English translation — שיחת ש"פ בא, ח' שבט ה'תשמ"ו.

English translation 1

With the help of Heaven.

בס"ד.

English translation 2

Talk of Shabbat Parashat Bo,

שיחת ש"פ בא,

English translation 3

the 8th of Shevat, 5746.

ח' שבט ה'תשמ"ו.

English translation 4

It is * the Shabbat before the Tenth of Shevat, the yahrtzeit of the Rebbe, my father-in-law, the Rebbe, from which the yahrtzeit is blessed.

א. ס'איז * דער שבת פאר עשירי בשבט, דער יום ההילולא פון כ"ק מו"ח אדמו"ר, וואס מיני' מתברך דער יום ההילולא.

English translation 5

And in addition to this, also the special determination of this Shabbat

ונוסף לזה האט אויך די קביעות מיוחדת פון דעם שבת

English translation 6

(before the yahrtzeit)

(לפני יום ההילולא)

English translation 7

has a connection to the yahrtzeit:

א שייכות מיט דעם יום ההילולא:

English translation 8

In this Shabbat before the yahrtzeit itself, it is Shabbat Parashat Bo –

אין דעם שבת לפני יום ההילולא גופא איז דאס שבת פרשת בא –

English translation 9

the same day of the week when the passing was in the year 5710.

דער זעלבער יום בשבוע ווען ס'איז געווען די הסתלקות בשנת תש"י.

English translation 10

And certainly this is with Divine Providence,

וואס זיכער איז דאס בהשגחה פרטית,

English translation 11

all the more so from every matter in the world,

במכ"ש פון יעדער זאך בעולם,

English translation 12

how much more so a matter connected with a Nasi,

עאכו"כ אן ענין פארבונדן מיט א נשיא,

English translation 13

that "the Nasi is everything"2 and "after the head, the body follows"3.

וואס "הנשיא הוא הכל" 2 און "בתר רישא גופא אזיל" 3.

English translation 14

And even though from the perspective of the day of the month, this Shabbat

ואע"פ אז מצד דער יום בחודש איז דער שבת

English translation 15

(Parashat Bo)

(פ' בא)

English translation 16

is in a different determination than it was in the year of the passing

אין אן אנדער קביעות ווי ס'איז געווען בשנת ההסתלקות

English translation 17

(this year it is the 8th of Shevat,

(בשנה זו איז דאס ח' שבט,

English translation 18

whereas then it was on the Tenth of Shevat,

משא"כ דעמולט איז דאס געווען בעשירי בשבט,

English translation 19

which this year will be on the second day [of the week]) –

וואס בשנה זו וועט עס זיין ביום השני) –

English translation 20

nevertheless, there is also a matter in this day and the weekly portion,

איז אבער אויך דא אן ענין אין דעם יום ופרשת השבוע,

English translation 21

according to the teaching of the Alter Rebbe4 that one must live with the time,

כתורת אדה"ז 4 אז מ'דארף לעבן מיט דער צייט,

English translation 22

with the weekly portion,

מיט פרשת השבוע,

English translation 23

therefore it is understood that on Shabbat Parashat Bo of this year, one lives with the same portion with which one lived on the day of the passing in the year 5710 –

במילא איז פארשטאנדיק אז בשבת פ' בא בשנה זו לעבט מען מיט דער זעלבער פרשה מיט וועלכער מ'האט געלעבט ביום ההסתלקות בשנת תש"י –

English translation 24

both from the perspective of the weekly Torah study schedule,

סיי מצד שיעורי חומש השבועי,

English translation 25

that on this Shabbat one reads the entire Parashat Bo

אז מ'לייענט בשבת זה גאנץ פ' בא

English translation 26

(with all the blessings before and after),

(מיט אלע ברכות לפני' ולאחרי'),

English translation 27

not only one part of the portion

ניט נאר איין חלק פון דער פרשה

English translation 28

(as it is during the week),

(ווי ס'איז באמצע השבוע),

English translation 29

and also from the perspective of the daily study schedule,

און סיי מצד דעם שיעור היומי,

English translation 30

from the seventh [aliyah] until the end of the portion,

פון שביעי ביז סוף הפרשה,

English translation 31

exactly as it was in the year of the passing.

פונקט ווי ס'איז געווען בשנת ההסתלקות.

English translation 32

B. The connection of this Shabbat Parashat Bo with the yahrtzeit (and especially in this year) is further emphasized in the teachings of the one whose yahrtzeit it is – for when speaking about the Nesi'im of Chabad, this is immediately connected with their teachings:

ב. די שייכות פון דעם שבת פ' בא מיטן יום ההילולא (ובפרט בשנה זו) איז נאכמער בהדגשה בתורתו פון דעם בעל ההילולא – וואס בשעת מ'רעדט וועגן נשיאי חב"ד איז דאס גלייך פארבונדן מיט תורתם:

English translation 33

For this Shabbat Parashat Bo, with Divine Providence, was printed, and it arrived from the bindery on Erev Shabbat Parashat Bo,

צו דעם שבת פ' בא איז בהשגחה פרטית אפגעדרוקט געווארן. און ס'איז אנגעקומען מבית הכריכה בערב שבת פ' בא,

English translation 34

the books of Ma'amarim from the beginning of the leadership of the one whose yahrtzeit it is –

די ספרי המאמרים פון תחלת נשיאותו פון דעם בעל ההילולא –

English translation 35

the books of Ma'amarim 5680-5681,

ספרי המאמרים תר"פ-תרפ"א,

English translation 36

5682-5683.

תרפ"ב-תרפ"ג.

English translation 37

Among the Ma'amarim there is also there the first Ma'amar

בין המאמרים איז דארטן אויך דא דער מאמר הראשון

English translation 38

(that was printed)

(שנדפס)

English translation 39

of the one whose yahrtzeit it is on Shabbat Parashat Bo,

פון דעם בעל ההילולא בש"פ בא,

English translation 40

beginning "Vayehi be'etzem hayom hazeh" 5683,

ד"ה ויהי בעצם היום הזה תרפ"ג,

English translation 41

which was said in connection with the yahrtzeit of his

וואס איז געזאגט געווארן בקשר צו דעם יארצייט פון זיין

English translation 42

(the one whose yahrtzeit it is)

(דעם בעל ההילולא'ס)

English translation 43

grandmother on the 10th of Shevat,

באבע ביו"ד שבט,

English translation 44

for in that year the determination was also that Shabbat Parashat Bo was on the 10th of Shevat

וואס בשנה ההיא איז אויך געווען די קביעות אז ש"פ בא איז געווען ביו"ד שבט

English translation 45

(as in the year of the passing).

(כבשנת ההסתלקות).

English translation 46

And the majority of this Ma'amar

ורובו ככולו פון דעם מאמר

English translation 47

(except for the opening discourse and the first part of the Ma'amar)

(חוץ דעם דיבור המתחיל און חלק הראשון פון דעם מאמר)

English translation 48

is in the same language

איז באותו הלשון

English translation 49

(word for word)

(אות באות)

English translation 50

as the Ma'amar beginning "Bati legani" that the one whose yahrtzeit it is gave to be published for Shabbat Parashat Bo,

דער מאמר ד"ה באתי לגני וואס דער בעל ההילולא האט געגעבן להוציא לאור לש"פ בא,

English translation 51

the 10th of Shevat, 5710.

יו"ד שבט תש"י.

English translation 52

And this further emphasizes the connection of this Shabbat Parashat Bo,

וואס דאס איז נאכמער מדגיש די שייכות פון דעם שבת פ' בא,

English translation 53

in this year,

בשנה זו,

English translation 54

with the yahrtzeit on the 10th of Shevat. And several details in this:

מיט דעם יום ההילולא ביו"ד שבט. וכמה פרטים בזה:

English translation 55

The Torah of the one whose yahrtzeit it is in general

די תורה פון דעם בעל ההילולא בכלל

English translation 56

(all the matters in his teachings)

(אלע ענינים שבתורתו)

English translation 57

has a special connection to the one whose yahrtzeit it is and the yahrtzeit

האט א שייכות מיוחדת מיט דעם בעל ההילולא ויום ההילולא

English translation 58

(when "all the toil of man that his soul toiled in his life...

(ווען "כל עמל האדם שעמלה נפשו בחייו...

English translation 59

is revealed and shines in a manner of revelation from above to below"5).

מתגלה ומאיר בבחי' גילוי מלמעלה למטה" 5).

English translation 60

All the more so a Ma'amar from that very time –

עאכו"כ א מאמר פון דעם זמן גופא –

English translation 61

Shabbat Parashat Bo,

שבת פ' בא,

English translation 62

the 10th of Shevat.

יו"ד שבט.

English translation 63

And especially since the majority of this Ma'amar is the Ma'amar of the yahrtzeit –

ובפרט אז רובו ככולו פון דעם מאמר איז דער מאמר ההילולא –

English translation 64

Bati legani –

באתי לגני –

English translation 65

of Shabbat Parashat Bo,

פון ש"פ בא,

English translation 66

the 10th of Shevat, 5710,

יו"ד שבט תש"י,

English translation 67

the yahrtzeit of the Rebbe, my father-in-law, the Rebbe.

דער יום ההילולא פון כ"ק מו"ח אדמו"ר.

English translation 68

And especially since this Ma'amar also has within it the quality of a new thing,

ובפרט אז דער מאמר האט אין זיך אויך די מעלה פון א דבר חדש,

English translation 69

which is more beloved,

וואס איז חביב יותר,

English translation 70

and a beloved thing has precedence,

וואס א דבר החביב האט א קדימה,

English translation 71

as we see in human nature that a new thing is more beloved to him6,

ווי מ'זעט בטבע האדם אז א דבר חדש איז ביי אים חביב יותר 6,

English translation 72

and this is before him before other matters. And this is not merely a nature on the part of man,

און דאס איז ביי אים קודם לשאר הענינים. און דאס איז ניט סתם א טבע מצד האדם,

English translation 73

which can sometimes be a distorted nature,

וואס דאס קען אמאל זיין א פארקרימטע טבע,

English translation 74

but a nature that the Most High has implanted in him. To the extent that this also comes out in halachah,

נאר א טבע וואס דער אויבערשטער האט אין אים מטביע געווען. ביז אז דאס קומט אויך ארויס בהלכה,

English translation 75

that a more beloved thing takes precedence7.

אז א דבר החביב יותר איז קודם 7.

English translation 76

And from this it is also understood regarding this Ma'amar

וואס דערפון איז אויך מובן בנוגע צו דעם מאמר

English translation 77

(of Shabbat Parashat Bo,

(דש"פ בא,

English translation 78

the 10th of Shevat, 5683)

יו"ד שבט תרפ"ג)

English translation 79

that it was just printed for the first time –

וואס ער איז ערשט אפגעדרוקט געווארן בפעם הראשונה –

English translation 80

even if it were to be said that in this Ma'amar there are no innovations,

אפילו את"ל אז אין דעם מאמר זיינען ניטא קיינע חידושים,

English translation 81

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 82

in the years afterwards, additional explanation was added in these matters,

בשנים שלאח"ז איז צוגעקומען א תוספת ביאור אין די ענינים,

English translation 83

nevertheless, from the perspective of the very matter that it is a new thing that was just printed,

איז אבער מצד דעם עצם ענין וואס דאס איז א דבר חדש וואס איז ערשט אפגעדרוקט געווארן,

English translation 84

it has the quality that it is more beloved,

האט עס די מעלה אז דאס איז חביב יותר,

English translation 85

and therefore it takes precedence over all other matters.

ובמילא איז דאס קודם לשאר כל הענינים.

English translation 86

And this further emphasizes the connection of this day of hilula with Shabbat –

וואס דאס איז נאכמער מדגיש די שייכות פון דעם יום ההילולא מיט דעם שבת –

English translation 87

being a new maamar that was just printed before this Shabbat,

זייענדיק א מאמר חדש וואס איז ערשט אפגעדרוקט געווארן לפני שבת זה,

English translation 88

and arrived from the bindery on the eve of this Shabbat,

און איז אנגעקומען מבית הכריכה בערב שבת זה,

English translation 89

and a maamar of Shabbat Parshas Bo,

און א מאמר פון שבת פ' בא,

English translation 90

and connected with the day of hilula,

און פארבונדן מיט דעם יום ההילולא,

English translation 91

as mentioned above.

כנ"ל.

English translation 92

3. Additionally, the content of the parshah – Parshas Bo – has a connection with the day of hilula:

ג. נוסף לזה האט דער תוכן פון דער פרשה – פ' בא – א שייכות מיט דער יום ההילולא:

English translation 93

In a passing there are two extremes:

אין א הסתלקות זיינען דא צוויי קצוות:

English translation 94

On one hand, this is an undesirable matter,

פון איין זייט איז דאס אן ענין בלתי רצוי,

English translation 95

as is understood from the special customs that are connected with it;

כמובן פון די מנהגים מיוחדים וואס זיינען דערמיט פארבונדן;

English translation 96

On the other hand, this is the most sublime elevation,

לאידך גיסא איז דאס אן עילוי הכי נעלה,

English translation 97

as explained in Iggeres HaKodesh that at the time of passing, "all the toil of man that his soul toiled in his life...

כמבואר באגה"ק אז בעת הפטירה איז "כל עמל האדם שעמלה נפשו בחייו...

English translation 98

is revealed and shines in a manner of revelation from above downward...

מתגלה ומאיר בבחי' גילוי מלמעלה למטה...

English translation 99

and brings about salvations in the midst of the land",

ופועל 8 ישועות בקרב הארץ",

English translation 100

and additionally, "all his deeds, Torah, and service which he served all the days of his life" become included and ascend upward.

ונוסף לזה ווערן נכלל און זיינען עולה למעלה "כל מעשיו ותורתו ועבודתו אשר עבד כל ימי חייו" 9.

English translation 101

However, it is also understandable

דערצו איז אבער אויך פארשטאנדיק,

English translation 102

that the undesirable aspect of a passing is primarily in the first year,

אז דער ענין הבלתי רצוי אין א הסתלקות איז בעיקר בשנה הראשונה,

English translation 103

when the main customs that indicate the undesirable aspect of a passing are observed;

וואס דעמולט זיינען דא די מנהגים עיקריים וואס באווייזן אויף דעם ענין בלתי רצוי אין א הסתלקות;

English translation 104

But in the years after this –

משא"כ בשנים שלאחרי זה –

English translation 105

it is known that in each and every year

איז ידוע 10 אז בכל שנה ושנה

English translation 106

(on the day of hilula)

(ביום ההילולא)

English translation 107

an additional and extra elevation occurs in the soul of the baal hahilula,

ווערט אן עלי' נוספת ויתירה אין דער נשמה פון דעם בעל ההילולא,

English translation 108

from elevation to elevation,

בעילוי אחר עילוי,

English translation 109

and as our Sages said, "Torah scholars have no rest neither in this world nor in the World to Come

ואמחז"ל 11 "תלמידי חכמים אין להם מנוחה לא בעוה"ז ולא בעוה"ב

English translation 110

(see there)

(ג"ע 12)

English translation 111

as it is said, 'They go from strength to strength, he will appear before God in Zion'",

שנאמר 13 ילכו מחיל אל חיל יראה אל אלקים בציון",

English translation 112

and accordingly it is understandable that in each and every year the undesirable aspect of the passing becomes more diminished,

און במילא איז פארשטאנדיק אז בכל שנה ושנה ווערט מער נתמעט דער ענין הבלתי רצוי אין דער הסתלקות,

English translation 113

and the elevation in it becomes more revealed,

און עס שטייט מער בגלוי דער עילוי שבזה,

English translation 114

until the undesirable thing is completely nullified. And as is proven from the recitation of Kaddish on the yahrtzeit in each and every year,

ביז אז עס ווערט אינגאנצן בטל דער דבר בלתי רצוי. וכדמוכח מאמירת קדיש ביום היארצייט בכל שנה ושנה,

English translation 115

when

וואס דעמולט

English translation 116

(after the first eleven months,

(לאחרי די ערשטע י"א חדשים,

English translation 117

when one ceases reciting Kaddish,

ווען מ'איז מפסיק מאמירת קדיש 14,

English translation 118

and certainly after twelve months)

ועאכו"כ לאחרי י"ב חדשים)

English translation 119

every soul is already certainly in Gan Eden,

איז דאך יעדער נשמה שוין זיכער אין גן עדן,

English translation 120

because the judgment contrary to Gan Eden

ווארום דער משפט אין היפך הג"ע

English translation 121

(for those who pertain to this)

(באלו השייכים לזה)

English translation 122

lasts

געדויערט

English translation 123

(according to all opinions)

(לכל הדיעות)

English translation 124

only twelve months,

נאר י"ב חודש 15,

English translation 125

from this it is understood that the recitation of Kaddish on the yahrtzeit is only for the elevations in Gan Eden itself,

איז דערפון מובן אז אמירת קדיש אין דעם יארצייט איז נאר צוליב די עליות אין גן עדן עצמו,

English translation 126

from elevation to elevation.

בעילוי אחר עילוי.

English translation 127

All the more so when it concerns a tzaddik and a nasi hador,

עאכו"כ ווען עס רעדט זיך וועגן א צדיק און א נשיא הדור,

English translation 128

it is certain that with him the elevations are always from elevation to elevation

איז זיכער אז ביי אים איז אלעמאל די עליות בעילוי אחר עילוי

English translation 129

("from strength to strength")

("מחיל אל חיל")

English translation 130

in Gan Eden itself,

אין גן עדן עצמו,

English translation 131

and in each and every year more is added to the elevation,

ובכל שנה ושנה קומט צו נאכמער אין דער עלי',

English translation 132

to a more sublime world.

צו אַן עולם נעלה יותר.

English translation 133

And based on this, one will understand the connection of the matter of hilula with Shabbat Parshas Bo:

ועפ"ז וועט מען פארשטיין די שייכות פון ענין ההילולא מיט שבת פ' בא:

English translation 134

In the Zohar of Parshas Bo, it asks, "What is written, 'Bo el Paroh'? 'Lech el Paroh' should have been said?" And it explains:

אין זהר פ' בא 16 פרעגט ער "מה כתיב בא אל פרעה,

English translation 135

"Rather, the Holy One, blessed be He, brought him into chambers after chambers" in the aspect of Paroh.

לך אל פרעה מבעי לי'"? און איז מבאר:

English translation 136

And it can be said that this matter also exists in "Bo el Paroh" of holiness,

"אלא דעייל לי' קב"ה אדרין בתר אדרין" בבחי' פרעה.

English translation 137

referring to "that from which all lights and all illuminations are broken through and revealed, everything that was hidden is revealed from there."

וי"ל אז דער ענין איז אויך דא בא פרעה דקדושה,

English translation 138

missing s 20:4

ע"ש "דאתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין וכל בוצינין כל מה דהוה סתים מתמן אתגלי" 17.

English translation 139

And this is the matter of hilula –

וואס דאס איז דער ענין ההילולא –

English translation 140

that the soul ascends "chambers after chambers"

אז די נשמה איז עולה "אדרין בתר אדרין"

English translation 141

(from elevation to elevation,

(בעילוי אחר עילוי,

English translation 142

"from strength to strength")

"מחיל אל חיל")

English translation 143

in the aspect of Paroh

בבחי' פרעה

English translation 144

(of holiness)

(דקדושה)

English translation 145

"that from which all lights are broken through and revealed."

"דאתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין".

English translation 146

And based on this, the connection of this Shabbat

ועפ"ז איז נאכמער פארשטאנדיק די שייכות פון דעם שבת

English translation 147

(being Shabbat Parshas Bo,

(זייענדיק שבת פ' בא,

English translation 148

when the passing was in the year 5710)

ווען די הסתלקות איז געווען בשנת תש"י)

English translation 149

with the day of hilula is further understood –

מיט דעם יום ההילולא –

English translation 150

because Shabbat Parshas Bo

ווארום שבת פ' בא

English translation 151

(when one reads and must live with the entire parshah)

(ווען מ'לייענט און מ'דארף לעבן מיט כל הפרשה)

English translation 152

has a special connection with the matter of hilula:

האט א שייכות מיוחדת מיטן ענין ההילולא:

English translation 153

"Bo" –

"בא" –

English translation 154

"chambers after chambers" –

"אדרין בתר אדרין" –

English translation 155

"el Paroh"

אל פרעה

English translation 156

(of holiness)

(דקדושה)

English translation 157

"that from which all lights are broken through and revealed."

"דאתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין".

English translation 158

4. The connection of this Shabbat (Parshas Bo) with the day of hilula is further – because in all these aforementioned matters, Shabbat Parshas Bo, and the maamar that was just printed of Shabbos Parshas Bo, 10 Shevat 5683 (and the same maamar of Shabbos Parshas Bo, 10 Shevat 5710), and the matter of "Bo el Paroh", "chambers after chambers", in the aspect of Paroh (of holiness) "that from which all lights are broken through and revealed" – one finds a connection and emphasis on the matter of unity, which is one of the main matters that the baal hahilula championed – the matter of ahavas Yisrael and achdus Yisrael, as explained in his maamarim and sichos.

ד. די שייכות פון דעם שבת (פ' בא) מיט דעם יום ההילולא איז נאכמער – ווארום אין די אלע ענינים הנ"ל, שבת פ' בא, און דעם מאמר וואס איז ערשט אפגעדרוקט געווארן פון ש"פ בא, יו"ד שבט תרפ"ג (און דעם זעלבן מאמר פון ש"פ בא, יו"ד שבט תש"י), און דעם ענין פון "בא אל פרעה", "אדרין בתר אדרין", בבחי' פרעה (דקדושה) "דאתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין" – געפינט מען א שייכות והדגשה אויף דעם ענין פון אחדות, וואס דאס איז איינער פון די ענינים עיקריים וועלכע דער בעל ההילולא האט געמאנט – דער ענין פון אהבת ישראל ואחדות ישראל, כמבואר אין זיינע מאמרים און שיחות.

English translation 159

And the explanation:

והענין:

English translation 160

In the aforementioned maamar it is explained that the entirety of man's service is in the matter of "and I will dwell in their midst",

אין דעם מאמר הנ"ל איז מבואר אז כללות עבודת האדם איז בענין "ושכנתי בתוכם" 18,

English translation 161

as it is said, "The righteous will inherit the land and dwell upon it forever",

כמ"ש 19 "צדיקים יירשו ארץ וישכנו לעד עלי'",

English translation 162

that one should cause the Shechinah to dwell and be drawn down below.

אז מ'זאל משכין וממשיך זיין די שכינה למטה.

English translation 163

That the vessel, place, and dwelling for the indwelling of the Divine Presence –

וואס די כלי ומקום ודירה אויף השראת השכינה –

English translation 164

the aspect of one –

בחי' אחד –

English translation 165

below,

למטה,

English translation 166

is through the matter of unity below,

איז דורך דעם ענין פון אחדות למטה,

English translation 167

as it is said that through "all of us as one" becomes "bless us, our Father...

כמ"ש אז דורך "כולנו באחד" ווערט "ברכנו אבינו...

English translation 168

with the light of Your countenance",

באור פניך" 20,

English translation 169

as explained in Tanya, chapter 32.

כמבואר בתניא פרק לב.

English translation 170

And it may be said that this is the reason why causeless hatred

ויש לומר אז דאס איז דער טעם פארוואס שנאת חנם

English translation 171

(the opposite of unity)

(היפך האחדות)

English translation 172

specifically caused the destruction of the Holy Temple

דוקא האט גורם געווען דעם חורבן ביהמ"ק 21

English translation 173

(as is also known the story of Kamtza and Bar Kamtza in the time of the Second Temple),

(כידוע אויך דער סיפור מיט קמצא ובר קמצא בזמן בית שני 22),

English translation 174

where the matter of "And I will dwell in their midst" was revealed,

וואו ס'האט זיך אויפגעטאן דער ענין פון "ושכנתי בתוכם",

English translation 175

for when there is a lack in unity below

ווארום בשעת עס פעלט אין דער אחדות למטה

English translation 176

("all of us as one"),

("כולנו כאחד"),

English translation 177

then there is a lack in the indwelling of the Divine Presence

פעלט דעמולט אין דער השראת השכינה

English translation 178

(the aspect of one).

