),

ס'איז אבער קיין נפק"מ ניט מ'האט דאס לפועל ניט מתקן געווען),

English translation 988

because his habituation to this trait does not make it cease to be a harmful thing,

ווייל זיין רגילות בתכונה זו מאכט עס ניט אויס דבר המזיק,

English translation 989

and an utterly evil thing,

און אויס דבר רע בתכלית,

English translation 990

and the opposite of the settlement of the entire world.

און היפך ישובו של כל העולם כולו.

English translation 991

And especially since here it is not only about letting them conduct themselves for themselves according to this trait,

ובפרט אז דא רעדט זיך ניט נאר וועגן לאזן זיי זיך פירן לעצמם לפי תכונה זו,

English translation 992

rather here it is about giving them the possibility to occupy an important place,

נאר דא רעדט זיך וועגן געבן זיי א מעגלעכקייט זיי זאלן פארנעמען א מקום חשוב,

English translation 993

and one will have to reckon with them,

און מ'וועט זיך דארפן מיט זיי רעכענען,

English translation 994

consequently one will also have to reckon with their deficiencies,

במילא וועט מען זיך דארפן רעכענען אויך מיט זייערע חסרונות,

English translation 995

as long as they do not correct this deficiency!

כל זמן זיי וועלן ניט מתקן זיין דעם חסרון!

English translation 996

First of all, this is

וואס קודם כל איז דאס

English translation 997

(as mentioned)

(כאמור)

English translation 998

a harm to themselves;

א היזק פאר זיי אליין;

English translation 999

and in addition to this,

ונוסף לזה,

English translation 1000

when one places them in a position and situation where one must give them honor and be careful with a word,

איז בשעת מ'שטעלט זיי אין א מעמד ומצב אז מ'מוז זיי אפגעבן כבוד און זיך היטן מיט א ווארט,

English translation 1001

so as not to harm their honor etc., it also brings harm to others.

שלא לפגוע בכבודם וכו' ברענגט עס אויך א היזק צו אנדערע.

English translation 1002

Based on the above, another matter is understood:

על פי האמור איז מובן נאך אן ענין:

English translation 1003

When one wants to explain to them that this is an undesirable matter etc., this is not a "harm to their honor",

בשעת מ'וויל זיי מסביר זיין אז דאס איז אן ענין בלתי רצוי וכו' איז דאס ניט קיין "פגיעה בכבודם",

English translation 1004

rather this is a matter of correcting their illness!

נאר דאס איז אן ענין פון פארריכטן זייערע א מחלה!

English translation 1005

When a person is not healthy

בשעת א מענטש איז ניט געזונט

English translation 1006

(for a reason not dependent on him)

(מצד א סיבה שאינה תלוי' בו)

English translation 1007

and one wants to help him become healed from his illness, this is not a lack of honor for the patient...

און מ'וויל אים ארויסהעלפן אויסגעהיילט ווערן ממחלתו איז דאס ניט קיין העדר הכבוד פארן חולה...

English translation 1008

And that the patient screams that he is healthy,

און דאס וואס דער חולה שרייט אז ער איז געזונט,

English translation 1009

and the trait that he has is a good trait,

און די תכונה וואס ער האט איז א תכונה טובה,

English translation 1010

at least a non-harmful thing, proves that the illness is much deeper and more dangerous,

עכ"פ א דבר בלתי מזיק באווייזט עס אז די מחלה איז פיל טיפער און מער מסוכן,

English translation 1011

consequently one must adopt special measures to save him from the illness,

במילא דארף מען אננעמען ספעציעלע מיטלען אים צו מציל זיין פון דער חולאת,

English translation 1012

which causes troubles!

וואס טוט אָן צרות!

English translation 1013

It is not a matter of insulting him or harming his honor; on the contrary,

ס'איז ניט אן ענין פון זידלען יענעם אדער פוגע זיין בכבודו אדרבה,

English translation 1014

one wants to do him a favor!

מ'וויל אים טאן א טובה!

English translation 1015

And that which he claims

און דאס וואס ער טענה'ט

English translation 1016

(as mentioned)

(כאמור)

English translation 1017

that he was born with this trait, this itself explains how this is not a perversion;

אז ער איז געבארן געווארן מיט דער תכונה איז דאס גאר מסביר ווי אזוי דאס איז ניט קיין זידלעריי;

English translation 1018

and it is like one who is

וע"ד ווי איינער וואס איז

English translation 1019

(as mentioned)

(כאמור)

English translation 1020

born with a trait of tearing out the hair from his head, it is not possible to consider him perverted,

געבוירן געווארן מיט א תכונה זיך צורייסן די האר פון קאפ איז דאך ניט שייך אים צו זידלען,

English translation 1021

because he was born that way;

ווייל ער איז אזוי געבוירן געווארן;

English translation 1022

but this does not mean that one need not correct it!

דאס מיינט אבער ניט אז מ'דארף עס ניט פארריכטן!

English translation 1023

On the contrary:

ואדרבה:

English translation 1024

When one stands from the side,

בשעת מ'שטייט מן הצד,

English translation 1025

and pats him on the shoulder,

און מ'פאטשט אים אויף דער פלייצע,

English translation 1026

and tells him that he is already a grown person

און מ'זאגט אים אז ער איז שוין אן ערוואקסענער מענטש

English translation 1027

(after Bar Mitzvah or Bat Mitzvah)

(נאך בר-מצוה אדער בת-מצוה)

English translation 1028

and can elect the "president" of the state just as a great sage elects,

און קען קלייבן דעם "פרעזידענט" פון דער מדינה פונקט ווי עס קלייבט א חכם גדול,

English translation 1029

consequently, one may not touch him, one harms him through this!

במילא טאר מען אים ניט אנרירן איז מען אים מזיק דורך דעם!

English translation 1030

It is not about that one's will,

עס רעדט זיך דאך ניט וועגן יענעמ'ס רצון,

English translation 1031

but about that one's "abnormality",

נאר וועגן יענעמ'ס א "ניט-נארמאלקייט",

English translation 1032

and in simple language, an "illness";

ובלשון הפשוט א "חולאת";

English translation 1033

Therefore, first of all, one must do all that is dependent on him to heal him from his illness;

איז צום אלעם ערשטן דארף מען טאן כל התלוי בו אים אויסהיילן ממחלתו;

English translation 1034

and if he is so confused,

און טאמער ער איז אזוי פארטומלט,

English translation 1035

that it appears to him that the thing most harmful to him

אז אים ווייזט זיך אויס אז דער דבר הכי מזיק לו,

English translation 1036

is a good thing

איז א דבר טוב

English translation 1037

(because of the momentary pleasure)

(צוליב דער הנאה לפי רגע)

English translation 1038

this is all the more reason to invest oneself in healing him and explaining to him that this is harmful!

איז דאס נאכמער מכריח זיך אריינלייגן אין אויסהיילן יענעם און אים מסביר זיין אז דאס איז א היזק!

English translation 1039

And a part of this explanation is that here the debate of who is guilty and who is not guilty is not relevant;

און א חלק פון דער הסברה איז דאס גופא אז דא איז ניט נוגע דער פלפול ווער איז דער שולדיקער און ווער איז ניט דער שולדיקער;

English translation 1040

one only judges regarding the reality as it is:

מ'איז בלויז דן וועגן דער מציאות כמו שהיא:

English translation 1041

whether this is a matter of settling the world,

צי דאס איז אן ענין פון ישובו של עולם,

English translation 1042

a good and satisfying thing also after the action,

א דבר טוב ומשביע רצון אויך לאחרי הפעולה,

English translation 1043

or this is only a temporary thing!

אדער דאס איז בלויז א דבר זמני!

English translation 1044

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 1045

In this itself

אין דעם גופא

English translation 1046

(that he claims that this is a momentary pleasure)

(וואס ער טענה'ט אז דאס איז א הנאה לפי רגע)

English translation 1047

there is also a doubt whether he truly means it,

איז אויך א ספק צי ער מיינט עס טאקע מיט אן אמת,

English translation 1048

or it no longer befits him to say that he made a mistake,

אדער אים פאסט שוין ניט צו זאגן אז ער האט א טעות געהאט,

English translation 1049

and he has grasped onto the truth!

און האט זיך געכאפט אויפן אמת!

English translation 1050

And when one will explain the matters to him properly, it is a certain thing that one will succeed,

און בשעת מ'וועט אים מסביר זיין די ענינים כדבעי איז א זיכערע זאך אז מ'וועט מצליח זיין,

English translation 1051

since after all, one finds oneself in the world of the Holy One, blessed be He,

וויבאלד אז סוכ"ס געפינט מען זיך בעולמו של הקב"ה,

English translation 1052

of Whom it is said "Hashem is good and upright"120,

וואס "טוב וישר ה'" 120,

English translation 1053

and "one who comes to purify is aided"121,

און הבא לטהר מסייעין אותו 121,

English translation 1054

and especially according to the precision of Chassidus122,

ובפרט לויטן דיוק פון חסידות 122,

English translation 1055

that it does not say "one who comes to be purified"

אז עס שטייט ניט הבא להטהר

English translation 1056

(and the like),

(וכיו"ב),

English translation 1057

but "one who comes to purify",

נאר הבא לטהר,

English translation 1058

meaning that he comes to purify others,

דאס הייסט אז ער קומט צו מטהר זיין אחרים,

English translation 1059

and then one has special assistance from Above.

און דעמולט האט מען א סיוע מיוחד מלמעלה.

English translation 1060

Based on all that was said, it is understood,

על פי כל האמור איז מובן,

English translation 1061

that notwithstanding that until now

אז ניט קוקנדיק אויף דעם וואס מ'האט ביז איצטער

English translation 1062

(for reasons that are not understood at all)

(מסיבות שאינן מובנות כלל)

English translation 1063

one has engaged in a crooked path, there is still time to correct it,

זיך פארנומען אויף א קרומען וועג איז נאך דא דער זמן דאס צו פארריכטן,

English translation 1064

and better one hour earlier.

און יפה שעה אחת קודם.

English translation 1065

However, one must first of all clarify,

דערביי דארף מען אבער קודם כל באווארענען,

English translation 1066

that this is not a matter of contentiousness,

אז דאס איז ניט קיין ענין של נצחנות,

English translation 1067

but the truth is so,

נאר דער אמת איז אזוי,

English translation 1068

that certain people are born with undesirable traits,

אז געוויסע בני אדם ווערן געבוירן מיט תכונות בלתי רצויות,

English translation 1069

and since "a person is close to himself"123, this also biases their intellect,

און וויבאלד אז "אדם קרוב אצל עצמו" 123 איז דאס אויך מטה זייער שכל,

English translation 1070

and they do not see the harm in the matter.

און זיי זעען ניט דעם היזק שבדבר.

English translation 1071

And one must also emphasize the point in the matter,

און מען דארף אויך מדגיש זיין די נקודה בדבר,

English translation 1072

that according to the straight intellect of all the nations of the world, this trait

אז ע"פ שכל הישר פון כל עמי הארץ איז די תכונה

English translation 1073

(about which we are speaking)

(וועגן וועלכער עס רעדט זיך)

English translation 1074

is not a normal trait.

ניט קיין נארמאלע תכונה.

English translation 1075

And this is not connected to a particular religion, rather all agree on the matter.

און דאס איז ניט פארבונדן מיט א דת מסויימת נאר הכל מודים בדבר.

English translation 1076

A long time ago there were idol worshippers, and a part of their worship consisted of this matter124,

לפני זמן רב זיינען געווען עובדי עבודה זרה וואס א טייל פון זייער עבודה איז באשטאנען פון דעם ענין 124,

English translation 1077

but the idol worshippers have completely ceased,

אבער די עובדי ע"ז זיינען לגמרי בטל געווארן,

English translation 1078

and as the Rambam brings in the Moreh Nevuchim125, a guide for the perplexed of his generation and for all generations after him, how was the conduct of the idol worshippers in those generations,

און ווי דער רמב"ם ברענגט אין מו"נ 125 מורה נבוכים לדורו ולכל הדורות שלאחריו ווי עס איז געווען די הנהגה פון עובדי ע"ז בדורות ההם,

English translation 1079

and afterwards their memory was obliterated from the earth,

און דערנאך איז אבד זכרם מן הארץ,

English translation 1080

and all admit that their conduct was completely improper.

און אלע זיינען מודה אז זייער הנהגה איז געווען לגמרי שלא כדבעי.

English translation 1081

Only a few individuals remained who, for whatever reason, are born with this trait

נאר עס זיינען געבליבן כמה יחידים וואס מאיזו סיבה שתהי' ווערן זיי געבארן מיט דער תכונה

English translation 1082

(or they were "captured among the nations" (the "nations" about which the Rambam speaks) and the like,

(אדער זיי זיינען "נשבה בין העכו"ם" (די "עכו"ם" וועגן וועלכע דער רמב"ם רעדט) וכיו"ב,

English translation 1083

or it caught on for some reason in the desire of their soul)

אדער דאס האט זיך אריינגעכאפט מאיזו סיבה אין תאות נפשם)

English translation 1084

but this does not mean that this is a desirable trait.

אבער דאס מיינט ניט אז דאס איז א תכונה רצוי'.

English translation 1085

And in this, one must also emphasize that one does not intend to offend their honor and the like, and therefore one brings the example of one who has the inborn trait of tearing out the hair from his head.

און דערביי דארף מען אויך מדגיש זיין אז מ'מיינט ניט פוגע זיין בכבודם וכיו"ב וואס דעריבער ברענגט מען די דוגמא לזה פון איינעם וואס האט די תכונה מתולדתו פון זיך רייסן די האר פון קאפ.

