English translation — שיחת יום א' פ' תשא, פורים קטן ה'תשמ"ו.

English translation 1

Already spoken several times,

שוין גערעדט כמה פעמים,

English translation 2

that each and every day one must seek the virtue of that day,

אז בכל יום ויום דארף מען זוכן די מעלה שביום זהו,

English translation 3

and this is understood also regarding this day,

ועד"ז איז מובן אויך בנוגע ליום זה,

English translation 4

"Purim Katan". So one must seek the virtue of the day.

"פורים קטן". אז מען דארף זוכן די מעלת היום.

English translation 5

And this is understood also from that each day is compared to an "oreach",

און דאס איז מובן אויך דערפון וואס יעדער טאג ווערט געגליכן צו אן "אורח",

English translation 6

a guest

א גאַסט

English translation 7

(as we say regarding the days of Sukkot,

(ע"ד ווי מ'זאגט בנוגע צו ימי הסוכות,

English translation 8

that they are compared to "guests"),

אז זיי זיינען געגליכן צו "אורחים" 2),

English translation 9

because this is a day that "comes as a guest" once a month

ווארום דאס איז א טאג וואס "קומט צו גאסט" פעם אחת בחודש

English translation 10

(if it is connected to the determination of the month)

(אויב ער איז פארבונדן מיט דער קביעות בחודש)

English translation 11

or once a year

אדער פעם אחת בשנה

English translation 12

(if it is connected to the determination of the year)

(אויב דאס איז פארבונדן מיט קביעות השנה)

English translation 13

- so consequently, on each day one has the virtue of "hospitality" which is connected to "receiving the Divine Presence" and so forth,

- וואס במילא האט מען ביי יעדן טאג די מעלה פון "הכנסת אורחים" וועלכע איז פארבונדן מיט "הקבלת פני שכינה" 3 וכיו"ב,

English translation 14

so certainly,

איז דאך זיכער,

English translation 15

one must seek the unique virtue of that day.

אז מען דארף זוכן די מעלה מיוחדת שביום זה.

English translation 16

In addition to this, there is a reason for the matter that is connected to action

נוסף לזה איז פאראן א טעם לדבר וואס איז פארבונדן מיט מעשה

English translation 17

(which "is the main thing"),

(וואס "הוא העיקר" 4),

English translation 18

as we see in human nature,

ווי מ'זעט בטבע בני אדם,

English translation 19

that when one explains to a person that this is a special day,

אז בשעת מ'איז מסביר א מענטשן אז דאס איז א יום מיוחד,

English translation 20

he feels upon himself a greater responsibility,

פילט ער אויף זיך א גרעסערע אחריות,

English translation 21

consequently he increases on this day more than on a regular day,

במילא טוט ער מערער ביום זה ווי אין א יום רגיל,

English translation 22

because it comes to the virtue of "this day that causes".

וויבאלד עס קומט צו די מעלה פון "האי יומא דקא גרים" 5.

English translation 23

And all this - in addition to that on this day there is indeed a true virtue according to the Torah of truth,

און דאס אלץ - אין צוגאב דערצו וואס ביום זה איז טאקע פאראן א מעלה אמיתית ע"פ תורת אמת,

English translation 24

it turns out,

קומט אויס,

English translation 25

that we are speaking even without this about a true matter.

אז מ'רעדט בלאו הכי וועגן אן ענין אמיתי.

English translation 26

The unique virtue of today,

די מעלה מיוחדת פון היינטיקן טאג,

English translation 27

"Purim Katan" - even relative to "Purim Gadol" - is understood according to the aforementioned parable,

"פורים קטן" 6 - אפילו לגבי "פורים גדול" - איז מובן לויטן משל הנ"ל,

English translation 28

that the days of the year are compared to "guests":

אז ימי השנה זיינען געגליכן צו "אורחים":

English translation 29

We see simply regarding "guests",

מ'זעט בפשטות בנוגע צו "אורחים",

English translation 30

that when a rare guest comes,

אז בשעת עס קומט א זעלטענער אורח,

English translation 31

who does not come so often,

וואס קומט ניט אזוי אפט,

English translation 32

he is more beloved than a guest with whom one is more accustomed.

איז ער מערער חביב ווי אן אורח מיט וועלכן מ'איז מער רגיל.

English translation 33

And this is understood regarding "Purim Katan",

ועד"ז איז מובן בנוגע צו "פורים קטן",

English translation 34

which is a day that comes only in leap years,

וואס איז א טאג וועלכער קומט נאר בשנים מעוברות,

English translation 35

that thereby it is more beloved than other festivals,

אז דערמיט איז ער מער חביב ווי אנדערע ימים טובים,

English translation 36

including Purim Gadol,

כולל פורים גדול,

English translation 37

because regular Purim,

ווארום פורים סתם,

English translation 38

Purim Gadol

פורים גדול

English translation 39

(and all other festivals)

(וכל שאר הימים טובים)

English translation 40

occurs every single year,

איז פאראן בכל שנה ושנה,

English translation 41

but Purim Katan comes only 7 times in a cycle of 19 years.

משא"כ פורים קטן קומט בלויז 7 מאל אין א מחזור פון 19 יאר 7.

English translation 42

Which gives a special importance to this day,

וואס דאס גיט א חשיבות מיוחדת צו דעם טאג,

English translation 43

and consequently also a special arousal to utilize this day for more important matters,

ובמילא אויך א התעוררות מיוחדת צו אויסנוצן דעם טאג אויף דברים חשובים יותר,

English translation 44

and to cherish more each and every moment.

און מייקר זיין יותר כל רגע ורגע.

English translation 45

And the unique matter of "Purim Katan" applies also to this night,

און דער ענין המיוחד שב"פורים קטן" איז שייך אויך בלילה זה,

English translation 46

the time of the farbrengen,

זמן ההתוועדות,

English translation 47

when we are already after the evening prayer,

ווען מ'האלט שוין נאך תפלת ערבית,

English translation 48

for two reasons:

משני טעמים:

English translation 49

A) Regarding matters of holiness in general, "night follows the day",

א) בנוגע צו עניני קדשים בכלל איז דאך "לילה הולך אחר היום" 8,

English translation 50

and this is understood regarding matters of "Purim Katan";

ועד"ז איז מובן בנוגע צו עניני "פורים קטן";

English translation 51

B) The night is the beginning of the twenty-four hour period of "Shushan Purim Katan".

ב) די נאכט איז די התחלה פון דעם מעת לעת פון "שושן-פורים קטן".

English translation 52

All the above regarding the unique virtue of "Purim Katan"

כל האמור לעיל בנוגע דער מעלה מיוחדת פון "פורים קטן"

English translation 53

(and the time of the farbrengen),

(און זמן ההתוועדות),

English translation 54

is certainly relevant to each and every one of the children of Israel.

איז דאך שייך צו כל אחד ואחת מבני ישראל.

English translation 55

In addition to this, however, there is another matter that pertains to us specifically,

נוסף לזה איז אבער פאראן נאך אן ענין וואס איז נוגע צו אונז במיוחד,

English translation 56

by virtue of the special day of the "Purim Katan" itself - the Purim Katan of the year 5687,

מצד דעם יום המיוחד פון די "פורים-קטן'ס" עצמם - דער פורים קטן פון שנת תרפ"ז,

English translation 57

when the well-known maamar beginning "Vekibel Hayehudim" was said

ווען עס איז געזאגט געווארן דער מאמר הידוע ד"ה וקבל היהודים

English translation 58

(which has already been printed and reviewed several times),

(וואס איז שוין געדרוקט און גע'חזר'ט כמה פעמים),

English translation 59

which is a fundamental maamar,

וואס איז א מאמר עיקרי,

English translation 60

and an eternal matter like all matters of the eternal Torah,

און אן ענין נצחי ווי כל עניני התורה הנצחית 10,

English translation 61

i.e., the maamar is a "continuing action".

ד.ה. דער מאמר איז א "פעולה נמשכת".

English translation 62

And from this it is understood,

ומזה מובן,

English translation 63

that during this farbrengen one must derive a special directive not only from the general concept of "Purim Katan",

אז בשעת התוועדות זו דארף מען ארויסנעמען א הוראה מיוחדת ניט נאר פון כללות הענין פון "פורים קטן",

English translation 64

but also from the particular matter about which the aforementioned maamar speaks.

נאר אויך פון דעם ענין פרטי וועגן וועלכן עס רעדט זיך אין דעם מאמר הנ"ל.

English translation 65

The general content of the aforementioned maamar is - the importance of the matter of education,

דער תוכן הכללי פון דעם מאמר הנ"ל איז - די חשיבות פון ענין החינוך,

English translation 66

as he brings out there,

ווי ער ברענגט דארט ארויס,

English translation 67

that through self-sacrifice on the matter of education at the time of Haman's decree,

אז דורך דער מסירת נפש אויף ענין החינוך בזמן גזירת המן,

English translation 68

the concept of "they fulfilled what they had already accepted at the giving of the Torah" was opened,

האט זיך אויפגעטאן דער ענין פון "קיימו מה שקבלו כבר במתן תורה" 11,

English translation 69

and he brings on this,

און ברענגט אויף דעם 12,

English translation 70

that "with this will be understood what is said 'from the mouths of infants and sucklings You have established strength... to silence the enemy and the avenger'".

אז "בזה יובן מ"ש 13 מפי עוללים ויונקים יסדת עוז גו' להשבית אויב ומתנקם".

English translation 71

Which is a general matter and a general directive that is learned from this maamar - the importance of the matter of education.

וואס דאס איז אן ענין כללי והוראה כללית וועלכע מ'לערנט אפ פון דעם מאמר - די חשיבות פון ענין החינוך.

English translation 72

And especially since he emphasized it and proclaimed it publicly,

ובפרט אז ער האט דאס מדגיש געווען און מכריז געווען בגלוי,

English translation 73

and this was a special proclamation in that occasion and situation,

און דאס איז געווען א הכרזה מיוחדת אין דעם מעמד ומצב ההוא,

English translation 74

and this was "with a multitude of people",

און דאס איז געווען "ברב עם" 14,

English translation 75

in a synagogue,

אין א בית הכנסת,

English translation 76

in a "capital city"

אין אן "עיר הבירה"

English translation 77

(regarding several matters),

(לגבי כו"כ ענינים),

English translation 78

and with the greatest publicity;

ובפרסום הכי גדול;

English translation 79

and with this the author of the maamar placed all his activities in danger,

און דערמיט האט דער בעל המאמר איינגעשטעלט בסכנה אלע זיינע פעולות,

English translation 80

which among them were also included activities of education

וואס צווישן זיי זיינען געווען כלול אויך פעולות פון חינוך 15

English translation 81

From this one understands the greatness of the importance of this proclamation - that they set everything up at risk,

וואס מזה מובן דער גודל החשיבות פון הכרזה זו - ביז אז מ'האט אלץ איינגעשטעלט בסכנה,

English translation 82

so that it should be "with a multitude of people is the King's glory",

כדי עס זאל זיין "ברב עם הדרת מלך",

English translation 83

"the glory" of the author of the discourse,

"הדרת" בעל המאמר,

English translation 84

"who made the rabbis kings",

"מאן מלכי רבנן" 16,

English translation 85

that one should be able to proclaim with greater vigor and greater strength,

מ'זאל קענען מכריז זיין ביתר שאת וביתר עוז,

English translation 86

and with the most possible and greatest publicity in that country - it should be "from the mouths of infants and sucklings You have established strength, etc.".

ובפרסום הכי אפשרי והכי גדול במדינה ההיא - עס זאל זיין "מפי עוללים ויונקים יסדת עוז וגו'".

English translation 87

And one must say,

ויש לומר,

English translation 88

that with this that he brings the verse "from the mouths of infants and sucklings etc.",

אז מיט דעם וואס ער ברענגט דעם פסוק "מפי עוללים וגו'",

English translation 89

he emphasizes several main matters in the importance of the matter of education,

איז ער מדגיש כמה ענינים עיקריים אין חשיבות ענין החינוך,

English translation 90

as follows.

כדלקמן.

English translation 91

Regarding this matter of "infants and sucklings",

בנוגע דעם ענין פון "עוללים ויונקים",

English translation 92

it is written in the books,

שטייט אין ספרים 17,

English translation 93

that "sucklings" are children who are younger than the age of two years,

אז "יונקים" זיינען קינדער וואס זיינען אינגער פון גיל שנתיים,

English translation 94

and "infants" are

און "עוללים" זיינען

English translation 95

(according to one interpretation)

(לפי פירוש אחד 18)

English translation 96

even younger than that.

נאך אינגער דערפון 19.

English translation 97

According to this, a wonderful matter emerges:

וואס לפי זה קומט אויס אן ענין נפלא:

English translation 98

In general, there are in Halachah,

בכלל זיינען דאך פאראן אין הלכה,

English translation 99

boundaries and limitations of the age from which a child has "reached the age of education":

גדרים והגבלות פון דעם גיל פון וועלכן א קינד איז "הגיע לחינוך" 20:

English translation 100

In most matters, the age of "reached the age of education" begins from five or six years;

ברוב הענינים הויבט זיך אן דער גיל פון "הגיע לחינוך" פון פינף אדער זעקס יאר 21;

English translation 101

Afterwards, there are matters which are dependent on the child's understanding,

דערנאך זיינען דא ענינים וועלכע זיינען תלוי בדעת התינוק,

English translation 102

as the Alter Rebbe explains in the Laws of Shabbat that "the measure of education in positive commandments is for each child according to his sharpness and knowledge, in each matter according to its circumstances"

ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין הלכות שבת 22 אז "שיעור החינוך במ"ע הוא בכל תינוק לפי חריפותו וידיעתו בכל דבר לפי עניניו"

English translation 103

[and as discussed several times regarding the lighting of Shabbat candles by young girls,

[וכמדובר כמה פעמים 23 בנוגע צו הדלקת נרות שבת דורך קליינע מיידעלעך,

English translation 104

that the measure for this is when one can explain to her the meaning of Shabbat candles,

אז דער שיעור בזה איז ווען מ'קען איר מסביר זיין די באדייטונג פון נרות שבת,

English translation 105

i.e., when she understands that when one lights a candle, it becomes lighter in the room,

ד.ה. ווען זי פארשטייט אז בשעת מ'צינדט אן א ליכט ווערט ליכטיקער אין צימער,

English translation 106

which is indeed the reason for lighting the Shabbat candle,

וואס דאס איז דאך דער טעם פון הדלקת נר שבת,

English translation 107

"so that he should not stumble over a stick or a stone"];

"שלא יכשל בעץ או באבן" 24];

English translation 108

And before this - there is the measure regarding the study of Torah,

ולפני זה - איז פאראן דער שיעור ביי לימוד התורה,

English translation 109

when the child begins to speak, his father teaches him, etc.,

כשהתינוק מתחיל לדבר אביו מלמדו וכו' 25,

English translation 110

which is at about the age of two. And after this there is the matter of "at five years for Scripture, at ten years for Mishnah...

וואס דאס איז בגיל שנתיים לערך. און לאחרי זה איז פאראן דער ענין פון "בן חמש שנים למקרא בן עשר שנים למשנה...

English translation 111

at fifteen years for Gemara, etc.".

בן חמש עשרה לגמרא וכו'" 26.

English translation 112

However, the matter of "infants" and even "sucklings" is before this age - and nevertheless it is said that "from the mouths of infants and sucklings You have established strength, etc."

משא"כ דער ענין פון "עוללים" און אפילו "יונקים" איז לפני גיל זה - ואעפ"כ זאגט מען אז "מפי עוללים ויונקים יסדת עוז וגו'"

English translation 113

(that this becomes the "foundation" of Torah,

(אז דאס ווערט דער "יסוד" פון תורה,

English translation 114

"there is no strength except Torah").

"אין עוז אלא תורה" 27).

English translation 115

And the rationale for this matter one must say,

וואס די הסברה בדבר יש לומר,

English translation 116

according to the precise wording "You have established strength",

לויטן דיוק הלשון "יסדת עוז",

English translation 117

that this is in a manner of "foundation",

אז דאס איז באופן של "יסוד",

English translation 118

not in a manner of understanding and comprehension, etc.

ניט באופן של הבנה והשגה וכיו"ב.

English translation 119

And this is seen simply,

וואס דאס זעט מען בפשטות,

English translation 120

that the conduct of a person in his adulthood,

אז די הנהגה פון א מענטשן בגדלותו,

English translation 121

"when he grows old",

"כי יזקין" 28,

English translation 122

is dependent on the conduct of the "youth"

איז תלוי אין דער הנהגה פון דעם "נער"

English translation 123

(or "maiden")

(אדער "נערה")

English translation 124

that he

וואס ער

English translation 125

(or she)

(אדער זי)

English translation 126

saw at the youngest age,

האט געזען בגיל הכי צעיר,

English translation 127

even before he began to speak.

נאך לפני שהתחיל לדבר.

English translation 128

And as discussed several times regarding the custom of righteous women in Israel

וכמדובר כמה פעמים וועגן דעם מנהג פון נשים צדקניות שבישראל

English translation 129

(which the Rashba rules in his Responsa,

(וואס דער רשב"א פסק'נט אפ בשו"ת שלו 29,

English translation 130

that one sets aside even a Halachah because of a custom that the elderly women of Israel practiced),

אז מען איז מבטל אפילו א הלכה מפני מנהג שנהגו נשים זקנות שבישראל),

English translation 131

that when one rocks an "infant and suckling",

אז בשעת מ'פארוויגט אן "עולל ויונק",

English translation 132

one rocks him with a "song" with words,

פארוויגט מען אים מיט א "שיר" מיט ווערטער,

English translation 133

the content of which words is - the preciousness of Torah,

וואס דער תוכן פון די ווערטער איז - דער יוקר פון תורה,

English translation 134

how it is sweeter than all sweet things, etc.

ווי זי איז מתוק מכל עניני מתיקה וכו'.

English translation 135

It emerges,

קומט אויס,

English translation 136

that in this discourse it is emphasized how the matter of education begins from the earliest age.

אז אין דעם מאמר הנ"ל איז מודגש ווי דער ענין החינוך הויבט זיך אן פון א גיל מוקדם ביותר.

English translation 137

And specifically the education at this age brings about that "even when he grows old he will not depart from it",

און דוקא דער חינוך בגיל זה ברענגט דערצו אז "גם כי יזקין לא יסור ממנה" 28,

English translation 138

i.e., it acts in a manner of "a continuous action" all the days of his life,

ד.ה. ער איז פועל באופן ד"פעולה נמשכת" בכל ימי חייו,

English translation 139

until one hundred and twenty years,

עד מאה ועשרים שנה,

English translation 140

and further - because during this time the person becomes a "fruit tree producing fruit according to its kind"

און נאכמער - וויבאלד במשך זמן זה ווערט דער מענטש אן "עץ פרי עושה פרי למינהו" 30

English translation 141

(a father or a mother),

(א פאטער אדער א מוטער),

English translation 142

who educates his children in this path,

וואס איז מחנך זיינע קינדער אין דעם דרך,

English translation 143

and the children educate their children, etc.,

און די קינדער זיינען מחנך זייערע קינדער וכו',

English translation 144

it emerges,

קומט אויס,

English translation 145

that the action is a continuous action until the end of all generations.

אז די פעולה איז א פעולה נמשכת עד סוף כל הדורות.

English translation 146

Another matter is emphasized in this verse

נאך אן ענין איז מודגש אין דעם פסוק הנ"ל

English translation 147

("from the mouths of infants etc.")

("מפי עוללים גו")

English translation 148

etc. - in the end of the verse,

וגו' - אין סיום הפסוק,

English translation 149

"to silence the enemy and the avenger",

"להשבית אויב ומתנקם",

English translation 150

which he explains in the discourse,

וואס ער איז מבאר אין מאמר 31,

English translation 151

that "to fight with an enemy and all the more so with an avenger, one needs people of great strength and might...

אז "ללחום עם אויב ומכל שכן עם מתנקם צריכים בעלי כח וגבורה מרובה...

English translation 152

and if so, what is 'from the mouths of infants and sucklings etc.',

וא"כ מהו מפי עוללים ויונקים כו',

English translation 153

meaning that specifically they can silence the enemy and the avenger,

דעי"ז דוקא יכולים להשבית אויב ומתנקם,

English translation 154

for seemingly it is wondrous,

דלכאורה הוא פלא,

English translation 155

how specifically an infant and suckling, with their tender strength, can silence an enemy and even an avenger",

איך עולל ויונק דוקא הן המה בכחם הרך יכולים להשבית אויב ואפילו מתנקם",

English translation 156

and he continues "but the matter is,

און איז ממשיך 31 "אך הענין הוא,

English translation 157

behold it is written 'not by might nor by power, but by My spirit...'

דהנה כתיב 32 לא בחיל ולא בכח כי אם ברוחי...

English translation 158

and this is specifically 'from the mouths of infants and sucklings',

וזהו מפי עוללים ויונקים דוקא,

English translation 159

which is the breath of the children...

שהוא הבל התינוקות...

English translation 160

and this is what silences the enemy and even the avenger",

וזהו שמשבית את האויב ואפילו את המתנקם",

English translation 161

i.e., that the matter of "from the mouths of infants and sucklings" gives the strength to those who actually carry out the "silencing the enemy and the avenger",

ד.ה. אז דער ענין פון "מפי עוללים ויונקים" גיט דעם כח צו די וואס טוען בפועל דעם "להשבית אויב ומתנקם",

English translation 162

that they should be able to accomplish it.

אז זיי זאלן דאס קענען דורכפירן.

English translation 163

What is the unique matter of "silencing the enemy and the avenger"?

וואס איז דער ענין המיוחד פון "להשביח אויב ומתנקם"?

English translation 164

Is this understood according to that which is brought in Torat Kohanim on the verse "And I will cause evil beasts to cease from the land" - "Rabbi Yehudah says: He removes them from the world,

איז דאס מובן לויט דעם וואס עס ברענגט זיך אין תורת כהנים אויפן פסוק 33 "והשבתי חי' רעה מן הארץ" - "ר' יהודה אומר מעבירם מן העולם,

English translation 165

Rabbi Shimon says: He causes them to cease so that they do not harm."

ר' שמעון אומר משביתן שלא יזיקו".

English translation 166

And since "these and those are the words of the living God,"

וואס וויבאלד אז "אלו ואלו דברי אלקים חיים" 34,

English translation 167

it is understood

איז מובן,

English translation 168

that both opinions and interpretations are true:

אז ביידע דיעות ופירושים זיינען אמת 35:

English translation 169

One aspect is "I will cause to cease" in its simple sense,

איין ענין איז "והשבתי" כפשוטו,

English translation 170

"He removes them from the world,"

"מעבירם מן העולם",

English translation 171

and in our context - that the "enemy and avenger" becomes nullified;

ובעניננו - אז דער "אויב ומתנקם" ווערט בטל;

English translation 172

and the second

און דער צווייטער

English translation 173

(and higher)

(און העכערער)

English translation 174

aspect is - "He causes them to cease so that they do not harm,"

ענין איז - "משביתן שלא יזיקו",

English translation 175

a matter of "transformation,"

אן ענין פון "אתהפכא" 36,

English translation 176

and in our context - that from the "enemy and avenger" becomes a "helper,"

ובעניננו - אז פון דעם "אויב ומתנקם" ווערט א "מסייע",

English translation 177

and in the language of the Gemara regarding the primordial serpent

ובלשון הגמרא 37 בנוגע צו דעם נחש הקדמוני

English translation 178

(the "enemy and avenger"),

(דער "אויב ומתנקם"),

English translation 179

"a great sun has perished from the world."

"שמש גדול אבד מן העולם".

English translation 180

And according to this it turns out

וואס לפי זה קומט אויס,

English translation 181

that the effect of the matter of education of children,

אז די פעולה פון ענין החינוך פון קינדער,

English translation 182

even "sucklings and infants" - accomplishes such a lofty matter as the transformation of the "enemy and avenger" to good!

ביז "עוללים ויונקים" - טוט אויף אזא ענין נעלה ווי די הפיכה פון דעם "אויב ומתנקם" לטובה!

English translation 183

And it is understood simply

וואס עס איז מובן בפשטות,

English translation 184

that when one transforms the "enemy and avenger,"

אז בשעת מ'איז מהפך דעם "אויב ומתנקם",

English translation 185

one has all matters with greater emphasis and greater strength. And this is understood especially regarding children,

האט מען אלע ענינים ביתר שאת וביתר עז. און דאס איז מובן במיוחד צו קינדער,

English translation 186

as one sees with a child,

ווי מ'זעט ביי א קינד,

English translation 187

that when one shows him such a one who previously was an "enemy and avenger,"

אז בשעת מ'ווייזט אים אזא איינער וואס בזמן שלפנ"ז איז ער געווען אן "אויב ומתנקם",

English translation 188

and now he has become a "helper,"

און איצטער איז ער געווארן א "מסייע",

English translation 189

even a "great sun,"

ביז א "שמש גדול",

English translation 190

a helper and server as much as possible with the greatest storm - it is understood how much this affects the child.

א מסייע ומשמש ככל האפשרי עס זאל זיין מיטן גרעסטן שטורעם - איז מובן ווי ווייט דאס פועל'ט אויפן קינד.

English translation 191

And this is also the explanation in that which the matter of "from the mouth of sucklings and infants You have founded strength" is connected with the miracle of Purim:

וואס דאס איז אויך דער ביאור אין דעם וואס דער ענין פון "מפי עוללים ויונקים גו'" איז פארבונדן מיט נס פורים:

English translation 192

A) The effect of the miracle of Purim was also in the manner of "to cause the enemy and avenger to cease" - the transformation of the opponents,

א) די פעולה פון נס פורים איז אויך געווען באופן פון "להשבית אויב ומתנקם" - די הפיכה פון די מנגדים,

English translation 193

and in the language of the verse "and it was turned around, that the Jews had rule over them that hated them,"

ובלשון הכתוב 38 "ונהפוך הוא וגו'",

English translation 194

and "and many from among the peoples of the land became Jews, for the fear of the Jews had fallen upon them,"

און "ורבים מעמי הארץ מתיהדים כי נפל פחד היהודים עליהם" 39,

English translation 195

and the fear of the Jews is indeed "the fear of Mordechai,"

וואס דער פחד היהודים איז דאך "פחד מרדכי" 40,

English translation 196

until even though this comes from fear,

ביז אז כאטש דאס קומט מתוך פחד,

English translation 197

it brings about a help from love from the peoples of the land.

ברענגט עס גאר א סיוע מתוך אהבה פון די עמי הארץ.

English translation 198

B) Since through "from the mouth of sucklings and infants" the transformation of the opponents to good is effected,

ב) וויבאלד אז דורך "מפי עוללים ויונקים" ווערט די הפיכה פון די מנגדים לטובה,

English translation 199

which is a most lofty matter - therefore "they fulfilled what they had already accepted,"

וואס דאס איז אן ענין נעלה ביותר - דעריבער איז "קיימו מה שקבלו כבר",

English translation 200

that specifically through the miracle of Purim the "fulfillment" of the giving of the Torah occurred.

