English translation — שיחת ש"פ וישלח, טו"ב כסלו ה'תשמ"ו

English translation 1

Between Yud Tes Kislev and Yud Gimmel Kislev there are always more than seven consecutive days,

צווישן יו"ד כסלו און י"ט כסלו זיינען אלעמאל דא מער ווי שבעה ימים רצופים,

English translation 2

therefore there must be a Shabbos between them,

במילא מוז זיין א שבת ביניהם,

English translation 3

and Shabbos has a connection both to the days after it

וואס שבת האט א שייכות סיי צו די ימים שלאחרי זה

English translation 4

(including Yud Gimmel Kislev)

(כולל י"ט כסלו)

English translation 5

and to the days before it

און סיי צו די ימים שלפני זה

English translation 6

(including Yud Tes Kislev)1:

(כולל יו"ד כסלו) 1:

English translation 7

Shabbos has a connection with the days after it –

שבת האט א שייכות מיט די ימים שלאח"ז –

English translation 8

as is known that from Shabbos all the days of the coming week are blessed2;

כידוע אז פון שבת מיני' מתברכין כולהו יומין דשבוע הבא 2;

English translation 9

And a connection with the days before it –

און א שייכות מיט די ימים שלפנ"ז –

English translation 10

as our Sages, of blessed memory, said3 "Whoever toiled on Erev Shabbos will eat on Shabbos",

כמאחז"ל 3 "מי שטרח בערב שבת יאכל בשבת",

English translation 11

meaning that the "will eat on Shabbos" comes through the "toiled on Erev Shabbos",

ד.ה. אז דער "יאכל בשבת" קומט ע"י דעם "טרח בערב שבת",

English translation 12

in the days before Shabbos.

בימים שלפני השבת.

English translation 13

As the matter was simply in Maaseh Bereishis at the beginning of creation –

ווי דער ענין איז געווען בפשטות במעשה בראשית בתחלת הבריאה –

English translation 14

that first came the six days of creation,

אז פריער זיינען געקומען די ששת ימי בראשית,

English translation 15

when the Supreme One created the entire world,

וואס דעמולט האט דער אויבערשטער באשאפן די גאנצע וועלט,

English translation 16

and after "And Elokim saw

ולאחרי ווי "וירא אלקים

English translation 17

(at the conclusion of the six days)

(בגמר הששת ימים)

English translation 18

all that He had made, and behold it was very good"4,

את כל אשר עשה והנה טוב מאד" 4,

English translation 19

then could there be "And the heavens and the earth were finished, and all their host"5 on the seventh day

דעמולט האט געקענט זיין "ויכולו השמים והארץ וכל צבאם" 5 ביום השביעי

English translation 20

(the day of Shabbos).

(יום השבת).

English translation 21

That is:

דאס הייסט:

English translation 22

Shabbos indeed brings a completion to the creation of the six days –

שבת טוט טאקע אויף א שלימות אין דער בריאה בששת הימים –

English translation 23

then there is the "will eat" –

דעמולט איז דא דער "יאכל" –

English translation 24

but this comes specifically after there is the existence of the six days and the labor and toil in the six days,

אבער דאס קומט דוקא לאחרי ווי ס'איז דא די מציאות פון די ששת ימים און די עבודה וטירחא אין די ששת ימים,

English translation 25

and the main thing is the existence of the six days and the labor then,

און דער עיקר איז די מציאות פון די ששת ימים און די עבודה דעמולט,

English translation 26

and upon that existence

און אין דער מציאות

English translation 27

(and the main thing)

(און דעם עיקר)

English translation 28

Shabbos brings a completion.

טוט אויף שבת א שלימות.

English translation 29

And as our Sages, of blessed memory, said6 "What was the world lacking?

וכדברי חז"ל 6 "מה הי' העולם חסר,

English translation 30

Rest.

מנוחה,

English translation 31

Shabbos came, rest came." And the simple explanation of this is not that as long as "the world lacked rest" the main thing was missing, and when Shabbos came and completed the matter of rest the main thing was added –

באת שבת באת מנוחה". וואס דער פירוש הפשוט בזה איז ניט אז כל זמן וואס "העולם חסר מנוחה" האט געפעלט דער עיקר און ווען שבת איז געקומען און האט משלים געווען ענין המנוחה איז צוגעקומען דער עיקר –

English translation 32

this is contrary to the simple meaning,

דאס איז היפך הפשט,

English translation 33

because the main matter was already had in the six days –

ווייל דער עיקר הענין האט מען געהאט שוין אין די ששת הימים –

English translation 34

then was the coming into being of the entire world,

דעמולט איז געווען התהוות כל העולם כולו,

English translation 35

and this was in a manner of completion,

און דאס איז געווען באופן פון שלימות,

English translation 36

"very good",

"טוב מאד",

English translation 37

only that there was lacking one detail that adds to creation a higher completion –

נאר דערביי האט געפעלט איין פרט וואס גיט צו אין דער בריאה נאך א העכערע שלימות –

English translation 38

the completion of the matter of rest,

די שלימות פון ענין המנוחה,

English translation 39

and this Shabbos accomplished.

און דאס האט שבת אויפגעטאן.

English translation 40

Indeed,

אמת טאקע,

English translation 41

Shabbos brings an elevation and completion to creation,

אז שבת טוט אויף אן עילוי ושלימות אין דער בריאה,

English translation 42

even an incomparable elevation,

ביז אן עילוי שלא בערך,

English translation 43

which proves that Shabbos is incomparably higher than the six days –

וואס דאס באווייזט אז שבת איז שלא בערך העכער פאר די ששת ימים –

English translation 44

but this is only after one has the main thing –

אבער דאס איז אלץ נאכדעם וואס מ'האט דעם עיקר –

English translation 45

the existence of the world

די מציאות העולם

English translation 46

(that was created in six days)

(שנברא בששת ימים)

English translation 47

and in completion,

ובשלימות,

English translation 48

only upon that itself Shabbos brings a more elevated completion.

נאר אין דעם גופא טוט אויף שבת א שלימות נעלה יותר.

English translation 49

It follows,

קומט אויס,

English translation 50

that already at the beginning of creation –

אז שוין בתחלת הבריאה –

English translation 51

at the first Shabbos –

בא דעם ערשטן שבת –

English translation 52

we see how Shabbos is connected and comes as a continuation to the days before it.

זעט מען ווי שבת איז פארבונדן און קומט אלס המשך צו די ימים שלפני זה.

English translation 53

And so it is with every Shabbos –

ועד"ז איז דאס בכל שבת ושבת –

English translation 54

as above that "whoever toiled on Erev Shabbos will eat on Shabbos".

כנ"ל אז "מי שטרח בערב שבת יאכל בשבת".

English translation 55

So too is it understood regarding the Shabbos that falls between Yud Tes Kislev and Yud Gimmel Kislev,

וואס אזוי איז אויך מובן בנוגע צו דעם שבת שבין יו"ד כסלו וי"ט כסלו,

English translation 56

that it has a connection both to Yud Gimmel Kislev,

אז ער האט א שייכות סיי צו י"ט כסלו,

English translation 57

from which

דמיני'

English translation 58

(from Shabbos)

(פון שבת)

English translation 59

all the days are blessed,

מתברכין כולהו יומין,

English translation 60

including Yud Gimmel Kislev,

כולל י"ט כסלו,

English translation 61

and the Shabbos comes as a continuation and through the "toiled on Erev Shabbos",

און דער שבת קומט בהמשך ועל ידי דעם "טרח בערב שבת",

English translation 62

including Yud Tes Kislev.

כולל יו"ד כסלו.

English translation 63

From this

דערפון

English translation 64

(from the Shabbos between Yud Tes Kislev and Yud Gimmel Kislev)

(פון דעם שבת שבין יו"ד כסלו וי"ט כסלו)

English translation 65

one must derive a lesson in the service of Hashem,

דארף מען ארויסנעמען א הוראה בעבודת ה',

English translation 66

Certainly from the well-known teaching of the Baal Shem Tov7,

במכ"ש פון תורת הבעש"ט הידועה 7,

English translation 67

which is repeated each time,

וואס מ'חזר'ט איבער יעדן מאל,

English translation 68

that from every thing one must learn a matter in the service of man to his Maker,

אז יעדער זאך דארף לערנען אן ענין אין עבודת האדם לקונו,

English translation 69

all the more so a matter connected with Torah and mitzvos,

עאכו"כ אן ענין פארבונדן מיט תורה ומצוות,

English translation 70

all the more so general and fundamental matters,

עאכו"כ ענינים כלליים ועיקריים,

English translation 71

all the more so the redemption of Yud Tes Kislev and Yud Gimmel Kislev8

עאכו"כ די גאולה פון יו"ד כסלו און י"ט כסלו 8

English translation 72

(and the matters connected with them)

(און די ענינים פארבונדן דערמיט)

English translation 73

which are connected with the coming of Moshiach Tzidkeinu in the future redemption9,

וואס זיי זיינען פארבונדן מיט ביאת משיח צדקנו בגאולה העתידה 9,

English translation 74

which is the most fundamental and general matter in all of creation.

וואס דאס איז אן ענין הכי עיקרי וכללי בכל הבריאה כולה.

English translation 75

And the explanation:

והביאור:

English translation 76

On the verse10 "And the spirit of Elokim hovered over the face of the waters" our Sages, of blessed memory, said11 that "the spirit of Elokim hovered –

עה"פ 10 "ורוח אלקים מרחפת על פני המים" זאגן חז"ל 11 אז "רוח אלקים מרחפת –

English translation 77

this is the spirit of the King Moshiach".

זה רוחו של מלך המשיח".

English translation 78

And from this that the spirit of Moshiach

וואס דערפון וואס רוחו של משיח

English translation 79

("and the spirit of Elokim hovered over the face of the waters")

("ורוח אלקים מרחפת על פני המים")

English translation 80

was at the beginning of creation

איז געווען בתחלת הבריאה

English translation 81

(before the creation of all other matters)

(לפני בריאת שאר כל הענינים)

English translation 82

it is understood, that

איז מובן, אז

English translation 83

(the spirit of)

(רוחו של)

English translation 84

Moshiach is a fundamental element in all of creation,

משיח איז אן עיקר בכל הבריאה כולה,

English translation 85

and this pertains to the entire existence of creation,

און דאס איז נוגע צו דער גאנצער מציאות פון דער בריאה,

English translation 86

and without it creation is lacking.

און אן דעם פעלט בכל הבריאה.

English translation 87

That is:

דאס הייסט:

English translation 88

Moshiach is not merely an additional detail that brings an additional completion to creation

משיח איז ניט בלויז א פרט נוסף וואס טוט אויף א שלימות נוספת אין דער בריאה

English translation 89

(but even without this one would have the main part of creation),

(אבער אפילו לולא זה האט מען עיקר הבריאה),

English translation 90

similar to what was discussed earlier regarding Shabbos,

בדוגמא ווי גערעדט פריער בנוגע צו שבת,

English translation 91

that Shabbos brings an additional and extra completion to creation,

אז שבת טוט אויף א שלימות נוספת ויתירה אין דער בריאה,

English translation 92

but the main matter is already present before Shabbos.

אבער דער עיקר הענין איז שוין דא פאר שבת.

English translation 93

Moshiach will indeed bring about a perfection

משיח וועט טאקע אויפטאן א שלימות

English translation 94

(additional)

(נוספת)

English translation 95

in creation,

אין דער בריאה,

English translation 96

then it will be "These are the generations of Peretz"12 full13 which is higher than the "full" of "These are the generations of the heavens and the earth when they were created"14 –

דעמולט וועט זיין "אלה תולדות פרץ" 12 מלא 13 וואס איז העכער פאר דער "מלא" פון "אלה תולדות השמים והארץ בהבראם" 14 –

English translation 97

But there is yet another aspect in Moshiach,

אבער דערצו איז דא נאך א זאך אין משיח,

English translation 98

that Moshiach is an essence of the entire creation

אז משיח איז אן עיקר בכל הבריאה כולה

English translation 99

(not merely an additional perfection),

(ניט בלויז א שלימות נוספת),

English translation 100

as understood from that "the spirit of Moshiach"

כמובן מזה וואס "רוחו של משיח"

English translation 101

("And the spirit of G-d hovered over the face of the waters")

("ורוח אלקים מרחפת על פני המים")

English translation 102

was present immediately at the beginning of creation,

איז געווען גלייך בתחלת הבריאה,

English translation 103

before the creation of all other things,

לפני בריאת שאר כל הדברים,

English translation 104

even before the utterance "Let there be light"

אפילו לפני דעם מאמר "יהי אור"

English translation 105

(according to the simple meaning of the verses).

(כפשטות הכתובים).

English translation 106

That is, that "the spirit of Moshiach" is not like the concept of Shabbos which came only after the six days of creation,

ד.ה. אז "רוחו של משיח" איז ניט ווי דער ענין פון שבת וואס איז געקומען ערשט לאחרי ששת ימי בראשית,

English translation 107

but on the contrary –

נאר אדרבה –

English translation 108

Moshiach came at the beginning of the six days of creation,

משיח איז געקומען בתחלת הששת ימי בראשית,

English translation 109

which shows that this is not merely a part of creation,

וואס דאס ווייזט אז דאס איז ניט בלויז א חלק פון דער בריאה,

English translation 110

but an essential and primary part of the entire creation.

נאר א חלק עיקרי וראשון בכל הבריאה.

English translation 111

Furthermore:

נאכמער:

English translation 112

Even as it later descends lower into the utterance "Let there be light",

אפילו ווי דאס קומט דערנאך אראפ למטה יותר אין דעם מאמר "יהי אור",

English translation 113

i.e., even as it already has a connection with worlds –

ד.ה. אפילו ווי דאס האט שוין א שייכות מיט עולמות –

English translation 114

it was also a light with which the Holy One, blessed be He, saw from one end of the world to the other,15

איז דאס אויך געווען אן אור שאדם הי' מביט בו מסוף העולם ועד סופו 15,

English translation 115

which then was only for a limited time and afterwards they "concealed" the light,

וואס דעמולט איז דאס נאר געווען אויף א זמן מוגבל און דערנאך האט מען "גונז" געווען דעם אור,

English translation 116

and it will be revealed again permanently in the future.15

און דאס וועט צוריק נתגלה ווערן באופן קבוע לעתיד לבוא 15.

English translation 117

This further emphasizes how Moshiach is an essential part

וואס דאס איז נאכמער מדגיש ווי משיח איז א חלק עיקרי

English translation 118

(and moreover –

(און נאכמער –

English translation 119

the beginning)

די התחלה)

English translation 120

of the entire creation,

בכל הבריאה,

English translation 121

because in addition to that at the beginning of creation there was "the spirit of Moshiach",

ווייל נוסף לזה וואס בתחלת הבריאה איז געווען "רוחו של משיח",

English translation 122

as this is from the levels above worlds,

ווי דאס איז מצד דרגות שלמעלה מעולמות,

English translation 123

it also later descends into the utterance "Let there be light",

קומט עס אויך דערנאך אראפ אין דעם מאמר "יהי אור",

English translation 124

which already has a connection with worlds,

וואס האט שוין א שייכות מיט עולמות,

English translation 125

so that this is a light that is connected with Moshiach,

אז דאס איז אן אור וואס איז פארבונדן מיט משיח,

English translation 126

with the future redemption.

מיט דער גאולה העתידה.

English translation 127

It follows that Moshiach is an essential and general part of the entire creation,

קומט אויס אז משיח איז א חלק עיקרי וכללי בכל הבריאה כולה,

English translation 128

as it was revealed at the beginning of creation and will be revealed in the future,

ווי ס'איז געווען בגלוי בתחלת הבריאה און וועט זיין בגלוי לע"ל,

English translation 129

and also now it exists in perfection with all its force,

און אויך איצטער איז דאס דא בשלימות בכל התוקף,

English translation 130

only not in full revelation,

נאר ניט בכל הגילוי,

English translation 131

but the concept exists with all its force in all times,

אבער דער ענין איז דא בכל התוקף בכל הזמנים,

English translation 132

even now when we do not see it in revelation.

אויך איצטער ווען מ'זעט עס ניט בגלוי.

English translation 133

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 134

The Torah is eternal.16 Every concept that is written in the Torah is eternal with its full force in all times.

התורה היא נצחית 16. יעדער ענין וואס שטייט אין תורה איז נצחי מיטן גאנצן תוקף בכל הזמנים.

English translation 135

What the explanation and novelty in this is not only as the world learns,

וואס דער פירוש וחידוש בזה איז ניט נאר ווי דער עולם לערנט,

English translation 136

that the concepts and commandments in the Torah were not only in the past but they are also valid in the present and they are eternal forever and ever,

אז די ענינים וציוויים בתורה זיינען ניט נאר געווען בעבר נאר זיי זיינען גילטיק אויך בהוה און זיי זיינען נצחיים לעולם ועד,

English translation 137

which is really no novelty –

וואס דאס איז באמת קיין חידוש ניט –

English translation 138

for what does it inform us?

דמאי קמ"ל.

English translation 139

Rather, in this there is yet another novelty to which one does not pay attention:17

נאר אין דעם איז דא נאך א חידוש וואס דערצו איז מען ניט משים לב 17:

English translation 140

that the Torah is intrinsically eternal –

אז די תורה איז נצחית בעצם –

English translation 141

i.e., in every single moment of time,

ד.ה. בכל רגע ורגע פון זמן,

English translation 142

not only in the future,

ניט נאר בעתיד,

English translation 143

but in every single moment in the present and also in the past.

נאר בכל רגע ורגע בהוה און אויך בעבר.

English translation 144

That is, that also the concepts in the Torah that speak about a time in the future,

ד.ה. אז אויך די ענינים בתורה וואס רעדן וועגן א זמן בעתיד,

English translation 145

and concepts of Torah that were revealed after the giving of the Torah,

און ענינים פון תורה וואס זיינען נתגלה געווארן לאחרי מתן תורה,

English translation 146

including also the concepts in the Torah that will be revealed only in the future –

כולל אויך די ענינים אין תורה וואס וועלן נתגלה ווערן ערשט לעתיד לבוא –

English translation 147

are eternal with all their force in all times

זיינען נצחיים בכל התוקף בכל הזמנים

English translation 148

(also before their revelation),

(אויך לפני התגלותם),

English translation 149

in every single moment,

בכל רגע ורגע,

English translation 150

in the present and in the past,

בהוה און בעבר,

English translation 151

also now,

אויך איצטער,

English translation 152

only afterwards comes a time when this becomes revealed in actuality,

נאר דערנאך קומט א זמן ווען דאס ווערט נתגלה בפועל,

English translation 153

but also before that it exists with all its force.

אבער אויך לפנ"ז איז דאס דא בכל התוקף.

English translation 154

And in our matter:

ובעניננו:

English translation 155

In the Torah there are concepts that will be revealed only in the future,

אין תורה זיינען דא ענינים וואס וועלן נתגלה ווערן ערשט לעתיד לבוא,

English translation 156

like the aforementioned concepts

ווי די ענינים הנ"ל

English translation 157

(the spirit of Moshiach,

(רוחו של משיח,

English translation 158

and the light that was created on the first day).

און דער אור שנברא ביום ראשון).

English translation 159

And like the concept of the study of the inner dimension of the Torah,

און ווי דער ענין פון לימוד פנימיות התורה,

English translation 160

the Torah of Moshiach,17

תורתו של משיח *17,

English translation 161

which will be revealed in the future,

וואס וועט נתגלה ווערן לעתיד לבוא,

English translation 162

as it is written18 "Let him kiss me with the kisses of his mouth",

כמ"ש 18 "ישקני מנשיקות פיהו",

English translation 163

"the secret of my reasons and the hidden mysteries of my treasures".19 So even though this is stated in the Torah in the future tense

"סוד טעמי' ומסתר צפונותי'" 19. איז אע"פ וואס דאס שטייט אין תורה בלשון עתיד

English translation 164

("Let him kiss me"),

("ישקני"),

English translation 165

since, however, it is stated in the Torah which is eternal,

וויבאלד אבער אז דאס שטייט אין תורה וואס זי איז נצחית,

English translation 166

it exists also now

איז דאס דא אויך איצטער

English translation 167

(before the redemption)

(לפני הגאולה)

English translation 168

and in the past with all its force,

און בעבר בכל התוקף,

English translation 169

only not in full revelation;

נאר ניט בכל הגילוי;

English translation 170

the full revelation of this will be only in the future,

די שלימות הגילוי דערפון וועט זיין ערשט לעתיד לבוא,

English translation 171

but also before that –

אבער אויך לפני זה –

English translation 172

when it is not in full revelation –

ווען דאס שטייט ניט בשלימות הגילוי –

English translation 173

it exists with all its force.

איז דאס דא בכל התוקף.

English translation 174

And that the concept is not in full revelation does not affect at all the force and eternity of the matter –

און דאס וואס דער ענין שטייט ניט בשלימות הגילוי רירט אינגאנצן ניט אן דעם תוקף ונצחיות הדבר –

English translation 175

because such is the order in the Torah,

ווייל אזוי איז דער סדר אין תורה,

English translation 176

that it is revealed not necessarily all at once,

אז דאס ווערט נתגלה לאו דוקא בבת אחת,

English translation 177

but at different times.

נאר בזמנים שונים.

English translation 178

As we find this concept also in the revealed dimension of the Torah,

ווי מ'געפינט דעם ענין אויך אין נגלה דתורה,

English translation 179

in the Written Torah:

אין תורה שבכתב:

English translation 180

There are several commandments and laws in the Written Torah that were actually revealed only after the time of the Giving of the Torah. Like the commandment of Pesach Sheni –

עס זיינען דא כמה מצוות והלכות בתורה שבכתב וואס זיינען נתגלה געווארן בפועל ערשט לאחרי זמן מתן תורה. ווי די מצוה פון פסח שני –

English translation 181

which was revealed only in the second year20. And furthermore:

וואס איז נתגלה געווארן ערשט בשנה השנית 20. און נאכמער:

English translation 182

The portion of inheritances was revealed only in the fortieth year through the daughters of Tzelafchad21.

פרשת נחלות איז נתגלה געווארן ערשט בשנת הארבעים ע"י בנות צלפחד 21.

English translation 183

And regarding this, it is said concerning several matters "the Torah was given and a law was renewed"22:

ועד"ז זאגט מען בנוגע לכמה ענינים "ניתנה תורה ונתחדשה הלכה" 22:

English translation 184

The Torah says that this is a novelty that was added later.

תורה זאגט אז דאס איז א חידוש וואס איז צוגעקומען שפעטער.

English translation 185

But together with this it is understood,

אבער ביחד עם זה איז מובן,

English translation 186

that even though these matters were revealed and renewed only at a time after the Giving of the Torah –

אז אע"פ וואס די ענינים זיינען נתגלה ונתחדש געווארן ערשט בזמן לאחרי מתן תורה –

English translation 187

they are a part of the eternal Torah,

זיינען זיי א חלק פון תורה נצחית,

English translation 188

and after these commandments were revealed they have the full force of a commandment that was given at the Giving of the Torah,

און לאחרי זה וואס די מצוות זיינען נתגלה געווארן האבן זיי דעם גאנצן תוקף פון א מצוה וואס איז געגעבן געווארן בא מתן תורה,

English translation 189

and they are eternal for all times,

און זיי זיינען נצחיים בכל הזמנים,

English translation 190

also in relation to the past

אויך בשייכות צום עבר

English translation 191

(when they were not yet revealed).

(ווען זיי זיינען נאך ניט געווען בגלוי).

English translation 192

The matter –

דער ענין –

English translation 193

that from generation to generation more matters in the Torah are revealed –

אז מדור לדור ווערן נתגלה אלץ מער ענינים אין תורה –

English translation 194

is further emphasized in the Oral Torah,

איז נאכמער בהדגשה אין תורה שבעל פה,

English translation 195

for the entire Oral Torah is founded on the fact that from generation to generation new matters come through the sages of each and every generation,

וואס גאנץ תורה שבעל פה איז מיוסד אויף דעם וואס מדור לדור קומען צו נייע ענינים ע"י החכמים שבכל דור ודור,

English translation 196

until "what a distinguished student will innovate in the future"23. And the law is that every matter that is added in the Oral Torah through the sages in their generation,

ביז "מה שתלמיד ותיק עתיד לחדש" 23. און דער דין איז אז יעדער ענין וואס קומט צו בתושבע"פ ע"י החכמים בדורם,

English translation 197

after it is renewed it has the full force of Torah and the eternity of Torah,

איז לאחרי שנתחדש האט עס דעם גאנצן תוקף פון תורה ונצחיות התורה,

English translation 198

not only from now onward but also regarding the present and the past.

ניט נאר מכאן ולהבא נאר אויך על ההוה ועל העבר.

English translation 199

As this is regarding the Sanhedrin:

ווי דאס איז בנוגע צו סנהדרין:

English translation 200

Our sages, of blessed memory, say24 that "Yerubaal in his generation is like Moshe in his generation",

חז"ל זאגן 24 אז "ירובעל בדורו כמשה בדורו",

English translation 201

"Yiftach in his generation is like Shmuel in his generation",

"יפתח בדזרו כשמואל בדורו",

English translation 202

and as it is written25 "And you shall come to the Levitical priests and to the judge who will be in those days",

און ווי עס שטייט 25 "ובאת אל הכהנים הלוים ואל השופט אשר יהי' בימים ההם",

English translation 203

"You have no [obligation] to go except to the judge in your days"24.

"אין לך לילך אלא אצל שופט שבימיו" 24.

English translation 204

That is:

דאס הייסט:

English translation 205

Every Sanhedrin in each and every generation

יעדער סנהדרין בכל דור ודור

English translation 206

(if it is indeed a Sanhedrin according to Torah)

(אויב דאס איז נאר א סנהדרין ע"פ תורה)

English translation 207

has the power to innovate and reveal new laws according to what appears to the sages of that Sanhedrin.

האט בכח צו מחדש ומגלה זיין נייע הלכות לויט ווי עס קומט אויס בא די חכמים פון יענעם סנהדרין.

English translation 208

And even though this Sanhedrin and its rulings were revealed only several generations after the generation of Moshe and the generation of Shmuel and the like,

און אע"פ אז די סנהדרין און זייערע הוראות זיינען נתגלה געווארן ערשט כמה דורות לאחרי דור משה ודור שמואל וכיו"ב,

English translation 209

and not only later in time but also in level,

און ניט נאר לאחרי זה אין זמן נאר אויך אין מעלה,

English translation 210

nevertheless,

אעפ"כ,

English translation 211

if the majority of the Sanhedrin rules in a certain manner

אויב רוב הסנהדרין פסק'נט באופן מסויים

English translation 212

[and this is a Sanhedrin that has all the conditions of a Sanhedrin according to Torah,

[און דאס איז א סנהדרין וואס האבן די אלע תנאים פון א סנהדרין ע"פ תורה,

English translation 213

that the members of the Sanhedrin are ordained person from person until Moshe Rabbeinu26,

אז די אנשי סנהדרין זיינען סמוכים איש מפי איש עד משה רבינו 26,

English translation 214

along with the other details and conditions regarding this],

עם שאר הפרטים והתנאים בזה],

English translation 215

it becomes "after the majority to incline"27,

ווערט "אחרי רבים להטות" 27,

English translation 216

and regardless of the level of the Sanhedrin, their ruling becomes a law in the eternal Torah,

און ניט קוקנדיק אויף דרגת הסנהדרין ווערט זייער פסק דין א הלכה בתורה נצחית,

English translation 217

"like Moshe in his generation",

"כמשה בדורו",

English translation 218

with the full force of a positive commandment,

מיטן גאנצן תוקף פון א מצות עשה,

English translation 219

"according to the Torah that they will teach you"28,

"על פי התורה אשר יורוך" 28,

English translation 220

and of a negative commandment,

און פון א מצות לא תעשה,

English translation 221

"Do not deviate from the matter that they will tell you"28 as per the ruling of the Rambam29,

"לא תסור מן הדבר אשר יגידו לך" 28 כפס"ד הרמב"ם 29,

English translation 222

And therefore after they innovate the law, their ruling becomes an eternal law for all times,

און דעריבער לאחרי ווי זיי זיינען מחדש די הלכה ווערט זייער פסק דין א הלכה נצחית על כל הזמנים,

English translation 223

and not only from now onward but also regarding the past,

און ניט נאר מכאן ולהבא נאר אויך אויפן עבר,

English translation 224

as the law is30 "A Great Court that expounded using one of the hermeneutical principles according to what appeared in their eyes that the law is so, and judged a case, and after them another court stood and saw another reason to contradict it,

ווי דער דין איז 30 "ב"ד גדול שדרשו באחת מן המדות כפי מה שנראה בעיניהם שהדין כך ודנו דין ועמד אחריהם ב"ד אחר ונראה לו טעם אחר לסתור אותו,

English translation 225

behold this one contradicts and judges according to what appears in his eyes,

הרי זה סותר ודן כפי מה שנראה בעיניו,

English translation 226

as it is said: 'to the judge who will be in those days',

שנאמר אל השופט אשר יהי' בימים ההם,

English translation 227

you are not obligated to go except after the court that is in your time",

אינך חייב ללכת אלא אחר בית דין שבדורך",

English translation 228

even though in the generations before this, Sanhedrin ruled in a different manner.

אע"פ וואס בדורות לפני זה האבן סנהדרין גע'פסק'נט באופן אחר.

English translation 229

To the extent that according to the opinion of the Rambam31, the matter of ordination and appointment of a court is applicable even in this time:

ביז אז לדעת הרמב"ם 31 איז שייך ענין הסמיכה און מינוי בית דין אויך בזמן הזה:

English translation 230

"It appears to me that if all the sages in the Land of Israel agreed to appoint judges and ordain them,

"נראין לי הדברים שאם הסכימו כל החכמים שבארץ ישראל למנות דיינים ולסמוך אותם,

English translation 231

behold these are ordained and they have [the authority] to judge cases of fines and they have [the authority] to ordain others".

הרי אלו סמוכים ויש להן לדון דיני קנסות ויש להן לסמוך לאחרים".

English translation 232

And even though there are those who dispute this32 –

ואע"פ אז עס זיינען דא די וואס דינגען זיך דערמיט 32 –

English translation 233

nevertheless, the Beit Yosef conducted himself in this manner,

האט זיך אבער אזוי געפירט דער בית יוסף,

English translation 234

the "Rabbi" in his generation and author of the Shulchan Aruch, that he ordained others33,

דער "רב" בדורו ומחבר פון שולחן ערוך אז ער האט סומך געווען אנדערע 33,

English translation 235

and as is known that the Beit Yosef himself was actually ordained134.