(בחי' אחד).

English translation 179

Until it is necessary to say that also the destruction of the First Temple

ביז ס'איז מוכרח צו זאגן אז אויך דער חורבן בית ראשון

English translation 180

[where there was the main destruction and exile,

[וואס דארטן איז געווען דער עיקר החורבן והגלות,

English translation 181

for in the Second Temple,

ווארום בבית שני,

English translation 182

even before it was destroyed,

אויך קודם שנחרב,

English translation 183

the five things were already lacking]

האבן בלאו הכי געפעלט די חמשה דברים 23]

English translation 184

was also due to the opposite of unity,

איז געווען אויך צוליב היפך האחדות,

English translation 185

for if there had been unity in its perfection, the destruction could not have occurred –

ווארום אויב דעמולט וואלט געווען אחדות בשלימותה וואלט ניט געקענט זיין דער חורבן –

English translation 186

as explained in Torah Ohr at the end of Parshat Noach and in Ohr HaTorah there regarding the matter of "Ephraim is joined to idols", that they went out to war and were victorious,

כמבואר בתורה אור ס"פ נח ובאוה"ת שם 24 בענין "חבור עצבים אפרים" 25 שהיו יוצאין למלחמה ונוצחין,

English translation 187

because their unity negated the victory of the enemy.

אז זייער אחדות האט שולל געווען דעם נצחון האויב.

English translation 188

5. And the matter of unity below (which is a vessel for the indwelling of the Divine Presence below) must be not only in the manner of "one" (with an aleph), but also in the manner of "singular" (with a yud),

ה. און דער ענין האחדות למטה (וואס איז א כלי אויף השראת השכינה למטה) דארף זיין ניט נאר באופן פון "אחד" (מיט אן אל"ף), נאר אויך באופן פון "יחיד" (מיט א יו"ד),

English translation 189

for so it is also above,

ווארום אזוי איז דאס אויך למעלה,

English translation 190

that it is not only in a manner of "one",

אז ס'איז ניט נאר אין אן אופן פון "אחד",

English translation 191

but in a manner of "singular",

נאר אין אן אופן פון "יחיד",

English translation 192

consequently the vessel for this must also be in such a manner that in the person who is "earth to the Supernal",

במילא דארף די כלי לזה אויך זיין אין אזא אופן אז בא דעם אדם וואס איז "אדמה לעליון" 26,

English translation 193

there should be not only a unity in the manner of "one" with other people

זאל זיין ניט נאר אן אחדות באופן פון "אחד" מיט אנדערע בני אדם

English translation 194

(who are also "earth to the Supernal"),

(וועלכע זיינען אויך "אדמה לעליון"),

English translation 195

but in the manner of "singular".

נאר באופן פון "יחיד".

English translation 196

As explained in many places the difference between "one" and "singular" above,

כמבואר בכ"מ 27 דער חילוק צווישן אחד און יחיד למעלה,

English translation 197

that the aspect of "one" indicates that there is an existence of details and a multiplicity of details,

אז בחי' אחד באווייזט אז ס'איז דא א מציאות פון פרטים און א ריבוי פרטים,

English translation 198

and nevertheless they stand in a manner of "one". And furthermore:

ואעפ"כ שטייען זיי באופן פון "אחד". ואדרבה:

English translation 199

In this consists the advantage of "one" –

אין דעם באשטייט די מעלה פון "אחד" –

English translation 200

the novelty that a multiplicity of details should stand in unity,

דער חידוש אז א ריבוי פרטים זאלן שטיין באחדות,

English translation 201

and the more details,

און וואס מערער פרטים,

English translation 202

the greater the novelty. Afterwards, however, there is a higher level –

אלץ גרעסער דער חידוש. דערנאך איז אבער דא א העכערע דרגא –

English translation 203

the aspect of "singular",

בחי' יחיד,

English translation 204

that it is entirely devoid of details.

אז ס'איז לגמרי מושלל פון פרטים.

English translation 205

Therefore, in the aspect of "one" one must negate,

וואס דערפאר דארף מען שולל זיין בא בחי' אחד,

English translation 206

that "there is one and no second",

אז "יש אחד ואין שני" 28,

English translation 207

for from the perspective of the aspect of "one" there is a place for a second,

ווארום מצד בחי' אחד איז דא אן ארט אויף א שני,

English translation 208

but in the aspect of "singular" one need not negate this,

משא"כ בא בחי' יחיד דארף מען דאס ניט שולל זיין,

English translation 209

for it is entirely above details.

ווארום ס'איז לגמרי העכער פאר פרטים.

English translation 210

So too must it be in the service of man below,

אזוי דארף אויך זיין בעבודת האדם למטה,

English translation 211

that in order to make a vessel for the indwelling of the Divine Presence in the aspect of "singular"

אז בכדי צו מאכן א כלי אויף השראת השכינה בבחי' יחיד

English translation 212

(which is higher than the aspect of "one"),

(וואס איז העכער פאר בחי' אחד),

English translation 213

he must become unified with the people around him not only in a manner of "one",

דארף ער נתאחד ווערן מיט די מענטשן ארום אים ניט נאר באופן פון אחד,

English translation 214

where the distinctions of details between them are still recognizable, but in a manner of "singular",

וואו ס'זיינען נאך ניכר די חילוקי פרטים ביניהם. נאר באופן של יחיד,

English translation 215

that they all become one actual thing.

אז מ'ווערט אלע איין זאך ממש.

English translation 216

And these two levels in unity are the two matters that appear in Tanya, chapter 32:

וואס די צוויי דרגות אין אחדות זיינען די צוויי ענינים וואס שטייען אין תניא פרק לב:

English translation 217

a) "All of them are compatible",

א) "כולן מתאימות",

English translation 218

"compatible" in the plural –

"מתאימות" לשון רבים –

English translation 219

the aspect of "one". And b) "And a father of all of them" –

בחי' אחד. און ב) "ואב א' לכולנה" –

English translation 220

the aspect of "singular".

בחי' יחיד 29.

English translation 221

6. And the emphasis on the matter of unity – in the discourse (which was only recently printed) of the holy Shabbat of the 10th of Shevat 5683 (and also in the discourse of the anniversary of the holy Shabbat of the 10th of Shevat 5710) – is also connected with the gathering of the holy Shabbat of the 10th of Shevat, the eighth day of which the anniversary is blessed:

ו. און די הדגשה אויף דעם ענין האחדות – אין דעם מאמר (וואס איז ערשט אפגעדרוקט געווארן) פון ש"פ בא יו"ד שבט תרפ"ג (און אויך אין דעם מאמר ההילולא פון ש"פ בא יו"ד שבט תש"י) – איז אויך פארבונדן מיט דער התוועדות בש"פ בא, שמיני' מתברך דער יום ההילולא:

English translation 222

The very matter of a gathering of so many Jews together is a matter of unity. And the intention thereof is indeed to nullify the matters that separate between one and another,

דער עצם ענין פון א התוועדות פון כו"כ אידן צוזאמען איז אן ענין פון אחדות. און די כוונה דערביי איז טאקע צו מבטל זיין די ענינים וואס זיינען מפריד בין אחד לחבירו,

English translation 223

and moreover –

און נאכמער –

English translation 224

to reveal the matter of unity among them.

אויפטאן דעם ענין האחדות ביניהם.

English translation 225

And especially when the gathering is connected with a large cup that brings near with saying and drinking "L'chaim" and "Livracha",

ובפרט בשעת די התוועדות איז פארבונדן מיט גדולה לגימה שמקרבת 30 מיט אמירת ושתיית לחיים ולברכה,

English translation 226

as is the custom of Israel which "is Torah".

כמנהג ישראל וואס "תורה היא" 31.

English translation 227

And especially that this is a custom of Chassidus

ובפרט אז דאס איז א מנהג חסידות

English translation 228

(the custom of Chassidim) –

(מנהג חסידים) –

English translation 229

that also the entirety of the matter of Chassidus is in order to reveal the matter of unity. As is known that they once asked the Alter Rebbe:

וואס אויך כללות ענין החסידות איז בכדי צו אויפטאן דעם ענין האחדות. כידוע 32 אז מ'האט אמאל געפרעגט באם אלטן רבי'ן:

English translation 230

What is a Chassid? The Alter Rebbe answered,

וואס איז א חסיד? האט דער אלטער רבי געענטפערט,

English translation 231

that a Chassid is one who forgoes his own benefit and advantage for the benefit and advantage of another. They further asked:

אז א חסיד איז אזא וואס איז מוותר אויף טובת ותועלת עצמו צוליב טובת ותועלת הזולת. האט מען ווייטער געפרעגט:

English translation 232

What is the proof for this from the revealed Torah? The Alter Rebbe answered that this is an explicit Gemara –

וואס איז די ראי' לזה פון תורת הנגלה? האט דער אלטער רבי געענטפערט אז דאס איז א גמרא מפורשת –

English translation 233

"They burn a Chassid",

"שורפן חסיד" 33,

English translation 234

"even though it harms him". That is:

"אע"ג שמזיק לו" 34. דאס הייסט:

English translation 235

Even though it is a doubt of a doubt and several doubts whether his fingernails will harm a pregnant woman,

אע"פ וואס ס'איז א ספק ספיקא וכמה ספיקות צי זיינע צפרניים וועלן מזיק זיין אן אשה מעוברת,

English translation 236

because firstly it is a doubt whether a pregnant woman will pass by that place at all,

ווארום ערשטנס איז א ספק צי אן אשה מעוברת וועט בכלל פארבייגיין אין דעם מקום,

English translation 237

and even if she will walk there,

און אפילו אויב זי וועט דארטן גיין,

English translation 238

it is a doubt whether she will step on the fingernails,

איז א ספק צי זי וועט טרעטן אויף די צפרניים,

English translation 239

and stepping on them before they are moved

און טרעטן אויף דעם לפני טלטולן

English translation 240

(because "they are not harmful except when they are in the place where he threw them when they were taken from the fingers, but not when they were moved from there to another place"),

(ווארום "אינן מזיקות אלא כשהן באותו מקום שזרקן שם כשנטלו מהאצבעות אבל לא כשפינן משם למקום אחר" 35),

English translation 241

but at the time of burning it is a certain thing that this is for him a harmful thing

משא"כ בשעת שורפן איז א דבר ודאי אז דאס איז פאר אים א דבר המזיק

English translation 242

(because he burns a thing of his own accord) –

(ווארום ער פארברענט א זאך פון זיך אליין) 36 –

English translation 243

nevertheless, for a chassid the benefit of another is more important

אעפ"כ איז ביי א חסיד מער וויכטיג טובת הזולת

English translation 244

(even when it is uncertain)

(אפילו על הספק)

English translation 245

than his own benefit

איידער טובת עצמו

English translation 246

(even when it is certain),

(אפילו על הודאי),

English translation 247

to such an extent that he forgoes his own benefit

עד כדי כך אז ער איז מוותר אויף טובת עצמו

English translation 248

(certain)

(ודאי)

English translation 249

for the sake of

צוליב

English translation 250

(uncertain)

(ספק)

English translation 251

the benefit of another!

טובת הזולת!

English translation 252

From this one sees that the concept of a chassid is –

וואס דערפון זעט מען אז דער ענין פון א חסיד איז –

English translation 253

unity,

אחדות,

English translation 254

to the point that he forgoes himself for the benefit of another,

ביז אז ער איז מוותר אויף זיך פאר דער טובה פון א צווייטן,

English translation 255

and does everything dependent on him to nullify a thing that separates between him and his fellow,

און טוט כל התלוי בו צו מבטל זיין א זאך וואס איז מפריש בינו ובין חבירו,

English translation 256

to the point that he endeavors to unite himself with the other.

ביז אז ער איז זיך משתדל זיך צו מאחד זיין מיט דעם צווייטן.

English translation 257

It follows that the concept of a gathering,

קומט אויס אז דער ענין פון א התוועדות,

English translation 258

especially a chassidic gathering,

בפרט א חסיד'ישע התוועדות,

English translation 259

especially when it is connected with "great is the drinking that brings close,"

בפרט אז ס'איז פארבונדן מיט גדולה לגימה שמקרבת,

English translation 260

with saying and drinking "to life and blessing" –

מיט אמירת ושתיית "לחיים ולברכה" –

English translation 261

is a concept of unity.

איז אן ענין פון אחדות.

English translation 262

And especially a gathering on the day of Shabbat –

ובפרט א התוועדות ביום השבת –

English translation 263

as is known, that even though in general there are distinctions according to Torah between a fellow,

כידוע אז אע"פ וואס בכלל זיינען דא חילוקים ע"פ תורה צווישן א חבר,

English translation 264

a Torah scholar,

א תלמיד חכם 37,

English translation 265

and an ignoramus,

און אן עם הארץ,

English translation 266

to the point that an ignoramus is not trusted regarding doubtfully tithed produce and therefore one cannot eat with him,

ביז אז אן ע"ה איז ניט נאמן על הדמאי און דערפאר קען מען ביי אים ניט עסן,

English translation 267

but when the day of Shabbat comes, an ignoramus does not lie on Shabbat,

אבער בשעת עס קומט יום השבת איז עם הארץ אינו משקר בשבת 38,

English translation 268

and therefore he is trusted regarding doubtfully tithed produce,

און דערפאר איז ער נאמן על הדמאי,

English translation 269

and one can eat with him

און מ'קען ביי אים עסן

English translation 270

(which certainly he wants to eat together with a Torah scholar),

(וואס זיכער וויל ער עסן צוזאמען מיט א תלמיד חכם),

English translation 271

through which there is a unity between them,

וואס דורך דעם ווערט אן אחדות ביניהם,

English translation 272

and especially a unity through eating and drinking,

ובפרט אן אחדות ע"י אכילה ושתי',

English translation 273

not only drinking,

ניט נאר שתי',

English translation 274

but "and you shall eat and be satisfied,"

נאר "ואכלת ושבעת" 39,

English translation 275

through which the unity becomes a part of blood and flesh as his flesh

וואס דורך דעם ווערט די אחדות א חלק פון דם ובשר כבשרו 40

English translation 276

(because this is through eating and drinking),

(ווארום דאס איז ע"י אכילה ושתי'),

English translation 277

this takes him in the innermost,

דאס נעמט אים דורך בפנימיות,

English translation 278

and this remains an eternal concept even in his body, all the more so in his soul.

און דאס בלייבט אן ענין נצחי אפילו אין זיין גוף עאכו"כ אין זיין נשמה.

English translation 279

7. The concept of unity is also emphasized in the content of the matter of "Go to Pharaoh":

ז. דער ענין האחדות איז אויך מודגש אין דעם תוכן הענין פון פ' בא אל פרעה:

English translation 280

It was previously discussed

מ'האט פריער גערעדט

English translation 281

(section 3)

(ס"ג)

English translation 282

that Pharaoh is an expression of "they were revealed and manifested from him all lights and all illuminations, everything that was hidden, from there it was revealed."

אז פרעה איז ע"ש "דאתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין וכל בוצינין כל מה דהוה סתים מתמן אתגלי".

English translation 283

That is, that from the aspect of Pharaoh "all lights" are revealed,

ד.ה. אז מבחי' פרעה ווערן נתגלה "כל נהורין",

English translation 284

from which it is understood that in the aspect of Pharaoh "all lights" stand in a manner of unity.

וואס דערפון איז מובן אז בבחי' פרעה שטייען "כל נהורין" באופן פון אחדות.

English translation 285

And the explanation of the matter:

וביאור הענין:

English translation 286

It is explained in many places regarding the matter of "a fifth to Pharaoh and four parts shall be for you,"

ס'איז מבואר בכ"מ 41 בענין "חמישית לפרעה וארבע הידות יהי' לכם" 42,

English translation 287

that "four parts" refers to the totality of the order of the chain of descent which is arrayed in totality in four levels:

אז "ארבע הידות" גייט אויף כללות סדר השתלשלות וואס שטעלט זיך אויס בכללות אין ארבע דרגות:

English translation 288

the four worlds of Atzilut, Beriah, Yetzirah, and Asiyah,

ד' עולמות אבי"ע,

English translation 289

and also each world in itself is divided into four levels –

און אויך כל עולם בפ"ע טיילט זיך אויף ד' דרגות –

English translation 290

the four letters of the name Havayah,

דצח"ם;

English translation 291

and likewise the chariot consists of four legs. And the "four parts" stand separately,

און עד"ז די מרכבה באשטייט פון ד' רגלים. וואס די "ארבע הידות" שטייען באזונדער,

English translation 292

each one in itself.

יעדערע בפ"ע.

English translation 293

But Pharaoh

משא"כ פרעה

English translation 294

(of holiness)

(דקדושה)

English translation 295

is the aspect of the fifth,

איז בחי' החמישית,

English translation 296

which is above the order of the chain of descent

שלמעלה מסדר השתלשלות

English translation 297

(the aspect of the man sitting on the throne and the chariot,

(בחי' אדם היושב על הכסא והמרכבה,

English translation 298

which is higher than the four legs of the chariot),

וואס איז העכער פאר די ד' רגלי המרכבה),

English translation 299

the aspect of the Surrounding One who encompasses all levels equally,

בחי' סוכ"ע וואס איז מקיף כל הדרגות בשוה,

English translation 300

from the highest height to the lowest depth

מלמעלה מעלה ביז למטה מטה

English translation 301

(as discussed above that the true Surrounding One encompasses all levels equally),

(כמדובר לעיל 43 אז סובב האמיתי איז מקיף כל הדרגות בשוה 44),

English translation 302

and he includes within himself all the "four parts"

און ער איז כולל אין זיך אלע "ארבע הידות"

English translation 303

(in which the order of the chain of descent is arrayed)

(אין וועלכע עס שטעלט זיך אויס סדר השתלשלות)

English translation 304

together,

ביחד,

English translation 305

"all lights,"

"כל נהורין",

English translation 306

and the "four parts" stand in the aspect of "a fifth to Pharaoh" in a more elevated manner than they stand in themselves. And there they stand in complete unity. And afterwards from the aspect of a fifth to Pharaoh,

און די "ארבע הידות" שטייען אין בחי' "חמישית לפרעה" באופן נעלה יותר ווי זיי שטייען מצד עצמן. און דארטן שטייען זיי בהתאחדות גמורה. און דערנאך פון בחי' חמישית לפרעה,

English translation 307

"all lights etc." are drawn down and revealed,

ווערן נמשך ונתגלה "כל נהורין כו'",

English translation 308

all four levels.

אלע ארבע דרגות.

English translation 309

That is:

דאס הייסט:

English translation 310

When one is at the level of the order of the chain of descent,

בשעת מ'האלט בא דער דרגא פון סדר השתלשלות,

English translation 311

it is divided into "four parts,"

טיילט זיך דאס אויף "ארבע הידות",

English translation 312

four separate levels,

פיר באזונדערע דרגות,

English translation 313

where each level is different from the other levels;

וואס יעדער דרגא איז אנדערש ווי די אנדערע דרגות;

English translation 314

but when one reaches the level of "a fifth to Pharaoh,"

משא"כ בשעת מ'דערגרייכט די דרגא פון "חמישית לפרעה",

English translation 315

then it begins that all four levels are equal.

דעמולט הערט זיך אָן ווי אלע ד' דרגות זיינען בשוה.

English translation 316

8. And in the service of man – in the study of Torah:

ח. ובעבודת האדם – בלימוד התורה:

English translation 317

Also in the study of Torah there are four modes of study

אויך אין לימוד התורה זיינען פאראן ד' אופני הלימוד

English translation 318

("the four hands") –

("ארבע הידות") –

English translation 319

Peshat, Remez, Derush, Sod. That the division of the four modes of study is a division according to the Torah of truth –

פשט רמז דרוש סוד. וואס די התחלקות פון ד' אופני הלימוד איז א התחלקות ע"פ תורת אמת –

English translation 320

they are four distinct modes of study,

זיי זיינען פיר באזונדערע אופני הלימוד,

English translation 321

each with distinct rules,

יעדערער מיט באזונדערע כללים,

English translation 322

and simply –

און בפשטות –

English translation 323

that when one studies according to one mode of study one cannot know the matters that one extracts according to the other modes of study.

אז בשעת מ'לערנט לויט איין אופן הלימוד קען מען ניט וויסן די ענינים וואס מ'נעמט ארויס לויט די אנדערע אופני הלימוד.

English translation 324

For example:

לדוגמא:

English translation 325

When one studies Peshat,

בשעת מ'לערנט פשט,

English translation 326

one then knows the explanation according to Peshat. From this, however, one cannot rule a halachah. In order to rule a halachah one must simply study the matter in halachah. It is true that there is a principle

ווייסט מען דעמולט דער פירוש ע"ד הפשט. מ'קען דערפון אבער ניט פסק'נען א הלכה. בכדי צו פסק'נען א הלכה דארף מען פשוט לערנען דעם ענין אין הלכה. אמת טאקע אז ס'איז א כלל

English translation 327

(in all four modes of study)

(בכל ד' אופני הלימוד)

English translation 328

that a verse does not depart from its plain meaning,

אז אין מקרא יוצא מידי פשוטו 45,

English translation 329

but from Peshat alone one cannot rule a halachah.

אבער פון פשט אליין קען מען ניט פסק'נען א הלכה.

English translation 330

All the more so, in order to know the secrets of the Torah,

עאכו"כ בכדי צו וויסן סודות התורה,

English translation 331

it is not sufficient to study according to Peshat,

איז ניט גענוג לערנען ע"ד הפשט,

English translation 332

rather one must study the mysteries of the Torah.

נאר מ'דארף לערנען רזין דאורייתא.

English translation 333

As we find regarding Rabbi Yochanan ben Zakkai,

ווי מ'געפינט בנוגע צו ריב"ז 46,

English translation 334

that "he was riding on the donkey and he was walking on the road etc.,"

אז "הי' רוכב על החמור והי' מהלך בדרך וכו'",

English translation 335

and when he needed to study a matter of Maaseh Merkavah

און בשעת ער האט געדארפט לערנען אן ענין פון מעשה מרכבה

English translation 336

(mysteries of the Torah)

(רזין דאורייתא)

English translation 337

"he descended...

"ירד...

English translation 338

from the donkey and wrapped himself...

מעל החמור ונתעטף...

English translation 339

He said: Perhaps you are expounding Maaseh Merkavah...

אמר אפשר אתה דורש במעשה מרכבה...

English translation 340

and I will ride on the donkey." That although even when he was riding on the donkey "my mouth did not cease from study"

ואני ארכב על החמור". וואס כאטש אפילו בשעת ער האט געריטן אויפן חמור איז "לא פסק פומי' מגירסא" 47

English translation 341

(because "he did not walk four cubits without Torah"),

(ווארום "לא הלך ד' אמות בלא תורה" 48),

English translation 342

but when one needs to study a matter of the secrets of the Torah, a different preparation etc. is required.

אבער בשעת מ'דארף לערנען אן ענין פון סודות התורה פֿאָדערט זיך אן אנדער הכנה וכו'.

English translation 343

And likewise regarding all four modes of study,

ועד"ז בנוגע צו אלע ד' אופני הלימוד,

English translation 344

there are distinctions between them,

זיינען דא די חילוקים ביניהם,

English translation 345

and distinctions according to Torah.

וחילוקים ע"פ תורה.

