English translation — בס"ד. שיחת ש"פ ויצא, יו"ד כסלו ה'תשמ"ו.

English translation 1

The concept of Yud Tes Kislev—the holiday of redemption of the middle Rebbe1, the successor of the Alter Rebbe, the founder of Chabad Chassidus—is connected, as is well known, with the concept of expansion, "Rechovos HaNahar" of Binah2. As is known from our Rebbeim3, that the Alter Rebbe corresponds to Chochmah and the middle Rebbe corresponds to Binah, whose concept is "Rechovos HaNahar" (as will be explained).

א. דער ענין פון יו"ד כסלו - דער חג הגאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן 1 , דער ממלא מקום פון דעם אלטן רבי'ן, דער מייסד פון תורת חסידות חב"ד - איז פארבונדן, כמפורסם, מיט דעם ענין פון הרחבה, "רחובות הנהר" פון בינה 2 . כידוע פון רבותינו נשיאינו 3 אז דער אלטער רבי איז כנגד חכמה און דער מיטעלער רבי איז כנגד בינה, וואס ענינה פון בינה איז "רחובות הנהר" (כדלקמן).

English translation 2

And when the "Achas BaShanah" of Yud Tes Kislev arrives each and every year,

ובשעת עס קומט דער "אחת בשנה" פון יו"ד כסלו בכל שנה ושנה,

English translation 3

"these days are remembered and performed"4,

איז "הימים האלה נזכרים ונעשים" 4,

English translation 4

the same concepts as were on the day of redemption the first time repeat themselves—

עס חזר'ן זיך איבער די זעלבע ענינים ווי ס'איז געווען ביום הגאולה בפעם הראשונה –

English translation 5

a redemption connected with expansion.

א גאולה פארבונדן מיט הרחבה.

English translation 6

And the concept:

ב. והענין:

English translation 7

It was said5 that the redemption of the middle Rebbe is connected with "Podeh b'Shalom nafshi"6.

מ'האט גערעדט 5 אז די גאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן איז פארבונדן מיט "פדה בשלום נפשי" 6.

English translation 8

On the contrary:

ואדרבה:

English translation 9

In the redemption of Yud Tes Kislev, the concept of "Podeh b'Shalom" is even more emphasized than in the redemption of the Alter Rebbe on Yud Tes Kislev.

אין דער גאולה פון יו"ד כסלו איז נאכמער בהדגשה דער ענין פון "פדה בשלום" ווי אין דער גאולה פון דעם אלטן רבי'ן בי"ט כסלו.

English translation 10

Although in the redemption of Yud Tes Kislev, the Alter Rebbe himself emphasized in his Igeres HaGeulah8 that the redemption is connected with "Podeh b'Shalom"

אע"פ אז בא דער גאולה פון י"ט כסלו האט דער אלטער רבי אליין מדגיש געווען אין זיין אגרת הגאולה 8 אז די גאולה איז פארבונדן מיט "פדה בשלום"

English translation 11

("When I read in the book of Tehillim the verse 'Podeh b'Shalom nafshi..

("כשקריתי בספר תהלים בפסוק פדה בשלום נפשי..

English translation 12

I went out in peace"),

יצאתי בשלום"),

English translation 13

and this is not found regarding the redemption of the middle Rebbe on Yud Tes Kislev,

וואס דאס געפינט מען ניט בא דער גאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן ביו"ד כסלו,

English translation 14

to the point that we do not know at all if there was any Igeres HaGeulah in connection with the redemption of Yud Tes Kislev,

ביז אז מ'ווייסט גארניט צי ס'איז בכלל געווען אן אגרת הגאולה בקשר מיט דער גאולה פון יו"ד כסלו,

English translation 15

only traditions were transmitted about the day of redemption and about the day before it etc. and about the recitation of Chassidus in connection with this*8,

מ'האט נאר איבערגעגעבן וועגן דעם יום הגאולה און וועגן דעם יום שלפנ"ז וכו' און וועגן אמירת חסידות בקשר עם זה *8,

English translation 16

but not about all the details; nevertheless, we find that the connection of the verse "Podeh b'Shalom nafshi" to Yud Tes Kislev

אבער ניט וועגן אלע פרטים פונדעסטוועגן געפינט מען אז די שייכות פון דעם פסוק "פדה בשלום נפשי" צו יו"ד כסלו

English translation 17

(the day of redemption of the middle Rebbe) is

(דער יום הגאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן) איז

English translation 18

(in an essential matter)

(בענין עיקרי)

English translation 19

in a stronger manner than to the day of Yud Tes Kislev

אין א שטארקערן אופן ווי צום טאג פון י"ט כסלו

English translation 20

(the day of redemption of the Alter Rebbe):

(דער יום הגאולה פון דעם אלטן רבי'ן):

English translation 21

It is known the explanation of my revered father-in-law, the Rebbe,

ס'איז ידוע דער ביאור פון כ"ק מו"ח אדמו"רי,

English translation 22

that what the Alter Rebbe said at the time of his redemption the verse "Podeh b'Shalom nafshi"

אז דאס וואס דער אלטער רבי האט בעת גאולתו געזאגט דעם פסוק "פדה בשלום נפשי"

English translation 23

(although this verse is not found in the portion of Tehillim of the nineteenth of the month)

(כאטש דער פסוק געפינט זיך ניט אין דעם שיעור תהלים פון י"ט בחודש)

English translation 24

—was because during the days of imprisonment the Alter Rebbe added in reciting Tehillim,

- איז געווען דערפאר וואס במשך ימי המאסר האט דער אלטער רבי מוסיף געווען באמירת תהלים,

English translation 25

he recited Tehillim "b'Shufi"

ער האט געזאגט תהלים "בשופי"

English translation 26

(in the language of our Rebbeim9),

(בלשון רבותינו נשיאינו 9),

English translation 27

i.e.—also the portions of Tehillim as it is divided according to the days of the week. And since Yud Tes Kislev was then on the third day of the week,

ד.ה. - אויך די שיעורי תהלים ווי ער איז נחלק לימי השבוע. און וויבאלד אז י"ט כסלו איז דעמולט געווען ביום השלישי בשבוע,

English translation 28

he then recited the verse "Podeh b'Shalom nafshi" which belongs to the portion of the third day of the week.

האט ער דעמולט געזאגט דעם פסוק "פדה בשלום נפשי" וואס געהערט צום שיעור פון יום שלישי בשבוע.

English translation 29

It follows accordingly,

קומט לפי"ז אויס,

English translation 30

that in a revealed manner

אז באופן גלוי

English translation 31

(and in speech)

(ובאמירה)

English translation 32

the connection of "Podeh b'Shalom nafshi" to the redemption of the Alter Rebbe is (a)

איז די שייכות פון "פדה בשלום נפשי" צו גאולת אדמו"ר הזקן (א)

English translation 33

only for those who recite Tehillim "b'Shufi"

נאר בא די וועלכע זאגן תהלים "בשופי"

English translation 34

(also according to how the book of Tehillim is divided into the days of the week),

(אויך כפי שספר תהלים נחלק לימי השבוע),

English translation 35

but not for everyone, and (b)

אבער ניט בא כאו"א, און (ב)

English translation 36

also for them—

אויך בא זיי –

English translation 37

only in years when Yud Tes Kislev falls

נאר אין די יארן ווען י"ט כסלו קומט אויס

English translation 38

(as in the year of the redemption)

(כבשנת הגאולה)

English translation 39

on the third day of the week,

ביום שלישי בשבוע,

English translation 40

but not in most years.

אבער ניט ברוב השנים.

English translation 41

However, the connection of "Podeh b'Shalom nafshi" to Yud Tes Kislev is in a manner that it is recited on the day of redemption by everyone and in every single year,

משא"כ די שייכות פון "פדה בשלום נפשי" צו יו"ד כסלו איז באופן אז דאס ווערט געזאגט אינעם יום הגאולה דורך יעדן איינעם ובכל שנה ושנה,

English translation 42

because the verse "Podeh b'Shalom nafshi" is in the portion of Tehillim of the tenth day of the month,

ווייל דער פסוק "פדה בשלום נפשי" איז אין דעם שיעור תהלים פון יום יו"ד בחודש,

English translation 43

and the enactment of the Rebbe of our generation is known10,

וידועה תקנת נשיא דורנו 10,

English translation 44

that all Jews should recite each day the portion of Tehillim as it is divided according to the days of the month,

אז אלע אידן זאלן יעדן טאג זאגן דעם שיעור תהלים ווי ער איז איינגעטיילט לויט די ימי החודש,

English translation 45

and the Rebbe of our generation—

און נשיא דורנו –

English translation 46

who "the Nasi is everything"11—

וואס "הנשיא הוא הכל" 11 –

English translation 47

emphasized thereby that this is a concept for "everything",

האט דערביי מדגיש געווען אז דאס איז אן ענין פאר "הכל",

English translation 48

a concept equal for every soul.

אן ענין השוה לכל נפש.

English translation 49

On the other hand,

לאידך גיסא,

English translation 50

there is certainly also an advantage in the connection of "Podeh b'Shalom nafshi" to Yud Tes Kislev,

איז זיכער אויך דא א מעלה אין דער שייכות פון "פדה בשלום נפשי" צו י"ט כסלו,

English translation 51

all the more so from that which regarding all matters of the world it is said that every thing is both a recipient and an influencer12,

במכ"ש דערפון וואס בנוגע לכל עניני העולם זאגט מען אז יעדער זאך איז סיי א מקבל און סיי א משפיע 12,

English translation 52

there is no thing that does not have in itself an advantage, and from the perspective of this advantage it is an influencer and all must come to it.

ס'איז ניטא קיין זאך וואס האט ניט אין זיך א מעלה וואס מצד מעלה זו איז זי א משפיע און אלע דארפן צו איר אנקומען.

English translation 53

All the more so in a matter of holiness,

עאכו"כ אין א דבר שבקדושה,

English translation 54

all the more so a redemption connected with a Nasi in Israel,

עאכו"כ א גאולה פארבונדן מיט א נשיא בישראל,

English translation 55

and especially after the founder of the teachings of Chassidus—

ובפרט נאך דער מייסד פון תורת החסידות –

English translation 56

it certainly has in itself an advantage over the connection of "Podeh b'Shalom nafshi" to Yud Tes Kislev.

האט עס זיכער אין זיך א מעלה לגבי די שייכות פון "פדה בשלום נפשי" צו יו"ד כסלו.