וכידוע אז מ'האט סומך געווען בפועל דעם בית יוסף אליין 134.

English translation 236

That is,

דאס הייסט,

English translation 237

that according to this opinion, even in this time there is the full force of the matter of ordination and the force of establishing a court that is ordained person from person until Moshe Rabbeinu –

אז לדיעה זו איז דא אויך בזמן הזה דער גאנצער תוקף פון ענין הסמיכה און דער תוקף פון אויפשטעלן א בית דין וואס זיינען סמוכים איש מפי איש עד משה רבינו –

English translation 238

even though we are before the building of the Holy Temple and the coming of Mashiach and before the fulfillment of the prophecy35 "And I will restore your judges as at first",

אע"פ וואס מ'האלט לפני בנין ביהמ"ק וביאת המשיח ולפני קיום היעוד 35 "ואשיבה שופטיך כבראשונה",

English translation 239

which simply will be

וואס בפשטות וועט דאס

English translation 240

("And I will restore")

("ואשיבה")

English translation 241

through the Holy One, blessed be He, speedily in our days,

זיין ע"י הקב"ה לע"ל,

English translation 242

but according to the opinion of the Rambam and others, something similar is applicable even now36.

אבער לדעת הרמב"ם כו' איז שייך מעין זה אויך איצטער 36.

English translation 243

And from this it is understood regarding all matters that are in the Torah,

ועד"ז איז מובן בנוגע צו אלע ענינים וואס שטייען אין תורה,

English translation 244

and regarding all promises for the future that are in the Torah –

ובנוגע אלע יעודים דלעתיד לבוא וואס שטייען אין תורה –

English translation 245

that even though the perfection of their revelation will be only in the future,

אז אע"פ וואס די שלימות הגילוי דערפון וועט זיין ערשט לעתיד לבוא,

English translation 246

nevertheless, since they are in the Torah,

וויבאלד אבער אז דאס שטייט אין תורה,

English translation 247

they are eternal with the full force in all times,

איז דאס נצחי מיטן גאנצן תוקף בכל הזמנים,

English translation 248

also in the past,

אויך בעבר,

English translation 249

i.e., also now,

ד.ה. אויך איצטער,

English translation 250

before the matter is revealed in perfection.

איידער דער ענין ווערט נתגלה בשלימות.

English translation 251

Like the opinion of the Rambam regarding semichah and the standing of the court,

ע"ד דעת הרמב"ם בנוגע צו סמיכה ועמידת בית דין,

English translation 252

that this applies also in the present time.

אז דאס איז שייך אויך בזמן הזה.

English translation 253

As the matter is regarding every Sanhedrin,

ווי דער ענין איז בנוגע צו יעדער סנהדרין,

English translation 254

that even though a law is revealed through a Sanhedrin many generations after the generation of Moses,

אז אע"פ וואס א דין ווערט נתגלה ע"י א סנהדרין כמה דורות נאך דור משה,

English translation 255

it has the force exactly like the force of "Moses in his generation."

האט עס דעם תוקף פונקט ווי דער תוקף פון "משה בדורו".

English translation 256

And by way of example, as this is in the Written Torah itself –

ובדוגמא ווי דאס איז אין תושב"כ עצמה –

English translation 257

as above regarding the Second Passover and the portion of inheritances,

כנ"ל בנוגע צו פסח שני און פרשת נחלות,

English translation 258

that they were revealed after the Giving of the Torah,

אז דאס איז נתגלה געווארן לאחרי מתן תורה,

English translation 259

but they have the full force of the Giving of the Torah,

אבער דאס האט דעם גאנצן תוקף פון מתן תורה,

English translation 260

and the force of the eternal Torah,

און דעם תוקף פון תורה נצחית,

English translation 261

also in the present and in the past.

אויך בהוה ובעבר.

English translation 262

And the rationale for this is derived from a more general example for this –

און די הסברה בזה האט מען פון א דוגמא כללית יותר לזה –

English translation 263

from every time-bound commandment:

פון יעדער מצוה שהזמן גרמא:

English translation 264

The actual prohibition of chametz,

דער איסור בפועל פון חמץ,

English translation 265

for example,

לדוגמא,

English translation 266

exists only seven days a year,

איז בלויז דא שבעה ימים בשנה,

English translation 267

during the seven days of Passover.

בשבעת ימי הפסח.

English translation 268

However, during the rest of the year it is merely a piece of sour dough,

משא"כ בשאר ימי השנה איז דאס נאר א שטיק זויערע טייג,

English translation 269

not a matter of chametz and the prohibition of chametz. Because the prohibition applies only at the time when the Torah considers it significant37,

ניט קיין ענין של חמץ ואיסור חמץ. ווייל דער איסור איז חל נאר בזמן ווען איסורא אחשבי' 37,

English translation 270

in our case –

בעניננו –

English translation 271

during the seven days of Passover.

בשבעת ימי הפסח.

English translation 272

And it is understood that even though the prohibition actually exists only during a limited time of the year

ומובן אז אע"פ וואס דער איסור איז דא בפועל נאר במשך א זמן מוגבל בשנה

English translation 273

(seven days),

(שבעת ימים),

English translation 274

it does not at all affect nor in any way weaken the eternity of the matter

רירט עס לגמרי ניט אן און שוואכט אינגאנצן ניט אפ די נצחיות הענין

English translation 275

(being a part of the eternal Torah).

(זייענדיק א חלק פון התורה הנצחית).

English translation 276

Because even though in actuality the prohibition is only during the seven days of Passover,

ווייל אע"פ וואס בפועל איז דער איסור נאר בשבעת ימי הפסח,

English translation 277

and at that very time –

און דעמולט גופא –

English translation 278

one knows that the seven days of Passover will certainly pass

ווייסט מען אז עס וועלן זיכער דורכגיין די שבעת ימי הפסח

English translation 279

[for "day and night shall not cease"38]

[ווארום "יום ולילה לא ישבותו" 38]

English translation 280

and after the seven days there will be no existence of the prohibition of chametz,

און לאחרי השבעת ימים וועט ניט זיין קיין מציאות פון איסור חמץ,

English translation 281

and likewise before the seven days there was no prohibition of chametz –

ועד"ז לפני השבעת ימים איז ניט געווען קיין איסור חמץ –

English translation 282

nevertheless,

פונדעסטוועגן,

English translation 283

since the prohibition of chametz is a part of the eternal Torah,

וויבאלד אז איסור חמץ איז א חלק פון התורה הנצחית,

English translation 284

the essence of the matter exists with full force throughout the entire year,

איז דער תוכן הענין דא בכל התוקף במשך כל השנה כולה,

English translation 285

only in practical halachah it is revealed explicitly only during the seven days of Passover.

נאר בהלכה בנוגע למעשה בפועל קומט עס ארויס בגלוי נאר בשבעת ימי הפסח.

English translation 286

Similarly regarding the commandment of taking the Four Species –

עד"ז בנוגע צו דער מצוה פון נטילת ד' מינים –

English translation 287

the commandment exists only at the time when the commandment is considered significant37,

איז די מצוה פאראן נאר בזמן ווען מצוותי' אחשבי' 37,

English translation 288

during the seven days of Sukkot,

בשבעת ימי הסוכות,

English translation 289

but before and after it is simply four species of plants that have no sanctity of the commandment upon them.

משא"כ לפנ"ז ולאח"ז איז דאס גלאט פיר מיני צמחים וואס האבן אויף זיך ניט קיין חלות המצוה.

English translation 290

Nevertheless,

אעפ"כ,

English translation 291

since this is a commandment in the Torah,

וויבאלד אז דאס איז א מצוה אין תורה,

English translation 292

the essence of the matter is eternal throughout the entire year,

איז דער תוכן הענין נצחי במשך כל השנה כולה,

English translation 293

only in practical halachah it is revealed explicitly only during the seven days of Sukkot.

נאר בהלכה בפועל קומט עס ארויס בגלוי נאר בשבעת ימי הסוכות.

English translation 294

And similarly regarding every time-bound commandment.

ועד"ז איז בנוגע צו יעדער מצוה שהזמן גרמא.

English translation 295

From this it is also understood regarding all matters of the Torah,

דערפון איז אויך מובן בנוגע צו כל עניני התורה,

English translation 296

including also the revelation of the inner dimension of the Torah that will be in the perfection of revelation in the future.

כולל אויך דעם גילוי פון פנימיות התורה וואס וועט זיין בשלימות הגילוי לע"ל.

English translation 297

And similarly regarding all promises in the Torah concerning the future –

ועד"ז בנוגע צו אלע יעודים בתורה וועגן לעתיד לבוא –

English translation 298

that even though a particular matter in the Torah is revealed at a particular time,

אז אע"פ וואס אן ענין מסויים בתורה ווערט נתגלה בזמן מסויים,

English translation 299

it does not at all affect the eternity of the essence of the matter in all times,

רירט עס אינגאנצן ניט אן די נצחיות פון תוכן הדבר בכל הזמנים,

English translation 300

whether in the future or in the present and past,

סיי בעתיד און סיי בהוה ובעבר,

English translation 301

i.e., that the matter,

ד.ה. אז דער ענין,

English translation 302

and in our case –

ובנדו"ד –

English translation 303

the revelations of Mashiach –

די גילויים פון משיח –

English translation 304

exists with full force in all times,

איז דא בכל התוקף בכל הזמנים,

English translation 305

only there is a time when the matter comes out in the perfection of revelation,

נאר ס'איז דא א זמן ווען דער ענין קומט ארויס בשלימות הגילוי,

English translation 306

in halachah, in actual deed, and the like,

בהלכה במעשה בפועל וכיו"ב,

English translation 307

but the eternity of the matter is with full force in all times,

אבער נצחיות הדבר איז מיטן גאנצן תוקף בכל הזמנים,

English translation 308

also now.

אויך איצטער.

English translation 309

And so too regarding the novel halachic rulings of the sages of the Sanhedrin in every generation,

און אזוי איז אויך בנוגע צו די חידושי הלכות פון חכמי הסנהדרין בכל דור ודור,

English translation 310

that even though they are revealed in that generation,

אז אע"פ וואס דאס ווערט נתגלה בדור ההוא,

English translation 311

"Yiftach in his generation is like Samuel in his generation" up to "like Moses in his generation."

איז "יפתח בדורו כשמואל בדורו" ביז "כמשה בדורו".

English translation 312

From all the above it is also understood regarding the tenth and the nineteenth of Kislev –

מכל הנ"ל איז אויך מובן בנוגע צו יו"ד און י"ט כסלו –

English translation 313

that they are both connected with the coming of Mashiach

וואס זיי זיינען ביידע פארבונדן מיט ביאת המשיח

English translation 314

(which is the most essential and inclusive matter in all of creation, and in an eternal manner in all times,

(וואס איז אן ענין הכי עיקרי וכללי בכל הבריאה ובאופן נצחי בכל הזמנים,

English translation 315

as explained at length above):

כנ"ל בארוכה):

English translation 316

The tenth of Kislev and the nineteenth of Kislev – indeed the redemption of the nineteenth of Kislev was revealed later –

יו"ד כסלו און י"ט כסלו זיינען טאקע נתגלה געווארן לאחרונה די גאולה פון י"ט כסלו –

English translation 317

in the year 5599,

בשנת תקנ"ט,

English translation 318

and the redemption of the tenth of Kislev –

און די גאולה פון יו"ד כסלו –

English translation 319

in the year 558739

בשנת תקפ"ז 39

English translation 320

(or 558640).

(אדער תקפ"ו 40)].

English translation 321

But this became a custom of Israel which is Torah41. And moreover –

דאס איז אבער געווארן א מנהג ישראל וואס תורה היא 41. און נאכמער –

English translation 322

this was revealed through our Nesi'im,

דאס איז נתגלה געווארן ע"י רבותינו נשיאינו,

English translation 323

for even what a veteran student will innovate was given to Moses at Sinai23,

וואס אפילו מה שתלמיד ותיק עתיד לחדש איז ניתן למשה מסיני 23,

English translation 324

all the more so a veteran teacher,

עאכו"כ א רב ותיק,

English translation 325

all the more so a Nasi in Israel,

עאכו"כ א נשיא בישראל,

English translation 326

for "the Nasi is everything"42,

וואס "הנשיא הוא הכל" 42,

English translation 327

and every Nasi is the Moses of his generation43,

און יעדער נשיא איז דער משה שבדורו 43,

English translation 328

And not only the extension of Moses that is in every generation44;

און ניט נאר אתפשטותא דמשה שבכל דרא ודרא 44;

English translation 329

not that "his light extends in every generation to six hundred thousand souls, like the sun that shines beneath the earth to six hundred thousand stars"45,

ניט וואס "מתפשטת הארתו בכל דרא ודרא לששים ריבוא נשמות כמו שמש המאיר מתחת לארץ לששים ריבוא כוכבים" 45,

English translation 330

but as the Gemara46 calls every Torah scholar by the name "Moses" simply –

נאר ווי די גמרא 46 רופט אן יעדן תלמיד חכם בשם "משה" סתם –

English translation 331

"Moses, you have spoken well",

"משה שפיר קאמרת",

English translation 332

i.e., not an extension of Moses,

ד.ה. ניט התפשטות של משה,

English translation 333

but Moses himself,

נאר משה עצמו,

English translation 334

and this is the name that is called him in the holy tongue which gives him life and brings him into being

און דאס ווערט שמו אשר יקראו לו בלשון הקודש וואס איז אים מחי' ומהווה

English translation 335

(according to the well-known teaching of the Baal Shem Tov47).

(כתורת הבעש"ט הידועה 47).

English translation 336

And this is specifically in the revealed aspect of Torah;

און דאס שטייט דוקא אין נגלה דתורה;

English translation 337

in the inner dimension of Torah it states that a leader of the generation is an "extension of Moses",

אין פנימיות התורה שטייט אז א נשיא הדור איז "אתפשטותא דמשה",

English translation 338

but in the revealed aspect it states simply that every Torah scholar is not "a son of Moses" nor "an extension of Moses",

משא"כ אין נגלה שטייט בפשטות אז יעדער תלמיד חכם איז ניט "בן משה" ניט "התפשטות משה",

English translation 339

but "Moses" himself!

נאר "משה" אליין!

English translation 340

From this it is understood,

איז דערפון פארשטאנדיק,

English translation 341

that although the tenth of Kislev and the nineteenth of Kislev were revealed later,

אז אע"פ וואס יו"ד כסלו און י"ט כסלו זיינען נתגלה געווארן לאחרונה,

English translation 342

but since this became a custom of Israel, Torah it is,

אבער וויבאלד אז דאס איז געווארן מנהג ישראל תורה היא,

English translation 343

it becomes a part of the Torah, which is eternal,

ווערט עס א חלק פון התורה היא נצחית,

English translation 344

And furthermore –

און נאכמער –

English translation 345

since this was revealed through the leaders of Israel

וויבאלד אז דאס איז נתגלה געווארן ע"י נשיאי ישראל

English translation 346

(our Rabbis, our leaders),

(רבותינו נשיאינו),

English translation 347

each of whom is the Moses of his generation

וואס יעדערער פון זיי איז דער משה שבדורו

English translation 348

(as above) –

(כנ"ל) –

English translation 349

each leader is certainly "like Moses in his generation" regarding the enactment of the Sanhedrin,

איז יעדער נשיא זיכער "כמשה בדורו" בענין תקנת סנהדרין,

English translation 350

and just as every law that is innovated by the sages of the Sanhedrin receives the full force of Torah

און כשם ווי יעדער הלכה שנתחדשה ע"י חכמי הסנהדרין באקומט דעם גאנצן תוקף פון תורה

English translation 351

(positive commandments and negative commandments)

(מצות עשה ומצות לא תעשה)

English translation 352

and the eternity of Torah,

ונצחיות התורה,

English translation 353

so too regarding the tenth of Kislev and the nineteenth of Kislev which were revealed through our Rabbis, our leaders,

אזוי אויך בנוגע צו יו"ד כסלו וי"ט כסלו וואס איז נתגלה געווארן ע"י רבותינו נשיאינו,

English translation 354

this is an eternal matter that exists with all its force in all times,

איז דאס אן ענין נצחי וואס איז דא בכל התוקף בכל הזמנים,

English translation 355

not only from now onward but also regarding the present and the past

ניט נאר מכאן ולהבא נאר אויך על ההוה ועל העבר

English translation 356

(only that then it was not yet revealed openly)!

(נאר דעמולט איז דאס נאך ניט געשטאנען בגלוי)!

English translation 357

In addition to that the tenth of Kislev and the nineteenth of Kislev,

נוסף לזה וואס יו"ד כסלו און י"ט כסלו,

English translation 358

like every matter in Torah,

אזוי ווי יעדער ענין בתורה,

English translation 359

are eternal,

זיינען נצחיים,

English translation 360

because the Torah is eternal –

ווארום התורה היא נצחית –

English translation 361

there is a second thing that is said about every matter in Torah

איז דא א צווייטע זאך וואס מ'זאגט אויף יעדער ענין אין תורה

English translation 362

(in addition to that it is eternal),

(נוסף לזה וואס דאס איז נצחי),

English translation 363

that "every day they should be in your eyes as new"48.

אז "בכל יום יהיו בעיניך חדשים" 48.

English translation 364

And as our Sages, of blessed memory, said49 "Just as [it was given] at Sinai with awe, fear, trembling, and quaking, so too here with awe, fear, trembling, and quaking".

וכמאחז"ל 49 "מה להלן באימה וביראה וברתת ובזיע אף כאן באימה וביראה וברתת ובזיע".

English translation 365

And this is also simply understood for a simple person:

און דאס איז אויך מובן בפשטות פאר אן איש פשוט:

English translation 366

since "whoever reads and reviews, the Holy One, blessed be He, reads and reviews opposite him"50,

וויבאלד אז "כל הקורא ושונה הקב"ה קורא ושונה כנגדו" 50,

English translation 367

and it is understood that by the Most High there is absolutely no change or difference between the first time and the hundredth time or more –

און ס'איז פארשטאנדיק אז באם אויבערשטן איז לגמרי ניטא קיין שינוי והפרש צווישן דער פעם הראשונה און דער פעם המאה אדער מער דערפון –

English translation 368

it is understood,

איז מובן,

English translation 369

that every time a Jew reads and reviews in Torah and the Holy One, blessed be He, reads and reviews opposite him,

אז יעדער מאל וואס א איד איז קורא ושונה בתורה והקב"ה קורא ושונה כנגדו,

English translation 370

it is with the full force,

איז דאס מיטן גאנצן תוקף,

English translation 371

"with awe, fear, trembling, and quaking",

"באימה וביראה וברתת ובזיע",

English translation 372

exactly like the first time51.

פונקט ווי דעם ערשטן מאל 51.

English translation 373

From this it is understood,

וואס דערפון איז פארשטאנדיק,

English translation 374

since the matter of the tenth of Kislev and the nineteenth of Kislev is eternal with the full force in all times and it must be every day in the manner of "new" –

וויבאלד אז דער ענין פון יו"ד כסלו וי"ט כסלו איז נצחי מיטן גאנצן תוקף בכל הזמנים און דאס דארף זיין בכל יום באופן פון "חדשים" –

English translation 375

there is in this an eternal lesson,

איז אין דעם דא א הוראה נצחית,

English translation 376

and a lesson in the manner of "new".

און א הוראה באופן פון "חדשים".

English translation 377

And since in every year there is a Shabbat between the tenth of Kislev and the nineteenth of Kislev,

און וויבאלד אז בכל שנה ושנה איז דא א שבת בין יו"ד כסלו וי"ט כסלו,

English translation 378

from which all the days are blessed, including the nineteenth of Kislev, and it comes after and in continuation to "he who toiled on Shabbat eve", including the tenth of Kislev

וואס מיני' מתברכין כולהו יומין כולל י"ט כסלו און קומט לאחרי ובהמשך צו "מי שטרח בערב שבת" כולל יו"ד כסלו

English translation 379

(as above, section 1) –

(כנ"ל ס"א) –

English translation 380

there must also be from this an eternal lesson.

דארף אויך דערפון זיין א הוראה נצחית.

English translation 381

And the lesson must consist of the very content of the matter that this is the Shabbat between the tenth of Kislev and the nineteenth of Kislev.

און די הוראה דארף באשטיין פון דעם תוכן הענין גופא אז דאס איז דער שבת שבין יו"ד כסלו וי"ט כסלו.

English translation 382

That is, the lesson must consist of that the matters of this Shabbat

ד.ה. אז די הוראה דארף באשטיין דערפון וואס די ענינים פון דעם שבת

English translation 383

(the "he shall eat on Shabbat")

(דער "יאכל בשבת")

English translation 384

come through the work and toil

קומען ע"י די עבודה וטירחא

English translation 385

(in the days before this, including)

(בימים שלפני זה כולל)

English translation 386

on the tenth of Kislev,

ביו"ד כסלו,

English translation 387

and on this Shabbat only an additional perfection comes to this,

און אין דעם שבת קומט נאר צו א שלימות נוספת בזה,

English translation 388

but the main matter is already prepared

אבער דער עיקר הענין האט מען שוין מן המוכן

English translation 389

(from the days before, including)

(פון די ימים שלפנ"ז כולל)

English translation 390

the tenth of Kislev;

יו"ד כסלו;

English translation 391

and this

און דאס

English translation 392

(the "he shall eat on Shabbat" that comes through the "toil on Shabbat eve",

(דער "יאכל בשבת" וואס קומט ע"י דער "טרח בערב שבת",

English translation 393

on the tenth of Kislev)

ביו"ד כסלו)

English translation 394

includes also the matter on Shabbat from which all the days are blessed, including

איז כולל אויך דעם ענין בשבת וואס מיני' מתברכין כולהו יומין, כולל

English translation 395

(in our case)

(בנדו"ד)

English translation 396

the nineteenth of Kislev.

י"ט כסלו.

English translation 397

That is, the lesson consists of two points:

ד.ה. אז די הוראה באשטייט פון צוויי נקודות:

English translation 398

a) The lesson from that it is the Shabbat after the tenth of Kislev,

א) די הוראה דערפון וואס ס'איז דער שבת נאך יו"ד כסלו,

English translation 399

when all the matters of the tenth of Kislev are elevated to a higher perfection. And b) The lesson from that it is the Shabbat before the nineteenth of Kislev,

וואס דעמולט ווערן אלע ענינים פון יו"ד כסלו נתעלה לשלימות נעלית יותר. און ב) די הוראה דערפון וואס ס'איז דער שבת פאר י"ט כסלו,

English translation 400

which blesses and gives strength to the work on the nineteenth of Kislev. And these two matters

וואס בענטשט און גיט כח צו דער עבודה בי"ט כסלו. און די ביידע ענינים

English translation 401

(the Shabbat after the tenth of Kislev and the Shabbat before the nineteenth of Kislev)

(דער שבת נאך יו"ד כסלו און דער שבת פאר י"ט כסלו)

English translation 402

come together in this Shabbat.

קומען צוזאמען אין דעם שבת.

English translation 403

This will be understood by first introducing the distinction between the relationship of Shabbat to the tenth of Kislev and to the nineteenth of Kislev:

וועט מען דאס פארשטיין בהקדים החילוק צווישן דער יחס פון שבת צו יו"ד כסלו און צו י"ט כסלו:

English translation 404

Yud Tes Kislev comes before Shabbos.

יו"ד כסלו קומט פֿאַר שבת.

English translation 405

That is, even before Shabbos one has the main thing –

ד.ה. אז נאך פאר שבת האט מען דעם עיקר –

English translation 406

the entire concept of Yud Tes Kislev,

דעם גאנצן ענין פון יו"ד כסלו,

English translation 407

and Shabbos does not nullify this concept,

און שבת טוט ניט אויף דעם ענין,

English translation 408

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 409

through the labor and toil

ע"י דער עבודה וטירחא

English translation 410

(including "one who toils on Erev Shabbos")

("טרח בערב שבת" כולל)

English translation 411

on Yud Tes Kislev one brings about the "he shall eat on Shabbos"

ביו"ד כסלו טוט מען אויף דעם "יאכל בשבת"

English translation 412

(and even in this year when Yud Tes Kislev occurred on Shabbos day –

(און אפילו בשנה זו ווען יו"ד כסלו איז אויסגעקומען ביום השבת –

English translation 413

he blessed the days of "Erev Shabbos" which brought about the "he shall eat on Shabbos").

האט ער געבענטשט די טעג פון "ערב שבת" וואס האבן אויפגעטאן דעם "יאכל בשבת").

English translation 414

Only on this Shabbos does Yud Tes Kislev attain a completion of a higher level,

נאר בשבת זה קומט צו א שלימות נעלית יותר אין יו"ד כסלו,

English translation 415

until a completion and elevation of "Vayechulu"52,

ביז א שלימות ועלי' פון "ויכולו" 52,

English translation 416

[And although Yud Tes Kislev was on the previous Shabbos –

[ואע"פ אז יו"ד כסלו איז געווען בשבת שעבר –

English translation 417

it was discussed several times,

האט מען גערעדט כמ"פ,

English translation 418

that it is a great difficulty to say that the "Vayechulu" of Shabbos is only in the six weekdays preceding it and not in that Shabbos itself,

אז ס'איז א דוחק גדול צו זאגן אז דער "ויכולו" פון שבת איז נאר אין די ששת ימי החול שלפני זה און ניט אין דעם שבת שלפנ"ז,

English translation 419

because it is contrary to reason to say that the six weekdays (in addition to the "I have done My work"53 of each individual day) are elevated on Shabbos to a higher completion,

ווארום ס'איז היפך השכל צו זאגן אז די ששת ימי החול (נוסף צו "עביד עבידתי'" 53 פון כל יום בפ"ע) ווערן נתעלה בשבת אין א שלימות נעלית יותר,

English translation 420

but the day of Shabbos itself has only its "I have done My work" and is not elevated to a higher completion?!

משא"כ דער טאג פון שבת עצמו האט נאר זיין "עבידתי'" און ער ווערט ניט נתעלה לשלימות נעלה יותר?!

English translation 421

On the contrary:

אדרבה:

English translation 422

Since the six weekdays are elevated on the following Shabbos,

מה-דאך אז די ששת ימי החול ווערן נתעלה בשבת שלאח"ז,

English translation 423

all the more so that Shabbos is elevated,

עאכו"כ אז שבת ווערט נתעלה,

English translation 424

and when does this happen –

און ווען איז דאס –

English translation 425

on the following Shabbos],

בשבת שלאח"ז],

English translation 426

But as discussed above at length

אבער כמדובר לעיל בארוכה

English translation 427

(section 1),

(סעיף א),

English translation 428

for the day of Shabbos one has in completeness all matters

פאר דעם טאג פון שבת האט מען בשלימות אלע ענינים

English translation 429

(as it was in Maaseh Bereishis at the beginning of creation –

(ווי דאס איז געווען במעשה בראשית בתחלת הבריאה –

English translation 430

that in the six days before Shabbos there was the coming into being of the entire world),

אז אין די ששה ימים לפני השבת האט מען התהוות כל העולם),

English translation 431

only Shabbos adds a completion of a higher level in this.

נאר שבת גיט צו א שלימות נעלית יותר בזה.

English translation 432

However, the relationship of this Shabbos with Yud-Tes Kislev is exactly the opposite:

משא"כ דער יחס פון דעם שבת מיט י"ט כסלו איז פונקט פארקערט:

English translation 433

Yud-Tes Kislev comes after Shabbos,

י"ט כסלו קומט לאחרי השבת,

English translation 434

and from Shabbos all the days are blessed, including Yud-Tes Kislev. That is,

און פון שבת איז מיני' מתברכין כולהו יומין כולל י"ט כסלו. ד.ה.

English translation 435

(in terms of letters of service)

(אין אותיות פון עבודה)

English translation 436

on this Shabbos one does not yet have the service of Yud-Tes Kislev,

אז בשבת זו האט מען נאך ניט די עבודה פון י"ט כסלו,

English translation 437

rather from this Shabbos one must first elicit a directive and empowerment and blessing to perform the service of Yud-Tes Kislev.

נאר פון דעם שבת דארף מען ערשט ארויסגעמען א הוראה ונתינת כח וברכה צו טאן די עבודה פון י"ט כסלו.

English translation 438

That is, regarding Yud Tes Kislev one does not accomplish anything new on this Shabbos –

ד.ה. אז בנוגע צו יו"ד כסלו טוט מען גארניט אויף בשבת זה –

English translation 439

it only comes to an elevation in the service of Yud Tes Kislev;

עס קומט נאר צו אן עלי' אין דער עבודה פון יו"ד כסלו;

English translation 440

however, regarding Yud-Tes Kislev one accomplishes the entire concept on this Shabbos.

משא"כ בנוגע צו י"ט כסלו טוט מען אויף דעם גאנצן ענין בשבת זה.

English translation 441

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 442

All the matters of Shabbos

אלע ענינים פון שבת

English translation 443

("he shall eat on Shabbos")

("יאכל בשבת")

English translation 444

come about through the toil and labor

קומען דאך ע"י הטירחא והעבודה

English translation 445

("on Erev Shabbos",

("בערב שבת",

English translation 446

including)

כולל)

English translation 447

on Yud Tes Kislev,

ביו"ד כסלו,

English translation 448

including also the very concept that from Shabbos all the days are blessed. It follows that Yud Tes Kislev (–

כולל אויך דעם ענין גופא וואס שבת מיני' מתברכין כולהו יומין. קומט אויס אז יו"ד כסלו (–

English translation 449

through which comes "he shall eat on Shabbos")

וואס עי"ז ווערט "יאכל בשבת")

English translation 450

gives the power to this Shabbos

גיט דעם כח אין דעם שבת

English translation 451

(on which Yud Tes Kislev was then observed in its completeness,

(וואס דעמולט האט מען יו"ד כסלו בשלימותו,

English translation 452

and moreover in the manner of "Vayechulu")

און נאך באופן פון "ויכולו")

English translation 453

that it should bless Yud-Tes Kislev.

ער זאל בענטשן י"ט כסלו.