English translation 1086

That this is also according to the known concept,

[וואס דאס איז אויך ע"ד הידוע,

English translation 1087

that sometimes (G-d forbid) a child is born with a trait of stealing;

אז אמאל ווערט (ר"ל) א קינד געבוירן מיט א תכונה פון גנב'נען;

English translation 1088

they indeed made a nice word for it in Greek and the like (with all nice things), but this does not change the reality,

האט מען טאקע געמאכט פון דעם א שיינעם ווארט אויף גריכיש וכיו"ב (מיט אלע שיינע זאכן) דאס בייט אבער ניט די מציאות,

English translation 1089

that this is theft in its simple sense,

אז דאס איז גניבה כפשוטה,

English translation 1090

and one must correct it.

און מ'דארף דאס מתקן זיין.

English translation 1091

And as we see in practice, that

און ווי מ'זעט בפועל, אז

English translation 1092

(although they give it a nice name and the like,

(כאטש מ'גיט עס א שיינעם נאמען וכיו"ב,

English translation 1093

nevertheless they are not satisfied with it, rather)

אעפ"כ באגנוגנט מען זיך ניט דערמיט, נאר)

English translation 1094

they seek and find ways to correct it,

מ'זוכט און מ'געפינט וועגן ווי דאס צו מתקן זיין,

English translation 1095

and the deed is the main thing,

והמעשה הוא העיקר,

English translation 1096

there are so many men and women who were born with this trait,

עס זיינען דא כו"כ אנשים ונשים וואס זיינען געבוירן געווארן מיט אט-דער תכונה,

English translation 1097

and they were not deterred by the effort involved,

און מ'האט זיך ניט אפגעשראקן פון דער טירחא שבדבר,

English translation 1098

and they did not stop when the first time the child

און מ'האט זיך ניט אפגעשטעלט בשעת דעם ערשטן מאל האט דער קינד

English translation 1099

(the boy or the girl)

(דער אינגל אדער די מיידל)

English translation 1100

cried,

האט געוויינט,

English translation 1101

until it was "and he shall return the stolen object which he stole" and the like.

ביז ס'איז געווען "והשיב את הגזילה אשר גזל" 126 וכיו"ב.

English translation 1102

But this is not relevant to our matter because when one will compare the aforementioned trait with the matter of theft,

אבער דאס איז ניט נוגע לעניננו ווייל בשעת מ'וועט צוגלייכן די תכונה הנ"ל מיטן ענין הגניבה,

English translation 1103

there will be an outcry,

וועט ווערן א "ויצעקו",

English translation 1104

how is it possible to call him a "thief";

היתכן אז מ'רופט אים בשם "גנב";

English translation 1105

therefore they explicitly give the example of one who tears his hair from his head,

דעריבער זאגט מען בפירוש די דוגמא פון איינעם וואס רייסט זיך די האר פון קאפ,

English translation 1106

with which he indeed harms no one,

וואס דערמיט איז ער טאקע קיינעם ניט מזיק,

English translation 1107

but he and his father and mother and the entire world know that he is harming himself!].

אבער ער און זיין פאטער און מוטער און כל העולם כולו ווייסן אז ער איז מזיק זיך אליין!].

English translation 1108

And this is the mission and task that has been given to the parents or educators and guides of those with this trait to set them straight to the truth.

און דאס איז די שליחות און תפקיד וואס איז אפגעגעבן געווארן צו די עלטערן אדער מחנכים ומדריכים פון בעלי תכונה זו להעמידם על האמת.

English translation 1109

And one is certain,

און מ'איז זיכער,

English translation 1110

as has been seen in the past,

ווי מ'האט געזען בעבר,

English translation 1111

that they will succeed,

אז מ'וועט מצליח זיין,

English translation 1112

because in this they have assistance from Above.

ווארום מ'האט בזה דעם סיוע מלמעלה.

English translation 1113

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 1114

That such a matter has become ingrained in the nature of their soul is not

דאס וואס ס'האט זיך אריינגעכאפט אזא ענין אין טבע נפשם איז ניט

English translation 1115

(G-d forbid)

(ר"ל)

English translation 1116

in order to darken them, but rather so that the parents and the influencers can influence them in pleasant ways and in peaceful ways,

כדי זיי זאלן דערמיט אפפינצטערן נאר כדי די עלטערן און די משפיעים זאלן קענען משפיע זיין אויף זיי בדרכי נועם ובדרכי שלום,

English translation 1117

and set them straight to the truth,

און זיי מעמיד זיין על האמת,

English translation 1118

that this is his true benefit and the benefit of his sons and daughters that he may have.

אז דאס איז טובתו האמיתית און טובת בניו ובנותיו וואס ער קען האבן.

English translation 1119

And here also enters the lesson of "he who spares his rod hates his son":

און דא קומט אריין אויך דעם לימוד פון "חושך שבטו שונא בנו":

English translation 1120

In order for the parents and educators and the like to succeed in the matter, they must indeed be careful that it be in pleasant ways and in peaceful ways,

כדי די עלטערן ומחנכים וכיו"ב זאלן מצליח זיין בדבר דארפן זיי זיך טאקע אויסהיטן עס זאל זיין בדרכי נועם ובדרכי שלום,

English translation 1121

with the aforementioned parables and examples,

מיט די משלים ודוגמאות הנ"ל,

English translation 1122

which show that one does not wish to mistreat or stifle someone, but on the contrary,

וואס ווייזן אז ניט מ'וויל אימעצן זידלען אדער פארטשעפען נאר אדרבה,

English translation 1123

one wishes to protect him from a situation and condition that will harm him

מ'וויל אים אויסהיטן פון א מעמד ומצב וואס וועט אים מזיק זיין

English translation 1124

(as above at length)

(כנ"ל בארוכה)

English translation 1125

But on the other hand,

אבער לאידך גיסא,

English translation 1126

one must do everything possible to actually prevent him from this undesirable matter,

דארף מען טאן אלץ וואס מ'קען אים צו מונע זיין בפועל פון דעם ענין בלתי רצוי,

English translation 1127

and one may not allow him to educate himself and the like.

און מ'טאר אים ניט לאזן זיך אליין מחנך זיין וכיו"ב.

English translation 1128

And as the simple understanding of the matter, that a person may not place himself in a situation and condition of trial!

וכפשטות הענין אז א מענטש טאר זיך ניט אריינשטעלן אין א מעמד ומצב של נסיון!

English translation 1129

Even when he is dealing with "small things" over which he has control and mastery, it could be that in a moment his evil inclination will seize him and explain to him that "who can say to him what do you do" and the like,

אפילו בשעת ער האט צוטאן מיט "קליינע זאכן" אויף וועלכע ער איז מושל ושולט קען זיין אז לפי רגע וועט זיך אריינכאפן יצרו הרע און אים מסביר זיין אז "מי יאמר לו מה תעשה" 127 וכיו"ב,

English translation 1130

he may do a matter that harms another and

קען ער אפטאן אן ענין וואס איז מזיק א צווייטן און

English translation 1131

(which is no less important)

(וואס איז ניט ווייניקער וויכטיק)

English translation 1132

harms himself,

מזיק זיך אליין,

English translation 1133

because its impression is noticeable and "once a person commits a transgression and repeats it...

ווייל רישומו ניכר און "כיון שעבר אדם עבירה ושנה בה...

English translation 1134

it becomes permitted to him",

נעשית לו כהיתר" 128,

English translation 1135

one will need a special effort to nullify it etc.

וועט מען דארפן האבן א השתדלות מיוחדת דאס צו מבטל זיין וכו'.

English translation 1136

So too is it understood in our matter, that what was publicly proclaimed, that one may not meddle with it,

וואס אזוי איז אויך מובן בעניננו אז דאס וואס מ'האט מכריז געווען בגלוי אז מ'טאר זיך דערמיט ניט טשעפען,

English translation 1137

for reasons that are not the place to repeat here,

מצד טעמים שאין כאן המקום לחזור עליהם,

English translation 1138

because they are entirely contrary to the simple good in the physical and material sense of the person who has this desire, it is itself,

ווייל זיי זיינען אינגאנצן היפך הטוב בפשטות בגשמיות ובחומריות פון דעם מענטשן וואס האט די תאוה איז דאס גופא,

English translation 1139

as stated,

כאמור,

English translation 1140

a matter of harm.

אן ענין של היזק.

English translation 1141

And certainly one must do everything to prevent this, as we see in every settlement that conducts itself in ways of righteousness and ways of honesty,

און זיכער דארף מען טאן אלץ צו מונע זיין דאס ווי מ'זעט אין יעדן ישוב וואס פירט זיך בדרכי צדק ובדרכי יושר,

English translation 1142

that when someone goes onto a bridge and wants to throw himself off

אז בשעת איינער גייט אויף א בריק און וויל זיך אראפווארפן

English translation 1143

(in simple language "committing suicide" G-d forbid),

(בלשון הפשוט 129 "מאבד עצמו לדעת" ר"ל),

English translation 1144

they gather the entire police force of the city,

רופט מען צוזאמען די גאנצע פאליציי פון דער שטאט,

English translation 1145

with the fire trucks,

מיט די פייער-לעשער,

English translation 1146

and they go about all ways and means to prevent him from harming himself!

און מ'גייט אויף אלע דרכים ואופנים כדי אים מונע זיין פון מזיק זיין זיך אליין!

English translation 1147

And when a certain time passes, they then have gratitude and thanks from him himself,

און בשעת עס גייט אדורך א זמן מסויים האט מען דערנאך א הכרת טובה ותודה פון אים אליין,

English translation 1148

but not so if

משא"כ אויב

English translation 1149

(G-d forbid)

(ר"ל)

English translation 1150

the matter is in the opposite manner.

דער ענין איז באופן הפכי.

English translation 1151

And this is not the place to elaborate on all this, nor to demonstrate how great is the double and multiplied darkness of exile,

ואין כאן המקום להאריך בכל זה מערניט אויף באווייזן אויף וויפל עס איז גרויס דער חושך כפול ומכופל פון גלות,

English translation 1152

that when one can nullify it in pleasant ways and in peaceful ways, nevertheless there must be a great labor to correct it.

אז בשעת מ'קען דאס מבטל זיין בדרכי נועם ובדרכי שלום אעפ"כ דארף זיין אן עבודה גדולה דאס צו מתקן זיין.

English translation 1153

At least one should know,

עכ"פ זאל מען וויסן,

English translation 1154

that through speaking about it once and a second time,

אז דורך דעם וואס מ'וועט ריידן וועגן דעם איין מאל און א צווייטן מאל,

English translation 1155

until "a hundred times and one",

ביז "מאה פעמים ואחת" 130,

English translation 1156

indeed in pleasant and peaceful ways,

טאקע בדרכי נועם ושלום,

English translation 1157

but with the appropriate force and with the true reasons,

אבער בתוקף המתאים און מיט די טעמים האמיתיים,

English translation 1158

it is certain that "the word of our G-d shall stand forever",

איז זיכער אז "ודבר אלקינו יקום לעולם" 131,

English translation 1159

and "who can say to Him, what do You do",

און "מי יאמר לו מה תעשה",

English translation 1160

and one will succeed in this through the assistance from Above.

און מ'וועט מצליח זיין בזה דורכן סיוע מלמעלה.

English translation 1161

And especially since this is a matter in which all nations are equal,

ובפרט אז דאס איז א זאך אין וועלכער עס גלייכן זיך אויס אלע אומות,

English translation 1162

because it is a damage for all who are called by the name of man,

ווייל דאס איז א היזק פאר כל אשר בשם בן אדם יכונה,

English translation 1163

as explained in the history of man on earth,

כמבואר בדברי ימי האדם עלי אדמות,

English translation 1164

without any distinction of any religion or nation etc.

אן קיין אונטערשייד פון וועלכער דת אדער עם וכיו"ב

English translation 1165

[with the sole exception of a part of idol worshipers,

[מיטן איין-און-איינציקן אויסנאם פון א טייל פון עובדי ע"ז,

English translation 1166

who called it by the name of the opposite of impurity etc. ].

וואס האבן דאס גערופן בשם פון היפך הטומאה וכיו"ב 124].

English translation 1167

And where one need not use a sharp word, this is not relevant;

און דארט וואו מ'דארף ניט נוצן א שארפן ווארט איז דאס ניט נוגע;

English translation 1168

it is only relevant to carry out the matter,

ס'איז נוגע בלויז דורכפירן דעם ענין,

English translation 1169

and better one hour earlier,

און יפה שעה אחת קודם,

English translation 1170

and for this the aforementioned explanation is sufficient,

און ס'איז גענוג אויף דעם די הסברה הנ"ל,

English translation 1171

and give to the wise and he will become wiser,

ותן לחכם ויחכם עוד,

English translation 1172

one will certainly convey it in the language of the country,

וועט מען דאס זיכער איבערגעבן בשפת המדינה,

English translation 1173

and in a style appropriate to a certain place and a certain circle etc.

ובסגנון המתאים למקום פלוני ולחוג פלוני וכיו"ב.

English translation 1174

And as mentioned,

וכאמור,

English translation 1175

since this is a true matter,

וויבאלד דאס איז אן ענין אמיתי,

English translation 1176

and a truth that is revealed to the eye of all, it is certain that eventually "truth

און אן אמת וואס איז גלוי לעין כל איז זיכער אז סו"ס איז "אמת

English translation 1177

(even)

(אפילו)

English translation 1178

will spring forth from the earth",

מארץ תצמח" 132,

English translation 1179

and especially since one has the assistance from Above,

ובפרט אז מ'האט דעם סיוע מלמעלה,

English translation 1180

that it should be "for a dwelling He formed it",

עס זאל זיין "לשבת יצרה",

English translation 1181

in pleasant ways and in ways of peace,

בדרכי נועם ובדרכי שלום,

English translation 1182

and better one hour earlier.

ויפה שעה אחת קודם.