English translation 57

One of the advantages in the connection of "He redeemed my soul in peace" to Yud-Tes Kislev is –

איינע פון די מעלות בהשייכות פון "פדה בשלום נפשי" צו י"ט כסלו איז –

English translation 58

the advantage of a thing that is not constant,

די מעלה פון א דבר שאינו תדיר,

English translation 59

the advantage in the very fact that the recitation of "He redeemed my soul in peace" on Yud-Tes Kislev is a thing that is not constant

די מעלה אין דעם גופא וואס אמירת "פדה בשלום נפשי" בי"ט כסלו איז א דבר שאינו תדיר

English translation 60

(it is said only in years when Yud-Tes Kislev falls on Tuesday,

(מ'זאגט עס נאר בשנים ווען י"ט כסלו איז ביום שלישי,

English translation 61

and only by those who recite Tehillim "beshofi") –

און נאר די וואס זאגן תהלים "בשופי") –

English translation 62

as is known that a thing that is not constant has an additional endearment

כידוע אז א דבר שאינו חדיר האט א חביבות יתירה

English translation 63

(more than a thing that is constant),

(מער ווי א דבר חדיר),

English translation 64

as per the well-known saying13 that constant pleasure is not pleasure,

כמאמר הידוע 13 אז תענוג תמידי אינו תענוג,

English translation 65

but with a pleasure that is not constant, one feels more pleasure than with a constant pleasure,

משא"כ ביי א תענוג וואס איז ניט תמידי איז מען מרגיש מער תענוג ווי ביי א תענוג תמידי,

English translation 66

to the extent that this is the true pleasure, because constant pleasure is not pleasure. As we find in halachah14 that a beloved thing takes precedence.

ביז אז דאס איז דער אמת'ער תענוג ווייל תענוג תמידי אינו תענוג. ווי מ'געפינט בהלכה 14 אז א דבר חביב איז קודם.

English translation 67

However, since we are now standing on the day of Yud Kislev

וויבאלד מ'שטייט אבער איצטער אין דעם טאג פון יו"ד כסלו

English translation 68

(the redemption of the Mitteler Rebbe) –

(גאולת אדמו"ר האמצעי) –

English translation 69

the avodah and the "mitzvah of the day,"

איז דער עביד עבידתי' און מצות היום,

English translation 70

the "gate" of this day,

דער "שער" פון דעם טאג,

English translation 71

regarding which "one is more careful"15 –

וואס "זהיר בי' טפי" 15 –

English translation 72

is specifically the concept and advantage of Yud Kislev relative to all other days of the year,

דוקא דער ענין און די מעלה פון יו"ד כסלו לגבי שאר כל ימי השנה,

English translation 73

including also Yud-Tes Kislev.

כולל אויך י"ט כסלו.

English translation 74

And the advantage is emphasized in that the connection of "He redeemed my soul in peace" to Yud Kislev is in a constant manner,

און די מעלה איז מודגש אין דעם וואס די שייכות פון "פדה בשלום נפשי" צו יו"ד כסלו איז באופן תדיר,

English translation 75

every single year,

בכל שנה ושנה,

English translation 76

and for each and every one. In this particular aspect, the redemption of the Mitteler Rebbe on Yud Kislev has an advantage over the redemption of the Alter Rebbe on Yud-Tes Kislev

ולכל אחד ואחת. וואס בפרט זה האט די גאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן ביו"ד כסלו א מעלה לגבי דער גאולה פון דעם אלטן רבי'ן בי"ט כסלו

English translation 77

(as above),

(כנ"ל),

English translation 78

even though the Mitteler Rebbe is the successor of the founder of Chassidus Chabad and not the founder himself

אע"פ וואס דער מיטעלער רבי איז דער ממלא מקום פון דעם מייסד פון תורת חסידות חב"ד און ניט דער מייסד אליין

English translation 79

(the Alter Rebbe).

(דער אלטער רבי).

English translation 80

This proves that the content of "He redeemed my soul in peace,"

וואס דאס באווייזט אז דער תוכן פון "פדה בשלום נפשי",

English translation 81

which is the concept of the revelation of the teachings of Chassidus

וואס דאס איז דער ענין פון גילוי תורת החסידות

English translation 82

(as discussed16), is

(כמדובר 16), איז

English translation 83

(in one respect)

(בענין אחד)

English translation 84

more revealed in the redemption of the Mitteler Rebbe than in the redemption of the Alter Rebbe.

מער בגלוי אין דער גאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן ווי אין דער גאולה פון דעם אלטן רבי'ן.

English translation 85

Gimmel. The explanation of the advantage of the revelation of the teachings of Chassidus Chabad through the Mitteler Rebbe (which is why this is expressed in that the connection of "He redeemed my soul" with the redemption of the Mitteler Rebbe on Yud Kislev is more revealed than in connection to Yud-Tes Kislev)

ג. דער ביאור המעלה פון גילוי תורת חסידות חב"ד ע"י דעם מיטעלן רבי'ן (וואס דערפאר דריקט זיך דאס אויס אין דעם וואס די שייכות פון "פדה בשלום" מיט דער גאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן ביו"ד כסלו איז מער בגלוי ווי בשייכות צו י"ט כסלו)

English translation 86

– An explanation according to our humble opinion,

– א ביאור לפי עניות דעתנו,

English translation 87

for no matter how much one evaluates and appraises and contemplates the matters of the Nesi'im of Chabad,

ווארום וויפל מ'וועט אפשאצן און מעריך זיין און זיך מתבונן זיין אין די ענינים פון די נשיאי חב"ד,

English translation 88

and who can evaluate them,

וואס ווער קען דאס דען אפשאצן,

English translation 89

one cannot know with certainty how the matter is;

קען מען ניט וויסן בוודאות ווי דער ענין איז;

English translation 90

but on the other hand:

אבער לאידך גיסא:

English translation 91

since it was given over to us in such a way that it became a part of "our life,"

וויבאלד אז מ'האט עס אונז אפגעגעבן אזוי אז דאס איז געווארן א חלק פון "חיינו",

English translation 92

it is certainly the intention that one should contemplate it and derive from it a lesson in increase in Torah study and fulfillment of mitzvos and in the totality of divine service in actual deed:

איז זיכער די כוונה אין דעם אז מ'ואל זיך מתבונן זיין אין דעם און דערפון ארויסנעמען א לימוד אין הוספה בלימוד התורה וקיום המצוות און אין כללות עבודת האדם במעשה בפועל:

English translation 93

It is known

ס'איז ידוע

English translation 94

(as above),

(כנ"ל),

English translation 95

that the Alter Rebbe corresponds to the sefirah of Chochmah and the Mitteler Rebbe corresponds to the sefirah of Binah. And it is explained in many places the advantage of Binah over Chochmah17:

אז דער אלטער רבי איז כנגד ספירת החכמה און דער מיטעלער רבי איז כנגד ספירת הבינה. ומבואר בכ"מ די מעלה פון בינה לגבי חכמה 17:

English translation 96

Chochmah is an intellect in the manner of a point,

חכמה איז א שכל באופן של נקודה,

English translation 97

but in Binah the intellect emerges in a manner of expansion,

משא"כ אין בינה קומט ארויס דער שכל באופן של הרחבה,

English translation 98

"Rechovos HaNahar,"

"רחובות הנהר",

English translation 99

to the extent that specifically the expansion of Binah is connected to the essence –

ביז אז דוקא די הרחבה פון בינה איז פארבונדן מיטן עצם –

English translation 100

with the essential expanse.

מיטן מרחב העצמי.

English translation 101

From this it is also understood regarding all matters that correspond to or are in the manner of Chochmah and Binah,

וואס מזה איז אויך מובן בנוגע צו אלע ענינים וואס זיינען כנגד אדער ע"ד חכמה ובינה,

English translation 102

including the Alter Rebbe and the Mitteler Rebbe –

כולל דער אלטער רבי און דער מיטעלער רבי –

English translation 103

that by the Mitteler Rebbe there was the advantage of the expansion of Binah,

אז באם מיטעלן רבי'ן איז געווען די מעלה פון הרחבה דבינה,

English translation 104

"Rechovos HaNahar,"

"רחובות הנהר",

English translation 105

which reaches into the essential expanse. And as our Nesi'im related18 that therefore by the Mitteler Rebbe there was a great expansion,

וואס דערגרייכט אין מרחב העצמי. און ווי רבותינו נשיאינו האבן דערציילט 18 אז דערפאר איז באם מיטעלן רבי'ן געווען א התרחבות גדולה,

English translation 106

for he is the power of Binah whose concept is "Rechovos HaNahar." To the extent that the name by which he was called in the Holy Tongue by the early Chassidim and our Nesi'im was –

ווארום ער איז כח הבינה וואס ענינו איז "רחובות הנהר". ביז אז שמו אשר יקראו לו בלשון הקודש בפי חסידים הראשונים און רבותינו נשיאינו איז געווען –

English translation 107

"Rechovos HaNahar"

"רחובות הנהר"

English translation 108

(from Binah).

(פון בינה).

English translation 109

And as one simply sees by the Mitteler Rebbe the concept of expansion –

און ווי מ'זעט בפשטות באם מיטעלן רבי'ן דער ענין ההרחבה –

English translation 110

beginning in his teachings of the Mitteler Rebbe:

אנהויבנדיק אין תורתו פון דעם מיטעלן רבי'ן:

English translation 111

The maamarim of the Alter Rebbe are in the manner of a point,

די מאמרים פון דעם אלטן רבי'ן זיינען באופן של נקודה,

English translation 112

the point of Chochmah. As we see in practice that his maamarim,

נקודת החכמה. ווי מ'זעט בפועל אז זיינע מאמרים,

English translation 113

even after his redemption,

אפילו לאחרי גאולתו,

English translation 114

are short maamarim

זיינען קורצע מאמרים

English translation 115

(approximately like those of the Mitteler Rebbe).

(בערך דעם מיטעלן רבי'נס).

English translation 116

However, the maamarim and utterances of Chassidus of the Mitteler Rebbe are in the manner of "Rechovos HaNahar" of Binah,

משא"כ די מאמרים ואמירת דא"ח פון דעם מיטעלן רבי'ן זיינען באופן פון "רחובות הנהר" דבינה,

English translation 117

with length and great expansion, with a multitude of details,

באריכות ובהרחבה גדולה מיט א ריבוי פרטים,

English translation 118

much more in quantity than the Alter Rebbe,

א סך מער בכמות ווי באם אלטן רבי'ן,

English translation 119

and from this it is also understood –

ומזה אויך מובן –

English translation 120

that this is also greater in quality19,

אז דאס איז אויך מער אין איכות 19,

English translation 121

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 122

not "also" in quality,

ניט "אויך" אין איכות,

English translation 123

but the main thing is quality,

נאר דער עיקר איז איכות,

English translation 124

all the more so from that which by everyone there must be the dominance of form over matter20,

במכ"ש דערפון וואס ביי אלעמען דארף זיין הגברת הצורה על החומר 20,

English translation 125

the dominance of the soul over the body,

הגברת הנשמה על הגוף,

English translation 126

the dominance of quality over quantity,

הגברת האיכות על הכמות,

English translation 127

how much more so regarding the Nesi'im of Yisrael. As it also comes down in Halachah, the discussion and inquiry of who decides –

עאכו"כ בא נשיאי ישראל. ווי ס'קומט אויך אראפ אין הלכה די שקו"ט וחקירה ווער ס'איז מכריע –

English translation 128

quantity or quality

כמות אדער איכות

English translation 129

(as is printed in the Acharonim21,

(ווי ס'איז געדרוקט אין אחרונים 21,

English translation 130

and as was spoken multiple times22).