English translation 346

On the other hand, however, it is understandable,

לאידך גיסא איז אבער פארשטאנדיק,

English translation 347

that all four modes of study and all parts of the Torah are all a part of one Torah which is the Torah of Hashem,

אז אלע ד' אופני הלימוד וכל חלקי התורה זיינען אלע א חלק פון תורה אחת וואס איז תורת ה',

English translation 348

given from the One Hashem,

געגעבן געווארן פון ה' אחד,

English translation 349

and from the perspective of the Above there is no distinction between the four modes of study –

און מצד דעם אויבערשטן איז ניטא קיין חילוק צווישן די ד' אופני הלימוד –

English translation 350

they are all modes of study in one Torah,

זיי זיינען אלע אופני לימוד בתורה אחת,

English translation 351

and from that perspective they all stand in unity,

ומצד דעם שטייען זיי אלע באחדות,

English translation 352

in every matter in the Torah and in every mode of study

אין יעדער ענין בתורה און אין יעדער אופן הלימוד

English translation 353

(Peshat, Remez, Derush, and Sod)

(פשט רמז דרוש וסוד)

English translation 354

it is heard that this is the Torah of Hashem equally. And when one studies a matter in Torah,

הערט זיך אָן ווי דאס איז תורת ה' בשוה. און בשעת מ'לערנט אן ענין אין תורה,

English translation 355

regardless of which matter or according to which mode of study it is,

ניט קוקנדיק וועלכער ענין אדער לויט וועלכן אופן הלימוד דאס איז,

English translation 356

(Peshat, Remez, Derush, or Sod),

(פשט רמז דרוש אדער סוד),

English translation 357

the Holy One, blessed be He, sits and studies opposite him,

איז הקב"ה יושב ושונה כנגדו 49,

English translation 358

consequently, from that perspective all four modes of study become unified –

במילא ווערן מצד דעם נתאחד אלע ד' אופני הלימוד –

English translation 359

he feels that Peshat is exactly like Sod,

ער איז מרגיש ווי פשט איז פונקט ווי סוד,

English translation 360

both being a part of the Torah of Hashem.

זייענדיק ביידע א חלק פון תורת ה'.

English translation 361

That this is the level of "the fifth to Pharaoh,"

וואס דאס איז די דרגא פון "חמישית לפרעה",

English translation 362

"from which all lights are diffused and revealed etc.,"

"דאתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין כו'",

English translation 363

the aspect of Sovev Kol Almin which encompasses all four levels equally,

בחי' סוכ"ע וואס איז מקיף אלע ד' דרגות בשוה,

English translation 364

and includes and unifies all four levels

און איז כולל ומאחד אלע ד' דרגות

English translation 365

("all lights"),

("כל נהורין"),

English translation 366

and from that level it is heard that the entire Torah,

ומצד דער דרגא הערט זיך אָן ווי כל התורה,

English translation 367

all four levels within it,

אלע ד' דרגות שבה,

English translation 368

are one thing –

זיינען איין זאך –

English translation 369

the Torah of Hashem.

תורת ה'.

English translation 370

That in avodah this is

וואס אין עבודה איז דאס

English translation 371

(the level of "the fifth to Pharaoh")

(די דרגא פון "חמישית לפרעה")

English translation 372

the matter of fear of Hashem,

דער ענין פון יראת ה',

English translation 373

which is a preparation necessary for the study of Torah,

וואס דאס איז א הכנה מוכרחת ללימוד התורה,

English translation 374

as our Sages said: "If there is no fear, there is no wisdom." And as the Gemara states,

כמאחז"ל 50 "אם אין יראה אין חכמה". וכדברי הגמרא 51,

English translation 375

that the verse "And faithfulness shall be the strength of your times etc." refers to the six orders of the Mishnah,

אז דער פסוק 52 "והי' אמונת עתך וגו'" גייט אויף די ששה סדרי משנה,

English translation 376

and the foundation for all this is "fear of Hashem is His treasure,"

און דער יסוד לכל זה איז "יראת ה' היא אוצרו" 52,

English translation 377

the matter of "a kav of preservative,"

דער ענין פון "קב חומטין",

English translation 378

"a salty land that preserves the fruits from becoming wormy,"

"ארץ מלחה ומשמרת את הפירות מהתליע",

English translation 379

this is the foundation for the study of all six orders.

דאס איז דער יסוד אויף דעם לימוד פון אלע ששה סדרים.

English translation 380

And simply:

ובפשטות:

English translation 381

When he has the introduction of fear of Hashem and he feels that he is going to study the Torah of Hashem –

בשעת ער האט די הקדמה פון יראת ה' און ער איז מרגיש אז ער גייט לערנען תורת השם –

English translation 382

then he studies the entire Torah,

דעמולט לערנט ער כל התורה,

English translation 383

all parts of the Torah,

אלע חלקים אין תורה,

English translation 384

with the same fervor,

מיטן זעלבן שטורעם,

English translation 385

because he hears and feels in every matter in Torah that this is the Torah of the Above.

ווארום ער דערהערט און פילט אין יעדער ענין אין תורה ווי דאס איז דעם אויבערשטן'ס תורה.

English translation 386

And as we see simply the practical difference:

און ווי מ'זעט בפשטות די נפק"מ בפועל:

English translation 387

A forty-year-old for understanding can argue:

א בן ארבעים לבינה 53 קען טענה'ן:

English translation 388

Why does he need to study Torah according to Peshat,

וואס דארף ער לערנען תורה ע"ד הפשט,

English translation 389

Peshat is for a five-year-old for Scripture,

פשט איז פאר א בן חמש שנים למקרא 53,

English translation 390

unlike he is forty,

משא"כ ער איז א בן ארבעים,

English translation 391

which has a connection with all four modes of study

וואס האט א שייכות מיט אלע ארבעה אופני הלימוד

English translation 392

(Peshat, Remez, Derush, and Sod),

(פשט רמז דרוש וסוד),

English translation 393

and in a manner that each of the four is included in ten

און אין אן אופן ווי יעדערער פון די ד' איז כלול מעשר

English translation 394

(=forty) –

(=ארבעים) –

English translation 395

why should he go study the plain meaning of Scripture?!

איז צוליב וואס זאל ער גיין לערנען פשוטו של מקרא?!

English translation 396

In what context is this said? Then he can argue thus,

במה דברים אמורים אז ער קען אזוי טענה'ן,

English translation 397

at the time when he holds at the level of the "four hands,"

בשעת ער האלט בא דער דרגא פון "ארבע הידות",

English translation 398

where there are four distinct modes of study for separate levels;

וואס דארטן זיינען די ד' אופני הלימוד פיר באזונדערע דרגות;

English translation 399

when he holds, however, at the aspect of "the fifth part for Pharaoh,"

בשעת ער האלט אבער בא בחי' "חמישית לפרעה",

English translation 400

and he has the introduction

און ער האט די הקדמה

English translation 401

(before the study)

(לפני הלימוד)

English translation 402

of "the fear of the Lord is His treasure,"

פון "יראת ה' היא אוצרו",

English translation 403

he perceives how the entire Torah is the Torah of the Lord –

ער דערהערט ווי כל התורה איז תורת ה' –

English translation 404

then he perceives in every subject in the Torah and in every mode of Torah study,

דעמולט דערהערט ער אין יעדער ענין בתורה און אין יעדער אופן בלימוד התורה,

English translation 405

even in the simple meaning,

אויך אין פשט,

English translation 406

how this is the very Essence itself –

ווי דאס איז דער עצם אליין –

English translation 407

the Torah of the Lord,

תורת ה',

English translation 408

exactly like the deepest secrets of the Torah!

פונקט ווי די טיפסטע סודות התורה!

English translation 409

Until even when he studies the simplest of the simple meaning –

ביז אז אפילו ווען ער לערנט פשט שבפשוט –

English translation 410

kamatz alef a, letters and vowel points,

קמץ אל"ף א. אותיות און נקודות,

English translation 411

which is the beginning of the study of a tiny child

וואס דאס איז התחלת הלימוד פון א פיצל קינד

English translation 412

(as per the ruling of the Alter Rebbe in the laws of Talmud Torah) –

(כפס"ד אדה"ז בהל' תלמוד תורה 54) –

English translation 413

he perceives that this is the Torah of the Lord,

דערהערט ער ווי דאס איז תורת ה',

English translation 414

exactly like the deepest subjects in the Torah.

פונקט ווי די טיפסטע ענינים אין תורה.

English translation 415

As is known what the Baal HaHilula stormed about the holiness of the letters and the vowel points,

כידוע וואס דער בעל ההילולא 55 האט גע'שטורעמט וועגן קדושת האותיות והנקודות,

English translation 416

and said that they are two distinct holinesses and a Jew must connect them,

און געזאגט אז זיי זיינען צוויי באזונדערע קדושות און א איד דארף זיי מחבר זיין,

English translation 417

through studying kamatz alef a, etc.

דורך לערנען קמץ אל"ף א וכו'.

English translation 418

And he added regarding this,

און ער האט דערביי צוגעגעבן 56,

English translation 419

that when one studies with a small child kamatz alef a

אז בשעת מ'לערנט מיט א קליין קינד קמץ אל"ף א

English translation 420

(at the beginning of his study)

(בהתחלת הלימוד שלו)

English translation 421

it is connected and included in this is the kamatz alef a of "I am the Lord your God,"

איז דאס פארבונדן און אין דעם איז נכלל דער קמץ אל"ף א פון "אנכי ה' אלקיך" 57,

English translation 422

the beginning of the entire Ten Commandments,

די התחלה פון גאנץ עשרת הדברות,

English translation 423

which the Ten Commandments themselves include the entire Torah

וואס די עשה"ד זיינען אין זיך כולל כל התורה כולה

English translation 424

(as Rashi explains in the simple meaning of the verse in the name of Rabbeinu Saadiah Gaon),

(ווי רש"י איז מפרש בפשוטו של מקרא 58 בשם הרס"ג),

English translation 425

and the entire Ten Commandments

און די גאנצע עשה"ד

English translation 426

(in which is included the entire Torah)

(וואס אין זיי איז כלול כל התורה)

English translation 427

are included in the first two commandments,

זיינען כלול אין די ערשטע צוויי דברות 59,

English translation 428

"One thing God spoke,"

"אחת דיבר אלקים" 60,

English translation 429

which are included in the first word "Anochi,"

וואס זיי זיינען כלול אין דעם ערשטן ווארט "אנכי" 61,

English translation 430

which is included in the first letter –

וואס ער איז כלול אין דעם ערשטן אות –

English translation 431

kamatz alef a. It turns out that when one studies with a tiny child kamatz alef a,

קמץ אל"ף א. קומט אויס אז בשעת מ'לערנט מיט א פיצל קינד קמץ אל"ף א,

English translation 432

in this is included the entire Torah!

איז אין דעם כלול כל התורה כולה!

English translation 433

And through that which one studies with the child kamatz alef a –

און דורך דעם וואס מ'לערנט מיט דעם קינד קמץ אל"ף א –

English translation 434

one plants into him the kamatz alef a of "Anochi,"

פלאנצט מען אין אים אריין דעם קמץ אל"ף א פון "אנכי",

English translation 435

and through this one opens in the child a "petach,"

און דורך דעם עפנט מען אויף אין דעם קינד א "פתח",

English translation 436

which becomes "like the entrance of the Ulam,"

וואס ווערט "כפתחו של אולם",

English translation 437

a very great opening *61,

גאר א גרויסע פתח *61,

English translation 438

which one can never afterwards close for all the days of his life!!...

וועלכן מ'קען דערנאך קיינמאל ניט פארמאכן 62 כל ימי חייו!!...

English translation 439

And the foundation for all this is the concept of "the fear of the Lord is His treasure":

וואס דער יסוד לכל זה איז דער ענין פון "יראת ה' היא אוצרו":

English translation 440

When one studies Torah with the introduction of the fear of the Lord,

בשעת מ'לערנט תורה מיט דער הקדמה פון יראת ה',

English translation 441

knowing that this is the Torah of the Lord,

וויסנדיק אז דאס איז תורת ה',

English translation 442

then the entire Torah,

דעמולט איז די גאנצע תורה,

English translation 443

from the deepest subjects in the secrets of the Torah until study according to the simple meaning,

פון די טיפסטע ענינים אין סודות התורה ביז לימוד ע"ד הפשט,

English translation 444

until the simple study of kamatz alef a,

ביז דעם איינפאכן לימוד פון קמץ אל"ף א,

English translation 445

is with the same holiness,

מיט דער זעלבער קדושה,

English translation 446

in absolutely equal measure,

בשוה ממש,

English translation 447

in complete unity –

באחדות גמורה –

English translation 448

one Torah that comes from the Most High.

א תורה וואס קומט פון דעם אויבערשטן.

English translation 449

This means simply:

דאס הייסט בפשטות:

English translation 450

He perceives that when one studies with the child kamatz alef a, the Holy One, blessed be He, sits and reviews opposite him –

ער דערהערט אז בשעת מ'לערנט מיט דעם קינד קמץ אל"ף אָ איז הקב"ה יושב ושונה כנגדו –

English translation 451

Essence and Being "sits opposite him,"

עצמות ומהות איז "יושב כנגדו",

English translation 452

in a manner of settlement,

באופן של התיישבות,

English translation 453

and studies kamatz alef a!!...

און לערנט קמץ אל"ף א!!...

English translation 454

And when he contemplates this,

און בשעת ער איז זיך אין דעם מתבונן,

English translation 455

it is understood that a subject in the simple meaning,

איז פארשטאנדיק אז אן ענין אין פשט,

English translation 456

until even kamatz alef a,

ביז אפילו קמץ אל"ף אָ,

English translation 457

is in absolutely equal measure with study according to allusion, homily, and secret.

איז בשוה ממש מיט לימוד ע"ד הרמז והדרוש והסוד.

English translation 458

9. And from all this it is understood that the aspect of Pharaoh (in holiness), "the fifth part for Pharaoh," "that they broke through and revealed from it all illuminations" – opens up the concept of unity, unity of all the "four hands," into which the totality of the order of the chain of descent and the totality of Torah study, etc., are divided.

ט. וואס מכל זה איז מובן אז בחי' פרעה (דקדושה), "חמישית לפרעה", "דאתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין" – טוט אויף דעם ענין פון אחדות, אחדות פון אלע "ארבע הידות", וואס אין זיי טיילט זיך כללות סדר ההשתלשלות וכללות לימוד התורה וכו'.

English translation 459

And in the level itself

און אין דער דרגא

English translation 460

(of "Pharaoh")

(פון "פרעה")

English translation 461

–

גופא –

English translation 462

there becomes the "come unto Pharaoh,"

ווערט דער "בא אל פרעה",

English translation 463

that he enters into the inwardness of the level,

אז ער איז נכנס בפנימיות אין דער דרגא,

English translation 464

"chamber after chamber"

"אדרין בתר אדרין"

English translation 465

(as above, section 3).

(כנ"ל ס"ג).

English translation 466

And this is the concept of the Hilula

וואס דאס איז דער ענין ההילולא

English translation 467

(as above, there) –

(כנ"ל שם) –

English translation 468

that the soul ascends in the aspect of Pharaoh in holiness

אז די נשמה איז עולה בבחי' פרעה דקדושה

English translation 469

("that they broke through and revealed from it all illuminations")

("דאתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין")

English translation 470

"chamber after chamber,"

"אדרין בתר אדרין",

English translation 471

"from strength to strength."

"מחיל אל חיל".

English translation 472

And when one stands in this Shabbat when the day of the Hilula is blessed,

ובשעת מ'שטייט אין דעם שבת שמיני' מתברך דער יום ההילולא,

English translation 473

even though this is still before the day of the Hilula –

איז אע"פ וואס דאס איז נאך פאר דעם יום ההילולא –

English translation 474

it is, however, blessing the day of the Hilula,

איז ער אבער מברך דעם יום ההילולא,

English translation 475

from which it is understood that it is also a day of merit that has the power to draw down and effect that the day of the Hilula should be in a manner of blessing and success.

וואס דערפון איז מובן אז ער איז אויך א יום זכאי וואס האט בכח צו ממשיך זיין און אויפטאן אז דער יום ההילולא זאל זיין באופן פון ברכה והצלחה.

English translation 476

And especially since the Shabbat contains within itself all the above-mentioned virtues,

ובפרט אז דער שבת האט אין זיך די אלע מעלות הנ"ל,

English translation 477

which all also emphasize the concept of Hilula and the concept of unity

וואס זיינען אלע אויך מדגיש דעם ענין פון הילולא און דעם ענין פון אחדות

English translation 478

(as above at length),

(כנ"ל בארוכה),

English translation 479

and in addition it also has within itself the virtue of being a day of Shabbat that it is a foretaste of the "day that is entirely Shabbat and rest for the life of the worlds,"

און דערצו האט עס אין זיך אויך די מעלה זייענדיק א יום השבת אז ער איז מעין דעם "יום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים",

English translation 480

as it is stated at the conclusion of tractate Tamid –

ווי עס שטייט בסיום מס' תמיד –

English translation 481

from which it is understood that this becomes a constant matter *62.

וואס דערפון איז מובן אז דאס ווערט אן ענין תמידי *62.

English translation 482

It is therefore understood from this the powers that one has on this Shabbat to accomplish all matters connected with the day of the hillula,

איז דאך דערפון מובן די כחות וואס מ'האט אין דעם שבת צו אויפטאן אלע ענינים פארבונדן מיט דעם יום ההילולא,

English translation 483

including and especially –

כולל ובמיוחד –

English translation 484

the matter of love of Israel and unity of Israel,

דעם ענין פון אהבת ישראל ואחדות ישראל,

English translation 485

which the baal hahillula particularly emphasized.

וואס דער בעל ההילולא האט במיוחד געמאנט.

English translation 486

And in addition, one has in this the blessings and empowerment from the baal hahillula to succeed in all these matters,

און דערצו האט מען אין דעם די ברכות ונתינת כח פון דעם בעל ההילולא צו מצליח זיין אין די אלע ענינים,

English translation 487

for being the nasi of our generation,

ווארום זייענדיק נשיא דורנו,

English translation 488

the histalkus of Moshe of our generation,

אתפשטותא דמשה שבדורנו 63,

English translation 489

he draws down for all the people of the generation all their needs –

איז ער ממשיך לכל אנשי הדור כל צרכיהם –

English translation 490

"he drew for us"

"דלה דלה לנו"

English translation 491

(as it is stated regarding Moshe),

(ווי עס שטייט אויף משה 64),

English translation 492

he draws for all the members of his generation,

ער שעפט פאר כל בני דורו,

English translation 493

even for those who do not yet understand this,

אפילו פאר די וואס פארשטייען דאס דערוויילע ניט 65,

English translation 494

they understand only the simple meaning of the matters and they do not yet have any deeper understanding,

זיי פארשטייען נאר פשטות הדברים און זיי האבן נאך ניט קיין טיפערע הבנה,

English translation 495

for they too are heirs of the entire Torah,

ווארום אויך זיי זיינען יורשים פון כל התורה כולה,

English translation 496

as it is written "Torah was commanded to us by Moshe, an inheritance for the congregation of Yaakov." Even for one who does not know what he is saying,

כמ"ש 66 "תורה צוה לנו משה מורשה קהלת יעקב". אפילו פאר אזא וואס לא ידע מאי קאמר,

English translation 497

and the nasi of the generation gives powers that one should bring this out in a revealed manner,

און דער נשיא הדור גיט כחות אז מ'זאל דאס ארויסברענגען בגלוי,

English translation 498

also in understanding and comprehension,

אויך בהבנה והשגה,

English translation 499

in a manner of "they will be sustained from it" until it becomes a part of his body,

באופן פון יתפרנסון מיני' 67 ביז דאס ווערט א חלק מגופו,

English translation 500

"blood and flesh like his flesh."

"דם ובשר כבשרו".

English translation 501

And in his language –

ובלשונו 68 –

English translation 502

that it only needs to be "stand ready, all of you",

אז עס דארף נאר זיין "עמדו הכן כולכם",

English translation 503

everything is prepared –

אלץ איז מן המוכן –

English translation 504

one only needs to make a vessel in order to have something in which to receive it. And in truth, one is also given the vessel –

מ'דארף נאר מאכן א כלי בכדי האבן אין וואס דאס צו מקבל זיין. ובאמת גיט מען אויך די כלי 69 –

English translation 505

"and He will sustain you",

"והוא יכלכלך" 70,

English translation 506

one only needs that he should request it,

מ'דארף נאר האבן אז ער זאל דאס בעטן,

English translation 507

at least with a minor request.

עכ"פ בבקשה קלה.

English translation 508

And this becomes a proximate preparation for the fulfillment of the prophecy "awake and sing, you who dwell in the dust" and the baal hahillula

און דאס ווערט א הכנה קרובה צום קיום היעוד "הקיצו ורננו שוכני עפר" 71 און דער בעל ההילולא

English translation 509

(and all the tzaddikim)

(וכל הצדיקים)

English translation 510

at their head

בראשם

English translation 511

(as it is stated in the Zohar),

(ווי עס שטייט אין זהר 72),

English translation 512

and then one will celebrate the true "day of the hillula"

און דעמולט וועט מען פראווען דעם אמת'ן "יום ההילולא"

English translation 513

(joy),

(שמחה) 73,

English translation 514

and one dances into the true and complete redemption,

און מ'טאנצט אריין אין דער גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 515

and speedily in our actual time.

ובעגלא דידן ממש.

English translation 516

Yud. Another matter regarding this Shabbat is its placement in the days of the month – the eighth of Shevat.

י. נאך אן ענין בשבת זה איז זיין קביעות בימי החודש – ח' שבט.

English translation 517

And according to the well-known teaching of the Baal Shem Tov that from every thing one must extract a lesson in the service of G-d –

וע"פ תורת הבעש"ט הידועה *73 אז פון יעדער זאך דארף מען ארויסנעמען א הוראה בעבודת ה' –

English translation 518

one must extract a lesson also from the special placement

דארף מען ארויסנעמען א הוראה אויך פון דער קביעות מיוחדת

English translation 519

(in the days of the month)

(בימי החודש)

English translation 520

of this Shabbat that precedes the day of the hillula,

פון דעם שבת שלפני יום ההילולא,

English translation 521

and –

און –

English translation 522

in connection with the day of the hillula.

בקשר מיט דעם יום ההילולא.

English translation 523

It is stated in Maseches Taanis

עס שטייט אין מגילת תענית 74

English translation 524

(brought in the Magen Avraham)

(געבראכט אין מגן אברהם 75)

English translation 525

that on the eighth of Shevat "the elders who were in the days of Yehoshua died."

אז בח' שבט "מתו הזקנים שהיו בימי יהושע".

English translation 526

The question arises:

שטעלט זיך די שאלה:

English translation 527

how can one say that all the elders died on one day

ווי קען מען זאגן אז אלע זקנים מתו ביום אחד

English translation 528

(the eighth of Shevat);

(ח' שבט);

English translation 529

this is a thing that is entirely improbable,

דאס איז א זאך שאינו מסתבר כלל,

English translation 530

and furthermore, one would have to arrive at the greatest miracle,

און דערצו דארף מען אנקומען לנס הכי גדול,

English translation 531

and the Holy One, blessed be He, does not perform a miracle for no reason,

ולא עביד קוב"ה ניסא למגנא 76,

English translation 532

why should the Almighty perform such a miracle?

פארוואס זאל דער אויבערשטער מאכן אזא נס?

English translation 533

One of the explanations regarding this is,

איז איינער פון די ביאורים בזה,

English translation 534

that "the elders died" indeed not on one day but over the course of some time,

אז מתו הזקנים טאקע ניט ביום אחד נאר במשך כמה זמן,

English translation 535

and the eighth of Shevat concludes the end of the period when the death of all the elders who were in the days of Yehoshua ended.

און ח' שבט שליסט אפ דעם סיום התקופה ווען עס האט זיך געענדיקט מיתת כל הזקנים שהיו בימי יהושע.

English translation 536

And similarly, as it is stated regarding Yosef and his brothers "and Yosef died, and all his brothers, and all that generation",

וע"ד ווי עס שטייט בנוגע ליוסף ואחיו 77 "וימת יוסף וכל אחיו וכל הדור ההוא",

English translation 537

it does not mean that Yosef and all his brothers all died on one day,

הייסט עס ניט אז יוסף וכל אחיו מתו כולם ביום אחד,

English translation 538

rather it lasted several years,

נאר דאס האט געדויערט כמה שנים,

English translation 539

but the verse speaks about the conclusion of the period of Yosef and his brothers,

אבער דער פסוק רעדט וועגן דעם אפשלוס פון דער תקופה פון יוסף ואחיו,

English translation 540

and afterwards the enslavement began.