English translation 454

This requires explanation,

דארף דאס האבן א ביאור,

English translation 455

for prima facie the opposite seems logical:

דלכאורה איז איפכא מסתברא:

English translation 456

The Alter Rebbe,

דער אלטער רבי,

English translation 457

the master of the redemption of Yud-Tes Kislev,

דער בעל הגאולה פון י"ט כסלו,

English translation 458

was the founder of the teachings of Chassidus Chabad and the first of all the Nesiim of Chabad,

איז געווען דער מייסד פון תורת חסידות חב"ד און דער ראשון פון אלע נשיאי חב"ד,

English translation 459

"first" also from the term "head",

"ראשון" אויך מלשון "ראש",

English translation 460

and a head includes all the matters that come afterward,

וואס א ראש איז כולל אלע ענינים וואס קומען דערנאך,

English translation 461

similar to "Rosh Hashanah" and "Rosh Chodesh"

בדוגמא ווי "ראש השנה" און "ראש חודש"

English translation 462

(as explained in the discourses of the Alter Rebbe54 and of the Mitteler Rebbe55).

(כמבואר אין די דרושים פון דעם אלטן רבי'ן 54 און פון דעם מיטעלן רבי'ן 55).

English translation 463

However, the Mitteler Rebbe,

משא"כ דער מיטעלער רבי,

English translation 464

the master of the redemption of Yud Tes Kislev,

דער בעל הגאולה פון יו"ד כסלו,

English translation 465

came only afterward as his son and successor of the Alter Rebbe.

איז געקומען ערשט דערנאך אלס בנו וממלא מקומו פון דעם אלטן רבי'ן.

English translation 466

Accordingly, it would be more fitting to say that on this Shabbos one has in completeness the matters of Yud-Tes Kislev,

וואס עפ"ז וואלט געפאסט מער צו זאגן אז בשבת זה האט מען בשלימות די ענינים פון י"ט כסלו,

English translation 467

and a Jew does not accomplish this anew,

און דאס טוט א איד ניט אויף,

English translation 468

however, the concept of Yud Tes Kislev

משא"כ דער ענין פון יו"ד כסלו

English translation 469

(the redemption of the Mitteler Rebbe)

(די גאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן)

English translation 470

needs to be accomplished,

דארף מען אויפטאן,

English translation 471

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 472

Yud-Tes Kislev

י"ט כסלו

English translation 473

(the redemption of the Alter Rebbe,

(די גאולה פון דעם אלטן רבי'ן,

English translation 474

the founder of Chassidus Chabad and first of the Nesiim of Chabad)

דער מייסד פון חסידות חב"ד וראשון פון נשיאי חב"ד)

English translation 475

gives the power that one can accomplish the concept of Yud Tes Kislev;

גיט דעם כח אז מ'זאל קענען אויפטאן דעם ענין פון יו"ד כסלו;

English translation 476

But how is it fitting to say the opposite,

ווי פאסט אבער צו זאגן פארקערט,

English translation 477

that the concept of Yud Tes Kislev is not accomplished anew,

אז דעם ענין פון יו"ד כסלו טוט מען ניט אויף,

English translation 478

and what every Jew needs to accomplish anew –

און וואס דארף יעדער איד אויפטאן –

English translation 479

the concept of Yud-Tes Kislev,

דעם ענין פון י"ט כסלו,

English translation 480

a thing that the Alter Rebbe already accomplished,

א זאך וואס דער אלטער רבי האט אויפגעטאן,

English translation 481

and how does one accomplish this –

און ווי טוט מען דאס אויף –

English translation 482

through the power of Yud Tes Kislev,

בכח פון יו"ד כסלו,

English translation 483

the redemption of his son and successor?!

די גאולה פון בנו ממלא מקומו?!

English translation 484

Certainly there are in this several explanations with several instructions,

זיכער זיינען אין דעם דא כמה ביאורים מיט כמה הוראות,

English translation 485

but one cannot begin to speak all explanations at once,

אבער מ'קען דאך ניט אנהויבן רעדן אלע ביאורים בבת אחת,

English translation 486

and one cannot take out all instructions at once,

און מ'קען ניט ארויסנעמען אלע הוראות בבת אחת,

English translation 487

because one must bring this down into actual deed,

ווארום מ'דארף דאך דאס אראפברענגען במעשה בפועל,

English translation 488

"taforo da flacho"56,

"טאַפאָרו דאָ פלאַחו" 56,

English translation 489

for which one must begin specifically from one thing,

וואס דערצו מוז מען אנהויבן דוקא פון איין זאך,

English translation 490

one "taforo". The simple meaning of the matter:

איין "טאפארו". כפשטות הענין:

English translation 491

If one would take many "taforo's",

אויב מ'וועט נעמען א סך "טאפארו'ס",

English translation 492

many axes,

א סאך קרדומים,

English translation 493

it could not be "taforo da flacho",

וועט ניט קענען זיין "טאפארו דא פלאחו",

English translation 494

one would not be able to chop the wood;

מ'וועט ניט קענען האַקן די האָלץ;

English translation 495

In order that it should be "taforo da flacho" and one should perform a complete melacha

בכדי עס זאל זיין "טאפארו דא פלאחו" און מ'זאל אויפטאן א מלאכה שלימה

English translation 496

(with the conditions in halacha of what constitutes a complete melacha) –

(מיט די תנאים בהלכה אין וואס עס באשטייט א מלאכה שלימה) –

English translation 497

one must take specifically one "taforo",

דארף מען נעמען דוקא איין "טאפארו",

English translation 498

one instruction in actual deed.

איין הוראה במעשה בפועל.

English translation 499

On the other hand, however, it is understood,

לאידך גיסא איז אבער מובן,

English translation 500

that even though one must begin to speak only one matter,

אז אע"פ וואס מ'דארף אנהויבן רעדן נאר איין ענין,

English translation 501

and one cannot be certain whether one has grasped an essential detail or a secondary detail –

און מ'קען דאך ניט זיין זיכער צי מ'האט אנגעכאפט א פרט עיקרי אדער א פרט טפל –

English translation 502

nevertheless, since each of the explanations and instructions in this is a part of the Torah of truth,

איז אבער וויבאלד אז יעדערער פון די ביאורים והוראות בזה איז א חלק פון תורת אמת,

English translation 503

which

וואס זי

English translation 504

(the Torah)

(תורה)

English translation 505

is infinite,

איז אין סוף,

English translation 506

consequently the rule applies to it that "the essence, when you grasp a part of it, you grasp all of it"57,

במילא איז אויף דעם חל דער כלל אז העצם כשאתה תופס במקצתו אתה תופס בכולו 57,

English translation 507

i.e., that every detail within it,

ד.ה. אז יעדער פרט שבה,

English translation 508

even a secondary detail,

אפילו א פרט טפל,

English translation 509

grasps the entire essence,

איז תופס בכל העצם,

English translation 510

which is infinite.

וואס ער איז אין סוף.

English translation 511

One of the innovations of the Mitteler Rebbe relative to the Alter Rebbe is that the Mitteler Rebbe corresponds to the sefirah of Binah58,

איינער פון די חידושים פון דעם מיטעלן רבי'ן לגבי דעם אלטן רבי'ן איז דאס וואס דער מיטעלער רבי איז כנגד ספירת הבינה 58,

English translation 512

whose concept is "Rechovot HaNahar"59,

וואס ענינה איז "רחובות הנהר" 59,

English translation 513

as discussed at length in the previous farbrengen60.

ווי גערעדט בארוכה אין דער פריערדיקער התוועדות 60.

English translation 514

And as is known from the sichot of our Nesi'im61 that the Alter Rebbe corresponds to the sefirah of Chochmah and the Mitteler Rebbe corresponds to the sefirah of Binah. And one of the differences between Chochmah and Binah is,

וכידוע בשיחות רבותינו נשיאינו 61 אז דער אלטער רבי איז כנגד ספירת החכמה און דער מיטעלער רבי איז כנגד ספירת הבינה. וואס איינער פון די חילוקים צווישן חכמה און בינה איז,

English translation 515

that Chochmah is in the manner of a point62,

אז חכמה איז באופן של נקודה 62,

English translation 516

like a spring,

ווי א מעין,

English translation 517

and Binah is a "heichala"62,

און בינה איז "היכלא" 62,

English translation 518

like a river,

ווי א נהר,

English translation 519

until the manner of "Rechovot HaNahar",

ביז באופן פון "רחובות הנהר",

English translation 520

until this reaches "Rechovot" which is higher than river.

ביז אז דאס דערגרייכט צו "רחובות" וואס איז העכער פאר נהר.

English translation 521

And how the difference expresses itself beginning in the teachings of the Alter Rebbe and of the Mitteler Rebbe –

און ווי דער חילוק דריקט זיך אויס אנהויבנדיק בתורתם פון דעם אלטן רבי'ן און פון דעם מיטעלן רבי'ן –

English translation 522

as "Ana nafshi ketavit yehavit"63:

וואס "אנא נפשי כתבית יהבית" 63:

English translation 523

In relation to the Chassidic discourses of the Mitteler Rebbe, the discourses of the Alter Rebbe are in the manner of a point. This does not mean that one does not find maamarim of the Alter Rebbe that explain a matter at length in quantity and all the more so in quality,

ביחס צו די דרושי חסידות פון דעם מיטעלן רבי'ן זיינען די דרושים פון דעם אלטן רבי'ן באופן של נקודה. דאס הייסט ניט אז מ'געפינט ניט קיין מאמרים פון דעם אלטן רבי'ן וואס זיינען מבאר אן ענין בהרחבה בכמות ועאכו"כ באיכות,

English translation 524

certainly there are such maamarim –

זיכער זיינען דא אזוינע מאמרים –

English translation 525

but in relation to the "heichala" of Binah,

אבער ביחס צו דעם "היכלא" דבינה,

English translation 526

and all the more so "Rechovot HaNahar" in the discourses of the Mitteler Rebbe –

ועאכו"כ "רחובות הנהר" אין די דרושים פון דעם מיטעלן רבי'ן –

English translation 527

the discourses of the Alter Rebbe are in the manner of a point.

זיינען די דרושים פון דעם אלטן רבי'ן באופן של נקודה.

English translation 528

In contrast, the discourses of the Mitteler Rebbe are with expansion, with length of explanation, etc.,

משא"כ די דרושים פון דעם מיטעלן רבי'ן זיינען בהרחבה באריכות הביאור וכו',

English translation 529

as one sees it simply64.

ווי מ'זעט עס בפשטות 64.

English translation 530

And "Histakel b'Oraita u'vara alma"65 –

און "אסתכל באורייתא וברא עלמא" 65 –

English translation 531

from this "Rechovot HaNahar" in the Torah of the Mitteler Rebbe,

פון דעם "רחובות הנהר" אין דער תורה פון דעם מיטעלן רבי'ן,

English translation 532

there is subsequently drawn expansion also in worldly matters,

ווערט דערנאך נמשך הרחבה אויך אין עניני העולם,

English translation 533

in banim, chayei, u'mezonei revichei, u'vechulam revichei.

בבני חיי ומזוני רויחי ובכולם רויחי.

English translation 534

And at the time when Shabbat comes after Yud Tes Kislev

און בשעת עס קומט דער שבת נאך יו"ד כסלו

English translation 535

(today's Shabbat) –

(היינטיקער שבת) –

English translation 536

the matter is elevated to a higher perfection,

ווערט דער ענין נתעלה לשלימות נעלית יותר,

English translation 537

until the manner of "Vayechulu".

ביז באופן פון "ויכולו".

English translation 538

And from this we have the lesson and instruction

וואס דערפון האט מען דעם לימוד והוראה

English translation 539

(standing in this Shabbat after Yud Tes Kislev when all his matters are elevated in the manner of "Vayechulu") –

(שטייענדיק אין דעם שבת נאך יו"ד כסלו ווען אלע ענינים שלו ווערן נתעלה באופן פון "ויכולו") –

English translation 540

that in every Jew there must be "Rechovot HaNahar",

אז בא יעדער אידן דארף זיין "רחובות הנהר",

English translation 541

first and foremost –

לכל לראש –

English translation 542

in the study of Torah,

בלימוד התורה,

English translation 543

and "gadol talmud shemeivi lidei ma'aseh"66,

און גדול לימוד שמביא לידי מעשה 66,

English translation 544

the expansion must come down into the fulfillment of mitzvot,

דארף די הרחבה אראפקומען אין קיום המצוות,

English translation 545

until "all your deeds should be for the sake of Heaven"67 and "in all your ways know Him"68.

ביז אין "כל מעשיך יהיו לשם שמים" 67 און "בכל דרכיך דעהו" 68.

English translation 546

And just as Above it is "Histakel b'Oraita u'vara alma",

און כשם ווי באם אויבערשטן איז "אסתכל באורייתא וברא עלמא",

English translation 547

and from expansion in Torah expansion is drawn into the world –

און פון הרחבה בתורה ווערט נמשך הרחבה בעולם –

English translation 548

so too must it be in the "world" that the Jew creates,

אזוי דארף אויך זיין אין דער "וועלט" וואס דער איד באשאפט,

English translation 549

It is known that a Jew is a "partner with the Holy One, blessed be He, in the work of creation"69,

כידוע אז א איד איז א "שותף להקב"ה במעשה בראשית" 69,

English translation 550

and the true meaning of partners according to Torah is not,

וואס אמת'ע שותפים ע"פ תורה איז ניט דער טייטש,

English translation 551

that one partner has full ownership over half of the thing,

אז איין שותף האט די גאנצע בעלות אויף א האלבע זאך,

English translation 552

and the second partner has full ownership over the other half,

און דער צווייטער שותף האט די גאנצע בעלות אויף דער צווייטער האלב,

English translation 553

but rather in every single point of the thing they are equal partners70,

נאר בכל נקודה ונקודה פון דער זאך זיינען זיי גלייכע שותפים 70,

English translation 554

and especially since the acquisition from the outset was through both partners,

ובפרט אז דער קנין לכתחילה איז געווען ע"י ביידע שותפים,

English translation 555

through their money and the like,

ע"י ממונם וכיו"ב,

English translation 556

meaning that each of the partners gave a portion of the money to purchase the thing,

ד.ה. אז יעדערער פון די שותפים האט געגעבן א חלק פון די געלט צו קויפן די זאך,

English translation 557

which before this the money was separate

וואס לפני זה איז די געלט געווען באזונדער

English translation 558

(in separate domains),

(אין באזונדערע רשויות),

English translation 559

and now the money came together and became one thing with which the entire thing is purchased,

און איצטער איז די געלט געקומען צוזאמען און געווארן איין זאך וואס דערמיט קויפט מען די גאנצע זאך,

English translation 560

consequently both are equal partners in the entire thing.

במילא זיינען ביידע גלייכע שותפים אין דער גאנצער זאך.

English translation 561

From this it is also understood regarding that a Jew is a "partner with the Holy One, blessed be He, in the work of creation",

וואס מזה גם מובן בנוגע צו דעם וואס א איד איז א "שותף להקב"ה במעשה בראשית",

English translation 562

that he is a partner in the entire work of creation,

אז ער איז א שותף אין גאנץ מעשה בראשית,

English translation 563

and has the power

און האט בכח

English translation 564

(just like the second partner –

(פונקט ווי דער צווייטער שותף –

English translation 565

the Most High)

דער אויבערשטער)

English translation 566

to "create a world".

צו "באשאפן א וועלט".

English translation 567

He is told,

זאגט מען אים,

English translation 568

that just as "He looked into the Torah and created the world",

אז כשם ווי "אסתכל באורייתא וברא עלמא",

English translation 569

so too must it be with the Jew,

אזוי דארף אויך זיין בא דעם אידן,

English translation 570

that from the "broad rivers" of his Torah study,

אז פון "רחובות הנהר" בלימוד התורה שלו,

English translation 571

he should draw down expansion in the world that he creates,

זאל ער ממשיך זיין הרחבה אין דער וועלט וואס ער באשאפט,

English translation 572

in the physical world,

אין גשמיות העולם,

English translation 573

and simply –

ובפשטות –

English translation 574

expansion in children, life, and ample sustenance, and in all of them ample.

הרחבה אין בני חיי ומזוני רויחי ובכולם רויחי.

English translation 575

And especially since the intention of expansion in physicality for a Jew

ובפרט אז די כוונה פון הרחבה בגשמיות ביי א אידן

English translation 576

(which is drawn from expansion in Torah),

(וואס דאס ווערט נמשך פון הרחבה בתורה),

English translation 577

is not for the sake of physicality alone,

איז דאך ניט צוליב גשמיות אליין,

English translation 578

but rather –

נאר –

English translation 579

so that through this very thing

בכדי אז דורך דעם גופא

English translation 580

(through the expansion in physicality)

(דורך דער הרחבה בגשמיות)

English translation 581

there should come expansion in Torah,

זאל צוקומען הרחבה אין תורה,

English translation 582

as per the ruling of the Rambam in the Laws of Repentance71,

כפס"ד הרמב"ם בהל' תשובה 71,

English translation 583

that the Torah elaborates about physical rewards because specifically when a Jew has physicality he can study Torah with tranquility and expansion. That is, not only that through expansion

אז תורה איז מאריך וועגן יעודים גשמיים ווייל דוקא בשעת א איד האט גשמיות קען ער לערנען תורה מתוך מנוחה והרחבה. ד. ה. ניט נאר וואס דורך הרחבה

English translation 584

("broad rivers")

("רחובות הנהר")

English translation 585

in Torah expansion in physicality is drawn

בתורה ווערט נמשך הרחבה בגשמיות

English translation 586

(in the world),

(בעולם),

English translation 587

but this very thing itself pertains to an increase of expansion in Torah.

נאר דאס גופא איז נוגע צו א תוספת הרחבה בתורה.

English translation 588

It is known the saying of the Alter Rebbe72,

כידוע דער פתגם פון דעם אלטן רבי'ן 72,

English translation 589

that the Most High gives Jews physicality and Jews make from physicality spirituality.

אז דער אויבערשטער גיט אידן גשמיות און אידן מאכן פון גשמיות רוחניות.

English translation 590

And this is truly the content of the aforementioned ruling of the Rambam.

וואס באמת איז דאס דער תוכן פון פס"ד הרמב"ם הנ"ל.

English translation 591

There are those who ask about the matters that are found in Chassidus,

עס זיינען דא די וואס פרעגן אויף די ענינים וואס שטייען אין חסידות,

English translation 592

including the aforementioned saying –

כולל דעם פתגם הנ"ל –

English translation 593

from where are these matters? In addition to that which is a principle in Torah that everything that a worthy student will innovate in the future was given to Moshe at Sinai,

מנא הני מילי? איז נוסף לזה וואס ס'איז א כלל אין תורה אז כל מה שתלמיד ותיק עתיד לחדש ניתן למשה מסיני,

English translation 594

all the more so a worthy Rebbe –

עאכו"כ א רב ותיק –

English translation 595

there is a source for this saying of the Alter Rebbe from the ruling of the Rambam:

האט מען א מקור אויף דעם פתגם פון דעם אלטן רבי'ן פון דעם פס"ד הרמב"ם:

English translation 596

The Rambam writes that the Torah elaborates about the physical rewards,

דער רמב"ם שרייבט אז תורה איז מאריך וועגן די יעודים גשמיים,

English translation 597

because when a Jew has physicality he can study Torah and fulfill the commandments with tranquility and expansion.

ווייל בשעת א איד האט גשמיות קען ער לערנען תורה ומקיים זיין מצוות מתוך מנוחה והרחבה.

English translation 598

That is, that one gives a Jew physicality and from the physicality he makes spirituality –

ד.ה. אז מ'גיט א איד גשמיות און פון די גשמיות מאכט ער רוחניות –

English translation 599

he makes from it Torah study and fulfillment of the commandments with tranquility and expansion.

ער מאכט דערפון לימוד התורה וקיום המצוות מתוך מנוחה והרחבה.

English translation 600

Based on this, the question turns the other way –

עפ"ז ווערט די שאלה לאידך גיסא –

English translation 601

there are those who on every matter seek to say "the opposite is logical":

עס זיינען דאך דא די וואס אויף יעדער זאך זוכן זיי צו זאגן "איפכא מסתברא":

English translation 602

Since the Rambam already wrote it –

וויבאלד אז דער רמב"ם האט עס שוין געשריבן –

English translation 603

now what did the Alter Rebbe accomplish by saying the saying?!

היינט וואס האט דער אלטער רבי אויפגעטאן מיטן זאגן דעם פתגם?!

English translation 604

The Rebbe, the father-in-law, already answered this regarding another matter:

האט דאס דער רבי דער שווער שוין פארענטפערט בנוגע צו אן אנדער ענין:

English translation 605

In Tanya73 the teaching of the Baal Shem Tov is brought regarding "Forever, Hashem, Your word stands firm in the heavens"74,

אין תניא 73 ברענגט זיך תורת הבעש"ט בענין "לעולם ה' דברך נצב בשמים" 74,

English translation 606

that creation is at every single moment from absolute nothing. The same question arises:

אז די התהוות איז בכל רגע ורגע מאין ואפס המוחלט. פרעגט זיך די זעלבע שאלה:

English translation 607

This matter is already in Midrash Tehillim75,

דער ענין שטייט דאך שוין אין מדרש תהלים 75,

English translation 608

as the Tzemach Tzedek notes in Likkutei Torah76 –

ווי דער צ"צ צייכנט אן אין לקו"ת 76 –

English translation 609

so what did the Baal Shem Tov accomplish?

איז וואס האט דער בעש"ט אויפגעטאן.

English translation 610

The Rebbe, the father-in-law, explains77,

איז דער רבי דער שווער מבאר 77,

English translation 611

based on the wording in Tanya "and the Baal Shem Tov explained",

ע"פ הלשון אין תניא "ופי' הבעש"ט",

English translation 612

"and explained" from the language of spreading out:

"ופירש" מלשון פאנאנדערגעשפרייט:

English translation 613

The explanation is indeed in Midrash Tehillim,

דער פירוש שטייט טאקע אין מדרש תהלים,

English translation 614

but the Baal Shem Tov spread it out in a way that it should reach every Jew,

אבער דער בעש"ט האט עס פאנאנדערגעשפרייט באופן אז דאס זאל אנקומען צו יעדער אידן,

English translation 615

until it becomes the simple faith of every Jew,

ביז אז דאס ווערט די אמונה פשוטה פון יעדער אידן,

English translation 616

even simple people.

אויך אנשים פשוטים.

English translation 617

The same applies regarding the aforementioned saying of the Alter Rebbe.

עד"ז איז אויך בנוגע צום פתגם הנ"ל פון דעם אלטן רבי'ן.

English translation 618

Based on what was explained above regarding the innovation of the Mitteler Rebbe concerning the Alter Rebbe regarding the matter of "broad rivers" of Binah,

ע"פ המבואר לעיל אין דעם חידוש פון דעם מיטעלן רבי'ן לגבי דעם אלטן רבי'ן בענין "רחובות הנהר" דבינה,

English translation 619

which on this Shabbos the elevation thereof reaches the ultimate perfection –

וואס בשבת זה ווערט די עלי' דערפון בתכלית השלימות –

English translation 620

one will understand how on this Shabbos one has the power to bless and accomplish the matter of Yud Tes Kislev,

וועט מען פארשטיין ווי מ'האט בכח בשבת זה צו מברך זיין און אויפטאן דעם ענין פון י"ט כסלו,

English translation 621

the redemption of the Alter Rebbe,

די גאולה פון דעם אלטן רבי'ן,

English translation 622

and how the power for this comes from Yud Kislev itself

און ווי דער כח לזה קומט פון יו"ד כסלו גופא

English translation 623

(which gives the power that Shabbos should bless Yud Tes Kislev).

(וואס דאס גיט דעם כח אז שבת זאל מברך זיין י"ט כסלו).

English translation 624

And as an introduction:

ובהקדים:

English translation 625

When one is already storming about Shabbat regarding Yud-Tes Kislev –

בשעת מ'שטורעמט שוין אין דעם שבת וועגן י"ט כסלו –

English translation 626

the yetzer comes and argues to the Jew:

קומט דער יצר צו גיין און טענה'ט צו דעם אידן:

English translation 627

You yourself say that it is only Yud-Zayin Kislev,

דו אליין זאגסט דאך אז ס'איז נאר י"ז כסלו,

English translation 628

two days before Yud-Tes Kislev –

צוויי טעג פאר י"ט כסלו –

English translation 629

so why are you already storming now about Yud-Tes Kislev?!

איז וואס שטורעמסטו שוין איצטער וועגן י"ט כסלו?!

English translation 630

True, indeed, Yud-Zayin

אמת טאקע, י"ז

English translation 631

(Kislev)

(כסלו)

English translation 632

has the gematria of “Tov”,

איז בגימטריא "טוב",

English translation 633

which also a gematria indicates a matter,

וואס אויך א גימטריא ווייזט אויף אן ענין,

English translation 634

and one learns halachos from gematrios etc. –

און מ'לערנט אפ הלכות פון גימטריאות וכו' –

English translation 635

but it is still Yud-Zayin Kislev and not Yud-Tes Kislev,

אבער ס'איז פארט י"ז כסלו און ניט י"ט כסלו,

English translation 636

so why are you already storming about Yud-Tes Kislev?!

איז וואס שטורעמסטו שוין וועגן י"ט כסלו?!

English translation 637

And especially since you are a Chabadnik –

ובפרט אז דו ביסט א חב"ד'ניק –

English translation 638

argues the yetzer –

טענה'ט דער יצר –

English translation 639

it is not enough that you want to conduct yourself this way,

איז ניט גענוג אז דו ווילסט זיך אזוי פירן,

English translation 640

rather you must explain it with chochmah, binah, and daas,

נאר דו דארפסט עס מסביר זיין בחכמה בינה ודעת,

English translation 641

and in a manner that it becomes understandable in the intellect of the animal soul,

ובאופן אז דאס ווערט פארשטאנדיק בשכל פון דער נפש הבהמית,

English translation 642

and in a manner of “yisparnun minei”78,

ובאופן פון יתפרנסון מיני' 78,

English translation 643

so that it becomes “dam u’vasar k’vasaro”79 of his physical intellect and physical body etc.

אז דאס ווערט "דם ובשר כבשרו" 79 פון זיין שכל הגשמי וגוף הגשמי כו'.

English translation 644

The yetzer argues,

טענה'ט דער יצר,

English translation 645

that you must explain to me with chochmah, binah, and daas in the aforementioned manner, how does it come that one storms about Yud-Tes Kislev two twenty-four hour periods before it?!

אז דו דארפסט מיר מסביר זיין בחכמה בינה ודעת באופן הנ"ל ווי קומט עס אז מ'שטורעמט וועגן י"ט כסלו נאך צוויי מעת לעת פאר דעם?!

English translation 646

And not only –

און ניט נאר –

English translation 647

argues the yetzer further –

טענה'ט דער יצר ווייטער –

English translation 648

that you yourself storm,

וואס דו שטורעמסט זיך אליין,

English translation 649

rather you also storm upon others! It is understandable that if you yourself want to be wild –

נאר דו שטורעמסט אויך אויף אנדערע! בשלמא אז דו אליין ווילסט זיין ווילד –

English translation 650

be wild,

איז זיי ווילד,

English translation 651

but why must you make others wild?!

אבער פארוואס דארפסטו מאכן אנדערע ווילד?!

English translation 652

And especially since you do not want them to merely storm. Rather that they themselves should also understand it with their own intellect,

ובפרט נאך אז דו ווילסט ניט אז זיי זאלן בלויז שטורעמען. נאר אז זיי גופא זאלן דאס אויך פארשטיין בשכלם הם,

English translation 653

with chochmah, binah, and daas, also in the intellect of the animal soul

בחכמה בינה ודעת אויך בשכל פון נה"ב

English translation 654

(as above) –

(כנ"ל) –

English translation 655

because if not,

ווארום אויב ניט,

English translation 656

you argue that he is a chitzoni!

טענה'סטו אז ער איז א חיצוני!

English translation 657

And it is known the method of Poland –

וכידוע שיטת פולין –

English translation 658

there are Polish chassidim here,

עס געפינען זיך דא פוילישע חסידים,

English translation 659

one must be careful with them –

דארף מען דאך זיין נזהר מיט זיי –

English translation 660

that “tzaddik b’emunaso yichyeh”80,

אז "צדיק באמונתו יחי'" 80,

English translation 661

“al tikrei yichyeh ela yichyeh”

"אל תקרי יחי' אלא יחי'"

English translation 662

(with a patach)81,

(מיט א פת"ח) 81,

English translation 663

one relies on the faith that the tzaddik draws down in each one.

מ'פארלאזט זיך אויף דער אמונה וואס דער צדיק איז ממשיך בכאו"א.

English translation 664

And there is yet an explanation –

און מ'האט נאך א הסברה –

English translation 665

that he himself cannot attain the faith that the tzaddik can draw down,

אז ער אליין קען ניט צוקומען צו דער אמונה וואס דער צדיק קען ממשיך זיין,

English translation 666

it is better that he rely on the tzaddik rather than do it himself. And when one tells him that at that time there is lacking the taste of his kab –

איז בעסער אז ער זאל זיך פארלאזן אויפן צדיק איידער אליין טאן. ובשעת מ'זאגט אים אז דעמולט פעלט אין דעם געשמאק פון קב שלו –

English translation 667

he answers:

ענטפערט ער:

English translation 668

Here his taste is not relevant,

דא איז ניט נוגע זיין געשמאק,

English translation 669

this is a matter of yeshus etc.

דאס איז דאך אן ענין של ישות וכו'.

English translation 670

And one must come to explanations and elucidations in order to explain to him that there is a taste according to Torah etc. etc.,

און מ'דארף אנקומען צו הסברות וביאורים בכדי אים מסביר צו זיין אז ס'איז א געשמאק ע"פ תורה וכו' וכו',

English translation 671

and elsewhere, and especially since one has already spoken about this many times.

ואכ"מ ובפרט אז מ'האט שוין וועגן דעם גערעדט כו"כ פעמים.

English translation 672

But the method of Chabad is,

אבער שיטת חב"ד איז,

English translation 673

that in addition to this, each one must himself toil and himself understand with chochmah, binah, and daas.

אז נוסף לזה דארף יעדערער אליין הארעווען און אליין פארשטיין בחכמה בינה ודעת.

English translation 674

Consequently –

במילא –

English translation 675

argues the yetzer –

טענה'ט דער יצר –

English translation 676

what is the explanation in Chabad why you storm yourself and storm upon others about Yud-Tes Kislev –

וואס איז די הסברה בחב"ד פארוואס דו שטורעמסט אליין און שטורעמסט אויף אנדערע וועגן י"ט כסלו –

English translation 677

when one still stands two days before Yud-Tes Kislev?

בשעת מ'שטייט נאך צוויי טעג פאר י"ט כסלו?