און ווי גערעדט כפ"ל 22).

English translation 131

And from the expansion in Torah

און פון דער הרחבה בתורה

English translation 132

(Toras HaChassidus)

(תורת החסידות)

English translation 133

that exists by the Mitteler Rebbe, it then also comes down into his conduct in the world, because just as by the Most High it is "He looked into the Torah and created the world," so too is it by "the righteous are similar to their Creator"23],

וואס איז דא באם מיטעלן רבי'ן קומט עס דערנאך אויך אראפ אין הנהגתו בעולם ווארום כשם ווי באם אויבערשטן איז "אסתכל באורייתא וברא עלמא" אזוי איז עס אויך בא "צדיקים דומין לבוראם" 23],

English translation 134

that this was in a manner of expansion.

אז דאס איז געווען באופן של הרחבה.

English translation 135

And it requires explanation how this fits with that which in the time of the Mitteler Rebbe there was,

וצריך ביאור ווי דאס שטימט דערמיט וואס בזמן פון דעם מיטעלן רבי'ן איז,

English translation 136

as is known24,

כידוע 24,

English translation 137

a constriction in physicality

געווען א דחקות אין גשמיות

English translation 138

[not in materiality,

[ניט אין חומריות,

English translation 139

but in physicality)

נאר אין גשמיות)

English translation 140

simply in the livelihood of the Chassidim,

פשוט אין דער פרנסה פון די חסידים,

English translation 141

even more than in the time of the Alter Rebbe and the time of the Tzemach Tzedek.

אפילו מער ווי בזמן פון אלטן רבי'ן און זמן פון צ"צ.

English translation 142

But this is a separate question that requires a separate explanation –

אבער דאס איז א באזונדער שאלה וואס דארף האבן א באזונדער הסברה –

English translation 143

and "Give to the wise and he will become wiser"25,

ותן לחכם ויחכם עוד 25,

English translation 144

each one should seek an explanation in this and he will certainly find an explanation according to his level and according to his matter.

יעדערער זאל זוכן אין דעם א הסברה און ער וועט זיכער געפינען א הסברה לפי ערכו ולפי ענינו.

English translation 145

But regarding our matter it is a clear thing,

אבער בנוגע לעניננו איז א דבר הברור,

English translation 146

that since the Mitteler Rebbe's essence is "Rechovos HaNahar" of Binah,

אז וויבאלד דער מיטעלער רבי איז ענינו "רחובות הנהר" דבינה,

English translation 147

and as we see the expansion in his Chassidic maamarim,

און ווי מ'זעט די הרחבה במאמרי חסידות שלו,

English translation 148

it is certain that so it was also drawn down into his conduct in the world,

איז זיכער אז אזוי איז עס אויך נמשך געווארן בהנהגתו בעולם,

English translation 149

all the more so from that which every person must bring down the matters of Torah into "In all your ways know Him"26 and "All your deeds should be for the sake of Heaven"27.

במכ"ש דערפון וואס יעדער מענטש דארף אראפטראגן די עניני התורה אין "בכל דרכיך דעהו" 26 און "כל מעשיך יהיו לשם שמים" 27.

English translation 150

And based on this, the aspect and the advantage of the redemption

וואס עפ"ז איז מובן דער אויפטן און די מעלה פון דער גאולה

English translation 151

(and its connection with "Pidah b'Shalom")

(און איר שייכות מיט "פדה בשלום")

English translation 152

of the Mitteler Rebbe on Yud Tes Kislev even regarding the redemption of the Alter Rebbe on Yud-Tes Kislev –

פון דעם מיטעלן רבי'ן ביו"ד כסלו אפילו לגבי דער גאולה פון דעם אלטן רבי'ן בי"ט כסלו –

English translation 153

that this is a redemption connected with expansion,

אז דאס איז א גאולה פארבונדן מיט הרחבה,

English translation 154

"Rechovos HaNahar" of Binah.

"רחובות הנהר" פון בינה.

English translation 155

D. And these days are remembered and done – the matter repeats itself on Yud Kislev every single year.

ד. והימים האלה נזכרים ונעשים – דער ענין חזר'ט זיך איבער ביו"ד כסלו בכל שנה ושנה.

English translation 156

We always emphasize,

מ'איז דאך אלעמאל מודגיש,

English translation 157

and especially in the farbrengens of recent years,

ובפרט אין די התוועדויות בשנים האחרונות,

English translation 158

that the intention of all these matters is –

אז די כוונה פון די אלע ענינים איז –

English translation 159

action in practice,

מעשה בפועל,

English translation 160

"the deed is the main thing"28. And in a manner understandable to all Jews,

המעשה הוא העיקר 28. און באופן המובן פאר אלע אידן,

English translation 161

from "your heads, your tribes"29 until "your woodcutters" and "your water drawers"29,

פון "ראשיכם שבטיכם" 29 ביז "חוטב עציך" און "שואב מימיך" 29,

English translation 162

a simple person,

אן איש פשוט,

English translation 163

until the simplest of the simple.

ביז א פשוט שבפשוטים.

English translation 164

What is the matter of "Rechovos HaNahar" of Binah

וואס איז דער ענין נון "רחובות הנהר" דבינה

English translation 165

(the aspect of the Mitteler Rebbe and his redemption on Yud Kislev)

(דער אויפטו פון דעם מיטעלן רבי'ן וגאולתו ביו"ד כסלו)

English translation 166

in action in practice?

אין מעשה בפועל?

English translation 167

This is the matter of joy –

איז דאס דער ענין השמחה –

English translation 168

as understood from what is explained in Chassidus30 on the verse31 "Eim HaBanim Semachah":

כמובן מהמבואר אין חסידות 30 על פה 31 "אם הבנים שמחה":

English translation 169

"Eim (HaBanim Semachah)

"אם (הבנים שמחה)

English translation 170

" is the Sefirah of Binah32,

" איז ספירת הבינה 32,

English translation 171

as is also explained in the early chapters of the holy Tanya33. For Binah is "Eim HaBanim",

כמבואר אויך אין די ערשטע פרקים בספר תניא קדישא 33. וואס בינה איז "אם הבנים",

English translation 172

the mother from whom come out and are born the children,

די אם וואס פון איר קומען ארויס און ווערן געבארן די בנים,

English translation 173

the seven Midos,

די שבע מדות,

English translation 174

the six sons

די ששה בנים

English translation 175

(Midos)

(מדות)

English translation 176

Zeir Anpin,

דז"א,

English translation 177

and one daughter,

און בת אחת,

English translation 178

the Sefirah of Malchus. As is explained in the discourses of Chassidus34 in explanation of the matter discussed in our parshah, that Leah is the Sefirah of Binah,

ספירת המלכות. כמבואר בדרושי חסידות 34 בביאור הענין וואס רעדט זיך בפרשתנו אז לאה איז ספיות הבינה,

English translation 179

as it is written35 "the name of the great one Leah",

כמ"ש 35 "שם הגדולה לאה",

English translation 180

"the great Hei"36,

"ה"א גדולה" 36,

English translation 181

and she had six sons

און זי האט ששה בנים

English translation 182

(the six Midos of Zeir Anpin),

(די ששה מדות דז"א),

English translation 183

and one daughter

און א בת אחת

English translation 184

(Malchus)37.

(מלכות) 37.

English translation 185

And it is said that "Eim HaBanim Semachah",

און מ'זאגט אז "אם הבנים שמחה",

English translation 186

that the "Eim HaBanim"

אז די "אם הבנים"

English translation 187

(Binah)

(בינה)

English translation 188

is "Semachah",

איז "שמחה",

English translation 189

according to the simple interpretation of "Eim HaBanim Semachah",

כפשטות הפירוש אין "אם הבנים שמחה",

English translation 190

that "Semachah" does not refer to the children,

אז "שמחה" גייט ניט אויף די בנים,

English translation 191

but to the mother.

נאר אויף דער אם.

English translation 192

But since "Eim HaBanim Semachah",

אבער וויבאלד אז "אום הבנים שמחה",

English translation 193

it is understood that from the mother

איז מובן אז פון דער אם

English translation 194

(Binah)

(בינה)

English translation 195

joy is also drawn into the offspring,

ווערט אויך נמשך שמחה אין די תולדות,

English translation 196

the sons and daughters,

די בנים ובנות,

English translation 197

the six sons

די ששה בנים

English translation 198

(Zeir Anpin)

(ז"א)

English translation 199

and also into the daughter,

און אויך אין דער בת,

English translation 200

Malchus,

מלכות,

English translation 201

for offspring are similar to their mother. And on the contrary:

ווארום תולדות זיינען בדומה צו זייער אם. ואדרבה:

English translation 202

the offspring have no choice in this,

די תולדות האבן אין דעם ניט קיין בחירה,

English translation 203

and they are drawn automatically in the way of the traits of the mother,

אין זיי ווערן בדרך ממילא נמשך די תכונות פון דער אם,

English translation 204

in our matter –

בעניננו –

English translation 205

the matter of joy.

דער ענין השמחה.

English translation 206

And the concept of joy

און דער ענין השמחה

English translation 207

(which is in Binah,

(וואס איז אין בינה,

English translation 208

"the mother of children is joyful")

"אם הבנים שמחה")

English translation 209

is connected with the concept of expansion,

איז פארבונדן מיטן ענין פון הרחבה,

English translation 210

"expanses of the river" of Binah, as is known that joy breaks the fence38,

"רחובות הנהר" דבינה כידוע אז שמחה פורץ גדר 38,

English translation 211

and breaking the fence and expansion are simply connected,

וואס פריצת גדר און הרחבה זיינען בפשטות פארבונדן,

English translation 212

breaking the fence is the concept of expansion,

פריצת גדר איז דער ענין פון הרחבה,

English translation 213

and expansion is the concept of breaking the fence,

און הרחבה איז דער ענין פון פריצת גדר,

English translation 214

as the simple understanding of the matter.

כפשטות הענין.