אז דוקא בנס פורים איז געווארן דער "קיום" פון מתן תורה.

English translation 201

From this is also understood the practical instruction in the present time:

דערפון איז אויך מובן די הוראה בפועל בזמן הזה:

English translation 202

Although there exists a reality of "sons of Haman" and "students of Haman" also in later generations - one must know

כאטש עס איז פאראן א מציאות פון "בניו של המן" און "תלמידיו של המן" אויך בדורות שלאח"ז - דארף מען וויסן,

English translation 203

that through the service in the proper manner,

אז דורך דער עבודה באופן הראוי,

English translation 204

and especially through the effort in the matter of education,

ובפרט דורך דער השתדלות אין ענין החינוך,

English translation 205

the "to cause the enemy and avenger to cease" is accomplished,

ווערט אויפגעטאן דער "להשבית אויב ומתנקם",

English translation 206

so that it becomes "ours is the victory,"

אז עס ווערט "דידן נצח",

English translation 207

and moreover - the transformation of all undesirable matters to good.

און נאכמער - די הפיכה פון אלע ענינים בלתי רצויים לטובה.

English translation 208

And similarly as it was in the first exile,

וע"ד ווי עס איז געווען בגלות הראשונה,

English translation 209

the exile of Egypt,

גלות מצרים,

English translation 210

that Pharaoh king of Egypt himself sent out the Jews from Egypt,

אז פרעה מלך מצרים אליין האט ארויסגעשיקט אידן פון מצרים,

English translation 211

and in the language of the verse "with a strong hand he shall drive them out of his land,"

ובלשון הכתוב 41 "ביד חזקה יגרשם מארצו",

English translation 212

and moreover,

ביז נאכמער,

English translation 213

"also you shall give into our hand sacrifices and burnt offerings,"

"גם אתה תתן בידינו זבחים ועולות" 42,

English translation 214

that from Pharaoh's animals one makes offerings to the Most High,

אז פון פרעה'ס בהמות מאכט מען קרבנות פארן אויבערשטן,

English translation 215

which is the perfection of the matter of transformation,

וואס דאס איז שלימות ענין האתהפכא,

English translation 216

that when Pharaoh cries out "I do not know the Lord, and also Israel I will not send out,"

אז בשעת פרעה שרייט "לא ידעתי את הוי' וגם את ישראל לא אשלח" 43,

English translation 217

one says to him "also you shall give into our hand sacrifices and burnt offerings"!

זאגט מען אים "גם אתה תתן בידינו זבחים ועולות"!

English translation 218

And in addition to this,

ונוסף לזה,

English translation 219

this is a great novelty according to halachah,

איז דאס א חידוש גדול ע"פ הלכה,

English translation 220

that one uses Pharaoh's animals for offerings,

אז מ'נוצט פרעה'ס בהמות אויף קרבנות,

English translation 221

and it is known the discussion and pilpul among the later authorities regarding the Paschal offering that was offered in Egypt,

וכידוע די שקו"ט ופלפול אין אחרונים 44 בנוגע צו קרבן פסח וואס מ'האט מקריב געווען במצרים,

English translation 222

that seemingly the sheep were the idolatry of Egypt,

אז לכאורה זיינען די כבשים געווען די ע"ז של מצרים 45,

English translation 223

so how could one make from them an offering? And especially since there was an explicit command - "withdraw your hands from idolatry and cleave to the commandment."

איז ווי אזוי האט מען געקענט דערפון מאכן א קרבן? ובפרט אז מ'האט דעם ציווי מפורש - "משכו ידיכם מעבודה זרה והדבקו במצוה" 46.

English translation 224

And see further.

ואכ"מ].

English translation 225

And just as this was at the time of the exile of Egypt,

וואס אזוי ווי דאס איז געווען בשעת גלות מצרים,

English translation 226

the first exile,

הגלות הראשונה,

English translation 227

so similarly there is in every exile and exile,

איז מעין זה פאראן בכל גלות וגלות,

English translation 228

that the departure from the exile is in the manner of transformation of the opponent.

אז די יציאה מן הגלות איז באופן של הפיכת המנגד.

English translation 229

And the matter of departure from exile exists in all times,

און דער ענין פון יציאה מן הגלות איז פאראן בכל הזמנים,

English translation 230

even in every single day,

ביז בכל יום ויום,

English translation 231

as the Alter Rebbe explains in Iggeret HaKodesh,

ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין אגה"ק* 46,

English translation 232

that in the prayer of every day there is the matter of redemption,

אז בתפלה שבכל יום איז דא דער ענין הגאולה,

English translation 233

"He has redeemed my soul in peace" - even though the complete redemption will be in the future.

"פדה בשלום נפשי" 47 - כאטש שלימות הגאולה וועט זיין לע"ל.

English translation 234

And similarly as it was in the exile of Babylon,

וע"ד ווי דאס איז געווען ביי גלות בבל,

English translation 235

that the departure from the exile in completeness was at the end of the seventy years,

אז די יציאה מן הגלות בשלימות איז געווען בסיום השבעים שנה,

English translation 236

but also before that there was already a matter of "redemption" at the miracle of the three companions of Daniel who were saved before the eyes of all the land,

אבער אויך לפנ"ז איז שוין געווען אן ענין של "גאולה" ביים נס פון די ג' חברי דניאל וואס זיינען ניצל געווארן לעיני כל הארץ,

English translation 237

and especially before the eyes of Nebuchadnezzar and the ministers etc.

ובפרט לעיני נבוכדנאצר ושרין וכו'.

English translation 238

]

* 47]

English translation 239

It is understood,

איז מובן,

English translation 240

that also the service of redemption that is in each and every day takes place in such a manner that not only does one go out from exile,

אז אויך די עבודת הגאולה שבכל יום ויום טוט זיך אויף באופן כזה אז ניט נאר מ'גייט ארויס פון גלות,

English translation 241

but one transforms the exile itself.

נאר מ'איז מהפך דעם גלות גופא.

English translation 242

This is relevant to every service of a Jew in matters of Judaism — that even when it is performed in the double and multiplied darkness of exile,

וואס דאס איז נוגע אין יעדער עבודה פון א אידן אין עניני אידישקייט - וואס אפילו בשעת זי ווערט געטאן אין חושך כפול ומכופל פון גלות,

English translation 243

it is in a manner of "freedom" and redemption,

איז דאס באופן של "חירות" וגאולה,

English translation 244

because "they are My servants" and not servants to servants,

ווייל "עבדי הם" 48 ולא עבדים לעבדים" 49,

English translation 245

and "a servant of a king is a king."

און "עבד מלך - מלך" 50.

English translation 246

And as explained in Tanya,

וכמבואר אין תניא 51,

English translation 247

that "involvement in Torah, mitzvot, and prayer is...

אז "עסק התורה ומצות והתפלה הוא...

English translation 248

a matter of actual self-sacrifice,"

ענין מסירת נפש ממש",

English translation 249

that is, he is not only "a servant of a king,"

ד.ה. אז ער איז ניט נאר "עבד מלך",

English translation 250

but he gives over his entire will and soul

נאר ער איז מוסר זיין גאנצן רצון און נפש

English translation 251

[for that which is called "surrender of the will" by the name "self-sacrifice" is not merely an "expression,"

[ווארום דאס וואס מ'רופט "מסירת הרצון" בשם "מסירת נפש" 52 איז דאך ניט בלויז אן "אויסדרוק",

English translation 252

but since where a person's thought and will are, there he is,

נאר וויבאלד אז במקום שמחשבתו ורצונו של אדם שם הוא נמצא 53,

English translation 253

it follows

קומט אויס,

English translation 254

that through the surrender of the will one gives over the "he,"

אז דורך מסירת הרצון איז מען מוסר דעם "הוא",

English translation 255

the soul etc.],

די נשמה וכו'],

English translation 256

and he gives this over to the King,

און איז דאס מוסר צום מלך,

English translation 257

and the King receives it — as is understood from that which one makes a blessing,

און דער מלך איז דאס מקבל - כמובן דערפון וואס מ'מאכט א ברכה,

English translation 258

the blessing of the mitzvot etc. — consequently he becomes the reality of the King.

ברכת המצוות וכו' 54 - במילא ווערט ער מציאות המלך.

English translation 259

It is therefore understood,

איז דאך מובן,

English translation 260

that during the service of a Jew the matter of exile is entirely negated,

אז בשעת העבודה פון א אידן איז דער ענין הגלות מושלל לגמרי,

English translation 261

because it becomes a state that is the very opposite.

ווייל עס ווערט א מצב הפכי ממש.

English translation 262

[And one can say in the manner of a hint,

[וי"ל ע"ד הרמז,

English translation 263

that this is also emphasized in the year of the aforementioned discourse beginning with the words "And the Jews accepted" — the year "Tarpaz" [which is a matter relevant to halachah in the laws of sacred documents,

אז דאס איז אויך מודגש אין דעם יאר פון דעם מאמר ד"ה וקבל היהודים הנ"ל - שנת "תרפ"ז" [וואס איז אן ענין הנוגע להלכה אין הלכות שטרי-קודש,

English translation 264

divorce documents and marriage documents etc.],

גיטין וקדושין וכו'],

English translation 265

that "Tarpaz" is the letters of "Parazt,"

וואס "תרפ"ז" איז אותיות "פרזת",

English translation 266

from the expression "Parzot shall Jerusalem dwell,"

מלשון "פרזות תשב ירושלים" 55,

English translation 267

which is the matter of freedom and redemption].

וואס דאס איז דער ענין החירות וגאולה 56].

English translation 268

There is also in this the lesson,

איז אויך אין דעם דער לימוד,

English translation 269

that the service of "redemption" must be in a manner that one completely transforms the opposing force.

אז עס דארף זיין די עבודה פון "גאולה" אין אן אופן אז מ'איז מהפך דעם מנגד לגמרי.

English translation 270

Based on all that was said, the service that is relevant now is understood,

על פי כל האמור איז מובן די עבודה וואס עס מאנט זיך יעצט,

English translation 271

standing as we are in the Minor Purim.

שטייענדיק בפורים קטן.

English translation 272

For this there is the instruction and special empowerment from all the aforementioned matters,

וואס אויף דעם האט מען די הוראה ונתינת כח מיוחדת פון כל הענינים הנ"ל,

English translation 273

to utilize the day,

צו אויסנוצן דעם טאג,

English translation 274

and the days that follow it,

והימים שלאחריו,

English translation 275

with greater vigor and greater strength.

ביתר שאת וביתר עז.

English translation 276

This also imposes a special responsibility,

וואס דאס לייגט אויך ארויף אן אחריות מיוחדת,

English translation 277

which responsibility causes one to want to do even more of that which one was commanded,

וואס די אחריות איז גורם מ'זאל וועלן טאן נאכמער דערפון וואס מ'איז נצטוה געווארן,

English translation 278

in order to have the advantage of "a person prefers his own kab,"

כדי צו האבן די מעלה פון "אדם רוצה בקב שלו" 57,

English translation 279

until a person becomes "a partner with the Holy One, blessed be He, in the work of creation,"

ביז אז א איך ווערט א "שותף להקב"ה במעשה בראשית" 58,

English translation 280

through that which one does all these matters in a manner of "beautification of the mitzvah" up to "the most scrupulous among the scrupulous" and beyond this.

דורך דעם וואס מ'טוט די אלע ענינים באופן של "הידור מצוה" ביז "מהדרין מן המהדרין" ולמעלה מזה.

English translation 281

And in the manner that is said regarding the regular Purim,

וע"ד ווי מ'זאגט בנוגע לפורים סתם,

English translation 282

that the perfection of the service is in a manner of "until one does not know,"

אז די שלימות העבודה איז באופן פון "עד דלא ידע" 59,

English translation 283

higher even than "the most scrupulous among the scrupulous,"

העכער אויך פון "מהדרין מן המהדרין",

English translation 284

because "the most scrupulous among the scrupulous" have the limitation of "knowledge,"

ווייל "מהדרין מן המהדרין" האבן דאך די הגבלה פון "ידיעה",

English translation 285

whereas "until one does not know" means higher than the limitation of "knowledge" — just as this is in the regular Purim,

משא"כ "עד דלא ידע" מיינט העכער פון דער הגבלה פון "ידיעה" 60 - איז אזוי ווי דאס איז בפורים סתם,

English translation 286

so is this also present in the Minor Purim.

איז דאס אויך דא בפורים קטן.

English translation 287

And all this brings about the matter of "connecting redemption to redemption":

און דאס אלץ ברענגט דעם ענין פון "מסמך גאולה לגאולה" 61:

English translation 288

In the manner that it was in the days of Purim,

ע"ד ווי דאס איז געווען בימי הפורים,

English translation 289

that the miracle of Purim was an introduction to the complete redemption at that time,

אז דער נס פון פורים איז געווען א הקדמה צו דער גאולה שלימה בזמן ההוא,

English translation 290

that through this a change was brought about regarding the freedom of the Jews,

אז דורך דעם איז געווארן א שינוי בנוגע דער חירות פון אידן,

English translation 291

that the decree of building the Holy Temple was stopped,

אז מ'האט אפגעשטעלט די גזירה פון בנין ביהמ"ק 62,

English translation 292

because Mordechai was the "viceroy to King Achashverosh" and "his fame spread throughout all the provinces,"

ווייל מרדכי איז געווען דער "משנה למלך אחשורוש" 63 און "ושמעו הולך בכל המדינות" 64,

English translation 293

so too is it in every Purim and Purim.

עד"ז איז אויך בכל פורים ופורים.

English translation 294

And so it is also not only in the regular Purim,

און אזוי איז אויך ניט נאר בפורים סתם,

English translation 295

but also in the Minor Purim,

נאר אויך בפורים קטן,

English translation 296

and on the contrary,

ואדרבה,

English translation 297

then one has the aforementioned advantage of a new thing that arouses greater excitement,

דעמולט האט מען די מעלה הנ"ל פון א דבר חדש וואס איז מעורר מער התפעלות,

English translation 298

which excitement one brings down into action,

וואס די התפעלות ברענגט מען אראפ אין מעשה,

English translation 299

the action is the main thing,

המעשה הוא העיקר,

English translation 300

in all the matters relevant to the Minor Purim itself and to the Shushan Purim Katan itself,

בכל הענינים השייכים לפורים קטן עצמו ולשושן פורים קטן עצמו,

English translation 301

until this becomes an ongoing effect upon the adjacent days.

ביז אז דאס ווערט א פעולה נמשכת על הימים הסמוכים.

English translation 302

Consequently, the "connecting redemption to redemption" becomes,

במילא ווערט דער "מסמך גאולה לגאולה",

English translation 303

that from the redemption of "Minor Purim" one comes to the true and complete redemption through King David, the Messiah,

אז פון דער גאולה פון "פורים קטן" קומט מען צו דער גאולה האמיתית והשלימה ע"י דוד מלכא משיחא,

English translation 304

speedily in our days,

במהרה בימינו,

English translation 305

and in our actual lifetime.

ובעגלא דידן ממש.

English translation 306

It has already been said several times,

שוין גערעדט כמה פעמים,

English translation 307

that the names "Minor Purim" and "Major Purim" are precise,

אז די נעמען "פורים קטן" 65 און "פורים גדול" 66 זיינען בדיוק,

English translation 308

and they bring out a special content.

און ברענגען ארויס א תוכן מיוחד.

English translation 309

For in general, there was a choice regarding the name of this day — as we find that in the Gemara the days are called by the name "the fourteenth of the first Adar" and "the fourteenth of the second Adar,"

ווארום בכלל האט מען דאך געהאט א ברירה בנוגע דעם נאמען פון דעם טאג - ווי מ'געפינט אז אין גמרא 67 ווערן די ימים אנגערופן בשם "י"ד שבאדר הראשון" און "י"ד שבאדר שני",

English translation 310

and nevertheless, a name was chosen that emphasizes the "smallness" of the Purim of the first Adar relative to the Purim of the second Adar.

און אעפ"כ האט מען אויסגעקליבן א נאמען וואס איז מדגיש די "קטנות" פון פורים שבאדר ראשון לגבי פורים שבאדר שני.

English translation 311

Furthermore:

נאכמער:

English translation 312

Although in general Passover and Purim have common matters and equal points

כאטש בכלל האבן פסח און פורים ענינים משותפים ונקודות שוות

English translation 313

(and in the language of the Gemara - "connecting redemption to redemption"),

(ובלשון הגמרא 61 - "מסמך גאולה לגאולה"),

English translation 314

one finds,

געפינט מען,

English translation 315

that in Passover opposite terms are used regarding the first Passover and the second Passover:

אז אין פסח נוצט מען תוארים הפכיים בנוגע פסח הראשון ופסח השני:

English translation 316

By Purim the first Purim is called "Purim Katan" and the second "Purim Gadol",

ביי פורים ווערט דער ערשטער פורים אנגערופן "פורים קטן" און דער צווייטער "פורים גדול",

English translation 317

but not so by Passover the first Passover is called "Pesach Rishon" and the second is called "Pesach Sheni",

משא"כ ביי פסח ווערט דער ערשטער פסח אנגערופן "פסח ראשון" און דער צווייטער ווערט אנגערופן "פסח שני" 68,

English translation 318

or "Pischa Zeira"

אדער "פיסחא זעירא" 69

English translation 319

(Pesach Katan).

(פסח קטן 70).

English translation 320

And the reason for the matter simply is - in order to express in this a matter of Halachah and practical instruction for action,

וואס דער טעם הדבר בפשטות איז - כדי ארויסברענגען אין דעם אן ענין של הלכה והוראה למעשה בפועל,

English translation 321

that in matters of Halachah Purim Katan has a "smallness" relative to Purim Gadol.

אז אין עניני הלכה האט אין זיך פורים קטן א "קטנות" לגבי פורים גדול.

English translation 322

One must however also say,

מ'מוז דאך אבער אויך זאגן,

English translation 323

that in this there is an inner content,

אז אין דעם איז פאראן א תוכן פנימי,

English translation 324

as follows.

וכדלקמן.

English translation 325

Although the title of this day in Halachah is "Purim Katan",

כאטש דער תואר פון דעם טאג אין הלכה איז "פורים קטן",

English translation 326

since however in the Gemara it is called "the 14th and 15th of Adar Rishon",

וויבאלד אבער אז אין גמרא ווערט ער אנגערופן "י"ד וט"ו שבאדר הראשון",

English translation 327

it is understood,

איז מובן,

English translation 328

that in it there is an advantage relative to Purim in Adar Sheni,

אז אין אים איז פאראן א מעלה לגבי פורים שבאדר שני,

English translation 329

like the advantage of the first relative to the second.

כמעלת הראשון לגבי השני.

English translation 330

And the title "Adar Rishon" is indeed a title from the Torah of truth,

וואס דער תואר "אדר ראשון" איז דאך א תואר פון תורת אמת,

English translation 331

consequently this is certainly a true matter,

במילא איז דאס זיכער אן ענין אמיתי,

English translation 332

and especially since this is such a "truth" that even non-Jews see,

ובפרט אז דאס איז אזא "אמת" וואס אויך ניט-אידן זעען,

English translation 333

that "Adar" is the first of the two Adars.

אז דער "אדר" איז דער ערשטער פון די צוויי אדר'ס.

English translation 334

But in addition to this that it is visible to the fleshly eye,

אבער נוסף לזה וואס דאס איז נראה לעיני בשר,

English translation 335

from this that it is thus stated in the Oral Torah,

איז דערפון וואס אזוי שטייט אין תורה שבע"פ,

English translation 336

where every word is precise,

וואו יעדער ווארט איז בדיוק,

English translation 337

it is understood,

איז מובן,

English translation 338

that it is also "Rishon" in advantage.

אז ער איז אויך "ראשון" במעלה.

English translation 339

And although the Gemara says "There is no difference between the 14th of Adar Rishon and the 14th of Adar Sheni except the reading of the Megillah and gifts to the poor"

און כאטש די גמרא זאגט "אין בין י"ד שבאדר הראשון לי"ד שבאדר השני אלא קריאת המגילה ומתנות לאביונים"

English translation 340

(and also "sending of portions",

(און אויך "משלוח מנות",

English translation 341

as brought in the commentaries),

כמובא במפרשים 71),

English translation 342

but not so in all other matters they are equal

משא"כ אין אלע אנדערע ענינים זיינען זיי בשוה

English translation 343

(equivalent)

(אויסגעגליכן)

English translation 344

- consequently a question could arise,

- במילא קען ווערן א שאלה,

English translation 345

how does one say that there is an advantage in Purim Katan relative to Purim Gadol - but this is a thing compelled regardless:

ווי זאגט מען אז ס'איז דא א מעלה אין פורים קטן לגבי פורים גדול - איז דאס אבער א דבר המוכרח בלאו הכי:

English translation 346

It is explained at length in discourses of Chassidus,

ס'איז מבואר בארוכה אין דרושי חסידות 72,

English translation 347

that among all matters of the world each one of them must have an advantage relative to the others.

אז צווישן אלע ענינים פון וועלט מוז יעדערער פון זיי האבן א מעלה לגבי די אנדערע.

English translation 348

Because if there will be a matter which is only a "recipient" and is lower than the other matters - then there would be a matter of shame and jealousy in the act of creation,

ווייל אויב עס וועט זיין אן ענין וועלכער איז בלויז א "מקבל" און איז למטה משאר הענינים - ווערט דאך אן ענין של בושה וקנאה במעשה בראשית,

English translation 349

the works of the Holy One, blessed be He,

מעשיו של הקב"ה,

English translation 350

that a part of them is only a "recipient" and not an "influencer" - and this is a thing that the Most High cannot allow.

אז א חלק מהם איז נאר א "מקבל" און ניט קיין "משפיע" 73 - און דאס איז א זאך וואס דער אויבערשטער קען ניט צולאזן.

English translation 351

Therefore the Most High created the world in a manner that every matter is an "influencer" and a "recipient",

וואס דעריבער 74 האט דער אויבערשטער באשאפן די וועלט באופן אז יעדער ענין איז א "משפיע" און א "מקבל",

English translation 352

because if not, "kindness and truth will guard him",

ווייל אויב ניט איז "חסד ואמת מן ינצרוהו" 75,

English translation 353

so that one can "learn" from every matter in the world.

כדי מ'זאל קענען זיך "אפלערנען" פון יעדער ענין שבעולם.

English translation 354

[And accordingly the statement of the Mishnah "Who is wise - one who learns from every person",

[וע"ד מאמר המשנה 76 "איזהו חכם - הלומד מכל אדם",

English translation 355

and this statement of the Mishnah was indeed said to every one of Israel,

וואס דער דבר משנה איז דאך געזאגט געווארן לכל אחד מישראל,

English translation 356

even to the greatest among them,

אפילו לגדולים שבהם,

English translation 357

this means that every one of Israel can learn from another. And just as this is regarding "every person",

דאס מיינט אז כל אחד מישראל קען זיך אפלערנען פון א צווייטן. וואס אזוי ווי דאס איז בנוגע צו "כל אדם",

English translation 358

so too is it regarding every matter and thing in the world,

אזוי איז אויך בנוגע לכל ענין ודבר שבעולם,

English translation 359

that one can be a "recipient" from it].

אז מ'קען פון אים "מקבל" זיין].

English translation 360

And in truth this is very compelled from the statement of our Rabbis, of blessed memory, "Everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He created it only for His glory":

און באמת איז דאס גאר מוכרח פון דעם מאמר רז"ל 77 "כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא בראו אלא לכבודו":

English translation 361

Every thing in the world was indeed created by the Holy One, blessed be He,

יעדער זאך שבעולם איז דאך באשאפן געווארן ע"י הקב"ה

English translation 362

(as understood simply,

(כמובן בפשטות,

English translation 363

because "nothing makes itself"),

ווארום "אין דבר עושה את עצמו" 78),

English translation 364

consequently it is certain that it was created "for His glory" of the Holy One, blessed be He.

במילא איז זיכער אז זי איז באשאפן געווארן "לכבודו" של הקב"ה.

English translation 365

And since it is so - it is certain that the glory that is rendered through this thing,

און וויבאלד אזוי - איז זיכער אז דער כבוד וואס ווערט אויפגעטאן דורך די זאך,

English translation 366

is in such a manner that this is the sole reality that can bring such glory,

איז באופן כזה אז דאס איז די איינציקע מציאות וואס קען ברענגען אזא כבוד,

English translation 367

because if not the Most High would not have created it.

ווייל אויב ניט וואלט עס דער אויבערשטער ניט באשאפן.

English translation 368

And behold, the matter is an a fortiori argument:

והרי דברים ק"ו:

English translation 369

If when one gives a person the same glory that another has already given him,

מה-דאך בשעת מ'גיט א בן אדם דעם זעלבן כבוד וואס א צווייטער האט אים שוין געגעבן,

English translation 370

it is not a novelty for him

איז ביי אים קיין חידוש ניט

English translation 371

(although he is a limited person),

(כאטש ער איז אן אדם המוגבל),

English translation 372

all the more so regarding "the Holy One, blessed be He",

עאכו"כ בנוגע צו "הקב"ה",

English translation 373

of whom the Torah of truth says "The Holy One, blessed be He...

וואס תורת אמת זאגט אז "הקב"ה...

English translation 374

He created it only for His glory as it is said...

לא בראו אלא לכבודו שנאמר 79...

English translation 375

and for My glory I created it",

ולכבודי בראתיו",

English translation 376

it is a certain thing that in this there is a unique thing,

איז א זיכערע זאך אז אין דעם איז פאראן א דבר מיוחד,

English translation 377

which He cannot receive from any other thing in the world.

וועלכן ער קען ניט באקומען פון קיין אנדער זאך אין דער וועלט.

English translation 378

So if the Most High can receive a matter

איז אויב דער אויבערשטער קען מקבל זיין אן ענין

English translation 379

("glory")

("כבוד")

English translation 380

unique from this specific thing - all the more so that every thing in the world can receive from another thing

מיוחד פון דעם דבר מסויים - עאכו"כ אז יעדער זאך שבעולם קען מקבל זיין פון א צווייטער זאך

English translation 381

[and especially regarding Jews,

[ובפרט בנוגע אידן,

English translation 382

of whom each one is obligated to say "for my sake the world was created",

וואס כאו"א חייב לומר בשבילי נברא העולם* 79,

English translation 383

until that all were created only to serve me].

ביז אז כולם לא נבראו אלא לשמשני 80].

English translation 384

And so it is understood that also matters of the world that are "small,"

ועד"ז איז מובן אז אויך ענינים שבעולם וואס זיינען "קטנים",

English translation 385

it is necessary to say,

איז בהכרח לומר,

English translation 386

that in them there must be some matter that all the great ones,

אז אין זיי מוז זיין עפעס אן ענין וואס כל הגדולים,

English translation 387

and all the more so all the intermediate matters,

וכ"ש וק"ו כל הענינים שבינתיים,

English translation 388

must come to that "small" one.

מוזן אנקומען צו דעם "קטן".