English translation 678

And you further say that this Shabbat is mevorech Yud-Tes Kislev,

און דו זאגסט נאך אז דער שבת איז מברך י"ט כסלו,

English translation 679

that a mevorech must simply be higher than the one being blessed,

וואס א מברך דארף בפשטות זיין העכער פאר דעם מתברך,

English translation 680

because if not –

ווייל אויב ניט –

English translation 681

how can he bless him when the one being blessed is higher than him? So what is the explanation in intellect to say –

ווי קומט ער יענעם מברך זיין בשעת דער מתברך איז העכער פאר אים? היינט וואס איז די הסברה בשכל צו זאגן –

English translation 682

asks the yetzer –

פרעגט דער יצר –

English translation 683

that the Shabbat which is two days before Yud-Tes Kislev is higher than Yud-Tes Kislev and has the power to bless it?!

אז דער שבת וואס איז צוויי טעג פאר י"ט כסלו איז העכער פאר י"ט כסלו און האט בכח אים צו מברך זיין?!

English translation 684

So the explanation in this is understandable according to the above,

איז דער ביאור בזה פארשטאנדיק ע"פ הנ"ל,

English translation 685

that in addition to the fact that this Shabbat is mevorech Yud-Tes Kislev, it is also the Shabbat that comes after Yud-Kislev:

אז נוסף לזה וואס דער שבת איז מברך י"ט כסלו איז ער אויך דער שבת וואס קומט נאך יו"ד כסלו:

English translation 686

Yud-Kislev,

יו"ד כסלו,

English translation 687

the day of redemption of the Mitteler Rebbe,

דער יום הגאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן,

English translation 688

has a superiority relative to Yud-Tes Kislev,

האט א מעלה לגבי י"ט כסלו,

English translation 689

the day of redemption of the Alter Rebbe –

דער יום הגאולה פון דעם אלטן רבי'ן –

English translation 690

the superiority of “Rechovos HaNahar” of Binah

די מעלה פון "רחובות הנהר" דבינה

English translation 691

(the matter of the Mitteler Rebbe)

(ענינו פון דעם מיטעלן רבי'ן)

English translation 692

relative to the point of Chochmah

לגבי נקודת החכמה

English translation 693

(the matter of the Alter Rebbe),

(ענינו פון דעם אלטן רבי'ן),

English translation 694

for in Binah there comes an expansion that is not in the point of Chochmah,

אין בינה קומט צו א הרחבה וואס איז ניטא אין נקודת החכמה,

English translation 695

as explained at length in many places in Chassidus82.

כמבואר בארוכה בכ"מ בחסידות 82.

English translation 696

Furthermore:

נאכמער:

English translation 697

Binah causes that also in Chochmah there should be the elevation of “Rechovos HaNahar” –

בינה טוט אויף אז אויך אין חכמה זאל זיין דער עילוי פון "רחובות הנהר" –

English translation 698

as is known that there is the matter of “havein b’chochmah”83,

כידוע אז ס'איז דא דער ענין פון "הבן בחכמה" 83,

English translation 699

the matter

דער ענין

English translation 700

(and superiority)

(ומעלה)

English translation 701

of Binah

פון בינה

English translation 702

(“Rechovos HaNahar”)

("רחובות הנהר")

English translation 703

in Chochmah. And this is among the most prominent matters to which one does not pay attention:

אין חכמה. וואס דאס איז פון די ענינים הכי בולטים צו וועלכע מ'איז ניט משים לב:

English translation 704

Generally one learns that Chochmah is like a spring and Binah is like a river outside the spring,

בכלל לערנט מען אז חכמה איז ווי א מעין און בינה איז ווי א נהר שמחוץ להמעין,

English translation 705

and specifically in this river outside the spring the matter of “Rechovos HaNahar” occurs. In truth, however, there is also the matter of “havein b’chochmah” –

און דוקא אין דעם נהר שמחוץ להמעין ווערט דער ענין פון "רחובות הנהר". באמת איז אבער אויך דא דער ענין פון "הבן בחכמה" –

English translation 706

the matter of “Rechovos HaNahar” in the spring

דער ענין פון "רחובות הנהר" אין דעם מעין

English translation 707

(Chochmah)

(חכמה)

English translation 708

itself.

עצמו.

English translation 709

From this it is also understood regarding Yud Tes Kislev and Yud Kislev

וואס דערפון איז אויך מובן בנוגע צו יו"ד כסלו און י"ט כסלו

English translation 710

(which are Binah and Chochmah),

(וואס זיינען בינה און חכמה),

English translation 711

that Yud Kislev causes that even in Yud Tes Kislev

אז יו"ד כסלו טוט אויף אז אויך אין י"ט כסלו

English translation 712

(Chochmah)

(חכמה)

English translation 713

there should be the quality of "Rechovos HaNahar".

זאל זיין די מעלה פון "רחובות הנהר".

English translation 714

And based on this one will understand

ועפ"ז וועט מען פארשטיין

English translation 715

(in a manner that one can also explain it in Chabad sheb'Sechel)

(באופן אז מ'קען עס אויך מסביר זיין בחב"ד שבשכל)

English translation 716

the storm of Yud Tes Kislev already on that Shabbos

דער שטורעם פון י"ט כסלו נאך אין דעם שבת

English translation 717

(even though it is two days before Yud Tes Kislev),

(אע"פ וואס ער איז צוויי טעג פאר י"ט כסלו),

English translation 718

and how the Shabbos has the power to bless and bring about the matter of Yud Tes Kislev:

און ווי דער שבת האט בכח צו מברך זיין און אויפטאן דעם ענין פון י"ט כסלו:

English translation 719

On this Shabbos –

אין דעם שבת –

English translation 720

when at that time the matter of "Rechovos HaNahar" was completed

וואס דעמולט האט מען בשלימות דעם ענין פון "רחובות הנהר"

English translation 721

(from Yud Kislev),

(פון יו"ד כסלו),

English translation 722

until a manner of "Vayechulu" in ultimate perfection,

ביז אין אן אופן פון "ויכולו" בתכלית השלימות,

English translation 723

and with this power

און בכח זה

English translation 724

(of Yud Kislev,

(פון יו"ד כסלו,

English translation 725

the toil of Erev Shabbos)

דער טרח בערב שבת)

English translation 726

the Shabbos blesses Yud Tes Kislev –

איז דער שבת מברך י"ט כסלו –

English translation 727

the quality that Binah

איז מודגש די מעלה וואס בינה

English translation 728

(Yud Kislev)

(יו"ד כסלו)

English translation 729

causes in Chochmah

טוט אויף אין חכמה

English translation 730

(Yud Tes Kislev) is emphasized –

(י"ט כסלו) –

English translation 731

"Haven b'Chochmah",

"הבן בחכמה",

English translation 732

that also in the point of Chochmah of Yud Tes Kislev there should be the matter of expansion of "Rechovos HaNahar".

אז אויך אין נקודת החכמה פון י"ט כסלו זאל זיין דער ענין פון הרחבה פון "רחובות הנהר".

English translation 733

And the matter

וואס דער ענין

English translation 734

(the continuation from Binah into Chochmah,

(די המשכה פון בינה אין חכמה,

English translation 735

"Haven b'Chochmah")

"הבן בחכמה")

English translation 736

begins on this Shabbos itself –

הויבט זיך אן אין דעם שבת גופא –

English translation 737

as is known that Shabbos is the level of "Kodesh Mila b'Garmei"84

כידוע אז שבת איז די דרגא פון "קדש מלה בגרמי'" 84

English translation 738

("Mikdashe v'Kayama"85),

("מקדשא וקיימא" 85),

English translation 739

the aspect of Chochmah;

בחי' חכמה;

English translation 740

and since this is a Shabbos in which the matter of Binah

און היות אז דאס איז א שבת וואס אין אים שטייט דער ענין פון בינה

English translation 741

(of Yud Kislev)

(פון יו"ד כסלו)

English translation 742

stands in ultimate perfection

בתכלית השלימות

English translation 743

(of "Vayechulu") –

(פון "ויכולו") –

English translation 744

it is understood that on this Shabbos

איז מובן אז אין דעם שבת

English translation 745

(Chochmah)

(חכמה)

English translation 746

one has the matter of Binah –

האט מען דעם ענין פון בינה –

English translation 747

"Haven b'Chochmah".

"הבן בחכמה".

English translation 748

And from this it is then drawn into the blessing of Shabbos –

און דערפון ווערט עס דערנאך נמשך אין ברכת שבת –

English translation 749

Shmini mitbarechin kulehu yomin

שמיני' מתברכין כולהו יומין

English translation 750

(which comes from the power of Yud Kislev,

(וואס דאס נעמט זיך פון דעם כח פון יו"ד כסלו,

English translation 751

the toil of Erev Shabbos) –

דער טרח בערב שבת) –

English translation 752

that Shabbos blesses and draws from Binah

אז שבת איז מברך וממשיך פון בינה

English translation 753

(Yud Kislev)

(יו"ד כסלו)

English translation 754

into Chochmah

אין חכמה

English translation 755

(Yud Tes Kislev).

(י"ט כסלו).

English translation 756

And from this is understood the storm on this Shabbos in the matter of Yud Tes Kislev

וואס דערפון איז מובן דער שטורעם בשבת זה אין דעם ענין פון י"ט כסלו

English translation 757

(even though it is two days before Yud Tes Kislev) –

(אע"פ וואס ס'איז צוויי טעג פאר י"ט כסלו) –

English translation 758

because the Shabbos blesses and draws and causes a novelty in Yud Tes Kislev,

ווייל דער שבת איז מברך וממשיך און טוט אויף א חידוש אין י"ט כסלו,

English translation 759

that in it there should be the matter of "Rechovos HaNahar"!

אז אין דעם זאל זיין דער ענין פון "רחובות הנהר"!

English translation 760

And it is also understood the content of this Shabbos that is between Yud Kislev and Yud Tes Kislev –

און ס'איז אויך מובן דער תוכן פון דעם שבת שבין יו"ד כסלו וי"ט כסלו –

English translation 761

that the Shabbos receives from Yud Kislev,

וואס דער שבת איז מקבל פון יו"ד כסלו,

English translation 762

and with this power it draws into Yud Tes Kislev

און בכח זה איז ער ממשיך אין י"ט כסלו

English translation 763

(even though ostensibly the Mitteler Rebbe is the successor and receiver from the Alter Rebbe) –

(אע"פ וואס לכאורה איז דער מיטעלער רבי דער ממלא מקום ומקבל פון דעם אלטן רבי'ן) –

English translation 764

because here it speaks about the quality of "Rechovos HaNahar" of Binah relative to the point of Chochmah,

ווייל דא רעדט זיך וועגן דער מעלה פון "רחובות הנהר" דבינה לגבי נקודת החכמה,

English translation 765

and that in Yud Tes Kislev

און אז אין י"ט כסלו

English translation 766

(Chochmah)

(חכמה)

English translation 767

the quality of "Rechovos HaNahar" from Yud Kislev is drawn.

ווערט נמשך די מעלה פון "רחובות הנהר" פון יו"ד כסלו.

English translation 768

But the question still remains:

עס בלייבט נאך אבער די שאלה:

English translation 769

What does one take out from this in actual practice,

וואס נעמט מען דערפון ארויס בפועל,

English translation 770

in "taforo da placho",

אין "טאפארו דא פלאחו",

English translation 771

also for a simple person?

אויך פאר אן איש פשוט?

English translation 772

And this must be a practical lesson right now. Therefore one cannot tell him to first go run to the mikveh and then sit and learn in these and those books,

און דאס דארף זיין א לימוד בפועל גלייך איצטער. במילא קען מען אים ניט זאגן אז ער זאל זיך פריער גיין לויפן אין מקוה און דערנאך זיך זעצן לערנען אין די און די ספרים,

English translation 773

which will take a length of time,

וואס דאס וועט דאך נעמען א משך זמן,

English translation 774

rather he needs the practical instruction right now,

נאר ער דארף האבן די הוראה בפועל גלייך איצטער,

English translation 775

even for Minchah prayers!

אפילו פאר תפלת מנחה!

English translation 776

So the instruction from this simply is –

איז די הוראה דערפון בפשטות –

English translation 777

in a manner that a simple person can bring it down into practice right now:

באופן אז אן איש פשוט קען דאס אראפברענגען בפועל גלייך איצטער:

English translation 778

In every word of the Alter Rebbe,

אין יעדער ווארט פון דעם אלטן רבי'ן,

English translation 779

which is generally in a manner of a point –

וואס דאס איז בכללות באופן של נקודה –

English translation 780

a Jew must bring in expansion.

דארף א איד אריינברענגען הרחבה.

English translation 781

Starting from the first word of the Alter Rebbe in his holy Tanya –

אנהויבנדיק פון דעם ערשטן ווארט פון דעם אלטן רבי'ן בספר התניא שלו –

English translation 782

the Written Torah of Chassidus86 –

די תורה שבכתב פון חסידות 86 –

English translation 783

"Tanya":

"תניא":

English translation 784

The one and only word "Tanya" is one point

דער איין און איינציקער ווארט "תניא" איז א נקודה אחת

English translation 785

(the point of Chochmah).

(נקודת החכמה).

English translation 786

This means simply –

דאס מיינט בפשטות –

English translation 787

that a Tanna taught87.

אז א תנא האט געלערנט 87.

English translation 788

As this is understood also for a simple person:

ווי דאס איז מובן אויך פאר אן איש פשוט:

English translation 789

He does not know any details of what a Tanna is and what the Tanna taught,

ער ווייסט ניט קיין שום פרטים וואס א תנא איז און וואס דער תנא האט געלערנט,

English translation 790

he only knows one point,

ער ווייסט נאר א נקודה אחת,

English translation 791

that in generations before this there were Tannaim,

אז בדורות לפני זה זיינען געווען תנאים,

English translation 792

and knows that they were men of stature,

און ווייסט אז זיי זיינען געווען אנשי מעלה,

English translation 793

higher than him,

העכער פאר אים,

English translation 794

even higher than Amoraim and Rabbanan Savorai and Geonim etc.,

אפילו העכער פאר אמוראים ורבנן סבוראי וגאונים וכו',

English translation 795

all the more so higher than the people of his generation. Even if he does not know the difference between a Tanna and an Amora,

עאכו"כ העכער פאר די מענטשן פון זיין דור. אפילו אויב ער ווייסט ניט דעם חילוק צווישן א תנא ואמורא,

English translation 796

and does not know that "Im haRishonim k'Malachim anu k'..."88,

און ווייסט ניט אז "אם הראשונים כמלאכים אנו כו'" 88,

English translation 797

he knows however that a Tanna has a quality relative to him and relative to the people of the current generation.

ווייסט ער אבער אז א תנא האט א מעלה לגבי אים און לגבי די מענטשן פון איצטיקן דור.

English translation 798

And therefore he understands simply the explanation of the word "Tanya" –

און במילא פארשטייט ער בפשטות דעם פירוש אין דעם ווארט "תניא" –

English translation 799

that a certain Tanna at that time in that place taught a matter in Torah.

אז דער תנא אחד בזמן ההוא במקום ההוא האט געלערנט אן ענין אין תורה.

English translation 800

He does not yet have any connection to the details that the Tanna taught,

ער האט נאך ניט קיין שייכות צו די פרטים וואס דער תנא האט געלערנט,

English translation 801

the concept of "we adjure him etc.",

דעם ענין פון "משביעין אותו כו'",

English translation 802

and certainly he does not know all the allusions in this,

ועאכו"כ אז ער ווייסט ניט די אלע רמזים שבזה,

English translation 803

because he is only connected to the simple meaning of the simple meaning. He knows only the point that there was the concept of "Tanya",

ווארום ער איז שייך נאר צו פשט שבפשט. ווייסט ער נאר די נקודה אז ס'איז געווען דער ענין פון "תניא",

English translation 804

that the Tanna taught something.

אז דער תנא האט עפעס געלערנט.

English translation 805

As mentioned,

וואס כאמור,

English translation 806

this is a single point without details –

דאס איז א נקודה אחת אָן פרטים –

English translation 807

that in previous generations, in a specific place, there was a singular Tanna,

אז בדורות שלפנ"ז במקום מסויים איז געווען אן איין און איינציקער תנא,

English translation 808

who at that time taught a specific subject in Torah.

וואס האט דעמולט געלערנט אן ענין מסויים בתורה.

English translation 809

He is told the instruction,

זאגט מען אים די הוראה,

English translation 810

that he must bring about that the single point of "Tanya" should stand in a manner of expansion,

אז ער דארף אויפטאן אז די נקודה אחת פון "תניא" זאל שטיין אין אן אופן פון הרחבה,

English translation 811

"broad places of the river".

"רחובות הנהר".

English translation 812

This means simply,

דאס הייסט בפשטות,

English translation 813

that it should not remain with the single point of "Tanya",

אז עס זאל ניט בלייבן בא דער נקודה אחת פון "תניא",

English translation 814

that a Tanna somewhere once taught a subject in Torah,

אז א תנא האט ערגעץ וואו אמאל געלערנט אן ענין אין תורה,

English translation 815

rather this must become a "Tanya" in a manner of expansion,

נאר דאס דארף ווערן א "תניא" באופן של הרחבה,

English translation 816

among all people and in all times and in all places:

ביי אלע מענטשן ובכל הזמנים ובכל המקומות:

English translation 817

the "Tanya" of that Tanna

דער "תניא" פון דעם תנא

English translation 818

[whose soul is indeed eternal,

[וואס זיין נשמה איז דאך נצחית,

English translation 819

in all times and in all places]

בכל הזמנים ובכל המקומות]

English translation 820

also affects him,

פועל'ט אויך אויף אים,

English translation 821

so that with him it becomes "Tanya",

אז ביי אים ווערט "תניא",

English translation 822

he now learns the Torah,

ער לערנט איצטער די תורה,

English translation 823

and he learns it –

און ער לערנט עס –

English translation 824

"Tanya" –

"תניא" –

English translation 825

with the members of his household and all the Jews around him,

מיט בני ביתו און אלע אידן ארום אים,

English translation 826

until it becomes a "Tanya" among all Jews,

ביז אז עס ווערט א "תניא" ביי אלע אידן,

English translation 827

all Jews learn Torah,

אלע אידן לערנען תורה,

English translation 828

until it becomes "Tanya" in the entire world,

ביז אז עס ווערט "תניא" בכל העולם כולו,

English translation 829

until –

ביז –

English translation 830

in all the worlds entirely,

בכל העולמות כולם,

English translation 831

also in the worlds above this

אויך אין די עולמות שלמעלה מזה

English translation 832

[as mentioned, that the soul of the Tanna is also now present in the upper worlds],

[כנ"ל אז נשמת התנא איז אויך איצטער דא בעולמות העליונים],

English translation 833

until in the entire order of descent.

ביז בכל סדר השתלשלות,

English translation 834

What also a simple person knows, that there are many worlds besides this world,

וואס אויך אן איש פשוט ווייסט אז עס זיינען דא מערער עולמות חוץ פון עולם הזה,

English translation 835

he does not know

ער ווייסט ניט

English translation 836

(as it is stated in Tanya89)

(וואס עס שטייט אין תניא 89)

English translation 837

that this world is the lowest world, beneath which there is no lower,

אז עוה"ז איז דער עולם התחתון שאין תחתון למטה ממנו,

English translation 838

but he assumes that this is not the most exalted world,

אבער ער איז משער אז דאס איז ניט אן עולם הכי נעלה,

English translation 839

and he knows that there is Gan Eden and the World to Come, which are higher than this world.

און ער ווייסט אז ס'איז דא גן עדן און עולם הבא וואס זיי זיינען העכער פאר עוה"ז.

English translation 840

One sees from this how in the first word of the Alter Rebbe's book Tanya –

זעט מען דערפון ווי אין דעם ערשטן ווארט פון דעם אלטן רבי'ן בפנים ספר התניא –

English translation 841

"Tanya" –

"תניא" –

English translation 842

which is one word and one point,

וואס איז א תיבה ונקודה אחת,

English translation 843

before anything else is learned –

איידער מ'לערנט עפעס-וואס נאך –

English translation 844

one can draw down the concept of "broad places of the river".

קען מען ממשיך זיין דעם ענין פון "רחובות הנהר".

English translation 845

And from this the simple person has a lesson immediately at this farbrengen of this Shabbat which emphasizes the accomplishment of Yud Tes Kislev

און דערפון האט דער איש פשוט א לימוד גלייך איצטער בא דער התוועדות פון דעם שבת וואס איז מדגיש דעם אויפטו פון יו"ד כסלו

English translation 846

(Binah)

(בינה)

English translation 847

Yud-Tes Kislev

בי"ט כסלו

English translation 848

(Chochmah):

(חכמה):

English translation 849

While he goes to daven Minchah,

בשעת ער גייט דאוונען מנחה,

English translation 850

or before this –

אדער לפני זה –

English translation 851

while he says "L'Chaim" over a physical thing,

בשעת ער זאגט "לחיים" אויף א דבר גשמי,

English translation 852

it is a simple matter that he recites a blessing beforehand over it,

איז א דבר הפשוט אז ער מאכט אויף דעם א ברכה לפני',

English translation 853

and for this he does not need any special avodah,

און דערצו דארף ער ניט האבן קיין עבודה מיוחדת,

English translation 854

because so his father,

ווייל אזוי האט זיין פאטער,

English translation 855

mother,

מוטער,

English translation 856

older brother or sister,

עלטערער ברודער אדער שוועסטער,

English translation 857

educated him from childhood onward,

אים מחנך געווען פון קינד-ווייז אויף,

English translation 858

as one sees in the custom of Israel that one educates a child to say blessings many years before the age of five.

ווי מ'זעט עס במנהג ישראל אז מ'איז מחנך א קינד צו זאגן ברכות נאך א סך יארן פאר בן חמש שנים.

English translation 859

He has the lesson from this Shabbat –

האט ער די הוראה פון דעם שבת –

English translation 860

between Yud Kislev and Yud-Tes Kislev –

שבין יו"ד כסלו וי"ט כסלו –

English translation 861

that this very thing he must do in a manner of expansion,

אז דאס גופא דארף ער טאן באופן פון הרחבה,

English translation 862

as discussed earlier regarding "Tanya".

ע"ד ווי גערעדט פריער בנוגע צו "תניא".

English translation 863

From this there is also,

דערפון איז אויך דא,

English translation 864

of course,

כמובן,

English translation 865

a lesson for the greatest of the great,

א לימוד פאר א גדול שבגדולים,

English translation 866

"your heads, your tribes":

"ראשיכם שבטיכם":

English translation 867

It is understood that in the avodah of bringing about that "Tanya" should be in a manner of expansion,

ס'איז פארשטאנדיק אז אין דער עבודה פון אויפטאן אז "תניא" זאל זיין באופן של הרחבה,

English translation 868

there are levels upon levels,

זיינען דא דרגות למעלה מדרגות,

English translation 869

and one can always add in this "with all your heart and with all your soul and with all your might"90.

און מ'קען אין דעם אלעמאל צוגעבן "בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך" 90.

English translation 870

From this it is understood that in this there is a lesson for everyone,

וואס דערפון איז מובן אז אין דעם איז דא א הוראה פאר יעדערן,

English translation 871

both for simple people according to their level,

סיי פאר אנשים פשוטים לפי דרגתם,

English translation 872

and for the greatest of the great who must do in this not only in actual deed but also "with all your heart and with all your soul and with all your might" etc.

און סיי פאר א גדול שבגדולים וואס דארף אין דעם טאן ניט נאר במעשה בפועל נאר אויך "בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך" וכו'.

English translation 873

And in more detail:

ובפרטיות יותר:

English translation 874

In general, simple people have more connection to the Written Torah,

בכללות האבן אנשים פשוטים מער א שייכות צו תורה שבכתב,

English translation 875

where understanding and comprehension are not as relevant,

וואו ס'איז ניט אזוי נוגע הבנה והשגה,

English translation 876

and great people have more connection to the Oral Torah,

און גדולים האבן מער א שייכות צו תורה שבעל-פה,

English translation 877

where understanding and comprehension are relevant91.

וואו ס'איז נוגע הבנה והשגה 91.

English translation 878

Based on this it is understood that with simple people the lesson of drawing down expansion in a point,

ועפ"ז איז מובן אז ביי אנשים פשוטים איז דער לימוד פון ממשיך זיין הרחבה אין א נקודה,

English translation 879

is primarily in the Written Torah –

בעיקר אין תורה שבכתב –

English translation 880

in the book of Tanya,

אין ספר התניא,

English translation 881

the Written Torah of Chassidus,

די תורה שבכתב פון חסידות,

English translation 882

beginning from its beginning –

אנהויבנדיק פון התחלתו –

English translation 883

the word "Tanya",

דער ווארט "תניא",

English translation 884

that one must bring about that the word and single point of "Tanya" should stand in a manner of expansion.

אז מ'דארף אויפטאן אז די תיבה ונקודה אחת פון "תניא" זאל שטיין באופן של הרחבה.

English translation 885

And with great people the lesson

און ביי גדולים איז דער לימוד

English translation 886

(of drawing down expansion in a point)

(פון ממשיך זיין הרחבה אין א נקודה)

English translation 887

is primarily in the Oral Torah,

בעיקר אין תורה שבעל-פה,

English translation 888

beginning from its beginning –

אנהויבנדיק פון התחלתה –

English translation 889

that the first word and single point of the Oral Torah –

אז די ערשטע תיבה ונקודה אחת פון תושבע"פ –

English translation 890

"Me'eimatai",

"מאימתי",

English translation 891

should be spread in a manner of expansion.

זאל נתפשט ווערן באופן של הרחבה.

English translation 892

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 893

"Me'eimasai" is only a single point –

"מאימתי" איז בלויז א נקודה אחת –

English translation 894

one single word. And also its content indicates a matter of a point:

אן איין און איינציקער ווארט. און אויך דער תוכן דערפון באווייזט אויף אן ענין של נקודה:

English translation 895

"Me'eimasai" means "when is the time."

"מאימתי" מיינט "ווען איז די צייט".

English translation 896

That is, that "Me'eimasai" refers to a limited time,

ד.ה. אז "מאימתי" גייט אויף א זמן מוגבל,

English translation 897

a moment

א רגע

English translation 898

(a point)

(נקודה)

English translation 899

in time. As the continuation of the Mishnah –

אין זמן. כהמשך המשנה –

English translation 900

"Me'eimasai korin es Shema ba'aravim,"

"מאימתי קורין את שמע בערבין",

English translation 901

and regarding this there are several opinions in the Mishnah:

און אין דעם זיינען דא די כמה דיעות אין משנה:

English translation 902

"From the time that the kohanim enter to eat their terumah" etc.

"משעה שהכהנים נכנסים לאכול בתרומתן" וכיו"ב.

English translation 903

According to all these opinions, the time for Kriyas Shema in the evening is a point,

וואס לויט די אלע דיעות איז זמן קריאת שמע בערבין א נקודה,

English translation 904

a moment in time,

א רגע בזמן,

English translation 905

a limited time,

א זמן מוגבל,

English translation 906

at which time is the time for Kriyas Shema.

וואס דעמולט איז זמן ק"ש.

English translation 907

Afterwards, a Jew is commanded,

דערנאך מאנט מען פון א אידן,

English translation 908

that the "Me'eimasai,"

אז דער "מאימתי",

English translation 909

the point of the time of Kriyas Shema should be spread in a manner of expansion

די נקודה פון זמן ק"ש זאל נתפשט ווערן באופן של הרחבה

English translation 910

("Rechovos HaNahar") –

("רחובות הנהר") –

English translation 911

that the content of the matter of Kriyas Shema,

אז דער תוכן הענין פון קריאת שמע,

English translation 912

"Shema Yisrael Hashem Elokeinu Hashem Echad"92,

"שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד" 92,

English translation 913

should permeate and be felt in every single moment of the day;

זאל דורכגעמען און נרגש ווערן בכל רגע ורגע שביום;

English translation 914

in every single moment of the day he must ask "Me'eimasai,"

בכל רגע ורגע שביום דארף ער פרעגן "מאימתי",

English translation 915

when is the time for Kriyas Shema,

ווען איז דער זמן ק"ש,

English translation 916

and through this every moment becomes connected and permeated with the content of the matter of Kriyas Shema,

און דורך דעם ווערט יעדער רגע פארבונדן און דורכגענומען מיטן תוכן הענין פון ק"ש,

English translation 917

"Shema Yisrael Hashem Elokeinu Hashem Echad."

"שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד".

English translation 918

And as explained in many places, the matter of Kriyas Shema and prayer in general must illuminate throughout the entire day,

וכמבואר בכ"מ אז דער ענין פון ק"ש און תפלה בכלל דארף מאיר זיין בכל היום כולו,

English translation 919

for this is the foundation and inner essence of all matters that a person does. Therefore one prays and recites Kriyas Shema every day,

ווארום דאס איז דער יסוד ופנימיות פון אלע ענינים וואס א מענטש טוט. וואס דערפאר איז מען מתפלל און מ'זאגט ק"ש בכל יום,

English translation 920

and the intention in this is that the prayer and Kriyas Shema should be drawn forth throughout the entire day.

און די כוונה בזה איז אז די תפלה וק"ש זאלן נמשך ווערן בכל היום כולו.

English translation 921

And that which we find that Rabbi Yehudah would pray from thirty days to thirty days because he was occupied with the study of Torah93 –

און דאס וואס מ'געפינט אז רבי יהודה הוה מצלי מתלתין יומין לתלתין יומין ווייל ער איז געווען עסוק בלימוד התורה 93 –

English translation 922

this is because his prayer was in a manner of "a continuous action" over all thirty days,

איז דאס דערפאר וואס די תפלה שלו איז געווען באופן פון "פעולה נמשכת" על כל השלשים יום,

English translation 923

and not merely in a manner that he performs the action once and afterwards relies that from this there will be a continuous action,

און ניט נאר באופן אז ער טוט די פעולה פעם אחת און דערנאך פארלאזט ער זיך אז דערפון וועט ווערן א פעולה נמשכת,

English translation 924

but rather he constantly strives that the action of prayer itself should be in every single day,

נאר ער איז זיך שטענדיק משתדל אז די פעולת התפלה אליין זאל זיין בכל יום ויום,

English translation 925

as if he were actually praying every single day.

כאילו ווי ער איז מתפלל בכל יום ממש.