English translation 215

And in this concept of joy breaking the fence, it is also emphasized that this is a breach of the fence of holiness,

און אין דעם ענין פון שמחה פורץ גדר איז אויך מודגש אז דאס איז א פריצת גדר של קדושה,

English translation 216

an expansion within holiness itself –

א הרחבה אין קדושה גופא –

English translation 217

because "breaks the fence" simply does not mean that one completely nullifies the fence,

ווייל "פורץ גדר" בפשטות הייסט ניט אז מ'איז אינגאנצן מבטל דעם גדר,

English translation 218

rather the fence remains in its existence,

נאר דער גדר בלייבט במציאותו,

English translation 219

but in the fence one makes a breach. And as is understood from the language of our Sages39 "the breach is greater than the standing part." From which it is understood that this does not speak about a fence of the side of impurity,

אבער אין דעם גדר מאכט מען א פירצה. וכמובן מלשון חז"ל 39 "פרוץ מרובה על העומד". וואס מזה מובן אז דאס רעדט זיך ניט וועגן א גדר של לעו"ז,

English translation 220

because a fence of the side of impurity is not sufficient that one should break the fence and the fence should remain in its existence,

ווייל א גדר של לעו"ז איז ניט מספיק אז מ'זאל דעם גדר פורץ זיין און דער גדר זאל בלייבן במציאותו,

English translation 221

rather one must nullify it completely;

נאר מ'דארף אים אינגאנצן מבטל זיין;

English translation 222

one must say that here it speaks about a fence of holiness,

מוז מען זאגן אז דא רעדט זיך וועגן א גדר של קדושה,

English translation 223

and in that itself, joy breaks the fence,

און אין דעם גופא איז שמחה פורץ גדר,

English translation 224

does not nullify the fence,

ניט מבטל דעם גדר,

English translation 225

rather makes a breach in it in order that there should be a more elevated expansion

נאר מאכט אין אים א פירצה בכדי עס זאל זיין א הרחבה נעלית יותר

English translation 226

(within holiness itself).

(אין קדושה גופא).

English translation 227

Based on this, it is also understood in our matter –

עפ"ז איז אויך מובן בעניננו –

English translation 228

regarding the holiday of redemption of the Mitteler Rebbe on Yud Tes Kislev:

בנוגע צו דעם חג הגאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן ביו"ד כסלו:

English translation 229

Since the Mitteler Rebbe corresponds to the Sefirah of Binah,

וויבאלד אז דער מיטעלער רבי איז כנגד ספירת הבינה,

English translation 230

whose concept is "expanses of the river",

וואס ענינו איז "רחובות הנהר",

English translation 231

and "the mother of children is joyful" –

און "אם הבנים שמחה" –

English translation 232

it is understandable that he is particularly connected with the service of joy,

איז פארשטאנדיק אז ער איז פארבונדן במיוחד מיט עבודת השמחה,

English translation 233

which breaks the fence and opens expansion. And from the Mitteler Rebbe

וואס איז פורץ גדר און טוט אויף הרחבה. און פון דעם מיטעלן רבי'ן

English translation 234

("the mother of children",

("אם הבנים",

English translation 235

Binah)

בינה)

English translation 236

it is drawn down into his descendants,

ווערט עס נמשך אין זיינע תולדות,

English translation 237

the children of Israel,

בני ובנות ישראל,

English translation 238

the six sons,

די ששה בנים,

English translation 239

until also into the Sefirah of Malchus, the daughter.

ביז אויך אין ספירת המלכות, בת.

English translation 240

5. According to the above, it is understood that the service of the day of Yud Tes Kislev consists of joy. And although the service of joy is primarily in the month of Tishrei (as was discussed then), when there are "festivals for joy", and especially "the time of our joy", and especially Simchas Torah, when the mitzvah of the day is with joy40, and a general joy from which is drawn joy, joy of Torah and joy of mitzvah, for the entire year41,

ה. ע"פ הנ"ל איז מובן אז עבודת היום פון יו"ד כסלו באשטייט פון שמחה. ואע"פ אז עבודת השמחה איז בעיקר אין חודש תשרי (ווי מ'האט עס דעמולט גערעדט), ווען ס'איז דא "מועדים לשמחה", ובפרט "זמן שמחתנו", ובפרט שמחת תורה, וואס דעמולט איז מצות היום בשמחה 40 , און א שמחה כללית וואס פון איר ווערט נמשך שמחה, שמחה של תורה ושמחה של מצוה, על כל השנה כולה 41 ,

English translation 241

And as is also emphasized in the Rambam's book:

און ווי ס'איז אויך מודגש בספר הרמב"ם:

English translation 242

The law that a person's service in general throughout the entire year must be with joy,

דער דין אז עבודת האדם בכלל במשך כל השנה דארף זיין מתוך שמחה,

English translation 243

even to the extent of "dancing and leaping before Hashem"42,

ביז באופן פון "מפזז ומכרכר לפני ה'" 42,

English translation 244

the Rambam writes at the end of the Laws of Lulav,

שרייבט דער רמב"ם אין סוף הל' לולב,

English translation 245

in continuation of the laws of joy at the time of our joy. And it is known how precise the order in the Poskim in general is,

בהמשך צו דיני שמחה בזמן שמחתנו. וידוע אויף וויפל דער סדר אין פוסקים בכלל איז בדיוק,

English translation 246

all the more so in the Rambam's book,

עאכו"כ בספר הרמב"ם,

English translation 247

as explained in the rules of the Rambam that the order in the Rambam is even more precise than in other Poskim. And based on this:

כמבואר בכללי הרמב"ם אז דער סדר אין רמב"ם איז נאכמער בדיוק ווי אין אנדערע פוסקים. ועפ"ז:

English translation 248

Since the Rambam specifically places at the end of the Laws of Lulav the law that a person's service throughout the entire year must be with joy,

וויבאלד אז דער רמב"ם שטעלט אריין דוקא אין סוף הל' לולב דעם דין אז עבודת האדם במשך כל השנה דארף זיין בשמחה,

English translation 249

this itself is precise,

איז דאס גופא בזיוק,

English translation 250

because the joy throughout the year is drawn and comes as a continuation of the joy at the time of our joy

ווייל די שמחה בכל השנה ווערט נמשך און קומט אלס המשך צו דער שמחה בזמן שמחתנו

English translation 251

(in the month of Tishrei) –

(בחודש תשרי) –

English translation 252

Thus, indeed one speaks and thus is the reality when one stands in the month of Tishrei;

איז אזוי רעדט מען טאקע און אזוי איז די מציאות ווען מ'שטייט בחודש תשרי;

English translation 253

But now,

אבער איצטער,

English translation 254

when one stands at Yud Tes Kislev,

ווען מ'שטייט ביו"ד כסלו,

English translation 255

one must speak about the superiority of this day –

דארף מען רעדן וועגן דער מעלה פון דעם טאג –

English translation 256

because it is the "one time in the year"43,

ווייל ער איז דער "אחת בשנה" 43,

English translation 257

a single and unique day during the entire year,

אן איין און איינציקער טאג במשך כל השנה כולה,

English translation 258

and then it is the "gate" through which are gathered and ascend,

און דעמולט איז ער דער "שער" דורך וועלכן עס זיינען כונס און עולה,

English translation 259

and in a manner of "careful"

ובאופן פון "זהיר

English translation 260

(more so)

(בי' טפי)

English translation 261

"15,

" 15,

English translation 262

in a shining manner44,

אין א שיינענדיקן אופן 44,

English translation 263

all the matters of all the days before this,

אלע ענינים שבכל הימים שלפני זה,

English translation 264

including also the month of Tishrei,

כולל אויך בחודש תשרי,

English translation 265

and it is a preparation to gather and elevate

און ער איז א הכנה צו מכניס ומעלה זיין

English translation 266

(in a manner of "careful")

(באופן פון "זהיר")

English translation 267

the matters of all the days after this.

די ענינים בכל הימים שלאחרי זה.

English translation 268

Thus the "gate" of Yud Tes Kislev –

איז דער "שער" פון יו"ד כסלו –

English translation 269

a wide gate,

א שער רחב,

English translation 270

"expanses of the river" of Binah,

"רחובות הנהר" פון בינה,

English translation 271

which is particularly connected with the concept of joy

וואס איז פארבונדן במיוחד מיטן ענין השמחה

English translation 272

(which breaks the fence and opens expansion).

(וואס איז פורץ גדר און טוט אויף הרחבה).

English translation 273

That is:

דאס הייסט:

English translation 274

From the time of our joy and Simchas Torah in the month of Tishrei, joy is indeed drawn for the entire year –

פון זמן שמחתנו ושמח"ת בחודש תשרי ווערט טאקע נמשך שמחה על כל השנה כולה –

English translation 275

but then it stands in a general manner,

אבער דעמולט שטייט עס באופן כללי,

English translation 276

afterwards it descends in particularity into all the days of the year,

דערנאך קומט עס אראפ בפרטיות בכל ימי השנה,

English translation 277

according to the aforementioned ruling of the Rambam that all mitzvos

כפס"ד הרמב"ם הנ"ל אז אלע מצוות

English translation 278

(which one fulfills throughout the days of the year)

(וועלכע מ'איז מקיים בכל ימי השנה)

English translation 279

must be fulfilled with joy;

דארף מען מקיים זיין מתוך שמחה;

English translation 280

But within the days of the year themselves, there are special days that are distinguished in that then the mitzvah of the day is with joy,

אבער אין די ימי השנה גופא זיינען דא ימים מיוחדים וואס צייכענען זיך אויס אין דעם וואס דעמולט איז מצות היום בשמחה,

English translation 281

and one of them is –

און איינער פון זיי איז –

English translation 282

Yud Tes Kislev,

יו"ד כסלו,

English translation 283

the holiday of redemption of the Mitteler Rebbe,

דער חג הגאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן,

English translation 284

whose concept is connected with "expanses of the river" of Binah,

וואס ענינו איז פארבונדן מיט "רחובות הנהר" דבינה,

English translation 285

"the mother of children is joyful".

"אם הבנים שמחה".

English translation 286

From this is understood the superiority and distinctiveness of the joy of Yud Tes Kislev relative to the other days of the year:

ו. וואס דערפון איז מובן דער עילוי און אויסגעטיילטקייט בענין השמחה פון יו"ד כסלו לגבי שאר ימי השנה:

English translation 287

Every day of the year a Jew must fulfill the commandments and serve his service with joy,

בכל ימי השנה דארף א איד מקיים זיין מצוות און עובד זיין עבודתו בשמחה,

English translation 288

joy of Torah and joy of a commandment,

שמחה של תורה ושמחה של מצוה,

English translation 289

until the manner of "dancing and leaping before Hashem"

ביז באופן פון "מפזז ומכרכר לפני ה'"

English translation 290

(a joy that is above measure and limitation),

(א שמחה שלמעלה ממדידה והגבלה),

English translation 291

as per the ruling of the Rambam.

כפס"ד הרמב"ם.