English translation 389

And from all this it is understood regarding our matter - that one must say that "Purim Katan" has in itself an advantage over Purim in general,

ומכל זה מובן בנוגע לעניננו - אז מ'מוז זאגן אז "פורים קטן" האט אין זיך א מעלה לגבי פורים סתם,

English translation 390

and especially since the Torah says that it is Purim of the first Adar

ובפרט אז תורה זאגט אז ער איז פורים שבאדר ראשון

English translation 391

(as above).

(כנ"ל).

English translation 392

So the explanation of this is - in addition to what was discussed above,

איז דער ביאור בזה - נוסף על המדובר לעיל,

English translation 393

that "Purim Katan" has in itself the advantage of a "novel matter" - that Purim Katan has an advantage simply over Purim in general in that it is the one that "opens" the matter.

אז "פורים קטן" האט אין זיך די מעלה פון א "דבר חידוש" - אז פורים קטן האט א מעלה בפשטות לגבי פורים סתם דערמיט וואס ער איז דער וואס איז "פותח" דעם ענין.

English translation 394

And as is known the principle that "all beginnings are difficult,"

וכידוע דער כלל אז "כל התחלות קשות" 81,

English translation 395

and when one needs to begin and to "open" a new matter,

און בשעת מ'דארף אנהויבן און "פותח" זיין א נייעם ענין,

English translation 396

one must have for this a special bestowal of power etc.

דארף מען אויף דעם האבן א ספעציעלע נתינת כח וכו' 82.

English translation 397

Consequently it is understood,

במילא איז מובן,

English translation 398

that specifically through that which "Purim Katan" opens the path of the service of Purim,

אז דוקא דורך דעם וואס "פורים קטן" איז פותח די דרך פון דער עבודה פון פורים,

English translation 399

it makes easier and stronger all those matters of Purim in general

מאכט עס נאך לייכטער און שטארקער די אלע ענינים שבפורים סתם

English translation 400

(of the second Adar).

(שבאדר שני).

English translation 401

And since in Purim of the second Adar one already has the entire power of the matter,

וואס וויבאלד אז בפורים שבאדר שני האט מען בלאו הכי דעם גאנצן כח שבדבר,

English translation 402

it is certain,

איז זיכער,

English translation 403

that through the introduction of Purim Katan one comes to new matters,

אז דורך דער הקדמה פון פורים קטן קומען צו ענינים חדשים,

English translation 404

which without this introduction one could not have reached.

וואס לולא הקדמה זו וואלט מען צו זיי ניט געקענט דערגרייכן.

English translation 405

And from this is understood the simple instruction regarding the service of Purim Katan - that this is one of the purposes of the gathering,

וואס דערפון איז פארשטאנדיק די הוראה בפשטות בנוגע צו דער עבודה פון פורים קטן - וואס דאס איז איינע פון די מטרות פון דער התוועדות,

English translation 406

to arouse regarding the preparation for the great Purim.

צו מעורר זיין וועגן דער הכנה צו פורים גדול.

English translation 407

In general, one does urge Jews that they should occupy themselves with the matters of Purim each and every year.

בכלל איז מען דאך מזרז אידן זיי זאלן זיך עוסק זיין בעניני פורים בכל שנה ושנה.

English translation 408

For although "the priests are zealous,"

ווארום כאטש אז "כהנים זריזים הן" 83,

English translation 409

that is, that all Jews have in themselves the quality of zeal

ד.ה. אז אלע אידן האבן אין זיך די מעלה פון זריזות

English translation 410

[for all Jews are "priests,"

[ווארום אלע אידן זיינען "כהנים",

English translation 411

as it is stated at the giving of the Torah "and you shall be to Me a kingdom of priests and a holy nation,"

ווי עס שטייט ביי מתן תורה 84 "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגוי קדוש",

English translation 412

and at the giving of the Torah all the souls of all Jews of all generations stood (as it is stated in Pirkei d'Rabbi Eliezer),

און בשעת מ"ת זיינען געשטאנען אלע נשמות פון אלע אידן פון כל הדורות (ווי עס שטייט אין פרקי דר' אליעזר 85),

English translation 413

consequently it is understood that they all have the promise and bestowal of power of "you shall be to Me a kingdom of priests" including the matter of zeal]

במילא איז מובן אז זיי אלע האבן די הבטחה און נתינת כח פון "תהיו לי ממלכת כהנים" כולל דעם ענין הזריזות]

English translation 414

- yet the Torah of life says,

- זאגט דאך תורת חיים,

English translation 415

an instruction in life,

הוראה בחיים,

English translation 416

that "one only urges those who are [already] urged."

אז "אין מזרזין אלא למזורזין" 86.

English translation 417

But when it is about a leap year,

בשעת אבער ס'רעדט זיך וועגן א שנה מעוברת,

English translation 418

and one has a "Purim Katan" before the "great Purim,"

און מ'האט א "פורים קטן" פאר דעם "פורים גדול",

English translation 419

it is certain that this adds to the preparation for Purim already from now,

איז זיכער אז דאס איז מוסיף אין דער הכנה לפורים שוין פון איצטער,

English translation 420

and especially since now

ובפרט אז איצטער

English translation 421

(on Purim Katan)

(בפורים קטן)

English translation 422

is thirty days before the great Purim,

איז שלשים יום לפני פורים גדול,

English translation 423

one has a period of thirty days to contemplate the matters and to prepare in this and to act in this,

האט מען א זמן פון שלשים יום אויף איבערטראכטן די ענינים און זיך צוגרייטן אין דעם און טאן אין דעם,

English translation 424

so that then it is a sure thing that it will come to the matters of Purim with greater strength and greater vigor regarding that which was in the previous year,

וואס דעמולט איז א זיכערע זאך אז עס וועט צוקומען בעניני פורים ביתר שאת ויתר עז לגבי דעם ווי עס איז געווען בשנה שעברה,

English translation 425

including that there will also be a higher level in "until he does not know."

כולל אז עס וועט זיין אויך א העכערע דרגא אין "עד דלא ידע".

English translation 426

- And as has been discussed several times,

- וכמדובר כמה פעמים 87,

English translation 427

that ostensibly "until he does not know" is a matter of "without limit,"

אז לכאורה איז דאך "עד דלא ידע" אן ענין פון "בלי גבול",

English translation 428

a question can arise how is it possible to say that there are levels in this? But it is known what the Tzemach Tzedek brings in Sefer HaChakirah the discussion regarding the matter of levels in without limit,

קען ווערן א שאלה ווי איז שייך זאגן אז עס זיינען דא דרגות בזה? איז אבער ידוע וואס דער צ"צ ברענגט אין ספר החקירה די שקו"ט בענין דרגות אין בל"ג,

English translation 429

and it is understood from that discussion that in without limit there are also several levels.

וואס ס'איז מובן פון דער שקו"ט אז אין בלי גבול זיינען אויך דא כמה דרגות 88.

English translation 430

[And as was discussed once the simple explanation of this:

[וכמדובר אמאל 89 די הסברה בזה בפשטות:

English translation 431

One sees that there can be points without limit in a line that is infinite,

מ'זעט אז עס קענען זיין נקודות בלי גבול אין א קו וואס איז אין סוף,

English translation 432

and points without limit in an area that is infinite. From which it is understood,

און קוים בלי גבול אין א שטח וואס איז אין סוף. וואס מזה מובן,

English translation 433

that the without limit points in the area,

אז דער בלי גבול נקודות שבשטח,

English translation 434

is "infinite" relative to the without limit points in the line].

איז "אין סוף" בערך פון די בלי גבול נקודות שבקו].

English translation 435

And as one sees simply

און ווי מ'זעט בפשטות

English translation 436

(and one does not need for this any proofs and evidences,

(און מ'דארף אויף דעם ניט האבן קיינע ראיות והוכחות,

English translation 437

not even any contemplation),

אפילו ניט קיין התבוננות),

English translation 438

that when one speaks with a Jew that he must prepare himself for the great holiday of Purim about which it is stated "and their remembrance shall not cease from their seed" - when one speaks about this on a regular day of the year, this indeed also affects him;

אז בשעת מ'רעדט מיט א אידן אז ער מוז זיך צוגרייטן צום געוואלדיקן יו"ט פון פורים אויף וועלכן עס שטייט 90 "וזכרם לא יסוף מזרעם" - איז בשעת מ'רעדט וועגן דעם ביום רגיל בשנה איז דאס טאקע אויך פועל עליו;

English translation 439

but when one speaks about this on Purim Katan,

בשעת אבער מ'רעדט וועגן דעם בפורים קטן,

English translation 440

this affects more by its nature,

איז דאס פועל נאכמער מצד טבעו,

English translation 441

the nature of the one who is led and the nature of the one who leads,

טבע הנה"ב וטבע הנה"א,

English translation 442

that the preparations for the great Purim should be in a "Purim-like manner."

אז די הכנות צו פורים גדול זאלן זיין אין א "פורים'דיקן אופן".

English translation 443

And especially when one contemplates deeply as required in the aforementioned discourse,

ובפרט ווען מ'טראכט זיך אריין כדרוש אין דעם מאמר הנ"ל,

English translation 444

where it speaks about the matter of education - this arouses more regarding the "education" and preparation of Purim Katan for the services of the great Purim.

וואו עס רעדט זיך וועגן דעם ענין פון חינוך - איז דאס נאכמער מעורר וועגן דעם "חינוך" והכנה שבפורים קטן אויף די עבודות פון פורים גדול.

English translation 445

And here is the place and time also to arouse regarding "Operation Purim" - to see that every Jew and all Jews should fulfill the commandments dependent on Purim,

וכאן המקום והזמן אויך צו מעורר זיין וועגן "מבצע פורים" - צו זען אז יעדער איד און אלע אידן זאלן מקיים זיין די מצוות התלויות בפורים,

English translation 446

as discussed at length from year to year,

כמדובר בארוכה מדי שנה בשנה,

English translation 447

and has already been printed etc.

און שוין אויך אפגעדרוקט וכו'.

English translation 448

And in particular, in this year the aforementioned emphasis comes with greater strength and vigor,

ובפרט אז בשנה זו קומט צו די הדגשה הנ"ל ביתר שאת וביתר עז,

English translation 449

because "thirty days before Purim"

וויבאלד אז "שלשים יום קודם פורים"

English translation 450

(when one must begin the preparation)

(ווען מ'דארף אנהויבן די הכנה 91)

English translation 451

is a day of Purim itself,

איז א טאג פון פורים גופא,

English translation 452

and not just Purim,

און ניט סתם פורים,

English translation 453

but Purim of Adar I - it is certain that this gives an added strength in the matter,

נאר פורים שבאדר ראשון - איז זיכער אז דאס גיט א תוספת כח בדבר,

English translation 454

and it nullifies all difficulties that are connected with the beginning of any matter.

און איז מבטל אלע שוועריקייטן וואס זיינען פארבונדן מיט התחלת כל ענין.

English translation 455

That all these matters that are added from the aspect of the day of "Purim" Katan are drawn down from above - since it was thus established from the aspect of the fixing of the months by Rabbi Hillel the Nasi,

וואס די אלע ענינים וואס זיינען נוסף מצד דעם טאג פון "פורים" קטן ווערן נמשך אזוי מלמעלה - היות אז אזוי איז נקבע געווארן מצד קביעות החדשים ע"י רבי הלל הנשיא 92,

English translation 456

that there should be in this year two Adars,

אז עס זאלן זיין בשנה זו צוויי אדר'ס,

English translation 457

and in Adar I there should be a Purim Katan.

און באדר הראשון זאל זיין א פורים קטן.

English translation 458

[For although superficially the fixing of the months during the time of exile is a matter of descent relative to the time when they would sanctify based on sighting - nevertheless,

[וואס כאטש לכאורה איז דאך קביעות החדשים בזמן הגלות אן ענין של ירידה לגבי דעם זמן שהיו מקדשים ע"פ הראי' - אעפ"כ,

English translation 459

according to what is explained above (section 2 and onward) that every thing must have within itself an advantage,

ע"פ המבואר לעיל (סי"ב ואילך) אז יעדער זאך דארף אין זיך האבן א מעלה,

English translation 460

it is necessary to say that also this detail has within itself an advantage relative to the time when they would sanctify based on sighting - and the advantage consists in this, that the matter was already established from above (as above).

איז בהכרח לומר אז אויך דער פרט האט אין זיך א מעלה לגבי דעם זמן שהיו מקדשין ע"פ הראי' - און די מעלה באשטייט אין דעם וואס דער ענין איז שוין אזוי נקבע געווארן מלמעלה (כנ"ל).

English translation 461

That is, not looking at what was the reason for fixing the order of times for all the years entirely

ד.ה. אז ניט קוקנדיק וואס איז געווען דער טעם פון קביעת סדר הזמנים על כל השנים כולם

English translation 462

(until the time of "and I will restore your judges as at first",

(ביז דעם זמן פון "ואשיבה שופטיך כבראשונה" 93,

English translation 463

when they will again sanctify months based on sighting)

ווען מ'וועט צוריק מקדש זיין חדשים ע"פ הראי')

English translation 464

- but the reality is,

- איז אבער די מציאות,

English translation 465

that the fixing of the months in this time is because this has become a part of the Oral Torah which they said "who are the kings - the rabbis". It follows,

אז קביעות החדשים בזמן הזה איז ווייל דאס איז געווארן א חלק פון תורה שבע"פ וואס עס האבן געזאגט "מאן מלכי - רבנן". קומט אויס,

English translation 466

that although the reason for fixing the months in such a manner is from the aspect of the calculation,

אז כאטש דער טעם פון קביעות החדשים באופן כזה איז מצד החשבון,

English translation 467

nevertheless in practice the reason of the matter is not relevant,

איז אבער לפועל ניט נוגע דער טעם הדבר,

English translation 468

only that which is the "word of G-d - this is the law",

נאר דאס וואס דאס איז דער "דבר ה' 94 - זו הלכה" 95,

English translation 469

and it is connected with the positive and negative commandments of "according to the Torah which they will teach you" and "do not turn from the word which they will tell you".

און ס'איז פארבונדן מיט די מ"ע און מל"ת פון "על פי התורה אשר יורוך גו'" 96 און "לא תסור מן הדבר אשר יגידו לך וגו'" 96.

English translation 470

And simply - that when Purim comes

ובפשטות - אז ווען עס קומט פורים

English translation 471

(for example)

(לדוגמא)

English translation 472

all these calculations of Hillel are not relevant,

זיינען ניט נוגע די אלע חשבונות פון הלל,

English translation 473

only the actual law that on this day one must do all the matters that are connected with this day.

נאר די הלכה בפועל אז ביום זה דארף מען טאן די אלע ענינים וואס זיינען פארבונדן מיט יום זה.

English translation 474

From all this is understood the advantage of Purim Katan - when all these matters are drawn down from above].

איז מכל זה מובן די מעלה פון פורים קטן - ווען די אלע ענינים ווערן נמשך מלמעלה].

English translation 475

And in particular, one has the advantage of Purim Katan - that the Rema rules in the Shulchan Aruch that "and a good heart makes a constant feast"

ובפרט אז מ'האט די מעלה פון פורים קטן - וואס דער רמ"א פסק'נט אין שו"ע 97 אז "וטוב 98 לב משתה תמיד"

English translation 476

[for the Rema is indeed a part of the Oral Torah,

[וואס דער רמ"א איז דאך א חלק פון תורה שבע"פ,

English translation 477

and in particular according to the hint - "and the children of Israel go out with a raised hand"* ],

ובפרט לפי הרמז 99 - "ובני ישראל יוצאים ביד רמ"א"* 99],

English translation 478

and as the Magen Avraham adds - "in the joy of the commandments of our G-d to establish",

און ווי דער מגן אברהם איז מוסיף - "בשמחת מצות אלקינו להעמיד",

English translation 479

matters of joy of a commandment that is connected with the dissemination of Torah and Judaism,

עניני שמחה של מצוה וואס איז פארבונדן מיט הפצת התורה והיהדות,

English translation 480

and the main thing - the deed is the main thing,

והעיקר - המעשה הוא העיקר,

English translation 481

the fulfillment of practical commandments,

קיום מצוות מעשיות,

English translation 482

up to the most essential and most inner commandment,

ביז צו דער מצוה הכי עיקרית והכי פנימית,

English translation 483

the building of the third Holy Temple,

בנין ביהמ"ק השלישי,

English translation 484

which the Rambam brings at the beginning of the laws of the Holy Temple that with this one fulfills the commandment "and they shall make for Me a sanctuary and I will dwell in their midst",

וואס דער רמב"ם ברענגט בתחלת הלכות ביהב"ח 100 אז דערמיט איז מען מקיים די מצוה "ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם" 101,

English translation 485

speedily in our days literally,

במהרה בימינו ממש,

English translation 486

and eternal joy upon their heads.

ושמחת עולם על ראשם 102.

English translation 487

It was mentioned earlier that Purim Katan is "thirty days" before Purim Gadol.

מ'האט דערמאנט פריער אז פורים קטן איז "שלשים יום" קודם פורים גדול.

English translation 488

Regarding which the question can be asked

וואס אויף דעם קען דאך ווערן די שאלה

English translation 489

(from those who "seek pretexts"):

(פון די וואס "תואנה הם מבקשים"):

English translation 490

where is this matter written?

וואו שטייט דער ענין?

English translation 491

True indeed,

אמת טאקע,

English translation 492

it is written in the "calendar",

עס שטייט אין "קאַלענדאַר",

English translation 493

but it is known that one must not rely on calendar makers,

אבער ס'איז דאך ידוע אז אויף בעלי הלוחות טאר מען זיך ניט פארלאזן,

English translation 494

as brought in the later authorities,

כמובא אין אחרונים,

English translation 495

and in general there are several errors in calendars etc.

ובכלל זיינען אין לוחות פאראן כמה גרייזן וכו' 103.

English translation 496

Moreover:

נאכמער:

English translation 497

The Alter Rebbe brings at the beginning of the laws of Pesach the law of "to expound in public the laws of the festival thirty days before the festival" - and there he brings specifically regarding thirty days before Pesach

דער אלטער רבי ברענגט אין אנהויב הלכות פסח דעם דין פון "לדרוש ברבים הלכות הרגל שלשים יום לפני הרגל" - און דערביי ברענגט ער דוקא וועגן שלשים יום לפני פסח

English translation 498

(which is on Purim),

(וואס דאס איז בפורים),

English translation 499

thirty days before Shavuot and thirty days before Sukkot;

שלשים יום לפני שבועות און שלשים יום לפני סוכות;

English translation 500

but regarding thirty days before the festival of Purim he does not mention? Is this not a thing! So how can one innovate new matters,

אבער וועגן שלשים יום לפני חג הפורים דערמאנט ער ניט? איז "הלא דבר הוא"! איז ווי קומט מען דאס מחדש זיין ענינים חדשים,

English translation 501

and "new" is indeed etc.

און "חדש" איז דאך וכו'

English translation 502

(as is known the saying about this in the name of the Chasam Sofer)!

(כידוע דער פתגם בזה בשם החת"ס)!

English translation 503

And in general - why must one come to "novelties" - would that one would fulfill the matters that one knows from before...

און בכלל - וואס דארף מען אנקומען צו "חדשות" - הלואי וואלט מען יוצא געווען דעם מקיים זיין די ענינים וואס מ'ווייס פון פריער...

English translation 504

Which superficially is a "block of a question".

וואס לכאורה איז דאס א "קלאָץ-קשיא".

English translation 505

Consequently, there is another question - why must one enter into matters that bring up difficulties?

במילא ווערט נאך א שאלה - וואס דארף מען זיך אריינלאזן אין ענינים וואס ברענגען קשיות,

English translation 506

Consequently, one must seek an answer,

במילא דארף מען זוכן א תירוץ,

English translation 507

when one can go in a path where "the simpler it is, the better"?

בשעת מ'קען גיין אין א וועג וואס "כמה 104 דפשיט כו' טפי מעלי"?

English translation 508

So the explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 509

First of all, the reason that we are emphasizing now about that "on this day" is "thirty days" before Purim - is because in practice this causes that one should add in the actions in connection to Purim.

קודם כל איז דער טעם וואס מ'איז מדגיש יעצט וועגן דעם וואס ביום זה איז "שלשים יום" לפני פורים - איז ווייל בפועל איז דאס גורם אז מ'זאל מוסיף זיין אין די פעולות בקשר צו פורים.

English translation 510

As we see simply,

ווי מ'זעט בפשטות,

English translation 511

that however much we storm and make noise about Purim,

אז וויפל מ'שטורעמט און מ'ליארעמט וועגן פורים,

English translation 512

even though the action in this is complete,

איז כאטש די פעולה בזה איז בשלימות,

English translation 513

there can still be an addition in this. And as it was last year on Purim,

קען נאך אבער זיין א הוספה בזה. און ווי ס'איז געווען פאראיארן פורים,

English translation 514

that although indeed one accomplished "a world and its fullness",

אז כאטש מען האט טאקע אויפגעטאן אן "עולם ומלואו",

English translation 515

one could have accomplished more.

האט מען אבער געקענט אויפטאן מערער.

English translation 516

Consequently it is understood,

במילא איז מובן,

English translation 517

that in order to add in this,

אז כדי צו מוסיף זיין בזה,

English translation 518

there is a place to arouse about a new matter,

האט אן ארט צו מעורר זיין וועגן א נייעם ענין,

English translation 519

the matter of thirty days before Purim.

דער ענין פון שלשים יום לפני פורים.

English translation 520

And furthermore:

און וואס נאכמער:

English translation 521

Even if the action in the previous year was at the ultimate perfection,

אפילו אויב די פעולה בשנה שעברה איז געווען בתכלית השלימות,

English translation 522

it is certain that in each and every year one can accomplish more than the previous year,

איז זיכער אז בכל שנה ושנה קען מען אויפטאן נאכמערער פון דער שנה שעברה,

English translation 523

all the more so than the years before that,

עאכו"כ פון די שנים שלפנ"ז,

English translation 524

and all the more so than the generations before that.

ועאכו"כ פון די דורות שלפנ"ז.

English translation 525

It is indeed "the latter generation is worthy";

ס'איז טאקע "אכשור דרא - בתמי'" 105;

English translation 526

nevertheless we see,

אעפ"כ זעט מען,

English translation 527

that one adds more and more,

אז מ'איז מוסיף מערער און מערער,

English translation 528

because one is "a dwarf standing on the shoulders of a giant",

ווייל מ'איז "כננס על גבי הענק" 106,

English translation 529

so one adds continually! It is indeed a "small little candle",

איז מען מוסיף והולך! ס'איז טאקע א "קליינינקע ליכטעלע",

English translation 530

and a "small little grogger",

און א "קליינינקער גראַגער",

English translation 531

but nevertheless one is "standing on the shoulders of a giant",

אבער אעפ"כ איז מען "עומד על גבי הענק",

English translation 532

consequently the grogger storms more...

במילא שטורעמט דער גראגער נאכמער...

English translation 533

(and so on in the other matters).

(ועד"ז בשאר הענינים).

English translation 534

From all this it is understood - that there is a place to add a new matter of "thirty days before Purim",

וואס מכל זה איז מובן - אז עס האט אן ארט צו מוסיף זיין אן ענין חדש פון "שלשים יום לפני פורים",

English translation 535

in order to add in the arousal and actions of preparation for Purim.

כדי צו מוסיף זיין אין דער התעוררות און פעולות פון הכנה לפורים.

English translation 536

This also resolves the aforementioned claim of "the deeds of our forefathers are in our hands",

וואס דאס איז אויך מתרץ די טענה האמורה פון "מעשה אבותינו בידינו" 107,

English translation 537

consequently, since in the previous generation they did not need to come to this,

במילא איז וויבאלד בדור שלפנ"ז האט מען דערצו ניט געדארפט אנקומען,

English translation 538

why must we now seek new advice?

איז וואס דארף מען יעצט זוכן נייע עצות?

English translation 539

- Because in each and every year there must be "adding continually".

- ווייל בכל שנה ושנה דארף זיין "מוסיף והולך".

English translation 540

And when someone comes with the "wisdom" of the aforementioned claim - we tell him:

און בשעת איינער קומט מיט דער "חכמה" פון די טענה האמורה - זאגט מען אים:

English translation 541

When there comes, heaven forbid,

בשעת עס קומט, ר"ל,

English translation 542

a new illness,

א נייע מחלה,

English translation 543

no one argues that because in the time of our forefathers there was no cure for this illness,

טענה'ט קיינער ניט אז וויבאלד בזמן אבותינו איז ניט געווען קיין תרופה למחלה זו,

English translation 544

consequently one need not seek a cure because "the deeds of our forefathers are in our hands"...

במילא דארף מען ניט זוכן קיין תרופה ווייל "מעשה אבותינו בידינו"...

English translation 545

The reason for this is - because by "our forefathers" the illness did not exist!

וואס דער טעם לזה איז - ווייל ביי "אבותינו" איז די מחלה ניט געווען!

English translation 546

And as we see in practice,

און 108 ווי מ'זעט בפועל,

English translation 547

that so many new remedies have been added in the science of medicine,

אז עס זיינען צוגעקומען אין חכמת הרפואה כו"כ תרופות חדשות,

English translation 548

and these matters are relevant to halacha according to the Shulchan Aruch:

און די ענינים זיינען נוגע להלכה ע"פ שו"ע:

English translation 549

When it comes to guarding Shabbat and guarding Yom Kippur and "and he shall surely heal",

בשעת עס רעדט זיך וועגן שמירת שבת און שמירת יוהכ"פ און "ורפא ירפא" 109,

English translation 550

up to "life-threatening situation" which overrides the entire Torah - we take into account the "new remedies" that have been innovated in the most recent time and were not in the time of our forefathers and our forefathers' forefathers,

ביז "פקוח נפש" וואס איז דוחה כל התורה כולה 110 - רעכנט מען זיך מיט די "תרופות חדשות" וואס זיינען נתחדש געווארן בזמן הכי אחרון און זיינען ניט געווען בזמן אבותינו ואבות אבותינו,

English translation 551

and they have in halacha the same validity as the remedies that existed thousands of years ago!

און זיי האבן להלכה דעם זעלבן תוקף פון די תרופות וואס זיינען געווען לפני אלפי שנים!

English translation 552

So if this is so in physical matters which are limited,

איז אויב דאס איז אזוי אין ענינים גשמיים וואס זיינען מוגבלים,

English translation 553

that Torah which is unlimited adds without limit in them,

אז תורה וואס איז בלי גבול איז מוסיף בלא הגבלה אין זיי,

English translation 554

all the more so in spiritual matters,

עאכו"כ אין ענינים רוחניים,

English translation 555

that certainly Torah adds in them in each and every year.

אז זיכער איז תורה מוסיף אין זיי בכל שנה ושנה.

English translation 556

And as mentioned - we see this in practice, that

וכאמור - זעט מען דאס בפועל, אז

English translation 557

(for whatever reason)

(מאיזו סיבה שתהי')

English translation 558

last year,

בשנה שעברה,

English translation 559

indeed the encouragement helped to a great extent,

האט טאקע דער זירוז געהאלפן במדה גדולה,

English translation 560

but it could have been more,

עס האט אבער געקענט זיין נאכמערער,

English translation 561

as we see this now.