English translation 1183

And regarding the children of Israel, this should be together with all the commandments,

ובנוגע לבני ישראל זאל דאס זיין צוזאמען מיט כל המצוות,

English translation 1184

the lightest of the light and the most severe of the severe,

קלה שבקלה וחמורה שבחמורות,

English translation 1185

and with utmost perfection,

ובתכלית השלימות,

English translation 1186

and in the language of the Megillah "the Jews upheld and accepted" "they upheld what they had already accepted" at the giving of the Torah,

ובלשון המגילה 133 "קיימו וקבלו היהודים" "קיימו מה שקיבלו כבר" במתן תורה 134,

English translation 1187

where at the time of the giving of the Torah all the souls of those before and after until the end of all generations stood there

וואס בשעת מ"ת זיינען דאך דארט געשטאנען אלע נשמות שלפנ"ז ושלאח"ז עד סוף כל הדורות

English translation 1188

(as brought in Pirkei d'Rabbi Eliezer ),

(כדאיתא בפרקי דר"א 135),

English translation 1189

and one has the story of the Megillah with the promise that "their memory shall not cease from their seed",

און מ'האט דעם סיפור המגילה מיט דער הבטחה אז "וזכרם לא יסוף מזרעם",

English translation 1190

and it will be "a document of redemption from redemption",

און עס וועט זיין "מסמך גאולה לגאולה",

English translation 1191

consequently "the spirit of impurity I will remove from the land",

במילא איז "ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ" 136,

English translation 1192

and "the earth shall be filled with knowledge of the L-rd as the waters cover the sea",

און "מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים",

English translation 1193

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1194

We spoke earlier about the importance of the matter of educating sons and daughters,

מ'האט גערעדט פריער וועגן דער חשיבות פון ענין חינוך הבנים והבנות,

English translation 1195

and the special connection to the days of Purim,

און דער קשר מיוחד צו ימי הפורים,

English translation 1196

when Mordechai brought about the nullification of the decree through his gathering of Jewish children who said that they go with Mordechai,

ווען מרדכי האט אויפגעטאן דעם ביטול הגזירה דורך דעם וואס ער האט צוזאמענגעקליבן אידישע קינדער וואס האבן געזאגט אז זיי גייען מיט מרדכי,

English translation 1197

that "Mordechai would not bow nor prostrate himself",

וואס "מרדכי לא יכרע ולא ישתחוה" 137,

English translation 1198

until in a manner of self-sacrifice,

ביז באופן דמס"נ,

English translation 1199

which all of this was founded upon Torah,

וואס דאס אלץ איז געווען מיוסד אויף תורה,

English translation 1200

"You have established strength".

"יסדת עוז".

English translation 1201

That the matter of education

וואס דער ענין החינוך

English translation 1202

(just like Torah in general)

(פונקט ווי תורה בכלל)

English translation 1203

encompasses not only the aspect of study in a person,

נעמט ארום ניט נאר דעם חלק הלימוד שבאדם,

English translation 1204

but rather, the study must come out in deed,

נאר אדרבה דער לימוד מוז ארויסקומען אין מעשה,

English translation 1205

in this lies the greatness of study,

אין דעם באשטייט גדלות הלימוד,

English translation 1206

that which "leads to action",

דאס וואס "מביא לידי מעשה" 80,

English translation 1207

the deeds that they shall do and those that they shall not do.

המעשה אשר יעשון ואלה אשר לא תעשינה.

English translation 1208

That this is connected to the inner and central point of the days of Purim "they upheld what they had already accepted" and in a manner of "their memory shall not cease from their seed",

וואס דאס איז פארבונדן מיט דער נקודה הפנימית והתיכונית פון ימי הפורים "קיימו מה שקיבלו כבר" ובאופן פון "וזכרם לא יסוף מזרעם",

English translation 1209

the instruction and special effort in the matter of education.

די הוראה והשתדלות מיוחדת אין ענין החינוך.

English translation 1210

And this includes

און דאס איז כולל

English translation 1211

(as above)

(כנ"ל)

English translation 1212

both education of "sucklings and infants" in years,

סיי חינוך פון "עוללים ויונקים" בשנים,

English translation 1213

and "sucklings and infants" in knowledge,

סיי "עוללים ויונקים" בידיעות,

English translation 1214

as discussed several times at length.

כמדובר כמה פעמים בארוכה.

English translation 1215

That here one must beware:

וואס דא דארף מען באווארענען:

English translation 1216

There are those who specifically seek matters that should be with a great storm and the greatest storm etc.

עס זיינען דא אזוינע וואס זוכן זיך דוקא ענינים וואס זאלן זיין מיט א גרויסן שטורעם און א שטורעם הכי גדול וכו'.

English translation 1217

One must know, however, that first and foremost comes the matter of "the regular offerings in their order",

דארף מען אבער וויסן אז לכל לראש קומט דער ענין פון "תמידים כסדרם" 138,

English translation 1218

and only afterwards comes "the additional offerings according to their law".

און ערשט לאח"ז קומט "מוספים כהלכתם" 138.

English translation 1219

And regarding our matter, it means,

ובנוגע לעניננו מיינט עס,

English translation 1220

that first and foremost one must beware of the matter of education in its simple sense:

אז לכל לראש דארף מען באווארענען דעם ענין פון חינוך כפשוטו:

English translation 1221

Those who are here must know,

די וואס געפינען זיך דא דארפן וויסן,

English translation 1222

that in New York itself there are

אז אין ניו-יארק גופא זיינען פאראן

English translation 1223

(G-d forbid)

(ר"ל)

English translation 1224

tens of thousands of Jewish children

צענדליקער טויזנטער אידישע קינדער

English translation 1225

(and many more than that)

(און א סאך מער דערפון)

English translation 1226

who receive no Jewish education at all! Not even the shape of an Aleph!

וואס באקומען ניט קיין אידישן חינוך כלל וכלל ניט! אפילו ניט קיין צורת אל"ף!

English translation 1227

Then there are tens of thousands of children who do receive "Judaism",

דערנאך זיינען פאראן צענדליקער טויזנטער קינדער וואס באקומען טאקע "יהדות",

English translation 1228

but only "chapter headings" and the Aleph-Bet of Judaism etc.!

אבער בלויז "ראשי פרקים" און אל"ף-בי"ת פון יהדות וכיו"ב!

English translation 1229

And this is not the place to elaborate on the alarming matter!

ואין כאן המקום להאריך בדבר המבהיל!

English translation 1230

That in such a city, one cannot say that there is a lack of money!

וואס אין אזא שטאט איז דאך ניט שייך צו זאגן אז עס פעלט געלט!

English translation 1231

It is only lacking that one should begin to occupy himself with this matter, and he will immediately see how one can be successful in it,

עס פעלט בלויז דער וואס זאל אנהויבן זיך אפגעבן מיט דעם ענין וועט ער זען גלייך ווי אזוי מ'קען אין דעם מצליח זיין,

English translation 1232

and he can be

און ער קען זיין

English translation 1233

(in addition to the "Yissachar")

(נוסף אויף דעם "יששכר")

English translation 1234

also the "Zevulun",

אויך דער "זבולון",

English translation 1235

the money-maker,

דער געלט-מאכער,

English translation 1236

or he can create or find etc. another as a "Zevulun",

אדער ער קען שאפן אדער געפינען וכו' אן אנדערן בתור "זבולון",

English translation 1237

and it will be "Rejoice, Zevulun, in your going out, and Yissachar, in your tents",

און עס וועט זיין "שמח זבולון בצאתך ויששכר באוהליך" 139,

English translation 1238

and both together will rejoice because they will see "good fruit of their labor".

און ביידע צוזאמען וועלן זיך פרייען ווייל זיי וועלן זען "פרי טוב בעמלם".

English translation 1239

And particularly if the education will be worthy of its name and content, one makes the one being educated in such a way that he becomes a "candle to illuminate",

ובפרט אויב דער חינוך וועט זיין ראוי לשמו ותוכנו מאכט מען דאך אויף דעם מחונך באופן אז ער ווערט א "נר להאיר",

English translation 1240

"a fruit tree producing fruit according to its kind",

"עץ פרי עושה פרי למינו" 140,

English translation 1241

that the one being educated will also become an "activist",

אז דער מחונך וועט אויך ווערן אן "עסקן",

English translation 1242

particularly in the area of kosher education and education in holiness and matters of Judaism etc.

בפרט בשטח החינוך הכשר וחינוך על טהרת הקודש ועניני יהדות וכו'.

English translation 1243

And it will be in a manner of increasing and going and light,

און עס וועט זיין באופן דמוסיף והולך ואור,

English translation 1244

until he will be like the "infants" who said "Take counsel and it shall be foiled",

ביז אז ער וועט זיין ווי די "תינוקות" וואס האבן געזאגט "עוצו עצה ותופר" 141,

English translation 1245

all the counsels of those who assist this education with an evil eye will be nullified and foiled,

וועלן בטל ווערן און מופר ווערן אלע עצות פון די וואס זיינען מסייע לחינוך זה בעין בלתי-טובה,

English translation 1246

or those who hinder this education.

אדער די וואס זיינען מפריע לחינוך זה.

English translation 1247

And since "God is with us" it is certain that "Even to old age I am He, and even to hoar hairs I will carry",

און וויבאלד אז "עמנו א-ל" 142 איז זיכער אז "ועד זקנה אני הוא ועד שיבה אני אסבול" 143,

English translation 1248

that it is not a matter from which one needs to be frightened,

אז ס'איז ניט קיין ענין פון וועלכן מ'דארף זיך שרעקן,

English translation 1249

because "Do not fear sudden terror",

ווייל "אל תירא מפחד פתאום" 144,

English translation 1250

it is a matter that has no substance at all and "I will carry and deliver".

עס איז אן ענין שאין בו ממשות כלל און "אני אסבול ואמלט" 143.

English translation 1251

And it is a certain thing that one will be successful and establish generations in Israel of "the hosts of the Lord",

און ס'איז א זיכערע זאך אז מ'וועט מצליח זיין און אויפשטעלן דורות בישראל פון "צבאות השם",

English translation 1252

beginning from "sucklings and infants" in years,

אנהויבנדיק פון "עוללים ויונקים" בשנים,

English translation 1253

and then also "sucklings and infants" in knowledge,

און דערנאך אויך "עוללים ויונקים" בידיעות,

English translation 1254

and so forth,

און אזוי ווייטער,

English translation 1255

year after year and age after age.

שנה אחר שנה וגיל אחר גיל.

English translation 1256

And we will go with all of them together to greet our righteous Mashiach,

און מ'וועט גיין מיט זיי אלע צוזאמען לקבל פני משיח צדקנו,

English translation 1257

and it will be "All the hosts of the Lord went out" as it was at the Exodus from Egypt.

און עס וועט זיין "יצאו כל צבאות הוי'" ווי עס איז געווען ביציאת מצרים 145.

English translation 1258

And as discussed several times what is stated in the Midrashim,

וכמדובר כמה פעמים 146 וואס עס שטייט אין מדרשים,

English translation 1259

that just as in the days of your going out from the land of Egypt not a single Jew remained in exile

אז פונקט ווי בימי צאתך מארץ מצרים איז קיין איין-און-איינציקער איד ניט געבליבן אין גלות

English translation 1260

(men, women, and children)

(אנשים נשים וטף)

English translation 1261

so too will it be in the redemption from this last exile,

אזוי וועט אויך זיין אין דער גאולה פון דעם גלות האחרון,

English translation 1262

this exile of ours,

גלותינו זה,

English translation 1263

that not a single Jew will remain in exile.

אז קיין איין איד וועט ניט בלייבן אין גלות.

English translation 1264

And "with our youth and with our elders etc. with our sons and with our daughters" we will ascend,

און "בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 147 וועט מען עולה זיין,

English translation 1265

"and they came up with the clouds of heaven",

"וארו עם ענני שמיא" 148,

English translation 1266

"in one moment and in one instant",

"בשעתא חדא וברגעא חדא" 149,

English translation 1267

to our holy land,

לארצנו הקדושה,

English translation 1268

"a land which etc. the eyes of the Lord your God are always upon it, from the beginning of the year even unto the end of the year",

"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 150,

English translation 1269

and in a situation and state of "the Lord your God will enlarge your border",

און אין א מעמד ומצב פון "ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 151,

English translation 1270

and there itself,

און דארטן גופא,

English translation 1271

"from strength to strength",

"מחיל אל חיל" 142,

English translation 1272

until "he appears before God in Zion",

ביז "יראה אל אלקים בציון" 143,

English translation 1273

in Jerusalem,

אין ירושלים,

English translation 1274

the city of the great King,

קרית מלך רב 152,

English translation 1275

and "on the holy mount in Jerusalem",

און "בהר הקודש בירושלים" 28,

English translation 1276

and in "the Sanctuary, O Lord, which Your hands have established",

און אין "מקדש אד' כוננו ידיך" 29,

English translation 1277

And all these matters "and they came up with the clouds of heaven",

וכל ענינים אלו "ארו עם ענני שמיא",

English translation 1278

and out of joy and a glad heart.

ומתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 1279

It is also customary to connect the farbrengen with the Torah lessons that are connected to the day on which the farbrengen takes place.

ס'איז דאך אויך נהוג לקשר די התוועדות מיט די שיעורים בתורה וואס זיינען פארבונדן מיטן טאג ווען עס קומט פאר די התוועדות.

English translation 1280

Among the lessons themselves, the custom is,

צווישן די שיעורים גופא איז דער מנהג,

English translation 1281

that first one focuses on the lessons that have already been disseminated,

אז פריער שטעלט מען זיך אפ אויף די שיעורים הנפוצים מכבר,

English translation 1282

and afterwards on the lesson of the Rambam that was instituted recently;

און לאחרי זה אויפן שיעור הרמב"ם שהונהג לאחרונה;

English translation 1283

however, since today's lesson in the Rambam has a special connection to the days of Purim

וויבאלד אבער אז דער היינטיקער שיעור אין רמב"ם האט א שייכות מיוחדת צו ימי הפורים

English translation 1284

(as will be explained)

(כדלקמן)

English translation 1285

we will begin with the lesson of the Rambam

וועט מען אנהויבן מיטן שיעור הרמב"ם

English translation 1286

(and particularly since we still owe a continuation to the explanation in the lesson of the Rambam from the Fast of Esther).