און דערנאך האט זיך אנגעהויבן דער שעבוד 78.

English translation 541

It follows that the eighth of Shevat is the conclusion of the period of the death of the elders who were in the days of Yehoshua.

קומט אויס אז ח' שבט איז דער אפשלוס פון דער תקופה פון מיתת הזקנים שהיו בימי יהושע.

English translation 542

Yud-Alef. The elevation that exists in this – and with an introduction:

יא. דער עילוי וואס איז דא אין דעם – ובהקדים:

English translation 543

Although regarding the matter of histalkus there are two extremes,

אע"פ וואס אין דעם ענין ההסתלקות זיינען פאראן צוויי קצוות,

English translation 544

an undesirable matter and a most sublime elevation,

אן ענין בלתי רצוי און אן עילוי נעלה ביותר,

English translation 545

whereby the soul is then elevated in elevation after elevation

וואס דעמולט ווערט די נשמה נתעלה בעילוי אחר עילוי

English translation 546

(and it is revealed "all the toil of man that his soul toiled in his life, etc., and he works salvations in the midst of the land") –

(און עס ווערט נתגלה "כל עמל האדם שעמלה נפשו בחייו כו' ופועל ישועות בקרב הארץ") –

English translation 547

it was discussed earlier

האט מען גערעדט פריער

English translation 548

(section Gimel),

(ס"ג),

English translation 549

that after the first year,

אז לאחרי שנה ראשונה,

English translation 550

and certainly after thousands of years have passed since the death of the elders,

ועאכו"כ לאחרי ווי עס זיינען שוין אדורך טויזנטער יארן זינט מיתת הזקנים,

English translation 551

the matter of the elevation and joy in this is emphasized –

שטייט בהדגשה דער ענין העילוי והשמחה שבזה –

English translation 552

the elevations of the souls higher and higher.

די עליות הנשמות למעלה מעלה.

English translation 553

And particularly, since in general all matters in the service of G-d must be with joy,

ובפרט אז אין אלגעמיין דארפן אלע זאכן בעבודת ה' זיין מתוך שמחה,

English translation 554

as it is written "serve G-d with joy",

כמ"ש 79 "עבדו את ה' בשמחה",

English translation 555

and as explained in Tanya from the writings of the Arizal. And since the "serve G-d" must be at every moment,

וכמבואר בספר התניא 80 פון כתבי האריז"ל 81. והיות אז דער "עבדו את ה'" דארף זיין בכל רגע ורגע,

English translation 556

for "I was created to serve my Maker",

ווארום "אני נבראתי לשמש את קוני" 82,

English translation 557

it is understood that every moment must be "

איז פארשטאנדיק אז כל רגע ורגע דארף זיין "

English translation 558

(serve G-d)

(עבדו את ה')

English translation 559

with joy".

בשמחה".

English translation 560

Certainly, when it comes to a hillula of tzaddikim

עאכו"כ ווען עס רעדט זיך וועגן א הילולא פון צדיקים

English translation 561

(the elders who were in the days of Joshua),

(די זקנים שהיו בימי יהושע),

English translation 562

when they are elevated from elevation to elevation,

ווען זיי ווערן נתעלה בעילוי אחר עילוי,

English translation 563

ever closer to Atzmus and Mahus,

אלץ נעענטער צו עצמות ומהות,

English translation 564

where there is "Glory and majesty are before Him; strength and joy are in His place" –

וואס דארטן איז "הוד והדר לפניו עוז וחדוה במקומו" –

English translation 565

"There is no sadness before the Holy One, blessed be He",

"אין עציבות לפני הקב"ה" 83,

English translation 566

"In the light of the King's countenance is life" –

"באור פני מלך חיים" 84 –

English translation 567

therefore it is understood that the higher they are elevated,

במילא איז פארשטאנדיק אז וואס הענער זיי ווערן נתעלה,

English translation 568

the more the matter of joy is emphasized and the matter of the undesirable is negated.

אלץ מער איז בהדגשה דער ענין השמחה און מושלל דער ענין הבלתי רצוי.

English translation 569

12. The explanation of the elevation of "all the toil that they toiled" of the elders who were in the days of Joshua – that in this there is an elevation from year to year on the 3rd of Shevat (when "the elders died, etc."):

יב. דער ביאור העילוי פון "כל עמל שעמלו" הזקנים שהיו בימי יהושע – וואס אין דעם ווערט אן עילוי משנה לשנה בח' שבט (ווען "מתו הזקנים כו'"):

English translation 570

It is stated in the Gemara,

עס שטייט אין גמרא 85,

English translation 571

that Moses

אז משה

English translation 572

(on his last day)

(ביום האחרון שלו)

English translation 573

said to Joshua "the elders of the generation shall be with you" *85 and will bring the Jews into the Land of Israel. The Almighty said "You

האט געזאגט צו יהושע'ן "זקנים שבדור יהיו עמך" *85 און וועלן אריינפירן אידן אין ארץ ישראל. האט דער אויבערשטער געזאגט "אתה

English translation 574

(Joshua himself)

(יהושע אליין)

English translation 575

shall bring the children of Israel into the land",

תביא את בני ישראל אל הארץ" 86,

English translation 576

because "one matter for a generation and not two matters for a generation."

ווייל "דבר אחד לדור ואין שני דברין לדור".

English translation 577

From this, from the thought of Moses, it is understood that the elders are on the level of Joshua,

וואס פון דעם קס"ד של משה איז מובן אז די זקנים זיינען בדרגת יהושע,

English translation 578

therefore he said "you and the elders of the generation with you." Furthermore:

דערפאר האט ער געזאגט "אתה והזקנים שבדור עמך". נאכמער:

English translation 579

One could say,

יש לומר,

English translation 580

that even according to the conclusion of the Almighty that "one matter for a generation and not two matters for a generation",

אז אפילו לויט דער מסקנא פון דעם אויבערשטן אז "דבר אחד לדור ואין שני דברין לדור",

English translation 581

it is not due to the deficiency of the elders,

איז עס ניט מצד דעם חסרון פון די זקנים,

English translation 582

but rather because of the deficiency of the generation *,

נאר מפני חסרון הדור *,

English translation 583

that they are unable to receive an abundance of good. But the elders, in themselves, were on the level of Joshua.

שאינם יכולים לקבל רוב טובה 87. אבער די זקנים מצד עצמם זיינען געווען בדרגת יהושע.

English translation 584

From this is understood the greatness of the elevation of the elders, standing on the same level as Joshua

וואס דערפון איז מובן דער גודל העילוי פון די זקנים שטייענדיק אין דער זעלבער דרגא ווי יהושע

English translation 585

(and the deficiency was only on the part of the generation) –

(און דער חסרון איז געווען נאר מצד דעם דור) –

English translation 586

as is understood from the greatness of the elevation of Joshua:

כמובן פון דעם גודל העילוי פון יהושע:

English translation 587

Even though "the face of Moses was like the face of the sun and the face of Joshua was like the face of the moon",

אע"פ וואס "פני משה כפני חמה ופני יהושע כפני לבנה" 88,

English translation 588

he was nevertheless the successor of Moses our teacher,

איז ער אבער געווען דער ממלא מקום פון משה רבינו,

English translation 589

whom Moses ordained with his hands,

וועמען משה האט סומך געווען בידיו 89,

English translation 590

and "Moses received the Torah from Sinai and transmitted it to Joshua",

און "משה קבל תורה מסיני ומסרה ליהושע" 90,

English translation 591

as is known the explanation of this in the commentaries, that Moses "transmitted" the entire Torah,

כידוע דער פירוש בזה אין מפרשים אז משה "מסרה" כל התורה,

English translation 592

as it is

כמו שהיא

English translation 593

(exactly as it was with Moses),

(פונקט ווי זי איז געווען בא משה'ן),

English translation 594

to Joshua.

צו יהושע.

English translation 595

And certainly, as Joshua stood in the days of Moses,

ועאכו"כ ווי יהושע איז געשטאנען בימי משה,

English translation 596

as the "attendant" of Moses,

אלס "משרת" משה,

English translation 597

"he did not depart from the tent" –

"לא ימיש מתוך האוהל" 91 –

English translation 598

as explained in many places that then Joshua

כמבואר בכ"מ 92 אז דעמולט איז יהושע

English translation 599

(the face of the moon)

(פני לבנה)

English translation 600

stood on a higher level than the level on which he was after the death of Moses,

געשטאנען אויף א העכערער דרגא פון דער דרגא וואו ער איז געווען לאחרי מיתת משה,

English translation 601

similar to the elevation of the moon

בדוגמא ווי דער עילוי אין דער לבנה

English translation 602

(Joshua)

(יהושע)

English translation 603

when it stands opposite the sun

בשעת זי שטייט כנגד החמה

English translation 604

(Moses)

(משה)

English translation 605

relative to when it stands alone.

לגבי ווי זי שטייט אליין.

English translation 606

And certainly, as Joshua stood on the last day of Moses,

ועאכו"כ ווי יהושע איז געשטאנען ביום האחרון פון משה,

English translation 607

when "my days and my years are fulfilled",

ווען "מלאו ימי ושנותי" 93,

English translation 608

for then Moses was at the ultimate perfection

וואס דעמולט איז משה געווען בתכלית השלימות

English translation 609

("fulfilled"),

("מלאו"),

English translation 610

because then was revealed all the toil of Moses "that his soul toiled in his life" –

ווארום דעמולט איז געשטאנען בגלוי כל עמל של משה "שעמלה נפשו בחייו" –

English translation 611

surely also Joshua

איז זיכער אויך יהושע

English translation 612

(the face of the moon,

(פני לבנה,

English translation 613

who receives from Moses,

וואס ער איז מקבל פון משה,

English translation 614

the face of the sun)

פני חמה)

English translation 615

stood then at the ultimate elevation.

געשטאנען דעמולט בתכלית העילוי.

English translation 616

And then –

און דעמולט –

English translation 617

on the day of Moses' passing, when

ביום פטירת משה, ווען

English translation 618

(Moses and)

(משה ו)

English translation 619

Joshua stood at the ultimate elevation –

יהושע איז געשטאנען בתכלית העילוי –

English translation 620

Moses said to Joshua "the elders of the generation shall be with you"

האט משה געזאגט יהושע'ן "זקנים שבדור יהיו עמך"

English translation 621

(i.e., that the elders are on the level of Joshua),

(ד.ה. אז די זקנים זיינען בדרגת יהושע),

English translation 622

for had they merited, then

וואס אילו זכו וואלט דעמולט

English translation 623

(from that state)

(מצד מצב ההוא)

English translation 624

there would have been the complete redemption –

געווען די גאולה שלימה –

English translation 625

then from this is understood the greatness of the elevation of the elders,

איז דאך דערפון פארשטאנדיק דער גודל העילוי פון די זקנים,

English translation 626

who are on the level of Joshua as he stands at the ultimate elevation on the day of Moses' passing

וואס זיי זיינען בדרגת יהושע ווי ער שטייט בתכלית העילוי ביום פטירת משה

English translation 627

(and that in practice it was not so is only due to the deficiency of the generation, who are unable to receive an abundance of good).

(און דאס וואס בפועל איז ניט געווען אזוי איז נאר מצד חסרון הדור שאינם יכולים לקבל רוב טובה).

English translation 628

13. From this is understood the greatness of the elevation of the 3rd of Shevat, when "the elders who were in the days of Joshua died" (the conclusion of the period) – that then the elders are elevated each and every year higher and higher, in the manner of "ascending in holiness" [because "He relates His words to Jacob, His statutes and judgments to Israel" – "what He does, He tells Israel to do" (as it is stated in the Midrashim, and brought in Chassidus), just as the Almighty commanded the Jews that they should ascend in holiness, surely He Himself fulfills this], it is understood that each and every year (during all these years) an elevation occurs in the elders.

יג. דערפון איז מובן דער גודל העילוי פון ח' שבט, ווען "מתו הזקנים שהיו בימי יהושע" (דער סיום התקופה) – וואס דעמולט ווערן די זקנים נתעלה בכל שנה ושנה העכער און העכער, באופן פון "מעלין בקודש" 94 [ווארום "מגיד דבריו ליעקב חוקיו ומשפטיו לישראל" 95 – "מה שהוא עושה הוא אומר לישראל לעשות" (ווי עס שטייט אין מדרשים 96 , און געבראכט אין חסידות 97 ), איז כשם ווי דער אויבערשטער האט אנגעזאגט אידן אז זיי זאלן מעלה זיין בקודש, איז זיכער אז ער אליין איז דאס מקיים], איז פארשטאנדיק אז בכל שנה ושנה (במשך די אלע שנים) קומט צו אן עלי' אין די זקנים.

English translation 629

And especially when the 3rd of Shevat occurs on the Sabbath day,

ובפרט ווען ח' שבט קומט אויס ביום השבת,

English translation 630

for on the Sabbath day all matters are in a manner of perfection and delight,

וואס ביום השבת זיינען אלע ענינים באופן של שלימות ותענוג,

English translation 631

as it is written "the delight of days, you called it."

כמ"ש 98 "חמדת ימים אותו קראת".

English translation 632

14. From this is also understood the connection of the unique fixed nature of this Shabbat (the 10th of Shevat) with the matter in this Shabbat of "Shemini Atzeret" when the day of the Hilula of the Rebbe, my father-in-law, the Admor, is blessed – that the elders who were on the level of Yehoshua – the Nasi and the extension of Moshe in that generation – are analogous to the Baal HaHilula – the Nasi and the extension of Moshe in our generation.

יד. דערפון איז אויך מובן די שייכות פון קביעות המיוחדת דשבת זה (ח' שבט) מיט דעם ענין אין דעם שבת שמיני' מתברך דער יום ההילולא פון כ"ק מו"ח אדמו"ר – וואס די זקנים שהיו בדרגת יהושע – נשיא ואתפשטותא דמשה שבדור ההוא – זיינען ע"ד דער בעל ההילולא – דער נשיא ואתפשטותא דמשה שבדורנו.

English translation 633

And the lesson from this:

און דער לימוד דערפון:

English translation 634

Even when one finds oneself in the darkness of the exile –

אפילו ווען מ'געפינט זיך אין חושך הגלות –

English translation 635

one must know that although one has only the extension of Moshe,

דארף מען וויסן אז אע"פ וואס מ'האט נאר אתפשטותא דמשה,

English translation 636

this is only due to the deficiency of the generation

איז דאס נאר מצד חסרון הדור

English translation 637

(analogous to what was discussed earlier regarding "there are not two matters in a generation," that this is only due to the deficiency of the generation),

(ע"ד ווי גערעדט פריער בנוגע צו "אין שני דברין לדור" אז דאס איז נאר מצד חסרון הדור),

English translation 638

that the generation cannot receive directly from Moshe Rabbeinu himself,

וואס דער דור קען ניט מקבל זיין גלייך פון משה רבינו אליין,

English translation 639

the face of the sun,

פני חמה,

English translation 640

because of the abundance of goodness that they cannot receive.

מפני רוב טובה שאינם יכולים לקבל.

English translation 641

Like the parable

ווי דער משל

English translation 642

(that is given for this)

(וואס מ'גיט אויף דעם)

English translation 643

that one cannot look directly at the sun itself,

אז מ'קען ניט גלייך קוקן אויף דער חמה אליין,

English translation 644

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 645

then it is harmful to the eyes,

דעמולט איז דאס מזיק די עינים,

English translation 646

rather, in order to receive the light of the sun internally, one must first take it as the light of the sun is reflected in the moon,

נאר בכדי צו מקבל זיין אור החמה בפנימיות דארף מען עס פריער נעמען ווי דער אור החמה שפיגלט זיך אפ אין דער לבנה,

English translation 647

and in the moral –

און אין נמשל –

English translation 648

the face of Yehoshua is like the face of the moon,

פני יהושע כפני לבנה,

English translation 649

and so too the elders who were on his level,

ועד"ז די זקנים וואס היו בדרגתו,

English translation 650

and through that which one receives from the elders,

און דורך דעם וואס מ'איז מקבל פון די זקנים,

English translation 651

one becomes a vessel to receive internally from Yehoshua,

ווערט מען א כלי צו מקבל זיין בפנימיות פון יהושע,

English translation 652

the face of the moon,

פני לבנה,

English translation 653

and through this –

און דורך דעם –

English translation 654

one becomes a vessel to receive internally from Moshe himself,

ווערט מען א כלי צו מקבל זיין בפנימיות פון משה אליין,

English translation 655

the face of the sun,

פני חמה,

English translation 656

until the light of the sun will be in the future to come,

ביז ווי דער אור החמה וועט זיין לע"ל,

English translation 657

"sevenfold like the light of the seven days."

"שבעתים כאור שבעת הימים" 99.

English translation 658

15. And may it be His will that from this speaking about the future to come, it should come out in actual deed – that the true and complete redemption should come, when then will be the fulfillment of the prophecy "awake and sing, you who dwell in the dust," and they among them – the elders, with Yehoshua, with Moshe, with the Baal HaHilula of the 10th of Shevat.

טו. ויה"ר אז פון דעם רעדן וועגן לע"ל זאל דאס ארויסקומען במעשה בפועל – אז עס זאל קומען די גאולה האמיתית והשלימה, וואס דעמולט וועט זיין דער קיום היעוד "הקיצו ורננו שוכני עפר", והם בתוכם – די זקנים, מיט יהושע, מיט משה, מיט דעם בעל ההילולא פון עשירי בשבט.

English translation 659

And "as in the days of your going out from the land of Egypt,"

און "כימי צאתך מארץ מצרים" 100,

English translation 660

they will go out from exile,

וועט מען ארויסגיין פון גלות,

English translation 661

"with our young and with our old, with our sons and with our daughters"

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו"

English translation 662

(as it is stated in our portion),

(ווי עס שטייט בפרשתנו 101),

English translation 663

and in a manner of "and it was on that very day, the Lord brought out the children of Israel from the land of Egypt by their legions,"

און אין אן אופן פון "ויהי בעצם היום הזה הוציא ה' את בנ"י מארמ"צ על צבאותם" 102,

English translation 664

as explained in Torah Or that the Jews then stood "by their legions,"

כמבואר בתורה אור 103 אז אידן זיינען דעמולט געשטאנען "על צבאותם",

English translation 665

above the aspect of "their legions." For they were connected to the very Essence and Being itself.

למעלה מבחי' "צבאותם". ווארום זיי זיינען געווען פארבונדן מיט עצמות ומהות אליין 104.

English translation 666

And "as in the days of your going out from the land of Egypt, I will show him wonders" in the future redemption. And in a manner of "I will show him,"

ו"כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות" 100 בגאולה העתידה. און אין אן אופן פון "אראנו",

English translation 667

that they will see it in a manner of sight,

אז מ'וועט עס זען באופן של ראי',

English translation 668

for sight is the ultimate verification,

וואס ראי' איז תכלית ההתאמתות,

English translation 669

which is why "a witness cannot become a judge,"

וואס דערפאר איז "אין עד נעשה דיין" 105,

English translation 670

because after the witness sees the matter with his physical eyes, it becomes verified for him in such a way that there cannot be any change in it,

ווייל לאחרי ווי דער עד זעט די זאך מיט זיינע עיני בשר ווערט עס ביי אים נתאמת אזוי אז אין דעם קען ניט זיין קיין שינוי,

English translation 671

not like the matter of hearing, that even when one hears a matter from one hundred qualified and trustworthy witnesses,

ניט ווי דער ענין השמיעה וואס אפילו בשעת מ'הערט א זאך פון מאה עדים כשרים ונאמנים,

English translation 672

a change can occur in it.

קען אין דעם זיין א שינוי.

English translation 673

So too will be the true and complete redemption –

וועט אזוי אויך זיין די גאולה האמיתית והשלימה –

English translation 674

in a manner of "I will show him wonders,"

באופן פון "אראנו נפלאות",

English translation 675

that all Jews will be eyewitnesses to the redemption,

אז אלע אידן וועלן זיין עדי ראי' אויף דער גאולה,

English translation 676

and eyewitnesses to "awake and sing, you who dwell in the dust," and eyewitnesses to receiving the face of Moshiach our righteousness,

און עדי ראי' אויף "הקיצו ורננו שוכני עפר" און עדי ראי' לקבל פני משיח צדקנו,

English translation 677

and see how everyone goes to the Holy Land,

און זען ווי מ'גייט אלע אין ארץ הקודש,

English translation 678

"a land which the Lord your God cares for; the eyes of the Lord your God are always upon it, from the beginning of the year to the end of the year,"

"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 106,

English translation 679

to Jerusalem, the holy city,

אין ירושלים עיר הקודש,

English translation 680

"on the mountain of the Lord it will be seen,"

"בהר הוי' יראה גו'" 107,

English translation 681

and with a sight from above downward and from below upward –

און מיט א ראי' מלמעלמ"ט און מלמטלמ"ע –

English translation 682

"in the manner that one comes to see, so one comes to be seen,"

"כדרך שבא לראות כך בא ליראות" 108,

English translation 683

in the Holy Temple –

אין בית המקדש –

English translation 684

where there is the true matter of sight,

וואס דארטן איז די אמיתית ענין הראי',

English translation 685

and speedily in our actual days.

ובעגלא דידן ממש.

English translation 686

16. A discourse (in the form of a talk) beginning with the words "And it was on that very day."

טז. מאמר (כעין שיחה) ד"ה ויהי בעצם היום הזה גו'.

English translation 687

17. It is also customary to study a verse from the weekly portion together with the commentary of Rashi, a matter in the notes of the Tatte on the Zohar, and a matter in today's lesson of the Rambam.

יז. ס'איז אויך רגיל אפצולערנען א פסוק פון פרשת השבוע צוזאמען מיט פירוש רש"י, אן ענין אין די הערות פון טאטן אויפן זהר, און אן ענין אין היינטיקן שיעור רמב"ם.

English translation 688

In our portion

בפרשתנו

English translation 689

(chapter 10, verse 26)

(קאפיטל י פסוק כו)

English translation 690

Moshe says to Pharaoh,

זאגט משה צו פרעה,

English translation 691

"and we do not know with what we shall serve the Lord until we come there." And Rashi explains the words "we do not know with what we shall serve" –

"ואנחנו לא נדע מה נעבוד את ה' עד באנו שמה". איז רש"י מפרש די ווערטער "לא נדע מה נעבוד" –

English translation 692

"how heavy the service will be,

"כמה תכבד העבודה,

English translation 693

lest he ask more than what is in our possession."

שמא ישאל יותר ממה שיש בידינו".

English translation 694

The necessity of Rashi that "we do not know with what we shall serve" means "how heavy the service will be" and not according to its simple meaning, that one does not know in what the service will consist

דער הכרח פון רש"י אז "לא נדע מה נעבוד" מיינט "כמה תכבד העבודה" און ניט כפשוטו אז מ'ווייסט ניט אין וואס עס וועט באשטיין די עבודה

English translation 695

("with what we shall serve") –

("מה נעבוד") –

English translation 696

is simply,

איז בפשטות,

English translation 697

because before this Moshe says "our livestock shall go with us; not a hoof shall be left behind, for from it we shall take to serve,"

ווייל לפני זה זאגט משה "מקננו ילך עמנו גו' כי ממנו נקח לעבוד",

English translation 698

consequently one already knows "with what we shall serve"

במילא ווייסט מען יע "מה נעבוד"

English translation 699

(in what the service will consist),

(אין וואס עס וועט באשטיין די עבודה),

English translation 700

one must say that the "what" of "we do not know with what we shall serve" means "how much" –

מוז מען זאגן אז דער "מה" פון "לא נדע מה נעבוד" מיינט "כמה" –

English translation 701

"how heavy the service will be."

"כמה תכבד העבודה".

English translation 702

However, the question arises:

עס שטעלט זיך אבער די שאלה:

English translation 703

Since "we do not know what we will serve,

וויבאלד אז "לא נדע מה נעבוד,

English translation 704

how heavy the service will be,

כמה תכבד העבודה,

English translation 705

lest He demand more than what is in our power" –

שמא ישאל יותר ממה שיש בידינו" –

English translation 706

then what will help that "our cattle shall go with us, not a hoof shall be left behind" –

איז וואס וועט העלפן אז "מקננו ילך עמנו לא תשאר פרסה" –

English translation 707

can it not be that "He will demand more than what is in our power"?!