ווי מ'זעט דאס איצטער.

English translation 562

[And as the world says,

[וכמאמר העולם,

English translation 563

that "after the deed" everyone becomes a wise man and an advisor and "points with a finger and says 'this'" - if you had also done that particular detail - you would have accomplished many times so...].

אז "לאחר המעשה" ווערט יעדערער א חכם און א יועץ און איז "מראה באצבע ואומר זה" 111 - ווען דו וואָלסט געטאָן אויך דעם פרט מסויים - וואָלסטו אויפגעטאָן כמה פעמים כה...].

English translation 564

Consequently it is understood,

במילא איז מובן,

English translation 565

that if the following year comes,

אז אויב עס קומט די שנה שלאחרי זה,

English translation 566

and he goes to sleep and says that for him it is enough as it was in the previous year

און ער לייגט זיך שלאפן און זאגט אז פאר אים איז גענוג ווי עס איז געווען בשנה הקודמת

English translation 567

(as it is recorded by him...),

(ווי ס'איז ביי אים פארצייכנט...),

English translation 568

which was as his great-grandfather or his grandfather or his father conducted himself - this is contrary to the Torah!

וואס דאס איז געווען ווי עס האט זיך געפירט זיין עלטער זיידע אדער זיין זיידע אדער זיין פאטער - איז דאס היפך התורה!

English translation 569

Not only is this not in accordance with the way of the Torah — but this is the opposite of the Torah! Because the Torah states,

ניט נאר אז דאס איז ניט מתאים צו דרך התורה - נאר דאס איז היפך התורה! ווארום תורה זאגט אן,

English translation 570

that when it comes to an undesirable detail,

אז בשעת עס קומט צו א פרט בלתי רצוי,

English translation 571

it did not come about in such a way that one has no advice for it,

איז דאס ניט צוגעקומען באופן כזה אז מ'האט ניט קיין עצה דערצו,

English translation 572

rather through engagement with the Torah it brings healing to the world,

נאר דורך עסק התורה ווערט "מביא רפואה לעולם" 112,

English translation 573

it is therefore understood,

איז דאך מובן,

English translation 574

that when a new deficiency comes into the world, one must find a new advice to fill that new deficiency!

אז בשעת עס קומט צו א נייער חסרון אין וועלט דארף מען געפינען א נייע עצה צו ממלא זיין דעם נייעם חסרון!

English translation 575

If one were to ask someone

אז מ'וועט פרעגן אימעצן

English translation 576

(even a minor)

(אפילו א קטן)

English translation 577

whether new deficiencies have come into the world compared to last year — it is known to all what is written in the newspapers.

צי עס זיינען צוגעקומען נייע חסרונות אין וועלט לגבי פאראיארן - איז ידוע לכל וואס עס שטייט אין די צייטונגען.

English translation 578

[And if only one would know all the details in the laws of the Torah as one knows the details of the newspapers (not in a manner of accusation against Jews, Heaven forbid).]

[און הלואי וואלט מען געוואוסט אלע פרטים אין דיני התורה ווי מ'ווייס די פרטים פון די צייטונגען (ניט באופן פון קטרוג אויף אידן ח"ו).].

English translation 579

What does one see when one takes a look at the newspapers — a bundle of troubles,

וואס זעט מען בשעת מ'גיט א קוק אין די צייטונגען - צרות צרורות,

English translation 580

not for Jews to think of and not for people to think of,

ניט פאר קיין אידן געדאכט און ניט פאר קיין מענטשן געדאכט,

English translation 581

that have come about in recent years! Both in bodily health and in spiritual health,

וואס זיינען צוגעקומען פאר די לעצטע יארן! סיי אין בריאות הגוף סיי אין בריאות הנשמה,

English translation 582

both in the conduct of the world,

סיי אין הנהגת העולם,

English translation 583

both in interpersonal relations,

סיי אין יחסים שבין אדם לחבירו,

English translation 584

both in relations between kingdoms and kingdoms, etc.!

סיי אין יחסים בין מלוכה למלוכה וכו'!

English translation 585

It is a simple matter that if a deficiency comes, there must also come an increase in the good side,

איז א דבר הפשוט אז אויב עס קומט צו אין חסרון - דארף אויך צוקומען אין דעם צד הטוב,

English translation 586

in Torah!

אין תורה!

English translation 587

Consequently, it is simple,

במילא איז פשוט,

English translation 588

that the wisdom and claim,

אז די "חכמה" און טענה,

English translation 589

that because his grandfather did not seek any advice for this and his father did not seek any advice for this — therefore he also may not involve himself in this — is the opposite of the Torah!

אז וויבאלד זיין זיידע האט ניט געזוכט קיין עצות לזה און זיין פאטער האט ניט געזוכט קיין עצות לזה - במילא טאר ער זיך אויך ניט אריינלאזן אין דעם - איז היפך התורה!

English translation 590

And the claim that new is forbidden from the Torah has no place in this matter — because the new is not only permitted from the Torah,

און די טענה אז "חדש אסור מן התורה" האט קיין ארט ניט בענין זה - ווייל דער "חדש" איז ניט נאר מותר מן התורה,

English translation 591

rather it is a commandment in the Torah!

נאר עס איז א ציווי בתורה!

English translation 592

When one sees that the statement of our Rabbis, of blessed memory, has been fulfilled, that in the footsteps of Mashiach in particular,

בשעת מ'זעט אז ס'איז מקויים געווארן דער מאמר רז"ל 113 אז בעקבתא דמשיחא בפרט,

English translation 593

each day is more cursed

איז "כל יום ויום מרובה

English translation 594

[the opposite of blessing]

[היפך הברכה]

English translation 595

etc. than the previous — it is certain that one must increase in the good side!

כו' משל חבירו" - איז זיכער אז מ'דארף מוסיף זיין אין צד הטוב!

English translation 596

And as has been discussed several times,

וכמדובר כמה פעמים,

English translation 597

that seemingly the statement of our Rabbis, of blessed memory, is not understood:

אז לכאורה איז דער מאמר רז"ל ניט מובן:

English translation 598

Why does the Torah need to tell a Jew,

צוליב וואס דארף תורה אנזאגן א אידן,

English translation 599

that he should know,

ער זאל וויסן,

English translation 600

that a specific period will come when each day is more cursed etc. than the previous?!

אז עס וועט קומען א תקופה מסויימת ווען "כל יום ויום מרובה כו' משל חבירו"?!

English translation 601

There are enough things that one knows are not good,

ס'איז גענוג די זאכן וואס מ'ווייס אז זיי טויגן ניט,

English translation 602

and one is distressed about them;

און מ'איז זיך מצטער אויף זיי;

English translation 603

does the Torah need to innovate,

דארף תורה "מחדש זיין",

English translation 604

that even things that one perhaps does not know about — it tells how it will be in the footsteps of Mashiach?!

אז אפילו זאכן וואס אפשר ווייס מען ניט וועגן זיי - זאגט מען אָן ווי עס וועט זיין בעקבתא דמשיחא?!

English translation 605

Rather, the explanation in this is as above:

נאר דער ביאור בזה איז כנ"ל:

English translation 606

With this, the Torah intends to say,

דערמיט וויל תורה אנזאגן,

English translation 607

that a person should be prepared for the descent,

אז א איך זאל זיין "מוכן" צו דער "ירידה",

English translation 608

which is not only through his ensuring that the descent does not affect him,

וואס דאס איז ניט נאר דורך דעם וואס ער טוט אויף אז די ירידה זאל אויף אים ניט פועל זיין,

English translation 609

rather on the contrary — it should cause in him an ascent,

נאר אדרבה - דאס זאל פועל זיין ביי אים אן עלי',

English translation 610

until such an ascent that can come specifically through this descent.

ביז אזא עלי' וואס קען ווערן דוקא ע"י ירידה זו.

English translation 611

From all this, it is understood regarding our matter — that the addition this year in the awakening regarding matters of Purim,

וואס מכל זה מובן בנוגע לעניננו - אז די הוספה בשנה זו אין דער התעוררות בנוגע צו עניני פורים,

English translation 612

is a necessary thing according to the Torah.

איז א דבר המוכרח ע"פ תורה.

English translation 613

And although one does not find explicitly that it is written that thirty days before Purim one must begin to agitate regarding matters of Purim

און כאטש מ'געפינט ניט בפירוש עס זאל שטיין אז "שלשים יום לפני פורים" דארף מען אנהויבן שטורעמען וועגן עניני פורים

English translation 614

(unlike regarding Pesach, Shavuot, and Sukkot, where it is stated explicitly)

(משא"כ בנוגע פסח שבועות און סוכות שטייט עס בפירוש)

English translation 615

— it is

- איז

English translation 616

(in the language of the Gemara)

(בלשון הגמרא 114)

English translation 617

why do I need a verse — logic is sufficient:

"למה לי קרא - סברא היא":

English translation 618

The best proof is from logic and actual reality,

די בעסטע ראי' איז פון דער סברא און מציאות בפועל,

English translation 619

that the arousal of a Jew in matters of Purim when one does not mention the matter of thirty days before the holiday is not comparable to the arousal when one does mention the matter! And especially when one speaks words that come from the heart,

אז ס'איז אינו דומה דער זירוז פון א אידן אין עניני פורים ווען מ'דערמאנט ניט דעם ענין פון "שלשים יום לפני החג" לגבי דעם זירוז ווען מ'דערמאנט יא דעם ענין! ובפרט בשעת מ'רעדט בדברים היוצאים מן הלב,

English translation 620

and one demonstrates a living example — it will certainly come to the Jew

און מ'באווייזט א דוגמא חי' - וועט זיכער צוקומען ביים אידן

English translation 621

(both to the listener and to the speaker)

(סיי ביים שומע סיי ביים מדבר)

English translation 622

several times in this manner in matters of Purim,

כמה פעמים ככה בעניני פורים,

English translation 623

especially when one speaks on a meritorious day,

בפרט ווען מ'רעדט אין א יום זכאי,

English translation 624

and a meritorious day

און א יום זכאי

English translation 625

(not just any, rather)

(ניט סתם, נאר)

English translation 626

in the very matters of Purim,

בעניני פורים גופא,

English translation 627

a day of the minor Purim.

א טאג פון "פורים קטן".

English translation 628

All of the above, however, is only a resolution to a difficulty — consequently, a claim can be made,

כל האמור לעיל איז דאך אבער בלויז א "תירוץ" אויף א "קשיא" - במילא קען ווערן א טענה,

English translation 629

that certainly one can question this,

אז זיכער קען מען דאס אפפרעגן,

English translation 630

as is known the saying of the Baal Shem Tov,

כידוע דער פתגם פון בעש"ט 115,

English translation 631

that for every resolution one can find a difficulty...

אז אויף יעדער תירוץ קען מען געפינען א קשיא...

English translation 632

The Almighty helped,

האט דער אויבערשטער געהאלפן,

English translation 633

that this has an explicit source in a Mishnah.

אז דאס האט א מקור מפורש אין א משנה.

English translation 634

The Mishnah says on the first of Adar they announce about the shekalim,

די משנה 116 זאגט "באחד באדר משמיעין על השקלים",

English translation 635

because the Torah said renew and bring a sacrifice from the new collection,

ווייל "אמרה תורה חדש והבא קרבן מתרומה חדשה,

English translation 636

and since in Nisan one needs to offer from the new collection, we precede and read on the first of Adar so that they bring the shekalim to the Temple.

וכיון דבניסן בעי אקרובי מתרומה חדשה קדמינן וקרינן באחד באדר כי היכי דליתו שקלים למקדש" 117.

English translation 637

They explain the reason for the matter,

זיינען מפרשים מבאר דעם טעם הדבר,

English translation 638

because the nature of man is,

ווייל טבע האדם איז,

English translation 639

that when he needs to prepare himself for something as required,

אז בשעת ער דארף זיך צו עפעס צוגרייטן כדרוש,

English translation 640

with the entire storm,

מיטן גאנצן שטורעם,

English translation 641

and it should be in completeness,

און עס זאל זיין בשלימות,

English translation 642

and he can protect another,

און קענען באווארענען א צווייטן,

English translation 643

both to spur the "spurred ones" and to spur the "laggards after you" - he must have a period of thirty days!

סיי מזרז זיין די "מזורזים" סיי מזרז זיין די "נחשלים 118 אחריך" - מוז ער האבן א זמן פון שלשים יום!

English translation 644

Therefore, they proclaimed thirty days before the month of Nissan regarding the bringing of the shekels.

וואס דערפאר האט מען מכריז געווען שלשים יום לפני ר"ח ניסן וועגן הבאת השקלים.

English translation 645

Here we have an explicit source,

האט מען דא א מקור מפורש,

English translation 646

that a matter requiring preparation needs a proclamation thirty days before it!

אז אן ענין הדורש הכנה דארף האבן א הכרזה שלשים יום לפני זה 119!

English translation 647

And from this it is also understood regarding thirty days before Purim.

ומזה מובן אויך בנוגע צו שלשים יום לפני פורים.

English translation 648

However, since it concerns a "simple questioner" - the answer will not satisfy him - rather he will immediately ask an opposite question:

וויבאלד אבער עס רעדט זיך וועגן א "סתם מקשן" - וועט אים דער ענטפער ניט בארואיקן - נאר ער וועט גלייך פרעגן א קשיא להיפך:

English translation 649

If there is a source for "thirty days" before Purim - then why does the Alter Rebbe not bring it?!

אויב עס איז פאראן א מקור אויף "שלשים יום" לפני פורים - טא פארוואס ברענגט עס ניט דער אלטער רבי?!

English translation 650

The Alter Rebbe

דער אלטער רבי

English translation 651

(in the laws of Passover)

(אין הל' פסח)

English translation 652

does not bring only regarding thirty days before Passover,

ברענגט דאך ניט נאר וועגן שלשים יום לפני פסח,

English translation 653

rather he also brings regarding Shavuot and Sukkot - consequently the question becomes:

נאר ער ברענגט אויך וועגן שבועות און סוכות - במילא ווערט די שאלה:

English translation 654

Since there is an explicit Mishnah as above,

וויבאלד עס איז א משנה מפורשת כנ"ל,

English translation 655

then why does he not bring that thirty days before every matter of holiness

טא פארוואס ברענגט ער ניט אז שלשים יום לפני כל ענין שבקדושה

English translation 656

(including Purim)

(כולל -פורים)

English translation 657

one must speak about the matters of the day,

דארף מען ריידן וועגן עניני היום,

English translation 658

and not just speak,

און ניט סתם ריידן,

English translation 659

rather "they make heard"

נאר "משמיעין"

English translation 660

(in the language of the Mishnah - which the language of the Mishnah is "a brief statement encompassing many matters" and is a clear language,

(בלשון המשנה - וואס לשון המשנה איז "דבר קצר וכולל ענינים רבים" און איז א לשון צחה,

English translation 661

as the Rambam says)

ווי דער רמב"ם זאגט 120)

English translation 662

- "they proclaim."

- "מכריזין" 121.

English translation 663

One can say the explanation of this simply - according to the words of the Alter Rebbe himself:

איז י"ל הביאור בזה בפשטות - לויט די ווערטער פון אלטן רבי'ן אליין:

English translation 664

When the Alter Rebbe explains the reason for the enactment "to expound in public the laws of the festival thirty days before the festival" - he says "because every single individual dwelling in the Land of Israel is obligated to bring on the festival three offerings: the burnt offering of appearance, the peace offering of the festival, and the peace offering of rejoicing,

בשעת דער אלטער רבי איז מבאר דעם טעם פון דער תקנה "לדרוש ברבים הלכות הרגל שלשים יום לפני הרגל" - זאגט ער "לפי שכל אחד ואחד הדר בארץ ישראל חייב להביא ברגל ג' קרבנות עולת ראי' ושלמי חגיגה ושלמי שמחה,

English translation 665

and every offering must be free from any blemish and from other things that disqualify the offering - therefore the Sages enacted to expound the laws of the festival thirty days before it in order to remind the people about the festival so that they not forget to prepare fit animals for the offering and they should have a period of all thirty days." And afterwards he continues,

וכל קרבן צריך להיות נקי מכל מום ומשאר דברים הפוסלים את הקרבן - לפיכך תקנו חכמים לדרוש הלכות הרגל ל' יום לפניו כדי להזכיר העם את הרגל שלא ישכחו להכין בהמות הכשרים לקרבן ויהי' להם שהות כל שלשים יום". און דערנאך איז ער ממשיך,

English translation 666

"And this enactment was not nullified from Israel even after the destruction of the Holy Temple."

"ותקנה זו לא נתבטלה מישראל אף לאחר שחרב ביהמ"ק".

English translation 667

From the length of the language it is understood,

וואס פון אריכות הלשון איז מובן,

English translation 668

that the enactment about which he speaks is not connected to every matter,

אז די תקנה וועגן וועלכע ער רעדט איז ניט פארבונדן מיט יעדער ענין,

English translation 669

rather specifically to a matter that is connected with offerings,

נאר דוקא מיט אן ענין וואס איז פארבונדן מיט קרבנות,

English translation 670

and not just offerings but "three offerings",

און ניט סתם קרבנות נאר "ג' קרבנות",

English translation 671

and in a manner that the obligation is not only upon Torah scholars or priests or those of distinguished lineage and the like,

און באופן אז דער חיוב איז ניט נאר אויף ת"ח אדער כהנים אדער מיוחסים וכיו"ב,

English translation 672

rather upon "every single individual dwelling in the Land of Israel",

נאר אויף "כל אחד ואחד הדר בארץ ישראל",

English translation 673

consequently they enacted the exposition for thirty days before it,

במילא האט מען מתקן געווען די דרשה אויף שלשים יום לפנ"ז,

English translation 674

and this continued also "after the destruction of the Holy Temple."

און דאס איז נמשך געווארן אויך "לאחר שחרב בית המקדש".

English translation 675

However, when it concerns a matter that is not connected with offerings,

משא"כ ווען עס רעדט זיך וועגן אן ענין וואס איז ניט פארבונדן מיט קרבנות,

English translation 676

all the more so not with three offerings - one cannot say that for every matter connected with Judaism one must begin to bustle thirty days before it,

עאכו"כ ניט מיט דריי קרבנות - קען מען דאך ניט זאגן אז מ'זאל אויף יעדער ענין וואס איז פארבונדן מיט אידישקייט דארפן אנהויבן טומלען שלשים יום לפנ"ז,

English translation 677

because if so, "you would not leave a living creature any peace."

ווייל אויב אזוי איז "לא שבקת חיי לכל ברי'" 122.

English translation 678

This is the simple explanation of the words of our master, the Alter Rebbe, at the beginning of the laws of Passover,

וואס דאס איז דער ביאור בפשטות אויף דברי אדמו"ר הזקן בריש הלכות פסח,

English translation 679

and this explains why he does not bring the matter of thirty days before Purim - because regarding this the enactment did not apply.

און דאס איז מבאר פארוואס ער ברענגט ניט דעם ענין פון שלשים יום לפני פורים - ווייל אויף דעם איז די תקנה ניט געווען.

English translation 680

In what matters is this said - from the perspective of the obligation according to the law in accordance with the aforementioned enactment;

במה דברים אמורים - מצד דעם חיוב ע"פ הלכה לויט דער תקנה הנ"ל;

English translation 681

But in practice,

אבער בנוגע לפועל,

English translation 682

when one seeks advice to increase the spurring in the matters of Purim,

בשעת מ'זוכט אן עצה צו מוסיף זיין אין דעם זירוז אין עניני פורים,

English translation 683

and especially when one sees that it was lacking in the past due to what was lacking in the spurring,

ובפרט בשעת מ'זעט אז עס האט געפעלט בעבר מצד דעם וואס עס האט געפעלט אין דעם זירוז,

English translation 684

and one must endeavor that in the future it should not be lacking - one finds the advice for this from the aforementioned Mishnah in Shekalim,

און מען דארף זיך משתדל זיין אז בעתיד זאל ניט פעלן - געפינט מען די עצה לזה פון דער משנה האמורה אין שקלים,

English translation 685

from which one has the source for the general principle of preparation for thirty days

וואס דערפון האט מען דעם מקור אויף כללות ענין ההכנה שלשים יום

English translation 686

(not connected with offerings).

(ניט פארבונדן מיט קרבנות).

English translation 687

One cannot make an obligation from this,

מאכן דערפון א חיוב קען מען ניט,

English translation 688

because all times are not equal and "their opinions are not equal"*,

ווייל אין כל הזמנים שוים און "אין דיעותיהן שוות"* 122,

English translation 689

therefore they did not make an obligation from this at the time when the Holy Temple was standing,

וואס דערפאר האט מען דערפון ניט געמאכט קיין חיוב בזמן שביהמ"ק הי' קיים,

English translation 690

and certainly after the destruction at the time of the Alter Rebbe's Shulchan Aruch;

ועד"ז לאח"ז בזמן פון אלטן רבי'נס שו"ע;

English translation 691

but nevertheless,

אבער אעפ"כ,

English translation 692

it is possible to use this to awaken Jews and to spur Jews etc.

איז שייך נוצן דאס אויף מעורר זיין אידן ומזרז זיין אידן וכו'.

English translation 693

And specifically when a Jew makes a "cheshbon hanefesh" (accounting of the soul),

ובפרט בשעת א איד מאכט א "חשבון הנפש"

English translation 694

[which in every Kriat Shema She'al Hamitah (the recitation of Shema before retiring) that is every day one must indeed make a "cheshbon hanefesh",

[וואס בכל קריאת שמע שעל המטה שבכל יום דארף מען דאך מאכן א "חשבון הנפש" 123,

English translation 695

and the main point is - how the day passed in the matter of "I was created to serve my Creator",

ובעיקר הענין - ווי איז דורכגעגאנגען דער טאג אין דעם ענין וואס "אני נבראתי לשמש את קוני" 80,

English translation 696

fulfilling the commands of the Holy One, blessed be He],

מילוי ציוויי הקב"ה],

English translation 697

and he looks at what was last year Purim,

און גיט א קוק וואס איז געווען פאראיארן פורים,

English translation 698

he sees,

זעט ער,

English translation 699

that he could have made even better of what he did! For although he exerted himself with many efforts,

אז ער האט געקענט מאכן נאך בעסער דערפון וואס ער האט געטאן! ווארום כאטש ער האט זיך משתדל געווען בכמה השתדלויות,

English translation 700

nevertheless he did not exert himself thirty days before this!

אעפ"כ האט ער זיך ניט משתדל געווען שלשים יום לפנ"ז!

English translation 701

It is "yada insh benafshei" (a person knows in his soul),

ס'איז "ידע אינש בנפשי'",

English translation 702

that the proclamation thirty days before this adds to the action.

אז די הכרזה שלשים יום לפנ"ז איז מוסיף אין דער פעולה.

English translation 703

I know this from myself,

איך ווייס דאס פון זיך,

English translation 704

consequently I assume that presumably it was so by other Jews,

במילא בין איך משער אז מסתמא איז אזוי געווען ביי נאך אידן,

English translation 705

that the thirty days before Purim I did not stir myself:

אז די דרייסיק טעג לפני פורים האב איך מיט זיך ניט גע'טומלט:

English translation 706

Listen! One must begin to prepare for Purim! So if I know this from myself,

הער זיך איין! מען דארף זיך אנהויבן גרייטן צו פורים! איז אז איך ווייס דאס פון זיך,

English translation 707

I assume that there are others

בין איך משער אז עס זיינען דא נאך

English translation 708

(at least some)

(עכ"פ עטלעכע)

English translation 709

with whom the same thing happened last year,

וואס מיט זיי האט געטראפן די זעלבע זאך פאראיארן,

English translation 710

that thirty days before Purim one did not keep stirring and storming with oneself,

אז דרייסיק טעג לפני פורים האט מען ניט געהאלטן אין איין טומלען און שטורעמען מיט זיך,

English translation 711

that as it gets closer to Purim,

אז עס ווערט נעענטער צו פורים,

English translation 712

one must make all the preparations for Purim!

דארף מען מאכן אלע הכנות אויף פורים!

English translation 713

So when finally one caught oneself on this - so what is the wrong if one tells about it,

איז ווען סוף כל סוף האט מען זיך געכאפט אויף דעם - איז וואס איז די עוולה אויב מ'דערציילט וועגן דעם,

English translation 714

and afterwards each one will do as it comes out by him...

און דערנאך וועט יעדערער טאן ווי עס קומט ביי אים אויס...

English translation 715

One lives in a country that is called a "democratic country"...

מ'לעבט דאך אין א מדינה וואס הייסט א "דעמאקראטישע מדינה"...

English translation 716

Nevertheless one must protest what is written in the Shulchan Aruch that "he who has the ability to act and does not act, etc.",

ביחד עם זה דארף מען אבער באווארענען וואס עס שטייט אין שו"ע אז מי שיש בידו לעשות ואינו עושה וכו',

English translation 717

eveneven regarding another,

אפילו בנוגע צו א צווייטן,

English translation 718

all the more so regarding oneself.

עאכו"כ בנוגע צו זיך.

English translation 719

But what,

אלא מאי,

English translation 720

that the other one dresses himself in a "silk cap",

אז יענער טוט זיך אן אין א "זיידענע זופיצע",

English translation 721

that he is a great scholar and remembers the Alter Rebbe's Shulchan Aruch by heart,

אז ער איז א גרויסער למדן און געדענקט דעם אלטן רבי'נס שו"ע בעל-פה,

English translation 722

and knows that Purim is not mentioned - consequently what does it mean to go "against" the Alter Rebbe's Shulchan Aruch - one must calm him,

און ווייס אז פורים ווערט ניט דערמאנט - במילא וואס הייסט גיין "אנטקעגן" דעם אלטן רבי'נס שו"ע - דארף מען אים בארואיקן,

English translation 723

that the Alter Rebbe will have no claims against him,

אז דער אלטער רבי וועט צו אים קיין טענות ניט האבן,

English translation 724

and the Nasi Doreinu (Leader of our generation) will have no claims against him,

און נשיא דורנו וועט צו אים קיין טענות ניט האבן,

English translation 725

and even his own Yetzer Tov (good inclination) will also have no claims against him!

און אפילו זיין אייגענער יצ"ט וועט אויך צו אים קיין טענות ניט האבן!