(ובפרט אז מ'איז נאך שולדיק א המשך צו דעם ביאור אין שיעור הרמב"ם פון תענית אסתר).

English translation 1287

In the lesson of the Rambam of today, the Rambam speaks about the matter of free choice,

אין דעם שיעור הרמב"ם פון היינטיקן טאג 154 רעדט דער רמב"ם וועגן דעם ענין פון בחירה חפשית,

English translation 1288

that all deeds of man are with free choice.

אז כל מעשי האדם זיינען בבחירה חפשית.

English translation 1289

And he explains,

און ער איז מבאר 155,

English translation 1290

that "Permission is granted to every person; if he wishes to incline himself to the good path and be righteous, the permission is in his hand,

אז "רשות לכל אדם נתונה אם רצה להטות עצמו לדרך טובה ולהיות צדיק הרשות בידו,

English translation 1291

and if he wishes to incline himself to the evil path and be wicked, the permission is in his hand,

ואם רצה להטות עצמו לדרך רעה ולהיות רשע הרשות בידו,

English translation 1292

this is what is written in the Torah: 'Behold, the man has become like one of us, knowing good and evil...'

הוא שכתוב בתורה 156 הן האדם הי' כאחד ממנו לדעת טוב ורע...

English translation 1293

Let this thought not pass through your mind...

אל יעבור במחשבתך דבר זה...

English translation 1294

that the Holy One, blessed be He, decrees upon a person from the beginning of his creation to be righteous or wicked,

שהקב"ה גוזר על האדם מתחלת ברייתו להיות צדיק או רשע,

English translation 1295

this is not so; rather, every person is fit to be righteous...

אין הדבר כן אלא כל אדם ראוי לו להיות צדיק...

English translation 1296

or wicked...

או רשע...

English translation 1297

and this matter is a great principle and it is a pillar of the Torah and the commandment...

ודבר זה עיקר גדול הוא והוא עמוד התורה והמצוה...

English translation 1298

If God were to decree upon a person to be righteous or wicked...

אילו הי' הא-ל גוזר על האדם להיות צדיק או רשע...

English translation 1299

how could He command us through the prophets: 'Do this' and 'Do not do this'...

היאך הי' מצוה לנו על ידי הנביאים עשה כך ואל תעשה כך...

English translation 1300

and from the beginning of his creation it would already have been decreed upon him...

והוא מתחלת ברייתו כבר נגזר עליו...

English translation 1301

and what place would there be for the entire Torah, and by what judgment and what justice would the wicked be punished and the righteous be rewarded?"

ומה מקום הי' לכל התורה כולה ובאיזה דין ואיזה משפט נפרע מן הרשע משלם שכר לצדיק".

English translation 1302

Here one immediately sees the connection to Purim:

וואס דא זעט מען גלייך די שייכות צו פורים:

English translation 1303

The content of the matter of Purim is understood from its name "therefore they called these days Purim after the name of the lot",

דער תוכן הענין פון פורים איז דאך מובן משמו "על כן קראו לימים האלה פורים על שם הפור",

English translation 1304

that "Pur is the lot",

וואס "פור הוא הגורל",

English translation 1305

the matter of the lot

דער ענין הגורל

English translation 1306

(and as explained in several places,

(וכמבואר בכמה מקומות,

English translation 1307

how the content of the miracle of Purim is connected with the aspect of lot (as above section 13)).

ווי דער תוכן הנס דפורים איז פארבונדן מיט בחי' גורל (כנ"ל סי"ג)).

English translation 1308

What is the matter of "lot"?

וואס איז דער ענין פון "גורל"?

English translation 1309

When one goes to divide an inheritance,

בשעת מ'גייט צוטיילן א נחלה,

English translation 1310

there can be a division in a manner that is dependent either on human intellect or on human knowledge;

קען זיין א חלוקה באופן וואס איז תלוי אדער אין שכל האדם אדער אין ידיעת האדם;

English translation 1311

afterwards there is a manner of division

דערנאך איז פאראן אן אופן החלוקה

English translation 1312

(and so forth)

(וכיו"ב)

English translation 1313

that is not connected with knowledge and intellect but it is solely dependent on the will of the person,

וואס איז ניט פארבונדן מיט ידיעה ושכל נאר דאס איז בלויז תלוי ברצון האדם,

English translation 1314

or in style and other language,

אדער בסגנון ובלשון אחר,

English translation 1315

a division according to the lot,

א חלוקה ע"פ הגורל,

English translation 1316

where with a lot one cannot know how "the lot will fall".

וואס ביי א גורל קען מען ניט וויסן ווי אזוי "יפול הגורל".

English translation 1317

That this matter also exists in the service of God as explained in many places in the elucidation of the matter "fortunate are we, how good is our portion, how pleasant is our lot, and how beautiful is our inheritance",

וואס דער ענין איז אויך פאראן בעבודת האדם כמבואר בכ"מ 157 בביאור ענין "אשרינו מה טוב חלקנו ומה נעים גורלנו ומה יפה ירושתנו" 158,

English translation 1318

that the matter of the lot is the most exalted aspect that is above all the forces.

אז דער ענין הגורל איז די בחי' הכי נעלית וואס איז העכער פון כל הכחות.

English translation 1319

And as also explained in the discourses of our Rebbe the Maharash and the Tzemach Tzedek on "but by lot shall the land be divided",

וכמבואר אויך אין די דרושים פון רבי'ן מהר"ש 159 און צמח-צדק 160 אויף "אך בגורל יחלק את הארץ" 161,

English translation 1320

that although there was a level in the division of the land that was connected with "Urim and Thummim",

אז כאטש ס'איז געווען א דרגא אין חלוקת הארץ וואס איז פארבונדן מיט "אורים ותומים" 162,

English translation 1321

and a matter that was dependent on calculation and value of each field and portion etc., however the highest manner of division is the matter of "lot".

און אן ענין וואס איז געווען תלוי בחשבון וערך פון כל שדה וחלק וכו' 163 איז אבער דער העכסטער אופן החלוקה דער ענין פון "גורל".

English translation 1322

That according to this the connection with "free choice" is understood, because the matter of "free choice" is also connected with an aspect that is above intellect and knowledge

וואס לפי זה איז מובן דער קשר מיט "בחירה חפשית" 164 ווארום דער ענין פון "בחירה חפשית" איז אויך פארבונדן מיט א בחי' וואס איז העכער פון שכל וידיעה

English translation 1323

(and as follows),

(וכדלקמן),

English translation 1324

and it derives only from "the desire of God"

און עס נעמט זיך בלויז פון "חפץ ה'"

English translation 1325

(and as follows),

(כדלקמן),

English translation 1326

as the Rambam explains there.

ווי דער רמב"ם איז דארט מבאר.

English translation 1327

Further the Rambam writes:

ווייטער שרייבט דער רמב"ם 165:

English translation 1328

"Perhaps you will say, but does not the Holy One, blessed be He, know everything that will be, and before it will be, He knows that this one will be righteous or wicked...

"שמא תאמר והלא הקב"ה יודע כל מה שיהי' וקודם שיהי' ידע שזה יהי' צדיק או רשע...

English translation 1329

if He knows that he will be righteous, it is impossible that he will not be righteous"?

אם ידע שהוא יהי' צדיק אי אפשר שלא יהי' צדיק"?

English translation 1330

And he elaborates "know that the answer to this question is longer than the earth and broader than the sea",

און ער פירט אויס 165 "דע שתשובת שאלה זו ארוכה 166 מארץ מדה ורחבה מני ים",

English translation 1331

and he elaborates how the matter is not within the power of man to understand it etc.

און איז מאריך ווי דער ענין איז ניט בכח האדם להבינו וכו'.

English translation 1332

And it is known the question in this matter that the Raavad asks "this author did not conduct himself in the manner of the wise,

וידוע די שאלה בזה וואס דער ראב"ד פרעגט 167 "לא נהג זה המחבר מנהג החכמים,

English translation 1333

that a person begins a matter and does not know how to complete it, and he began with questions and difficulties and left the matter as a difficulty and returned it to faith"?

שאין אדם מתחיל בדבר ולא ידע להשלימו והוא החל בשאלות קושיות והניח הדבר בקושיא והחזירו לאמונה"?

English translation 1334

And there is already a discussion among the commentators of the Rambam to reconcile his words etc.

און עס איז שוין פאראן א שקו"ט במפרשי הרמב"ם ליישב דבריו וכו'.

English translation 1335

And as discussed at length, several explanations in this matter,

און ווי גערעדט בארוכה כמה ביאורים בזה 168,

English translation 1336

that in general there is the explanation in this matter,

וואס בכללות איז פאראן דער ביאור בזה,

English translation 1337

that the knowledge above does not compel the choice,

אז די ידיעה שלמעלה איז ניט מכריח די בחירה 169,

English translation 1338

because it is a knowledge that comes after the choice and as a result of it;

ווייל דאס איז א ידיעה וואס קומט לאחרי הבחירה וכתוצאה ממנה;

English translation 1339

only because with the Most High past and future are equal, with Him there can be knowledge before the action as a result of the action that will be afterwards.

נאר וויבאלד אז ביים אויבערשטן איז עבר ועתיד שוה קען ביי אים זיין די ידיעה לפני הפעולה אלס תוצאה פון דער פעולה וואס וועט זיין לאחרי זה.

English translation 1340

But in today's lesson we see a new explanation,

אבער אין היינטיקן שיעור זעט מען א נייעם ביאור,

English translation 1341

a new thing and a new reason in this matter,

א דבר חדש וטעם חדש בענין זה,

English translation 1342

and as discussed several times,

וכמדובר כמה פעמים,

English translation 1343

that the most precious and exalted things one runs through.

אז די דברים הכי יקרים ונעלים לויפט מען אדורך.

English translation 1344

The Rambam writes "and do not wonder and say how can a person do all that he desires and his actions be given over to him, and can a thing be done in the world without the permission of its Creator and His desire,

דער רמב"ם שרייבט 170 "ואל תתמה ותאמר היאך יהי' האדם עושה כל מה שיחפוץ ויהיו מעשיו מסורים לו וכי יעשה בעולם דבר שלא ברשות קונו ולא חפצו,

English translation 1345

and the verse says 'whatever God desires He does in heaven and on earth'"? And he answers "know that everything He does according to His desire,

והכתוב אומר 171 כל אשר חפץ ה' עשה בשמים ובארץ"? און ער ענטפערט 170 "דע שהכל כחפצו יעשה,

English translation 1346

and even though our actions are given over to us,

ואע"פ שמעשינו מסורין לנו,

English translation 1347

how so,

כיצד,

English translation 1348

just as the Creator desired that fire and wind ascend upward...

כשם שהיוצר חפץ להיות האש והרוח עולים למעלה...

English translation 1349

and likewise the rest of the creatures of the world to follow their nature that He desired,

וכן שאר בריות העולם להיות כמנהגן שחפץ בו,

English translation 1350

so too He desired that a person have his authority in his hand and all his actions be given over to him, and there be for him neither coercer nor puller, but he of himself and with his intellect that God gave him does all that a person can do".

ככה חפץ להיות האדם רשותו בידו וכל מעשיו מסורין לו ולא יהי' לו לא כופה ולא מושך אלא הוא מעצמו ובדעתו שנתן לו הא-ל עושה כל שהאדם יכול לעשות".

English translation 1351

That is to say,

דאס הייסט,

English translation 1352

the Rambam explains,

דער רמב"ם איז מסביר,

English translation 1353

that what a person can choose with his free choice to do any matter,

אז דאס וואס א מענטש קען אויסקלייבן בבחירתו החפשית צו טאן יעדער זאך,

English translation 1354

is because "just as the Creator desired...

איז ווייל "כשם שהיוצר חפץ...

English translation 1355

so too He desired that a person have his authority in his hand".

ככה חפץ להיות האדם רשותו בידו".

English translation 1356

That the matter of "desire" in the holy tongue is much deeper than will,

וואס דער ענין פון "חפץ" בלשון הקודש איז דאך א סאך טיפער פון רצון,

English translation 1357

and is a prior matter in will itself,

און איז א פריערדיקער ענין אין רצון עצמו,

English translation 1358

the innerness of the will. And because from the perspective of the desire of God a person must have free choice,

פנימיות הרצון 172. און וויבאלד אז מצד חפץ ה' דארף א מענטש האבן בחירה חפשית,

English translation 1359

consequently a person can do also contrary to the will of God and so forth.

במילא קען דער מענטש טאן אויך היפך רצון ה' וכיו"ב 173.

English translation 1360

That according to this the question falls away of why knowledge does not compel the choice, because such is the desire of God,

וואס לפי זה פאלט במילא אפ די שאלה פארוואס ידיעה איז ניט מכריח די בחירה ווייל אזוי איז חפץ ה',

English translation 1361

that the choice should be free,

אז די בחירה זאל זיין חפשית,

English translation 1362

consequently there is no thing that can compel the choice*.

במילא איז ניטא קיין זאך וואס קען מכריח זיין די בחירה*.

English translation 1363

As mentioned earlier,

ווי דערמאנט פריער,

English translation 1364

now we will also complete the explanation in this lesson of the Rambam from the Fast of Esther,

וועט מען יעצט אויך משלים זיין דעם ביאור אין דעם שיעור הרמב"ם פון תענית אסתר,

English translation 1365

that because of the fast and the shortness of time, on the Fast of Esther they spoke only about the beginning of the matter.