English translation 926

As an example, this is regarding the blessing of the Torah:

בדוגמא ווי דאס איז בנוגע צו ברכת התורה:

English translation 927

Even though one recites the blessing only once a day,

אע"פ וואס מ'מאכט די ברכה נאר פעם אחת ביום,

English translation 928

one need not recite a blessing again each time one studies Torah,

דארף מען נאכאמאל ניט מאכן א ברכה יעדן מאל וואס מ'לערנט תורה,

English translation 929

because the blessing of the Torah in the morning is drawn forth over the entire day94,

ווייל די ברכת התורה בבוקר ווערט נמשך על כל היום כולו 94,

English translation 930

and not merely in a manner that he recites the blessing itself only once and afterwards relies that this will be drawn forth on its own,

און ניט בלויז באופן אז די ברכה אליין מאכט ער נאר פעם אחת און דערנאך פארלאזט ער זיך אז דאס וועט אליין נמשך ווערן,

English translation 931

for it is insufficient to say that a blessing is needed only for the first matter in Torah that one studies and not for the other matters,

ווייל ס'קלעפט דאך ניט צו זאגן אז א ברכה דארף מען האבן נאר אויף דעם ערשטן ענין אין תורה וואס מ'לערנט און ניט אויף די אנדערע ענינים,

English translation 932

but rather the blessing itself is drawn forth throughout the day,

נאר די ברכה אליין ווערט נמשך בכל היום,

English translation 933

meaning that each time he goes to study Torah he feels the content of the blessing,

ד.ה. אז יעדן מאל וואס ער גייט לערנען תורה איז ער מרגיש דעם תוכן הברכה,

English translation 934

as if he were reciting the blessing again at that moment.

כאילו ווי ער מאכט דעמולט נאכאמאל די ברכה.

English translation 935

From this we see that the matter of prayer and Kriyas Shema must illuminate in all times,

זעט מען דערפון אז דער ענין התפלה וק"ש דארף מאיר זיין בכל הזמנים,

English translation 936

in all days and in every single moment of the day.

בכל הימים ובכל רגע ורגע שביום.

English translation 937

And in addition to this, that "Shema Yisrael Hashem Elokeinu Hashem Echad" permeates him entirely in every single moment –

און נוסף לזה וואס "שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד" נעמט אים אינגאנצן דורך בכל רגע ורגע –

English translation 938

he also influences others,

איז ער אזוי אויך משפיע אויף אנדערע,

English translation 939

that they should be permeated with it in every single moment.

א זיי זאלן זיין דערמיט דורכגענומען בכל רגע ורגע.

English translation 940

And in addition to this, that it permeates time,

און נוסף לזה וואס דאס נעמט דורך זמן,

English translation 941

every single moment,

כל רגע ורגע,

English translation 942

it must also permeate place,

דארף עס אויך דורכנעמען מקום,

English translation 943

every single place –

כל מקום ומקום –

English translation 944

as the explanation of "Echad"95,

ווי דער פירוש פון "אחד" 95,

English translation 945

that the Alef of Alufo shel Olam permeates the seven firmaments and the earth

אז דער אל"ף פון אלופו של עולם נעמט דורך די ז' רקיעים וארץ

English translation 946

(the Chet)

(דער חי"ת)

English translation 947

and the four directions of the world.

און ד' רוחות העולם.

English translation 948

That is, that from the point of the time of Kriyas Shema

ד.ה. אז פון דער נקודה פון זמן ק"ש

English translation 949

("Me'eimasai korin es Shema ba'aravim")

("מאימתי קורין את שמע בערבין")

English translation 950

there is an expansion –

ווערט א הרחבה –

English translation 951

that the matter of Kriyas Shema is drawn forth in all times and in all the world and all the worlds.

אז דער ענין פון ק"ש ווערט נמשך בכל הזמנים ובכל העולם והעולמות כולם.

English translation 952

And in this itself, he can always add more expansion –

און אין דעם גופא קען ער שטענדיק צוגעבן מער הרחבה –

English translation 953

"bechol levavcha uvechol nafshecha uvechol me'odecha,"

"בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך",

English translation 954

as it is stated in Kriyas Shema,

ווי עס שטייט אין ק"ש,

English translation 955

in which "bechol levavcha etc." it is always possible to add.

וואס אין "בכל לבבך וגו'" איז אלעמאל שייך צוגעבן.

English translation 956

The explanation of the matter will be understood based on the story about the old Rebbe with R' Avraham HaMalach

דעם ביאור הענין וועט מען פארשטיין ע"פ הסיפור וועגן דעם אלטן רבי'ן מיט ר' אברהם המלאך

English translation 957

(the son of the Maggid)

(דער זון פון דעם מגיד)

English translation 958

in connection with the explanation in "Me'eimasai":

בקשר מיטן פירוש אין "מאימתי":

English translation 959

The Alter Rebbe and R. Avraham the Angel studied together. The Alter Rebbe studied Nigleh with R. Avraham, and R. Avraham studied the inner dimension of the Torah with the Alter Rebbe96. They began studying from the beginning of the Shas.

דער אלטער רבי און ר' אברהם המלאך האבן געלערנט צוזאמען. דער אלטער רבי האט געלערנט מיט ר' אברהם'ן נגלה און ר' אברהם האט געלערנט מיטן אלטן רבי'ן פנימיות התורה 96. האט מען דאך אנגעהויבן לערנען פון התחלת הש"ס.

English translation 960

When they studied the first Mishnah –

בשעת מ'האט געלערנט די ערשטע משנה –

English translation 961

"From when may one recite the Shema in the evening?"

"מאימתי קורין את שמע בערבין",

English translation 962

The Alter Rebbe interpreted it simply according to Nigleh –

האט דער אלטער רבי דאס געטייטשט בפשטות ע"פ נגלה –

English translation 963

When is the time for the evening Shema. Then R. Avraham explained the inner meaning of this –

ווען איז די צייט אויף ק"ש בערבין. דערנאך האט ר' אברהם מפרש געווען דעם פירוש הפנימי שבזה –

English translation 964

That "me'eimasai" is from the term "eimah" (awe)97,

אז "מאימתי" איז מלשון "אימה" 97,

English translation 965

with awe, fear, trembling, and dread. And the Alter Rebbe accepted this interpretation.

באימה וביראה וברתת ובזיע. און דער אלטער רבי האט אנגענומען דעם פירוש.

English translation 966

From this it follows,

דערפון קומט אויס,

English translation 967

that R. Avraham revealed the concept of expansion in the word "me'eimasai":

אז ר' אברהם האט אויפגעטאן דעם ענין פון הרחבה אין דעם ווארט "מאימתי":

English translation 968

The simple interpretation according to Nigleh of "me'eimasai" is –

דער פירוש הפשוט ע"פ נגלה אין "מאימתי" איז –

English translation 969

as the Alter Rebbe explained –

ווי דער אלטער רבי האט עט מפרש געווען –

English translation 970

that it indicates a point in time,

אז דאס באווייזט אויף א נקודה בזמן,

English translation 971

the time of the Shema

דער זמן ק"ש

English translation 972

(as above).

(כנ"ל).

English translation 973

But R. Avraham revealed,

אבער ר' אברהם האט אויפגעטאן,

English translation 974

that the word and single point of "me'eimasai" does not remain merely a point,

אז די תיבה ונקודה אחת פון "מאימתי" בלייבט ניט א נקודה בלבד,

English translation 975

rather it has the meaning of awe and fear –

נאר דאס האט דעם פירוש פון אימה ויראה –

English translation 976

which signifies an entire concept in the service of man.

וואס באדייט א גאנצן ענין אין עבודת האדם.

English translation 977

That is, from the word and single point of "me'eimasai" becomes a matter of expansion.

ד.ה. אז פון דער תיבה ונקודה אחת פון "מאימתי" ווערט אן ענין של הרחבה.

English translation 978

And the explanation of this:

וההסברה בזה:

English translation 979

The foundation for R. Avraham's interpretation

דער יסוד אויפן פירוש פון ר' אברהם

English translation 980

(that "me'eimasai" is from the term awe and fear)

(אז "מאימתי" איז מלשון אימה ויראה)

English translation 981

also exists in Nigleh:

איז דא אויך אין נגלה:

English translation 982

R. Yeshayah of Trani writes in his introduction to the Shas98

ר' ישעי' מטראני שרייבט בהקדמתו לש"ס 98

English translation 983

(as printed at the beginning of the Shas99 in several editions)

(ווי ס'איז געדרוקט אין תחלת הש"ס 99 בכמה דפוסים)

English translation 984

explaining the reason why the Shas was arranged

בביאור הטעם פארוואס מ'האט מסדר געווען אז ש"ס

English translation 985

(which begins with "Seder Zeraim")

(וואס התחלתו איז מיט "סדר זרעים")

English translation 986

to start with Tractate Berachos,

הויבט זיך אן מיט מסכת ברכות,

English translation 987

for seemingly Tractate Berachos is more connected to "Seder Moed" than to "Seder Zeraim",

דלכאורה האט מס' ברכות מער א שייכות מיט "סדר מועד" ווי מיט "סדר זרעים",

English translation 988

because it discusses the prayers of Shabbos and Yom Tov, etc.,

ווייל דארטן רעדט זיך וועגן די תפלות פון שבת ויו"ט וכו',

English translation 989

and the beginning of Tractate Berachos –

ועד"ז התחלת מס' ברכות –

English translation 990

"From when may one recite the Shema, etc." is a matter concerning the time of the Shema,

"מאימתי קורין את שמע כו'" איז אן ענין וועגן זמן ק"ש,

English translation 991

a matter of times,

אן ענין פון זמנים,

English translation 992

which is more connected to "Seder Moed"

וואס האט מער א שייכות מיט "סדר מועד"

English translation 993

(than to Seder Zeraim)?

(ווי מיט סדר זרעים)?

English translation 994

He explains the reason for this: "The beginning of wisdom is fear of Hashem100,

איז ער מבאר דעם טעם לזה "ראשית חכמה יראת ה' 100,

English translation 995

therefore the order of our holy Sages was to begin the order of the Mishnah with the unity of the Holy One, blessed be He, and to accept upon oneself the yoke of the kingdom of heaven and the yoke of Torah and the commandments, evening and morning, etc."

על כן הי' סדר רבותינו הקדושים להתחיל סדר המשנה ביחודו של הקב"ה ולקבל עליו מלכות שמים ועול תורה והמצות ערב ובקר כו'".

English translation 996

And based on this, there is a foundation in Nigleh for the inner interpretation of "me'eimasai" as from the term awe and fear –

וואס עפ"ז האט מען דער יסוד אין נגלה אויף דער פירוש הפנימי אין "מאימתי" מלשון אימה ויראה –

English translation 997

because the entire content of "From when may one recite the Shema in the evening?" is the concept of fear of Hashem,

ווייל דער כללות התוכן פון "מאימתי קורין את שמע בערבין" איז דער ענין פון יראת ה',

English translation 998

and therefore the Shas begins with it –

וואס דערפאר הויבט זיך דערמיט אן ש"ס –

English translation 999

"The beginning of wisdom is fear of Hashem."

"ראשית חכמה יראת ה'".

English translation 1000

However, R. Avraham the Angel revealed,

נאר אין דעם האט ר' אברהם המלאך אויפגעטאן,

English translation 1001

that this

אז דאס

English translation 1002

(awe and fear)

(אימה ויראה)

English translation 1003

is the meaning of the word "me'eimasai",

איז דער פירוש אין דעם ווארט "מאימתי",

English translation 1004

which until then had not been revealed as the meaning of the word "me'eimasai":

וואס ביז דעמולט איז ניט נתגלה געווארן דער פירוש אין דעם ווארט "מאימתי":

English translation 1005

R. Avraham did not reveal that there must be fear of Hashem,

ר' אברהם האט ניט אויפגעטאן אז עס דארף זיין יראת ה',

English translation 1006

simply. That was already known from before –

כפשוט. דאס האט מען שוין געוואוסט פון פריער –

English translation 1007

as explicit in the Written Torah and the Oral Torah.

כמפורש בתושב"כ ותושבע"פ.

English translation 1008

And likewise, the explanation of R. Yeshayah of Trani that the Shas begins with the Mishnah "From when may one recite the Shema" because "The beginning of wisdom is fear of Hashem" already existed before;

ועד"ז איז שוין פריער געווען דער ביאור פון ר' ישעי' מטראני אז ש"ס הויבט זיך אן מיט דער משנה "מאימתי קורין את שמע" ווייל "ראשית חכמה יראת ה'";

English translation 1009

R. Avraham revealed that this is the meaning of the word "me'eimasai".

ר' אברהם האט אויפגעטאן אז דאס איז דער פירוש אין דעם ווארט "מאימתי".

English translation 1010

That is, he revealed the concept of expansion in the word and single point of "me'eimasai" –

ד.ה. אז ער האט אויפגעטאן דעם ענין פון הרחבה אין דער תיבה ונקודה אחת פון "מאימתי" –

English translation 1011

that it is from the term awe and fear.

אז דאס איז מלשון אימה ויראה.

English translation 1012

And in fear itself –

און אין יראה גופא –

English translation 1013

it is a fear that is the foundation and beginning of the entire Torah101,

איז דאס א יראה וואס איז יסוד וראשית לכל התורה כולה 101,

English translation 1014

as per R. Yeshayah's interpretation,

כפירוש ר' ישעי',

English translation 1015

"The beginning of wisdom is fear of Hashem." Therefore the entire Oral Torah begins with it:

"ראשית חכמה יראת ה'". דערפאר הויבט זיך דערמיט אן גאנץ תושבע"פ:

English translation 1016

The concept that the performance of the commandments leads to fear –

דער ענין אז תומ"צ ברענגען לידי יראה –

English translation 1017

is stated in the Written Torah102:

שטייט אין תושב"כ 102:

English translation 1018

"And Hashem commanded us to do all these statutes, to fear Hashem",

"ויצוונו ה' לעשות את כל החוקים האלה ליראה את ה'",

English translation 1019

and regarding this fear it is said "If there is no wisdom, there is no fear"103. In our matter, the innovation is that "If there is no fear, there is no wisdom",

וואס אויף די יראה זאגט מען "אם אין חכמה אין יראה" 103. בעניננו איז דער אויפטו אז "אם אין יראה אין חכמה",

English translation 1020

because "The beginning of wisdom is fear of Hashem",

ווייל "ראשית חכמה יראת ה'",

English translation 1021

and this is the innovation in that the Oral Torah begins with "From when may one recite the Shema in the evening?",

און דאס איז דער אויפטו אין דעם וואס תושבע"פ הויבט זיך אן מיט "מאימתי קורין את שמע בערבין",

English translation 1022

and with the word "me'eimasai" from the term awe and fear –

און מיט דעם ווארט "מאימתי" מלשון אימה ויראה –

English translation 1023

that one must have the introduction of fear

אז מ'מוז האבן די הקדמה פון יראה

English translation 1024

("me'eimasai")

("מאימתי")

English translation 1025

before the entire Torah.

לפני כל התורה כולה.

English translation 1026

This further brings out the expansion that exists in "me'eimasai" –

וואס דאס ברענגט נאכמער ארויס די הרחבה וואס איז דא אין "מאימתי" –

English translation 1027

that "me'eimasai" is not merely a matter of service,

אז "מאימתי" איז ניט סתם אן ענין של עבודה,

English translation 1028

rather it is the foundation and beginning of all service.

נאר דאס איז דער יסוד וראשית כל העבודה.

English translation 1029

And based on this –

ועפ"ז –

English translation 1030

then "from when" begins the fear that is the foundation and beginning of all service –

אז "מאימתי" גייט אויף דער יראה וואס איז יסוד וראשית לכל העבודה –

English translation 1031

one will also understand how this is connected with the simple explanation

וועט מען אויך פארשטיין ווי דאס איז פארבונדן מיטן פירוש הפשוט

English translation 1032

(as the Alter Rebbe taught)

(ווי דער אלטער רבי האט געלערנט)

English translation 1033

in "from when" –

אין "מאימתי" –

English translation 1034

when is the time for Kriat Shema:

ווען איז דער זמן ק"ש:

English translation 1035

The novelty in this is,

דער חידוש בזה איז,

English translation 1036

that "from when" in its meaning of time becomes in a manner of "from when" in its meaning of awe and fear.

אז "מאימתי" בפירושו זמן ווערט אין אן אופן פון "מאימתי" בפירושו אימה ויראה.

English translation 1037

That is, in every moment of time

ד.ה. בכל רגע ורגע בזמן

English translation 1038

[for "from when" asks about every moment of time when is the time for Kriat Shema,

[וואס "מאימתי" פרעגט מען אויף כל רגע ורגע בזמן ווען איז דער זמן ק"ש,

English translation 1039

as above]

כנ"ל]

English translation 1040

is permeated with Kriat Shema and with fear of Hashem.

ווערט דורכגענומען מיט קריאת שמע און מיט יראת ה'.

English translation 1041

And as discussed above,

וכמדובר לעיל,

English translation 1042

that one must draw down the matter of Kriat Shema

אז מ'דארף ממשיך זיין דעם ענין פון ק"ש

English translation 1043

(prayer)

(תפלה)

English translation 1044

throughout the entire day,

בכל היום כולו,

English translation 1045

and here we have the addition

און דא האט מען די הוספה

English translation 1046

(according to the explanation that "from when" is from the term awe and fear),

(לויטן פירוש אז "מאימתי" איז מלשון אימה ויראה),

English translation 1047

that the Kriat Shema which is drawn down throughout the entire day must be permeated with fear of Hashem.

אז די ק"ש וואס ווערט נמשך בכל היום דארף זיין דורכגענומען מיט יראת ה'.

English translation 1048

Until one draws down "from when",

ביז אז מ'איז ממשיך "מאימתי",

English translation 1049

fear of Hashem among other Jews,

יראת ה' ביי אנדערע אידן,

English translation 1050

and in the entire world.

ובכל העולם כולו.

English translation 1051

And the order in this is –

און דער סדר בזה איז –

English translation 1052

that one begins with the simple meaning,

אז מ'הויבט אן מיט דער נקודה,

English translation 1053

the simple explanation of "from when", time,

דער פירוש הפשוט אין "מאימתי", זמן,

English translation 1054

and afterwards one expands upon it,

און דערנאך טוט מען אין דעם אויף הרחבה,

English translation 1055

"from when" from the term awe and fear.

"מאימתי" מלשון אימה ויראה.

English translation 1056

As the order in this was in the story of the Alter Rebbe and R. Avraham. Seemingly:

ווי דער סדו בזה איז געווען אין דעם סיפור פון דעם אלטן רבי'ן און ר' אברהם. דלכאורה:

English translation 1057

Since the Alter Rebbe agreed and accepted R. Avraham's explanation of "from when",

וויבאלד אז דער אלטער רבי האט מסכים געווען און אנגענומען פירוש ר' אברהם אין "מאימתי",

English translation 1058

why did he himself not begin with it?

פארוואס האט ער אליין דערמיט ניט אנגעהויבן?

English translation 1059

The explanation in this is –

איז דער ביאור בזה –

English translation 1060

simply:

בפשטות:

English translation 1061

The order is that first and foremost one teaches a matter simply. And especially when it concerns a Mishnah and halachah,

דער סדר איז אז לכל לראש לערנט מען אן ענין בפשטות. ובפרט ווען עס רעדט זיך וועגן א משנה והלכה,

English translation 1062

where one must simply know the law. As in our matter –

וואס דארטן דארף מען פשוט וויסן דעם דין. ווי בעניננו –

English translation 1063

"From when may one recite the Shema in the evening?" –

"מאימתי קורין את שמע בערבין" –

English translation 1064

one must first explain that this simply means the time for Kriat Shema.

מוז מען פריער אפטייטשן אז דאס מיינט בפשטות זמן ק"ש.

English translation 1065

If one would immediately explain "from when" from the term awe –

אויב מ'וועט גלייך מפרש זיין "מאימתי" מלשון אימה –

English translation 1066

one would not have the law of when is the time for Kriat Shema

וועט מען ניט האבן דעם דין ווען ס'איז זמן ק"ש

English translation 1067

("from the time that the priests enter to eat their terumah",

("משעה שהכהנים נכנסים לאכול בתרומתן",

English translation 1068

or according to the other opinions in the Mishnah)!

אדער ווי די אנדערע דיעות אין משנה)!

English translation 1069

One must first teach "from when" according to its simple meaning,

מוז מען פריער לערנען "מאימתי" כפשוטו,

English translation 1070

and only afterwards can one add the inner explanation of this.

און ערשט דערנאך קען מען צוגעבן דעם פירוש הפנימי בזה.

English translation 1071

And as is understood simply,

וכמובן בפשטות,

English translation 1072

that when one comes to ask a rabbi two questions:

אז בשעת מ'קומט פרעגן ביי א רב צוויי שאלות:

English translation 1073

one question –

איין שאלה –

English translation 1074

whether one must recite Kriat Shema at its proper time and when is its proper time,

צי מ'דארף לייענען ק"ש בזמנה און ווען איז זמנה,

English translation 1075

and a second question –

און א צווייטע שאלה –

English translation 1076

whether one must recite Kriat Shema with fear of Hashem –

צי מ'דארף לייענען ק"ש מיט יראת ה' –

English translation 1077

he will certainly answer that one must do both things. But if he must answer one question before the other –

וועט ער זיכער ענטפערן אז מ'דארף טאן ביידע זאכן. אבער אויב ער מוז ענטפערן איין שאלה פאר דער צווייטער –

English translation 1078

the law is105 that he must first answer the question that is time-bound,

איז דער דין 105 אז ער דארף פריער ענטפערן די שאלה שהזמן גמרא,

English translation 1079

and in our case he must first answer that one must recite Kriat Shema at its proper time and the time is such and such,

ובנדו"ד דארף ער פריער ענטפערן אז מ'דארף לייענען ק"ש בזמנה און דער זמן איז כך וכך,

English translation 1080

and only afterwards that one must recite it with fear. If he would first answer that one must recite it with fear –

און ערשט דערנאך אז מ'דארף עס לייענען מתוך יראה. אויב ער וועט פריער ענטפערן אז מ'דארף עס לייענען מתוך יראה –

English translation 1081

one might have fear of Heaven but meanwhile the time for Kriat Shema would pass and one would not know when to actually recite Kriat Shema!

וועט מען אפשר האבן יראת שמים אבער דערוויילע וועט דורכגיין זמן ק"ש און מ'וועט ניט וויסן ווען צו לייענען ק"ש בפועל!

English translation 1082

From this it is understood,

וואס דערפון איז מובן,

English translation 1083

that even when a Chassidic teacher teaches a ten-year-old the Mishnah "From when may one recite the Shema in the evening?",

אז אפילו ווען א חסיד'ישער מלמד לערנט מיט א בן עשר למשנה "מאימתי קורין את שמע בערבין",

English translation 1084

even though he knows the inner explanation that this is from the term awe,

איז אע"פ וואס ער ווייסט דעם פירוש הפנימי אז דאס איז מלשון אימה,

English translation 1085

no matter how great a Chassid he is,

איז ווי גרויס א חסיד ער איז,

English translation 1086

he will first explain it according to its simple meaning,

וועט ער עס לכל לראש מפרש זיין כפשוטו,

English translation 1087

in connection with the time for Kriat Shema,

בקשר מיט זמן ק"ש,

English translation 1088

and only afterwards say the inner explanation.

און ערשט דערנאך זאגן דעם פירוש הפנימי.

English translation 1089

And therefore the order in the aforementioned story was,

און דערפאר איז געווען דער סדר אין דער מעשה הנ"ל,

English translation 1090

that first the Alter Rebbe explained "from when" according to its simple meaning,

אז פריער האט דער אלטער רבי געטייטשט "מאימתי" כפשוטו,

English translation 1091

regarding the time for Kriat Shema,

אויף זמן ק"ש,

English translation 1092

and afterwards R. Avraham explained the inner explanation of this,

און דערנאך האט ר' אברהם געטייטשט דער פירוש הפנימי בזה,

English translation 1093

and the Alter Rebbe accepted it.

און דער אלטער רבי האט עס אנגענומען.

English translation 1094

And after R. Avraham revealed the explanation –

און לאחרי ווי ר' אברהם האט אויפגעטאן דעם פירוש –

English translation 1095

the matter of expansion in the point of "from when" –

דער ענין פון הרחבה אין דער נקודה פון "מאימתי" –

English translation 1096

it becomes a lesson for everyone,

ווערט עס א לימוד לכאו"א,

English translation 1097

that every Jew must reveal that every moment and every point of his should be in a manner of expansion –

אז יעדער איד דארף אויפטאן אז כל רגע ורגע וכל נקודה שלו זאל זיין באופן של הרחבה –

English translation 1098

permeated with fear of Hashem.

דורכגענומען מיט יראת ה'.

English translation 1099

And even though R. Avraham already revealed the matter of expansion

און אע"פ אז ר' אברהם האט שוין אויפגעטאן דעם ענין פון הרחבה

English translation 1100

(in "from when") –

(אין "מאימתי") –

English translation 1101

nevertheless, in this very matter each one must add further expansion of his own,

איז אבער אין דעם גופא דארף יעדערער מוסיף זיין נאכמער הרחבה מדילי',

English translation 1102

"with all your heart and with all your soul and with all your might",

"בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך",

English translation 1103

for no matter how much expansion one has,

וואס וויפל הרחבה מ'זאל נאר האבן,

English translation 1104

even the expansion of the greatest of the great which is an expansion in the manner of "with all your might",

אפילו די הרחבה פון א גדול שבגדולים וואס איז א הרחבה באופן פון "בכל מאדך",

English translation 1105

one can always add more to it,

קען מען אין דעם אלעמאל מערער מוסיף זיין,

English translation 1106

and as follows.

וכדלקמן.

English translation 1107

To summarize:

ולסיכום:

English translation 1108

Standing in this Shabbat between Yud Tes Kislev and Yud Gimmel Kislev, every Jew –

שטייענדיק אין דעם שבת שבין יו"ד כסלו וי"ט כסלו האט יעדער איד –

English translation 1109

both the simple people and the heads of your tribes –

סיי אנשים פשוטים און סיי ראשיכם שבטיכם –

English translation 1110

has the instruction,

די הוראה,

English translation 1111

that in all the matters of the Alter Rebbe that stand in a manner of a point,

אז בכל הענינים פון דעם אלטן רבי'ן וואס זיי שטייען באופן של נקודה,

English translation 1112

and in general –

ובכלל –

English translation 1113

in all matters of a point –

בכל ענינים של נקודה –

English translation 1114

one must draw down the matter of expansion,

דארף מען ממשיך זיין דעם ענין של הרחבה,

English translation 1115

"expanses of the river",

"רחובות הנהר",

English translation 1116

similar to how it was by the Mitteler Rebbe.

מעין ווי ס'איז געווען בא דעם מיטעלן רבי'ן.

English translation 1117

And the expansion must be drawn down not only upon oneself,

און די הרחבה דארף מען ממשיך זיין ניט נאר בא זיך,

English translation 1118

but also upon one's household and upon one's students and also –

נאר אויך בא בני ביתו און בא זיינע תלמידים און אויך –

English translation 1119

in all one's conduct,

בכל הנהגותיו,

English translation 1120

because in addition to this being relevant to him himself,

ווארום נוסף לזה וואס דאס איז נוגע צו אים אליין,

English translation 1121

his students and those influenced learn from it,

לערנען זיך דערפון אפ זיינע תלמידים ומושפעים,

English translation 1122

as the Gemara relates106 that "from the conduct of Rabban Gamliel we learned etc.",

ע"ד ווי די גמרא דערציילט 106 אז "משיחתו של רבן גמליאל למדנו כו'",

English translation 1123

therefore it is relevant that also his speech and conduct towards the outside should be proper, out of expansion, in the manner like the law is regarding Kiddush Hashem,

במילא איז נוגע אז אויך זיין דיבור והנהגה כלפי חוץ זאל זיין כדבעי מתוך הרחבה בדוגמא ווי דער דין איז בנוגע צו קידוש השם,

English translation 1124

that there his intention is not relevant,

אז דארטן איז ניט נוגע זיין כוונה,

English translation 1125

rather how the surrounding people interpret it etc.107].

נאר ווי די מענטשן ארום זיינען דאס מפרש וכו' 107].

English translation 1126

And even if he claims that he already has expansion in his service –

און אפילו אויב ער טענה'ט אז ער האט שוין הרחבה בעבודתו –

English translation 1127

everyone understands,

פארשטייט יעדערער,

English translation 1128

that no matter how much expansion he has,

אז ניט קוקנדיק וויפל הרחבה ער האט,

English translation 1129

even if he is from "the heads of your tribes" –

אפילו אויב ער איז פון "ראשיכם שבטיכם" –

English translation 1130

it does not reach the expansion as it was by the Mitteler Rebbe,

קומט עס ניט צו דער הרחבה ווי ס'איז געווען באם מיטעלן רבי'ן,

English translation 1131

which indeed he cannot attain,

וואס דערצו קען ער טאקע ניט דערגרייכן,

English translation 1132

but something similar to this is demanded of him.

אבער מעין זה מאנט מען פון אים.

English translation 1133

Therefore it is understood,

במילא איז פארשטאנדיק,

English translation 1134

that however much expansion he already has,

אז וויפל הרחבה ער האט שוין,

English translation 1135

even if it is in a manner of "with all your might" –

אפילו אויב דאס איז באופן פון "בכל מאדך" –

English translation 1136

he can add more to it,

קען ער אין דעם נאכמער מוסיף זיין,

English translation 1137

until a manner that is beyond measure and limitation,

ביז באופן שלמעלה ממדידה והגבלה,

English translation 1138

and also then there are levels within the boundless itself

און אויך דעמולט זיינען דא דרגות אין בלי גבול עצמו

English translation 1139

(as discussed many times).

(כמדובר כמ"פ).