English translation 292

Until a Jew has reason to be joyful due to his very existence,

ביז אז א איד האט פון וואס צו זיין בשמחה מצד עצם מציאותו,

English translation 293

even before he learns Torah and fulfills commandments –

אפילו איידער עוי לערנט תורה און איז מקיים מצוות –

English translation 294

because every Jew says in the morning "as soon as he awakens from his sleep"45 –

ווארום יעדער איך זאגט דאך אינדערפרי "מיד כשניעור משנתו" 45 –

English translation 295

"I give thanks before You, living and eternal King, for You have returned my soul within me, etc.",

"מודה אני לפניך מלך חי וקיים שהחזרת בי נשמתי כו'",

English translation 296

so it is understandable that he has reason to be in great joy,

איז דאך פארשטאנדיק פון וואס ער האט צו זיין בשמחה גדולה,

English translation 297

because the Most High has just returned his soul to him,

ווארום דער אויבערשטער האט אים ערשט אומגעקערט זיין נשמה,

English translation 298

so this is his joy

איז דאס זיינע א שמחה

English translation 299

(not the joy of another)

(ניט א שמחה פון א צווייטן)

English translation 300

because "You have returned my soul within me"!

ווייל "החזרת בי נשמתי"!

English translation 301

Thus a Jew has free choice,

אזוי איז דאך א איד א בעל בחירה,

English translation 302

and when he wakes up in the morning he could turn over to the other side and continue sleeping. He is told,

און בשעת ער וועקט זיך אויף אינדערפרי קען ער זיך איבערקערן אויף דער צווייטער זייט און ווייטער שלאפן. זאגט מען אים,

English translation 303

that "as soon as he awakens from his sleep" he should say "I give thanks before You, living and eternal King, for You have returned my soul within me" "and through this he will remember Hashem who stands over him and arise with alacrity"46 and he will not turn over to the other side and continue sleeping!

אז "מיד כשניעור משנתו" זאל ער זאגן "מודה אני לפניך מלך חי וקיים שהחזרת בי נשמתי" "ועל ידי זה יזכור את ה' הנצב עליו ויקום בזריזות" 46 און וועט זיך ניט איבערדרייען אויף דער צווייטער זייט און ווייטער שלאפן!

English translation 304

From this is understood the greatness of the joy that this evokes in him when he says "I give thanks",

וואס מזה מובן דער גודל השמחה וואס דאס רופט ביי אים ארויס בשעת ער זאגט "מודה אני",

English translation 305

and through this he remembers "Hashem who stands over him",

און געדענקט עי"ז "את ה' הנצב עליו",

English translation 306

and that the Most High has returned his soul to him which gives him strength to do his service throughout the entire day.

און אז דער אויבערשטער האט אים אומגעקערט זיין נשמה וועלכע גיט אים כח צו טאן עבודתו במשך כל היום כולו.

English translation 307

This is a joy that must be present in a Jew every single day of the year,

וואס דאס איז א שמחה וואס דארף זיין ביי א אידן בכל יום ויום מימות השנה,

English translation 308

because every day there is "You have returned my soul within me",

ווייל בכל יום איז "החזרת בי נשמתי",

English translation 309

and this also applies to the simplest of the simple,

און דאס איז אויך שייך צו א פשוט שבפשוטים,

English translation 310

so that one need not explain it to him,

ביז אז מ'דארף עס אים ניט מסביר זיין,

English translation 311

because he sees it in himself every day;

ווייל ער זעט עס בא זיך בכל יום;

English translation 312

But on this day of Yud Tes Kislev there is a novelty regarding the joy of the other days of the year –

אבער אין דעם טאג פון יו"ד כסלו קומט צו דער חידוש לגבי דער שמחה בשאר ימי השנה –

English translation 313

that then the joy is the commandment of the day,

אז דעמולט איז שמחה די מצות היום,

English translation 314

the "gate" through which,

דער "שער" דורך וועלכן,

English translation 315

all matters ascend.

אלע ענינים זיינען עולה.

English translation 316

That is, on Yud Tes Kislev it is a propitious time that is especially conducive for the matter of joy

ד.ה. אז ביו"ד כסלו איז א זמן זכאי וואס איז ספעציעל מסוגל אויף ענין השמחה

English translation 317

(more than on the other days of the year).

(מער ווי בשאר ימי השנה).

English translation 318

And since Yud Tes Kislev is "once a year"*46,

און וויבאלד אז יו"ד כסלו איז אן "אחת בשנה" *46,

English translation 319

which will not occur again

וואס וועט נאכאמאל ניט זיין

English translation 320

(in this year) –

(בשנה זו) –

English translation 321

the great joy of Yud Tes Kislev must be drawn down into the days that follow it, until all the days of the entire year,

דארף די שמחה גדולה פון יו"ד כסלו נמשך ווערן בימים שלאחרי זה ביז על כל ימי השנה כולה,

English translation 322

until Yud Tes Kislev of the following year. And it is not the simple meaning that Yud Tes Kislev has no power to be drawn down further

ביז דער יו"ד כסלו בשנה הבאה. און ס'איז ניט דער פשט אז יו"ד כסלו האט ניט קיין כח צו נמשך ווערן אויך ווייטער

English translation 323

(more than a year),

(מער פון א יאר),

English translation 324

but on the contrary:

נאר אדרבה:

English translation 325

In the following year it is drawn down in an even more elevated manner,

בשנה הבאה ווערט עס נמשך נאך באופן נעלה יותר,

English translation 326

with greater strength and vigor.

ביתר שאת וביתר עוז.

English translation 327

That is, notwithstanding the joy that is above measure and limitation that is drawn down from Yud Tes Kislev of this year,

ד.ה. ניט קוקנדיק אויף דער שמחה שלמעלה ממדידה והגבלה וואס ווערט נמשך פון יו"ד כסלו בשנה זו,

English translation 328

an even higher level in this comes on Yud Tes Kislev of the following year. As discussed many times47

קומט צו נאך א העכערע דרגא בזה ביו"ד כסלו בשנה הבאה. כמדובר כמ"פ 47

English translation 329

From this is immediately understood the instruction in actual deed, standing on Yud Tes Kislev, the day of redemption of the Mitteler Rebbe:

ז. דערפון איז גלייך מובן די הוראה במעשה בפועל שטייענדיק ביו"ד כסלו, דער יום הגאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן:

English translation 330

In continuation of what was discussed recently48 that in the month of Kislev there is a matter of "the time causes" to increase in joy –

בהמשך לזה וואס מ'האט גערעדט לאחרונה 48 אז בחודש כסלו איז אן ענין שהזמן גרמא צו מרבה זיין בשמחה –

English translation 331

so standing in the month of Kislev itself, on this day of Yud Tes Kislev,

איז שטייענדיק אין חודש כסלו גופא אין דעם טאג פון יו"ד כסלו,

English translation 332

there is an additional enhancement in this, due to the fact that on Yud Tes Kislev the service of the day is with joy.

האט מען נאך א הוספה בזה מצד דעם וואס ביו"ד כסלו איז עבודת היום בשמחה.

English translation 333

And a joy for all Jews,

און א שמחה ביי אלע אידן,

English translation 334

both for the children of Israel and for the daughters of Israel

סיי בא בני ישראל און סיי בא בנות ישראל

English translation 335

(as discussed earlier how this is in the sefirot, that from "the mother of children is joyful" joy is drawn down both in Zeir Anpin,

(ווי גערעדט פריער ווי דאס איז אין ספירות אז פון "אם הבנים שמחה" ווערט נמשך שמחה סיי אין ז"א,

English translation 336

sons,

בנים,

English translation 337

and in Malchut, daughter).

און סיי אין מלכות, בת).

English translation 338

And simply:

ובפשטות:

English translation 339

Standing on Yud Tes Kislev, all Jews,

שטייענדיק ביו"ד כסלו דארפן אלע אידן,

English translation 340

men and women,

אנשים ונשים,

English translation 341

must utilize this day to also fulfill the commandment of the day –

אויסנוצן דעם טאג אויך מקיים זיין מצות היום –

English translation 342

the matter of joy,

דער ענין השמחה,

English translation 343

joy of Torah and joy of a commandment,

שמחה של תורה ושמחה של מצוה,

English translation 344

a joy that is above measure and limitation which breaks boundaries,

א שמחה שלמעלה ממדידה והגבלה וואס איז פורץ גדר,

English translation 345

in the manner of "broad spaces of the river",

באופן פון "רחובות הנהר",

English translation 346

until the manner of "dancing and leaping before Hashem". And one must then draw this down into the days that follow, until –

ביז באופן פון "מפזז ומכרכר לפני ה'". און מ'דארף דאס דערנאך ממשיך זיין אין די ימים שלאחרי זה ביז –

English translation 347

all the days of the year.

בכל ימי השנה.

English translation 348

And in this, one means himself,

און דערביי מיינט מען אים אליין,

English translation 349

not another,

ניט א צווייטן,

English translation 350

but each one himself –

נאר יעדערן אליין –

English translation 351

because

ווארום

English translation 352

(as above)

(כנ"ל)

English translation 353

for every Jew there was in the morning "You have returned my soul within me",

בא יעדער אידן איז געווען בבוקר "החזרת בי נשמתי",

English translation 354

his soul,

זיין נשמה,

English translation 355

therefore this is a joy not only of another Jew,

זערפאר איז דאס א שמחה ניט בלויז פון א צווייטן אידן,

English translation 356

but his joy,

נאר זיין שמחה,

English translation 357

because "You have returned my soul within me".

ווייל "החזרת בי נשמתי".

English translation 358

And as above,

וכנ"ל,

English translation 359

that the matter of joy stands with greater emphasis on Yud Tes Kislev,

אז דער ענין השמחה שטייט נאכמער בהדגשה ביו"ד כסלו,

English translation 360

when then the commandment of the day is with joy.

וואס דעמולט איז מצות היום בשמחה.

English translation 361

That his joy must be not only a joy of a mitzvah and a joy of Torah,

ד.ה. אז זיין שמחה דארף זיין ניט נאר א שמחה של מצוה ושמחה של תורה,

English translation 362

but also a joy from the very essence of the existence of the Jew, regarding whom it was "that You have returned my soul within me"

נאר אויך א שמחה פון דער עצם מציאות פון דעם אידן וואס ביי אים איז געווען "שהחזרת בי נשמתי"

English translation 363

(even before he has joy of Torah and joy of a mitzvah) –

(נאך איידער ער האט שמחה של תורה ושמחה של מצוה) –

English translation 364

because Israel preceded the Torah49 and preceded the mitzvos,

ווארום ישראל קדמו לתורה 49 און קדמו למצוות,

English translation 365

as explained in the Midrash50 that therefore the Torah states "Command the children of Israel",

כמבואר במדרש 50 אז דערפאר שטייט אין תורה "צו את בני ישראל",

English translation 366

"Speak to the children of Israel",

"דבר אל בני ישראל",

English translation 367

because Israel preceded the Torah and mitzvos.

ווייל ישראל קדמו לתורה ומצוות.

English translation 368

And as mentioned – simply, it means that each and every one must utilize the remaining time of the farbrengen of the auspicious day of Yud Tes Kislev, to increase in joy, as the Tzemach Tzedek explains in his Sefer HaChakirah that even in the Infinite there are levels one above the other.