וואס מפני התענית וקוצר הזמן האט מען בתענית אסתר גערעדט 174 בלויז וועגן התחלת הענין.

English translation 1366

The point of the matter was,

די נקודת הדברים איז געווען,

English translation 1367

that on the surface, the words of the Rambam regarding the definition of the matter of repentance require strong explanation,

אז לכאורה איז דורש ביאור חזק דברי הרמב"ם בגדר ענין התשובה,

English translation 1368

where he writes "And what is repentance...

וואו ער שרייבט 175 "ומה היא התשובה...

English translation 1369

and the Knower of mysteries shall testify concerning him that he will never return to this sin again".

ויעיד עליו יודע תעלומות שלא ישוב לזה החטא לעולם".

English translation 1370

Which on the surface is the most novel thing:

וואס לכאורה איז דאס א דבר הכי מחודש:

English translation 1371

repentance in its simple sense is connected to a specific act of sin,

תשובה בפשטות איז פארבונדן מיט א געוויסן מעשה החטא,

English translation 1372

as in "and he shall return the stolen object which he stole";

ע"ד "והשיב את הגזילה אשר גזל";

English translation 1373

here, however, the Rambam connects the matter of repentance with the general conduct of a person in the future,

דא פארבינדט אבער דער רמב"ם דעם ענין התשובה מיט כללות הנהגת האדם בעתיד,

English translation 1374

that the definition of repentance is,

אז דער גדר התשובה איז,

English translation 1375

"that he shall not return to this sin ever"?

"שלא ישוב לזה החטא לעולם"?

English translation 1376

And especially when one sees in practice that it is not so:

ובפרט אז מ'זעט בפועל אז ס'איז ניט אזוי:

English translation 1377

The law is in the Laws of Testimony,

דער דין איז אין הלכות עדות,

English translation 1378

that when a person does repentance,

אז בשעת א מענטש טוט תשובה,

English translation 1379

his testimony is accepted,

איז מען מקבל עדותו,

English translation 1380

even though we do not know whether "the Knower of mysteries shall testify concerning him that he will never return to this sin again",

כאטש מ'ווייס ניט צי "יעיד עליו יודע תעלומות שלא ישוב לזה החטא לעולם",

English translation 1381

because "the essence of repentance is in the heart" and "man sees with the eyes and the Lord sees into the heart",

ווארום "עיקר התשובה בלב" 176 און "האדם יראה לעינים וה' יראה ללבב" 177,

English translation 1382

the court cannot know what will be in the future;

ב"ד קענען ניט וויסן וואס וועט זיין בעתיד;

English translation 1383

nevertheless,

אעפ"כ,

English translation 1384

there are conditions in repentance,

איז פאראן תנאים אין תשובה,

English translation 1385

that when a person fulfills the conditions he becomes fit for testimony.

וואס בשעת א מענטש איז ממלא די תנאים ווערט ער כשר לעדות.

English translation 1386

For example:

ולדוגמא:

English translation 1387

"From when is the return of dice players,

"מאימתי 178 חזרת המשחקים בקוביא,

English translation 1388

from the time they break their dice

משישברו פספסיהם

English translation 1389

(meaning the aforementioned instruments of play, which are dice)

(פירוש כלי השחוק הנזכר והם הקוביאות)

English translation 1390

and they return with a complete return that they will not do [it] even for free";

ויחזרו בהם חזרה גמורה שלא יעשו אפילו בחינם";

English translation 1391

and when the dice players break their dice and have complete regret over their deeds,

און בשעת די משחקים בקוביא זיינען שובר פספסיהם און האבן חרטה גמורה על מעשיהם,

English translation 1392

their testimony is accepted and money is extracted

איז מען מקבל עדותם און מ'איז מוציא ממון

English translation 1393

(not only money that is in doubt,

(ניט נאר ממון המוטל בספק,

English translation 1394

but also)

נאר אויך)

English translation 1395

from his possession through them.

מחזקתו על ידם.

English translation 1396

It is therefore a simple matter,

איז דאך א דבר הפשוט,

English translation 1397

that the court has no ability to know,

אז ב"ד האבן ניט קיין מעגלעכקייט צו וויסן,

English translation 1398

that their repentance is in the manner of "the Knower of mysteries shall testify concerning him that he will never return to this sin again";

אז זייער תשובה איז באופן פון "יעיד עליו יודע תעלומות שלא ישוב לזה החטא לעולם";

English translation 1399

they do not know how he will conduct himself tens of years after this. And nevertheless his repentance is accepted,

זיי ווייסן ניט ווי ער וועט זיך פירן צענדליקער יארן לאחרי זה. און אעפ"כ איז מען מקבל זיין תשובה,

English translation 1400

and he becomes fit for testimony!

און ער ווערט כשר לעדות!

English translation 1401

[And especially since one cannot know what will be the conduct of a person after this, as it is stated explicitly in Ezekiel,

[ובפרט אז מ'קען ניט וויסן וואס וועט זיין הנהגת האדם לאחרי זה ווי עס שטייט בפירוש אין יחזקאל 179,

English translation 1402

that just as "when a wicked man turns from his wickedness which he has done and does justice and righteousness, he shall keep his soul alive",

אז פונקט ווי "בשוב רשע מרשעתו אשר עשה ויעש משפט וצדקה הוא את נפשו יחי'",

English translation 1403

so too it can be the opposite "and if a man be righteous and does justice and righteousness",

עד"ז קען זיין אויך להיפך "ואיש כי יהי' צדיק ועשה משפט וצדקה" 180,

English translation 1404

"and the righteous man turns from his righteousness and does iniquity etc. and in his sin which he has sinned he shall die",

"ובשוב צדיק מצדקתו ועשה עול גו' ובחטאתו אשר חטא בם ימות" 181,

English translation 1405

that is, there can be a person who is a righteous man all his days,

ד.ה. עס קען זיין א מענטש וואס איז א צדיק כל ימיו,

English translation 1406

and at the end of his days he turns from his righteousness etc.].

ובסוף ימיו איז ער שב מצדקתו וכו'].

English translation 1407

Thus we see not only regarding the court,

עד"ז זעט מען ניט נאר בנוגע צו בית דין,

English translation 1408

but also regarding Above

נאר אויך בנוגע למעלה

English translation 1409

(where "the Lord sees into the heart"),

(וואס "וה' יראה ללבב"),

English translation 1410

that repentance helped in nullifying decrees from Above,

אז תשובה האט געהאלפן בביטול גזירות שלמעלה,

English translation 1411

even though after this there was "return to this sin".

כאטש לאחרי זה איז געווען "ישוב לזה החטא".

English translation 1412

And as is related in several places in the Tanach,

וכמסופר בכמה מקומות אין תנ"ך,

English translation 1413

that the conduct of the entirety of the people of Israel was not as it should be,

אז הנהגת כללות עם ישראל איז געווען שלא כדבעי,

English translation 1414

and afterwards they did repentance,

און דערנאך האט מען תשובה געטאן,

English translation 1415

and this brought about the nullification of the decree

און דאס האט געבראכט צו ביטול הגזירה

English translation 1416

(as is related in the Tanach),

(כמסופר אין תנ"ך),

English translation 1417

and after this

און לאחרי זה

English translation 1418

(in the generations after that)

(בדורות שלאח"ז)

English translation 1419

a later prophet came and in his days the matter repeated itself again.

איז געקומען א שפעטערדיקער נביא און בימיו האט זיך דער ענין ווידער אמאל איבערגע'חזר'ט.

English translation 1420

For the Gemara says in Horayot that "a community does not die". It turns out,

וואס די גמרא זאגט דאך אין הוריות 182 אז "ציבור אינו מת". קומט אויס,

English translation 1421

that in all the generations it is the same community

אז בכל הדורות איז דאס דער זעלבער ציבור

English translation 1422

(with the laws pertaining to this)

(מיט די דינים השייכים לזה)

English translation 1423

and nevertheless the repentance in one generation helped to nullify the decree,

און אעפ"כ האט די תשובה בדור אחד געהאלפן לבטל הגזירה,

English translation 1424

even though there was "return to this sin" after this.

כאטש עס איז געווען דער "ישוב לזה החטא" לאחרי זה.

English translation 1425

Moreover:

זאת ועוד:

English translation 1426

It is known what the Gemara

ס'איז ידוע וואס די גמרא

English translation 1427

(in Kiddushin)

(אין קדושין 183)

English translation 1428

rules as law,

פסק'נט להלכה,

English translation 1429

that one who betroths a woman on condition that I am righteous

אז המקדש את האשה ע"מ שאני צדיק

English translation 1430

(according to most versions,

(לרוב הגירסאות,

English translation 1431

and according to the version of the Or Zarua (cited in the Tanya) "a complete righteous man")

ולגירסת האור זרוע 184 (הובא בתניא 185) "צדיק גמור")

English translation 1432

she is betrothed

מקודשת

English translation 1433

(doubtfully)

(מספק 186)

English translation 1434

lest he contemplated repentance in his heart;

שמא הרהר תשובה בלבו;

English translation 1435

and the doubt is only because it is a doubt whether he contemplated repentance in his heart;

וואס דער ספק איז בלויז ווייל ס'איז א ספק צי הרהר תשובה בלבו;

English translation 1436

but if one is certain that he contemplated repentance in his heart, she is definitely betrothed.

אויב אבער מ'איז זיכער אז הרהר תשובה בלבו איז זי מקודשת ודאי.

English translation 1437

And on the surface:

ולכאורה:

English translation 1438

According to the words of the Rambam that the definition of repentance is that "the Knower of mysteries shall testify concerning him that he will never return to this sin again", how can this be in "a moment like the blink of an eye"?

לפי דברי הרמב"ם אז גדר התשובה איז אז "יעיד עליו יודע תעלומות שלא ישוב לזה החטא לעולם" איז ווי קען דאס זיין אין א "רגע כמימרא"?

English translation 1439

There is no reality of a "human being",

ס'איז ניט קיין מציאות פון א "בן אדם",

English translation 1440

that he should be able to contemplate in one moment in such a manner that "he will not return to this sin ever"!

ער זאל זיך קענען מתבונן זיין ברגע אחד באופן כזה אז "לא ישוב לזה החטא לעולם"!

English translation 1441

There is indeed a reality like Rabbi Elazar ben Dordia who "acquires his world in one hour", but "the Torah speaks of the majority"!

עס איז טאקע דא א מציאות ווי ר' אלעזר בן דורדיא וואס "יש קונה עולמו בשעה אחת" 187 אבער "התורה 188 על הרוב תדבר" 189!

English translation 1442

According to this, it is also understood that one cannot answer,

וואס לפי זה איז אויך מובן אז מ'קען ניט פארענטפערן,

English translation 1443

that the source of the Rambam is as he himself brings,

אז דער מקור הרמב"ם איז ווי ער אליין ברענגט,

English translation 1444

from the verse "and we will no longer say 'our god' to the work of our hands." And as explained in the Pesikta and other Midrashim,

פון פסוק 190 "ולא נאמר עוד אלקינו למעשה ידינו". וכמבואר אין פסיקתא 191 און נאך מדרשים 192,

English translation 1445

that the verses before this *192 are "Return, Israel, to the Lord your God... Take words with you and return to the Lord,"

אז די פסוקים שלפנ"ז *192 זיינען "שובה ישראל עד ה' אלקיך גו' קחו עמכם דברים ושובו אל ה'",

English translation 1446

and when the Jews ask "who testifies about us," they are told that the Most High says "I testify about you,"

און ווען אידן פרעגן "מי מעיד בנו" זאגט מען זיי אז דער אויבערשטער זאגט "אני מעיד עליכם",

English translation 1447

and from this it is understood that the "I testify" also refers to "and we will no longer say 'our god' to the work of our hands,"

ומזה מובן אז דער "אני מעיד" באציט זיך אויך צו "ולא נאמר עוד אלקינו למעשה ידינו",

English translation 1448

which means that "the Knower of mysteries will testify about him

וואס דאס מיינט אז "יעיד עליו יודע תעלומות

English translation 1449

("I testify")

("אני מעיד")

English translation 1450

that he will never return to this sin"

שלא ישוב לזה החטא לעולם"

English translation 1451

(- "and we will no longer say 'our god' to the work of our hands").

(- "ולא נאמר עוד אלקינו למעשה ידינו").

English translation 1452

For although here we see that there can be a reality of repentance in a manner that the Most High testifies etc., but we do not see this in the halachic ruling,

ווייל כאטש דא זעט מען אז עס קען זיין א מציאות של תשובה באופן אז דער אויבערשטער איז מעיד וכו' אבער מ'זעט דאך להלכה ניט אזוי,

English translation 1453

that the definition of repentance is not in such a manner

אז גדר התשובה איז ניט באופן כזה

English translation 1454

(as above at length)?

(כנ"ל בארוכה)?

English translation 1455

Seemingly, one could explain the words of the Rambam in the manner that one explains the language of the Alter Rebbe in the Tanya regarding the service of the Beinoni

לכאורה וואלט מען געקענט מבאר זיין דברי הרמב"ם ע"ד ווי מ'איז מבאר 193 דעם לשון פון אלטן רבי'ן אין תניא 194 בנוגע עבודת הבינוני

English translation 1456

(that "the trait of the Beinoni is the trait of every person, and after every person we are drawn"),

(וואס "מדת הבינוני היא מדת כל אדם ואחרי' כל אדם נמשוך" 195),

English translation 1457

that "he never committed a transgression in his life and he will never commit one,"

אז "לא עבר עבירה מימיו ולא יעבור לעולם",

English translation 1458

and the explanation of this is,

וואס דער פשט בזה איז,

English translation 1459

that according to his standing and situation in the present,

אז לפי מעמדו ומצב בהווה,

English translation 1460

at this moment,

ברגע זה,

English translation 1461

he is in such a manner that "he never committed a transgression in his life"

איז ער באופן כזה אז "לא עבר עבירה מימיו"

English translation 1462

(because he does repentance for the past),

(ווייל ער טוט תשובה על העבר),

English translation 1463

and "he will never commit one."