English translation 1140

And this matter everyone understands without this,

און דער ענין פארשטייט יעדערער בלאו הכי,

English translation 1141

all the more so one from "the heads of your tribes":

עאכו"כ איינער פון "ראשיכם שבטיכם":

English translation 1142

He knows that he is a soul in a body. Furthermore:

ער ווייסט דאך אז ער איז א נשמה בגוף. נאכמער:

English translation 1143

The entire matter that he fulfills Torah and mitzvos and rules on halachos –

דער גאנצער ענין וואס ער איז מקיים תומ"צ און פסק'נט הלכות –

English translation 1144

is specifically because he is a soul in a body,

איז דוקא דערפאר וואס ער איז א נשמה בגוף,

English translation 1145

a soul above without a body cannot fulfill mitzvos and cannot rule on halachos,

א נשמה למעלה אן א גוף קען ניט מקיים זיין מצוות און קען ניט פסק'נען הלכות,

English translation 1146

[and as discussed in the farbrengen of the previous Shabbos108,

[און ווי גערעדט אין דער התוועדות שלפנ"ז 108,

English translation 1147

that in this lies the question whether the halacha is like Rabba bar Nachmani109 (that if there is doubt whether the bright spot preceded the white hair –

אז אין דעם באשטייט די שאלה צי די הלכה איז כרבה בר נחמני 109 (אז ספק אם בהרת קודמת לשער לבן –

English translation 1148

it is pure)110 or not111:

איז טהור) 110 אדער ניט 111:

English translation 1149

If he was a soul in a body at the time he ruled the halacha,

אויב ער איז געווען א נשמה בגוף בשעת ער האט גע'פסק'נט די הלכה,

English translation 1150

for only then did he have the power to rule,

וואס דוקא דעמולט האט ער בכח צו פסק'נען,

English translation 1151

therefore the halacha is like him,

במילא איז הלכה כמותו,

English translation 1152

but if his ruling came after the departure of his soul,

משא"כ אויב זיין פסק איז געקומען לאחרי יציאת נשמתו,

English translation 1153

the halacha is not like him112.

איז די הלכה ניט ווי אים 112.

English translation 1154

And one may add to this:

ויש להוסיף בזה:

English translation 1155

It is explicit in the Gemara that his ruling came at the moment of the departure of his soul,

מפורש בגמרא אז זיין פסק איז געקומען ברגע יציאת נשמתו,

English translation 1156

not before and not after

ניט לפנ"ז און ניט לאח"ז

English translation 1157

(because then there would be no question).

(ווייל דעמולט וואלט קיין שאלה ניט געווען).

English translation 1158

Thus one could say,

איז יש לומר,

English translation 1159

that the question of whether the halacha is like him depends on the inquiry in halacha regarding "the place of the cut"113:

אז די שאלה צי הלכה כמותו איז תלוי אין דער חקירה בהלכה בנוגע צו "מקום החתך" 113:

English translation 1160

After one cuts an object into two parts,

לאחרי ווי מ'שניידט פאנאנדער א זאך אויף צוויי חלקים,

English translation 1161

it is understood that the part that is on this side has the law of this side,

איז מובן אז דער חלק וואס געפינט זיך בצד זה האט דעם דין פון דעם צד,

English translation 1162

and the part that is on the other side has the law of that side;

און דער חלק וואס געפינט זיך בצד השני האט דעם דין פון דעם צד;

English translation 1163

but a question arises what is the law of the place of the cut,

עס ווערט אבער א שאלה וואס איז דער דין פון מקום החתך,

English translation 1164

which is neither here nor there –

וואס איז לא לכאן ולא לכאן –

English translation 1165

to which side does it belong.

צו וועלכן צד געהערט עס.

English translation 1166

Similarly is the question regarding the "time of the cut" of the soul and body of Rabba bar Nachmani,

עד"ז איז די שאלה בנוגע צו "זמן החתך" פון דער נשמה וגוף דרבה בר נחמני,

English translation 1167

the moment of the departure of the soul from the body,

די רגע פון יציאת הנשמה מן הגוף,

English translation 1168

whether at that time he has the status of a soul in a body,

צי דעמולט האט ער א דין פון א נשמה בגוף,

English translation 1169

and then the halacha is like him,

און דעמולט איז די הלכה כמותו,

English translation 1170

or not*113].

אדער ניט *113].

English translation 1171

And since he is a soul in a body,

און וויבאלד אז ער איז א נשמה בגוף,

English translation 1172

he understands that he is limited,

פארשטייט ער אז ער איז מוגבל,

English translation 1173

and however much expansion he has,

און וויפל הרחבה ער האט נאר,

English translation 1174

even in a manner of "with all your might",

אפילו באופן פון "בכל מאדך",

English translation 1175

it is still "your might",

איז דאס אבער פארט "מאד שלך",

English translation 1176

and in this one can always add more and more.

און אין דעם קען אלעמאל צוקומען נאך און נאך.

English translation 1177

What this is,

וואס דאס איז,

English translation 1178

as mentioned,

כאמור,

English translation 1179

is the instruction of this Shabbat between Yud Tes Kislev and Yud Gimmel Kislev –

די הוראה פון דעם שבת שבין יו"ד כסלו וי"ט כסלו –

English translation 1180

give to the wise and he will become wiser,

ותן לחכם ויחכם עוד,

English translation 1181

and with addition –

ובהוספה –

English translation 1182

that the service must be fulfilled with joy and goodness of heart.

אז די עבודה דארף מען מקיים זיין מתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 1183

And all the more so and a fortiori from this, that all matters of service of Hashem must be fulfilled with joy and goodness of heart,

ובמכ"ש וק"ו דערפון וואס אלע ענינים פון עבודת ה' דארף מען מקיים זיין מתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 1184

as is known the explanation of the Arizal on this114 on the verse115 "because you did not serve Hashem your G-d with joy and goodness of heart",

וכנודע פירוש האריז"ל בזה 114 עה"פ 115 "תחת אשר לא עבדת את ה' אלקיך בשמחה ובטוב לבב",

English translation 1185

as the Alter Rebbe brings in Tanya116,

ווי דער אלטער רבי ברענגט אין ספר התניא 116,

English translation 1186

and as the ruling of the Rambam at the end of the laws of Lulav that "the joy that a person rejoices in the performance of a mitzvah etc. is a great service",

וכפס"ד הרמב"ם בסוף הל' לולב אז "השמחה שישמח אדם בעשיית המצוה כו' עבודה גדולה היא",

English translation 1187

until a manner of "dancing and leaping before Hashem,

ביז באופן פון "מפזז ומכרכר לפני ה',

English translation 1188

with all strength"117.

בכל עוז" 117.

English translation 1189

[And it is known the question that is asked about this:

[וידוע די שאלה וואס מ'פרעגט אויף דעם:

English translation 1190

Why does the Alter Rebbe specifically bring from the AriZal,

פארוואס דער אלטער רבי ברענגט דוקא פון אריז"ל,

English translation 1191

and not from the explicit ruling in the Rambam who lived hundreds of years before the AriZal.

און ניט פון דעם פס"ד מפורש אין רמב"ם וואס ער איז געווען הונדערטער יארן פארן אריז"ל.

English translation 1192

And elsewhere we have discussed this at length 118].

ואכ"מ 118].

English translation 1193

All the more so in recent times –

עאכו"כ אין די לעצטע צייטן –

English translation 1194

there must be an increase in joy,

דארף זיין א הוספה אין שמחה,

English translation 1195

as has been discussed many times 119.

ווי גערעדט כמ"פ 119.

English translation 1196

All the more so on a day that is connected with the festival of Yud Kislev and the "Festival of Festivals" –

עאכו"כ אין א טאג וואס איז פארבונדן מיטן חג פון יו"ד כסלו און "חג החגים" –

English translation 1197

Yud-Tes Kislev 120,

י"ט כסלו 120,

English translation 1198

then certainly there must be joy

דארף דעמולט זיכער זיין שמחה

English translation 1199

(for a festival is about joy).

(ווארום א חג איז ענינו שמחה).

English translation 1200

And especially since this is a matter connected with expansion

ובפרט אז דאס איז אן ענין וואס איז פארבונדן מיט הרחבה

English translation 1201

("Rechovos HaNahar"),

("רחובות הנהר"),

English translation 1202

which is indeed the essence of joy –

וואס דאס איז דאך ענינה של שמחה –

English translation 1203

breaking boundaries 121. So if in all matters there must be joy,

שפורץ גדר 121. איז מה-דאך אז בכל הענינים דארף זיין שמחה,

English translation 1204

then certainly there must be joy in a matter connected with a festival and the Festival of Festivals and expansion.

דארף זיכער זיין שמחה אין אן ענין פארבונדן מיט א חג וחג החגים און הרחבה.

English translation 1205

And especially since we are on the day of Shabbos –

ובפרט אז מ'שטייט ביום השבת –

English translation 1206

of which "And on the day of your rejoicing –

וואס "וביום שמחתכם –

English translation 1207

these are the Shabbosos" 122,

אלו שבתות" 122,

English translation 1208

and on Shabbos itself –

און אין שבת גופא –

English translation 1209

at the time of Ra'ava d'Ra'avin,

בזמן רעוא דרעוין,

English translation 1210

"the inheritance 123 of Yaakov" 124,

"נחלת 123 יעקב" 124,

English translation 1211

which is "an inheritance without boundaries" 125.

וואס איז א "נחלה בלי מיצרים" 125.

English translation 1212

So from all this it is understood that the joy must be a joy that is above all measure and limitation.

איז דאך מכל זה מובן אז די שמחה דארף זיין א שמחה שלמעלה מכל מדידה והגבלה.

English translation 1213

And since we are lacking all these matters –

און וויבאלד אז מ'מאנט די אלע ענינים –

English translation 1214

we certainly have the powers for this,

האט מען זיכער די כחות אויף דעם,

English translation 1215

for "I do not ask of them except according to their power" 126,

ווארום "איני מבקש כו' אלא לפי כחן" 126,

English translation 1216

and certainly the Holy One, blessed be He, is his helper 127 and assists him etc. to fulfill these matters with joy in completeness.

און זיכער איז הקב"ה עוזרו 127 ומסייעו וכו' צו מקיים זיין די ענינים מתוך שמחה בשלימות.

English translation 1217

Until we reach the ultimate perfection of joy –

ביז אז מ'קומט צום תכלית השלימות פון שמחה –

English translation 1218

in the future redemption,

בגאולה העתידה,

English translation 1219

when it will be "and eternal joy upon their heads" 128,

ווען עס וועט זיין "ושמחת עולם על ראשם" 128,

English translation 1220

speedily in our days, literally immediately.

במהרה בימינו ובעגלא דידן ממש.

English translation 1221

In addition to the general matter

נוסף צו דעם ענין כללי

English translation 1222

(discussed above)

(המדובר לעיל)

English translation 1223

of this Shabbos between Yud Kislev and Yud-Tes Kislev –

אין דעם שבת שבין יו"ד כסלו וי"ט כסלו –

English translation 1224

there is another thing in this Shabbos,

איז דא נאך א זאך אין דעם שבת,

English translation 1225

also an essential matter –

אויך אן ענין עיקרי –

English translation 1226

according to the well-known teaching of the Alter Rebbe 129 that one must live with the time,

כתורת אדה"ז הידועה 129 אז מ'דארף לעבן מיט דער צייט,

English translation 1227

with the weekly portion

מיט פרשת השבוע

English translation 1228

(and especially with the portion of today),

(ובפרט מיטן שיעור פון היינטיקן טאג),

English translation 1229

and on this Shabbos –

ובשבת זה –

English translation 1230

it is Parshas Vayishlach.

איז דאס פ' וישלח.

English translation 1231

In this portion there are many matters,

בפרשה זו זיינען דא א ריבוי ענינים,

English translation 1232

up to infinite matters,

ביז א"ס ענינים,

English translation 1233

and among them –

און ביניהם –

English translation 1234

also general matters. But it has been said many times,

אויך ענינים כלליים. אבער דובר כמ"פ,

English translation 1235

that the entire portion and all the matters in it are included in the name of the portion –

אז די גאנצע פרשה און אלע ענינים שבה זיינען נכלל אין שם הפרשה –

English translation 1236

"Vayishlach". For this is the name of the entire portion,

"וישלח". וואס דאס איז דער שם פון כל הפרשה,

English translation 1237

and all the matters in the portion are called by this name.

וכל הענינים שבפרשה ווערן אנגערופן על שם זה.

English translation 1238

That is, the word "Vayishlach" expresses the content of the entire portion. This proves that the name of the portion

ד.ה. אז דער וואָרט "וישלח" גיט ארויס דער תוכן פון כל הפרשה. וואס דאס באווייזט אז דער שם הפרשה

English translation 1239

("Vayishlach")

("וישלח")

English translation 1240

contains within itself a great light,

האט אין זיך אן אור רב,

English translation 1241

which includes within itself many

וואס איז כולל אין זיך א ריבוי

English translation 1242

(up to infinite)

(ביז א"ס)

English translation 1243

matters of the portion.

ענינים פון דער פרשה.

English translation 1244

Furthermore:

נאכמער:

English translation 1245

The word "Vayishlach"

דער ווארט "וישלח"

English translation 1246

(like every word in the Torah)

(ווי יעדער ווארט אין תורה)

English translation 1247

pertains not only to this portion but to the entire Torah as a whole.

איז נוגע ניט נאר לפרשה זו נאר צו כל התורה כולה.

English translation 1248

As we see in the story in the Zohar 130

ווי מ'זעט עס אין דעם סיפור בזהר 130

English translation 1249

[which is said in "Meneh Lashon" when one goes to the gravesite of the Rebbe, my father-in-law, the Rebbe, and the like],

[וואס מ'זאגט אין "מענה לשון" ווען מ'גייט אויפן ציון פון כ"ק מו"ח אדמו"ר וכיו"ב],

English translation 1250

that because in a Sefer Torah there was an extra Vav in "Veshis'as Shisa" 131,

אז צוליב דעם וואס אין א ספר תורה איז געשטאנען א וא"ו יתירה אין "ושסעת שסע" 131,

English translation 1251

this caused the sleepers of Chevron,

האט דאס גורם געווען אז די ישיני חברון,

English translation 1252

who are generally the ultimate of mercy,

וואס בכלל זיינען זיי תכלית הרחמים,

English translation 1253

not to have mercy,

זאלן ניט מרחם זיין,

English translation 1254

even on those who, were it not for this deficiency in the Sefer Torah, would have been worthy of having mercy upon them.

אפילו ניט אויף אזוינע וואס לולא דעם חסרון אין דער ספר תורה וואלטן זיי געווען ראוי לרחם עליהם.

English translation 1255

And all this –

וכל זה –

English translation 1256

because there was one extra letter,

צוליב דעם וואס ס'איז געווען איין איבעריקער אות,

English translation 1257

and especially a letter in the word "Veshis'as Shisa",

ובפרט נאך אן אות אין דעם ווארט "ושסעת שסע",

English translation 1258

a matter of the opposite of purity *131,

אן ענין פון היפך הטהרה *131,

English translation 1259

for if it were a word connected with purity, it would be understandable that it affects the entire Torah,

וואס בשלמא א ווארט פארבונדן מיט טהרה איז פארשטאנדיק אז דאס איז משפיע על כל התורה,

English translation 1260

but here it is about a matter of the opposite of purity. And it is not the simple explanation that a letter was missing –

אבער דא רעדט זיך וועגן אן ענין פון היפך הטהרה. און ס'איז ניט פשט אז דא האט געפעלט אן אות –

English translation 1261

nothing was missing,

עס האט גארניט געפעלט,

English translation 1262

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1263

a letter was added to the Torah,

ס'איז צוגעקומען אן אות בתורה,

English translation 1264

which is seemingly a virtue –

איז דאס לכאורה א מעלה –

English translation 1265

nevertheless, the extra Vav affected the entire Sefer Torah as a whole,

אעפ"כ האט דער וא"ו יתירה אנגערירט כל הספר תורה כולה,

English translation 1266

and affected the sleepers of Chevron and the Jews who came to them to such an extent, so great is the precision of every letter in the Torah,

און האט אנגערירט די ישיני חברון און די אידן וואס זיינען געקומען צו זיין עד כדי כך איז דער דיוק פון יעדער אות בתורה,

English translation 1267

no less and no more.

לא פחות ולא יותר.

English translation 1268

So if this is the case with even one letter in the Torah,

וואס דאס איז אפילו איין אות אין תורה,

English translation 1269

all the more so a word,

עאכו"כ א ווארט,

English translation 1270

all the more so the name of the portion –

עאכו"כ א שם הפרשה –

English translation 1271

certainly pertains to the entire Torah as a whole,

איז זיכער נוגע לכל התורה כולה,

English translation 1272

all the more so to the portion of which it is the name,

עאכו"כ צו דער פרשה אויף וועלכער ער איז א שם,

English translation 1273

for the entire portion is included in this name.

ווארום די גאנצע פרשה איז נכלל בשם זה.

English translation 1274

In the matter of "Vayishlach" itself, there are many interpretations. However, one must first of all begin with the interpretation according to the simple meaning –

אין דעם ענין פון "וישלח" גופא זיינען דא כו"כ פירושים. מ'דארף אבער לכל לראש אנהויבן מיט דעם פירוש בזה ע"ד הפשט –

English translation 1275

for in every matter one begins with the simple meaning and concludes with the simple meaning;

ווארום אין יעדער ענין הויבט מען אן מיט פשט און מ'פארענדיקט מיט פשט;

English translation 1276

the simple meaning is the foundation of all modes of study. And the explanation:

פשט איז דער יסוד פון אלע אופני הלימוד. והביאור:

English translation 1277

Of all these modes of study

פון די אלע אופני הלימוד

English translation 1278

(plain meaning, allusion,

(פשט, רמז,

English translation 1279

homiletic interpretation, secret)

דרוש, סוד)

English translation 1280

the study according to the plain meaning is

איז דער לימוד ע"ד הפשט –

English translation 1281

the lowest level,

די דרגא הכי תחתונה,

English translation 1282

corresponding to the world of Action132. But together with this, the lowest level is also the foundation upon which all the levels above it stand.

כנגד עולם העשי' 132. אבער ביחד עם זה איז דאך די דרגא הכי תחתונה אויך דער יסוד אויף וועלכן עס שטייען אלע דרגות שלמעלה ממנו.

English translation 1283

For example, in a building that has many stories:

ע"ד משל אין א בנין וואס האט כו"כ קומות:

English translation 1284

Specifically the lowest story is the foundation upon which all the higher stories stand. And in that lowest story itself –

דוקא די קומה הכי תחתונה איז דער יסוד אויף וועלכן עס שטייען אלע העכערע קומות. און אין דער קומה הכי תחתונה גופא –

English translation 1285

the foundation is not the roof

איז דער יסוד ניט דער גג

English translation 1286

(the "ceiling")

(דער "פאטאלאק")

English translation 1287

or the walls,

אדער די ווענט,

English translation 1288

but the floor,

נאר די רצפה,

English translation 1289

the lowest level within the lowest story132.

די דרגא הכי תחתונה אין די קומה הכי תחתונה *132.

English translation 1290

So too regarding the modes of Torah study:

אזוי איז אויך בנוגע צו די אופנים בלימוד התורה:

English translation 1291

Although study according to the plain meaning is the lowest level

אע"פ אז דער לימוד ע"ד הפשט איז די דרגא הכי תחתונה

English translation 1292

(corresponding to the world of Action),

(כנגד עולם העשי'),

English translation 1293

it is specifically this that is the foundation upon which all the higher modes of study stand

איז דוקא ער דער יסוד אויף וועלכן עס שטייען אלע העכערע אופני הלימוד

English translation 1294

(allusion, homiletic interpretation, and secret).

(רמז דרוש וסוד).

English translation 1295

Therefore one begins with study according to the plain meaning and concludes with study according to the plain meaning,

און דערפאר הויבט מען אן מיט לימוד ע"ד הפשט און מ'פארענדיקט מיט לימוד ע"ד הפשט,

English translation 1296

meaning that even when one studies the higher modes of study,

ד.ה. אז אפילו ווען מ'לערנט די העכערע אופני הלימוד,

English translation 1297

even the highest level –

אפילו די העכסטע דרגא –

English translation 1298

the study of Kabbalah

לימוד הקבלה

English translation 1299

(secret) –

(סוד) –

English translation 1300

the principle still applies that "the verse does not depart from its plain meaning"133,

איז אויך דעמולט דער כלל אז "אין מקרא יוצא מידי פשוטו" 133,

English translation 1301

because the plain meaning is the foundation of all

ווייל פשט איז דער יסוד פון אלע

English translation 1302

(the higher)

(העכערע)

English translation 1303

modes of Torah study.

אופנים בלימוד התורה.

English translation 1304

From this it is also understood regarding our subject –

וואס דערפון איז אויך מובן בעניננו –

English translation 1305

that the lesson of "Vayishlach" must be, first and foremost, according to the plain meaning.

אז די הוראה פון "וישלח" דארף זיין לכל לראש ע"ד הפשט.

English translation 1306

To this comes an additional emphasis:

אין דעם קומט צו נאך א הדגשה:

English translation 1307

When one studies in the Torah about the events that occurred with our father Yaakov,

בשעת מ'לערנט אין תורה וועגן די מאורעות וואס האבן פאסירט מיט יעקב אבינו,

English translation 1308

or with the other Patriarchs, etc. –

אדער מיט די אנדערע אבות וכו' –

English translation 1309

a simple question arises:

שטעלט זיך א פשוט'ע שאלה:

English translation 1310

When one counts the matters that an ordinary decent person,

בשעת מ'רעכנט אויס די ענינים וואס סתם אן אדם כשר,

English translation 1311

even a non-Jew,

אפילו א ניט-איד,

English translation 1312

and certainly a Jew,

עאכו"כ א איד,

English translation 1313

has accomplished during his lifetime of 147 years –

האט אויפגעטאן במשך ימי חייו פון קמ"ז שנה –

English translation 1314

this is incomparably more than what is told about our father Yaakov in the entire Torah,

איז דאס שלא בערך מער וויפל עס ווערט דערציילט וועגן יעקב אבינו אין כל התורה כולה,

English translation 1315

including –

כולל –

English translation 1316

the Written Torah,

תורה שבכתב,

English translation 1317

the Oral Torah,

תורה שבעל-פה,

English translation 1318

Midrashim,

מדרשים,

English translation 1319

the Zohar, etc.!

זהר וכו'!

English translation 1320

Certainly when it comes to the Patriarchs,

עאכו"כ ווען עס רעדט זיך וועגן די אבות,

English translation 1321

for regarding them

וואס בא זיי

English translation 1322

(regarding Avraham,

(ביי אברהם,

English translation 1323

and likewise regarding the other Patriarchs)

ועד"ז בא די אנדערע אבות)

English translation 1324

it is said "advanced in days"134,

איז געווען "בא בימים" 134,

English translation 1325

as explained in the Zohar135,

כמבואר בזהר 135,

English translation 1326

that their days were "complete days" –

אז זייערע ימים זיינען געווען "ימים שלמים" –

English translation 1327

it is certain that our father Yaakov accomplished incomparably more matters than what is told about him in the Torah

איז זיכער אז יעקב אבינו האט אויפגעטאן שלא בערך מערער ענינים וויפל עס ווערט וועגן אים דערציילט אין תורה

English translation 1328

(in all the aforementioned parts of the Torah)!

(אין אלע חלקים הנ"ל שבתורה)!

English translation 1329

One must say that the Torah does not tell about all the matters that he accomplished. One must understand the reason for this.

מוז מען זאגן אז תורה דערציילט ניט וועגן אלע ענינים וואס ער האט אויפגעטאן. דארף מען פארשטיין דער טעם אויף דעם.

English translation 1330

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 1331

Torah is from the word "teaching"136. The Torah tells only those matters about Yaakov

תורה איז מלשון הוראה 136. דערציילט תורה נאר די ענינים וועגן יעקב

English translation 1332

(and likewise about the other people who appear in the Torah)

(ועד"ז וועגן די אנדערע מענטשן וואס שטייען אין תורה)

English translation 1333

that are teachings for people in later generations.

וואס זיינען הוראות פאר מענטשן בדורות שלאחרי זה.

English translation 1334

And within this itself there is a distinction regarding where the matter appears in the Torah:

און אין דעם גופא איז דא א חילוק וואו דער ענין שטייט אין תורה:

English translation 1335

There are matters about Yaakov that are told in the Written Torah. But there are other matters that are told only in Midrash or the Zohar, etc.,

עס זיינען דא ענינים וועגן יעקב וואס ווערן דערציילט אין תורה שבכתב. אבער עס זיינען דא אנדערע ענינים וואס ווערן דערציילט נאר אין מדרש אדער זהר וכו',

English translation 1336

and they do not appear explicitly in the Written Torah.

און זיי שטייען ניט בגלוי בתושב"כ.

English translation 1337

According to the above

ע"פ הנ"ל

English translation 1338

(that the Torah tells only matters that are teachings)

(אז תורה דערציילט נאר ענינים וואס זיינען הוראות)

English translation 1339

the distinction is understandable:

איז פארשטאנדיק דער חילוק:

English translation 1340

The matters that are told in the Zohar –

די ענינים וואס ווערן דערציילט אין זהר –

English translation 1341

are a teaching primarily for those Jews who are on the level of study according to the secret,

זיינען א הוראה בעיקר פאר די אידן וואס שטייען אויף די דרגא פון לימוד ע"ד הסוד,

English translation 1342

but not so for Jews who are below this

אבער ניט אזוי פאר די אידן וואס שטייען למטה מזה

English translation 1343

(who do not study the Zohar).

(וואס לערנען ניט זהר).

English translation 1344

And likewise, the things that appear in Midrash are a teaching primarily for those who are on the level of homiletic interpretation

ועד"ז די זאכן וואס שטייען אין מדרש זיינען א הוראה בעיקר פאר די וואס שטייען אויף די דרגא פון דרוש

English translation 1345

(and above this).

(ולמעלה מזה).

English translation 1346

However, the matters that appear explicitly in the plain meaning of the verses in the Written Torah –

משא"כ די ענינים וואס שטייען בגלוי אין פשטות הכתובים בתושב"כ –

English translation 1347

which pertain to all Jews,

וואס דאס איז שייך צו אלע אידן,

English translation 1348

as above that the world of plain meaning is the lowest level –

כנ"ל אז עולם הפשט איז די דרגא הכי תחתונה –

English translation 1349

are a teaching for all Jews without exception.

זיינען א הוראה פאר אלע אידן אן אויסנאם.

English translation 1350

And it is known that in study according to the plain meaning, all matters are revealed,

וכידוע אז בלימוד ע"ד הפשט שטייען אלע ענינים בגילוי,

English translation 1351

clearly,

קלארערהייט,

English translation 1352

so that all may understand them. As this is regarding halachah:

בכדי אז אלע זאלן דאס קענען פארשטיין. ווי דאס איז בנוגע להלכה:

English translation 1353

It is obvious and simple that a rav must issue a clear halachah so that one knows how to conduct oneself in practice,

ס'איז מובן ופשוט אז א רב דארף ארויסגעבן א קלארע הלכה בעדי מ'זאל וויסן ווי מ'זאל זיך פירן בפועל,

English translation 1354

consequently he cannot issue a halachah in an allusive manner and rely that one will understand the allusion and the acronyms, etc.,

במילא קען ער ניט ארויסגעבן א הלכה באופן של רמז און זיך פארלאזן אז מ'וועט פארשטיין דעם רמז און די ראשי תיבות וכו',

English translation 1355

with riddles and twists, etc.

מיט פשט'לעך און דריידלעך וכו'.

English translation 1356

Thus it is also understood regarding the subject of "Vayishlach Yaakov" which is told explicitly in the plain meaning of the verses –

וואס אזוי איז אויך מובן בנוגע צו דעם ענין פון "וישלח יעקב" וואס ווערט דערציילט בגלוי בפשטות הכתובים –

English translation 1357

that from this there must be a teaching for all Jews. And as will follow

אז דערפון דארף זיין א הוראה פאר אלע אידן. וכדלקמן

English translation 1358

(section 27).

(סעיף כז).

English translation 1359

Before proceeding to the lesson of "Vayishlach" in the simple sense of the matters –

איידער מ'גייט צו צו דער הוראה פון "וישלח" בפשטות הענינים –

English translation 1360

there is a "strong question"

איז דא א "קלאץ קשיא"

English translation 1361

(which one does not grasp)

(אויף וועלכע מ'כאפט זיך ניט)

English translation 1362

on what is explained in the discourses of Chassidus regarding the matter of "Vayishlach Yaakov":

על המבואר בדרושי חסידות בענין "וישלח יעקב":

English translation 1363

In the discourses of Chassidus137 it is explained,

אין די דרושי חסידות 137 איז מבואר,

English translation 1364

that "Vayishlach Yaakov malachim before him to Esav his brother etc."138 because Yaakov had already completed his clarifications and was ready for the redemption,

אז "וישלח יעקב מלאכים לפניו אל עשו אחיו גו'" 138 ווייל יעקב האט שוין אויפגעטאן זיינע בירורים און איז געווען גרייט צו דער גאולה,

English translation 1365

and moreover –

און נאכמער –

English translation 1366

"Yaakov thought that Esav had already been clarified and had returned to his lofty root in the aspect of the encompassing lights of Tohu that preceded the rectification",

"יעקב חשב שעשו נתברר כבר וחזר לשרשו הנעלה בחי' המקיפים דתהו שלפני התקון",

English translation 1367

therefore Yaakov sent malachim

דערפאר האט יעקב געשיקט מלאכים

English translation 1368

("actual malachim"139)

("מלאכים ממש" 139)

English translation 1369

to "Esav his brother"

צו "עשו אחיו"

English translation 1370

(thinking that Esav had already been clarified)

(טראכטנדיק אז עשו איז שוין נתברר געווארן)

English translation 1371

in order to draw down the encompassing lights of Tohu into the aspect of rectification

בכדי ממשיך זיין די אורות מקיפים דתהו אין בחי' תיקון

English translation 1372

(the level of Yaakov).

(דרגת יעקב).

English translation 1373

In actuality, however, it turned out not as Yaakov had thought:

בפועל האט זיך אבער אויסגעוויזן ניט ווי יעקב האט געטראכט:

English translation 1374

"And the malachim returned to Yaakov saying, 'We came to your brother, to Esav, and moreover he is coming toward you and four hundred men with him'"140 –

"וישובו המלאכים אל יעקב לאמר באנו אל אחיך אל עשו וגם הולך לקראתך וארבע מאות איש עמו" 140 –

English translation 1375

the malachim said to Yaakov:

די מלאכים האבן געזאגט יעקב'ן:

English translation 1376

"Although according to your reasoning it is very fitting and proper that the aspect of the encompassing light of Tohu etc. should be drawn to you,

"עם היות שמחמתך ראוי ונכון מאד שיומשך אליך מבחי' המקיף דתהו כו',

English translation 1377

but what can be done, for the hindrance is from your brother Esav, who is still below in the aspect of brokenness and has not been clarified at all",

אבל מה לעשות שהמניעה היא מצד עשו אחיך שהוא עדיין למטה בבחי' שבירה ולא נתברר עדיין כלל",

English translation 1378

and the proof of this

און די ראי' לזה

English translation 1379

(that he had not yet been clarified)

(אז ער איז נאך ניט נתברר געווארן)

English translation 1380

"and moreover he is coming toward you and four hundred men with him",

"וגם הולך לקראתך וארבע מאות איש עמו",

English translation 1381

which are aspects of harsh judgments,

וואס זיי זיינען בחי' דינים קשים,

English translation 1382

which fell very low from the four hundred shekels of silver etc.