עס קען דאך זיין אז "ישאל יותר ממה שיש בידינו"?!

English translation 708

Also, it is not understood

אויך איז ניט פארשטאנדיק 109

English translation 709

(according to the simple explanation):

(ע"ד הפשט):

English translation 710

How can the Almighty demand from people more than they possess? Is it not a principle that "I do not ask except according to their capacity,"

ווי קען דער אויבערשטער בכלל מאנען פון מענטשן מער וויפל זיי פארמאגן? ס'איז דאך א כלל אז "איני מבקש כו' אלא לפי כחן" 110,

English translation 711

which principle is not a Scriptural decree but is a thing understood simply even by a five-year-old studying Scripture:

וואס דער כלל איז ניט קיין גזירת הכתוב נאר ס'איז א דבר המובן בפשטות אויך פאר א בן חמש למקרא:

English translation 712

He understands simply that his father or teacher,

ער פארשטייט בפשטות אז זיין פאטער אדער מלמד,

English translation 713

who desire his welfare,

וואס ווילן טובתו,

English translation 714

will not ask him to do a thing when they know that he cannot fulfill it! So how does it happen that there can be a doubt regarding the Almighty

וועלן אים ניט בעטן טאן א זאך ווען זיי ווייסן אז ער קען דאס ניט מקיים זיין! היינט ווי קומט עס אז עס קען זיין א ספק בנוגע צו דעם אויבערשטן

English translation 715

(who certainly desires the welfare of the Jewish people)

(וואס ער וויל זיכער בטובתם פון די אידן)

English translation 716

"lest He demand more than what is in our power"?!

"שמא ישאל יותר ממה שיש בידינו"?!

English translation 717

And in addition to this:

ונוסף לזה:

English translation 718

What will help Him if He will demand "more than what is in our power" –

וואס וועט אים העלפן אויב ער וועט בעטן "יותר ממה שיש בידינו" –

English translation 719

when it cannot be fulfilled in any case?!

ווען מ'קען דאס סיי-ווי ניט מקיים זיין?!

English translation 720

And since these are questions in the plain meaning of Scripture,

און וויבאלד אז דאס זיינען שאלות אין פשוטו של מקרא,

English translation 721

one must say that the answer to this was hinted by Rashi somewhere –

מוז מען זאגן אז דעם תירוץ לזה האט רש"י ערגעץ וואו מרמז געווען –

English translation 722

which is not found,

וואס דאס געפינט מען ניט,

English translation 723

consequently, one must say that the five-year-old studying Scripture understands the matter by himself and therefore Rashi does not need to explain it to him.

במילא מוז מען זאגן אז דער בן חמש למקרא פארשטייט דעם ענין אליין און דערפאר דארף עס רש"י פאר אים ניט באווארענען.

English translation 724

18. And as will be explained below.

יח. וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 725

In the notes of my father on the Zohar, he addresses that which the Zohar discusses regarding the relationship of the moon with the sun and the Jubilee,

אין די הערות פון טאטן אויפן זהר שטעלט ער זיך 111 אויף דעם וואס עס רעדט זיך אין זהר 112 וועגן דעם יחס פון סיהרא מיט שמשא און יובלא,

English translation 726

that at the time "the moon stood in its defect" then "it is not blessed from the sun and is not illuminated from the sun etc. and is not illuminated from the Jubilee." And he explains this in the letters of Kabbalah,

אז בשעת "קיימא סיהרא בפגימותא" דעמולט איז "לא מתברכא משמשא ולא מתנהרא מן שמשא כו' ולא אתנהרא מיובלא". און ער איז דאס מבאר אין אותיות הקבלה,

English translation 727

that "regarding the sun, it uses two expressions,

אז "בשמשא נקט ב' לשונות,

English translation 728

is blessed, is illuminated,

מתברכא מתנהרא,

English translation 729

and regarding the Jubilee, it uses one expression, is illuminated. And this is that from the sun of Zeir Anpin there are two effluences to Malchut,

וביובלא נקט לשון אחד אתנהרא. והיינו משמשא דז"א יש ב' המשכות למל',

English translation 730

one in the aspect of internal,

א' בבחי' פנימי,

English translation 731

two in the aspect of encompassing etc.,

ב' בבחי' מקיף כו',

English translation 732

and from the Jubilee of Binah there is one effluence to Malchut only in the aspect of encompassing." And afterwards he brings that there is a way that the moon

ומיובלא דבינה יש המשכה א' למל' רק בבחי' מקיף". און דערנאך ברענגט ער אז ס'איז דא אן אופן ווי סיהרא

English translation 733

(Malchut)

(מלכות)

English translation 734

does not receive from Zeir Anpin but from Binah without the intermediary of Zeir Anpin etc.

איז ניט מקבל פון ז"א נאר פון בינה שלא ע"י ז"א וכו'.

English translation 735

However, my father does not explain how the matter is in the service of man,

דער טאטע איז אבער ניט מבאר ווי דער ענין איז אין עבודת האדם,

English translation 736

because that is not the subject of his notes;

ווייל דאס איז ניט דער ענין פון זיינע הערות;

English translation 737

in the notes, he explains the precise meanings of the language of the Zohar. And regarding the matters in the service of man,

אין די הערות איז ער מבאר דיוקי לשונות הזהר. ובנוגע צו די ענינים אין עבודת האדם,

English translation 738

he relies that one will translate it by himself into service in actual deed

פארלאזט ער זיך אז מ'וועט עס אליין איבערטייטשן אין עבודה במעשה בפועל

English translation 739

(and the deed is the main thing),

(וואס המעשה הוא העיקר 113),

English translation 740

according to what is explained in Chassidus.

ע"פ המבואר בחסידות.

English translation 741

19. And as will be explained below.

יט. וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 742

In today's lesson of Rambam –

אין היינטיקן שיעור רמב"ם –

English translation 743

in the Laws of Hiring –

בהלכות שכירות 114 –

English translation 744

the Rambam writes the laws regarding when one must pay a hired worker:

שרייבט דער רמב"ם די דינים ווען מ'דארף אפצאלן א שכיר:

English translation 745

"It is a positive commandment to give the wage of the hired worker in its time etc.,

"מצות 115 עשה ליתן שכר השכיר בזמנו כו',

English translation 746

and if he delays it after its time, he transgresses a negative commandment etc.,

ואם איחרו לאחר זמנו עובר בל"ת כו',

English translation 747

anyone who withholds the wage of a hired worker etc. transgresses four prohibitions etc."

כל 116 הכובש שכר שכיר כו' עובר בארבע אזהרות כו'".

English translation 748

"What is its time?

"אי 116 זהו זמנו,

English translation 749

A day worker collects all night, and regarding him it is said, 'The wages of a hired worker shall not remain with you until morning.' And a night worker collects all day, and regarding him it is said, 'In his day you shall give his wage.'"

שכיר יום גובה כל הלילה ועליו נאמר 117 לא תלין פעולת שכיר אתך עד בוקר. ושכיר לילה גובה כל היום ועליו נאמר 118 ביומו תתן שכרו".

English translation 750

This is the law regarding a worker for the entire day or the entire night. Afterwards, the Rambam continues regarding a worker who is not for the entire day or the entire night:

דאס איז דער דין בנוגע צו א שכיר כל היום אדער כל הלילה. דערנאך איז דער רמב"ם ממשיך 116 וועגן א שכיר וואס איז ניט לכל היום אדער לכל הלילה:

English translation 751

"A worker by the hour of the day collects all day,

"שכיר שעות של יום גובה כל היום,

English translation 752

and a worker by the hour of the night collects all night. A worker by the week, a worker by the month, a worker by the year, a worker by the seven-year cycle

ושכיר שעות של לילה גובה כל הלילה. שכיר שבת שכיר חודש שכיר שנה שכיר שבוע

English translation 753

(Shemittah),

(שמיטה),

English translation 754

if he finishes during the day, he collects all day,

יצא ביום גובה כל היום,

English translation 755

if he finishes at night, he collects all night."

יצא בלילה גובה כל הלילה".

English translation 756

And the reason for this is understood simply –

און דער טעם לזה איז מובן בפשטות –

English translation 757

as the Gemara says –

ווי די גמרא זאגט 119 –

English translation 758

because "hiring is only paid at the end,"

ווייל "שכירות אינה משתלמת אלא בסוף",

English translation 759

but on the other hand,

אבער לאידך גיסא,

English translation 760

at the time he finishes his work,

בשעת ער ענדיקט עבודתו,

English translation 761

one must pay him immediately and not delay it,

דארף מען אים גלייך צאלן און דאס ניט אפלייגן,

English translation 762

and if one delays it, he transgresses a positive commandment and a negative commandment etc.

און אויב מ'לייגט עס אפ איז מען עובר אויף א מצות עשה ולא תעשה וכו'.

English translation 763

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 764

"He declares His words to Jacob, His statutes and His judgments to Israel,"

ס'איז "מגיד דבריו ליעקב חוקיו ומשפטיו לישראל" 95,

English translation 765

what He does, He tells Israel to do. From this it is understood that the Almighty fulfills the aforementioned laws in the Laws of Hiring towards His "hired workers,"

מה שהוא עושה הוא אומר לישראל לעשות 96. איז דערפון מובן 120 אז דער אויבערשטער איז מקיים די דינים הנ"ל בהל' שכירות צו זיינע "שכירים",

English translation 766

the Jewish people who perform their service to serve their Master.

די אידן וואס טוען עבודתם לשמש את קונם.

English translation 767

It is not understood:

איז ניט מובן:

English translation 768

Granted, the general law of a day worker and a night worker

בשלמא דער כללות הדין פון א שכיר יום ושכיר לילה

English translation 769

(who perform their work all day or all night),

(וואס זיי טוען עבודתם כל היום אדער כל הלילה),

English translation 770

that a day worker collects all night and a night worker collects all day –

אז שכיר יום גובה כל חלילה און שכיר לילה גובה כל היום –

English translation 771

corresponds with the conduct of the Holy One, blessed be He, with Jews,

איז מתאים מיט הנהגת הקב"ה מיט אידן,

English translation 772

as the words of our Sages, may their memory be blessed, regarding the general principle of man's work and the reward for it: "Today to do them, tomorrow to receive their reward."

כדברי חז"ל 121 בנוגע צו כללות עבודת האדם והשכר על זה "היום לעשותם 122 למחר לקבל שכרם"

English translation 773

[And although here the term is "tomorrow" (unlike the Rambam who rules that a day worker collects all night and not on the next day) –

[ואע"פ אז דא איז דער לשון "למחר" (משא"כ דער רמב"ם פסק'נט אז א שכיר יום גובה כל חלילה און ניט למחרתו) –

English translation 774

"tomorrow" can also mean during the night after the day].

קען "למחר" אבער אויך מיינען בלילה אחרי היום].

English translation 775

And this is a matter understood simply,

און דאס איז א דבר המובן בפשטות,

English translation 776

and to such an extent that Rashi brings it down in his commentary on the Torah,

ועד כדי כך אז רש"י ברענגט עס אראפ בפירושו על התורה 123,

English translation 777

which is the plain meaning of the verse;

וואס איז פשוטו של מקרא 124;

English translation 778

But there are many commandments which a Jew performs and completes in the middle of the day or in the middle of the night

אבער עס זיינען פאראן א ריבוי מצוות וועלכע א איד טוט אפ און פארענדיקט באמצע היום אדער באמצע הלילה

English translation 779

(like a "worker by the hour"),

(ווי א "שכיר שעות"),

English translation 780

like all time-bound commandments,

ווי אלע מצוות שהזמן גרמא,

English translation 781

which end at a specific time during the day,

וואס ענדיקן זיך אין א זמן מסויים ביום,

English translation 782

and the proof –

והראי' –

English translation 783

that regarding several commandments

אז בכמה מצוות

English translation 784

(like in the matter of the reading of the Torah)

(ווי בא דעם ענין פון קריאת התורה)

English translation 785

one recites a blessing before it and after it,

מאכט מען א ברכה לפני' ולאחרי',

English translation 786

and the blessing after it indicates that one has completed the commandment.

וואס די ברכה לאחרי' באווייזט אז מ'האט געענדיקט די מצוה 125.

English translation 787

And likewise there are many commandments in which he is like a "Sabbath worker" –

ועד"ז זיינען דא כו"כ מצוות אין וועלכע ער איז ווי א "שכיר שבת" –

English translation 788

like the commandment of "You shall dwell in booths for seven days,"

ווי די מצוה פון "בסוכות תשבו שבעת ימים" 126,

English translation 789

and the like;

וכיו"ב;

English translation 790

and likewise a "year worker" –

ועד"ז א "שכיר שנה" –

English translation 791

the commandment of the Sabbatical year –

מצות שמיטה –

English translation 792

and nevertheless the Omnipresent does not pay the reward for it on that day or on that night,

ואעפ"כ צאלט ניט דער אויבערשטער דעם שכר דערויף באותו יום אדער באותו לילה,

English translation 793

but only "tomorrow to receive their reward." That is, how does it correspond with the law that a worker by the hour, a Sabbath worker, a weekly worker, and the like, collects on that day or on that night when he finishes his work?!

נאר ערשט "למחר לקבל שכרם". היינט ווי שטימט עס מיטן דין אז א שכיר שעות ושכיר שבת ושכיר שבוע וכיו"ב איז גובה באותו יום אדער באותו לילה ווען ער פארענדיקט זיין עבודה?!

English translation 794

And since this is a law in the Rambam which is understood simply,

און וויבאלד אז דאס איז א הלכה אין רמב"ם וואס איז מובן בפשטות,

English translation 795

and also the matter of "today to do them and tomorrow to receive their reward" is understood simply

און אויך דער ענין פון "היום לעשותם ולמחר לקבל שכרם" איז מובן בפשטות

English translation 796

(to the extent that Rashi brings it down in his commentary on the Torah) –

(ביז אז רש"י ברענגט עס אראפ בפירושו על התורה) –

English translation 797

the explanation of this must also be understood simply by everyone.

דארף אויך דער ביאור בזה זיין מובן בפשטות פאר אלעמען.

English translation 798

20. And as will be explained below.

כ. וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 799

It is also customary in such a case,

ס'איז אויך רגיל בכגון דא,

English translation 800

standing on this Shabbat before the Tenth of Shevat,

שטייענדיק אין דעם שבת פאר עשירי בשבט,

English translation 801

to include the participants here with the matters that will take place in the coming days in connection with the activities of the master of the hillula.

צו משתף זיין די מתוועדים כאן מיט די ענינים וואס וועלן פארקומען בימים הבאים בקשר מיט די פעולות פון דעם בעל ההילולא.

English translation 802

For one of the main matters that the master of the hillula championed –

וואס איינער פון די ענינים עיקריים וואס דער בעל ההילולא האט געמאנט –

English translation 803

is the matter of love of Israel and unity of Israel,

איז דער ענין פון אהבת ישראל און אחדות ישראל,

English translation 804

as the master of the hillula wanted and requested once and again and yet again etc. in his Chassidic discourses,

ווי דער בעל ההילולא האט געוואלט און געבעטן איין מאל און נאכאמאל און ווידער אמאל וכו' אין זיינע מאמרי חסידות,

English translation 805

and further articulated simply –

און נאכמער אויסגעטייטשט בפשטות –

English translation 806

in his holy talks.

אין זיינע שיחות קדושות.

English translation 807

And likewise all these matters that he championed,

ועד"ז די אלע ענינים וואס ער האט געמאנט,

English translation 808

which are generally comprised in the three pillars of Torah,

וואס זיי שטעלן זיך אויס בכללות אין די דריי עמודים פון תורה,

English translation 809

divine service, and acts of lovingkindness.

עבודה וגמילות חסדים.

English translation 810

Therefore,

דעריבער,

English translation 811

all those who have sent beverage in connection with the activities that will take place in the coming days –

די אלע וואס האבן אריינגעשיקט משקה בקשר מיט די פעולות וואס קומען פאָר בימים הבאים –

English translation 812

should now announce about the matters,

זאלן איצטער מכריז זיין וועגן די ענינים,

English translation 813

and distribute a portion of the beverage to those present here

און אויסטיילן א חלק פון די משקה צו די נמצאים כאן

English translation 814

(also because it is Shabbat *126),

(אויך מצד דעם וואס ס'איז שבת *126),

English translation 815

and through this:

און דורך דעם:

English translation 816

a) include all those present here in the activities,

א) משתף זיין כל הנמצאים כאן אין די פעולות,

English translation 817

and b) make a beginning of their activities

און ב) מאכן א התחלה פון זייערע פעולות

English translation 818

(in addition to the good resolutions they are now accepting upon themselves)

(נוסף צו די החלטות טובות וואס זיי נעמען איצטער אן)

English translation 819

at the gathering in a synagogue and study hall,

בא דער התוועדות אין א ביהכנ"ס וביהמ"ד,

English translation 820

a place where Torah and prayer are magnified,

מקום שמגדלין בו תורה ותפלה 127,

English translation 821

and particularly the synagogue and study hall of the master of the hillula during ten consecutive and final years of his life in this world,

ובפרט דער ביהכנ"ס וביהמ"ד פון דעם בעל ההילולא במשך עשר שנים רצופות ואחרונות בחיים חיותו בעלמא דין,

English translation 822

which is a lasting activity and an eternal activity for all times,

וואס דאס איז א פעולה נמשכת ופעולה נצחית על כל הזמנים,

English translation 823

and afterwards they should continue to distribute the beverage at the activities themselves.

און דערנאך זאלן זיי ממשיך זיין אויסטיילן די משקה בא די פעולות עצמן.

English translation 824

And one should do this with joy,

און מ'זאל דאס טאן מתוך שמחה,

English translation 825

with a melody of joy –

מיט א ניגון של שמחה –

English translation 826

for joy breaks all barriers *127,

וואס שמחה איז פורץ אלע גדרים *127,

English translation 827

also the barriers of exile,

אויך די גדרים פון גלות,

English translation 828

so that it becomes "the lowering of the exile,"

אז עס ווערט "דאַלאָי גלות",

English translation 829

"the breaker went up before them,"

"עלה הפורץ לפניהם" 128,

English translation 830

"these are the generations of Peretz,"

"אלה תולדות פרץ" 129,

English translation 831

Moshiach our righteousness,

משיח צדקנו,

English translation 832

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 833

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 834

[His Holiness, our Master, Teacher, and Rebbe, may he live for many good days, Amen, gave a jug of beverage to the honorable R. Y. HaLevi W. may he live. To the honorable M.S.A. may he live.

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן קנקן משקה להר"ר י. הלוי וו. שיחי'. להת' מ.ש.א. שיחי'.

English translation 835

To the honorable D.C. may he live. And afterwards he commanded each one of them to announce about the time and place of the gatherings.

להר"ר ד.ח. שיחי'. ואח"כ צוה לכאו"א מהם להכריז אודות הזמן והמקום של המסיבות.

English translation 836

Afterwards, His Holiness, our Master, Teacher, and Rebbe, may he live for many good days, Amen, began to sing "And I will pour out for you a blessing"].

אח"כ התחיל כ"ק אדמו"ר שליט"א לנגן "והריקותי לכם ברכה"].

English translation 837

21. The explanation in Rashi:

כא. דער ביאור בפרש"י:

English translation 838

And with a prior introduction of another precise point:

ובהקדים נאך א דיוק:

English translation 839

In the verse there is only a term of service –

אין פסוק שטייט נאר א לשון פון עבודה –

English translation 840

"we do not know what we shall serve";

"לא נדע מה נעבוד";

English translation 841

Rashi, however, adds the word "the service is heavy" –

רש"י גיט אבער צו דעם ווארט "תכבד העבודה" –

English translation 842

from where does Rashi take it,

פון וואנעט נעמט עס רש"י,

English translation 843

and why does he add it when it is not written in the verse?

און פארוואס איז ער דאס מוסיף ווען דאס שטייט ניט אין פסוק?

English translation 844

The Ben Chamesh LaMikra recalls that this is a phrase from the verse that he previously studied in the parshah of Shemot –

דערמאנט זיך דער בן חמש למקרא אז דאס איז א לשון הכתוב וואס ער האט פריער געלערנט אין פסוק בס"פ שמות 130 –

English translation 845

that Pharaoh said "Tichbad HaAvodah."

אז פרעה האט געזאגט "תכבד העבודה".

English translation 846

In what did the "Tichbad HaAvodah" there consist? That "you shall not *130 continue to give straw to the people to make bricks as before,

אין וואס איז באשטאנען דארטן דער "תכבד העבודה"? אז "לא *130 תאסיפון לתת תבן לעם ללבון הלבנים כתמול שלשום

English translation 847

(as you were doing until now)

(כאשר הייתם עושים עד הנה 131)

English translation 848

they shall go and gather straw for themselves."

הם ילכו וקוששו להם תבן".

English translation 849

That is, the "Tichbad HaAvodah" consisted of making the Jews work more than their capacities –

ד.ה. אז דער "תכבד העבודה" איז באשטאנען דערפון וואס האט געמאכט אידן זיי זאלן ארבעטן מער ווי זייערע כחות –

English translation 850

as the officers of Israel complained to Pharaoh *131 "No straw is given to your servants, and they say to us, 'Make bricks,' and behold, your servants are beaten, and your people sin."

ווי די שוטרי ישראל האבן גע'טענה'ט צו פרעה'ן *131 "תבן אין נתן לעבדיך ולבנים אומרים לנו עשו והנה עבדיך מוכים וחטאת עמך".

English translation 851

Nevertheless, the Jews actually carried out Pharaoh's decree

אעפ"כ האבן אידן בפועל אויסגעפירט גזירת פרעה

English translation 852

(evidently from the fact that we do not find that Pharaoh later had a complaint that they did not carry out his decree)

(כמובן מזה וואס מ'געפינט ניט אז פרעה זאל שפעטער האבן א טענה אז מ'האט ניט אויסגעפירט גזירתו)

English translation 853

even though it was beyond their capacities,

אע"פ וואס דאס איז געווען מער ווי זייערע כחות,

English translation 854

and they carried it out for a duration of time,

און זיי האבן דאס אויסגעפירט א משך זמן,

English translation 855

from the time of Pharaoh's decree until the work was nullified

פון זמן גזירת פרעה ביז ווען בטלה העבודה

English translation 856

(which, according to the simple interpretation, is a duration of time).

(וואס ע"ד הפשט איז דאס א משך זמן).

English translation 857

It follows that "Tichbad HaAvodah" means that it is a labor beyond one's capacities,

קומט אויס אז "תכבד העבודה" מיינט אז ס'איז אן עבודה מער פון די כחות,

English translation 858

but together with this, one can carry it out.

אבער ביחד עם זה קען מען דאס דורכפירן.

English translation 859

Based on this, one will understand why Rashi uses here the phrase of the verse "Tichbad HaAvodah" –

וואס עפ"ז וועט מען פארשטיין פארוואס רש"י נוצט דא דעם לשון הכתוב "תכבד העבודה" –

English translation 860

because with it, he explains to the Ben Chamesh LaMikra the interpretation of the verse here "Lo Neda Mah Na'avod":

ווייל דערמיט איז ער מסביר דעם בן חמש למקרא דעם פירוש הכתוב דא "לא נדע מה נעבוד":

English translation 861

The Ben Chamesh LaMikra understands that one cannot interpret that "Va'anachnu Lo Neda Mah Na'avod" means according to its simple meaning,

דער בן חמש למקרא פארשטייט אז מ'קען ניט טייטשן אז "ואנחנו לא נדע מה נעבוד" מיינט כפשוטו,

English translation 862

that we do not know in what the service will consist,

אז מ'ווייסט ניט אין וואס וועט באשטיין די עבודה,

English translation 863

because immediately before this, it is explicitly stated in the verse that Moses knows in what the service consists

ווייל תיכף לפנ"ז שטייט בפירוש אין פסוק אז משה ווייסט אין וואס עס באשטייט די עבודה

English translation 864

("Our livestock shall go with us... for from it we shall take to serve Hashem our God"),

("מקננו ילך עמנו גו' כי ממנו נקח לעבוד את ה' אלקינו"),

English translation 865

so how can he immediately afterward say "Va'anachnu Lo Neda Mah Na'avod"?!