ח. וכאמור – בפשטות מיינט עס, אז יעדערער און יעדערע דארף דאס וואס דער צ"צ איז מבאר אין ספר החקירה שלו אז אויך אין בלי גבול זיינען דא דרגות זו למעלה מזו. אויסנוצן די געבליבענע צייט פון דער התוועדות פון דעם יום זכאי יו"ד כסלו, אויף צו מרבה זיין בשמחה.

English translation 369

And by this is meant –

און דערביי ווערט געמיינט –

English translation 370

simple joy:

שמחה בפשטות:

English translation 371

One of the "heads of your tribes" might think that he will fulfill the mitzvah of the day with joy by learning about the matter in Torah and by contemplating the Torah in this.

איינער פון "ראשיכם שבטיכם" קען מיינען אז ער וועט מקיים זיין מצות היום בשמחה דורך דעם וואס ער וועט לערנען וועגן דעם ענין אין תורה און וועט זיך מתבונן זיין אין דער תורה שבזה.

English translation 372

It is known the instruction of the leader of our generation,

איז ידוע די הוראה פון נשיא דורנו,

English translation 373

that when it comes to a day whose mitzvah of the day is joy, it is not sufficient to learn about it in Torah,

אז ווען עס רעדט זיך וועגן א טאג וואס מצות היום בשמחה איז ניט מספיק לערנען וועגן דעם אין תורה,

English translation 374

rather he must be joyous with simple joy –

נאר ער דארף דעמולט זיין בשמחה בפשטות –

English translation 375

through melodies and dances!

ע"י ניגונים וריקודים!

English translation 376

And one does not need any explanations or proofs that Yud Tes Kislev is connected with simple joy –

און מ'דארף ניט האבן קיינע הסברים וראיות אז יו"ד כסלו איז פארבונדן מיט שמחה בפשטות –

English translation 377

because even a simple person understands,

ווייל אפילו אן איש פשוט פארשטייט,

English translation 378

that at the time of the redemption of the Mitteler Rebbe the first time, they were in a state of simple joy

אז בשעת הגאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן בפעם הראשונה איז מען געווען בשמחה בפשטות

English translation 379

(not only through learning Torah about these matters etc.)!

(ניט בלויז דורך לימוד התורה בענינים אלו כו')!

English translation 380

And since "these days are remembered and done" –

און וויבאלד אז הימים האלה נזכרים ונעשים –

English translation 381

the remembrance of the joy must be until a manner of "and done",

דארף זיין דער נזכרים פון דער שמחה ביז אין אן אופן פון ונעשים,

English translation 382

in actual deed,

במעשה בפועל,

English translation 383

that on Yud Tes Kislev every year one must be in a state of simple joy.

אז ביו"ד כסלו מדי שנה בשנה דארף מען זיין בשמחה בפשטות.

English translation 384

And a joy that is above measure and limitation,

און א שמחה שלמעלה ממדידה והגבלה,

English translation 385

"Rechovos HaNahar",

"רחובות הנהר",

English translation 386

which breaks all boundaries,

וואס איז פורץ אלע גדרים,

English translation 387

the boundaries of holiness

די גדרים פון קדושה

English translation 388

(as above),

(כנ"ל),

English translation 389

in a manner of "and you shall spread forth to the west and to the east and to the north and to the south",

באופן פון "ופרצת ימה וקדמה וצפונה ונגבה",

English translation 390

as it says in our parshah51,

ווי עס שטייט בפרשתנו 51,

English translation 391

where "and you shall spread forth" simply means breaking boundaries,

וואס "ופרצת" איז בפשטות פריצת הגדרים,

English translation 392

expansion.

הרחבה.

English translation 393

And especially since on Shabbos itself we stand in the time of Ra'ava d'Ra'avin52,

ובפרט אז אין שבת גופא שטייט מען בזמן פון רעוא דרעוין 52,

English translation 394

the inheritance of Yaakov53,

נחלת יעקב 53,

English translation 395

which is "an inheritance without borders",

וואס זי איז א "נחלה בלי מצרים",

English translation 396

as it says in the well-known passage in Maseches Shabbos54.

ווי עס שטייט אין דער סוגיא הידועה במס' שבת 54.

English translation 397

The question arises: In the farbrengen of Yud Tes Kislev only a few hours remain, so how can one accomplish (joy) that is above measure and limitation?

ט. שטעלט זיך די שאלה: אין דער התוועדות פון יו"ד כסלו איז געבליבן געציילטע שעות, איז ווי קען מען אויפטאן (שמחה) למעלה ממדידה והגבלה?

English translation 398

The same question applies to every farbrengen:

וואס די זעלבע שאלה איז בנוגע צו יעדער התוועדות:

English translation 399

For in every farbrengen we want it to accomplish in a manner above measure and limitation.

בא יעדער התוועדות וויל מען דאך אז דאס זאל אויפטאן באופן פון למעלה ממדידה והגבלה.

English translation 400

[The Rebbe shlita smiled,

[כ"ק אדמו"ר שליט"א חייך,

English translation 401

and said:]

ואמר:]

English translation 402

Not everything that one wants to accomplish is carried out with the listeners...

ניט אלץ וואס מ'וויל פירט מען אויס בא די הערער...

English translation 403

And especially since there is the "excuse" that due to the shortness of time one cannot accomplish this,

ובפרט אז ס'איז דא דער "תירוץ" אז מפני קוצר הזמן קען מען דאס ניט אויספירן,

English translation 404

because one must limit the time of the farbrengen due to the limitation of the time for Minchah prayer and the time for the after-blessing and the time for Maariv prayer etc.,

ווייל מ'דארף דאך מגביל זיין דעם זמן ההתוועדות מצד דער הגבלה פון זמן תפלת מנחה און זמן ברכה אחרונה און זמן תפלת ערבית וכו',

English translation 405

it would seem that one cannot accomplish in a manner above measure and limitation in such a very limited time.

קען מען לכאורה ניט אויפטאן באופן שלמעלה ממדידה והגבלה אין אזא זמן מוגבל ביותר.

English translation 406

But the truth is not so:

איז דער אמת ניט אזוי:

English translation 407

In holiness, a small amount contains a large amount55. One can sometimes accomplish in a short time in quantity an unlimited amount in quality. As this is in Torah:

אין קדושה איז א מועט מחזיק את המרובה 55. מ'קען אמאל אויפטאן אין א זמן קצר בכמות א בלי גבול באיכות. ווי דאס איז אין תורה:

English translation 408

In one letter of the Torah is included the entire Torah,

אין אן אות אחת בתורה איז כלול כל התורה כולה,

English translation 409

including even what a veteran student will in the future innovate56,

ביז אויך מה שתלמיד ותיק עתיד לחדש 56,

English translation 410

which is "longer than the earth is its measure and broader than the sea"57,

וואס זי איז "ארוכה מארץ מדה ורחבה מני ים" 57,

English translation 411

without limit.

בלי גבול.

English translation 412

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 413

Since the limitation of the time for Minchah prayer etc. is a limitation according to Torah,

וויבאלד אז די הגבלה פון זמן תפלת מנחה וכו' איז א הגבלה ע"פ תורה,

English translation 414

the Almighty established it so –

דער אויבערשטער האט עס אזוי איינגעשטעלט –

English translation 415

it is understood from this that the Almighty,

איז דערפון מובן אז דער אויבערשטער,

English translation 416

Who is above time and place,

וואס ער איז למעלה מזמן ומקום,

English translation 417

gave the power that in the few and limited hours in quantity of the farbrengen one can accomplish in a manner above measure and limitation in quality! And the greater the limitation in time

האט געגעבן כח אז אין די שעות ספורות ומוגבלות בכמות פון דער התוועדות קען מען אויפטאן באופן שלמעלה ממדידה והגבלה באיכות! און וואס גרעסער די הגבלה בזמן

English translation 418

(in quantity),

(בכמות),

English translation 419

the more power one has to accomplish even in such a short time without limit in quality!

האט מען אלץ מער כח צו אויפטאן אפילו אין אזא זמן קצר בל"ג באיכות!

English translation 420

And from this it is understood regarding the farbrengen of Yud Tes Kislev:

ועד"ז איז מובן בנוגע צו דער התוועדות פון יו"ד כסלו:

English translation 421

Since the Above has established the limitation of the farbrengen,

וויבאלד אז דער אויבערשטער האט איינגעשטעלט די הגבלה פון דער התוועדות,

English translation 422

and together with this our Rebbeim demand of a Jew that on Yud Tes Kislev he should stand in joy that is above measure and limitation,

וביחד עם זה מאָנען רבותינו נשיאינו פון א אידן אז ביו"ד כסלו זאל ער שטיין בשמחה שלמעלה ממדידה והגבלה,

English translation 423

and since it is demanded thus, it is a proof that one has the abilities for this58 –

און וויבאלד אז מ'מאנט אזוי איז א ראי' אז מ'האט אויף דעם די כחות 58 –

English translation 424

it is understood that the Above has given abilities that in this limited time, in quantity, one can stand with a joy that breaks all boundaries and limitations,

איז פארשטאנדיק אז דער אויבערשטער האט געגעבן כחות אז בזמן מוגבל זה בכמות קען מען שטיין מיט א שמחה וואס איז פורץ כל הגדרים והגבלות,

English translation 425

and in this limited time one should be able to accomplish that which ordinarily would have required a long duration,

און אין דעם זמן מוגבל זאל מען קענען אויפטאן דאס וואס ע"ד הרגיל וואלט געדארפט נעמען א משך זמן רב,

English translation 426

until accomplishing in a manner that is completely above measure and limitation,

ביז אויפטאן באופן שלמעלה ממדידה והגבלה לגמרי,

English translation 427

"longer than the measure of the earth",

"ארוכה מארץ מדה",

English translation 428

in the manner of "and you shall spread forth" in actual deed,

באופן פון "ופרצת" בפועל ממש,

English translation 429

"Rechovos HaNahar"!

"רחובות הנהר"!

English translation 430

And from this it is also understood regarding the limitations in the farbrengen itself:

ומזה גם מובן בנוגע צו די הגבלות אין דער התוועדות עצמה:

English translation 431

The order is established that one interrupts between one talk and another by singing a niggun,

ס'איז איינגעשטעלט דער סדר אז מ'איז מפסיק בין דיבור לדיבור מיט זינגען א ניגון,

English translation 432

with joy,

מיט שמחה,

English translation 433

or with a dance, etc.

אדער מיט א ריקוד וכו'.

English translation 434

And likewise the reverse:

וכמו כן פארקערט:

English translation 435

One interrupts between one niggun and another and between one joy and another with a matter of speech. Both the speech and the niggun, etc., take a limited time.