און "לא יעבור לעולם".

English translation 1464

And regarding this one can also say,

וואס עד"ז קען מען אויך זאגן,

English translation 1465

that what the definition of repentance according to the system of the Rambam is in a manner that "he will never return to this sin,"

אז דאס וואס דער גדר התשובה לפי שיטת הרמב"ם איז באופן אז "לא ישוב לזה החטא לעולם",

English translation 1466

means

מיינט

English translation 1467

(not that it will be so in actuality in the future, but rather)

(ניט אז אזוי וועט זיין בפועל בעתיד, נאר)

English translation 1468

according to his situation in the present,

לפי מצבו בהווה,

English translation 1469

that from the perspective of his standing and situation and the matter of repentance, he will never commit this sin.

אז מצד זיין מעמד ומצב וענין התשובה וועט ער קיינמאל ניט טאן דעם חטא.

English translation 1470

However, since "a person's evil inclination overcomes him every day...

וויבאלד אבער אז "יצרו של אדם מתגבר עליו בכל יום...

English translation 1471

the wicked one watches the righteous one and seeks to kill him,"

196 צופה רשע לצדיק ומבקש להמיתו" 197,

English translation 1472

consequently, it can be that tomorrow there will come a "new evil inclination" with new claims,

במילא קען זיין אז עס וועט קומען אויף מארגן א "נייער יצר הרע" מיט נייע טענות,

English translation 1473

with a new portion in the world,

מיט א נייעם חלקו בעולם,

English translation 1474

consequently, this is a new war with new war strategies, with a new test, one cannot know what will be from the perspective of that situation in the future.

במילא איז דאס א נייע מלחמה מיט נייע תכסיסי מלחמה מיט א נייעם נסיון קען מען ניט וויסן וואס וועט זיין מצד דעם מצב בעתיד.

English translation 1475

However, this does not explain the language of the Rambam, because the Rambam says, after all,

דאס איז אבער ניט מבאר דעם לשון הרמב"ם ווייל דער רמב"ם זאגט דאך,

English translation 1476

that this is not only the standing and situation of the person,

אז דאס איז ניט נאר דער מעמד ומצב של האדם,

English translation 1477

but rather that "the Knower of mysteries will testify about him etc.,"

נאר אז "יעיד עליו יודע תעלומות וכו'",

English translation 1478

that this is a testimony from the Most High! And as explained in the Yerushalmi etc.

אז דאס איז אן עדות פון אויבערשטן! וכמבואר אין ירושלמי וכו'.

English translation 1479

Therefore,

וואס דעריבער,

English translation 1480

despite the simple meaning of the language of the Rambam,

איז למרות פשטות לשון הרמב"ם,

English translation 1481

I see no other way than what follows,

זע איך ניט קיין אנדער אויסוועג ווי הבא לקמן,

English translation 1482

and with an introduction:

ובהקדמה:

English translation 1483

In repentance there are many levels,

אין תשובה זיינען דא כו"כ דרגות,

English translation 1484

from one extreme to the other:

מן הקצה אל הקצה 198:

English translation 1485

There is a level in repentance when "they coerce...

עס איז פאראן א דרגא אין תשובה ווען "כופין...

English translation 1486

him until he says 'I want,'"

אותו עד שיאמר רוצה אני" 199,

English translation 1487

and consequently it becomes "his will"

און במילא ווערט עס "רצונו"

English translation 1488

(as if he did repentance),

(כאילו ער האט תשובה געטאן),

English translation 1489

and regarding the offering of a sacrifice it is called "you shall sacrifice it for your acceptance,"

און בנוגע להקרבת קרבן הייסט עס 200 "לרצונכם תזבחה" 201,

English translation 1490

and it is in the category of "one who repents from his knowledge" even though this is through the coercion of the court.

און ס'איז בגדר "שב מידיעתו" 202 כאטש דאס איז ע"י כפיית בית דין.

English translation 1491

Afterwards, there is a higher level in repentance that comes

דערנאך איז פאראן א העכערע דרגא אין תשובה וואס קומט

English translation 1492

(not because of the coercion of the court, but rather)

(ניט צוליב כפיית בית דין, נאר)

English translation 1493

because of fear of punishment,

צוליב יראת העונש,

English translation 1494

punishment below or punishment above,

עונש שלמטה אדער עונש שלמעלה,

English translation 1495

and above this is repentance from love etc.,

און למעלה מזה איז תשובה מאהבה וכו',

English translation 1496

as the Gemara in Yoma distinguishes,

ווי די גמרא אין יומא 203 איז מחלק,

English translation 1497

that there can be repentance from fear,

אז עס קען זיין תשובה מיראה,

English translation 1498

whereby "intentional sins become like unintentional ones,"

וואס דעמולט איז "זדונות נעשות כשגגות",

English translation 1499

and there can be repentance from love,

און עס קען זיין תשובה מאהבה,

English translation 1500

up to love with delights,

ביז אהבה בתענוגים,

English translation 1501

afterwards there is the level in repentance that the Rambam calls "complete repentance," "that a matter by which he transgressed comes to his hand and it is in his power to do it, and he separates and does not do it because of the repentance."

דערנאך איז דא די דרגא אין תשובה וואס דער רמב"ם 204 רופט בשם "תשובה גמורה" "שבא לידו דבר שעבר בו ואפשר בידו לעשותו ופירש ולא עשה מפני התשובה".

English translation 1502

When the Rambam in the book of Laws speaks about the definition of repentance, he speaks about all the manners in repentance.

בשעת דער רמב"ם בספר הלכות הלכות רעדט וועגן גדר התשובה רעדט ער וועגן אלע אופנים אין תשובה.

English translation 1503

[And in the manner that he says (in the lesson of these days) that "although repentance...

[וע"ד ווי ער זאגט (אין דעם שיעור פון ימים אלו) 205 אז "אע"פ שהתשובה...

English translation 1504

is always good,

יפה לעולם,

English translation 1505

during the ten days...

בעשרה הימים...

English translation 1506

it is especially good...

היא יפה ביותר...

English translation 1507

Yom Kippur is a time of repentance for all etc.," we see, after all, several levels in repentance].

יום הכפורים הוא זמן תשובה לכל וכו'" זעט מען דאך כמה דרגות אין תשובה].

English translation 1508

Consequently, what the Rambam says is understood: "And what is repentance...

וואס במילא איז מובן דאס וואס דער רמב"ם זאגט "ומה היא התשובה...

English translation 1509

and the Knower of mysteries will testify about him that he will never return to this sin,"

ויעיד עליו יודע תעלומות שלא ישוב לזה החטא לעולם",

English translation 1510

because here he speaks about the ultimate perfection of repentance.

ווייל דא רעדט ער וועגן תכלית שלימות התשובה.

English translation 1511

However, this does not contradict all those laws in Choshen Mishpat etc. that speak about repentance, because in these matters the ultimate perfection of repentance is not relevant,

דאס איז אבער ניט בסתירה צו די אלע דינים אין חו"מ וכו' וואס רעדן וועגן תשובה ווייל אין די ענינים איז ניט נוגע תכלית שלימות התשובה,

English translation 1512

but rather a lower level in repentance is sufficient.

נאר ס'איז מספיק א נידעריקערע דרגא אין תשובה.

English translation 1513

It is indeed a great difficulty to say that this is the intention of the Rambam,

עס איז טאקע א דוחק גדול זאגן אז דאס איז כוונת הרמב"ם,

English translation 1514

because it is not implied from his language and from the totality of the continuation of the laws, but due to the severity of the aforementioned difficulties from the laws of testimony and the law of betrothal on condition that I am righteous etc.,

ווייל ס'איז ניט משמע מלשונו ומכללות המשך ההלכות אבער מחמת חומר הקושיות הנ"ל פון דיני עדות און דין קדושין ע"מ שאני צדיק וכו',

English translation 1515

it is close to saying,

איז קרוב לומר,

English translation 1516

despite the difficulty in the matter,

למרות הדוחק שבדבר,

English translation 1517

that he intends here the ultimate perfection of repentance.

אז ער מיינט דא תכלית שלימות התשובה.

English translation 1518

And regarding our matter of the nullification of the exile and the true and complete redemption:

ובנוגע לעניננו ביטול הגלות און די גאולה האמיתית והשלימה:

English translation 1519

In order to go out from exile, there must be only nullification of sins,

כדי מ'זאל ארויסגיין פון גלות דארף דאך זיין בלויז ביטול החטאים,

English translation 1520

the cause of the exile,

סיבת הגלות,

English translation 1521

and in the manner that the Alter Rebbe explains in Iggeret HaTeshuvah

ובאופן ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין אגרת התשובה 206

English translation 1522

(regarding which it should be noted that half of it (or a large part of it) is actually laws in the revealed part of Torah)

(וואס יש להעיר אז מחציתה (אדער א חלק גדול ממנה) איז גאר הלכות בנגלה)

English translation 1523

that "one does not mention to him a thing or half a thing on the Day of Judgment,"

אז "אין מזכירין לו דבר וחצי דבר ביום הדין" 207,

English translation 1524

then for this it is sufficient what the Alter Rebbe says to the Admur HaZaken,

איז אויף דעם גענוג וואס דער אלטער רבי זאגט לאדה"ר 208,

English translation 1525

that "the mitzvah of repentance from the Torah is the abandonment of sin alone"

אז "מצות התשובה מן התורה היא עזיבת החטא בלבד"

English translation 1526

(not fasts and afflictions,

(ניט קיין תעניות ויסורים,

English translation 1527

and not other matters)

און ניט קיין אנדערע ענינים 209)

English translation 1528

consequently the "thing" is immediately nullified,

במילא ווערט גלייך בטל דער "דבר",

English translation 1529

the exile,

דער גלות,

English translation 1530

which is the result of the "sins,"

וואס איז דער מסובב פון די "חטאים",

English translation 1531

as the statement "and because of our sins we were exiled from our land,"

כמאמר 210 "ומפני חטאינו גלינו מארצנו",

English translation 1532

even if this is in one hour and in one moment,

אפילו אז דאס איז בשעתא חדא וברגעא חדא,

English translation 1533

and without any length of contemplation in the matter,

און אן קיין אריכות ההתבוננות בדבר,

English translation 1534

that the "we were exiled from our land" is immediately nullified,

אז עס ווערט בטל גלייך דער "גלינו מארצנו",

English translation 1535

and the true and complete redemption comes immediately through our righteous Mashiach,

און עס קומט גלייך די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1536

and "the earth will be filled with knowledge of the Lord as the waters cover the sea."

און "מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים".

English translation 1537

Discourse (like a talk)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 1538

beginning with the phrase "on that night."

ד"ה בלילה ההוא.

English translation 1539

It is also customary to speak about the campaigns,

ס'איז דאך אויך רגיל צו רעדן וועגן די מבצעים,

English translation 1540

and in recent days about "the Purim campaign."

ובימים האחרונים וועגן "מבצע פורים".

English translation 1541

And although we have already entered "Shushan Purim," (a)

און כאטש אז מען איז שוין אריין אין "שושן פורים" איז (א)

English translation 1542

if there are those who have

אויב עס זיינען פאראן אזוינע וואס האבן

English translation 1543

(for whatever reason it may be)

(מאיזו סיבה שתהי')

English translation 1544

taken loans in order to have Purim according to its law,

געמאכט הלוואות כדי צו האבן דעם פורים כהלכתו,

English translation 1545

one must repay the loan,

דארף מען דאך די הלוואה אפצאלן,

English translation 1546

consequently helping to repay the debt is not a matter of the "Purim campaign"; and (b)

במילא איז דאס העלפן אפצאלן דעם חוב אן ענין של "מבצע פורים"; און (ב)

English translation 1547

there is a matter that is time-dependent in connection with Purim, as the Alter Rebbe brings in his Shulchan Aruch

ס'איז פאראן אן ענין שהזמן גרמא בקשר מיט פורים ווי דער אלטער רבי ברענגט אין שו"ע שלו

English translation 1548

(the laws of Pesach at their beginning)

(הלכות פסח בתחלתן)

English translation 1549

that "from Purim and onward they will expound the laws of Pesach,"

אז "מפורים ואילך ידרשו הלכות פסח",

English translation 1550

according to which it follows,

וואס לפי זה קומט אויס,

English translation 1551

that the "Pesach campaign" itself is a continuation of the "Purim campaign."

אז "מבצע פסח" גופא איז א המשך פון "מבצע פורים".

English translation 1552

And the "Pesach campaign" is greater in quantity than the "Purim campaign,"

און "מבצע פסח" איז דאך גרעסער בכמות ווי "מבצע פורים",

English translation 1553

for the "Purim campaign" is connected only with one day

ווארום "מבצע פורים" איז פארבונדן בלויז מיט איין טאג

English translation 1554

(indeed with "sending portions each man to his fellow and gifts to the poor" and "until one does not know" without any restrictions,

(טאקע מיט "משלוח מנות איש לרעהו ומתנות לאביונים" און "עד דלא ידע" אָן קיינע הגבלות,

English translation 1555

and especially according to how the Rambam elaborates on this regarding gifts to the poor even in relation to sending portions, but it is still one day or two days),

ובפרט לויט ווי דער רמב"ם איז מאריך בזה בנוגע צו מתנות לאביונים אפילו בערך צו משלוח מנות אבער ס'איז פאָרט א יום אחד אדער שני ימים),

English translation 1556

but not so the "Pesach campaign," for it is "for seven days you shall eat matzot,"

משא"כ "מבצע פסח" איז דאך "שבעת ימים מצות תאכלו" 211,

English translation 1557

and in the diaspora it is "eight days."

און אין חו"ל איז דאס "שמונה ימים".