English translation 726

On the contrary - the one who will have claims is the other Yetzer "asher bekirbecha" (that is within you)

אדרבה - דער וואס וועט יע האבן טענות איז דער אנדערער יצר "אשר בקרבך" 124

English translation 727

(which one does not need to seek far...),

(וואס מ'דארף אים ניט זוכן ווייט...),

English translation 728

and will bring a proof from this to the contrary:

און וועט ברענגען א ראי' בזה להיפך:

English translation 729

Last year he did not do this,

בשנה שעברה האט ער דאס ניט געטאן,

English translation 730

and nevertheless he celebrated Purim,

און אעפ"כ האט ער געפראוועט פורים,

English translation 731

afterwards celebrated Pesach,

דערנאך געפראוועט פסח,

English translation 732

afterwards celebrated Rosh Hashanah and the Days of Awe,

דערנאך געפראוועט ראש השנה און ימים נוראים,

English translation 733

and a whole year passed,

און ס'איז דורכגעגאנגען א גאנצער יאר,

English translation 734

and he slept peacefully

און ער איז געשלאפן רואיק

English translation 735

(relatively,

(לפי ערך,

English translation 736

because he had confusions from other matters...),

ווייל ער האט געהאט בלבולים פון אנדערע ענינים...),

English translation 737

and so it was two years ago and three years ago - consequently he has a chazakah of three times that he can get by without stirring thirty days before Purim,

ועד"ז איז געווען מיט צוויי יאר צוריק און מיט דריי יאר צוריק - במילא האט ער שלש שני חזקה אז ער קען אויסקומען אָן טומלען שלשים יום לפני פורים,

English translation 738

so why should he suddenly become a "vetzidkatecha" (and Your righteousness) in the year 5746 and stir thirty days before Purim?!

איז וואס זאל ער מיט-א-מאל ווערן א "וצדקתך" בשנת תשמ"ו און טומלען שלשים יום לפני פורים?!

English translation 739

So if he himself has an answer to the claim - it is certainly good...

איז אויב ער האט אליין א תירוץ אויף דער טענה - איז געוויס גוט...

English translation 740

And if he does not have an answer - he should send it to "Eliyahu Hanavi" (Elijah the Prophet),

און טאמער האט ער ניט קיין תירוץ - זאל ער דאס אפשיקן צו "אליהו הנביא",

English translation 741

who carries all the questions and difficulties that Jews have about themselves and will answer them all...

וואס ער טראגט אלע קשיות ואיבעיות וואס אידן האבן אויף זיך 125 און וועט זיי אלע פארענטפערן...

English translation 742

Consequently one can sleep peacefully - indeed not during the farbrengen,

במילא קען מען שלאפן רואיק - טאקע ניט ביים פארברענגען,

English translation 743

but it does not matter that one will put it off until after the farbrengen,

נאר עס מאכט ניט אויס אז מ'וועט עס אפלייגן אויף נאכן פארברענגען,

English translation 744

but when it will come after the difficulty and death it should be "ve'arva shnatecha" (and your sleep shall be pleasant) - but before this,

אבער אז עס וועט קומען לאחרי קשעהמ"ט זאל זיין "וערבה שנתך" 126 - אבער לפני זה,

English translation 745

one must make a storm within oneself and around oneself,

דארף מען מאכן א שטורעם ביי זיך און ארום זיך,

English translation 746

that it is thirty days before Purim,

אז ס'איז שלשים יום לפני פורים,

English translation 747

and this is an auspicious time to arouse regarding all matters of Purim,

און דאס איז א זמן מסוגל צו מעורר זיין וועגן כל עניני פורים,

English translation 748

because this concerns Jews about whom it is written "I am asleep but my heart is awake"...

ווארום דאס רעדט זיך וועגן אידן ביי וועלכע עס שטייט "אני ישנה ולבי ער" 127...

English translation 749

And added to all this - this concerns a matter of joy,

ונוסף לכל זה - רעדט זיך דאס וועגן אן ענין של שמחה,

English translation 750

and one sees in human nature,

און מ'זעט בטבע האדם,

English translation 751

that to effect upon Jews matters of joy is easier than to effect upon them matters of fasting and the like.

אז צו פועל זיין אויף אידן ענינים של שמחה איז לייכטער ווי פועל זיין ביי זיי ענינים של צום וכיו"ב.

English translation 752

What this is in addition to that which also according to Halacha it is easier to speak about joy than about fasts - because when one wants to arouse Jews regarding a matter of a fast and the like

וואס דאס איז נוסף לזה וואס אויך ע"פ הלכה איז לייכטער ריידן וועגן שמחה ווי וועגן צומות - ווארום בשעת מ'וויל מעורר זיין אידן וועגן אן ענין של תענית וכיו"ב

English translation 753

(which is connected to bodily pain)

(וואס איז פארבונדן מיט צער הגוף)

English translation 754

- one must carefully consider whether one has permission to do this,

- דארף מען זיך גוט באטראכטן צי מ'האט רשות דאס צו טאן 128,

English translation 755

and whether one can attach oneself to that person and whether one has something to speak with him about - because the body is "the acquisition of the Holy One, blessed be He,"

און צי מען קען זיך צו יענעם צוטשעפען און צי מ'האט מיט אים וואס צו ריידן - ווייל דער גוף איז "קנין הקב"ה" 129,

English translation 756

even one's own body,

אפילו דער אייגענער גוף,

English translation 757

all the more so the body of another Jew;

עאכו"כ דער גוף פון א צווייטן אידן;

English translation 758

and if one has exceeded the measure, it is not fitting! Even if he was permitted and he exceeded the measure,

און טאמער מ'האט איבערגעכאפט די מאס טויג עס ניט! אפילו ער האט געמעגט און האט איבערגעכאפט די מאס,

English translation 759

all the more so if one could have debated whether he was initially permitted to do this, etc.;

עאכו"כ אז מ'האט זיך געקענט דינגען צי ער האט לכתחילה געמעגט דאס טאן וכו';

English translation 760

However, when one is arousing a Jew that he should increase joy more than he would have been in the usual manner - if, Heaven forbid and Heaven forbid, this is not a positive commandment from the Torah,

משא"כ בשעת מ'איז מעורר א אידן ער זאל זיין מערער שמח ווי ער וואלט געווען ע"ד הרגיל - איז טאמער ח"ו וח"ו דאס איז ניט קיין מ"ע מן התורה,

English translation 761

and even a positive commandment of the Rabbis,

און אפילו א מ"ע דרבנן,

English translation 762

even not a custom of Israel which is "Torah" - then what transgression has he committed;

אפילו ניט קיין מנהג ישראל וואס "תורה היא" 130 - איז וואס פאר אן עוולה האט ער געטאן;

English translation 763

he has effected in a Jew that he should be joyful and of good heart!

ער האט גע'פועל'ט ביי א אידן אז דעו איך זאל זיין שמח וטוב לבן!

English translation 764

And especially since in the laws of the festival in the festival,

ובפרט אז אין די הלכות החג בחג,

English translation 765

in the laws of the Minor Purim and the Minor Shushan Purim itself in the Shulchan Aruch with the glosses of the Rema

אין די הלכות פון פורים קטן ושושן פורים קטן גופא אין שולחן ערוך מיט הגהות הרמ"א

English translation 766

(regarding which "the children of Israel go out by the hand of the Rema" as above)

(וואס "בני ישראל יוצאים ביד רמ"א" כנ"ל)

English translation 767

it is ruled that "and a good heart makes a continual feast,"

איז אפגע'פסק'נט אז "וטוב לב משתה תמיד",

English translation 768

therefore "one should increase a bit in the meal," etc.

וואס דערפאר "ירבה קצת בסעודה" וכו'.

English translation 769

Until the Magen Avraham

ביז אז דער מגן אברהם

English translation 770

(who did not write mere rhetorical flourishes)

(וואס האט ניט געשריבן קיין מליצות סתם)

English translation 771

adds - that the joy is connected with "with the joy of the mitzvah,

איז מוסיף - אז די שמחה איז פארבונדן מיט "בשמחת מצות,

English translation 772

and may we merit the House of our God to establish,"

ונזכה 131 בית אלקינו להעמיד",

English translation 773

and he adds

און איז מוסיף

English translation 774

(and about this the Beer Heitev writes)

(ועד"ז שרייבט דער באר היטב)

English translation 775

"speedily in our days."

"במהרה בימינו".

English translation 776

That is, that the service in the matter of joy will hasten the building of the Holy Temple,

ד.ה. אז די עבודה בענין השמחה וועט ממהר זיין בנין בית המקדש,

English translation 777

and especially according to the explanation in Chassidus that "joy breaks through boundaries,"

ובפרט לפי הביאור אין חסידות 132 אז "שמחה פורצת גדר",

English translation 778

the joy will break through the boundaries of the exile,

וועט די שמחה פורץ זיין גדרי הגלות,

English translation 779

even the very last exile,

אפילו הגלות הכי אחרון,

English translation 780

until "the breaker has gone up before them,"

ביז אז "עלה הפורץ לפניהם" 133,

English translation 781

in the true and complete redemption itself,

בגאולה האמיתית והשלימה ממש,

English translation 782

speedily in our actual days.

בעגלא דידן ממש.

English translation 783

All the above is indeed applicable to every Minor Purim and every Minor Shushan Purim,

כל האמור לעיל איז דאך שייך בכל פורים קטן ובכל שושן פורים קטן,

English translation 784

independent of the Torah portion that is related to these days.

אומאפהענגיק פון דער פרשה בתורה וואס איז שייך לימים אלו.

English translation 785

For in this there can indeed be changes from time to time,

וואס אין דעם קענען דאך זיין שינויים מפעם לפעם,

English translation 786

because each week has a unique Torah portion which one begins to read in the Minchah of the preceding Shabbos and afterwards one "lives" with it until the coming Shabbos,

ווארום יעדער וואך האט א פרשה מיוחדת בתורה וועלכע מ'הויבט אן לייענען במנחת שבת שלפנ"ז און דערנאך "לעבט מען" דערמיט ביז דער שבת הבאה,

English translation 787

as per the well-known saying of the old Rebbe that one must "live with the time,"

כפתגם הידוע פון אלטן רבי'ן 134 אז מ'דארף "לעבן מיט דער צייט",

English translation 788

with the weekly portion.

מיט פרשת השבוע.

English translation 789

The explanation of this:

די הסברה בזה:

English translation 790

The life of a Jew consists indeed of the fulfillment of the Torah and its mitzvos,

דער לעבן פון א אידן באשטייט דאך פון קיום התורה ומצוותי',

English translation 791

because regarding Jews it is indeed stated "and Your people are all righteous,"

ווארום בנוגע אידן שטייט דאך "ועמך כולם צדיקים" 135,

English translation 792

and "the life of the righteous is not a physical life but rather a spiritual life which is faith, fear, and love"

און "חיי הצדיק אינם חיים בשרים 136 כ"א חיים רוחניים שהם אמונה ויראה ואהבה"

English translation 793

(as explained in Iggeres HaKodesh in Tanya,

(כמבואר אין אגה"ק שבתניא 137,

English translation 794

and he brings there the proofs for this from several verses),

און ער ברענגט דארט די ראיות לזה פון כמה פסוקים),

English translation 795

and together with this the matters of "faith, fear, and love" also descend into the "physical life,"

וביחד עם זה קומען אראפ די ענינים פון "אמונה ויראה ואהבה" אויך אין די "חיים בשריים",

English translation 796

because the fulfillment of the Torah and its mitzvos is indeed specifically through a soul clothed in a body,

ווארום קיום התורה ומצוותי' איז דאך דוקא דורך א נשמה המלובשת בגוף,

English translation 797

as is understood simply.

כמובן בפשטות 138.

English translation 798

And especially according to what the Alter Rebbe explains in Tanya,

ובפרט לויט דעם וואס דער אלטער רבי איז מבאר אין תניא 139,

English translation 799

that even if one intends all the intentions but the actual deed is lacking - the mitzvah has not been fulfilled!

אז אפילו אויב מ'איז מכוון כל הכוונות אבער עס פעלט דער מעשה בפועל - איז די מצוה ניט נתקיים געווארן!

English translation 800

That is, even if he intended all the intentions in their perfection,

ד.ה. אפילו אויב ער האט מכוון געווען כל הכוונות בשלימותם,

English translation 801

with all the details of the matter,

עם כל הפרטים שבדבר,

English translation 802

but the deed was not done - he has not fulfilled the mitzvah.

אבער דער מעשה איז ניט געווען - האט ער ניט מקיים געווען די מצוה.

English translation 803

And here we are not speaking, Heaven forbid, about one who sinned and transgressed and deviated from the path;

און דא רעדט זיך ניט ח"ו וועגן אזא וואס חטא ופשע והעביר את הדרך 140;

English translation 804

even one who does not fulfill the mitzvah in actual deed because he did not have the possibility to fulfill the mitzvah in actual deed due to reasons beyond his control - nevertheless one says,

אפילו איינער וואס איז ניט מקיים די מצוה בפועל דערפאר וואס ער האט ניט געהאט קיין מעגלעכקייט צו מקיים זיין די מצוה בפועל מפני סיבות שאינן תלויות בו - איז אעפ"כ זאגט מען,

English translation 805

that "like one who did [it] we do not say."

אז "כמאן דעביד לא אמרינן" 141.

English translation 806

However, the opposite - if one performed the actual deed and the intention was lacking - the intention is indeed lacking but there is no lack in the fulfillment of the mitzvah,

משא"כ להיפך - אויב מ'האט געטאן דעם מעשה בפועל און עס האט געפעלט די כוונה - פעלט טאקע די כוונה אבער עס פעלט ניט אין קיום המצוה,

English translation 807

and he has fulfilled his obligation.

און ער איז יוצא ידי חובתו 142.

English translation 808

From all this it is understood,

וואס מכל זה מובן,

English translation 809

that in order for the life of a Jew to be as it should be - one must have instruction on how to fulfill the matters of Torah and mitzvos in actual deed.

אז כדי דער לעבן פון א אידן זאל זיין כדבעי - דארף מען האבן א הוראה ווי צו מקיים זיין עניני תורה ומצוות במעשה בפועל.

English translation 810

From where does one derive the instructions?

פון וואנען נעמט מען ארויס די הוראות?

English translation 811

This is the essence of Torah,

איז דאס ענינה של תורה,

English translation 812

as it is brought in the Zohar that why is it called Torah? Because it teaches,

כדאיתא בזהר 143 אז אמאי אקרי תורה בגין דאורי,

English translation 813

because it is a book that gives instructions on how to conduct oneself every single day.

דערפאר וואס דאס איז א ספר וואס גיט הוראות ווי צו פירן זיך בכל יום ויום.

English translation 814

And it is also understood from this that "He looked into the Torah and created the world,"

וכמובן אויך דערפון וואס "אסתכל באורייתא וברא עלמא" 144,

English translation 815

that the creation of the world was through Torah,

אז בריאת העולם איז געווען דורך תורה,

English translation 816

consequently it is understood,

במילא איז מובן,

English translation 817

that also the purpose of the creation of man,

אז אויך דער תכלית הבריאה פון מענטשן,

English translation 818

"I was created to serve my Creator,"

"אני נבראתי לשמש את קוני" 80,

English translation 819

is accomplished through Torah.

ווערט אויפגעטאן דורך תורה.

English translation 820

And in the language of the Zohar - "The Holy One, blessed be He, looked into the Torah and created the world,

ובלשון הזהר 145 - "קוב"ה אסתכל באורייתא וברא עלמא,

English translation 821

a person looks into the Torah and sustains the world,"

בר נש מסתכל בה באורייתא ומקיים עלמא",

English translation 822

including his "small world."

כולל דעם "עולם קטן" 146 שלו.

English translation 823

The Torah itself is divided into many parts

תורה גופא איז דאך צוטיילט אויף כמה וכמה חלקים

English translation 824

(although "the Torah is one for all of it")

(כאטש אז "תורה אחת לכולנה")

English translation 825

- this is the explanation of the saying of the old Rebbe,

- איז דאס דער פירוש פון פתגם פון אלטן רבי'ן,

English translation 826

that one must live with the time - with the weekly portion,

אז מ'דארף לעבן מיט דער צייט - מיט פרשת השבוע,

English translation 827

that in each and every week one must extract the aforementioned instructions specifically from the part of the Torah that pertains to that time - the weekly portion,

אז בכל שבוע ושבוע דארף מען ארויסנעמען די הוראות הנ"ל במיוחד פון דעם חלק שבתורה וואס איז שייך צו דעם זמן - פרשת השבוע,

English translation 828

and more specifically,

ובפרטיות יותר,

English translation 829

in each and every day of the days of the week from the part of the portion that pertains to that day.

בכל יום ויום מימות השבוע פון דעם חלק הפרשה השייך ליום זה.

English translation 830

And as explained by our leaders,

וכמבואר ע"י רבותינו נשיאינו,

English translation 831

that the study of the daily portions of Chumash with Rashi

ווי דער לימוד שיעורי חת"ת

English translation 832

(including - the part in the weekly portion that pertains to that day)

(כולל - דער חלק אין פרשת השבוע השייך ליום זה)

English translation 833

must come down in actuality in speech,

דארף אראפקומען בפועל בדיבור,

English translation 834

that one should study each and every day the part of the portion that pertains to that day.

אז מ'זאל לערנען בכל יום ויום דעם חלק הפרשה השייך ליום זה.

English translation 835

And even before this enactment was publicized

ואפילו קודם שנתפרסמה תקנה זו

English translation 836

(or even regarding those for whom, even after it was publicized, it did not reach them)

(אדער אפילו בנוגע צו די וואס אויך לאחרי שנתפרסמה איז זי צו זיי ניט דערגאַנגען)

English translation 837

- this does not change the reality,

- איז דאך דאס ניט משנה די מציאות,

English translation 838

as it is known in halachah that lack of knowledge and doubt of knowledge are not considered a doubt

ווי ס'איז ידוע אין הלכה 147 אז חסרון ידיעה וספק ידיעה ווערט ניט גערעכנט פאר קיין ספק

English translation 839

(for him it is a doubt - but the reality of the matter in the world is not changed by this).

(ביי אים איז דאס א ספק - אבער די מציאות הדבר שבעולם איז ניט נשתנה עי"ז).

English translation 840

It is understood,

איז מובן,

English translation 841

that the part of the portion that pertains to a specific day contains within itself an instruction regarding the matters of that day.

אז דער חלק הפרשה השייך ליום מסויים האט אין זיך א הוראה בנוגע לעניני יום זה.

English translation 842

From all the aforementioned it is understood regarding our matter,

מכל הנ"ל איז מובן בנוגע לעניננו,

English translation 843

that standing in the minor Purim one must learn an instruction in the matters of Purim

אז שטייענדיק בפורים קטן דארף מען אפלערנען א הוראה אין עניני פורים

English translation 844

(minor)

(קטן)

English translation 845

from the part in the weekly portion that pertains to that day.

פון דעם חלק אין פרשת השבוע השייך ליום זה.

English translation 846

That in this year the minor Purim is connected to the portion "Ki Tisa,"

וואס בשנה זו איז פורים קטן פארבונדן מיט פ' "כי תשא",

English translation 847

and in the portion itself,

און אין דער פרשה גופא,

English translation 848

in the part that is from the beginning of the portion until "second."

אין דעם חלק וואס איז פון תחלת הפרשה ביז "שני".

English translation 849

And according to what is known

וע"פ הידוע

English translation 850

(and discussed many times)

(ומדובר כמה פעמים)

English translation 851

that the essence of Purim pertains to all of Israel,

אז ענינו של פורים איז שייך לכל ישראל,

English translation 852

"from youth to elder, infants and women,"

"מנער ועד זקן טף ונשים" 148,

English translation 853

because also upon them was the decree and "they also were in that miracle" - it is understandable,

ווייל אויך אויף זיי איז געווען די גזירה און "אף הן היו באותו הנס" 149 - איז פארשטאנדיק,

English translation 854

that the instruction that one extracts from the portion regarding the matters of Purim

אז די הוראה וואס מ'נעמט ארויס פון דער סדרה בנוגע צו עניני פורים

English translation 855

(including - the minor Purim)

(כולל - פורים קטן)

English translation 856

must be a clear and "illuminating" instruction,

דארף זיין א קלארע און "ליכטיקע" הוראה,

English translation 857

in a manner of "Torah is light,"

באופן של "תורה אור" 150,

English translation 858

an instruction that is understood by men, women, and children.

א הוראה וואס איז מובן צו אנשים נשים וטף.

English translation 859

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 860

The beginning of today's daily portion of Chumash is the commandment of the half-shekel.

די התחלה פון היינטיקן שיעור חומש איז די מצוה פון מחצית השקל.

English translation 861

[From which it is also understood that this has a connection to all the days of this week (also Shushan Purim minor),

[וואס דערפון איז אויך מובן אז דאס האט א שייכות צו כל ימות שבוע זה (אויך שושן פורים קטן),

English translation 862

because this is the "head" of the portion,

ווייל דאס איז דער "ראש" פון דער סדרה,

English translation 863

and it is known the explanation of Chassidus in the term "head" (which is a term according to Torah),

וידוע דער פירוש פון חסידות 151 אין דעם תואר "ראש" (וואס איז א תואר ע"פ תורה),

English translation 864

that this is not only the beginning of the matter,

אז דאס איז ניט נאר תחלת הענין,

English translation 865

but it includes and leads all the matters of the portion,

נאר איז כולל ומנהיג כל עניני הסדרה,

English translation 866

just as the head simply includes and leads all the limbs of the body].

אזוי ווי דער ראש בפשטות איז כולל ומנהיג את כל אברי הגוף].

English translation 867

That the essence of this commandment simply is - as explained in the Written Torah - "to atone for your souls."

וואס ענינה של מצוה זו בפשטות איז - כמפורש אין תורה שבכתב - "לכפר על נפשותיכם" 152.

English translation 868

[And this is such a clear thing,

[און דאס איז אזא דבר ברור,

English translation 869

that it is stated explicitly in the Written Torah - and it is known that matters that are explicit in the Written Torah have a special force within them,

אז עס שטייט בפירוש אין תורה שבכתב - וכידוע אז ענינים המפורשים בתורה שבכתב האבן אין זיך א תוקף מיוחד 153,

English translation 870

and in the language of the Gemara that these are matters that even the Sadducees admit to them,

ובלשון הגמרא 154 אז דאס זיינען ענינים שגם הצדוקים מודים בהם 155,

English translation 871

to the extent that in halachah,

ביז אז להלכה,

English translation 872

in the law of a rebellious elder,

בדין זקן ממרא,

English translation 873

one who rebels against a matter that the Sadducees admit to is not called a rebellious elder (because he is not an "elder - this one who has acquired wisdom,"

איז איינער וואס איז ממרא א דבר שהצדוקים מודים בו הייסט ניט קיין זקן ממרא (ווייל ער איז ניט קיין "זקן - זה שקנה חכמה" 156,

English translation 874

but a fool, etc.)].

נאר א טיפש וכו')].

English translation 875

That here one immediately sees the connection with Purim - because the "to atone for your souls" through the commandment of the half-shekel was accomplished in connection with the miracle of Purim,

וואס דא זעט מען גלייך דעם קשר מיט פורים - ווייל דער "לכפר על נפשותיכם" שע"י מצות מחצית השקל האט זיך אויפגעטאן בקשר מיט נס פורים,

English translation 876

as the Gemara says,

ווי די גמרא 157 זאגט,

English translation 877

"Resh Lakish said,

"אמר ריש לקיש,

English translation 878

It was revealed and known before the One who spoke and the world came into being that Haman would in the future weigh shekels against Israel,

גלוי וידוע לפני מי שאמר והיה העולם שעתיד המן לשקול שקלים על ישראל,

English translation 879

therefore He preceded their shekels to his shekels,"

לפיכך הקדים שקליהן לשקליו",

English translation 880

which refers to the giving of the half-shekel in the wilderness.

וואס דאס מיינט די נתינה פון מחצית השקל שבמדבר 158.

English translation 881

It turns out,

קומט אויס,

English translation 882

that although the Jews began to fulfill this commandment already at the time they were in the wilderness,

אז כאטש די מצוה האבן אידן אנגעהויבן מקיים זיין נאך בזמן שהיו במדבר,

English translation 883

not only did the commandment accomplish in its time simply

איז ניט נאר וואס די מצוה האט גע'פועל'ט בזמנה בפשטות

English translation 884

(offerings and the building of the Tabernacle, etc.),

(קרבנות און בנין המשכן וכו'),

English translation 885

but also in the generations after this the commandment accomplished the nullification of the decree of Haman!

נאר אויך בדורות שלאח"ז האט די מצוה אויפגעטאן דעם ביטול הגזירה פון המן!

English translation 886

And the effect of the commandment is in the manner of "to atone for your souls,"

און פעולת המצוה איז באופן פון "לכפר על נפשותיכם",

English translation 887

because the miracle of Purim was a matter of "ransom for the soul" both spiritually and physically,

ווארום נס פורים איז געווען אן ענין של "כופר נפש" סיי ברוחניות סיי בגשמיות,

English translation 888

and as explained in the commentaries of the Shulchan Aruch that the novelty of Haman's decree compared to the decree of the wicked Greek kingdom

וכמבואר בנו"כ השו"ע 159 אז דער חידוש פון גזירת המן לגבי גזירת מלכות יון הרשעה

English translation 889

(of Chanukah) is,

(דחנוכה) איז,

English translation 890

that on Purim the decree was upon the bodies,

אז בפורים איז די גזירה געווען אויף די גופים,

English translation 891

whereas on Chanukah the decree was connected with spirituality

משא"כ בחנוכה איז די גזירה געווען פארבונדן מיט רוחניות

English translation 892

(therefore the commandment of Purim is connected with joy of the body,

(וואס דערפאר איז די מצוה פון פורים פארבונדן מיט שמחת הגוף 160,

English translation 893

whereas the commandment of Chanukah is connected with "light" and spiritual matters etc.).

משא"כ די מצוה פון חנוכה איז פארבונדן מיט "אור" און ענינים רוחניים וכו') 161.

English translation 894

And the concept — that the commandment of the half-shekel accomplishes "to atone for your souls" — is understood by every simple Jew.

און דער ענין - אז די מצוה פון מחצית השקל טוט אויף דעם "לכפר על נפשותיכם" - איז מובן לכאו"א מישראל.

English translation 895

And as has been discussed several times,

וכמדובר כמה פעמים,

English translation 896

that the question of how a half-shekel can accomplish such a lofty concept — is explained according to Rashi's commentary on the verse "This they shall give" — "He showed him

אז די שאלה ווי קען א מחצית השקל אויפטאן אזא ענין נעלה - איז מוסבר לויט פירוש רש"י עה"פ 162 "זה יתנו" - "הראה לו

English translation 897

(the Holy One, blessed be He)

(הקב"ה)

English translation 898

a sort of coin of fire, and its weight was a half-shekel, and He said to him, 'Like this they shall give.'"

כמין מטבע של אש ומשקלה מחצית השקל ואומר לו כזה יתנו".

English translation 899

That is, according to the homiletical interpretation there is the question of how this can be — but according to Rashi's commentary,

ד.ה. אז ע"ד הדרש איז פאראן די שאלה ווי קען דאס זיין 163 - אבער ע"פ פרש"י,

English translation 900

the simple meaning of the verse,

פשוטו של מקרא,

English translation 901

which is addressed to a child of five years of age studying Scripture — the question is nullified from its root,

וואס ענינו איז צו א בן חמש למקרא - איז די קשיא בטל מעיקרה,

English translation 902

and it is simply straightforward in the plain sense of the verses,

און ס'איז גלאטיק בפשטות הכתובים,

English translation 903

that when the Almighty takes a "coin of fire" and says "like this they shall give,"

אז בשעת דער אויבערשטער נעמט א "מטבע של אש" און זאגט "כזה יתנו",

English translation 904

it is understood,

איז מובן,

English translation 905

that this accomplishes "to atone for your souls."