מ'איז מפסיק בין ניגון לניגון ובין שמחה לשמחה מיט אן ענין של דיבור. וואס סיי דער דיבור און סיי דער ניגון כו' ציט זיך א זמן מוגבל.

English translation 436

Nevertheless, the Above has instilled abilities that in this small amount of time, in quantity, one should be able to speak

אעפ"כ האט דער אויבערשטער אריינגעגעבן כחות אז אין דעם זמן מועט בכמות זאל מען קענען רעדן

English translation 437

(during the speech)

(בשעת הדיבור)

English translation 438

and sing

און זינגען

English translation 439

(during the niggun)

(בשעת הניגון)

English translation 440

in a manner of a small amount

באופן פון מועט

English translation 441

(in quantity)

(בכמות)

English translation 442

that contains the many

המחזיק את המרובה

English translation 443

(in quality).

(באיכות).

English translation 444

And since a Jew is given the abilities for this,

און וויבאלד אז מ'גיט א אידן די כחות אויף דעם,

English translation 445

it is understood the greatness of the responsibility and together with this –

איז פארשטאנדיק דער גודל האחריות וביחד עם זה –

English translation 446

the greatness of the merit that he has to bring out the abilities in revelation,

דער גודל הזכות וואס ער האט צו ארויסברענגען די כחות בגילוי,

English translation 447

in actual deed.

בפועל.

English translation 448

And when one utilizes the abilities in actual deed, it is a certain thing that one succeeds in standing with joy that is above measure and limitation,

און בשעת מ'נוצט אויס די כחות בפועל איז א זיכערע זאך אז מ'איז מצליח צו שטיין בשמחה שלמעלה ממדידה והגבלה,

English translation 449

which breaks all boundaries,

וואס איז פורץ אלע גדרים,

English translation 450

even the boundaries of holiness,

אפילו די גדרים פון קדושה,

English translation 451

And certainly this completely nullifies the boundaries of all undesirable matters,

ועאכו"כ אז דאס איז אינגאנצן מבטל די גדרים פון אלע ענינים בלתי רצויים,

English translation 452

so that from the "as they afflicted him" only the "so did they multiply and so did they spread forth" remains59,

אזוי אז פון דעם "כאשר יענו אותו" בלייבט נאר איבער דער "כן ירבה וכן יפרוץ" 59,

English translation 453

"Rechovos HaNahar",

"רחובות הנהר",

English translation 454

for if something still remains from the "they afflicted him",

ווארום אויב עס בלייבט נאך עפעס איבער פון דעם "יענו אותו",

English translation 455

then there is a lack in the "multiply" and "spread forth",

פעלט דעמולט אין דעם "ירבה" און "יפרוץ",

English translation 456

therefore no impression can remain from the "they afflicted him",

דעריבער קען ניט בלייבן קיין רושם פון דעם "יענו אותו",

English translation 457

and the only thing that remains from it is the spark of good that is in it

און די איינציקע זאך וואס בלייבט דערפון איז דער ניצוץ טוב וואס איז אין דעם דא

English translation 458

(for in every thing there is a spark of good) –

(ווארום בכל דבר איז דא א ניצוץ טוב) –

English translation 459

the "advantage of the light"

דער "יתרון האור"

English translation 460

(multiply and spread forth)

(ירבה ויפרוץ)

English translation 461

that comes out "from within the darkness"60,

וואס קומט ארויס "מתוך החושך" 60,

English translation 462

for the sake of which the darkness was initially,

וואס צוליב דעם איז לכתחילה געווען דער חושך,

English translation 463

the "for a small moment I forsook you"61,

דער "רגע קטן עזבתיך" 61,

English translation 464

so that it becomes "night shines like day"62.

אזוי אז עס ווערט "לילה כיום יאיר" 62.

English translation 465

That is:

דאס הייסט:

English translation 466

Not only does no impression remain from the undesirable thing,

ניט נאר וואס עס בלייבט ניט איבער קיין רושם פון דעם דבר בלתי רצוי,

English translation 467

but through this a matter of expansion in perfection comes about,

נאר דורך דעם ווערט אן ענין של הרחבה בשלימות,

English translation 468

"Rechovos HaNahar",

"רחובות הנהר",

English translation 469

in all matters,

אין אלע ענינים,

English translation 470

until in children, life, and sustenance with ease, and in all of them with ease,

ביז אין בני חיי ומזוני רויחי ובכולם רויחי,

English translation 471

i.e. –

ד.ה. –

English translation 472

expansion of "Rechovos HaNahar".

הרחבה פון "רחובות הנהר".

English translation 473

Yes. Until the true and complete expansion in all matters, which will be in the true and complete redemption, which is "true" and "complete" and brings about truth and completeness in all matters:

יא. ביז דער אמיתית ושלימות ההרחבה בכל הענינים, וואס דאס וועט זיין בגאולה האמיתית והשלימה, וואס זי איז "אמיתית" און "שלימה" און זי טוט אויף אמיתיות ושלימות בכל הענינים:

English translation 474

Both expansion in perfection regarding Jews –

סיי הרחבה בשלימות אין אידן –

English translation 475

"with our youths and with our elders etc. with our sons and with our daughters"63,

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 63,

English translation 476

and expansion in perfection regarding all their matters –

סיי הרחבה בשלימות אין אלע זייערע ענינים –

English translation 477

"their silver and their gold with them"64,

"כספם וזהבם אתם" 64,

English translation 478

beginning with silver and gold in spirituality,

אנהויבנדיק פון כסף וזהב ברוחניות,

English translation 479

love and awe65,

אהבה ויראה 65,

English translation 480

which include all positive commandments and all negative commandments66,

וואס זיי זיינען כולל אלע מצוות עשה און אלע מצוות לא תעשה 66,

English translation 481

and also,

און סיי,

English translation 482

as from this it descends into silver and gold in physicality,

ווי דערפון ווערט נשתלשל אין כסף וזהב בגשמיות,

English translation 483

And also expansion in perfection in the Holy Land –

און סיי הרחבה בשלימות אין ארץ הקודש –

English translation 484

"Hashem your G-d will expand your border"67,

"ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 67,

English translation 485

not only the seven lands,

ניט נאר די שבע ארצות,

English translation 486

but all ten lands68 –

נאר אלע עשר ארצות 68 –

English translation 487

the perfection of the land,

שלימות הארץ,

English translation 488

"a land which etc. the eyes of Hashem your G-d are upon it from the beginning of the year until the end of the year"69,

"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 69,

English translation 489

and especially in a leap year,

ובפרט אין א שנה מעוברת,

English translation 490

and especially in the year itself –

ובפרט אין דער שנה גופא –

English translation 491

when one stands in the month of Kislev,

בשעת מ'שטייט בחודש כסלו,

English translation 492

whose content is "your springs will spread forth outward"70,

וואס תוכנו איז "יפוצו מעינותיך חוצה" 70,

English translation 493

specifically in the manner of "will spread forth",

דוקא באופן פון "יפוצו",

English translation 494

for "will spread forth" also means a matter of expansion.

וואס "יפוצו" מיינט אויך אן ענין של הרחבה.

English translation 495

And through "your springs will spread forth outward" "the Master has come", this is King Moshiach71,

און דורך "יפוצו מעינותיך חוצה" איז "אתי מר" דא מלכא משיחא 71,

English translation 496

in the true and complete redemption, speedily in our days, literally.

בגאולה האמיתית והשלימה בעגלא דידן ובמהרה בימינו ממש.

English translation 497

The above discussion is the lesson of Yud Tes Kislev in every year, regardless of its placement.

יב. המדובר לעיל איז דער לימוד פון יו"ד כסלו בכל שנה ושנה, ניט קוקנדיק אויף זיין קביעות.

English translation 498

However, there are changes in the placement of Yud Tes Kislev regarding the days of the week

דערצו זיינען אבער דא שינויים אין דער קביעות פון יו"ד כסלו בימי השבוע

English translation 499

(although regarding the days of the month it is always the tenth of the month)

(אע"פ וואס בימי החודש איז ער אלעמאל עשירי בחודש)

English translation 500

and regarding the weekly Torah portion. And in this year –

ובפרשת השבוע. ובשנה זו –

English translation 501

Yud Tes Kislev occurs a) on Shabbos,

קומט אויס יו"ד כסלו א) ביום השבת,

English translation 502

and b) on Shabbos Parshas Vayeitzei.

און ב) בשבת פ' ויצא.

English translation 503

Although the fact that its occurrence is merely a detail that is seemingly secondary to the general and primary matter of Yud Tes Kislev

וואס אע"פ אז זיי קביעות איז בלויז א פרט וואס איז לכאורה א טפל צו דעם ענין כללי ועיקרי פון יו"ד כסלו

English translation 504

(since Yud Tes Kislev is not dependent on its occurrence),

(זייענדיק יו"ד כסלו ניט קוקנדיק אויף זיין קביעות),

English translation 505

as is proven from the fact that there are several years when Yud Tes Kislev does not fall out in such an occurrence,

כדמוכח דערפון וואס עס זיינען דא כמה שנים ווען יו"ד כסלו קומט ניט אויס בקביעות כזו,

English translation 506

it is therefore understood that the occurrence is not indispensable to the general and primary study of Yud Tes Kislev;

איז דערפון מובן אז די קביעות איז ניט לעיכובא צו דעם לימוד כללי ועיקרי פון יו"ד כסלו;

English translation 507

but together with this,

אבער ביחד עם זה,

English translation 508

since everything is with Divine Providence,

וויבאלד אז יעדער זאך איז בהשגחה פרטית,

English translation 509

and certainly the matter of the fixing of the months which is according to the Torah,

ועאכו"כ דער ענין פון קביעות החדשים וואס איז ע"פ תורה,

English translation 510

this is dependent on the fixing of the months by the court,

דאס איז תלוי אין קביעות החדשים ע"י בית-דין,

English translation 511

not only the determination of when Rosh Chodesh will be,

ניט דוקא די קביעות ווען ראש חודש וועט זיין,

English translation 512

but also the matter of whether the month of Cheshvan is lacking or full,

נאר אויך דער ענין צי חודש חשון איז חסר אדער מלא,

English translation 513

upon which depends the occurrence of the days of the week and the weekly Torah portion of Yud Tes Kislev,

וואס אין דעם איז תלוי די קביעות בימי השבוע ובפרשת השבוע פון יו"ד כסלו,

English translation 514

therefore, since this is with Divine Providence.

איז וויבאלד אז דאס איז בהשגח"פ.

English translation 515

And in a specific year it falls out with a particular occurrence –

און בשנה מסויימת קומט עס אויס בקביעות מיוחדת –

English translation 516

this occurrence is a detail that is indispensable in this year in the matter of Yud Tes Kislev

איז די קביעות א פרט המעכב בשנה זו אין דעם ענין פון יו"ד כסלו

English translation 517

(because Yud Tes Kislev must nevertheless fall out in some occurrence,

(ווייל יו"ד כסלו מוז דאך אויסקומען אין עפעס א קביעות,

English translation 518

and in this year it has fallen out with Divine Providence in this occurrence).