וואס זיינען געפאלן למטה מטה פון די ד' מאות שקל כסף וכו'

English translation 1383

(as explained in the discourses).

(כמבואר אין די דרושים).

English translation 1384

And only after the malachim informed Yaakov of this –

און ערשט לאחרי ווי די מלאכים האבן דאס מודיע געווען צו יעקב'ן –

English translation 1385

"From then Yaakov knew that it is impossible for Esav to bestow upon him from his root the encompassing light of Tohu which he seeks, since he himself is below etc."

"מעתה ידע יעקב שא"א שישפיע לו עשו משרשו את המקיף דתהו אשר הוא מבקש מאחר שהוא בעצמו למטה כו'".

English translation 1386

It is entirely incomprehensible:

איז אינגאנצן ניט פארשטאנדיק:

English translation 1387

It is explained in Chassidus141 that the attribute of Yaakov is the attribute of truth,

ס'איז מבואר אין חסידות 141 אז מדתו של יעקב איז מדח האמת,

English translation 1388

as it is written142 "You shall give truth to Yaakov",

כמ"ש 142 "תתן אמת ליעקב",

English translation 1389

and as explained in this regard143,

וכמבואר בזה 143,

English translation 1390

that it is not the interpretation that Avraham and Yitzchak are not aspects of truth, Heaven forbid,

אז ס'איז ניט דער פירוש אז אברהם ויצחק זיינען ניט בחי' אמת ח"ו,

English translation 1391

rather in truth itself –

נאר אין אמת גופא –

English translation 1392

Yaakov's attribute is truth,

איז יעקב מדתו אמת,

English translation 1393

with him there is an even higher level in truth. For Yaakov is the central line,

ביי אים איז דא נאך א העכערע דרגא אין אמת. ווארום יעקב איז דער קו האמצעי,

English translation 1394

the "middle bar that passes through from one end to the other, from the highest levels and degrees to the lowest of all degrees,

דער "בריח התיכון המבריח מן הקצה אל הקצה מרום המעלות ומדרגות עד סוף כל דרגין,

English translation 1395

and in every level and degree it passes through the middle point which is the point and aspect of its attribute of truth"144.

ובכל מעלה ומדרגה מבריח תוך נקודה האמצעית שהיא נקודת ובחי' מדת אמת שלה" 144.

English translation 1396

That is, that the attribute of Yaakov

ד.ה. אז מדת יעקב

English translation 1397

(the attribute of truth)

(מדת האמת)

English translation 1398

passes through from one end to the other, from the very top to the very bottom, and does not become smaller or diminished,

איז מבריח מן הקצה אל הקצה מלמעלה מעלה עד למטה מטה און ווערט ניט שמעלער און קלענער,

English translation 1399

but just as it is truth above, so it is truth below,

נאר פונקט ווי דאס איז אמת למעלה אזוי איז דאס אמת למטה,

English translation 1400

and in every world the truth is according to that world.

און אין יעדער עולם איז דאס אמת לפי העולם ההוא.

English translation 1401

That is, that all matters of Yaakov are truth,

ד.ה. אז אלע ענינים פון יעקב זיינען אמת,

English translation 1402

all the more so the matters that are explicitly stated in the Torah,

עאכו"כ די ענינים וואס שטייען בפירוש אין תורה,

English translation 1403

and in the Torah itself –

און אין תורה גופא –

English translation 1404

in the Written Torah.

בתורה שבכתב.

English translation 1405

The question arises:

שטעלט זיך די שאלה:

English translation 1406

Since Yaakov's attribute is truth –

וויבאלד אז יעקב איז מדתו אמת –

English translation 1407

how can it be that he did not see the truth regarding Esav and it seemed to him that Esav had already been clarified and that Esav was "his brother",

ווי קען זיין אז ער האט ניט געזען דעם אמת וועגן עשו און אים האט זיך געדוכט אז עשו נתברר כבר און אז עשו איז "אחיו",

English translation 1408

until the malachim informed him that it is not as you said,

ביז די מלאכים האבן אים מודיע געווען אז ס'איז לא כפי שאמרת,

English translation 1409

and not only that Esav had not yet been clarified,

און ניט נאר וואס עשו איז נאך ניט נתברר געווארן,

English translation 1410

but "he is coming toward you and four hundred men with him"

נאר "הולך לקראתך וארבע מאות איש עמו"

English translation 1411

(and in the language of Rashi145:

(ובלשון רש"י 145:

English translation 1412

"I thought he was my brother, but he treats you as the wicked Esav, he is still in his hatred")?!

"שהייתי אומר אחי הוא אבל הוא נוהג עמך כעשו הרשע עודנו בשנאתו")?!

English translation 1413

And one cannot answer that Yaakov saw the truth of how Esav is above

און מ'קען ניט ענטפערן אז יעקב האט געזען דעם אמת ווי עשו איז למעלה

English translation 1414

(in his root) –

(בשרשו) –

English translation 1415

because as stated,

ווייל כאמור,

English translation 1416

the function of the attribute of truth of Yaakov is not merely truth,

דער אויפטו פון מדת האמת פון יעקב איז ניט סתם אמת,

English translation 1417

but truth that passes through from one end to the other,

נאר אמת וואס איז מבריח מן הקצה אל הקצה,

English translation 1418

and in every world he sees the truth as the truth is in that world

און בכל עולם זעט ער דעם אמת ווי דער אמת איז בעולם ההוא

English translation 1419

(not in the world above it),

(ניט בעולם שלמעלה ממנו),

English translation 1420

so at the time of "Vayishlach Yaakov malachim etc. to Esav his brother, to the land of Seir, the field of Edom",

איז בשעת "וישלח יעקב מלאכים גו' אל עשו אחיו ארצה שעיר שדה אדום",

English translation 1421

Yaakov should have seen the truth of Esav here below –

האט יעקב געדארפט זען דעם אמת פון עשו דא למטה –

English translation 1422

how Esav is here below as a soul in a body

ווי עשו איז דא למטה אלס א נשמה בגוף

English translation 1423

(in the land of Seir),

(אין ארצה שעיר),

English translation 1424

that he had not yet been clarified

שעדיין לא נתברר

English translation 1425

(and not only how Esav is from the aspect of his root above) *?!

(און ניט נאר ווי עשו איז מצד שרשו למעלה) *?!

English translation 1426

Nevertheless –

עכ"פ –

English translation 1427

from this there is a lesson for each individual:

דערפון האט מען א הוראה לכאו"א:

English translation 1428

First of all –

לכל לראש –

English translation 1429

since the name of the parshah consists only of the word "Vayishlach",

וויבאלד אז דער שם הפרשה באשטייט נאר פון דעם ווארט "וישלח",

English translation 1430

and it does not matter who sent and to whom he sent etc.,

און ס'איז ניט נוגע ווער האט געשיקט און צו וועמען ער האט געשיקט כו',

English translation 1431

it is understood that the lesson must consist of the very concept of "Vayishlach":

איז מובן אז די הוראה דארף באשטיין פון דעם עצם ענין פון "וישלח":

English translation 1432

First of all, every Jew must constantly send emissaries,

לכל לראש דארף יעדער איד האלטן אין איין שיקן שלוחים,

English translation 1433

not taking into account all the obstacles and delays connected with it.

ניט רעכענענדיק זיך מיט די אלע מניעות ועיכובים פארבונדן דערמיט.

English translation 1434

And after one knows the essential lesson that there must be "Vayishlach",

ולאחרי וואס מ'ווייסט דער עצם הוראה אז עס דארף זיין "וישלח",

English translation 1435

one then details the particulars in this,

איז מען דערנאך מפרט די פרטים אין דעם,

English translation 1436

who sent the emissaries,

ווער האט געשיקט די שלוחים,

English translation 1437

where he must send them etc.:

וואו ער דארף זיי שיקן וכו':

English translation 1438

"And Yaakov sent messengers":

"וישלח יעקב מלאכים":

English translation 1439

Yaakov is, of course, Yaakov Avinu. Just as a father bequeaths to his son all five levels

יעקב איז דאך יעקב אבינו. וואס אן אב איז מוריש לבנו אלע חמש מעלות

English translation 1440

(enumerated in the Mishnah146),

(אויסגערעכנט אין משנה 146),

English translation 1441

which include all levels

וואס זיי זיינען כולל אלע מעלות

English translation 1442

(as is understood from the very fact that the Mishnah enumerates only the levels).

(כמובן דערפון גופא וואס די משנה רעכנט אויס נאר די מעלות).

English translation 1443

And among the Patriarchs themselves –

און צווישן די אבות גופא –

English translation 1444

Yaakov is "the chosen of the Patriarchs"147,

איז יעקב "בחיר שבאבות" 147,

English translation 1445

chosen as a father. From this it is understood,

בחיר אלס אן אב. וואס דערפון איז מובן,

English translation 1446

that with Yaakov Avinu it is even more emphasized how he bequeaths to his son all the levels.

אז ביי יעקב אבינו איז נאכמער מודגש ווי ער איז מוריש לבנו אלע מעלות.

English translation 1447

*) The explanation of this –

*) הביאור בזה –

English translation 1448

in the sichah of Shabbos Parshas Vayeishev

בשיחת ש"פ וישב

English translation 1449

(in Sefer HaSichos 5746 vol. 2)

(בס' השיחות תשמ"ו ח"ב)

English translation 1450

section 24 and onward.

סעיף כד ואילך.

English translation 1451

And since it was "And Yaakov sent"

און וויבאלד אז ס'איז געווען "וישלח יעקב"

English translation 1452

[which is, of course, a directive for every Jew,

[וואס דאס איז דאך א הוראה לכאו"א מישראל,

English translation 1453

as above, that every matter stated in the Written Torah is a directive for every Jew] –

כנ"ל אז יעדער ענין וואס שטייט בתושב"כ איז א הוראה לכאו"א] –

English translation 1454

it is understood that Yaakov bequeaths and imparts power to every Jew in the service of "and he sent",

איז פארשטאנדיק אז יעקב איז מוריש וממשיך כח צו יעדער איד אין די עבודה פון "וישלח",

English translation 1455

that every Jew should have the power to send emissaries.

אז יעדער איד זאל האבן דעם כח צו שיקן שלוחים.

English translation 1456

And where must one send the emissaries –

און וואו דארף מען שיקן די שלוחים –

English translation 1457

"to Esav his brother, to the land of Seir, the field of Edom":

"אל עשו אחיו ארצה שעיר שדה אדום":

English translation 1458

"To Esav his brother, to the land of Seir, the field of Edom" alludes to a Jew who stands in the lowest state –

"אל עשו אחיו ארצה שעיר שדה אדום" איז מרמז אויף א אידן וואס שטייט במצב הכי ירוד –

English translation 1459

on the level of "Esav",

בדרגת "עשו",

English translation 1460

with all the explanations thereof,

עם כל הפירושים שבזה,

English translation 1461

and is found in "the land of Seir, the field of Edom",

און געפינט זיך אין "ארצה שעיר שדה אדום",

English translation 1462

which is called "Edom" because of that which Esav asked Yaakov, "Pour into me now some of that red, red stuff"

וואס ווערט אנגערופן "אדום" על שם זה וואס עשו האט געבעטן יעקב'ן "הלעיטני נא מן האדום האדום הזה"

English translation 1463

(the red lentil stew)

(נזיד עדשים אדומות)

English translation 1464

148 and because of this he sold him the birthright,

148 און צוליב דעם האט ער אים פארקויפט די בכורה,

English translation 1465

"and Esav despised the birthright"149,

"ויבז עשו את הבכורה" 149,

English translation 1466

from this it is understood that this indicates the lowest state.

איז דערפון מובן אז דאס באווייזט אויף א מצב הכי ירוד.

English translation 1467

And with this comes the directive of "And Yaakov sent messengers before him to Esav his brother, to the land of Seir, the field of Edom":

און דערביי האט מען די הוראה פון "וישלח יעקב מלאכים לפניו אל עשו אחיו ארצה שעיר שדה אדום":

English translation 1468

A Jew must send emissaries

א איד דארף שיקן שלוחים

English translation 1469

(and he has the power for this from Yaakov Avinu)

(און ער האט אויף דעם כח פון יעקב אבינו)

English translation 1470

to every place where there are Jews,

צו יעדער ארט וואו עס זיינען דא אידן,

English translation 1471

even to those Jews who are currently on the level of "Esav",

אפילו צו אזוינע אידן וואס שטייען דערוויילע בדרגת "עשו",

English translation 1472

and they are found in "the land of Seir, the field of Edom" –

און זיי געפינען זיך אין "ארצה שעיר שדה אדום" –

English translation 1473

to arouse them in matters of Judaism,

זיי מעורר זיין בעניני יהדות,

English translation 1474

and to prepare them to go and greet Moshiach Tzidkeinu.

און זיי צוגרייטן צו גיין מקבל זיין פני משיח צדקנו.

English translation 1475

And the reason for this is because although outwardly that Jew stands on the level of "Esav" and is found in "the land of Seir, the field of Edom" –

און דער טעם לזה איז ווייל אע"פ אז בגלוי שטייט יענער איד בדרגת "עשו" און געפינט זיך אין "ארצה שעיר שדה אדום" –

English translation 1476

nevertheless he is "his brother",

איז ער אבער "אחיו",

English translation 1477

he must have Ahavas Yisrael for him,

דארף ער צו אים האבן אהבת ישראל,

English translation 1478

As explained in Tanya, chapter 32:

כמבואר בתניא פרק לב:

English translation 1479

"Since they all correspond and have one Father to them all, therefore all Yisrael are called actual brothers from the aspect of the root of their souls in the one Hashem, only the bodies are separate",

"בשגם שכולן מתאימות ואב א' לכולנה ולכן נקראו כל ישראל אחים ממש מצד שורש נפשם בה' אחד רק שהגופי' מחולקי'",

English translation 1480

and when for him his soul is primary and his body secondary, he has true Ahavas Yisrael for every Jew,

און בשעת ביי אים איז נפשו עיקר וגופו טפל האט מען אמת'ע אהבת ישראל צו יעדער איד,

English translation 1481

not looking at his body and external form,

ניט קוקנדיק אויף זיין גוף וציור חיצוני,

English translation 1482

for from the aspect of his soul he is "his brother",

ווארום מצד זיין נפש איז ער "אחיו",

English translation 1483

as is simply understood,

כמובן בפשטות,

English translation 1484

that when he feels that the other Jew is "his brother", he does not seek to shout at him and the like,

אז בשעת ער איז מרגיש ווי דער צווייטער איד איז "אחיו" זוכט ער אים ניט אנשרייען וכיו"ב,

English translation 1485

but rather he seeks to love him and wants to go with him to greet Moshiach Tzidkeinu!

נאר ער זוכט אים ליב האבן און וויל מיט אים גיין לקבל פני משיח צדקנו!

English translation 1486

Afterwards he says in Tanya further:

דערנאך זאגט ער אין תניא נאכמער:

English translation 1487

"And this is what Hillel the Elder said150 regarding the fulfillment of this mitzvah, 'This is the entire Torah, and the rest is commentary, etc.',

"וז"ש הלל הזקן 150 על קיום מצוה זו זהו כל התורה כולה ואידך פירושא הוא כו',

English translation 1488

for the foundation and root of the entire Torah is to elevate and raise the soul above the body, etc." And this also includes the explanation,

כי יסוד ושורש כל התורה הוא להגבי' ולהעלות הנפש על הגוף כו'". וואס דאס איז אויך כולל דעם פירוש,

English translation 1489

that when you go to seek an explanation in any matter of the Torah –

אז בשעת דו גייסט זוכן א פירוש אין איזה ענין שבתורה –

English translation 1490

how can you find it? Through Ahavas Yisrael,

ווי קענסטו דאס געפינען? דורך אהבת ישראל,

English translation 1491

for "and the rest is commentary",

ווארום "ואידך פירושא הוא",

English translation 1492

every matter in the Torah is a commentary on Ahavas Yisrael!

יעדער ענין בתורה איז א פירוש אויף אהבת ישראל!

English translation 1493

This is the directive of "And Yaakov sent messengers, etc."

וואס דאס איז די הוראה פון "וישלח יעקב מלאכים גו'".

English translation 1494

And in this comes the directive from the fact that this is Shabbos Parshas Vayishlach:

און אין דעם קומט צו די הוראה דערפון וואס דאס איז שבת פ' וישלח:

English translation 1495

On Shabbos Parshas Vayishlach we read the entire parshah,

בשבת פ' וישלח לייענט מען כל הפרשה,

English translation 1496

corresponding to all seven days of the week,

כנגד אלע שבעת ימי השבוע,

English translation 1497

all of which is included in the name of the parshah –

וואס דאס אלץ ווערט נכלל אין דעם שם הפרשה –

English translation 1498

"Vayishlach". It is understood that the directive of "Vayishlach" is a directive not only for one day or for several days,

"וישלח". איז פארשטאנדיק אז די הוראה פון "וישלח" איז א הוראה ניט בלויז אויף איין טאג אדער אויף עטלעכע טעג,

English translation 1499

but for all seven days of the week,

נאר אויף אלע שבעת ימי השבוע,

English translation 1500

which is a complete cycle151 that includes all times,

וואס דאס איז א היקף שלם 151 וואס איז כולל כל הזמנים,

English translation 1501

which is why afterwards we begin again from "Hayom yom rishon" etc.152.

וואס דערפאר הויבט מען דערנאך אן נאכאמאל פון "היום יום ראשון" וכו' 152.

English translation 1502

And in this very matter is the directive,

און אין דעם גופא איז די הוראה,

English translation 1503

that it is not the simple meaning that each day must have "Vayishlach" in the same manner,

אז ס'איז ניט דער פשט אז בכל יום דארף זיין "וישלח" אין דעם זעלבן אופן,

English translation 1504

but rather when the next day comes there must be "ascending in holiness"153,

נאר בשעת עס קומט צו נאך א טאג דארף זיין "מעלין בקודש" 153,

English translation 1505

That is, that each day one must continue sending emissaries,

ד.ה. אז בכל יום דארף מען האלטן אין איין שיקן שלוחים,

English translation 1506

and even if the service was complete on the first day,

און אפילו אויב די עבודה איז געווען בשלימות ביום ראשון,

English translation 1507

he must do the service on the morrow in a more elevated manner,

דארף ער אויף מארגן טאן די עבודה באופן נעלה יותר,

English translation 1508

because then the completeness of the previous day is not sufficient.

ווייל דעמולט איז ניט מספיק די שלימות פון דעם יום שלפנ"ז.

English translation 1509

Similar to what has been discussed many times regarding the directive of the Chanukah lights.

בדוגמא ווי גערעדט כמ"פ די הוראה פון נרות חנוכה.

English translation 1510

This is the lesson with which one must live on this Shabbat,

וואס דאס איז די הוראה מיט וועלכע מ'דארף לעבן בשבת זו,

English translation 1511

Parshat Vayishlach,

פ' וישלח,

English translation 1512

which falls between Yud Tes Kislev and Yud Gimmel Kislev –

שבין יו"ד כסלו וי"ט כסלו –

English translation 1513

that every Jew must send emissaries to every place where other Jews are found,

אז יעדער איד דארף שיקן שלוחים צו יעדן ארט וואו עס געפינען זיך אנדערע אידן,

English translation 1514

even those who are still in the category of "Esav" and are located in "the land of Seir, the field of Edom,"

אפילו אזוינע וואס זיינען דערוויילע בבחי' "עשו" און געפינען זיך אין "ארצה שעיר שדה אדום",

English translation 1515

and prepare him for the redemption through Mashiach Tzidkeinu,

און אים צוגרייטן צו די גאולה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1516

because that Jew is "his brother."

ווארום יענער איד איז "אחיו".

English translation 1517

And this lesson has a special connection to Yud Tes Kislev and Yud Gimmel Kislev –

און די הוראה האט א שייכות מיוחדת מיט יו"ד כסלו און י"ט כסלו –

English translation 1518

for the Shabbat of Parshat Vayishlach comes in between them:

וואס דער שבת פ' וישלח קומט בינתיים:

English translation 1519

It is known what the master of the redemption of Yud Tes Kislev154 and the master of the redemption of Yud Gimmel Kislev said,

ס'איז ידוע וואס דער בעל הגאולה פון י"ט כסלו 154 און דער בעל הגאולה פון יו"ד כסלו האבן געזאגט,

English translation 1520

that Chassidus is not for any one faction,

אז חסידות איז ניט פאר קיין מפלגה,

English translation 1521

but rather it is for all Jews.

נאר דאס איז פאר אלע אידן.

English translation 1522

[Indeed, it is called "Chassidus," which seemingly implies it is only for chassidim,

[דאס הייסט טאקע "חסידות" וואס מיינט אז דאס איז לכאורה נאר פאר חסידים,

English translation 1523

but in truth it is for all Jews].

אבער באמת איז דאס פאר אלע אידן].

English translation 1524

And the reason for this is simply understood:

און דער טעם לזה איז מובן בפשטות:

English translation 1525

Since the coming of Mashiach depends on "Your springs shall spread forth outward"155,

וויבאלד אז אתי מר דא מלכא משיחא איז תלוי אין יפוצו מעינותיך חוצה 155,

English translation 1526

and every Jew without exception must be redeemed from exile –

און יעדער איד אן אויסנאם דארף אויסגעלייזט ווערן פון גלות –

English translation 1527

therefore every Jew,

דארף יעדער איד,

English translation 1528

even a Jew who is found in the "outward,"

אויך א איד וואס געפינט זיך אין "חוצה",

English translation 1529

must have a connection with the wellsprings of Chassidus.

האבן א קשר מיט די מעינות החסידות.

English translation 1530

And may it be His will that this be actualized –

ויה"ר אז אזוי זאל זיין בפועל –

English translation 1531

that through the spreading of the wellsprings outward,

אז דורך הפצת המעינות חוצה,

English translation 1532

and the service of "And Yaakov sent messengers before him to Esav his brother,"

און די עבודה פון "וישלח יעקב מלאכים לפניו אל עשו אחיו",

English translation 1533

and especially as we stand in the month of Kislev,

ובפרט שטייענדיק אין חודש כסלו,

English translation 1534

with all its virtues,

מיט אלע זיינע מעלות,

English translation 1535

due to its combination etc.,

מצד זיין צירוף וכו',

English translation 1536

and especially –

ובפרט –

English translation 1537

in the days close to Yud Tes Kislev and Yud Gimmel Kislev –

אין די טעג בסמיכות צו יו"ד כסלו און י"ט כסלו –

English translation 1538

may this bring about the actual coming of Mashiach Tzidkeinu,

זאל דאס ברענגען בפועל משיח צדקנו,

English translation 1539

and he will teach Torah to the entire people156,

והוא ילמד תורה לכל העם 156,

English translation 1540

the inner dimension of the Torah,

פנימיות התורה,

English translation 1541

"Let him kiss me with the kisses of his mouth,"

"ישקני מנשיקות פיהו",

English translation 1542

speedily in our actual days.

ובעגלא דידן ממש.

English translation 1543

Maamar (similar to a sicha)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 1544

beginning "Mergala beFumei deRava etc."

ד"ה מרגלא בפומי' דרבא כו'.

English translation 1545

[Continuing from what was said at the conclusion of the maamar regarding the matter of "supporters of Torah" – he said:]

[בהמשך למשנ"ת בסיום המאמר בענין תמכין דאורייתא – אמר:]

English translation 1546

What was said above

האמור לעיל

English translation 1547

(in the maamar)

(אין מאמר)

English translation 1548

also has a connection with the gathering that takes place this week in connection with "Yeshivas Tomchei Temimim."

האט אויך א שייכות מיט דער מסיבה וואס קומט פאר בשבוע זה בקשר מיט "ישיבת תומכי תמימים".

English translation 1549

The founder of the yeshivah –

דער מייסד הישיבה –

English translation 1550

who is enduring in a constant manner

וואס ער איז קיים באופן תמידי

English translation 1551

(as the founder of the yeshivah)

(אלס מייסד הישיבה)

English translation 1552

even now,

אויך איצטער,

English translation 1553

similar to the Almighty,

בדוגמא ווי דער אויבערשטער,

English translation 1554

of whom it is said "the righteous are similar to their Creator"157 –

וואס "צדיקים דומין לבוראן" 157 –

English translation 1555

said,

האט געזאגט,

English translation 1556

that the task of the yeshivah students is to be "lamps to give light"158,

אז דער תקפיד פון די תלמידי הישיבה איז צו זיין "נרות להאיר" 158,

English translation 1557

and to be "those who go out to the war of the House of David"159,

און צו זיין "היוצא למלחמת בית דוד" 159,

English translation 1558

to wage war against those "who have reproached the footsteps of Your anointed"160 until the manner of "Amen and Amen"161,

צו מלחמה האבן מיט די "אשר חרפו עקבות משיחך" 160 ביז אין אן אופן פון "אמן ואמן" 161,

English translation 1559

as is known his sicha162 "All who go out to the war of the House of David,"

כידוע די שיחה שלו 162 "כל היוצא למלחמת בית דוד",

English translation 1560

and as has been discussed many times163 that now this is the task of all Jews.

וכמדובר כמ"פ 163 אז איצטער איז דאס דער תפקיד פון אלע אידן.

English translation 1561

And the beginning of this is through the matter of "supporters of Torah,"

וואס די התחלה לזה איז דורך דעם ענין פון "תמכין דאורייתא",

English translation 1562

that one gives charity to support the yeshivah.

אז מ'גיט צדקה צו אויסהאלטן די ישיבה.

English translation 1563

And may it be His will that the gathering in connection with this be with great success,

ויה"ר אז די מסיבה בקשר דערמיט זאל זיין בהצלחה רבה,

English translation 1564

and that one give charity even more than one decided to give. As explained regarding the virtue of charity in the Igros Kodesh of the Alter Rebbe,

און מ'זאל געבן צדקה אפילו מער וויפל מ'האט מחליט געווען געבן. וכמבואר די מעלה פון צדקה באגרות קודש פון דעם אלטן רבי'ן,

English translation 1565

a part of which is printed in the Tanya.

וואס א חלק דערפון איז געדרוקט בספר התניא.

English translation 1566

Similarly, on Motzaei Shabbat this week there will be a "Melaveh Malkah" in connection with "Nerot Shabbat Kodesh."

אזוי אויך קומט פאר במוצאי שבת זה א "מלוה מלכה" בקשר מיט "נרות שבת קודש".

English translation 1567

And the first time that the matter of Shabbat candles is mentioned in the Torah164 –

וואס דעם ערשטן מאל וואו עס שטייט וועגן נרות שבת קודש אין תורה 164 –

English translation 1568

it is specifically stated regarding the candles of a little girl of three years old164,

שטייט עס דוקא בא די נרות פון א קליינע מיידעלע פון בת ג' שנים *164,

English translation 1569

Rivkah,

רבקה,

English translation 1570

and from this we derive the law regarding Sarah!

און דערפון לערנט מען אפ בנוגע צו שרה!

English translation 1571

And in connection with this, there will be a "Melaveh Malkah" on Motzaei Shabbat this week. And as has been discussed many times165,

ובקשר דערמיט קומט פאר א "מלוה מלכה" במוצאי שבת זה. וכמדובר כמ"פ 165,

English translation 1572

that "Melaveh Malkah" does not mean that Shabbat is found in a separate place,

אז "מלוה מלכה" איז דער טייטש ניט אז שבת געפינט זיך אין א באזונדער ארט,

English translation 1573

but rather the simple meaning of "Melaveh Malkah,"

נאר כפשטות הענין פון "מלוה מלכה",

English translation 1574

that the "escort" is together with the Shabbat Queen165.

אז דער "מלוה" געפינט זיך צוזאמען מיט שבת מלכתא *165.

English translation 1575

That is, that during the "Melaveh Malkah" one has Shabbat with him.

ד.ה. אז בשעת דער "מלוה מלכה" האט מען מיט זיך שבת.

English translation 1576

And in addition, it has the virtue that this is "the meal of King David, Mashiach,"

און דערצו האט עס די מעלה וואס דאס איז "סעודתא דדוד מלכא משיחא",

English translation 1577

as it states in the Siddur of the Arizal166,

ווי עס שטייט אין סידור האריז"ל 166,

English translation 1578

and every siddur is something that is equal for every soul.

וואס יעדער סידור איז א דבר השוה לכל נפש.

English translation 1579

And as usual,

וכרגיל,

English translation 1580

in order to include all those present here in the gatherings –

בכדי משתף זיין כל הנמצאים כאן אין די מסיבות –

English translation 1581

we distribute mashkeh from the farbrengen for the gatherings.

טיילט מען משקה פון דער התוועדות פאר די מסיבות.

English translation 1582

Regarding the "dinner" of the yeshivah –

בנוגע צו דעם "דינער" פון ישיבה –

English translation 1583

mashkeh was already distributed last Shabbat;

האט מען שוין געטיילט משקה בשבת שעברה;

English translation 1584

now we will distribute mashkeh for the "Melaveh Malkah" in connection with "Neshek." And one should also announce regarding the time and place etc.

איצטער וועט מען טיילן משקה פאר דער "מלוה מלכה" בקשר מיט "נש"ק". און מ'זאל אויך מכריז זיין וועגן דעם זמן ומקום וכו'.

English translation 1585

And since it is Shabbat, one should distribute a portion of the mashkeh here,

און וויבאלד אז ס'איז שבת זאל מען טיילן א טייל פון די משקה דא,

English translation 1586

and the rest –

והשאר –

English translation 1587

at the "Melaveh Malkah,"

בא דער "מלוה מלכה",

English translation 1588

the meal of King David, Mashiach.

סעודתא דדוד מלכא משיחא.

English translation 1589

And may it be His will that from this talk about Mashiach there should already be the main thing,

ויה"ר אז פון דעם דיבור וועגן משיח זאל שוין זיין דער עיקר,

English translation 1590

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1591

this is the entire matter about which we speak –

דאס איז די גאנצע זאך וועגן וועלכע מ'רעדט –

English translation 1592

the coming of Mashiach Tzidkeinu,

ביאת משיח צדקנו,

English translation 1593

in the manner of "I will hasten it"167,

באופן פון "אחישנה" 167,

English translation 1594

"and behold, with the clouds of heaven"168,

"וארו עם ענני שמיא" 168,

English translation 1595

speedily in our actual days.