אז דאס טוט אויף "לכפר על נפשותיכם".

English translation 906

For one tells the child of five years of age studying Scripture — that when he will take from his money a half-shekel,

ווארום מ'זאגט דעם בן חמש למקרא - אז בשעת ער וועט נעמען פון זיינע געלט א מחצית השקל,

English translation 907

and will give it for charity,

און וועט עס אפגעבן לצדקה,

English translation 908

he should know,

זאל ער וויסן זיין,

English translation 909

that this is the "coin of fire" which the Almighty took "from beneath the Throne of His Glory,"

אז דאס איז די "מטבע של אש" וואס דער אויבערשטער האט גענומען "מתחת כסא כבודו" 164,

English translation 910

and commanded Moses our teacher that he should convey to the Jewish people,

און האט אנגעזאגט משה רבינו ער זאל איבערגעבן אידן,

English translation 911

that through their giving a half-shekel it will be "like this they shall give,"

אז דורך דעם וואס זיי וועלן געבן א מחצית השקל וועט זיין "כזה יתנו",

English translation 912

the coin of fire from beneath the Throne of Glory!

די מטבע של אש שמתחת כסא הכבוד!

English translation 913

And the child of five years of age studying Scripture,

און דער בן חמש למקרא,

English translation 914

being a Jewish child,

זייענדיק א אידיש קינד,

English translation 915

accepts the explanation simply! Consequently the question becomes nullified for him,

נעמט אן די הסברה בפשטות! במילא ווערט ביי אים בטל די שאלה,

English translation 916

and this becomes entirely straightforward for him.

און דאס ווערט ביי אים אינגאנצן גלאטיק.

English translation 917

Similarly, the child of five years of age studying Scripture understands simply how this is connected with "When you take a census of the children of Israel":

עד"ז פארשטייט דער בן חמש למקרא בפשטות ווי דאס איז פארבונדן מיט "כי תשא את ראש בני ישראל":

English translation 918

The concept of "tisa" (you shall take) indeed has

דער ענין פון "תשא" האט דאך

English translation 919

(also according to the simple meaning)

(אויך ע"פ פשש"מ)

English translation 920

not only the interpretation of the term of counting,

ניט נאר דעם פירוש פון לשון מנין,

English translation 921

but also from the term of elevation,

נאר אויך מלשון הגבהה,

English translation 922

"when you will lift up."

"אז דו וועסט אויפהויבן".

English translation 923

Thus, when one tells a Jewish child that through his giving charity he becomes "lifted up" — this is no wonder to him:

איז בשעת מ'זאגט א אידיש קינד אז דורך דעם וואס ער גיט צדקה ווערט ער "אויפגעהויבן" - איז דאס ביי אים קיין פלא ניט:

English translation 924

he knows within himself,

ער ווייס ביי זיך אליין,

English translation 925

that when he fulfills a physical command that his father instructs him,

אז בשעת ער איז מקיים א ציווי גשמי וואס זיין פאטער זאגט אים אן,

English translation 926

he feels more elevated because he has caused gratification to his physical father,

פילט ער זיך מער געהויבענער דערפאר וואס ער האט פארשאַפט א נח"ר לאביו הגשמי,

English translation 927

since his will has been done;

ווייל נעשה רצונו;

English translation 928

and similarly it is understood a fortiori regarding our Father in Heaven.

ועד"ז איז מובן במכ"ש וק"ו לגבי אבינו שבשמים.

English translation 929

And from all this one has the simple instruction regarding the primary matters of Purim

ומכל זה האט מען די הוראה פשוטה בנוגע צו די ענינים עיקריים פון פורים

English translation 930

(the minor one)

(קטן)

English translation 931

in this year — that there must be an awakening in the matter of charity.

בשנה זו - אז עס דארף זיין א התעוררות אין דעם ענין פון צדקה.

English translation 932

Similarly, one finds another connection in today's "portion of the day" with the minor Purim

עד"ז געפינט מען נאך א קשר אין היינטיקער "פרשת היום" מיט פורים קטן

English translation 933

(where one sees the "wondrous things" in the Torah,

(וואס דא זעט מען די "נפלאות" שבתורה,

English translation 934

that one finds a matter which one did not expect):

אז מ'געפינט אן ענין אויף וועלכן מ'האט זיך ניט געריכט):

English translation 935

On "to atone for your souls" Rashi says,

אויף "לכפר על נפשותיכם" 152 זאגט רש"י,

English translation 936

that the donation of the half-shekel is connected with the "sockets" of the Tabernacle,

אז די תרומה פון מחצית השקל איז פארבונדן מיט די "אדנים" פון משכן,

English translation 937

"and from them were made the sockets."

"ומהם נעשו האדנים".

English translation 938

What is the nature of the sockets? It is understood simply,

וואס איז ענינם של האדנים? איז דאס מובן בפשטות,

English translation 939

that they were the foundation of the Tabernacle,

אז זיי זיינען געווען דער יסוד פון משכן,

English translation 940

where there was "and I will dwell in their midst,"

וואו עס איז געווען "ושכנתי בתוכם" 101,

English translation 941

the essence of the Tabernacle,

דער עיקר המשכן 165,

English translation 942

that is, in the Ark of which "in the Ark there were only the two tablets etc.,"

ד.ה. אין דעם ארון 166 וואס "אין בארון רק שני לוחות גו'" 167,

English translation 943

the concept of the Torah.

דער ענין התורה 168.

English translation 944

Which is connected

וואס דאס איז פארבונדן

English translation 945

(in a wondrous connection)

(בקשר נפלא)

English translation 946

with what was discussed above regarding the concept of the minor Purim — that then one has "from the mouths of infants and sucklings You have established strength etc.,"

עם המדובר לעיל וועגן ענינו של פורים קטן - אז דאן האט מען דעם "מפי עוללים ויונקים יסדת עוז גו'",

English translation 947

the "established" of "there is no strength except Torah,"

דער "יסדת" פון "אין עוז אלא תורה",

English translation 948

the foundation of Torah.

דער יסוד פון תורה.

English translation 949

And through the service in all these matters — the "to atone for your souls" is accomplished,

און דורך דער עבודה בכל ענינים אלה - ווערט אויפגעטאן דער "לכפר על נפשותיכם",

English translation 950

the atonement simply,

די כפרה בפשטות,

English translation 951

which nullifies "because of our sins we were exiled from our land" — consequently it brings about the matter that the Magen Avraham brings

וואס דאס איז מבטל דעם "מפני חטאינו גלינו מארצנו" 169 - במילא ברענגט עס טאקע דעם ענין וואס דער מגן אברהם ברענגט

English translation 952

(in connection with the minor Purim)

(בקשר צו פורים קטן)

English translation 953

that "and we will merit the House of our God to establish...

אז "ונזכה בית אלקינו להעמיד...

English translation 954

speedily in our days"

במהרה בימינו"

English translation 955

(and as the Be'er Heitev writes "the House of our splendor will speedily stand"),

(און ווי דער באר היטב שרייבט "בית תפארתנו מהרה יעמוד"),

English translation 956

because when the cause — "our sins" — is nullified, then automatically the effect — "we were exiled from our land" — is nullified,

ווייל אז עס ווערט בטל די סיבה - "חטאינו" - ווערט בדרך ממילא בטל דער מסובב - "גלינו מארצנו",

English translation 957

and one immediately has the "House of our God to establish,"

און מ'האט גלייך דעם "בית אלקינו להעמיד",

English translation 958

because it is standing built above,

ווייל ער איז עומד בנוי למעלה 170,

English translation 959

and one only needs to bring it down below.

און מ'דארף אים בלויז מוריד זיין למטה.

English translation 960

[What this is the explanation that the building of the Third Beis HaMikdash will be able to be also at night - because one only needs to lower it etc.].

[וואס דאס איז די הסברה אז בנין ביהמ"ק השלישי וועט קענען זיין אויך בלילה 170 - ווייל מ'דארף אים בלויז מוריד זיין וכו'].

English translation 961

And the Beis HaMikdash will descend "in its place,"

און דער ביהמ"ק וועט אראפקומען "במקומו" 171,

English translation 962

in the place where the Second Temple was and before that the First Temple,

אין דעם ארט וואו עס איז געווען דער בית שני און לפני זה דער בית ראשון,

English translation 963

and especially the altar whose "place is precisely aligned"

ובפרט דער מזבח וואס "מקומו מכוון ביותר"

English translation 964

(as the Rambam brings in the laws of the altar).

(ווי דער רמב"ם ברענגט אין די הלכות פון מזבח 172).

English translation 965

And one will "slaughter"

און מ'וועט דעמולט "זובח זיין"

English translation 966

(one will kill)

(מ'וועט קוילען)

English translation 967

the evil inclination,

דעם יצר הרע,

English translation 968

"and the Holy One, blessed be He, came and slaughtered the angel of death,"

"ואתא קוב"ה ושחט למלאך המות" 173,

English translation 969

and in the language of Chazal *174 "in the future the Holy One, blessed be He, will bring the evil inclination and slaughter it,"

ובלשון חז"ל *174 "לע"ל הקב"ה מביאו ליצה"ר ושוחטו",

English translation 970

and "and the spirit of impurity I will remove from the land,"

און "ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ" 175,

English translation 971

until one has the eternal redemption "forever and ever"

ביז אז מ'האט די גאולה נצחית 176 "עדי עד"

English translation 972

(as per the language of the Be'er Heiteiv).

(כלשון הבאר היטב).

English translation 973

Which is accomplished through the service of "and a good heart [makes] a constant feast,"

וואס דאס ווערט אויפגעטאן דורך דער עבודה פון "וטוב לב משתה תמיד",

English translation 974

as the conclusion of the Shulchan Aruch

כסיום השו"ע

English translation 975

(in the gloss of the Rema),

(בהגהת הרמ"א),

English translation 976

which as discussed previously is connected to the beginning of the Shulchan Aruch

וואס ווי גערעדט פריער 177 איז דאס פארבונדן 178 מיט התחלת השו"ע

English translation 977

(in the gloss of the Rema)

(בהגהת הרמ"א)

English translation 978

"I have set Hashem before me always,"

"שויתי ה' לנגדי תמיד" 179,

English translation 979

one has the "two daily offerings in their order,"

האט מען די "שני תמידין כסדרן" 180,

English translation 980

and one has the Torah in between

און מ'האט די תורה שבינתיים

English translation 981

(between the two "daily offerings"),

(צווישן די צוויי "תמידין"),

English translation 982

which "and Hashem commanded us to do all these statutes, to fear Hashem our God,"

וואס "ויצונו ה' לעשות את כל החוקים האלה ליראה את ה' אלקינו" 181,

English translation 983

meaning that the ultimate purpose of wisdom is "to fear Hashem our God,"

ד.ה. אז תכלית חכמה איז דער "ליראה את ה' אלקינו" 182,

English translation 984

fear of Heaven and fear of the majesty and fear of shame,

יראת שמים ויראת הכבוד ויראה בושת,

English translation 985

as it will be in the future when "and your Teacher will no longer be hidden, and your eyes will see your Teacher,"

ווי עס וועט זיין לע"ל ווען "ולא יכנף עוד מוריך והיו עיניך רואות את מוריך" 183,

English translation 986

speedily in our days literally,

במהרה בימינו ממש,

English translation 987

and with joy and a good heart.

ומתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 988

And this will be "with our young and with our old, with our sons and with our daughters,"

און דאס וועט זיין "בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 184,

English translation 989

men, women, and children,

אנשים נשים וטף,

English translation 990

not a single individual will remain in exile,

וועט קיין איין-און-איינציקער איך ניט בלייבן אין גלות 185,

English translation 991

and immediately from the joy of Purim Katan one will enter into the joy of Purim Gadol,

און גלייך פון שמחת פורים קטן וועט מען אריינגיין אין שמחת פורים גדול,

English translation 992

meaning that from this Purim Katan itself one will make a "Gadol,"

ד.ה. אז פון דעם פורים קטן גופא וועט מען מאכן א "גדול",

English translation 993

and one dances into "everlasting joy upon their heads,"

און מ'טאנצט אריין אין "שמחת עולם על ראשם",

English translation 994

in our holy land,

בארצנו הקדושה,

English translation 995

"a land which the eyes of Hashem your God are always upon it, from the beginning of the year until the end of the year" and it will be the "they fulfilled what they had already accepted" - the perfection of the Torah and its commandments,

"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 186 און עס וועט זיין דער "קיימו מה שקיבלו כבר" - שלימות התורה ומצוותי',

English translation 996

And all these matters - speedily in our days,

וכל ענינים אלו - במהרה בימינו,

English translation 997

and in our actual immediate time.

ובעגלא דידן ממש.

English translation 998

It is also customary in recent times

ס'איז אויך רגיל בזמנים האחרונים

English translation 999

(in the last farbrengens)

(בהתוועדויות האחרונות)

English translation 1000

to connect the farbrengen with the study of the Rambam as divided in a manner that one should complete it each and every year.

צו מקשר זיין די התוועדות מיטן שיעור הרמב"ם כפי שנתחלק באופן אז מ'זאל אים ענדיקן מדי שנה בשנה.

English translation 1001

Which is the "simple custom" - similar to how the Rambam writes regarding the Torah of Moshe ben Amram,

וואס דאס איז דער "מנהג פשוט" - ע"ד ווי דער רמב"ם שרייבט 187 בנוגע צו תורת משה בן עמרם,

English translation 1002

that there are several customs regarding the reading of the Torah,

אז עס זיינען דא כמה מנהגים בנוגע קריאת התורה,

English translation 1003

and nevertheless "the simple custom among all of Israel is to complete the Torah in one year."

ואעפ"כ איז "המנהג הפשוט בכל ישראל שמשלימין את התורה בשנה אחת".

English translation 1004

From which it is also understood regarding the Torah of Moshe ben Maimon,

וואס מזה מובן אויך בנוגע צו תורת משה בן מיימון,

English translation 1005

according to how he writes in his introduction that "I have called this work Mishneh Torah,

לויט ווי ער שרייבט בהקדמתו אז "קראתי שם חיבור זה משנה תורה,

English translation 1006

because a person first reads the Written Torah and then reads this and knows from it the entire Oral Torah and does not need to read any other book between them,"

לפי שאדם קורא בתורה שבכתב תחלה ואח"כ קורא בזה ויודע ממנו תורה שבעל פה כולה ואינו צריך לקרות ספר אחר ביניהם",

English translation 1007

that also in the study of this book the simple custom must be to complete it each and every year.

אז אויך אין לימוד ספר זה דארף דער מנהג הפשוט זיין לסיימו מדי שנה בשנה.

English translation 1008

Which accordingly the Rambam was divided in a manner that one studies three chapters a day

וואס בהתאם לזה האט מען מחלק געווען דעם רמב"ם באופן אז מ'לערנט שלשה פרקים ליום

English translation 1009

(in addition to the introduction which was divided over several days etc.).

(נוסף אויף דער הקדמה וואס איז נתחלק לכמה ימים וכו').

English translation 1010

And in continuation of this one will stop

ובהמשך לזה וועט מען זיך אפשטעלן

English translation 1011

(as usual)

(כרגיל)

English translation 1012

on the study of the Rambam of this day,

אויפן שיעור הרמב"ם דיום זה,

English translation 1013

the three chapters that one studies on this day,

די שלשה פרקים וואס מ'לערנט ביום זה,

English translation 1014

as follows.

כדלקמן.

English translation 1015

Since we are already speaking about the study of the Rambam - it is that the conclusion of the second cycle and the beginning of the third cycle,

אז מ'רעדט שוין וועגן שיעור הרמב"ם - איז אזוי ווי דער סיום המחזור השני והתחלת המחזור השלישי,

English translation 1016

which "after three times it becomes established,"

וואס "בתלת זימני הוי חזקה 188,

English translation 1017

is in the coming days,

איז בימים הקרובים,

English translation 1018

at the conclusion of the month of Adar Rishon - this is the place and the time to arouse and to urge that everyone should do all that depends on him,

בסיום חודש אדר ראשון - איז כאן המקום והזמן לעורר ולזרז אז יעדערער זאל טאן כל התלוי בו,

English translation 1019

both regarding himself and regarding all Jews,

סיי בנוגע לעצמו סיי בנוגע צו אלע אידן,

English translation 1020

"and you shall love your fellow as yourself" - in strengthening the participation in this study of the Rambam which is studied in public by so many of Israel.

"ואהבת לרעך כמוך" 189 - אין פארשטארקן די השתתפות אין דעם לימוד הרמב"ם הנלמד ברבים ע"י כו"כ מישראל.

English translation 1021

Regarding the study of Torah in general, the virtue of studying Torah in public is known,

וואס בנוגע לימוד התורה בכלל איז ידוע די מעלה פון לימוד התורה ברבים,

English translation 1022

as the Alter Rebbe brings in Hilchos Talmud Torah, that

ווי דער אלטער רבי ברענגט אין הלכות תלמוד תורה 190, אז

English translation 1023

(according to one opinion)

(לויט איין דיעה 191)

English translation 1024

"if it is a matter that if he stops and nullifies his study for the public now they will no longer be able to gather to study for them after they fulfill the commandment,

"אם הוא בענין שאם יפסיק ויבטל לימודו לרבים עכשיו לא יוכלו להתאסף עוד ללמוד להם אחר שיקיימו המצוה,

English translation 1025

he should not stop even for a commandment of the Torah"

אין לו להפסיק אפילו למצוה של תורה"

English translation 1026

(regarding which he brings earlier* "and if it is impossible for the commandment to be done by others etc. he should stop his study and do the commandment")

(וועגן וועלכע ער ברענגט פריער* 191 "ואם אי אפשר למצוה להעשות ע"י אחרים וכו' יפסיק תלמודו ויעשה המצוה")

English translation 1027

- because "all your desires are not equal to it - even matters of Heaven."

- ווייל "כל חפציך לא ישוו בה 192 - אפילו חפצי שמים" 193.

English translation 1028

Which one of the ways to achieve this is through that which one will celebrate the celebration of the conclusion of the second cycle

וואס איינע פון די וועגן צו דערגרייכן דאס איז דורך דעם וואס מ'וועט פראווען די חגיגה פון סיום המחזור השני

English translation 1029

(and the beginning of the third cycle)

(והתחלת המחזור השלישי)

English translation 1030

with the greatest publicity,

מיטן גרעסטן פירסום,

English translation 1031

and "with a multitude of people is the king's glory."

און "ברב עם הדרת מלך" 194.

English translation 1032

And in particular, as it stands today about two weeks before the conclusion of the Rambam.

ובפרט אז מ'שטייט היינט בערך צוויי וואכן פארן סיום הרמב"ם

English translation 1033

(As discussed above, that one can make the conclusion on the days close to the day of the conclusion.)

(כמדובר לעיל אז מ'קען מאכן דעם סיום בימים הסמוכים ליום הסיום)

English translation 1034

At that time there was a strengthening in the matter of "they ask and they expound..."

- וואס דעמולט האט מען א חיזוק אין דעם ענין פון שואלין ודורשין...

English translation 1035

Thirty days before the festival.

שלשים יום לפני החג 195,

English translation 1036

Since regarding two weeks before the festival, the opinion of Rabban Shimon ben Gamliel is that then they ask and they expound on the laws of the festival.

היות אז בנוגע צו שבועיים קודם החג איז דעת רשב"ג 195 אז דאן איז שואלין ודורשין בהלכות הרגל,

English translation 1037

As the Gemara says that according to his opinion, the discourse is "at the entrance of the festival."

ווי די גמרא זאגט אז לדעתו איז די דרשה "בפרוס החג",

English translation 1038

And he learns this from that which "Moses stood on Rosh Chodesh and admonished about Passover."

און ער לערנט דאס אפ פון דעם וואס "משה עומד בר"ח ומזהיר על הפסח" 196.

English translation 1039

That the matter of "In a multitude of people is the King's glory" has a special connection both with the conclusion of the Rambam and with the matter of today's day, the Minor Purim.

וואס דער ענין פון "ברב עם הדרת מלך" - האט א קשר מיוחד סיי מיט סיום הרמב"ם סיי מיט דעם ענין פון היינטיקן טאג - פורים קטן:

English translation 1040

Regarding the Rambam,

בנוגע צום רמב"ם,

English translation 1041

it is known that he is connected with the title "King."

איז דאך ידוע אז ער איז פארבונדן מיטן תואר "מלך",

English translation 1042

To such an extent that several of his commentators inserted the word "King" into the name of the commentary.

עד כדי כך אז כמה ממפרשיו האבן אריינגעשטעלט אין דעם שם הפירוש דעם ווארט "מלך"

English translation 1043

(As discussed above.)

(כמדובר לעיל 197).

English translation 1044

And one can explain the reason for the matter, although in general "Who are kings? The Rabbis."

וואס י"ל בטעם הדבר - כאטש בכללות איז "מאן מלכי - רבנן",

English translation 1045

Because specifically in a book of "laws, laws" the matter of kingship is expressed.

ווייל דוקא אין א ספר "הלכות הלכות" ווערט אויסגעדריקט דער ענין המלכות,

English translation 1046

Since in them only the command and decree are revealed.

היות אז אין זיי שטייט בגלוי נאר דער ציווי ופקודה,

English translation 1047

Like a king who does not give a reason for his words.

אזוי ווי א מלך וואס גיט ניט קיין טעם לדבריו,

English translation 1048

Rather, he comes forth with a definitive law and command as to how the conduct of the state should be.

נאר ער קומט ארויס מיט א הלכה פסוקה וציווי ווי הנהגת המדינה זאל זיין,

English translation 1049

"The king said, uproot the mountain."

"אמר מלכא עקר טורא" 198

English translation 1050

(Not like a sage who says rationales for how to lead the state with reasons, etc.)

(ניט ווי א חכם וואס זאגט סברות ווי צו פירן די מדינה מיט טעמים וכו').

English translation 1051

And from this it is understood how at the conclusion of the Rambam, "In a multitude of people is the King's glory" is particularly relevant.

וואס מזה מובן ווי ביים סיום הרמב"ם איז נוגע במיוחד דער "ברב עם הדרת מלך".

English translation 1052

And likewise regarding "Purim"

ועד"ז איז בנוגע צו "פורים

English translation 1053

(Minor)

(קטן)

English translation 1054

- because on Purim the matter of "In a multitude of people is the King's glory" is emphasized in the law.

" - ווארום ביי פורים איז דאך מודגש אין הלכה דער ענין פון "ברב עם הדרת מלך",

English translation 1055

As the law is regarding the reading of the Megillah that "one must seek after ten" - "even though he has one hundred people, it is a mitzvah to read it in a congregation because of 'In a multitude of people.'"

ווי דער דין איז בא קריאת המגילה אז "צריך לחזור אחר עשרה" 199 - "אע"ג שיש לו ק' אנשים מצוה לקרותה בצבור משום ברב עם" 200,

English translation 1056

That is, when one has a choice to hear the Megillah with a minyan or in a place where there are more than a minyan,

ד.ה. אז בשעת מ'האט א ברירה צו הערן די מגילה מיט א מנין אדער אין אן ארט וואו עס זיינען דא מער ווי א מנין,

English translation 1057

there is an obligation to go to the place where there are more Jews.

איז פאראן א חיוב צו גיין אין דעם ארט וואו עס זיינען דא מערער אידן,

English translation 1058

Even if it comes to one having to go through several tens or hundreds or even thousands of Jews.

אפילו אויב עס קומט צו איין איך אויף כו"כ עשיריות אדער מאות אדער אפילו אלפים מישראל.

English translation 1059

And this is indeed connected with the matter of "King" which is emphasized on Purim - because the beginning of the strength of the miracle in the Megillah of Esther is "On that night the sleep of the king fled" - this is the King of the world.

און דאס איז טאקע פארבונדן מיטן ענין פון "מלך" וואס איז מודגש ביי פורים - ווארום די התחלה פון תקפו של נס שבמגילת אסתר איז דאך 201 "בלילה ההוא נדדה שנת המלך" 202 - זה מלכו של עולם 203.

English translation 1060

And likewise, the beginning of the Megillah is specifically about the king "Achashverosh" - which also means "King of the world," as brought in Ma'orei Or

ועד"ז איז די התחלת המגילה דוקא וועגן דעם מלך "אחשורוש" - וואס דאס מיינט אויך "מלכו של עולם" כמובא אין מאורי אור 204

English translation 1061

(from the Midrash)

(פון מדרש)

English translation 1062

that "Achashverosh is the Holy One, blessed be He, whose end and beginning are His."

אז "אחשורוש זה הקב"ה שאחרית וראשית שלו".

English translation 1063

The Megillah ends with the story about Mordechai the Jew and "with Mordechai,"

ענדיקן ענדיקט זיך די מגילה מיטן סיפור וועגן מרדכי היהודי און "עם מרדכי" 205,

English translation 1064

Jews.

אידן;

English translation 1065

But the beginning of the Megillah is

אבער התחלת המגילה איז,

English translation 1066

that the Most High

אז דער אויבערשטער

English translation 1067

(King of the world,

(מלכו של עולם,

English translation 1068

whose end and beginning are His)

שאחרית וראשית שלו)

English translation 1069

descends into place and time,

קומט אראפ אין מקום וזמן,

English translation 1070

until places and times in the plural,

ביז מקומות וזמנים לשון רבים,

English translation 1071

"It was in the days of Achashverosh, he is Achashverosh who reigned from Hodu to Cush, etc."

"ויהי בימי אחשורוש הוא אחשורוש המולך מהודו ועד כוש גו'",

English translation 1072

Which indeed brought about that ultimately there should be the matter of "And Mordechai would not bow nor prostrate himself,"

וואס דאס האט טאקע אויפגעטאן אז סוף סוף זאל זיין דער ענין פון "ומרדכי לא יכרע ולא ישתחווה" 206,

English translation 1073

until "For the Jews there was light and joy and gladness and honor,"

ביז אז "ליהודים היתה אורה ושמחה וששון ויקר" 207,

English translation 1074

and in an eternal manner,

ובאופן נצחי,

English translation 1075

"And these days of Purim shall not pass from among the Jews and their memory shall not cease from their seed,"

"וימי הפורים האלה לא יעברו מתוך היהודים וזכרם לא יסוף מזרעם" 90,

English translation 1076

and as the Rambam brings

און ווי דער רמב"ם 208 ברענגט

English translation 1077

(from the Midrash,

(פון מדרש 209,

English translation 1078

but in the book of laws, laws)

אבער בספר הלכות הלכות)

English translation 1079

that "Even though all remembrance of troubles will be nullified...

אז "אע"פ שכל זכרון הצרות יבטל...

English translation 1080

the days of Purim will not be nullified."

ימי הפורים לא יבטלו"

English translation 1081

(As is known the discussion of the later authorities on this.)