English translation 1558

And especially that one begins with "but on the first day" "but a portion,"

ובפרט אז מ'הויבט אן מיט "אך ביום הראשון" 211 "אך חלק" 212,

English translation 1559

the eve of Pesach at midday,

ערב פסח בחצות היום,

English translation 1560

at which time the prohibition of eating chametz is already in effect,

וואס דעמולט איז שוין חל דער איסור אכילת חמץ,

English translation 1561

and the preparation for all this must be several days before this,

און די הכנה לכל זה דארף זיין כמה וכמה ימים לפני זה,

English translation 1562

connected with "money for wheat" and the like.

פארבונדן מיט "מעות חטים" וכיו"ב.

English translation 1563

From all this it is understood how the time compels and gives strength to carry out in completeness and with joy and with a good heart the "Pesach campaign" and all that pertains to it,

איז מכל זה מובן ווי דער זמן איז מכריח און נותן כח צו דורכפירן בשלימות ובשמחה ובטוב לבב דעם "מבצע פסח" וכל השייך אליו,

English translation 1564

both in spirituality and in physicality.

סיי ברוחניות סיי בגשמיות.

English translation 1565

And one should not forget, heaven forbid,

און מ'זאל ניט פארגעסן, ח"ו,

English translation 1566

about the study of "the laws of the festival" in its simple sense,

וועגן לימוד "הלכות החג" כפשוטו,

English translation 1567

the laws of Pesach,

הלכות פסח,

English translation 1568

from thirty days before the festival.

פון שלשים יום לפני החג.

English translation 1569

The Alter Rebbe indeed says there in the Shulchan Aruch that "in these generations" it is "that the sage does not teach his students the laws because everything is written in a book";

דער אלטער רבי זאגט טאקע דארט אין שו"ע 213 אז "בדורות הללו" איז "אין החכם שונה לתלמידיו הלכות לפי שהכל כתוב בספר";

English translation 1570

but it is "a mitzvah upon each and every one that he study the laws of the festival before the festival"...

אבער ס'איז דאך "מצוה על כל אחד ואחד שילמוד הלכות הרגל קודם הרגל"...

English translation 1571

For when the book is printed, it can be that the book remains on the shelf,

ווייל בשעת דער ספר איז געדרוקט קען דאך זיין אז דער ספר זאל בלייבן אויף דער פאליצע,

English translation 1572

so the book is one thing and the shelf is a second thing and the person is a third thing;

איז דער ספר איין זאך און די פאליצע א צווייטע זאך און דער אדם א דריטע זאך;

English translation 1573

when he takes down the book from the shelf and sits down and studies it,

בשעת ער נעמט אראפ דעם ספר פון דער פאליצע און זעצט זיך אוועק און לערנט דאס,

English translation 1574

then it is not that he studies the book, but the book studies him

ביז אז ניט ער לערנט דעם ספר נאר דער ספר לערנט אים

English translation 1575

(as the saying that the leader of our generation used to repeat),

(ווי דער פתגם וואס נשיא דורנו פלעגט חזר'ן 214),

English translation 1576

then it is discernible in him that he becomes a new reality, at that time the ultimate purpose of the creation of the "shelf" is fulfilled,

ביז אז ס'איז ניכר אין אים אז ער ווערט א מציאות חדשה דעמולט טוט זיך אויף דער תכלית הבריאה פון דער "פאליצע",

English translation 1577

and the ultimate purpose of the book, for "great is study that brings to action,"

און דער תכלית פון דעם ספר ווארום "גדול לימוד שמביא לידי מעשה",

English translation 1578

and the person who studies the laws studies it in a way that this influences his actions in practice,

און דער אדם הלומד את ההלכות לערנט עס באופן אז דאס איז משפיע על מעשיו בפועל,

English translation 1579

both in the line of "turn from evil" and in the line of "do good."

סיי אין דעם קו פון סו"מ סיי אין דעם קו פון עשה טוב.

English translation 1580

Until the matter of "turn away from evil and do good" in inwardness begins,

ביז אז עס טוט זיך אויף דער ענין פון "סור מרע ועשה טוב" 215 בפנימיות,

English translation 1581

according to the teaching of the Baal Shem Tov,

לויט תורת הבעש"ט 216,

English translation 1582

that from the "evil" one makes "good",

אז פון דעם "רע" מאכט מען "טוב",

English translation 1583

which is indeed connected to the content of Passover,

וואס דאס איז דאך פארבונדן מיטן תוכן פון פסח,

English translation 1584

that at the beginning of the service on Passover,

אז בתחילת העבודה בפסח,

English translation 1585

"turn away from evil" from leaven is done,

ווערט "סור מרע" פון חמץ,

English translation 1586

and "do good" is the eating of matzah,

און "עשה טוב" אכילת מצה,

English translation 1587

and in the completeness of the service of the Festival of Weeks,

און בשלימות העבודה שבחג השבועות,

English translation 1588

which comes as a continuation and result of the Counting of the Omer,

וואס קומט אלס המשך און תוצאה 217 פון ספה"ע,

English translation 1589

which begins on the Festival of Passover,

וואס הויבט זיך אן בחגה"פ,

English translation 1590

one transforms the "leaven" into good, into the "two loaves",

איז מען מהפך דעם "חמץ" צו טוב צו די "שתי הלחם",

English translation 1591

as explained in various places.

כמבואר בכ"מ 218.

English translation 1592

And as stated above, the beginning of this service begins "from the morrow of the Sabbath"

וכאמור לעיל תחלת עבודה זו הויבט זיך אן "ממחרת השבת" 219

English translation 1593

("from the morrow of the festival," "from the morrow of Passover"),

("ממחרת היו"ט" ממחרת הפסח 220),

English translation 1594

and before this,

ולפני זה,

English translation 1595

on the first day of Passover,

ביום ראשון של פסח,

English translation 1596

and before this on the eve of Passover,

ולפנ"ז בערב פסח,

English translation 1597

as explained at length in the books,

כמבואר בארוכה אין ספרים,

English translation 1598

and it is understood simply.

ומובן בפשטות.

English translation 1599

And in practical terms, the intention is that one should immediately begin to act in all campaigns,

ובנוגע לפועל מיינט מען אז מ'זאל גלייך אנהויבן טאן אין אלע מבצעים,

English translation 1600

all the more so,

עאכו"כ,

English translation 1601

in the campaign of "the time compels" to help pay off the debts of Purim,

אין דעם מבצע שהזמן גרמא העלפן אויסצאלן די חובות פון פורים,

English translation 1602

and further, and primarily in quantity simply,

ועוד ועיקר בכמות בפשטות,

English translation 1603

regarding the Passover campaign.

בנוגע למבצע פסח.

English translation 1604

And this will also add to the success in all the campaigns,

און דאס וועט אויך מוסיף זיין אין דער הצלחה אין כל המבצעים,

English translation 1605

because every good matter assists the other.

וויבאלד אז יעדער ענין טוב איז מסייע להשני.

English translation 1606

Until from all these good matters there becomes one single thing, the primary and inward commandment,

ביז אז פון די אלע ענינים טובים ווערט אן איין און איינציקע זאך די מצוה עיקרית ופנימית,

English translation 1607

the true and complete redemption.

די גאולה האמיתית והשלימה.

English translation 1608

Which is indeed brought about through the fact that one inserts the "Master of the World" into "exile",

וואס דאס ווערט דאך אויפגעטאן דורך דעם וואס מ'שטעלט אריין דעם "אלופו של עולם" אין "גולה",

English translation 1609

that is, one inserts the matters of Judaism that were given from the Almighty into matters of the profane and exile;

ד.ה. מ'שטעלט אריין די ענינים פון אידישקייט וואס זיינען געגעבן געווארן פון אויבערשטן אין עניני חול וגלות;

English translation 1610

consequently, from "exile" becomes redemption,

במילא ווערט פון "גולה" גאולה 221,

English translation 1611

and from "exile" becomes "the redemption of Israel" and "the redemption of the Divine Presence",

און פון "גלות" ווערט "גאולת ישראל" און "גאולת השכינה" 222,

English translation 1612

together with the general, true, and complete redemption,

צוזאמען מיט דער גאולה הכללית והאמיתית והשלימה,

English translation 1613

and speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1614

Before one proceeds to the "collection" for "the Rabbi's fund," it is indeed also customary to pause for the daily portion of Chumash.

איידער מ'וועט צוגיין צו דער "מגבית" פאר "קופת רבינו" איז דאך אויך רגיל צו אפשטעלן זיך אויפן שיעור חומש היומי.

English translation 1615

First of all, there is the instruction from the general theme of the weekly portion,

וואס קודם כל איז פאראן די הוראה פון כללות פרשת השבוע,

English translation 1616

the portion of Tzav,

פרשת צו,

English translation 1617

and as discussed in the "words of rebuke" of the Fast of Esther,

און ווי גערעדט אין די "דברי כבושין" פון תענית אסתר 223,

English translation 1618

the eve of the days of Purim,

ערב ימי הפורים,

English translation 1619

that the matter of "Tzav" is

אז דער ענין פון "צו" איז

English translation 1620

(according to Rashi's interpretation)

(כפירוש רש"י 224)

English translation 1621

"Tzav is nothing other than an expression of urging, immediately and for generations,"

"אין צו אלא לשון זירוז מיד ולדורות",

English translation 1622

which both matters (a)

וואס די ביידע ענינים (א)

English translation 1623

"urging" and (b)

"זירוז" און (ב)

English translation 1624

"for generations" are essential matters in the entirety of the Torah,

"לדורות" זיינען ענינים עיקריים אין כללות התורה,

English translation 1625

consequently,

במילא,

English translation 1626

when the days of Purim come,

אז עס קומען ימי הפורים,

English translation 1627

when "they fulfilled what they had already accepted" at the giving of the Torah,

ווען "קיימו מה שקיבלו כבר" במתן תורה,

English translation 1628

in a manner that there was a "great protest against the Torah",

באופן אז עס איז געווארן אויס "מודעא רבה לאורייתא",

English translation 1629

the matter of urging must be in all matters of Purim,

מוז זיין דער ענין פון זירוז בכל עניני פורים,

English translation 1630

and in a manner of a continuous action,

ובאופן פון פעולה נמשכת,

English translation 1631

until an action for generations,

ביז א פעולה לדורות,

English translation 1632

until an action for generations of generations.

ביז א פעולה לדורי דורות.

English translation 1633

In addition to this, there is the study from today's Chumash portion from the third to the fourth in the portion of Tzav:

נוסף לזה איז פאראן דער לימוד פון היינטיקן שיעור חומש פון שלישי ביז רביעי אין פרשת צו:

English translation 1634

The beginning of this portion

דער אנהויב פון דעם שיעור

English translation 1635

(and the general content of the portion)

(און כללות תוכן השיעור)

English translation 1636

is "And this is the law of the peace offering, etc.",

איז 225 "וזאת תורת זבח השלמים גו'",

English translation 1637

that the matter of peace offering is

וואס דער ענין פון שלמים איז

English translation 1638

(as Rashi explains before this,

(ווי רש"י איז מבאר לפני זה 226,

English translation 1639

at the first time that the term peace offering is brought)

ביי דעם ערשטן מאל וואס עס ברענגט זיך דער תואר שלמים)

English translation 1640

"that they place peace in the world,

"שמטילים שלום בעולם,

English translation 1641

meaning peace offerings, for there is peace in them for the altar, for the priests, and for the owners."

ד"א שלמים שיש בהם שלום למזבח ולכהנים ולבעלים".

English translation 1642

Here one immediately sees the connection to Purim,

וואס דא זעט מען גלייך דעם קשר צו פורים,

English translation 1643

as discussed above at length,

כמדובר לעיל בארוכה,

English translation 1644

that the content of Purim is the matter of unity,

אז דער תוכן פון פורים איז דער ענין פון אחדות,

English translation 1645

that it should be the opposite of "scattered and divided",

אז עס זאל זיין דער היפך פון "מפוזר ומפורד",

English translation 1646

until the matter of "one nation" becomes revealed even externally,

ביז ס'זאל ווערן בגלוי דער ענין פון "עם אחד" אפילו בחיצוניות,

English translation 1647

from the aspect of bodily matters, which is the matter of "peace in the world",

מצד עניני הגוף וואס דאס איז דער ענין פון "שלום בעולם",

English translation 1648

and peace among Jews,

און שלום צווישן אידן,

English translation 1649

the content of the second interpretation.

דער תוכן פון צווייטן פירוש.

English translation 1650

That the content of Rashi's interpretation in the service of man means that not only do offerings bring peace in the world in its entirety,

וואס דער תוכן פון פירוש רש"י בעבודת האדם מיינט אז ניט נאר וואס קרבנות ברענגען שלום בעולם בכללותו,

English translation 1651

but also among Jews themselves,

נאר אויך אין אידן גופא,

English translation 1652

one makes peace among the Jews who are related to the altar,

איז מען משים שלום צווישן די אידן וואס זיינען שייך למזבח,

English translation 1653

the Jews who are in the category of "priests",

די אידן וואס זיינען בבחי' "כהנים",

English translation 1654

and the Jews who are in the category of "owners".

און די אידן וואס זיינען בבחי' "בעלים".

English translation 1655

That is, that they all become included in the same "offering",

ד.ה. אז זיי אלע ווערן נכלל אין דעם זעלבן "קרבן",

English translation 1656

that in all of them is brought about "and he shall slaughter" is nothing other than "and he shall draw",

אז אין אלעמען ווערט אויפגעטאן דער "אין 227 ושחט אלא ומשך" 228,

English translation 1657

the matter of "draw me, we will run after you",

דער ענין פון "משכני 229 אחריך נרוצה" 230,

English translation 1658

the drawing with cords of love to the realm of holiness and Divinity,

די משיכה בעבותות האהבה צו עולם הקדושה ואלקות,

English translation 1659

until love with delights,

ביז אהבה בתענוגים,

English translation 1660

and this prepares the other part for eating by the priests and the owners.