היינט ווי קען ער גלייך דערנאך זאגן "ואנחנו לא נדע מה נעבוד" 132?!

English translation 866

One must say that "Lo Neda Mah Na'avod" means something else.

מוז מען זאגן אז "לא נדע מה נעבוד" מיינט עפעס אנדערש.

English translation 867

Rashi addresses this by using the phrase of the verse "Tichbad HaAvodah":

באווארנט עס רש"י דערמיט וואס ער נוצט לשון הכתוב "תכבד העבודה":

English translation 868

Just as the "Tichbad HaAvodah" of Pharaoh consisted of Pharaoh demanding from the Jews more than their capacities

פונקט ווי דער "תכבד העבודה" בא פרעה איז באשטאנען דערפון וואס פרעה האט געמאנט פון די אידן מער ווי זייערע כחות

English translation 869

("more than what is in our hands"),

("יותר ממה שיש בידינו"),

English translation 870

so too is the interpretation of "Va'anachnu Lo Neda Mah Na'avod",

אזוי איז אויך דא דער פירוש אין "ואנחנו לא נדע מה נעבוד",

English translation 871

that "how heavy is the work,

אז "כמה תכבד העבודה,

English translation 872

lest he ask more than what is in our hands."

שמא ישאל יותר ממה שיש בידינו".

English translation 873

And just as in Egypt the Jews actually carried out Pharaoh's decree even though it was beyond their capacities,

און פונקט ווי אין מצרים האבן אידן בפועל אויסגעפירט גזירת פרעה אע"פ וואס ס'איז געווען מער ווי זייערע כחות,

English translation 874

and they carried it out for a duration of time –

און האבן דאס אויסגעפירט א משך זמן –

English translation 875

so too can the Jews carry out the service even though it is "more than what is in our hands."

אזוי אויך קענען אידן אויספירן די עבודה אע"פ וואס ס'איז "יותר ממה שיש בידינו".

English translation 876

22. How can the Jews indeed carry this out when it is "more than what is in our hands"? The verse itself addresses this, and Rashi emphasizes it by writing the phrase "more than what is in our hands" (as discussed multiple times, Rashi's way is not to ask a question and answer it, but rather he writes his interpretation in a manner that addresses all questions from the outset):

כב. ווי קענען דאס אידן טאקע אויספירן בשעת ס'איז "יותר ממה שיש בידינו"? באווארנט עס דער פסוק אליין, און רש"י איז דאס מדגיש דערמיט וואס ער שרייבט דעם לשון "יותר ממה שיש בידינו" (כמדובר כמ"פ 133 אז דרכו של רש"י איז ניט צו פרעגן א קשיא און זי פארענטפערן, נאר ער שרייבט זיין פירוש אין אן אופן וואס באווארנט מלכתחילה אלע קשיות):

English translation 877

The words of Moses "Va'anachnu Lo Neda Mah Na'avod" come as a continuation and as a reason for what is stated before this:

דברי משה "ואנחנו לא נדע מה נעבוד" קומען בהמשך און אלס טעם אויף דעם וואס עס שטייט לפני זה:

English translation 878

After Pharaoh said to Moses "Go, serve Hashem your God; only your flocks and your herds shall be detained,"

לאחרי ווי פרעה האט געזאגט משה'ן 134 "לכו עבדו את ה' רק צאנכם ובקרכם יוצג",

English translation 879

Moses said:

האט משה געזאגט 135:

English translation 880

"You too shall give into our hands offerings and burnt offerings, and we shall make them for Hashem our God,"

"גם אתה תתן בידינו זבחים ועולות ועשינו לה' אלקינו",

English translation 881

that is, "It is not enough that our livestock shall go with us, but you too shall give,"

ד.ה. "לא דייך שמקננו ילך עמנו אלא גם אתה תתן" 136,

English translation 882

and afterward he continues

און דערנאך איז ער ממשיך

English translation 883

(in our verse)

(אין אונזער פסוק)

English translation 884

"And also our livestock shall go with us; not a hoof shall be left behind,"

"וגם מקננו ילך עמנו לא תשאר פרסה",

English translation 885

and the reason for this –

און דער טעם לזה –

English translation 886

"for from it we shall take to serve Hashem our God, and we do not know with what we shall serve Hashem until we arrive there."

"כי ממנו נקח לעבוד את ה' אלקינו ואנחנו לא נדע מה נעבוד את ה' עד באנו שמה".

English translation 887

And on this

און אויף דעם

English translation 888

("Lo Neda Mah Na'avod")

("לא נדע מה נעבוד")

English translation 889

Rashi interprets:

איז רש"י מפרש:

English translation 890

"How heavy is the work, lest he ask more than what is in our hands."

"כמה תכבד העבודה שמא ישאל יותר ממה שיש בידינו".

English translation 891

That is,

דאס הייסט,

English translation 892

that the words of Moses "Va'anachnu Lo Neda Mah Na'avod" come as a reason and explanation to Pharaoh why "it is not enough that our livestock shall go with us, but you too shall give into our hands offerings and burnt offerings" –

אז דברי משה "ואנחנו לא נדע מה נעבוד" קומט אלס א טעם והסברה צו פרעה פארוואס "לא דיייך שמקננו ילך עמנו אלא גם אתה תתן בידינו זבחים ועולות" –

English translation 893

because "we do not know with what we shall serve,

ווייל "לא נדע מה נעבוד,

English translation 894

how heavy is the work, lest he ask more than what is in our hands,"

כמה תכבד העבודה שמא ישאל יותר ממה שיש בידינו",

English translation 895

that is, more than what we have,

ד.ה. מער וויפל מיר האבן,

English translation 896

therefore "you too shall give into our hands offerings and burnt offerings" so that we will have enough with which to serve the Almighty.

דעריבער איז "גם אתה תתן בידינו זבחים ועולות" וועלן מיר האבן גענוג מיט וואס צו דינען דעם אויבערשטן.

English translation 897

What is understood from this is how the Almighty can request "more than what is in our possession" and how Jews will be able to fulfill this –

וואס עפ"ז איז מובן ווי דער אויבערשטער קען בעטן "יותר ממה שיש בידינו" און ווי אידן וועלן דאס קענען מקיים זיין –

English translation 898

Because it is only "more than what is in our possession,"

ווייל ס'איז נאר "יותר ממה שיש בידינו",

English translation 899

but Jews can take more sheep and cattle from Pharaoh,

אבער אידן קענען נעמען מער צאן ובקר פון פרעה,

English translation 900

as per the words of Moses to Pharaoh "also you shall give into our hands burnt offerings and sacrifices,"

כדברי משה לפרעה "גם אוזה תתן בידינו זבחים ועולות",

English translation 901

as it indeed was in practice, and,

ווי ס'איז טאקע געווען בפועל, און,

English translation 902

through this Jews will be able to fulfill the request of the Holy One, blessed be He, "lest He ask more than what is in our possession."

דורך דעם וועלן אידן קענען ממלא זיין בקשת הקב"ה "שמא ישאל יותר ממה שיש בידינו".

English translation 903

And there is no question "lest He ask more" also from what Pharaoh had –

און ס'איז קיין שאלה ניט "שמא ישאל יותר" אויך פון דעם וואס פרעה האט –

English translation 904

Because Pharaoh was the king of Egypt,

ווארום פרעה איז געווען מלך מצרים,

English translation 905

and all the lands indeed came to buy grain in the land of Egypt,

און כל הארצות זיינען דאך געקומען לשבר בר אין ארץ מצרים 137,

English translation 906

and they paid for the grain with their livestock, sheep and cattle,

און זיי האבן געצאלט פאר דעם בר מיט זייער מקנה צאן ובקר,

English translation 907

as it is stated in the verse "and Joseph said, give your livestock and I will give you for your livestock if the money is gone,"

ווי עס שטייט אין פסוק 138 "ויאמר יוסף הבו מקניכם ואתנה במקניכם אם אפס כסף",

English translation 908

and the sheep and cattle became the property of Pharaoh, king of Egypt. So from there it is also understood according to the simple meaning that Pharaoh was then the master of the entire world. Consequently, it is understandable that Pharaoh had an exceedingly great multitude of sheep and cattle. So –

און דער צאן ובקר איז געווארן רכוש פרעה מלך מצרים. איז פון דארטן אויך מובן ע"ד הפשט אז פרעה איז דעמולט געווען בעה"ב על כל העולם. במילא איז פארשטאנדיק אז פרעה האט געהאט א ריבוי מופלג פון צאן ובקר. איז –

English translation 909

"lest He ask more than what is in our possession,"

"שמא ישאל יותר ממה שיש בידינו",

English translation 910

the Jews will immediately send messengers to the land of Egypt

וועלן אידן גלייך צושיקן שלוחים אין ארץ מצרים

English translation 911

(which will be only a journey of "a distance of three days" from the place of their service in the desert)

(וואס וועט זיין בלויז א מהלך פון "דרך שלשת ימים" פון מקום עבודתם במדבר 139)

English translation 912

and will take from Pharaoh more sheep and cattle.

און וועלן נעמען פון פרעה מער צאן ובקר.

English translation 913

So the question is how does it accord with what Moses said earlier "the abomination of Egypt we shall sacrifice to the Lord our God; behold, we shall sacrifice the abomination of Egypt before their eyes and they will not stone us

איז די שאלה ווי שטימט עס מיט דעם וואס משה האט פריער געזאגט 140 "תועבת מצרים נזבח לה' אלקינו הן נזבח את תועבת מצרים לעיניהם ולא יסקלונו

English translation 914

(with a question mark) " –

(בתמי') " –

English translation 915

Now how then will Pharaoh give his sheep and cattle to the Jews in order to sacrifice to the Lord? This is a separate question,

היינט ווי וועט דען פרעה געבן זיין צאן ובקר צו די אידן בכדי צו מקריב זיין לה'? איז דאס א באזונדער שאלה,

English translation 916

Because we see that Moses indeed said here "also you shall give into our hands burnt offerings and sacrifices,"

ווארום מ'זעט דאך אז משה האט דא אזוי געזאגט "גם אתה תתן בידינו זבחים ועולות",

English translation 917

and so it indeed was in practice,

און אזוי איז טאקע געווען בפועל,

English translation 918

and we also see earlier that Pharaoh himself said "and if you know that there are among them men of valor

און מ'זעט אויך פריער 141 אז פרעה אליין האט געזאגט "ואם ידעת ויש בהם אנשי חיל

English translation 919

(expert in their faith to shepherd sheep)

(בקיאין באומונתן לרעות צאן)

English translation 920

you shall appoint them chiefs of livestock over what is mine

ושמתם שרי מקנה על אשר לי

English translation 921

(over my sheep) ".

(על צאן שלי) ".

English translation 922

And see further.

ואכ"מ.

English translation 923

23. From this there is also a lesson in the service of God, a lesson also for a child of five years of age studying Scripture (who studies the Chumash with Rashi) – and with an introduction:

כג. דערפון האט מען אויך א הוראה בעבודת ה', א הוראה אויך פאר א בן חמש למקרא (וואס לערנט חומש מיט רש"י) – ובהקדמה:

English translation 924

When the child of five years of age studies the matter in the Torah that Moses said to Pharaoh that "also you shall give into our hands burnt offerings and sacrifices and we shall do for the Lord our God" because "we do not know with what we shall serve,"

בשעת דער בן חמש לערנט דעם ענין אין תורה וואס משה האט געזאגט פרעה'ן אז "גם אתה תתן בידינו זבחים ועולות ועשינו לה' אלקינו" ווייל "לא נדע מה נעבוד",

English translation 925

"lest He ask more than what is in our possession" with all the details therein –

"שמא ישאל יותר ממה שיש בידינו" מיט די אלע פרטים שבזה –

English translation 926

a question seemingly arises for him:

שטעלט זיך ביי אים לכאורה א שאלה:

English translation 927

He knows that the Torah is for him a lesson

ער ווייסט אז תורה איז פאר אים א הוראה

English translation 928

(Torah from the word lesson)

(תורה מלשון הוראה 142)

English translation 929

in his daily life –

בחיי יום יום שלו –

English translation 930

what relevance does the narrative in the Torah have to his service?

וואס איז אים נוגע בעבודתו דער סיפור 143 אין תורה?

English translation 931

True indeed,

אמת טאקע,

English translation 932

this is a narrative in the Chumash,

דאס איז א סיפור אין חומש,

English translation 933

consequently it is a part of the Torah,

במילא איז דאס א חלק פון תורה,

English translation 934

and when he studies about it he studies the Torah of the Lord –

און בשעת ער לערנט וועגן דעם לערנט ער תורת ה' –

English translation 935

but this is surely not simply a decree without reason that he should study a subject in the Torah that seemingly has no lesson for him in his practical conduct:

אבער דאס איז דאך ניט גלאט א גזירה בלי טעם אז ער זאל לערנען אן ענין אין תורה וואס האט ניט לכאורה פאר אים קיין הוראה בהנהגתו בפועל:

English translation 936

Why does he need to study a subject in the Torah that seemingly does not pertain to him –

צוליב וואס דארף ער לערנען אן ענין בתורה וואס איז אים לכאורה ניט נוגע –

English translation 937

when he could better study in the Torah about the commandments that he needs to fulfill or about lessons that pertain to him in practice?!

ווען ער קען בעסער לערנען אין תורה וועגן די מצוות וואס ער דארף מקיים זיין אדער וועגן הוראות וואס זיינען אים נוגע בפועל?!

English translation 938

As he has indeed already studied earlier the section in the Torah that discusses the sciatic nerve,

ווי ער האט שוין טאקע פריער געלערנט די פרשה אין תורה וואו עס רעדט זיך וועגן גיד הנשה,

English translation 939

about the commandment of phylacteries

וועגן מצות תפילין

English translation 940

(which he will need to put on when he becomes a bar mitzvah),

(וואס ער וועט דארפן לייגן ווען ער ווערט אַ בר-מצוה),

English translation 941

the section about Passover,

די פרשה וועגן פסח,

English translation 942

where it discusses the removal of leaven and the eating of matzah,

וואו עס רעדט זיך וועגן שלילת חמץ און אכילת מצה,

English translation 943

which is relevant in practice when Passover comes;

וואס דאס איז נוגע בפועל בשעת עס קומט פסח;

English translation 944

or the sections in the Torah about other commandments that he has not yet studied,

אדער די פרשיות בתורה וועגן אנדערע מצוות וואס ער האט נאך ניט געלערנט,

English translation 945

but he sees it from that which he fulfills the commandments in practice,

אבער ער זעט עס פון דעם וואס ער איז מקיים די מצוות בפועל,

English translation 946

for example –

לדוגמא –

English translation 947

the commandment of fringes,

מצות ציצית,

English translation 948

he sees that he wears fringes –

זעט ער אז ער טראגט ציצית –

English translation 949

he seemingly should have better studied the section of fringes,

האט ער לכאורה בעסער געדארפט לערנען פרשת ציצית,

English translation 950

or another section that discusses a commandment and lesson that pertains to him before studying this narrative with the claim of Moses to Pharaoh etc. which seemingly does not pertain to him in practice?!

אדער אן אנדער פרשה וואס רעדט וועגן א מצוה והוראה וואס איז אים נוגע איידער לערנען דעם סיפור מיט טענת משה לפרעה וכו' וואס איז אים לכאורה ניט נוגע בפועל?!

English translation 951

And this is a genuine difficulty,

און דאס איז א קשיא אמיתית,

English translation 952

and the proof –

והראי' –

English translation 953

that Rashi himself asks this difficulty at the beginning of his commentary on the Torah:

אז רש"י אליין פרעגט די קשיא בתחלת פירושו על התורה:

English translation 954

"It was not necessary to begin the Torah except from 'this month is for you' which is the first commandment that Israel was commanded

"לא הי' צריך להתחיל את התורה אלא מהחודש הזה לכם שהיא מצוה ראשונה שנצטוו בה ישראל

English translation 955

[and the entire subject of the Torah is indeed to give forth the commandments that one needs to fulfill],

[און כל ענין התורה איז דאך ארויסצוגעבן די מצוות וואס מ'דארף מקיים זיין],

English translation 956

and what reason did He open with Genesis,"

ומה טעם פתח בבראשית",

English translation 957

where stories about the creation of the world are told,

וואו עס ווערן דערציילט סיפורי מעשיות וועגן בריאת העולם,

English translation 958

about the Patriarchs etc.?

וועגן די אבות וכו'?

English translation 959

And Rashi answers there:

און רש"י פארענטפערט דארטן:

English translation 960

"Because of 'He declared the power of His works to His people, to give them the inheritance of the nations,'

"משום כח מעשיו הגיד לעמו לתת להם נחלת גוים 144,

English translation 961

so that if the nations of the world say to Israel, 'You are robbers, for you conquered the lands of the seven nations,'

שאם יאמרו אומות העולם לישראל לסטים אתם שכבשתם ארצות שבעה גוים,

English translation 962

they say to them, 'All the earth belongs to the Holy One, blessed be He; He created it and gave it to whom He pleased; by His will He gave it to them, and by His will He took it from them and gave it to us.'"

הם אומרים להם כל הארץ של הקב"ה היא כו' ברצונו נתנה להם וברצונו נטלה מהם ונתנה לנו".

English translation 963

This, however, is seemingly only an answer to "Why did [the Torah] begin with Bereishis";

דאס איז לכאורה אבער נאר א תירוץ אויף "מה טעם פתח בבראשית";

English translation 964

it seemingly does not answer the question of the five-year-old in our parshah –

דאס פארענטפערט לכאורה ניט די קשיא פון דעם בן חמש בפרשתנו –

English translation 965

why "He declared to His people" the story of Moses and Pharaoh when it is seemingly not practically relevant to him? He should have first learned a matter that is relevant to him!

פארוואס "הגיד לעמו" דעם סיפור פון משה ופרעה ווען דאס איז אים לכאורה ניט נוגע בפועל? ער האט בעסער געדארפט פריער לערנען אן ענין וואס איז אים נוגע!

English translation 966

From this very fact

איז דערפון גופא

English translation 967

(that Rashi does not address it)

(וואס רש"י באווארנט עס ניט)

English translation 968

it is understood,

מובן,

English translation 969

that what Rashi answers regarding "Why did [the Torah] begin with Bereishis,"

אז דאס וואס רש"י פארענטפערט בנוגע "מה טעם פתח בבראשית",

English translation 970

that this is a lesson in the Torah

אז דאס איז א הוראה אין תורה

English translation 971

("Because of 'He declared the power of His works to His people, to give them the inheritance of the nations,'

("משום כח מעשיו הגיד לעמו לתת להם נחלת גוים,

English translation 972

so that if the nations of the world say to Israel, 'You are robbers,' they should know what to answer") –

שאם יאמרו אוה"ע לישראל לסטים אתם" זאלן זיי וויסן וואט צו ענטפערן) –

English translation 973

is an answer regarding all the stories in the Torah,

איז א תירוץ בנוגע צו אלע סיפורים בתורה,

English translation 974

that every story in the Torah is a lesson for a Jew,

אז יעדער סיפור בתורה איז א הוראה פאר א אידן,

English translation 975

and a lesson in the matter of "He declared the power of His works to His people, to give them the inheritance of the nations."

און א הוראה אין דעם ענין פון "כח מעשיו הגיד לעמו לתת להם נחלת גוים".

English translation 976

And the explanation –

והביאור –

English translation 977

regarding the story in our parshah that Moses asked Pharaoh, "You also give into our hand sacrifices and burnt offerings, and we will do [service] to the Lord our God,"

בנוגע להסיפור בפרשתנו אז משה האט געבעטן פרעה'ן "גם אתה תתן בידינו זבחים ועולות ועשינו לה' אלקינו",

English translation 978

because "we do not know with what we are to serve [the Lord],"

ווייל "אנחנו לא נדע מה נעבוד",

English translation 979

"how heavy the service [will be],

"כמה תכבד העבודה,

English translation 980

lest He ask more than what we have":

שמא ישאל יותר ממה שיש בידינו":

English translation 981

When the five-year-old [who studies] Scripture goes out into the world and sees that he finds himself in "Egypt" together with "Pharaoh, king of Egypt,"

בשעת דער בן חמש למקרא גייט ארויס אין וועלט און זעט אז ער געפינט זיך אין "מצרים" צוזאמען מיט "פרעה מלך מצרים",

English translation 982

which refers to every country in the diaspora where he finds himself during the time of exile among the nations,

וואס דאס גייט אויף יעדער מדינה בחוץ לארץ 145 וואו ער געפינט זיך בזמן הגלות בין העמים,

English translation 983

and he sees there disputes and wars, etc. –

און ער זעט דארטן מחלוקות און מלחמות וכו' –

English translation 984

the story in the Torah teaches him a lesson,

לערנט אים דער סיפור בתורה א הוראה,

English translation 985

that the country and the nations in that country and all the matters of the country assist him in his service to the Lord,

אז די מדינה און די גוים אין דער מדינה וכל עניני המדינה זיינען אים מסייע בעבודתו לה',

English translation 986

So that if there is sometimes a situation where "we do not know with what we are to serve [the Lord],"

אזוי אז אויב ס'איז אמאל א מצב וואס "אנחנו לא נדע מה נעבוד",

English translation 987

"how heavy the service [will be], lest He ask more than what we have" –

"כמה תכבד העבודה שמא ישאל יותר ממה שיש בידינו" –

English translation 988

the five-year-old has a question that his father,

דער בן חמש האט א שאלה וואס זיין פאטער,

English translation 989

his teacher, or his older brother, etc., cannot answer for him

זיין מלמד אדער זיין עלטערער ברודער וכיו"ב קענען אים ניט פארענטפערן

English translation 990

[if one cannot answer him, he goes to another,

[אויב איינער קען אים ניט פארענטפערן גייט ער צו א צווייטן,

English translation 991

but sometimes none of them can answer him the question],

אבער אמאל קען קיינער פון זיי אים ניט פארענטפערן די שאלה],

English translation 992

i.e., that it is "more than what we have" –

ד.ה. אז ס'איז "יותר ממה שיש בידינו" –

English translation 993

He must know that this is only "more than what we have,"

דארף ער וויסן אז דאס איז נאר "יותר ממה שיש בידינו",

English translation 994

among Jews,

בא אידן,

English translation 995

but the Most High created the world in such a way that when it is "more than what we have,"

אבער דער אויבערשטער האט באשאפן די וועלט אין אן אופן אז בשעת ס'איז "יותר ממה שיש בידינו",

English translation 996

he must go to the nations of the world and extract from them the answer to the question – "You

דארף ער גיין צו די גוים אין וועלט און פון זיי ארויסנעמען דעם ענטפער אויף דער שאלה – "אתה

English translation 997

(Pharaoh, king of Egypt)

(פרעה מלך מצרים)

English translation 998

give into our hand sacrifices and we will do [service] to the Lord our God"!

תתן בידינו גו' ועשינו לה' אלקינו"!

English translation 999

And as it is written, "Lift up your eyes on high and see who created these." And "How great are Your works, O Lord," and "How many are Your works, O Lord" –

וע"ד ווי עס שטייט 146 "שאו מרום עיניכם וראו מי ברא אלה". און "מה גדלו מעשיך ה'" 147 ו"מה רבו מעשיך ה'" 148 –

English translation 1000

that from the world he extracts the greatness of the Creator "more than what we have,"

אז פון וועלט נעמט ער ארויס גדלות הבורא "יותר ממה שיש בידינו",

English translation 1001

among Jews alone.

בא אידן אליין.