(כידוע די שקו"ט פון אחרונים בזה 210).

English translation 1082

And likewise, the matter of "King" is connected with Passover

ועד"ז איז דער ענין פון "מלך" פארבונדן מיט פסח

English translation 1083

(from which the matter of "two Shabbats before the festival" is learned),

(פון וועלכן מ'לערנט אפ דעם ענין פון "שני שבתות לפני החג"),

English translation 1084

when "the King of kings, the Holy One, blessed be He, revealed Himself to them, etc."

ווען "נגלה עליהם מלך מלכי המלכים הקב"ה וכו'"* 210;

English translation 1085

And also at the Song of the Sea

און אויך ביי שירת הים

English translation 1086

(the seal of the Exodus from Egypt)

(חותם יצי"מ)

English translation 1087

the conclusion is

איז דער סיום

English translation 1088

(not "This is my God and I will glorify Him" or "The Lord is a man of war" and the like - rather specifically "The Lord will reign forever and ever.")

(ניט "זה א-לי ואנוהו" 211 אדער "ה' איש מלחמה"* 211 וכיו"ב - נאר דוקא "ה' ימלוך לעולם ועד" 212].

English translation 1089

And from all this, the connection of Purim

וואס מכל זה איז אויך מובן דער קשר פון פורים

English translation 1090

(Minor)

(קטן)

English translation 1091

to "In a multitude of people is the King's glory" is also understood.

צו "ברב עם הדרת מלך".

English translation 1092

We return to our subject - we will stop at the daily portion of the Rambam of today,

נחזור לעניננו - וועט מען זיך אפשטעלן אויף שיעור הרמב"ם פון היינטיקן טאג,

English translation 1093

with which one must "live" on this day,

מיט וועלכן מ'דארף "לעבן" ביום זה,

English translation 1094

which is in the Laws of Testimony,

וואס דאס איז בהלכות עדות,

English translation 1095

chapters seventeen

פרקים י"ז

English translation 1096

(numerical value "good"), eighteen

(בגימטריא טוב* 212), י"ח

English translation 1097

(numerical value "Chava")

(בגימטריא חוה* 213)

English translation 1098

and nineteen

און י"ט

English translation 1099

(numerical value "life")

(בגימטריא חי* 213)

English translation 1100

- which these three matters

- וואס די דריי ענינים

English translation 1101

("good,"

(טוב,

English translation 1102

"life" and "Chava")

חי און חוה)

English translation 1103

contain within them a lesson in the service of man,

האבן אין זיך א הוראה בעבודת האדם,

English translation 1104

as explained elsewhere.

כמבואר במ"א.

English translation 1105

What before the explanation in the matter of the ethical and the secret - is understood,

וואס לפני הביאור בדבר ע"ד המוסר והסוד - איז מובן,

English translation 1106

then first of all one must understand the subjects as they are according to the revealed and the law in simplicity,

אז לכל לראש דארף מען פארשטיין די ענינים ווי זיי זיינען ע"פ נגלה והלכה בפשטות,

English translation 1107

and especially in the book of the Rambam which is a book of "laws laws" which was written "in clear language" and "pure language".

ובפרט אין ספר הרמב"ם וואס איז א ספר "הלכות הלכות" וואס איז געשריבן געווארן "בלשון ברורה" 214 און "לשון צח" 215.

English translation 1108

One finds in this lesson a general subject which is seemingly perplexing according to the revealed - that here is brought out the severity of the matter of false witness in an exceptional manner

געפינט מען אין דעם היינטיקן שיעור אן ענין כללי וואס איז לכאורה תמוה ע"פ נגלה - אז דא ווערט ארויסגעבראכט דער חומר הענין פון עדות שקר באופן יוצא מן הכלל

English translation 1109

(as will be explained later).

(וכדלקמן).

English translation 1110

At the beginning of this lesson the Rambam writes - "They intimidate even witnesses in monetary cases...

אין אנהויב פון היינטיקן שיעור שרייבט דער רמב"ם 216 - "מאיימין אף על עדי הממון...

English translation 1111

They intimidate them in front of everyone,

מאיימין עליהם בפני הכל,

English translation 1112

and they inform them of the power of false witness,

ומודיעין אותן כח עדות שקר,

English translation 1113

and the shame of testifying in it in this world and in the World to Come".

ובושת המעיד בה בעולם הזה ובעולם הבא".

English translation 1114

[For the matter of the shame of false witnesses is learned in the Gemara from that which is written by Jezebel "and they seated two worthless men opposite him and they testified against him, etc.",

[וואס דער ענין הבושה פון עדי שקר ווערט אפגעלערנט אין גמרא 217 דערפון וואס עס שטייט ביי איזבל 218 "והושיבו שנים אנשים בליעל נגדו ויעידוהו גו'",

English translation 1115

meaning that Jezebel herself called her false witnesses by the name "worthless men"].

ד.ה. אז איזבל אליין האט גערופן אירע עדי שקר בשם "אנשים בליעל"].

English translation 1116

For here one sees the severity of false witness:

וואס דא זעט מען דעם חומר פון עדות שקר:

English translation 1117

By other prohibitions in the Torah,

ביי אנדערע איסורים שבתורה,

English translation 1118

even by such prohibitions which are more severe than the prohibition of false witness,

אפילו ביי אזעלכע איסורים וואס זיינען הארבער פון איסור עדות שקר,

English translation 1119

one does not find the matter of "shame...

געפינט מען ניט דעם ענין פון "בושת...

English translation 1120

in the World to Come" - only specifically by false witness.

בעולם הבא" - נאר דוקא ביי עדות שקר.

English translation 1121

For false witness is only a negative prohibition

וואס עדות שקר איז דאך בלויז אן איסור לאו

English translation 1122

(in addition to the command "distance yourself from a false word"),

(נוסף אויפן ציווי 219 "מדבר שקר תרחק"),

English translation 1123

and there are prohibitions like the desecration of the Sabbath which are prohibitions punishable by stoning,

און עס זיינען דא איסורים ווי חילול שבת וואס זיינען איסורי סקילה 220,

English translation 1124

for which the Rambam brings that stoning is the most severe matter - and nevertheless one does not find that by these prohibitions punishable by stoning and the like they should warn them that they will be disgraced in this world and in the World to Come,

וואס דער רמב"ם ברענגט 221 אז סקילה איז דער ענין הכי חמור - ואעפ"כ געפינט מען ניט אז ביי די איסורי סקילה וכיו"ב זאל מען זיי מתרה זיין אז זיי וועלן זיין בזוי בעולם הזה ובעולם הבא,

English translation 1125

but not so by false witness,

משא"כ ביי עדות שקר,

English translation 1126

which is connected with money,

וואס איז פארבונדן מיט ממון,

English translation 1127

to the extent that "the law of a perutah is like the law of one hundred maneh",

ביז "דין של פרוטה כדין של מאה מנה" 222,

English translation 1128

they warn about the shame in the World to Come!

איז מען מתרה וועגן דער בושה בעולם הבא!

English translation 1129

[True indeed,

[אמת טאקע,

English translation 1130

the matter of the shame in the World to Come is not as severe as the essence of the transgression,

דער ענין הבושה בעולם הבא איז ניט אזוי הארב ווי די עצם עבירה,

English translation 1131

therefore one does not need to come to this by prohibitions punishable by stoning,

וואס דערפאר דארף מען דערצו ניט אנקומען ביי איסורי סקילה,

English translation 1132

and especially by such prohibitions where the one who transgresses them has no portion in the World to Come - but nevertheless one sees here the severity of false witness].

ובפרט ביי אזעלכע איסורים וואס העובר עליהם אין לו חלק לעוה"ב - אבער אעפ"כ זעט מען דא די הארבקייט פון עדות שקר].

English translation 1133

Regarding this the severity of false witness is emphasized in the continuation of the lesson:

עד"ז איז מודגש דער חומר פון עדות שקר בהמשך השיעור:

English translation 1134

The Rambam writes further - "If one said to him come and stand with the witness and do not testify,

דער רמב"ם שרייבט ווייטער 223 - "אמר לו בוא ועמוד עם העד ולא תעיד,

English translation 1135

so that the borrower will see and become frightened and it will enter his mind that you are two witnesses and he will admit on his own,

כדי שיראה הלוה ויפחד ויעלה על דעתו שאתם שני עדים ויודה מעצמו,

English translation 1136

behold this is forbidden to stand and show that he is a witness,

הרי זה אסור לעמוד ולהראות שהוא עד,

English translation 1137

even though he is not testifying,

אע"פ שאינו מעיד,

English translation 1138

and about this and the like it is said distance yourself from a false word".

ועל זה וכיוצא בו נאמר מדבר שקר תרחק".

English translation 1139

For this is seemingly an extra stringency:

וואס דאס איז לכאורה א חומרה יתירה:

English translation 1140

It is not speaking here about the utterance of false witness in actuality;

עס רעדט זיך דא ניט וועגן אמירת עדות שקר בפועל;

English translation 1141

it is speaking only about making the borrower think that there are two witnesses. So what is the wrongdoing in this? At most - the borrower will speak the truth.

מ'רעדט בלויז וועגן מאכן אז דער לוה זאל טראכטן אז עס זיינען דא צוויי עדים. איז וואס איז די עוולה אין דעם? לכל היותר - וועט דער לוה זאגן דעם אמת.

English translation 1142

And from whichever side you look:

וממה נפשך:

English translation 1143

If the borrower is correct,

אויב דער לוה איז גערעכט,

English translation 1144

then two witnesses will also not help to change his mind;

וועלן דאך צוויי עדים אויך ניט העלפן לשנות דעתו;

English translation 1145

if however he is not correct - then the witness will help him to do repentance and admit to the truth.

אויב אבער ער איז ניט גערעכט - וועט דער עד אים ארויסהעלפן תשובה טאן און מודה זיין על האמת.

English translation 1146

Nevertheless they say that one may not do this.

אעפ"כ זאגט מען אז מ'טאר דאס ניט טאן.

English translation 1147

One sees here also the severity of false witness in a wondrous manner,

זעט מען דא אויך דעם חומר פון עדות שקר באופן נפלא,

English translation 1148

that because of the chain of the chain of false witness one must be careful from doing such a thing.

אז משום סרך דסרך דעדות שקר דארף מען נזהר זיין פון טאן אזא זאך.

English translation 1149

Regarding this one sees the same matter further in the Rambam:

עד"ז זעט מען דעם זעלבן ענין ווייטער אין רמב"ם:

English translation 1150

The Rambam writes further,

דער רמב"ם שרייבט ווייטער 224,

English translation 1151

in the laws of conspiring witnesses,

אין די דינים פון עדים זוממין,

English translation 1152

"Conspiring witnesses require a proclamation,

"עדים זוממים צריכין הכרזה,

English translation 1153

and what is their proclamation,

והיאך היא ההכרזה שלהן,

English translation 1154

they write and send to every city and city,

כותבין ושולחין בכל עיר ועיר,

English translation 1155

so and so and so and so testified about such and such,

פלוני ופלוני העידו בכך וכך,

English translation 1156

and they were disqualified and we killed them,

והוזמו והרגנום,

English translation 1157

or they were lashed before us or we penalized them such and such dinarim,

או לקו בפנינו או ענשנו אותן כך וכך דינרין,

English translation 1158

as it is said and the rest shall hear and fear".

שנאמר 225 והנשארים ישמעו ויראו".

English translation 1159

For also this is a perplexing thing:

וואס אויך דאס איז א דבר תמוה:

English translation 1160

Such a proclamation as by conspiring witnesses - with all the details of the matters - "they write and send...

אזא הכרזה ווי ביי עדים זוממין - מיט אלע פרטי הדברים - "כותבין ושולחין...

English translation 1161

to every city and city...

בכל עיר ועיר...

English translation 1162

they testified about such and such etc." is a thing which one does not find in any place*.

העידו בכך וכך וכו'" איז א דבר וואס מ'געפינט ניט בשום מקום*.

English translation 1163

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 1164

The rule is - "and your brother shall be degraded before your eyes - once he has been lashed he is your brother". For if so it is by the punishment of lashes - all the more so by the punishment of death. So how does it come,

דער כלל איז - "ונקלה אחיך לעיניך 226 - כיון שלקה הרי הוא אחיך" 227. וואס אויב אזוי איז עס ביי עונש מלקות - עאכו"כ ביי עונש מיתה. איז ווי קומט עס,

English translation 1165

that after the receiving of the punishment they proclaim throughout the entire world about the conspiring witnesses,

אז לאחר קבלת העונש איז מען מכריז בכל העולם כולו וועגן די עדים זוממין,

English translation 1166

and especially that even "about the disgrace of an unclean animal the scripture did not speak"?!

ובפרט אז אפילו "בגנות בהמה טמאה לא דבר הכתוב" 228?!

English translation 1167

One sees also here the severity of false witness,

זעט מען אויך דא דעם חומר פון עדות שקר,

English translation 1168

that in order to prevent that there should not be the matter of "conspiring witnesses" they do everything so that "the rest shall hear and fear".

אז כדי צו באווארענען עס זאל ניט זיין דער ענין פון "עדים זוממין" טוט מען אלץ כדי אז "הנשארים ישמעו ויראו".

English translation 1169

And the explanation in this:

והביאור בזה:

English translation 1170

The entire reality of Jews and Torah is to say "testimony" about the Most High,

די גאנצע מציאות פון אידן און תורה איז צו זאגן "עדות" אויפן אויבערשטן,

English translation 1171

as it is written "You are My witnesses, says the Lord." And Chassidus explains this verse in many ways,

כמ"ש 229 "אתם עדי נאום ה'". וואס חסידות 230 איז מבאר דעם לשון הכתוב בכו"כ אופנים,

English translation 1172

but the explanation according to the revealed aspect is understood simply,

אבער דער ביאור ע"פ נגלה איז פארשטאנדיק בפשטות,

English translation 1173

that through the fact that a Jew conducts himself in a certain manner because the Most High commanded him to conduct himself so - he thereby gives testimony about the Most High.

אז דורך דעם וואס א איד פירט זיך באופן מסויים דערפאר וואס דער אויבערשטער האט אים געהייסן אזוי פירן זיך - זאגט ער דערמיט עדות אויפן אויבערשטן.

English translation 1174

And as the Sifri expounds on the verse "And you shall love the Lord your God" - "Love Him through the creatures,"

וכדרשת הספרי 231 אויפן פסוק 232 "ואהבת את ה' אלקיך" - "אהבהו על הבריות",

English translation 1175

that the service of a Jew consists of publicizing G-dliness and "Love Him through the creatures,"

אז די עבודה פון א אידן באשטייט אין מפרסם זיין אלקות און "אהבהו על הבריות",

English translation 1176

as the Gemara explains "that the name of Heaven should become beloved through you,

ווי די גמרא 233 איז מפרש "שיהא שם שמים מתאהב על ידך,

English translation 1177

that he should read and review and serve Torah scholars,

שיהא קורא ושונה ומשמש ת"ח,

English translation 1178

and his business dealings should be in faithfulness and his speech gentle with the creatures,

ויהא משאו ומתנו באמונה ודיבורו בנחת עם הבריות,

English translation 1179

what do the creatures say about him...

מה הבריות אומרות עליו...

English translation 1180

So-and-so who studied Torah, see how pleasant are his ways, how proper are his deeds,

פלוני שלמד תורה ראו כמה נאים דרכיו כמה מתוקנים מעשיו,

English translation 1181

about him the verse says 'Israel, in whom I will be glorified.'"

עליו הכתוב אומר 234 ישראל אשר בך אתפאר".

English translation 1182

And from this it is understood,

וואס דערפון איז פארשטאנדיק,

English translation 1183

that the opposite conduct from "testimony" as it should be is the matter of "desecration of the Name,"

אז די הנהגה הפכית פון "עדות" כדבעי איז דער ענין פון "חילול השם",

English translation 1184

as the Gemara elaborates,

ווי די גמרא פירט אויס,

English translation 1185

that one who conducts himself improperly "about him the verse says 'When they say to them, "These are the people of the Lord, and they have left His land,"'"

אז איינער וואס פירט זיך שלא כדבעי "עליו הכתוב אומר 235 באמור להם עם ה' אלה ומארצו יצאו",

English translation 1186

"thus the name of Heaven is desecrated."

"נמצא שם שמים מתחלל" 236.

English translation 1187

And the matter of "desecration of the Name" is a most severe matter,

וואס דער ענין פון "חילול השם" איז אן ענין הכי חמור,

English translation 1188

as the Gemara says in Yoma "Three

ווי די גמרא זאגט אין יומא 237 "שלשה

English translation 1189

(four)

(ארבעה)

English translation 1190

divisions of atonement etc. but one who has desecration of the Name in his hand etc.,"

חילוקי כפרה כו' אבל מי שיש חילול השם בידו כו'",

English translation 1191

and from this it follows that desecration of the Name is more severe than the most severe matters.

וואס דערפון קומט אויס אז חילול השם איז הארבער פון די ענינים הכי חמורים.

English translation 1192

And according to this, it can be said,

וואס לפי זה יש לומר,

English translation 1193

that this is the reason for the unique severity of false testimony,

אז דאס איז דער טעם החומר המיוחד פון עדות שקר,

English translation 1194

because "false testimony,"

ווייל "עדות שקר",

English translation 1195

is the opposite of sanctification of the Name,

איז דער היפך פון קידוש השם,

English translation 1196

the matter of desecration of the Name.

דער ענין פון חילול השם.

English translation 1197

[And therefore this is not a contradiction to the fact that false testimony is only a prohibition of a negative commandment (and a positive commandment),

[וואס דעריבער איז דאס קיין סתירה ניט דערצו וואס עדות שקר איז בלויז אן איסור לאו (און "עשה"),

English translation 1198

because so it is also regarding desecration of the Name,

ווייל אזוי איז אויך בנוגע חילול השם,

English translation 1199

that this is not necessarily connected with the most severe prohibitions - rather (as the Gemara says there in the continuation of the discussion) "What is an example of desecration of the Name,

אז דאס איז ניט פארבונדן דוקא מיט איסורים הכי חמורים - נאר (ווי די גמרא זאגט דארט בהמשך הסוגיא) "היכי דמי חילול השם,

English translation 1200

Rav said: such as if I take meat from the butcher and do not give the money immediately,"

אמר רב כגון אנא אי שקילנא בישרא מטבחא ולא יהיבנא דמי לאלתר",

English translation 1201

that is, it is not about severe prohibitions,

ד.ה. עס רעדט זיך ניט וועגן איסורים חמורים,

English translation 1202

not even a prohibition of a negative commandment or a prohibition of a positive commandment etc.,

אפילו ניט קיין איסור לאו אדער איסור עשה וכו',

English translation 1203

rather merely buying meat and paying later,

נאר בלויז קויפן פלייש און באצאלן לאחר זמן,

English translation 1204

and such an action which when it is done by another,

און אזא פעולה וואס בשעת זי ווערט געטאן דורך אן אנדערן,

English translation 1205

there is in it no prohibition - nevertheless,

איז אין איך ניטא קיין איסור - אעפ"כ,

English translation 1206

when it is done by a "great person in Torah and famous in piety" - this is desecration of the Name].

בשעת דאס טוט אן "אדם גדול בתורה ומפורסם בחסידות" 238 - איז דאס חילול השם].

English translation 1207

And according to this, the general emphasis in the severity of the matter of false testimony is understood,

וואס לפי זה איז מובן די הדגשה כללית אין דעם חומר הענין פון עדות שקר,

English translation 1208

and in particular this is emphasized in the three examples mentioned above:

ובפרטיות איז דאס מודגש אין די דריי דוגמאות הנ"ל:

English translation 1209

A) Regarding the matter of "the shame of the witness in this world and in the World to Come" - it is understood why the matter of shame exists with emphasis specifically in false testimony,

א) בנוגע דעם ענין פון "בושת המעיד בה בעולם הזה ובעולם הבא" - איז מובן פארוואס דער ענין הבושה איז דא בהדגשה דוקא אין עדות שקר,

English translation 1210

because since "testimony" is the entirety of the existence of man and the purpose of his creation,

ווייל היות אז "עדות" איז כללות מציאות האדם ותכלית בריאתו,

English translation 1211

it follows,

קומט אויס,

English translation 1212

that through false testimony a matter opposite to this occurs,

אז דורך עדות שקר טוט זיך אויף אן ענין הפכי דערפון,

English translation 1213

a matter of desecration of the name of Heaven - consequently this causes a shame in his entire existence,

אן ענין של חילול שם שמים - במילא פועל'ט דאס א בושה בכללות מציאותו,

English translation 1214

both in his body which is connected with "this world" and in his soul which is connected with the "World to Come."

סיי בגופו וואס איז פארבונדן מיט "עולם הזה" סיי בנשמתו וואס איז פארבונדן מיט "עולם הבא".

English translation 1215

B) Similarly it is understood why there must be utmost caution in "Distance yourself from a false word" regarding testimony - because of the severity of the matter of false testimony,

ב) עד"ז איז מובן פארוואס עס דארף זיין די זהירות בתכלית אין "מדבר שקר תרחק" בא עדות - מצד דעם חומר הענין פון עדות שקר,

English translation 1216

which is similar to desecration of the Name from which one must guard oneself to the utmost

וואס איז ע"ד ווי חילול השם פון וועלכן מ'דארף זיך אויסהיטן בתכלית

English translation 1217

(as above).

(כנ"ל).

English translation 1218

C) Similarly regarding the third matter - the special proclamation of "conspiring witnesses":

ג) עד"ז איז בנוגע דעם דריטן ענין - די הכרזה פרטית פון "עדים זוממין":

English translation 1219

Since the matter of false testimony is such a severe matter,

וויבאלד אז דער ענין פון עדות שקר איז אזא ענין חמור,

English translation 1220

similar to desecration of the Name - it is understood that one must do everything possible to prevent such a thing from recurring through another Jew - consequently one does everything so that there should be "and the rest shall hear and fear,"

ע"ד ווי חילול השם - איז מובן אז מ'דארף טאן אלץ וואס מ'קען אויף צו באווארענען אז אזא זאך זאל זיך ניט איבער'חזר'ן דורך א צווייטן אידן - במילא טוט מען אלץ אבי עס זאל זיין דער "והנשארים ישמעו ויראו",

English translation 1221

and one does not consider the humiliation of the witnesses etc.

און מ'רעכנט זיך ניט מיטן בזיון העדים וכו'

English translation 1222

(even though "once he has been lashed, he is your brother"),

(כאטש "כיון שלקה הרי הוא אחיך"),

English translation 1223

since regarding desecration of the Name, even in a case of doubt and double doubt, one must do everything to prevent desecration of the Name.

היות אז אין חילול השם איז אפילו ביי א ספק וספק ספיקא דארף מען טאן אלץ צו פארמיידן חילול השם.

English translation 1224

[And similarly regarding the principle that even "about the disgrace of an unclean animal the verse did not speak,"

[וע"ד ווי דאס איז בנוגע דעם כלל אז אפילו "בגנות בהמה טמאה לא דיבר הכתוב",

English translation 1225

if this is relevant to the halachah,

אז אויב דאס איז נוגע להלכה,

English translation 1226

then one uses the term "impurity" and the like,

דעמולט זאגט מען א לשון "טומאה" וכיו"ב,

English translation 1227

so that the halachic ruling should be understood simply].

כדי דער פסק ההלכה זאל זיין מובן בפשטות 239].

English translation 1228

Furthermore:

נאכמער:

English translation 1229

The proclamation regarding conspiring witnesses helps not only regarding others,

די הכרזה בנוגע עדים זוממין העלפט ניט נאר בנוגע צו אנדערע,

English translation 1230

but also regarding themselves:

נאר אויך בנוגע זיי אליין:

English translation 1231

That which "since he was flogged, he is your brother" applies only regarding the act of the witnesses themselves,

דאס וואס "כיון שלקה הרי הוא אחיך" איז דאך שייך נאר בנוגע צו דעם מעשה העדים עצמו,

English translation 1232

but regarding the possibility that another will see this and will also stumble,

אבער בנוגע דערצו וואס עס קען זיין אז א צווייטער וועט דאס זען און וועט אויך נכשל ווערן,

English translation 1233

the matter of punishment does not help,

העלפט דאך ניט דער ענין פון עונש,

English translation 1234

and as the Gemara says "What is the crookedness that cannot be repaired,

וע"ד ווי די גמרא 240 זאגט "איזהו מעוות לא יוכל לתקון 241,

English translation 1235

this is one who comes upon a forbidden relative and begets from her a mamzer",

זה הבא על הערוה והוליד ממנה ממזר",

English translation 1236

because "his iniquity is revealed and remembered as long as the mamzer exists",

ווייל "עונו גלוי ונזכר כל זמן שממזר קיים" 242,

English translation 1237

and therefore even repentance does not help

און דערפאר העלפט ניט אפילו קיין תשובה

English translation 1238

(even a complete and inner repentance with all the matters)

(אפילו א תשובה שלימה ופנימית עם כל הענינים)

English translation 1239

- consequently, one must have the warning of "and the rest shall hear and fear",

- במילא דארף מען האבן די באווארעניש פון "והנשארים ישמעו ויראו",

English translation 1240

so that their undesirable act in the past should not cause an undesirable act of another.

כדי אז זייער מעשה בלתי רצוי בעבר זאל ניט גורם זיין א מעשה בלתי רצוי פון א צווייטן.

English translation 1241

This is accomplished through the proclamation of the court - because it is certain that from above they warn that those who need to receive the admonition should have "hear and fear" with them.

וואס דאס ווערט אויפגעטאן דורך הכרזת הבית דין - ווייל ס'איז זיכער אז מלמעלה באווארנט מען אז די וואס דארפן אנקומען צו דער הזהרה זאל ביי זיי זיין ישמעו ויראו.

English translation 1242

And according to the simple understanding of the matter - that which "they write and send to every city and town" does not mean that the proclamation will reach every Jewish house in all the dispersions of Israel,

וכפשטות הענין - אז דאס וואס "כותבין ושולחין בכל עיר ועיר" מיינט ניט אז די הכרזה וועט דערגרייכן צו יעדער אידישע הויז בכל תפוצות ישראל,

English translation 1243

but rather this means that they send it to large cities and synagogues and the like - which depends on the decision of the court.

נאר דאס מיינט אז מ'שיקט דאס צו גרויסע שטעט ובתי כנסיות וכיו"ב - וואס דאס איז תלוי אין החלטת הב"ד.

English translation 1244

Consequently, the question can arise - from where do we know that this will reach the one who learned from their conduct and needs to receive the "admonition"? One must say,

במילא קען דאך ווערן די שאלה - פון וואנען ווייס מען אז דאס וועט דערגרייכן צו דעם וואס האט זיך אפגעלערנט פון זייער הנהגה און דארף אנקומען צו די "הזהרה"? מוז מען זאגן,

English translation 1245

that this is warned from above.

אז דאס ווערט באווארנט מלמעלה.