און דאס איז מכשיר דעם אנדערן חלק לאכילה לכהנים ולבעלים.

English translation 1661

And as is known the words of the Ramban

וכידוע דברי הרמב"ן 231

English translation 1662

(brought earlier),

(געבראכט פריער 232),

English translation 1663

that the content of a sacrifice is,

אז דער תוכן פון א קרבן איז,

English translation 1664

"that a person should think when he does all these that he has sinned against his God with his body and his soul and it is fitting for him to spill his blood and burn his body were it not for the kindness of the Creator Who took from him a substitute... his blood

"שיחשוב האדם בעשותו כל אלה כי חטא לאלקיו בגופו ובנפשו וראוי לו שישפוך דמו וישרף גופו לולא חסד הבורא שלקח ממנו תמורה... דמו

English translation 1665

(of the sacrifice)

(דהקרבן)

English translation 1666

in place of his blood, a soul in place of a soul" from which it is understood,

תחת דמו נפש תחת נפש" וואס מזה מובן,

English translation 1667

that the matter of the sacrifice in the service of man is

אז דער ענין הקרבן בעבודת האדם איז

English translation 1668

(in addition to "diminishing his fat and his blood" through fasting and the like,

(נוסף אויף "מיעוט חלבו ודמו" ע"י תענית וכיו"ב,

English translation 1669

also)

אויך)

English translation 1670

self-sacrifice,

מסירת נפש,

English translation 1671

"and it is fitting that he should spill his blood etc.",

"וראוי שישפוך דמו וכו'",

English translation 1672

the love to the utmost for G-dliness.

די אהבה בתכלית צו אלקות.

English translation 1673

And this is another connection and relation to the days of Purim whose essence of Purim is indeed self-sacrifice,

און דאס איז נאך א קשר ושייכות צו ימי הפורים וואס ענינו של פורים איז דאך מסירת נפש,

English translation 1674

that one gives oneself over entirely,

אז מ'איז זיך מוסר אינגאנצן,

English translation 1675

which is the content of the burnt offering

וואס דאס איז דער תוכן פון קרבן עולה

English translation 1676

(the beginning of all sacrifices and the conclusion of all sacrifices),

(התחלת כל הקרבנות וסיום כל הקרבנות),

English translation 1677

that it is "entirely consumed",

אז זי איז א "כולה כליל" 233,

English translation 1678

self-sacrifice to the utmost.

מס"נ בתכלית 234.

English translation 1679

And as explained in many places,

וכמבואר בכ"מ,

English translation 1680

that the "daily offering of the morning would atone for the sins of the night and the daily offering of the afternoon for

אז דער "תמיד של שחר הי' מכפר על עבירות הלילה ותמיד של בין הערביים על

English translation 1681

(the sins)

(עבירות)

English translation 1682

of the day"

של יום" 235

English translation 1683

[and it can be said that this is also the reason for that which "if you see a Torah scholar who committed a sin at night, do not think ill of him by day",

[וואס י"ל אז דאס איז אויך דער טעם אויף דעם וואס "אם ראית ת"ח שעבר עבירה בלילה אל תהרהר אחריו ביום" 236,

English translation 1684

since they had offered the daily sacrifice in the meantime],

וויבאלד מ'האט מקריב געווען דעם קרבן תמיד בינתיים],

English translation 1685

until "and it shall be accepted for him to atone for him",

ביז "ונרצה לו לכפר עליו",

English translation 1686

as a true favor,

לרצון ממש,

English translation 1687

until in a manner of desire.

ביז באופן של חפץ.

English translation 1688

And this applies to all Jews who are all "Torah scholars",

וואס דאס איז שייך צו אלע אידן וואס זיינען אלע "תלמידי חכמים",

English translation 1689

as it is said "and all your children shall be students of the L-rd",

כמ"ש וכל בניך לימודי ה' 237,

English translation 1690

consequently it is certain that "do not think ill of him by day",

במילא איז זיכער אז "אל תהרהר אחריו ביום",

English translation 1691

because the daily offerings certainly atoned.

ווייל די תמידין האבן זיכער מכפר געווען.

English translation 1692

And especially at the time of the daily offerings they also come from the aspect of the High Priest in soul,

ובפרט בשעת די תמידין קומען אויך מצד דעם כהן גדול בנפש,

English translation 1693

the singular essence of the soul,

יחידה שבנפש 238,

English translation 1694

as discussed in the lesson on Chumash of the Fast of Esther in explanation of the matter of the High Priest's griddle-cake offering which one offers half of it in the morning and half of it in the afternoon in the manner of the daily offerings.

ווי גערעדט 239 אין דעם שיעור חומש פון תענית אסתר בביאור ענין חביתי כה"ג וואס מ'איז מקריב מחציתה בבוקר ומחציתה בערב ע"ד ווי די תמידין.

English translation 1695

As mentioned above,

כאמור לעיל,

English translation 1696

this is the place to mention regarding the conclusion

איז כאן המקום להזכיר וועגן דעם סיום

English translation 1697

(after the melodies)

(לאחרי הניגונים)

English translation 1698

regarding charity.

בענין הצדקה.

English translation 1699

And especially since the establishment of "Kupat Rabbeinu" was connected with Purim,

ובפרט אז די התייסדות פון "קופת רבינו" איז געווען פארבונדן מיט פורים,

English translation 1700

as is known the talk about this,

כידוע די שיחה בזה,

English translation 1701

as already printed in "Torat Shalom" the length about this.

ווי שוין געדרוקט אין "תורת שלום" 240 די אריכות בזה.

English translation 1702

And those who wish may add their name and their mother's name,

און די וואס ווילן קענען מוסיף זיין שמם ושם אמם,

English translation 1703

in order to take the notes to the grave of the Rebbe, my father-in-law, the Nasi of our generation.

כדי צו מיטנעמען די צעטלען על ציון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו.

English translation 1704

And very soon it will be "awake and sing, you who dwell in the dust",

ובקרוב ממש וועט זיין "הקיצו ורננו שוכני עפר" 241,

English translation 1705

and they among them,

והם ביניהם,

English translation 1706

And we will celebrate Passover,

און מ'וועט פראווען פסח,

English translation 1707

and before this,

ולפני זה,

English translation 1708

the portion of the month and the sacrifice of the month and the sacrifice of the red heifer

פרשת החודש וקרבן החודש וקרבן הפרה

English translation 1709

(with the tenth red heifer that the Mashiach our righteousness will perform),

(בפרה העשירית שיעשה משיח צדקנו 242),

English translation 1710

"and we shall eat there from the sacrifices and from the Passover offerings",

"ונאכל שם מן הזבחים ומן הפסחים" 243,

English translation 1711

And the main point is that it comes into actuality,

און דער עיקר אז ער קומט בפועל,

English translation 1712

and we will go "with our young and with our old etc. with our sons and with our daughters",

און מ'וועט גיין "בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו",

English translation 1713

a great congregation,

קהל גדול 244,

English translation 1714

in one moment and in an instant,

בשעתא חדא וברגעא חדא,

English translation 1715

"as the blink of an eye",

"כהרף עין",

English translation 1716

and the children of Israel go out with a high hand,

ובני ישראל יוצאים ביד רמה,

English translation 1717

And with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 1718

They sang a preparatory melody,

ניגנו ניגון הכנה,

English translation 1719

the melody of the Alter Rebbe

ניגון אדה"ז

English translation 1720

(the fourth time it came a),

(בבא הרביעית פעם א'),

English translation 1721

"Nye Zhuritzy Khloptzy".

"ניע זשוריצי חלאָפצי".

English translation 1722

As is customary in farbrengens such as this,

כנהוג בהתוועדויות כגון דא,

English translation 1723

after the final blessing they will also distribute through the "tankists" to each one a dollar in order to give for charity.

וועט מען לאחרי הברכה האחרונה אויך טיילן ע"י ה"טאנקיסטן" יעדערן צו א דאלאר ע"מ צו אפגעבן אויף צדקה.

English translation 1724

And whoever adds, they add to him,

וכל המוסיף מוסיפין לו,

English translation 1725

and how good that one should give this on Shushan Purim,

ומה טוב מ'זאל דאס אפגעבן שושן-פורים,

English translation 1726

and in any case during the continuation and close to the days of Purim.

ועכ"פ בהמשך ובקירוב לימי הפורים.

English translation 1727

For charity has a special connection to Purim,

וואס צדקה האט א שייכות מיוחדת לפורים,

English translation 1728

as mentioned above regarding the virtue of "gifts to the poor",

כנזכר לעיל בנוגע די מעלה פון "מתנות לאביונים",

English translation 1729

and the virtue therein regarding the sending of portions,

און די מעלה שבדבר לגבי משלוח מנות,

English translation 1730

as the Rambam elaborates on this.

ווי דער רמב"ם איז מאריך בזה.

English translation 1731

And after this or before this they will give the notes

ולאחרי זה אדער לפנ"ז וועט מען געבן די צעטלעך

English translation 1732

(for the collection).

(בשביל המגבית).

English translation 1733

With this they will also conclude with the melody "He will build the Holy Temple speedily in our days".

עד"ז וועט מען אויך מסיים זיין מיטן ניגון "שיבנה ביהמ"ק במהרה בימינו" 245.

English translation 1734

And this has a connection to the 14th of Adar when the lesson of Tehillim is the chapter "For Solomon, O G-d, give Your judgments to the king and Your righteousness to the king's son",

וואס דאס האט א שייכות צו י"ד אדר ווען דער שיעור תהלים איז דער מזמור 246 "לשלמה אלקים משפטיך למלך תן וצדקתך לבן מלך",

English translation 1735

and several details regarding the Mashiach our righteousness,

וכמה פרטים בנוגע למשיח צדקנו 247,

English translation 1736

and the conclusion of the chapter is "Amen and Amen,

און דער סיום המזמור איז "אמן ואמן,

English translation 1737

the prayers of David son of Yishai are ended" that the role of "David son of Yishai" ends,

כלו תפלות דוד בן ישי" אז עס ענדיקט זיך דער תפקיד פון "דוד בן ישי",

English translation 1738

and the matter of the singular essence of the soul comes,

און עס ווערט דער ענין פון יחידה שבנפש,

English translation 1739

the Mashiach our righteousness.

משיח צדקנו 248.

English translation 1740

And with this the conclusion of the lesson is "awesome to the kings of the earth",

ועד"ז דער סיום השיעור איז 249 "נורא למלכי ארץ",

English translation 1741

which is the matter of the days of Mashiach in their perfection,

וואס דאס איז ענין ימות המשיח בשלימותם 250,

English translation 1742

when "and the kingdom shall be the L-rd's" and "then I will turn to the peoples a pure language that they may all call upon the name of the L-rd to serve Him with one accord",

ווען "והיתה לה' המלוכה" 251 און "אז אהפוך אל עמים שפה ברורה לקרוא כולם בשם ה' לעבדו שכם אחד" 252,

English translation 1743

as the conclusion of the book Yad HaChazakah,

כסיום ספר היד החזקה 253,

English translation 1744

"which Moses made before the eyes of all Israel".

"אשר עשה משה לעיני כל ישראל" 254.

English translation 1745

And may it be His will,

ויה"ר,

English translation 1746

that we should continue the joy of "until one does not know" of Purim throughout the entire year,

אז מ'זאל ממשיך זיין די שמחה פון "עד דלא ידע" פון פורים על כל השנה,

English translation 1747

and together with the joy we will also have throughout the entire year the "light and joy and gladness and honor" with all the interpretations thereof,

און צוזאמען מיט דער שמחה וועט מען אויך האבן בכל השנה די "אורה ושמחה וששון ויקר" עם כל הפירושים שבדבר,

English translation 1748

and out of joy and a good heart.

ומתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 1749

And after the melody "He will build the Holy Temple" and the final blessing they will distribute the dollars through the "tankists",

ולאחרי ניגון "שיבנה ביהמ"ק" און ברכה האחרונה וועט מען טיילן די דאלארן ע"י ה"טאנקיסטן",

English translation 1750

And furthermore, the main point is that there is no world of action that the time should already come when "great action,"

ועוד ועיקר אז אין עולם המעשה זאל שוין קומען די צייט ווען "מעשה 255 גדול" 256,

English translation 1751

together with our righteous Mashiach,

צוזאמען מיט משיח צדקנו,

English translation 1752

in the blink of an eye,

רגע כמימרא,

English translation 1753

with joy and a good heart.

בשמחה ובטוב לבב.

English translation 1754

His Holiness the Rebbe, may he live for many good years, commanded the holy shliach, may he live, to play "Yehi ratzon... that the Holy Temple be built speedily in our days, and give us our portion in Your Torah."

כ"ק אדמו"ר שליט"א צוה להש"צ שי' לנגן "יה"ר כו' שיבנה ביהמ"ק ב"ב ותן חלקנו בתורתך".

English translation 1755

Afterward he said:

אח"כ אמר:

English translation 1756

Those who need to make a final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1757

will certainly make a final blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 1758

His Holiness the Rebbe, may he live for many good years, distributed to the "tankists," may they live, dollar bills,

כ"ק אדמו"ר שליט"א חילק לה"טאנקיסטן" שיחיו שטרות של דולר,

English translation 1759

in order to distribute to each one of those present, may they live, one bill,

בכדי לחלק לכאו"א מהנוכחים שיחיו שטר אחד,

English translation 1760

with the intent to give it

על מנת לתת אותו

English translation 1761

(or its equivalent)

(או חילופו)

English translation 1762

to charity.

לצדקה.

English translation 1763

Before his departure, he began to play "For with joy you shall go out."

טרם צאתו התחיל לנגן "כי בשמחה תצאו".