English translation 1002

Based on this, the lesson for a five-year-old [who studies] Scripture from this story in the Torah is understood –

וואס עפ"ז איז מובן דער לימוד פאר א בן חמש למקרא פון דעם סיפור בתורה –

English translation 1003

founded on what Rashi answers regarding "Why did [the Torah] begin with Bereishis? Because of 'He declared the power of His works to His people, to give them the inheritance of the nations'" –

מיוסד אויף דעם וואס רש"י פארענטפערט בנוגע צו "מה טעם פתח בבראשית משום כח מעשיו הגיד לעמו לתת להם נחלת גוים" –

English translation 1004

that the story in the Torah about Moses' speech to Pharaoh is "He declared the power of His works to His people" in order to teach him that it must be "to give them the inheritance of the nations,"

אז דער סיפור בתורה וועגן דיבורו של משה לפרעה איז "כח מעשיו הגיד לעמו" בכדי אים צו לערנען אז עס דארף זיין "לתת להם נחלת גוים",

English translation 1005

that if "He asks more than what we have," he must extract it from "the inheritance of the nations," "You

אז טאמער "ישאל יותר ממה שיש בידינו" דארף ער עס ארויסנעמען פון "נחלת גוים", "אתה

English translation 1006

(Pharaoh)

(פרעה)

English translation 1007

give into our hand sacrifices and we will do [service] to the Lord our God."

תתן בידינו גו' ועשינו לה' אלקינו".

English translation 1008

[The Rebbe, of blessed memory, smiled,

[כ"ק אדמו"ר שליט"א חייך,

English translation 1009

and said:]

ואמר:]

English translation 1010

Others say that this lesson must be explained,

אנדערע זאגן אז דעם לימוד הנ"ל דארף מען מסביר זיין,

English translation 1011

not only to a five-year-old [who studies] Scripture,

ניט נאר צו א בן חמש למקרא,

English translation 1012

but also to his teacher,

נאר אויך צו זיין מלמד,

English translation 1013

because he also does not know it...

ווארום ער ווייסט עס אויך ניט...

English translation 1014

And therefore the teachers used to say –

און דערפאר פלעגן די מלמדים זאגן –

English translation 1015

as my teachers conducted themselves –

ווי מיינע מלמדים פלעגן זיך פירן –

English translation 1016

when they did not know an answer to a question:

בשעת זיי האבן ניט געוואוסט אן ענטפער אויף א שאלה:

English translation 1017

"Wait. When you grow older,

פעטאך. אז דו וועסט עלטער ווערן,

English translation 1018

you will understand on your own!"

וועסטו אליין פארשטיין!

English translation 1019

24. According to the above (founded on Rashi at the beginning of Parshas Bereishis), we also have an answer to a question that others may ask – in connection with the day of the yahrzeit:

כד. ע"פ הנ"ל (מיוסד אויף דעם פרש"י בר"פ בראשית) האט מען אויך אן ענטפער אויף א שאלה וואס אנדערע קענען פרעגן – בקשר מיט דעם יום ההילולא:

English translation 1020

Instead of making a farbrengen in connection with the day of the hillula of His Holiness, our master, teacher, and rebbe, the Nasi of our generation,

אנשטאט מאכן א התוועדות בקשר מיט דעם יום ההילולא פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו,

English translation 1021

and sitting down to tell stories about the miracles and wonders of the baal hahillula,

און זיך זעצן דערציילן סיפורים וועגן די נסים ונפלאות פון דעם בעל ההילולא,

English translation 1022

for which one must first explain to him what he can derive from it regarding his service in Torah and mitzvos,

וואס אויף דעם דארף מען אים ערשט מסביר זיין וואס ער קען דערפון ארויסנעמען בנוגע לעבודתו בתומ"צ,

English translation 1023

and one cannot know if one intended and derived a correct directive, etc. –

און מ'קען ניט וויסן צי מ'האט מכוון געווען און ארויסגענומען א ריכטיקע הוראה וכו' –

English translation 1024

it is better to sit down and learn Choshen Mishpat,

איז בעסער זיך זעצן לערנען חושן משפט,

English translation 1025

or the Gemaras,

אדער די ג' בבות,

English translation 1026

or a delightful Ketzos HaChoshen. For then one immediately has the matter of Torah study,

אדער א געשמאקן קצות החושן. וואס דעמולט האט מען גלייך דעם ענין פון לימוד התורה,

English translation 1027

and one does not need to go searching for a directive and enter into doubts whether one intended correctly or not, etc.?!

און מ'דארף ניט גיין זוכן א הוראה און אריינלאזן זיך אין ספיקות צי מ'איז מכוון אדער ניט וכו'?!

English translation 1028

To this, there is the answer of Rashi at the beginning of his commentary on the Torah,

אויף דעם האט מען דעם ענטפער פון פרש"י בתחלת פירושו על התורה,

English translation 1029

where he asks the same question:

וואו ער פרעגט די זעלבע שאלה:

English translation 1030

"The Torah should not have begun except from 'This month is for you,' which is the first mitzvah that Israel was commanded,

"לא הי' צריך להתחיל את התורה אלא מהחודש הזה לכם שהיא מצוה ראשונה שנצטוו בה ישראל,

English translation 1031

and what reason did it open with 'Bereishis'?"

ומה טעם פתח בבראשית",

English translation 1032

where it deals with stories?

וואו עס רעדט זיך סיפורי מעשיות?

English translation 1033

And he answers:

און ער פארענטפערט:

English translation 1034

"Because of 'the strength of His deeds He declared to His people, to give them the inheritance of the nations,'

"משום כח מעשיו הגיד לעמו לתת להם נחלת גוים,

English translation 1035

that if the nations of the world say to Israel, 'You are robbers, for you conquered the lands of the seven nations,'

שאם יאמרו אומות העולם לישראל לסטים אתם שכבשתם ארצות שבעה גוים,

English translation 1036

they say to them, 'All the earth belongs to the Holy One, blessed be He; He created it and gave it to whomever is upright in His eyes,

הם אומרים להם כל הארץ של הקב"ה היא הוא בראה ונתנה לאשר ישר בעיניו,

English translation 1037

by His will He gave it to them, and by His will He took it from them and gave it to us.'"

ברצונו נתנה להם וברצונו נטלה מהם ונתנה לנו".

English translation 1038

That is to say:

דאס הייסט:

English translation 1039

In order to forestall a claim from the nations three thousand years after the beginning of creation

בכדי צו באווארענען א טענה פון גוים קארגע דריי טויזנט יאר נאך תחלת הבריאה

English translation 1040

("In the beginning, G-d created"),

("בראשית ברא גו'"),

English translation 1041

and not that they come to wage war,

און ניט אז זיי קומען מלחמה האבן,

English translation 1042

but they claim, "You are robbers" –

נאר זיי טענה'ן "לסטים אתם" –

English translation 1043

the Torah does not begin with "This month is for you, which is the first mitzvah that Israel was commanded,"

הויבט זיך אן די תורה ניט מיט "החודש הזה לכם שהיא מצוה ראשונה שנצטוו בה ישראל",

English translation 1044

but with stories,

נאר מיט סיפורי מעשיות,

English translation 1045

"the strength of His deeds,"

"כח מעשיו",

English translation 1046

"Bereishis."

"בראשית".

English translation 1047

And regarding this, there is also the question and explanation concerning the entire Book of Bereishis:

ועד"ז איז אויך די שאלה וביאור בנוגע צו גאנץ ספר בראשית:

English translation 1048

Why does the Torah begin with the Book of Bereishis,

פארוואס הויבט זיך אן די תורה מיט ספר בראשית,

English translation 1049

where it deals with stories about the deeds of the Patriarchs,

וואו עס רעדט זיך סיפורי מעשיות וועגן מעשה אבות,

English translation 1050

from which one must first derive the directive in service, how it is relevant to him –

וואס דערפון דארף מען ערשט ארויסלערנען די הוראה בעבודה ווי דאס איז אים נוגע –

English translation 1051

it would have been better to begin with a matter of mitzvos,

בעסער האט מען געדארפט אנהויבן מיט אן ענין פון מצוות,

English translation 1052

"This month is for you." What is immediately relevant to him in practice?

"החודש הזה לכם". וואס איז אים גלייך נוגע בפועל?

English translation 1053

So the explanation in this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 1054

In order for one to be able to study Torah as one should study it, there must be the introduction of fear of Heaven –

בכדי מ'זאל קענען לערנען תורה ווי מ'דארף איר לערנען מוז זיין די הקדמה פון יראת שמים –

English translation 1055

"The fear of the L-rd is His treasure,"

"יראת ה' היא אוצרו",

English translation 1056

which is the "kav chumtin" that is the foundation and upholds the entire Torah,

וואס דאס איז דער "קב חומטין" וואס איז דער יסוד און האלט אויף כל התורה כולה,

English translation 1057

and if there is no fear, there is no wisdom

ואם אין יראה אין חכמה

English translation 1058

(as discussed above, section 60).

(כמדובר לעיל ס"ח).

English translation 1059

Therefore, the Torah does not begin immediately with mitzvos

וואס דערפאר הויבט זיך אן די תורה ניט גלייך מיט מצוות

English translation 1060

("This month is for you"),

("החודש הזה לכם"),

English translation 1061

but with "Sefer HaYashar,"

נאר מיט "ספר הישר",

English translation 1062

"this is the book of Avraham, Yitzchak, and Yaakov, who are called yesharim" –

"זה ספר אברהם יצחק ויעקב שנקראו ישרים" 149 –

English translation 1063

because "the deeds of the Patriarchs are a sign for the children,"

ווארום "מעשה אבות סימן לבנים" 150,

English translation 1064

this implants the matter of fear of Heaven and how one must conduct himself in practice,

דאס פלאנצט אריין דעם ענין פון יראת שמים און ווי ער דארף זיך פירן בפועל,

English translation 1065

which is the foundation for all of the Torah and mitzvos:

וואס דאס איז דער יסוד אויף כל התורה והמצוות:

English translation 1066

One does not say "the Torah of the Patriarchs,"

מ'זאגט דערביי ניט "תורת אבות",

English translation 1067

but "the deeds of the Patriarchs"

נאר "מעשה אבות"

English translation 1068

(their conduct in practice),

(זייער הנהגה בפועל),

English translation 1069

and one does not say "a halacha for the children,"

און מ'זאגט ניט "הלכה לבנים",

English translation 1070

but "a sign for the children" –

נאר "סימן לבנים" –

English translation 1071

because specifically the deeds of the Patriarchs

ווייל דוקא מעשה אבות

English translation 1072

(not the Torah of the Patriarchs),

(ניט תורת אבות),

English translation 1073

how they conducted themselves in daily life,

ווי זיי האבן זיך אויפגעפירט בחיי יום יום,

English translation 1074

in eating and drinking, etc. –

באכילה ושתי' וכו' –

English translation 1075

becomes

ווערט

English translation 1076

(not a halacha for the children,

(ניט הלכה לבנים,

English translation 1077

which the children learn,

וואס די בנים לערנען,

English translation 1078

and it is not necessarily that this affects their conduct, but)

און ס'איז לאו דוקא אז דאס פועל'ט אויף זייער הנהגה, נאר)

English translation 1079

"a sign for the children,"

"סימן לבנים",

English translation 1080

this is a "sign" that shows them how they must conduct themselves in their practical conduct in daily life,

דאס איז א "סימן" 151 וואס באווייזט זיי ווי זיי דארפן זיך פירן בהנהגתם בפועל בחיי יום יום,

English translation 1081

and this implants in them fear of Heaven, which is the foundation of the entire Torah.

און דאס פלאנצט אין זיי אריין יראת שמים וואס איז דער יסוד פון כל התורה כולה.

English translation 1082

From this, one also has the explanation regarding that which one connects the day of the hillula not with learning Choshen Mishpat and the Gemaras, etc.,

דערפון האט מען אויך דעם ביאור בנוגע צו דעם וואס מ'פארבינדט דעם יום ההילולא ניט מיט לערנען חושן משפט והג' בבות וכו',

English translation 1083

but one begins specifically with telling stories about the miracles and wonders of the baal hahillula –

נאר מ'הויבט אן דוקא מיט דערציילן סיפורים וועגן די נסים ונפלאות פון דעם בעל ההילולא –

English translation 1084

because specifically this implants the matter of fear of Heaven, which is the foundation of Torah study

ווייל דוקא דאס פלאנצט אריין דעם ענין פון יראת שמים וואס איז דער יסוד פון לימוד התורה

English translation 1085

(including Choshen Mishpat, etc.).

(כולל חושן משפט וכו').

English translation 1086

As one sees in practice,

ווי מ'זעט בפועל,

English translation 1087

that one can finish learning all of Choshen Mishpat and all the Gemaras,

אז מ'קען אפלערנען גאנץ חושן משפט און אלע ג' בבות,

English translation 1088

and this may add absolutely nothing to him in fear of Heaven! He indeed studies Torah,

און דאס זאל אים אינגאנצן גארניט צוגעבן אין יראת שמים! ער לערנט טאקע תורה,

English translation 1089

and this indeed has in itself the virtue of "one who wishes to become wise should engage in monetary laws" –

און דאס האט אין זיך טאקע די מעלה פון "הרוצה שיחכים יעסוק בדיני ממונות" 152 –

English translation 1090

but regarding fear of Heaven, it does not touch nor affect *152!...

אבער בנוגע צו יראת שמים איז לא נגע ולא פגע *152!...

English translation 1091

One does not say that this effects the opposite of fear of Heaven, Heaven forbid –

מ'זאגט ניט אז דאס פועל'ט דעם היפך פון יראת שמים ח"ו –

English translation 1092

but it also does not add to fear of Heaven!

אבער דאס גיט אויך ניט צו אין יראת שמים!

English translation 1093

How does one elicit the concept of fear of Heaven?

ווי רופט מען ארויס דעם ענין פון יראת שמים –

English translation 1094

One sees tangibly,

זעט מען במוחש,

English translation 1095

that this is through telling him a story about the deeds of the Patriarchs,

אז דאס איז דורך דעם וואס מ'דערציילט אים א סיפור וועגן מעשה אבות,

English translation 1096

including about the Nasi of our generation,

כולל וועגן נשיא דורנו,

English translation 1097

how someone sacrificed himself for the dissemination of Torah and the dissemination of Judaism,

ווי איינער האט זיך מוסר נפש געווען אויף הפצת התורה והפצת היהדות,

English translation 1098

not looking at all difficulties,

ניט קוקנדיק אויף אלע שוועריקייטן,

English translation 1099

and he did it not for himself,

און ער האט עס געטאן ניט צוליב זיך,

English translation 1100

not for his physicality,

ניט צוליב זיין גשמיות,

English translation 1101

even not for the World to Come,

אפילו ניט צוליב עולם הבא,

English translation 1102

rather he did it for its own sake –

נאר ער האט עס געטאן לשמה –

English translation 1103

only because the Almighty commanded so,

נאר ווייל אזוי האט דער אויבערשטער אנגעזאגט,

English translation 1104

as per the ruling of the Rambam that the perfection of service is in the manner of "Abraham who loved Me",

כפס"ד הרמב"ם 153 אז שלימות העבודה איז באופן פון "אברהם אוהבי" 154,

English translation 1105

service for its own sake,

עבודה לשמה,

English translation 1106

not for this world and even not for the World to Come

ניט צוליב עוה"ז ואפילו ניט צוליב עוה"ב

English translation 1107

[only in order to reach this there must be the introduction of "A person should always occupy himself with Torah and mitzvot even not for their own sake, for from not for their own sake he comes to for their own sake"] –

[נאר בכדי דערצו צוקומען דארף זיין די הקדמה פון "לעולם יעסוק אדם בתומ"צ אע"פ שלא לשמה שמתוך שלא לשמה בא לשמה" 155] –

English translation 1108

so at the time that one hears such stories about the deeds of the Patriarchs,

איז בשעת מ'דערהערט אזוינע סיפורים וועגן מעשה אבות,

English translation 1109

precisely this brings out in him fear of Heaven and that he should also conduct himself like the deeds of his Patriarchs.

אט דאס ברענגט ביי אים ארויס יראת שמים און אז ער זאל זיך אויך פירן ווי מעשה אבותיו.

English translation 1110

And specifically this becomes the "kav chumatim",

און דוקא דאס ווערט דער "קב חומטין",

English translation 1111

the foundation for the study of Torah and the fulfillment of the mitzvot.

דער יסוד אויף לימוד התורה וקיום המצוות.

English translation 1112

And there is no need to elaborate on this,

ואין להאריך בזה,

English translation 1113

for two reasons:

מצד צוויי טעמים:

English translation 1114

A) Because of the simplicity of the matter. B) Because there are those who "seek a pretext",

א) מצד פשטות הדבר. ב) ווייל עס זיינען דא די וואס "תואנה הם מבקשים",

English translation 1115

they will immediately grab onto this and say –

וועלן זיי זיך גלייך אנכאפן אין דעם און זאגן –

English translation 1116

Aha! They have caught us:

אהא! מ'האט זיי געכאפט:

English translation 1117

It is already being said that one does not need to study Torah with diligence and devotion –

מ'רעדט שוין אז מ'דארף ניט לערנען תורה בהתמדה ובשקידה –

English translation 1118

they insert a "small point" that as an introduction to this one must tell stories of tzaddikim!...

האקט מען אריין א "קלין" אז בהקדמה לזה דארף מען דערציילן סיפורי צדיקים!...

English translation 1119

25. And may it be His will that very soon they should go out from exile, and "as in the days of your going out from the land of Egypt" where it was "And it came to pass when Pharaoh sent out the people", that Pharaoh had to drive out Jews who did not want to leave exile on their own – so too shall it be in the future redemption, that the Jews who claim that in exile it is good for them, and they want to remain in exile Heaven forbid, and one has already been 1900 years in exile one can continue for another 1900 years in exile Heaven forbid – they should be driven out of exile against their will, "with our young and with our old, with our sons and with our daughters".

כה. ויה"ר אז בקרוב ממש זאל מען ארויסגיין פון גלות, און "כימי צאתך מארץ מצרים" וואו ס'איז געווען "ויהי בשלח פרעה את העם" 156 , אז פרעה האט געדארפט ארויסטרייבן אידן וואס האבן ניט געוואלט אליין ארויסגיין פון גלות 157 – זאל אזוי אויך זיין בגאולה העתידה, אז די אידן וואס טענה'ן אז אין גלות איז זיי גוט, און זיי ווילן בלייבן אין גלות ר"ל, און מ'איז שוין געווען 1900 יאר אין גלות קען מען ווייטער זיין נאך 1900 יאר אין גלות ר"ל – זאל מען זיי בעל כרחן ארויסטרייבן פון גלות, "בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו".

English translation 1120

And together with this is the "And it came to pass when Pharaoh sent out" –

און ביחד עם זה איז דער "ויהי בשלח פרעה" –

English translation 1121

"that he sent out shoots and branches and fruit bearers above the people etc.",

"שהי' משלח פארות וענפים ועושי פרי למעלה את העם כו'" 158,

English translation 1122

as explained in Chassidic discourses

כמבואר בדרושי חסידות

English translation 1123

(in the portion of Beshalach),

(בפ' בשלח 159),

English translation 1124

that through the exile of Egypt an elevation was added to the Jews,

אז דורך גלות מצרים איז צוגעקומען אן עילוי אין אידן,

English translation 1125

as our Sages said "Does a person sow a kav to bring out several korim?"

כמאחז"ל 160 "כלום אדם זורע קב 161 להוציא כמה כורין".

English translation 1126

So too is it regarding this exile,

אזוי איז אויך בנוגע צו דעם גלות,

English translation 1127

that the entire intention of exile is not simply to be stuck in exile,

אז די גאנצע כוונה פון גלות איז ניט סתם צו שטעקן אין גלות,

English translation 1128

rather one sows a "kav" in order to bring out several korim,

נאר מ'איז זורע א "קב" בכדי להוציא כמה כורין,

English translation 1129

and it can be said that "kav" refers to "kav chumatim",

וי"ל אז "קב" גייט אויף "קב חומטין",

English translation 1130

the concept of fear of Heaven,

דער ענין פון יראת שמים,

English translation 1131

and through this one brings out several korim –

און דורך דעם איז מען מוציא כמה כורין –

English translation 1132

through this one comes to the study of Torah and the fulfillment of the mitzvot,

דורך דעם קומט צו לימוד התורה וקיום המצוות,

English translation 1133

because "kav chumatim"

ווארום "קב חומטין"

English translation 1134

(fear of Heaven)

(יראת שמים)

English translation 1135

is the foundation and sustenance of the entire Torah.

איז דער יסוד וקיום פון כל התורה.

English translation 1136

And it is explained as it is stated regarding charity,

וע"ד ווי עס שטייט בנוגע צו צדקה,

English translation 1137

that through charity "his mind and heart become clear a thousand times as much",

אז דורך צדקה "נעשה מוחו ולבו זכים אלף פעמים ככה" 162,

English translation 1138

and the Tzemach Tzedek explains that this means literally a thousand times as much.

און דער צ"צ איז מבאר 163 אז דאס מיינט אלף פעמים ככה ממש.

English translation 1139

That is, simply,

ד.ה. בפשטות,

English translation 1140

that even though in general it is said that specifically "I have toiled and I have found",

אז אע"פ וואס בכלל זאגט מען אז דוקא "יגעתי ומצאתי" 164,

English translation 1141

when one gives charity, however, it effects that a concept in Torah for which he would have needed to toil a thousand hours,

בשעת מ'גיט אבער צדקה טוט עס אויף אז אן ענין אין תורה וואס ער האט אויף דעם געדארפט הארעווען טויזנט שעה,

English translation 1142

he now needs to toil only one hour!

דארף ער איצטער בלויז הארעווען א שעה אחת!

English translation 1143

And as has been spoken many times,

וכמדובר כמ"פ,

English translation 1144

and there is no need to elaborate on this,

ואין להאריך בזה,

English translation 1145

and especially since one can better utilize the time for a matter of joy,

ובפרט אז מ'קען בעסער אויסנוצן די צייט אויף אן ענין של שמחה,

English translation 1146

"and on your joyous occasions –

"וביום שמחתכם –

English translation 1147

these are Shabbatot",

אלו שבתות" 165,

English translation 1148

it is a Shabbat of joy,

ס'איז א שבת של שמחה,

English translation 1149

And from this joy one will come to the joy in the future,

און פון דער שמחה וועט מען קומען צו דער שמחה לע"ל,

English translation 1150

when there will be "Awake and sing, you who dwell in the dust",

וואס דעמולט וועט זיין "הקיצו ורננו שוכני עפר",

English translation 1151

not only "awake" but also "and sing",

ניט נאר "הקיצו" נאר אויך "ורננו",

English translation 1152

that even though "and sing" is not a revealed joy,

וואס אע"פ אז "ורננו" איז ניט א שמחה גלוי' 166,

English translation 1153

it is also an expression of joy. And this becomes a preparation and vessel for revealed and complete joy –

איז דאס אויך א לשון של שמחה. און דאס ווערט א הכנה וכלי אויף שמחה גלוי' ושלימה –

English translation 1154

"and everlasting joy upon their heads",

"ושמחת עולם על ראשם" 167,

English translation 1155

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1156

very soon and literally in our time,

בקרוב ממש ובעגלא דידן ממש,

English translation 1157

in a tangible manner that one can touch it with the hands,

באופן פון ממש אז מ'קען עס אנטאפן מיט די הענט,

English translation 1158

and with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 1159

26. The explanation in avodah of this concept in the notes of my father on the Zohar:

כו. דער ביאור בעבודה פון דעם ענין אין די הערות פון טאטן אויפן זהר:

English translation 1160

The concept of the moon,

דער ענין פון סיהרא,

English translation 1161

the sun and the jubilee

שמשא און יובלא

English translation 1162

(Malchut,

(מלכות,

English translation 1163

Zeir Anpin and Binah)

ז"א און בינה)

English translation 1164

in the powers of man – is:

אין כחות האדם – איז:

English translation 1165

speech,

דיבור,

English translation 1166

thought and intellect

מחשבה און שכל

English translation 1167

[which in general are all three intellects included in Binah,

[וואס בכללות זיינען אלע ג' מוחין כלול אין בינה,

English translation 1168

the jubilee].