בעגלא דידן ממש.

English translation 1596

After the announcement about the dinner of Yeshivas Tomchei Temimim Lubavitch,

[אחרי ההכרזה אודות הדינער דישיבת תות"ל,

English translation 1597

the Rebbe Shlita gave a bottle of mashke to R. Shneur Zalman G. Shach –

נתן כ"ק אדמו"ר שליט"א בקבוק משקה להר"ר שנ"ז ג. שיחי' –

English translation 1598

for the Melaveh Malkah for the benefit of Nshei Ubnos Chabad.

עבור המלוה מלכה לטובת נש"ק.

English translation 1599

And afterwards he began to sing "Veharikosi Lachem Berachah".

ואח"כ התחיל לנגן "והריקותי לכם ברכה"].

English translation 1600

Since it is a good custom to speak about matters

וויבאלד אז ס'איז א מנהג טוב צו רעדן נאך ענינים

English translation 1601

(a matter in Rashi's commentary etc.) –

(אן ענין בפרש"י וכו') –

English translation 1602

even though the vow was annulled on Erev Rosh Hashanah,

איז אע"פ וואס מ'האט מתיר נדר געווען בערב ראש השנה,

English translation 1603

this does not mean that one may not fulfill it! Since one can fulfill it and it is a good thing –

הייסט עס אבער ניט אז מ'טאר עס ניט אויספירן! וויבאלד מ'קען דאס אויספירן און ס'איז דאך א דבר טוב –

English translation 1604

why should one not do it?!

פארוואס זאל מען דאס ניט טאן?!

English translation 1605

And due to the shortness of time –

ומפני קוצר הזמן –

English translation 1606

we will only ask questions on a matter in Rashi's commentary,

וועט מען נאר פרעגן די שאלות אויף אן ענין אין פרש"י,

English translation 1607

on condition that it should be "Give to the wise and he will become wiser" to explain the matter,

על מנת אז עס זאל זיין תן לחכם ויחכם לבאר הענין,

English translation 1608

and also to dwell on a matter in the notes of the Tatte on the Zohar,

און זיך אויך אפשטעלן אויף אן ענין אין די הערות פון טאטן אויפן זהר,

English translation 1609

and a matter in the daily study of the Rambam.

און אן ענין אין דעם שיעור היומי ברמב"ם.

English translation 1610

We will dwell on the beginning of the Chumash lesson

וועט מען זיך אפשטעלן אויף דער אנהויבס שיעור חומש

English translation 1611

(from Thursday),

(פון יום חמישי),

English translation 1612

the fifteenth of Kislev

חמשה עשר בכסלו

English translation 1613

[when "the moon stands in its fullness"].

[ווען "קיימא סיהרא באשלמותא" 169].

English translation 1614

There it states:

דארטן שטייט 170:

English translation 1615

"And Dinah the daughter of Leah, whom she bore to Jacob, went out to see the daughters of the land."

"ותצא דינה בת לאה אשר ילדה ליעקב לראות בבנות הארץ".

English translation 1616

Rashi explains the reason why it says here "And Dinah the daughter of Leah –

איז רש"י מפרש דעם טעם פארוואס דא שטייט "ותצא דינה בת לאה –

English translation 1617

and not the daughter of Jacob,

ולא בת יעקב,

English translation 1618

rather because of her going out she is called the daughter of Leah, for she too was a goer-out, as it is said 'And Leah went out to meet him'",

אלא ע"ש יציאתה נקראת בת לאה שאף היא יצאנית היתה שנאמר 171 ותצא לאה לקראתו",

English translation 1619

and according to several versions Rashi adds:

און לויט כמה גירסאות גיט רש"י צו:

English translation 1620

"And upon it they coined the proverb: Like mother, like daughter."

"ועלי' משלו המשל כאמה כבתה" 172.

English translation 1621

The one who is five years old for Mikra asks:

פרעגט דער בן חמש למקרא:

English translation 1622

He knows of the principle that "The memory of the righteous is a blessing"

ער ווייסט פון דעם כלל אז "זכר צדיק לברכה" 173

English translation 1623

[as Rashi explained earlier].

[ווי רש"י האט פריער מפרש געווען 174].

English translation 1624

And based on this he does not understand:

ועפ"ז פארשטייט ער ניט:

English translation 1625

How does the verse come here

ווי קומט דא דער פסוק

English translation 1626

(according to Rashi's commentary)

(לויט פרש"י)

English translation 1627

to emphasize a matter of the opposite of merit and blessing for Leah –

מדגיש זיין אן ענין פון היפך הזכות והברכה פאר לאה'ן –

English translation 1628

that Dinah's going out,

אז יציאת דינה,

English translation 1629

which afterwards brought about the undesirable thing,

וואס האט דערנאך געבראכט צו דעם דבר בלתי רצוי,

English translation 1630

is on account of Leah

איז על שם לאה

English translation 1631

("Dinah the daughter of Leah")

("דינה בת לאה")

English translation 1632

who "she too

וואס "אף היא

English translation 1633

(Leah)

(לאה)

English translation 1634

was a goer-out"?!

יצאנית היתה"?!

English translation 1635

True indeed,

אמת טאקע,

English translation 1636

from this emerges a defense for Dinah,

דערפון קומט ארויס א לימוד זכות אויף דינה,

English translation 1637

that the undesirable thing which afterwards happened through her going out is not her fault,

אז דער דבר בלתי רצוי וואס האט דערנאך פאסירט ע"י יציאתה איז ניט איר שולד,

English translation 1638

rather it is connected with the fact that she is "the daughter of Leah",

נאר ס'איז פארבונדן דערמיט וואס זי איז "בת לאה",

English translation 1639

and especially since Dinah was then only six years old,

ובפרט אז דינה איז דעמולט געווען בלויז זעקס יאר אלט *174,

English translation 1640

a minor who is not obligated in commandments;

א קטנה שאינה מחוייבת במצוות;

English translation 1641

but thereby "they cast" the entire matter of the opposite of merit upon Leah –

אבער דערביי "ווארפט מען ארויף" דעם גאנצן ענין פון היפך הזכות אויף לאה'ן –

English translation 1642

the opposite of the principle of "The memory of the righteous is a blessing"!

היפך הכלל פון "זבר צדיק לברכה"!

English translation 1643

The question becomes even stronger according to the version that Rashi adds "And upon it they coined the proverb: Like mother, like daughter." That is,

די קשיא ווערט נאך שטארקער לויט די גירסא אז רש"י גיט צו "ועלי' משלו המשל כאמה כבתה". דאס הייסט,

English translation 1644

that the matter

אז דער ענין

English translation 1645

(that Dinah's going out is on account of her mother's going out)

(אז יציאת דינה איז על שם יציאת אמה)

English translation 1646

is not relevant only to this matter,

איז ניט נוגע בלויז אין דעם ענין,

English translation 1647

rather "they coined the proverb" –

נאר "משלו המשל" –

English translation 1648

for the nature of a proverb is that it gives understanding of a matter also to simple people

וואס דער ענין פון א משל איז אז דאס גיט צו פארשטיין אן ענין אויך צו אנשים פשוטים

English translation 1649

(who are not able to understand the matter without the proverb) –

(וואס זיינען ניט שייך צו פארשטיין דעם ענין אָן דעם משל) –

English translation 1650

that this is a general lesson

אז דאס איז א לימוד כללי

English translation 1651

(regarding all matters)

(בנוגע לכל הענינים)

English translation 1652

regarding "Like mother, like daughter." So how can one say that the verse emphasizes a matter of the opposite of merit and blessing of Leah –

בענין "כאמה כבתה". איז ווי קען מען זאגן אז דער פסוק איז מדגיש אן ענין פון היפך הזכות והברכה פון לאה –

English translation 1653

as a general matter which is also a proverb for everyone?!

אלס ענין כללי וואס איז אויך א משל פאר אלעמען?!

English translation 1654

From this itself it is understood,

וואס דערפון גופא איז מובן,

English translation 1655

that the fact that the verse mentions here the name of Leah is not a matter of disgrace.

אז דאס וואס דער פסוק דערמאנט דא שם לאה איז ניט אן ענין של גנאי.

English translation 1656

Another thing that requires explanation in this verse,

נאך א זאך וואס צריך ביאור אין דעם פסוק,

English translation 1657

and Rashi does not address it,

און רש"י באווארנט עס ניט,

English translation 1658

is that which is stated here "to see the daughters of the land":

איז דאס וואס דא שטייט "לראות בבנות הארץ":

English translation 1659

The entire story occurred in the city of Shechem,

דער גאנצער סיפור האט פאסירט אין עיר שכם,

English translation 1660

as it says earlier that "And Jacob came safely to the city of Shechem",

ווי עס שטייט פריער 175 אז "ויבא יעקב שלם עיר שכם",

English translation 1661

and as it is emphasized many times afterwards that the occurrence was with the people of Shechem.

און ווי ס'איז מודגש כו"כ פעמים לאחרי זה אז דער פאסירונג איז געווען מיט אנשי שכם.

English translation 1662

Based on this it is understandable that the "And Dinah went out" was in the city of Shechem. It should have said here "And Dinah went out etc. to see the daughters of the city",

עפ"ז איז פארשטאנדיק אז דער "ותצא דינה" איז געווען אין עיר שכם. האט דא געדארפט שטיין "ותצא דינה גו' לראות בבנות העיר",

English translation 1663

not "to see the daughters of the land";

ניט "לראות בבנות הארץ";

English translation 1664

how come here

ווי קומען דא

English translation 1665

(in the city of Shechem)

(אין עיר שכם)

English translation 1666

the daughters of the entire land,

בנות כל הארץ,

English translation 1667

we do not find in the Chumash that a special event occurred here that brought the entire land to Shechem?

מ'געפינט ניט אין חומש אז דא האט פאסירט א מאורע מיוחד וואס האט געבראכט כל הארץ אין שכם *?

English translation 1668

*) The explanation of all this –

*) הביאור בכל זה –

English translation 1669

in the talks of Shabbos Parshas Vayeishev section 33 and onward,

בשיחות ש"פ וישב סעיף לג ואילך,

English translation 1670

and Shabbos Parshas Mikeitz section 31

וש"פ מקץ סעיף לא

English translation 1671

(in the volume of talks 5746 volume two).

(בס' השיחות תשמ"ו ח"ב).

English translation 1672

Also one must understand

אויך דארף מען פארשטיין

English translation 1673

(not in study according to the simple meaning, rather) –

(ניט בלימוד ע"ד הפשט, נאר) –

English translation 1674

in study according to the homiletic and mystical interpretation etc. –

בלימוד ע"ד הדרוש והסוד כו' –

English translation 1675

the connection of the beginning of the Chumash lesson of the fifteenth of Kislev

די שייכות פון התחלת השיעור חומש דט"ו בכסלו

English translation 1676

("And Dinah went out etc.")

("ותצא דינה גו'")

English translation 1677

with the conclusion of the Chumash lesson

מיטן סיום השיעור חומש 176

English translation 1678

[as is known that "their end is embedded in their beginning and their beginning in their end"]

[כידוע אז "נעוץ סופן בתחלתן ותחלתן בסופן" 177]

English translation 1679

"And God said to him, Your name is Jacob; your name shall no longer be called Jacob, but Israel shall be your name; and He called his name Israel."

"ויאמר לו אלקים שמך יעקב לא יקרא שמך עוד יעקב כי אם ישראל יהי' שמך ויקרא את שמו ישראל".

English translation 1680

The connection of the conclusion of the Chumash lesson with the beginning of the portion –

די שייכות פון דעם סיום השיעור חומש מיט התחלת הפרשה –

English translation 1681

is understandable:

איז פארשטאנדיק:

English translation 1682

It was previously discussed that in Chassidus it is explained that "And Yaakov sent messengers before him to Esav his brother" was because Yaakov had already reached the point of going toward the redemption,

מ'האט פריער גערעדט אז אין חסידות איז מבואר אז "וישלח יעקב מלאכים לפניו אל עשו אחיו" איז געווען דערפאר וואס יעקב האט שוין געהאלטן ביי גיין צו דער גאולה,

English translation 1683

and he thought that also Esav was ready,

און האט געמיינט אז אויך עשו איז גרייט,

English translation 1684

he wanted to receive the lights of Tohu from the root of Esav etc.

האט ער געוואלט באקומען די אורות דתהו פון שרשו של עשו כו'.

English translation 1685

That this is also the advantage of the name Yisrael over the name Yaakov

וואס דאס איז אויך דער אויפטו פון שם ישראל לגבי שם יעקב

English translation 1686

(the conclusion of the Chumash lesson of 15 Kislev):

(דער סיום פון דעם שיעור חומש דט"ו כסלו):

English translation 1687

"Yaakov" is connected to the matter of exile,

"יעקב" איז פארבונדן מיט דעם ענין הגלות 178,

English translation 1688

because "Yaakov" is on account of "and his hand was holding the heel

ווייל "יעקב" איז על שם "וידו 179 אוחזת בעקב

English translation 1689

(and of whom – of)

(און פון וועמען – פון)

English translation 1690

Esav."

עשו".

English translation 1691

However, "Yisrael" is connected to the matter of redemption –

משא"כ "ישראל" איז פארבונדן מיט דעם ענין של גאולה 178 –

English translation 1692

Yaakov's victory over the minister of Esav,

נצחון יעקב איבער שרו של עשו,

English translation 1693

i.e., a redemption from the minister of Esav

ד.ה. א גאולה פון שרו של עשו

English translation 1694

(all the more so a redemption from the state of "holding the heel of Esav"),

(עאכו"כ א גאולה פון דעם מצב פון "אוחזת בעקב עשו"),

English translation 1695

until that on account of this, the minister of Esav himself blessed him and said "Your name shall no longer be called Yaakov, but Yisrael, for you have striven with G-d and with men and have prevailed."

ביז אז על שם זה האט שר עשו עצמו אים געבענטשט און געזאגט 180 "לא יעקב יאמר עוד שמך כי אם ישראל כי שרית עם אלקים ועם אנשים ותוכל".

English translation 1696

And accordingly it emerges that the conclusion of the Chumash lesson,

וואס עפ"ז קומט אויס אז דער סיום השיעור חומש,

English translation 1697

"And G-d said to him, your name is Yaakov, your name shall no longer be called Yaakov, but Yisrael shall be your name, and He called his name Yisrael",

"ויאמר לו אלקים שמך יעקב לא יקרא שמך עוד יעקב כי אם ישראל יהי' שמך ויקרא את שמו ישראל",

English translation 1698

is connected to the matter of redemption –

איז פארבונדן מיט ענין הגאולה –

English translation 1699

which is discussed at the beginning of the portion.

וואס רעדט זיך בתחלת הפרשה.

English translation 1700

One must still understand, however, the connection of this to the beginning of the Chumash lesson of 15 Kislev

מ'דארף נאך אבער פארשטיין די שייכות דערפון צו התחלת השיעור חומש פון ט"ו כסלו

English translation 1701

("And Dinah went out etc.").

("ותצא דינה גו'").

English translation 1702

We seek, after all, to connect everything with Moshiach our righteousness –

מ'זוכט דאך פארבינדן אלץ מיט משיח צדקנו –

English translation 1703

there is a remark in the remarks of the father on the Zohar of our portion that speaks about David Melech HaMoshiach:

איז דא א הערה אין די הערות פון טאטן אויפן זהר דפרשתנו וואס רעדט וועגן דוד מלכא משיחא:

English translation 1704

The father bases himself on what is stated in the Zohar that Adam HaRishon and the Patriarchs gave from their years to David Melech HaMoshiach,

דער טאטע שטעלט זיך 181 אויף דעם וואס שטייט אין זהר 182 אז אדם הראשון און די אבות האבן געגעבן פון זייערע יארן צו דוד מלכא משיחא,

English translation 1705

"Avraham left him, and likewise Yaakov and Yosef." But "Yitzchak did not leave him anything, because David Melech HaMoshiach comes from the side of judgment." And one of the explanations of this is –

"אברהם שבק לי' וכן יעקב ויוסף". אבער "יצחק לא שבק לי' כלום בגין דדוד מלכא מסטרי' קא אתא". וואס איינער פון די ביאורים בזה איז 183 –

English translation 1706

that the main building of the kingship of David Melech HaMoshiach is from the gevurot,

אז עיקר בנין המלכות פון דוד מלכא משיחא איז מן הגבורות 184,

English translation 1707

consequently he does not need to receive the gevurot of Yitzchak for this,

במילא דארף ער אויף דעם ניט אנקומען צו די גבורות פון יצחק,

English translation 1708

he has "enough" gevurot,

ער האט "גענוג" גבורות,

English translation 1709

and he only needs to have the matter of the chassadim

און ער דארף נאר האבן דעם ענין החסדים

English translation 1710

(from Avraham)

(פון אברהם)

English translation 1711

and rachamim

און רחמים

English translation 1712

(from Yaakov)

(פון יעקב)

English translation 1713

etc.

וכו'.

English translation 1714

From this we have the lesson –

דערפון האט מען דעם לימוד –

English translation 1715

regarding the current redemption through Moshiach our righteousness,

בנוגע צו די איצטיקע גאולה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1716

David Melech HaMoshiach:

דוד מלכא משיחא:

English translation 1717

There are already enough gevurot and judgments,

ס'איז שוין דא גענוג גבורות און דינים,

English translation 1718

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1719

there is more than enough...

ס'איז די והותר...

English translation 1720

until that one cries out "Until when?",

ביז אז מ'שרייט "עד מתי",

English translation 1721

"Do not be silent and do not be still, G-d." Now one needs to have chassadim and rachamim from Avraham and Yaakov!

"אל תחרש ואל תשקוט א-" 185. איצטער דארף מען האבן חסדים ורחמים פון אברהם ויעקב!

English translation 1722

In the remark, however, he does not explain the instruction from this in the service of man –

אין דער הערה איז ער אבער ניט מבאר די הוראה דערפון אין עבודת האדם –

English translation 1723

and as will be explained in the coming farbrengen without a vow and without an obligation, but only in a manner of merit.

וכפי שיתבאר בהתוועדות הבאה בלי נדר ובלי התחייבות נאר באופן של זכות.

English translation 1724

In today's Rambam lesson, one concludes the laws of Mikvaot. There the Rambam writes:

אין היינטיקן שיעור רמב"ם איז מען מסיים הל' מקואות. וואס דארטן שרייבט דער רמב"ם:

English translation 1725

"It is a clear and revealed matter that the impurities and purifications are decrees of the Scripture etc.,

"דבר ברור וגלוי שהטומאות והטהרות גזירות הכתוב הן כו',

English translation 1726

and likewise immersion from impurities is among the chukim, for it is not that the impurity is mud etc. that passes through water, but it is a decree of the Scripture etc.,

וכן הטבילה מן הטומאות מכלל החוקים הוא שאין הטומאה טיט כו' שתעבור במים אלא גזירת הכתוב היא כו',

English translation 1727

and nevertheless, there is a hint in the matter: just as one who directs his heart to become pure, once he immerses he is pure etc., so too one who directs his heart to purify his soul from impurities of the souls, which are thoughts of iniquity and evil opinions,

ואעפ"כ רמז יש בדבר כשם שהמכוין לבו לטהר כיון שטבל טהור כו' כך המכוין לבו לטהר נפשו מטומאות הנפשות שהן מחשבות האון ודעות הרעות,

English translation 1728

once he agrees in his heart to separate from those counsels and brings his soul into the waters of knowledge,

כיון שהסכים בלבו לפרוש מאותן העצות והביא נפשו במי הדעת,

English translation 1729

he is pure. Behold it says, 'And I will sprinkle upon you pure waters and you will be purified from all your impurities etc.'"

טהור 186. הרי הוא אומר 187 וזרקתי עליכם מים טהורים וטהרתם מכל טומאותיכם כו'".

English translation 1730

In this one also sees a connection with the future redemption:

וואס דערביי זעט מען אויך א שייכות מיט דער גאולה העתידה:

English translation 1731

"And I will sprinkle upon you pure waters etc." refers to the future redemption.

"וזרקתי עליכם מים טהורים גו'" גייט אויף דער גאולה העתידה.

English translation 1732

And one must explain one point in this Rambam lesson –

ויש לבאר איין נקודה אין דעם שיעור רמב"ם –

English translation 1733

the matter that "immersion from impurities is among the chukim etc., it is a decree of the Scripture":

דער ענין אז "הטבילה מן הטומאות מכלל החוקים הוא כו' גזירת הכתוב היא":

English translation 1734

In immersion there are generally two modes –

אין טבילה זיינען דא בכללות צוויי אופנים –

English translation 1735

immersion in a mikveh,

טבילה במקוה,

English translation 1736

and immersion in a spring.

און טבילה במעין.

English translation 1737

And it is understood that the matter that "immersion from impurities is among the chukim etc., it is a decree of the Scripture" –

ומובן אז דער ענין אז "הטבילה מן הטומאות מכלל החוקים הוא כו' גזירת הכתוב היא" –

English translation 1738

applies to every matter of immersion,

איז בא יעדער ענין פון טבילה,

English translation 1739

both immersion in a mikveh and immersion in a spring.

סיי טבילה במקוה און סיי טבילה במעין.

English translation 1740

But regarding immersion in a spring, this is even more emphasized –

אבער בא טבילה במעין איז דאס נאכמער בהדגשה –

English translation 1741

for in immersion in spring waters one finds many wondrous things that are not understood intellectually

ווארום בא טבילה במי מעין געפינט מען כו"כ דברים נפלאים וואס זיינען ניט מובן בשכל

English translation 1742

(and they are only from the aspect of a decree of the Scripture),

(און זיי זיינען נאר מצד גזירת הכתוב),

English translation 1743

which one does not find regarding immersion in a mikveh:

וואס מ'געפינט זיי ניט בא טבילה במקוה:

English translation 1744

A spring purifies in any amount,

א מעין איז מטהר בכל שהוא 188,

English translation 1745

and in flowing water

ובזוחלין 189

English translation 1746

(and all the more so in still water).

(וכ"ש באשבורן 190).

English translation 1747

However, a mikveh does not purify in any amount, but it must have forty se'ah,

משא"כ א מקוה איז ניט מטהר בכל שהוא נאר דאס דארף האבן מ' סאה,

English translation 1748

and it does not purify in flowing water, only in still water.

און איז ניט מטהר בזוחלין נאר באשבורן.

English translation 1749

Another wondrous thing regarding immersion in a spring that is not present regarding immersion in a mikveh:

נאך א דבר פלא בטבילה במעין וואס איז ניטא בא טבילה במקוה:

English translation 1750

The law is

דער דין איז

English translation 1751

(as the Rambam writes in the previous lessons):

(ווי דער רמב"ם שרייבט אין די פריערדיקע שיעורים 191):

English translation 1752

"Drawn water is invalid for immersion,

"המים השאובין פסולין לטבילה,

English translation 1753

and not only that, but a mikveh of water that is not drawn, into which three log of drawn water fell, invalidates everything." "How do drawn water invalidate the mikveh with three log,

ולא עוד אלא מקוה מים שאינן שאובין שנפל לתוכן שלשה לוגין מים שאובין פסלו הכל". "כיצד פוסלין המים השאובין את המקוה בשלשה לוגין,

English translation 1754

that if the mikveh had less than forty seah and three log fell into it and completed it to forty seah, everything is invalid." And the only way for the mikveh to become kosher again –

שאם הי' במקוה פחות ממ' סאה ונפל לתוכן שלשה לוגין והשלימום לארבעים סאה הכל פסול". און די איינציקע וועג ווי די מקוה זאל ווערן צוריק כשר –

English translation 1755

is by replacing all the water,

איז דורך דעם וואס מ'פארבייט די גאנצע וואסער,

English translation 1756

so that certainly no three log of drawn water remain,

אזוי אז עס בלייבט זיכער ניט איבער די שלשה לוגין פון מים שאובין,

English translation 1757

until even if "he added kosher water to it until the kosher water reached forty seah –

ביז אז אפילו אויב "ריבה עליו מים כשרים עד שנמצאו הכשרים ארבעים סאה –

English translation 1758

it remains in its invalidity until all the water that was in it goes out and the drawn water is reduced to less than three log."

הרי הוא בפיסולו עד שיצאו כל המים שהיו בתוכו ויפחתו השאובין משלשה לוגין" 192.

English translation 1759

This law, however, is only regarding a mikveh.

דער דין איז אבער נאר בא מקוה.

English translation 1760

But regarding a spring –

משא"כ בא מי מעין –

English translation 1761

this entire law does not apply:

איז ניטא דער גאנצער דין:

English translation 1762

if drawn water mixes into spring water –

אויב עס מישן זיך אריין מים שאובין אין מי המעין –

English translation 1763

it remains kosher with its full force,

בלייבט עס כשר מיטן גאנצן תוקף,

English translation 1764

it purifies with any amount and also with flowing water

דאס איז מטהר בכל שהוא און אויך בזוחלין

English translation 1765

[except in a case where drawn water mixed into the flowing water and the drawn water overwhelmed the flowing water –

[סיידן אין א פאל 193 אז אין די זוחלין האבן זיך אריינגעמישט מים שאובין ורבו המים שאובין על הזוחלין –

English translation 1766

then it does not purify with flowing water].

וואס דעמולט איז דאס ניט מטהר בזוחלין].

English translation 1767

And it can purify a zav and zavah,

און דאס קען מטהר זיין א זב וזבה,

English translation 1768

and if it is living water –

און אויב דאס איז מים חיים –

English translation 1769

it can purify from impurity of the dead!

קען עס מטהר זיין מטומאת מת!

English translation 1770

One sees from this that regarding immersion in a spring it is even more emphasized that this is a decree of the verse.

זעט מען דערפון אז בא טבילה במעין איז נאכמער בהדגשה אז דאס איז א גזירת הכתוב.

English translation 1771

And behold,

והנה,

English translation 1772

the two modes of immersion –

די צוויי אופני טבילה –

English translation 1773

in a mikveh and in a spring –

במקוה און במעין –

English translation 1774

will also be in the future to come.

וועלן אויך זיין לע"ל.

English translation 1775

One may say,

דיש לומר,

English translation 1776

that corresponding to the two modes in immersion

אז כנגד די צוויי אופנים בטבילה

English translation 1777

(in a mikveh and in a spring)

(במקוה און במעין)

English translation 1778

are the two designations brought in the future to come at the conclusion of tractate Yoma:

זיינען די צוויי יעודים דלע"ל געבראכט בסיום מס' יומא 194:

English translation 1779

"Fortunate are you, Israel, before whom do you purify yourselves and who purifies you? Your Father in heaven, as it is said, 'And I will sprinkle upon you pure water and you will be purified'

"אשריכם ישראל לפני מי אתם מטהרין ומי מטהר אתכם אביכם שבשמים שנאמר וזרקתי עליכם מים טהורים וטהרתם

English translation 1780

[which verse the Rambam also brings at the conclusion of the Laws of Mikvaot,

[וואס דער פסוק ברענגט אויך דער רמב"ם בסיום הל' מקואות,

English translation 1781

as above],

כנ"ל],

English translation 1782

and it says, 'The mikveh of Israel is the Lord; just as a mikveh purifies the impure, so too the Holy One, blessed be He, purifies Israel'":

ואומר 195 מקוה ישראל ה' מה מקוה מטהר את הטמאים אף הקב"ה מטהר את ישראל":

English translation 1783

"The mikveh of Israel is the Lord" corresponds to the aspect of immersion in a mikveh,

"מקוה ישראל ה'" איז כנגד די בחינה פון טבילה במקוה,

English translation 1784

and "And I will sprinkle upon you pure water etc." corresponds to the aspect of immersion in a spring.

און "וזרקתי עליכם מים טהורים גו'" איז כנגד די בחינה פון טבילה במעין 196.

English translation 1785

[And one may say that these two modes of purification will be in two levels and periods in the future to come,

[ויש לומר אז די צוויי אופני טהרה וועלן זיין אין צוויי דרגות ותקופות לע" 197 ל,

English translation 1786

and elsewhere further,

ואכ"מ,

English translation 1787

and about this we have spoken at length once in a "conclusion" on tractate Yoma].

און מ'האט וועגן דעם אמאל גערעדט בארוכה אין א "סיום" אויף מס' יומא 198].

English translation 1788

And may it be His will that just as we are now at the conclusion of the Laws of Mikvaot,

ויה"ר אז אזוי ווי מ'האלט איצטער בא דעם סיום פון הל' מקואות,

English translation 1789

which is also the conclusion of the entire Order of Purities,

וואס דאס איז אויך דער סיום פון גאנץ ספר טהרה,

English translation 1790

a conclusion of all these laws regarding impurity and purity –

א סיום פון די אלע דינים וועגן טומאה וטהרה –

English translation 1791

may it be so literally:

זאל שוין אזוי זיין כפשוטו:

English translation 1792

the conclusion of the impurity of the exile,

דער סיום פון טומאת הגלות,

English translation 1793

and the true and complete redemption will come,

און ס'קומט די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1794

when there will be completeness in all matters:

וואס דעמולט וועט מען האבן שלימות בכל הענינים:

English translation 1795

completeness of the people –

שלימות העם –

English translation 1796

"with our young and with our old etc., with our sons and with our daughters",

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 199,

English translation 1797

completeness of the Torah and its commandments –

שלימות התורה ומצוותי' –

English translation 1798

"their silver and their gold with them"

"כספם וזהבם אתם" 200

English translation 1799

(spiritually),

(ברוחניות 201),

English translation 1800

and completeness of the land –

און שלימות הארץ –

English translation 1801

"a land which etc., the eyes of the Lord your God are always upon it, from the beginning of the year until the end of the year",

"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 202,

English translation 1802

until in the manner of "for the Lord your God will enlarge your border".

ביז באופן פון "כי ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 203.

English translation 1803

And "awake and sing, you who dwell in the dust",

און "הקיצו ורננו שוכני עפר" 204,

English translation 1804

and the Alter Rebbe and the Mitteler Rebbe and the Rebbe the father-in-law among them,

און דער אלטער רבי און דער מיטעלער רבי און דער רבי דער שווער בתוכם,

English translation 1805

and Moses and Aaron with them,

ומשה ואהרן עמהם 205,

English translation 1806

and speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1807

Afterward he said:

אח"כ אמר:

English translation 1808

Those who need to recite a final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1809

will certainly recite a final blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.