English translation 1246

[And one must say,

[ויש לומר,

English translation 1247

that this is like the Ramban explains another law in the laws of conspiring witnesses - that which "if he was killed, they are not killed" - "for the judgment of conspiring witnesses is by the decree of the Ruler...

אז דאס איז ע"ד ווי דער רמב"ן 243 איז מבאר אן אנדער דין אין הלכות עדים זוממין - דאס וואס "הרגו אין נהרגין" 244 - "כי משפט העדים זוממין בגזירת השליט...

English translation 1248

if he was killed...

אם נהרג...

English translation 1249

we consider...

נחשוב...

English translation 1250

that he died for his iniquity" meaning "he is a dead man." ]...

כי הוא בעוונו מת נוע"ד "גברא קטילא הוא." 245]...

English translation 1251

that Hashem will not allow the righteous judges who stand before Him to spill innocent blood,

שלא יתן ה' השופטים הצדיקים העומדים לפניו לשפוך דם נקי,

English translation 1252

for judgment is for God and in the midst of God He judges...

כי המשפט לאלקים הוא 246 ובקרב אלקים ישפוט 247...

English translation 1253

a great level of the judges of Israel and the promise that the Holy One, blessed be He, agrees with their hand and with them in the matter of judgment...

מעלה גדולה בשופטי ישראל וההבטחה שהקב"ה מסכים על ידם ועמהם בדבר המשפט...

English translation 1254

and He will guide them in the path of truth",

והוא ינחם בדרך אמת",

English translation 1255

and this applies to our matter,

וואס עד"ז איז בעניננו,

English translation 1256

that from above they warn that the proclamation should reach the one who needs to hear].

אז מלמעלה באווארנט מען אז די הכרזה זאל דערגרייכן צו דעם וואס דארף הערן].

English translation 1257

From all this it is understood how the proclamation etc. also helps the conspiring witnesses themselves - that from their undesirable act there should not come forth a "crookedness that cannot be repaired".

וואס מכל זה מובן ווי די הכרזה וכו' העלפט אויך די עדים זוממין עצמם - אז פון זייער מעשה בלתי רצוי זאל ניט ארויסקומען קיין "מעוות לא יוכל לתקון".

English translation 1258

Moreover:

ויתירה מזו:

English translation 1259

the proclamation etc. has within it such a power that is

די הכרזה וכו' האט אין זיך אזא תוקף וואס איז

English translation 1260

(to a certain extent)

(אין א געוויסע מאס)

English translation 1261

even stronger than the matter of repentance

נאך שטארקער ווי דער ענין התשובה

English translation 1262

(in its simple sense):

(בפשטות):

English translation 1263

Regarding repentance, it is said that "what is the crookedness that cannot be repaired, this is one who comes upon a forbidden relative and begets from her a mamzer",

בנוגע תשובה זאגט מען דאך אז "איזהו מעוות לא יוכל לתקון זה הבא על הערוה והוליד ממנה ממזר",

English translation 1264

meaning that after the result of his sinful act has been actualized - he has no control over it.

ד.ה. אז נאך דעם וואס די תוצאה פון זיין מעשה העבירה האט זיך אפגעטאן - האט ער ניט קיין שליטה אויף דעם.

English translation 1265

However, here by conspiring witnesses,

משא"כ דא ביי עדים זוממין,

English translation 1266

even if their false testimony has already brought a result

איז אפילו אויב זייער עדות שקר האט שוין געבראכט א תוצאה

English translation 1267

(at least potentially),

(בכח עכ"פ),

English translation 1268

that someone has already learned from their deeds,

אז איינער האט זיך שוין אפגעלערנט ממעשיהם,

English translation 1269

and is about to stumble, Heaven forbid,

און געהאלטן ביי נכשל ווערן ח"ו,

English translation 1270

nevertheless, the proclamation for "and the rest shall hear and fear" nullifies the result!

אעפ"כ איז די הכרזה פאר "והנשארים ישמעו ויראו" מבטל די תוצאה!

English translation 1271

And one can say that this is like the story brought in the writings about a baal teshuvah through whose repentance the mamzerim died.

וי"ל אז דאס איז ע"ד וואס עס ברענגט זיך אין כתבים א מעשה מיט א בע"ת וואס ע"י תשובתו זיינען די ממזרים געשטארבן 248.

English translation 1272

The story is not publicized

וואס מ'איז ניט מפרסם די מעשה

English translation 1273

(I do not know for what reason),

(כ'ווייס ניט מאיזה טעם),

English translation 1274

but it is a known story of a baal teshuvah who was with one of the Rebbes,

אבער ס'איז א מעשה ידוע פון א בע"ת וואס איז געווען ביי איינעם פון די רביים,

English translation 1275

and he confessed and asked the Rebbe for a path of repentance,

און האט זיך מתוודה געווען און געבעטן ביים רבי'ן א דרך תשובה,

English translation 1276

and he asked how he would know if his repentance was accepted - he was answered that "he will find out",

און האט געפרעגט ווי וועט ער וויסן צי נתקבלה תשובתו - האט מען אים געענטפערט אז "ער וועט זיך שוין דערוויסן",

English translation 1277

and so it was,

וכך הוה,

English translation 1278

that after a long time,

אז לאחר זמן רב,

English translation 1279

after he conducted himself in the manner of a baal teshuvah,

נאך דעם וואס ער האט זיך נוהג געווען כמנהג בע"ת,

English translation 1280

and left his place,

און איז אוועק ממקומו,

English translation 1281

and continued in the conduct of repentance day by day in a manner of adding and going,

און האט ממשיך געווען בהנהגת התשובה מדי יום ביומו באופן דמוסיף והולך,

English translation 1282

as it is stated in Tanya that "even though he has already done proper repentance, the essence of repentance is in the heart, and the heart has many levels and degrees, and everything is according to the person and according to the time and place etc." - he later found out that all the mamzerim born through his iniquity had died.

ווי עס שטייט אין תניא 249 אז "אף שכבר עשה תשובה נכונה הרי עיקר התשובה בלב והלב יש בו בחי' ומדרגות רבות והכל לפי מה שהוא אדם ולפי הזמן והמקום וכו'" - האט ער זיך דערנאך דערוואוסט אז מתו כל הממזרים שנולדו בעוונו.

English translation 1283

Parenthetical statement:

מאמר המוסגר:

English translation 1284

The aforementioned matter - that repentance is in a manner of adding and going - is also an explanation for several perplexing matters:

דער ענין האמור - אז די תשובה איז באופן דמוסיף והולך - איז אויך א הסברה אויף כמה ענינים תמוהים:

English translation 1285

It is known the reason for that which "transgressions that one confessed on Yom Kippur, one returns and confesses on another Yom Kippur,"

א) ס'איז ידוע דער טעם אויף דעם וואס "עבירות 250 שהתוודה עליהם ביוהכ"פ זה חוזר ומתוודה עליהן ביוהכ"פ אחר,

English translation 1286

even though he stands in his repentance,

אע"פ שהוא עומד בתשובתו,

English translation 1287

as it is said "for I know my transgressions and my sin is always before me,"

שנאמר 251 כי פשעי אני אדע וחטאתי נגדי תמיד",

English translation 1288

and the inner explanation of "and my sin is always before me" is explained in Tanya there in the continuation of the matter "and therefore David said and my sin is always before me,"

וואס דער פירוש פנימי אין "וחטאתי נגדי תמיד" איז 252 מבואר אין תניא דארט בהמשך הענין "ולכן אמר דוד וחטאתי נגדי תמיד",

English translation 1289

because "the essence of repentance is in the heart etc."

ווייל "עיקר התשובה בלב וכו'".

English translation 1290

Regarding this on Yom Kippur itself - it is known the question why "one confesses on the night of Yom Kippur at the evening service,

ב) עד"ז ביוהכ"פ עצמו - איז ידוע די שאלה פארוואס "מתוודה בלילי יוהכ"פ ערבית,

English translation 1291

and returns and confesses at the morning service and at the additional service and at the afternoon service and at the closing service"?

וחוזר ומתוודה בשחרית ובמוסף ובמנחה ובנעילה" 253?

English translation 1292

And the reason for this simply is "lest a matter of transgression occurred to him after the confession of the evening service...

וואס דער טעם אויף דעם בפשטות איז "שמא אירע לו דבר עבירה אחר הוידוי של ערבית...

English translation 1293

lest a matter of transgression occurred to him during the entire day."

שמא אירע לו דבר עבירה בכל היום" 254.

English translation 1294

But at first glance it still requires explanation - because it is speaking about Yom Kippur when all Jews are compared to "ministering angels,"

אבער לכאורה איז נאך אלץ דורש ביאור - ווייל עס רעדט זיך דאך וועגן יוהכ"פ ווען אלע אידן ווערן געגליכן צו "מלאכי השרת" 255,

English translation 1295

and are found in the synagogue most of the day - why must one say the confession of sins five times,

און געפינען זיך בבית הכנסת רוב היום - איז צוליב וואס דארף מען זאגן על חטא פינף מאל,

English translation 1296

until the prayer leader says the confession of sins "in the middle of his prayer in the fourth blessing" which is with the Name and Kingship?!

ביז אז דער שליח צבור זאגט על חטא "באמצע תפלתו בברכה רביעית" 256 וואס איז בשם ומלכות?!

English translation 1297

Rather this is understood according to the above - that "the essence of repentance is in the heart etc.,"

נאר דאס ווערט מובן ע"פ הנ"ל - אז "עיקר התשובה בלב כו'",

English translation 1298

it is because during the course of the day

איז וויבאלד אז במשך הזמן פון דעם טאג

English translation 1299

(Yom Kippur)

(יום כיפור)

English translation 1300

his level is changed,

ווערט זיין דרגא נשתנה,

English translation 1301

therefore there must be a higher level in repentance,

דעריבער דארף זיין א העכערע דרגא אין תשובה,

English translation 1302

"a higher repentance from the depth of the heart more."

"תשובה עילאה יותר מעומקא דליבא יותר" 257.

English translation 1303

Regarding this it explains the totality of the service of the future - in what will then consist the service,

ג) עד"ז איז דאס מבאר די כללות העבודה דלעתיד לבוא - אין וואס וועט באשטיין דעמולט די עבודה,

English translation 1304

at the time of "and the spirit of impurity I will remove from the earth,"

בשעת "ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ",

English translation 1305

and there will not be any evil inclination to wage war with it? And in the language of the verse "the years have arrived of which you will say I have no desire in them."

און ס'וועט ניט זיין קיין יצה"ר צו מלחמה האבן מיט אים? ובלשון הכתוב 258 "הגיעו שנים אשר תאמר אין לי חפץ בהם".

English translation 1306

And as the Rambam explains the content of the service of man - and you shall choose life - that when there is free choice and a possibility to act in both directions,

און ווי דער רמב"ם 259 איז מבאר דעם תוכן פון עבודת האדם - ובחרת בחיים 260 - אז בשעת ס'איז דא בחירה חפשית און אן אפשריות צו טאן אין ביידע ריכטונגען,

English translation 1307

then the service of man is fitting,

דעמולט פאסט עבודת האדם,

English translation 1308

but if one has no choice then the entire matter is not fitting.

משא"כ אויב מ'האט קיין ברירה ניט פאסט ניט דער גאנצער ענין.

English translation 1309

Rather according to what is stated above that also after the service of repentance in its completeness,

נאר ע"פ האמור לעיל אז אויך לאחר עבודת התשובה בשלימותה,

English translation 1310

there can be an ascent in this "according to the time and place" etc.,

קען זיין אן עלי' בזה "לפי הזמן והמקום" וכו',

English translation 1311

it is understood,

איז מובן,

English translation 1312

that also in the future the matter of service is applicable for ascents in holiness itself,

אז אויך לעתיד לבוא איז שייך דער ענין פון עבודה אויף עליות אין קדושה גופא 261,

English translation 1313

to a higher level in holiness.

צו א העכערע דרגא אין קדושה 262.

English translation 1314

We return to our matter:

נחזור לעניננו:

English translation 1315

From all that is stated above it is understood,

פון כל האמור לעיל איז מובן,

English translation 1316

that the totality of the service of man is in a manner of "you are My witnesses says the Lord,"

אז כללות עבודת האדם איז אין אן אופן פון "אתם עדי נאום ה'",

English translation 1317

to be witnesses upon the Most High.

צו זיין עדים אויפן אויבערשטן.

English translation 1318

And this is applicable both to men and to women - in the manner like regarding several matters of testimony in halacha women are also trusted,

און דאס איז שייך סיי צו אנשים סיי צו נשים - ע"ד ווי בנוגע לכמה עניני עדות אין הלכה זיינען אויך נשים נאמן,

English translation 1319

especially in "testimony of a woman" to save a woman from being an agunah

בפרט אין "עדות אשה" צו מציל זיין אן אשה פון עיגון

English translation 1320

(as brought in the Rambam itself before this).

(ווי געבראכט אין רמב"ם גופא לפני זה).

English translation 1321

May it be His will,

איז יהי רצון,

English translation 1322

that each and every one of Israel should indeed carry out the mission with utmost perfection.

אז כל אחד ואחת מישראל זאלן טאקע דורכפירן די שליחות בתכלית השלימות.

English translation 1323

And very soon may there be the "when you lift up the heads of the children of Israel,"

און בקרוב ממש זאל זיין דער "כי תשא את ראש בני ישראל",

English translation 1324

the matter of the elevation of Jews

דער ענין הרוממות פון אידן

English translation 1325

(as mentioned above),

(כנזכר לעיל),

English translation 1326

and they will build and bring down the third Holy Temple below,

און מ'וועט בויען און מוריד זיין דעם ביהמ"ק השלישי למטה,

English translation 1327

in the lower Jerusalem,

אין ירושלים שלמטה,

English translation 1328

through that which the upper Holy Temple will be drawn and joined with the Holy Temple in the lower Jerusalem,

דורך דעם וואס דער ביהמ"ק שלמעלה 263 וועט נמשך ווערן ונתחבר ווערן מיטן ביהמ"ק שבירושלים שלמטה 263,

English translation 1329

which is through the service of Jews in the manner of "with all your heart" - "with both your inclinations,"

וואס דאס ווערט דורך דער עבודה פון אידן באופן פון "בכל לבבך" 264 - "בשני יצריך" 265,

English translation 1330

until it becomes "and I will dwell in their midst" - within each and every one of Israel.

ביז עס ווערט "ושכנתי בתוכם" - בתוך כל אחד ואחד מישראל 266.

English translation 1331

And the main point - that the matter is fulfilled literally,

והעיקר - אז עס ווערט נתקיים דער ענין כפשוטו,

English translation 1332

that King David the Messiah comes,

אז עס קומט דוד מלכא משיחא,

English translation 1333

who says "and my heart is slain within me,

וואס זאגט "ולבי חלל בקרבי 267,

English translation 1334

that he has no evil inclination,

שאין לו יצה"ר,

English translation 1335

for he killed it through fasting,"

כי הרגו בתענית" 268,

English translation 1336

and that which was once accomplished through fasting - is when the teachings of Chassidus were revealed,

וואס דאס וואס אמאל האט זיך אויפגעטאן ע"י תענית - איז בשעת ס'איז נתגלה געווארן תורת החסידות,

English translation 1337

Chassidus revealed

האט חסידות מגלה געווען 269

English translation 1338

(as the Alter Rebbe explains at length in Igeret HaKodesh)

(ווי דער אלטער רבי איז מבאר בארוכה אין אגה"ק 270)

English translation 1339

that one can accomplish "and your sin through charity redeem,"

אז מ'קען אויפטאן דעם "וחטאך בצדקה פרוק" 271,

English translation 1340

all the more so that one can accomplish this through joy.

עאכו"כ אז מ'קען דאס אויפטאן ע"י שמחה.

English translation 1341

And especially coming from the 7th of Adar,

ובפרט קומענדיק פון ז' אדר,

English translation 1342

the day of the passing of Moses our teacher,

יום הסתלקות משה רבינו 272,

English translation 1343

which also the matter is connected with joy - as Chassidus

וואס אויך דער ענין איז פארבונדן מיט שמחה - ווי חסידות 273

English translation 1344

(the inner dimension of the Torah)

(פנימיות התורה)

English translation 1345

revealed that the day of the passing of Rabbi Shimon bar Yochai - the spark of Moses our teacher - is the day of his joy,

האט אויפגעטאן אז יום הסתלקות הרשב"י - ניצוצו של משה רבינו 274 - איז יום שמחתו 275,

English translation 1346

until it is a day of very great joy.

ביז א יום שמחה גדולה ביותר.

English translation 1347

One should prepare for the joy of Purim,

זאל מען זיך גרייטן צו דער שמחה פון פורים,

English translation 1348

a joy until one does not know;

א שמחה עד דלא ידע;

English translation 1349

and before this - prepare for the joy of the completion of the Rambam,

ולפנ"ז - גרייטן זיך צו דער שמחה פון סיום הרמב"ם,

English translation 1350

which in general one makes a feast for the completion of the Torah,

וואס בכלל איז דאך עושין סעודה לגמרה של תורה* 275,

English translation 1351

especially since it is about the completion of "the entire Torah"

בפרט אז עס רעדט זיך וועגן סיום "כל התורה כולה"

English translation 1352

(as the Rambam testifies about his book - that it includes the entire Torah).

(ווי דער רמב"ם איז מעיד על ספרו - אז דאס איז כולל כל התורה כולה).

English translation 1353

And in particular, after one will connect this with the beginning of the third cycle - since "three times establishes a presumption,"

ובפרט נאך אז מ'וועט דאס מקשר זיין מיט התחלת מחזור השלישי - וואס "בתלת 188 זימני הוי חזקה" 276,

English translation 1354

and the number three is also a preparation for the third Holy Temple.

און דער מספר שלשה איז אויך א הכנה צום ביהמ"ק השלישי.

English translation 1355

And before this, the true and complete redemption should come through our righteous Mashiach,

און נאך לפני זה זאל קומען די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1356

and there will be the "raise the head of the children of Israel" in its simple sense,

און עס וועט זיין דער "תשא את ראש בני ישראל" בפשטות,

English translation 1357

that one will go out from exile,

אז מ'וועט ארויסגיין פון גלות,

English translation 1358

"break the yoke of the nations

"שבור עול הגוים

English translation 1359

(the yoke of exile)

(עול גלות)

English translation 1360

from our neck,"

מעל צוארינו" 277,

English translation 1361

"and the children of Israel go out with an upraised hand,"

"ובני ישראל יוצאים ביד רמה" 278,

English translation 1362

in its simple sense,

בפשטות,

English translation 1363

below ten handbreadths,

למטה מעשרה טפחים,

English translation 1364

and in our actual, immediate [redemption].

ובעגלא דידן ממש.

English translation 1365

And there will be the "Moses assembled the entire assembly of the children of Israel,"

און עס ווערט דער "ויקהל משה את כל עדת בני ישראל" 279,

English translation 1366

when Moses and Aaron are with them,

ווען משה ואהרן עמהם 280,

English translation 1367

and they make from each one and all Jews the concept of "assembly,"

און זיי מאכן פון יעדן איך און אלע אידן דעם ענין פון "ויקהל",

English translation 1368

because "a great assembly will return here,"

ווייל "קהל גדול ישובו הנה" 281,

English translation 1369

And there will be the "tenth census,"

און עס וועט זיין דער "מנין העשירי" 282,

English translation 1370

"the tenth shall be holy,"

"העשירי יהי' קודש" 283,

English translation 1371

"and these are the accounts,"

"ואלה פקודי" 284,

English translation 1372

the census through our righteous Mashiach,

דער מנין ע"י משיח צדקנו 282,

English translation 1373

And all these matters [shall be] with joy and a good heart.

וכל ענינים אלו בשמחה וטוב לבב.

English translation 1374

As usual in all such farbrengens, one concludes with a matter of charity.

כרגיל בכל התוועדויות כגון אלו - איז מען מסיים מיט אן ענין של צדקה.

English translation 1375

So after the final blessing,

איז לאחרי הברכה האחרונה,

English translation 1376

in order not to cause confusion,

כדי שלא לבלבל,

English translation 1377

one will distribute through the "tankists" one dollar to each and every one,

וועט מען טיילן דורך די "טאַנקיסטן" א דאלאר לכל אחד ואחת,

English translation 1378

in order to give for charity.

כדי אפצוגעבן לצדקה.

English translation 1379

And since we are in the Minor Purim,

און וויבאלד אז מ'שטייט בפורים קטן,

English translation 1380

together with the storm of the Major Purim and together with the storm of the conclusion of the Rambam - one will also add and give "double to wisdom" - to each one two dollars.

צוזאמען מיטן שטורעם פון פורים גדול און צוזאמען מיטן שטורעם פון סיום הרמב"ם - וועט מען אויך מוסיף זיין און געבן "כפליים לתושי'" 285 - יעדערן צו צוויי דאלאר.

English translation 1381

In addition to this, one will also now make a collection - and whoever wishes,

עד"ז וועט מען אויך מאכן יעצט א מגבית - וכל הרוצה,

English translation 1382

may give

קען געבן

English translation 1383

(on a separate note)

(בפיתקא בפני עצמה)

English translation 1384

his name and his mother's name,

שמו ושם אמו,

English translation 1385

in order to bring and leave it on the grave of the Nasi of our generation, His Holiness, our Master, Teacher, and Rebbe.

כדי צו ברענגען און לאזן דאס אויפן ציון פון נשיא דורנו כ"ק מו"ח אדמו"ר.

English translation 1386

And just as "great is charity which brings the redemption closer" - so will all this hasten the time when "then our mouth will be filled with laughter,"

און אזוי ווי "גדולה צדקה שמקרבת את הגאולה" 286 - וועט דאס אלץ ממהר זיין דעם זמן ווען "אז ימלא שחוק פינו" 287,

English translation 1387

as the Magen Avraham also concludes in the laws of Minor Purim

ווי דער מגן אברהם איז מסיים אויך אין הלכות פורים קטן

English translation 1388

(as mentioned above)

(כנ"ל 288)

English translation 1389

"then our mouth will be filled with laughter"

"אז ימלא שחוק פינו"

English translation 1390

(which is connected with the second name of His Holiness, our Master, Teacher, and Rebbe).

(וואס דאס איז פארבונדן מיט שמו השני של כ"ק מו"ח אדמו"ר 289).

English translation 1391

And in addition to this, there will also be the concept of "may God add for me another son"

ועד"ז וועט אויך זיין דער ענין פון "יוסף הוי' לי בן אחר" 290

English translation 1392

(which is connected with the first name of His Holiness, our Master, Teacher, and Rebbe),

(וואס איז פארבונדן מיטן ערשטן נאמען פון כ"ק מו"ח אדמו"ר 291),

English translation 1393

making from an "other" a "son" - through that which from the "captives,"

מאכן פון אן "אחר" א "בן" 292 - דורך דעם וואס מ'וועט פון די "שבויים",

English translation 1394

"infants who were captured among the nations,"

"תינוקות שנשבו לבין העכו"ם" 293,

English translation 1395

one will make "sons,"

מאכן "בנים",

English translation 1396

and in the manner of "may God add for me,"

ובאופן פון "יוסף ה' לי גו'",

English translation 1397

where every place that it says "for me" it never moves,

וואס כל מקום שנאמר לי אינו זז לעולם 294,

English translation 1398

an eternal redemption after which there is no exile,

א גאולה נצחית שאין אחרי' גלות 295,

English translation 1399

because "and the spirit of impurity I will remove from the land,"

ווייל "ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ",

English translation 1400

and all these matters - out of joy and a good heart,

וכל ענינים אלו - מתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 1401

and with the greatest alacrity.

ובזריזות הכי גדולה.

English translation 1402

And in order that the aforementioned joy should also be in a simple sense - this must also be connected with a melody of joy,

און כדי די שמחה הנ"ל זאל זיין אויך בפשטות - דארף דאס אויך זיין פארבונדן מיט א ניגון של שמחה,

English translation 1403

One will therefore conclude

וועט מען דעריבער מסיים זיין

English translation 1404

(as usual)

(כרגיל)

English translation 1405

with the melody "the Holy Temple will be built speedily in our days,"

מיטן ניגון "שיבנה ביהמ"ק במהרה בימינו" 296,

English translation 1406

And before this - since the intention is that it should be a Chassidic farbrengen - the melody of the old Rebbe of the four stanzas,

ולפנ"ז - וויבאלד די כוונה איז עס זאל זיין א חסיד'ישע התוועדות - דעם אלטן רבי'נס ניגון פון די ד' בבות,

English translation 1407

And before it - the preparatory melody,

ולפניו - דעם ניגון הכנה,

English translation 1408

and after it - the melody of the middle Rebbe.

ולאחריו - דעם ניגון פון מיטעלן רבי'ן.

English translation 1409

And there will be "eternal joy upon their heads,"

און עס וועט זיין "שמחת עולם על ראשם",

English translation 1410

in the "tenth song" and the tenth melody,

אין דער "שירה העשירית" 297 וניגון העשירי,

English translation 1411

and in the manner of "a new song,"

ובאופן של "שיר חדש",

English translation 1412

speedily in our actual days,

במהרה בימינו ממש,

English translation 1413

together with our righteous Mashiach,

צוזאמען מיט משיח צדקנו,

English translation 1414

and Moses and Aaron are with them,

ומשה ואהרן עמהם,

English translation 1415

and the Nasi of our generation at our head.

ונשיא דורנו בראשינו.

English translation 1416

His Holiness, the Rebbe, may he live for many good days, Amen, instructed to distribute the cards.

כ"ק אדמו"ר שליט"א צוה לחלק הכרטיסים.

English translation 1417

Afterwards, he instructed to play the preparatory melody,

אח"כ צוה לנגן ניגון הכנה,

English translation 1418

the melody of the Alter Rebbe

ניגון אדה"ז

English translation 1419

(the fourth stanza - first time),

(בבא הרביעית - פעם א'),

English translation 1420

Nye zhuritsy khlapatsy.

ניע זשוריצי חלאפצי.

English translation 1421

The prayer leader, may he live, sang "May it be Your will, our God and God of our fathers, that the Holy Temple be built speedily in our days, and grant us our portion in Your Torah."

הש"צ שי' ניגן "יה"ר כו' שיבנה ביהמ"ק ב"ב ותן חלקנו בתורתך".

English translation 1422

Afterwards, he said:

אח"כ אמר:

English translation 1423

Those who need to recite the final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1424

will surely recite the final blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 1425

His Holiness, the Rebbe, may he live for many good days, Amen, distributed to the "tankists," may they live, dollar bills,

כ"ק אדמו"ר שליט"א חילק לה"טאנקיסטין" שיחיו שטרות של דולר,

English translation 1426

in order to distribute to each one of those present, may they live, two bills,

בכדי לחלק לכאו"א מהנוכחים שיחיו שתי שטרות,

English translation 1427

with the intention to give them

על מנת לתת אותם

English translation 1428

(or their equivalent)

(או חילופם)

English translation 1429

for charity.

לצדקה.

English translation 1430

Before his departure, he began to sing "for with joy you shall go out."

טרם צאתו התחיל לנגן "כי בשמחה תצאו".