יובלא].

English translation 1169

And from thought

און פון מחשבה

English translation 1170

(the sun of Zeir Anpin)

(שמשא דז"א)

English translation 1171

there are two extensions to speech

זיינען דא ב' המשכות לדיבור

English translation 1172

(Malchut),

(מלכות),

English translation 1173

A) in the aspect of internal,

א' בבחי' פנימי,

English translation 1174

B) in the aspect of encompassing. And the explanation:

ב' בבחי' מקיף. והענין:

English translation 1175

In order that there should be the matter of speech, there must first be the introduction of thought,

בכדי עס זאל זיין דער ענין הדיבור דארף פריער זיין די הקדמה פון מחשבה,

English translation 1176

that he thinks what he is going to speak. And in this relationship of thought to speech, there are generally two modes,

אז ער טראכט וואס ער גייט רעדן. און אין דעם יחס פון מחשבה צו דיבור זיינען דא בכללות צוויי אופנים,

English translation 1177

in an internal manner or in an encompassing manner:

באופן פנימי אדער באופן מקיף:

English translation 1178

It can be that with him there is indeed the matter of thought before speech,

עס קען זיין אז ביי אים איז טאקע דא דער ענין המחשבה קודם לדיבור,

English translation 1179

but only a thought in an encompassing manner,

אבער נאר א מחשבה באופן של מקיף,

English translation 1180

that is, that he does not bring the thought to reconsider every detail that he is going to speak,

ד.ה. אז ער טראגט ניט צו די מחשבה אויף איבערצוטראכטן יעדער פרט וואס ער גייט רעדן,

English translation 1181

in which case the speech comes out not orderly,

וואס דעמולט קומט ארויס דער דיבור ניט מסודר,

English translation 1182

that is, that in this speech there is indeed an explanation of the matter,

ד.ה. אז אין דעם דיבור ליגט טאקע ביאור הענין,

English translation 1183

but not every word is calculated,

אבער ניט יעדער ווארט איז אויסגערעכנט,

English translation 1184

there can be extra words or words may be missing in the explanation of the matter.

עס קענען זיין איבעריקע ווערטער אדער עס זאלן פעלן ווערטער בביאור הענין.

English translation 1185

However, when the thought before speech is in an internal manner,

משא"כ בשעת די מחשבה שלפני הדיבור איז באופן פנימי,

English translation 1186

that he thinks through every single detail that he is going to speak –

אז ער טראכט דורך יעדער פרט ופרט וואס ער גייט רעדן –

English translation 1187

then it comes out in an orderly speech,

דעמולט קומט עס ארויס אין א דיבור מסודר,

English translation 1188

every word is exact,

יעדער ווארט איז בדיוק,

English translation 1189

there is no extra word and there is no word that is missing.

ס'איז ניטא קיין איבעריקער ווארט און ס'איז ניטא קיין ווארט וואס פעלט.

English translation 1190

All this is regarding the relationship and extension from thought into speech –

וואס דאס איז אלץ בנוגע צום יחס והמשכה פון מחשבה אין דיבור –

English translation 1191

in two modes,

בב' אופנים,

English translation 1192

in an internal manner or in an encompassing manner.

באופן פנימי אדער באופן מקיף.

English translation 1193

However, regarding the extension from intellect

משא"כ בנוגע צו דער המשכה פון שכל

English translation 1194

(Ima,

(יובלא,

English translation 1195

Binah)

בינה)

English translation 1196

to speech

צו דיבור

English translation 1197

(Malchut)

(מלכות)

English translation 1198

there is only one mode –

איז דא נאר איין אופן –

English translation 1199

in an encompassing manner,

באופן של מקיף,

English translation 1200

for even though from intellect is drawn into speech through thought,

ווארום אע"ם וואס פון שכל ווערט נמשך אין דיבור דורך מחשבה,

English translation 1201

intellect, however, is one of the internal faculties,

איז שכל אבער איינער פון די כחות פנימיים,

English translation 1202

which always remains separate

וואס ער בלייבט אלעמאל אסגעטראגן

English translation 1203

(in an encompassing manner)

(באופן מקיף)

English translation 1204

from the garments of the soul

פון די לבושי הנפש

English translation 1205

(thought, speech, and action),

(מחשבה דיבור ומעשה),

English translation 1206

and from it is drawn only an external illumination into speech

און פון אים ווערט נמשך נאר א הארה חיצונית אין דיבור

English translation 1207

(and into the other garments).

(און אין די אנדערע לבושים).

English translation 1208

However, the question arises:

עס שטעלט זיך אבער די שאלה:

English translation 1209

It is explained in Chassidus,

ס'איז מבואר בחסידות 168,

English translation 1210

that there is a speech that comes out specifically from the depth of the intellect. When he is deeply engrossed in a matter,

אז ס'איז דא א דיבור וואס קומט ארויס דוקא פון עמקות השכל. בשעת ער איז טיף פארטראכט אין אן ענין,

English translation 1211

he murmurs words unintentionally. This speech derives specifically from the depth and inwardness of the intellect

מורמלט ער ווערטער שלא בכוונה. וואס דער דיבור נעמט זיך דוקא פון עמקות ופנימיות השכל

English translation 1212

(not in an encompassing manner).

(ניט באופן של מקיף).

English translation 1213

How does this accord with what was discussed above, that from intellect is drawn into speech only that which is in an encompassing manner?

איז ווי שטימט עס עם המדובר לעיל אז פון שכל ווערט נמשך אין דיבור נאר דאס איז באופן מקיף?

English translation 1214

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 1215

The speech that comes out unintentionally when he is immersed in a deep intellect –

דער דיבור וואס קומט ארויס שלא בכוונה בשעת ער ליגט אין א שכל עמוק –

English translation 1216

is indeed not an orderly speech,

איז טאקע ניט קיין דיבור מסודר,

English translation 1217

he murmurs words,

ער מורמלט ווערטער,

English translation 1218

to the extent that he may then even speak words that are confused,

ביז אז ער קען דעמולט גאר רעדן ווערטער וואס זיינען מבולבל,

English translation 1219

as is seen tangibly and a person knows in his soul.

ווי מ'זעט במוחש וידע אינש בנפשי'.

English translation 1220

However, an orderly speech can only come from the externality of the intellect and through the medium of thought.

משא"כ א דיבור מסודר קען נאר קומען פון חיצוניות השכל וע"י אמצעות המחשבה.

English translation 1221

27. The matter in Avodah:

כז. דער ענין אין עבודה:

English translation 1222

It is explained in Tanya and in the discourse "Al Titzar et Moav"

ס'איז מבואר בתניא און אין ד"ה אל תצר את מואב

English translation 1223

(from the Middle Rebbe),

(פון דעם מיטעלן רבי'ן) 169,

English translation 1224

that in this time the primary Avodah is in the refinement of the midot

אז בזמן הזה איז דער עיקר העבודה בבירור המדות

English translation 1225

(the sun of Zeir Anpin),

(שמשא דז"א),

English translation 1226

the seven lands,

די שבע ארצות,

English translation 1227

and so on –

ועד"ז –

English translation 1228

the refinement of the garments

דער בירור הלבושים

English translation 1229

(the moon of Malchut),

(סיהרא דמלכות),

English translation 1230

however, the Avodah in the refinement of the three brains

משא"כ די עבודה בבירור הג' מוחין

English translation 1231

(which are included in Ima,

(וואס זיינען כלול אין יובלא,

English translation 1232

Binah)

בינה)

English translation 1233

in their own right does not exist in this time,

מצד עצמם איז ניטא בזמן הזה,

English translation 1234

there is only the refinement of the brains that relate to the midot,

ס'איז נאר דא דער בירור המוחין השייך למדות,

English translation 1235

an external illumination of the brains.

א הארה חיצונית פון מוחין.

English translation 1236

Only in the future to come will there be "Hashem your God will enlarge your border",

ערשט לעתיד לבוא וועט זיין "ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 170,

English translation 1237

the conquest also of the three lands of Keni, Kenizi, and Kadmoni –

דער כיבוש אויך פון די ג' ארצות קיני קניזי וקדמוני –

English translation 1238

the refinement, purification, elevation, and perfection of the brains in their own right.

דער בירור וזיכוך ועלי' ושלימות פון מוחין מצד עצמם.

English translation 1239

28. And it can be said that this is also connected with the explanation in the Rambam:

כח. ויש לומר אז דאס איז אויך פארבונדן מיט דעם ביאור אין רמב"ם:

English translation 1240

The matter of "hired worker" in the Avodah of man –

דער ענין פון "שכיר" אין עבודת האדם –

English translation 1241

is that every Jew is a "hired worker" of the Supreme One to make a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms,

איז דאס וואס יעדער איד איז א "שכיר" פון דעם אויבערשטן צו מאכן א דירה לו ית' בתחתונים 171,

English translation 1242

"And I will dwell in their midst."

"ושכנתי בתוכם".

English translation 1243

[And in particular, the totality of Avodah is divided into four modes –

[ובפרטיות טיילט זיך די כללות העבודה אויף פיר אופנים –

English translation 1244

corresponding to the "four guardians they are,

כנגד די "ארבעה שומרים הן,

English translation 1245

the unpaid guardian, the borrower, the paid guardian, and the renter" –

שומר חנם והשואל נושא שכר והשוכר" 172 –

English translation 1246

from one extreme to the other:

מן הקצה אל הקצה:

English translation 1247

from an "unpaid guardian" which refers to Avodah Lishmah –

פון א "שומר חנם" וואס גייט אויף עבודה לשמה –

English translation 1248

from unconditional love,

מצד אהבת חנם,

English translation 1249

until a "borrower" who performs the Avodah for his own sake,

ביז א "שואל" וואס טוט די עבודה אלץ צוליב זיך,

English translation 1250

for the sake of children, life, and sustenance.]

צוליב בני חיי ומזוני].

English translation 1251

And the totality of Avodah of making a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms

און די כללות העבודה פון מאכן א דירה לו ית' בתחתונים

English translation 1252

(for which he is a "hired worker")

(וואס צוליב דעם איז ער א "שכיר")

English translation 1253

is divided into many details –

טיילט זיך אויף א ריבוי פרטים –

English translation 1254

which are all the mitzvot and all the modes of Avodah that a Jew must fulfill in order to construct the dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms.

וואס דאס זיינען די אלע מצוות און אלע אופני עבודה וואס א איד דארף מקיים זיין בכדי אויפצומאכן די דירה לו ית' בתחתונים.

English translation 1255

That is, that a Jew is a "hired worker" to accomplish the entire matter in perfection of making for Him, blessed be He, a dwelling place in the lower realms,

ד.ה. אז א איד איז א "שכיר" צו אויפטאן דעם גאנצן ענין בשלימות פון לעשות לו ית' דירה בתחתונים,

English translation 1256

only the Avodah itself consists of many details,

נאר די עבודה גופא באשטייט פון א ריבוי פרטים,

English translation 1257

each detail of which he can complete on its own,

וואס יעדער פרט קען ער פארענדיקן בפ"ע,

English translation 1258

but the totality of making the dwelling place is not in perfection until he completes all the details.

אבער די כללות עשיית הדירה איז ניט בשלימות ביז ער פארענדיקט אלע פרטים.

English translation 1259

And in a manner similar to this in a physical dwelling:

וע"ד ווי דאס איז אין א דירה גשמית:

English translation 1260

On one side, a dwelling is –

פון איין זייט איז א דירה –

English translation 1261

a general concept,

איין ענין כללי,

English translation 1262

but the dwelling in general consists of many details:

אבער די דירה בכללות באשטייט פון א ריבוי פרטים:

English translation 1263

wood, stones, and earth

עצים אבנים ועפר

English translation 1264

(which specifically then it is a dwelling according to Halachah);

(וואס דוקא דעמולט איז דאס א דירה ע"פ הלכה 173);

English translation 1265

it needs to have strong walls and a roof,

זי דארף האבן כתלים חזקים און א גג,

English translation 1266

to protect from a storm wind and from rains;

צו באשיצן פון א רוח סערה און פון גשמים;

English translation 1267

it needs to be four by four

זי דארף זיין ד' על ד' 174

English translation 1268

(which specifically then it is obligated in a Mezuzah);

(וואס דוקא דעמולט איז זי מחוייב במזוזה 175);

English translation 1269

it needs to have beautiful vessels and a beautiful woman etc.

זי דארף האבן כלים נאים און אן אשה נאה 176 וכו'.

English translation 1270

And corresponding to this in the dwelling for Him, blessed be He, in the lower realms:

ועד"ז אין די דירה לו ית' בתחתונים 177:

English translation 1271

This is a general dwelling that consists of many details:

דאס איז א דירה כללית וואס באשטייט פון א ריבוי פרטים:

English translation 1272

wood, stones, and earth,

עצים אבנים ועפר,

English translation 1273

strong walls and a roof,

כתלים חזקים און א גג,

English translation 1274

as this is in the service of man to make for Him, blessed be He, a dwelling in the lower realms;

ווי דאס איז בעבודת האדם לעשות לו ית' דירה בתחתונים;

English translation 1275

four by four –

ד' על ד' –

English translation 1276

four cubits of prayer and four cubits of Halachah,

ד' אמות של תפלה וד' אמות של הלכה 178,

English translation 1277

four cubits of Torah;

ד' אמות של תורה;

English translation 1278

beautiful vessels,

כלים נאים,

English translation 1279

a beautiful woman –

אן אשה נאה –

English translation 1280

which is the animal soul,

וואס דאס איז די נפש הבהמית,

English translation 1281

etc.

וכו'.

English translation 1282

And in more detail, the service of making for Him, blessed be He, a dwelling in the lower realms is divided into the service of all the 613 commandments,

ובפרטיות יותר טיילט זיך די עבודה פון לעשות לו ית' דירה בתחתונים אויף דער עבודה בכל התרי"ג מצוות,

English translation 1283

where each commandment accomplishes a specific aspect in building the dwelling for Him, blessed be He, in the lower realms.

וואס יעדער מצוה טוט אויף אן ענין מסויים אין אויפמאכן די דירה לו ית' בתחתונים.

English translation 1284

But even when he fulfills one commandment in its completeness,

אבער אפילו ווען ער טוט אויף איין מצוה בשלימותה,

English translation 1285

this is only one detail in the dwelling,

איז דאס נאר איין פרט אין דער דירה,

English translation 1286

and he has thereby not yet completed his mission and his hired task to make a complete dwelling for Him, blessed be He, in the lower realms in its completeness.

און ער האט דערביי נאך ניט פארענדיקט שליחותו ושכירותו צו מאכן א גאנצע דירה לו ית' בתחתונים בשלימותה.

English translation 1287

And based on this it is understood,

וואס עפ"ז איז מובן,

English translation 1288

since "hired labor is not paid except at the end,"

וויבאלד אז "שכירות אינה משתלמת אלא בסוף",

English translation 1289

and his hired task and mission consists of making a complete dwelling for Him, blessed be He, in the lower realms

און זיין שכירות ושליחות באשטייט פון מאכן א גאנצע דירה לו ית' בתחתונים

English translation 1290

(not only one detail in the dwelling) –

(ניט נאר איין פרט אין דער דירה) –

English translation 1291

he does not receive the reward until he completes the entire service for which he was hired. That when he completes the dwelling in its completeness, then the redemption comes –

באקומט ער ניט דעם שכר ביז ער פארענדיקט די גאנצע עבודה צוליב וועלכער מ'האט אים געדונגען. וואס בשעת ער פארענדיקט די דירה בשלימותה אט דעמולט קומט די גאולה –

English translation 1292

and then he will indeed immediately receive the reward –

און דעמולט וועט ער טאקע גלייך באקומען דעם שכר –

English translation 1293

"tomorrow to receive their reward."

"למחר לקבל שכרם".

English translation 1294

That is to say,

דאס הייסט,

English translation 1295

that although there are commandments which one completes immediately in the present time

אז אע"פ וואס עס זיינען דא מצוות וועלכע מ'פארענדיקט גלייך בזמן הזה

English translation 1296

("in the middle of the day"),

("באמצע היום"),

English translation 1297

and the proof is that he recites a blessing after the commandment

והראי' אז ער מאכט אויף דער מצוה א ברכה לאחרי'

English translation 1298

(such as the blessing of the Torah and the like),

(ווי ברכת התורה וכיו"ב),

English translation 1299

and correspondingly regarding all time-bound commandments

ועד"ז בנוגע צו אלע מצוות שהזמן גרמא

English translation 1300

(which one completes in the middle of the day),

(וואס מ'פארענדיקט זיי באמצע היום),

English translation 1301

or commandments that last a "week"

אדער מצוות וואס ציען זיך א "שבת"

English translation 1302

(the seven days of Sukkot,

(שבעת ימי הסוכות,

English translation 1303

and the seven days of Passover),

ושבעת ימי הפסח),

English translation 1304

and correspondingly a commandment that lasts an entire year

ועד"ז א מצוה וואס ציט זיך א גאנצן יאר

English translation 1305

(the commandment of Shemittah) –

(מצות שמיטה) –

English translation 1306

even though he has indeed completed that particular commandment,

איז אע"פ וואס די מצוה פרטית האט ער טאקע פארענדיקט,

English translation 1307

he has thereby only completed the detail in the dwelling,

האט ער דערביי אבער נאר פארענדיקט דעם פרט אין דער דירה,

English translation 1308

but not the entirety of his mission and his hired task to complete the entire dwelling for Him, blessed be He, in the lower realms,

אבער ניט כללות שליחותו ושכירותו צו פארענדיקן די גאנצע דירה לו ית' בתחתונים,

English translation 1309

consequently he does not yet receive the reward then. Specifically at the time he completes the dwelling for Him, blessed be He –

במילא באקומט ער דעמולט נאך ניט דער שכר. דוקא בשעת ער פארענדיקט די דירה לו ית' –

English translation 1310

which will be in the future to come –

וואס דאס וועט זיין לע"ל –

English translation 1311

then he will immediately receive the reward.

אט דעמולט וועט ער גלייך באקומען דעם שכר.

English translation 1312

And based on this it is understandable why "today to do them and tomorrow to receive their reward" –

ועפ"ז איז פארשטאנדיק פארוואס "היום לעשותם ולמחר לקבל שכרם" –

English translation 1313

although the law in the Rambam is that a hired worker by the hour and a hired worker by the week etc.

אע"פ וואס דער דין אין רמב"ם איז אז א שכיר שעות ושכיר שבת וכו'

English translation 1314

(who leaves in the middle of the day)

(שיצא באמצע היום)

English translation 1315

collects for the entire day etc. –

גובה כל היום כו' –

English translation 1316

because the "hired task" of a Jew to make a dwelling for Him, blessed be He, in the lower realms is not a "hired worker by the hour" and the like

ווייל די "שכירות" פון א אידן צו מאכן א דירה לו ית' בתחתונים איז ניט קיין "שכיר שעות" וכיו"ב

English translation 1317

(although regarding one detail and commandment in the dwelling he can complete it in the middle of the day),

(אע"פ וואס בנוגע צו איין פרט ומצוה אין דער דירה קען ער עס פארענדיקן באמצע היום),

English translation 1318

rather his hired task consists of completing the entire dwelling,

נאר שכירותו באשטייט פון פארענדיקן די גאנצע דירה,

English translation 1319

and at the time he completes the dwelling,

און בשעת ער פארענדיקט די דירה,

English translation 1320

which will be in the future to come,

וואס דאס וועט זיין לע"ל,

English translation 1321

then he immediately receives his reward –

דעמולט באקומט ער גלייך זיין שכר –

English translation 1322

"hired labor is not paid except at the end."

"שכירות אינה משתלמת אלא בסוף".

English translation 1323

Chapter 29. Here one sees how one can take a deep and far-reaching concept seemingly, and explain it in simple letters also to a simple person, until also to a child of five years for Scripture – that also to him one can explain in his letters the law in the Rambam.

כט. וואס דא זעט מען ווי מ'קען נעמען א טיפן און א פאָרפלאָנטעטן ענין לכאורה, און עס מסביר זיין אין פשוט'ע אותיות אויך פאר אן איש פשוט, ביז אויך פאר א בן חמש למקרא -וואס אויך אים קען מען מסביר זיין אין זיינע אותיות דעם דין אין רמב"ם.

English translation 1324

Just as this is regarding all matters of the Torah,

אזוי ווי דאס איז בנוגע לכל עניני התורה,

English translation 1325

that it pertains to all Jews,

אז דאס איז שייך צו אלע אידן,

English translation 1326

one can explain it even to a minor,

מ'קען עס מסביר זיין אפילו צו א קטן,

English translation 1327

and on the other hand –

ולאידך גיסא –

English translation 1328

through this it also reaches a great person,

קומט דורך דעם אויך צו ביי א גדול,

English translation 1329

because "who is wise? One who learns from every person."

ווארום "איזהו חכם הלומד מכל אדם" 179.

English translation 1330

Chapter 30. And may it be His will that very soon the redemption should come, when then one will go with an order from the light to the heavy: first will be Mashiach will teach Torah to the entire nation in a manner of sight, afterwards one will come from this relatively "light" matter to the "heavy" matter after it – that "they all shall know Me, from their smallest to their greatest."

ל. ויה"ר אז בקרוב ממש זאל קומען די גאולה, וואס דעמולט וועט מען גיין מיט א סדר מן הקל אל הכבד: פריער וועט זיין משיח ילמד תורה את כל העם כולו 180 באופן של ראי' 181 , דערנאך וועט מען קומען פון דעם דבר "קל" בערך צו דעם דבר "כבד" שלאחרי זה – אז "כולם ידעו אותי למקטנם ועד גדולם" 182 .

English translation 1331

And the prophecy "Awake and sing, you who dwell in the dust" will be fulfilled,

און עס ווערט מקויים דער יעוד "הקיצו ורננו שוכני עפר",

English translation 1332

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1333

and speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1334

[Here was discussed the instructions regarding the day of the hillula of the Tenth of Shevat,

[דובר כאן ע"ד ההוראות בקשר ליום ההילולא דעשירי בשבט,

English translation 1335

and in the days following this –

ובימים שלאחרי זה –

English translation 1336

edited by the Rebbe Shlita (and printed in a separate pamphlet) and printed below on page 524.

הוגה ע"י כ"ק אדמו"ר שליט"א (וי"ל בקונטרס בפ"ע) ונדפס לקמן ע' 524.

English translation 1337

And at the conclusion of the talk he said:]

ובסיום השיחה אמר:]

English translation 1338

May it be His will that we act in all these matters with alacrity,

ויה"ר אז מ'זאל טאן אין די אלע ענינים מתוך זריזות,

English translation 1339

and the more one will add in this and in the alacrity,

און וואס מער מ'וועט מוסיף זיין בזה און אין דער זריזות,

English translation 1340

the more one will add in the "achishenah" of "achishenah",

אלץ מער וועט מען מוסיף זיין אין דעם "אחישנה" שבאחישנה,

English translation 1341

in addition to the addition of "achishenah" relative to "be'itah",

נוסף אויף דער הוספה פון "אחישנה" לגבי "בעתה" 183,

English translation 1342

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1343

when it will then be "Jerusalem shall be inhabited as unwalled villages",

וואס דעמולט וועט זיין "פרזות תשב ירושלים" 184,

English translation 1344

including also the matter of

כולל אויך דעם ענין פון

English translation 1345

(Jerusalem from the term)

(ירושלים מלשון)

English translation 1346

complete awe,

יראה שלם 185,

English translation 1347

the completeness of awe in every Jew,

שלימות היראה 186 בא יעדער אידן,

English translation 1348

and completeness in all matters that one counts or that one thinks or that one speaks etc.,

און שלימות אין אלע ענינים וואס מ'רעכנט אדער וואס מ'טראכט אדער וואס מ'רעדט וכו',

English translation 1349

and the main point –

און דער עיקר –

English translation 1350

the true and complete redemption,

די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1351

and with joy and a good heart.

ומתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 1352

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1353

Those who need to recite a final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1354

will certainly recite a final blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.