ובשנה זו איז דאס בהשגח"פ אויסגעקומען בקביעות זו).

English translation 519

And certainly there is in this a lesson in the service of G-d,

און זיכער איז דא אין דעם א לימוד בעבודת ה',

English translation 520

and a lesson connected with the general matter of Yud Tes Kislev,

און א לימוד בקשר מיט דעם ענין כללי פון יו"ד כסלו,

English translation 521

all the more so from the teaching of the Baal Shem Tov that everything in the world that one sees or hears contains a directive in the service of G-d,

במכ"ש פון תורת הבעש"ט 72 אז יעדער זאך בעולם וואס מ'זעט אדער מ'הערט איז דא אין דעם א הוראה בעבודת ה',

English translation 522

certainly in an occurrence according to the Torah.

עאכו"כ אין א קביעות ע"פ תורה.

English translation 523

And although this is a detail that is indispensable only in this year

און אע"פ אז דאס איז א פרט המעכב נאר בשנה זו

English translation 524

(unlike in another year where the indispensable detail is a different occurrence) –

(משא"כ בשנה אחרת איז דער פרט המעכב אן אנדער קביעות) –

English translation 525

nevertheless, since the Torah is eternal,

איז אבער וויבאלד אז התורה היא נצחית 73,

English translation 526

including the occurrence in this year and the lesson from it,

כולל די קביעות בשנה זו און די הוראה דערפון,

English translation 527

therefore there is from this a lesson for all years.

איז דערפון דא א הוראה על כל השנים.

English translation 528

And since this is all connected with the redemption of a prince in Israel,

און וויבאלד אז דאס איז אלץ פארבונדן מיט דער גאולה פון א נשיא בישראל,

English translation 529

the Mitteler Rebbe,

דער מיטעלער רבי,

English translation 530

it is connected with all Jews,

איז דאס פארבונדן מיט אלע אידן,

English translation 531

from "your heads, your tribes" until "your wood cutters" and "your water drawers" –

פון "ראשיכם שבטיכם". ביז "חוטב עציך" און "שואב מימיך" –

English translation 532

as His Holiness, my father-in-law, the Rebbe, the prince of our generation writes regarding his redemption,

ע"ד ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו שרייבט בנוגע לגאולתו 74,

English translation 533

that "not only me did the Holy One, blessed be He, redeem on Yud Beis Tammuz,

אז "לא אותי בלבד גאל הקב"ה בי"ב תמוז,

English translation 534

but rather also all the lovers of our holy Torah,

כי אם גם את כל מחבבי תורתנו הקדושה,

English translation 535

observers of the commandments,

שומרי מצוה,

English translation 536

and also all who are called by the name of Israel."

וגם את כל אשר בשם ישראל יכונה".

English translation 537

That is, that all Jews were redeemed together with the master of the redemption,

ד.ה. אז אלע אידן זיינען נגאל געווארן צוזאמען מיטן בעל הגאולה,

English translation 538

and not in separate redemptions,

און ניט אין באזונדערע גאולות,

English translation 539

but rather in the same redemption that "me" was redeemed, "not only me did the Holy One, blessed be He, redeem..

נאר אין דער זעלבער גאולה וואס "אותי" איז נגאל געווארן איז "לא אותי בלבד גאל הקב"ה..

English translation 540

but rather also" all other Jews,

כי אם גם" אלע אנדערע אידן,

English translation 541

until also one who for the time being is one that "the name of Israel" is for him only "called,"

ביז אויך אזא וואס דערוויילע איז ער אזא וואס "שם ישראל" איז ביי אים בלויז "יכונה",

English translation 542

a nickname.

א כינוי 75.

English translation 543

And this is understood regarding the redemption of the Mitteler Rebbe.

ועד"ז איז מובן בנוגע לגאולת אדמו"ר האמצעי.

English translation 544

And since the redemption is connected with all Jews,

און וויבאלד אז די גאולה איז פארבונדן מיט אלע אידן,

English translation 545

it is understood that the lesson from this day of redemption and from its particular occurrence in this year,

איז מובן אז די הוראה פון דעם יום הגאולה און פון זיין קביעות מיוחדת בשנה זו,

English translation 546

in the days of the week and in the weekly Torah portion,

בימי השבוע ובפרשת השבוע,

English translation 547

must be understandable to everyone.

דארף זיין פארשטאנדיק לכאו"א.

English translation 548

Yud Gimmel. The lesson from this that Yud Tes Kislev falls out on the day of Shabbos – in connection with the general lesson and content of Yud Tes Kislev (the redemption of the Mitteler Rebbe – the sefirah of Binah) in the matter of joy, "the mother of the children is joyous" (as above in the first talk):

יג. דער לימוד דערפון וואס יו"ד כסלו קומט אויס ביום השבת – בקשר מיטן לימוד ותוכן כללי פון יו"ד כסלו (גאולת אדמו"ר האמצעי – ספירת הבינה) בענין השמחה, "אם הבנים שמחה" (כנ"ל בשיחה א'):

English translation 549

On the verse "and on the day of your joy" it states in the Sifri "these are the Shabbosos."

אויפן פסוק 76 "וביום שמחתכם" שטייט אין ספרי "אלו שבתות".

English translation 550

And the question on this is known,

וידוע די שאלה בזה 77,

English translation 551

how does it accord with that "Shabbos is not a time of joy but rather a level of delight"

ווי שטימט עס דערמיט וואס "שבת אינו זמן השמחה כ"א בחינת עונג" 78

English translation 552

(as brought in the later authorities,

(ווי געבראכט אין אחרונים 79,

English translation 553

and also not from ordinary later authorities,

ביז אויך פון ניט סתם אחרונים,

English translation 554

but rather from our Rabbis, our leaders,

נאר פון רבותינו נשיאינו 78,

English translation 555

as was discussed at length once,

ווי גערעדט אמאל בארוכה,

English translation 556

and it has also already been printed) –

און ס'איז שוין אויך געדרוקט 80) –

English translation 557

But this is all a question in order to understand the matter better and deeper and broader;

אבער דאס איז אלץ א שאלה בכדי צו פארשטיין דעם ענין בעסער און טיפער און ברייטער;

English translation 558

but the essence of the matter that "and on the day of your joy –

אבער דער עצם ענין אז "וביום שמחתכם –

English translation 559

these are Shabbosos" is stated explicitly in the Sifri,

אלו שבתוח" שטייט בפירוש אין ספרי,

English translation 560

consequently it is understood from this that Shabbos is connected with joy.

במילא איז דערפון מובן אז שבת איז פארבונדן מיט שמחה.

English translation 561

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 562

From the Sifri it is understood that when it states "and on the day of your joy" simply in the verse –

פון ספרי איז מובן אז ווען עס שטייט "וביום שמחתכם" סתם אין פסוק –

English translation 563

"these are Shabbosos,"

איז "אלו שבתות",

English translation 564

that is, that "the day of your joy" simply is Shabbos,

ד.ה. אז "יום שמחתכם" סתם איז דאס שבת,

English translation 565

to such an extent is joy connected with Shabbos.

עד כדי כך איז שמחה פארבונדן מיט שבת.

English translation 566

Furthermore:

נאכמער:

English translation 567

Here it does not state "the day of our joy,"

דא שטייט ניט "יום שמחתנו",

English translation 568

as for example we say on the festival of Sukkos "the time of our joy,"

בדוגמא ווי מ'זאגט בחג הסוכות 81 "זמן שמחתנו" 82,

English translation 569

the joy of the One Above

די שמחה פון דעם אויבערשטן

English translation 570

("G-d will rejoice in His works")

("ישמח ה' במעשיו" 83)

English translation 571

and the joy of Jews

און די שמחה פון אידן

English translation 572

("Israel will rejoice in their Maker"),

("ישמח ישראל בעושין" 84),

English translation 573

rather it states "the day of your joy,"

נאר עס שטייט "יום שמחתכם",

English translation 574

that this is entirely the joy of Jews. From this it is understood that then the One Above gives more powers to Jews to be in joy,

אז דאס איז אינגאנצן די שמחה פון אידן. וואס דערפון איז מובן אז דעמולט גיט דער אויבערשטער מער כחות צו אידן צו זיין בשמחה,

English translation 575

so that this can be "your joy,"

בכדי אז דאס זאל קענען זיין "שמחתכם",

English translation 576

a joy entirely of the Jews themselves.

א שמחה אינגאנצן פון אידן אליין.

English translation 577

And on this "on the day of your rejoicing",

און אויף דעם "ביום שמחתכם",

English translation 578

the joy of Jews,

די שמחה פון אידן,

English translation 579

the Sifri says –

זאגט דער ספרי –

English translation 580

"these are Shabbats",

"אלו שבתות",

English translation 581

from this is understood the powers that one has on the day of Shabbat to be in joy.

איז דאך דערפון מובן די כחות וואס מ'האט ביום השבת אויף זיין בשמחה.

English translation 582

From which is understood the lesson and instruction from this in connection with Yud-Tes Kislev:

וואס דערפון איז מובן דער לימוד והוראה דערפון בקשר מיט יו"ד כסלו:

English translation 583

Yud-Tes Kislev, in whatever determination it may be, the commandment of the day is in joy,

יו"ד כסלו באיזה קביעות שתהי' איז מצות היום בשמחה,

English translation 584

"the mother of children is joyful",

"אם הבנים שמחה",

English translation 585

and in a manner of expansion etc.

ובאופן של הרחבה וכו'

English translation 586

(with all the details in this mentioned above).

(עם כל הפרטים בזה האמורים לעיל).

English translation 587

When it occurs, however, also on the day of Shabbat –

בשעת עס קומט אבער אויס אויך ביום השבת –

English translation 588

"on the day of your rejoicing, these are Shabbats" –

"ביום שמחתכם אלו שבתות" –

English translation 589

one receives additional powers for the joy.

באקומט מען נאכמער כחות אויף דער שמחה.

English translation 590

13. So too the second matter in the determination of Yud-Tes Kislev in this year – that it occurs on Shabbat of Parshat Vayetzei – is connected with the content of the matter of Yud-Tes Kislev (connected with Sefirat HaBinah):

יד. אזוי אויך דער צווייטער ענין בקביעות יו"ד כסלו בשנה זו – אז דאס קומט אויס בשבת פ' ויצא – איז פארבונדן מיטן תוכן הענין פון יו"ד כסלו (פארבונדן מיט ספירת הבינה):

English translation 591

The entire matter of Sefirat HaBinah

דער גאנצער ענין פון ספירת הבינה

English translation 592

(with which the redemption of Yud-Tes Kislev is connected)

(וואס דערמיט איז פארבונדן די גאולה פון יו"ד כסלו)

English translation 593

consists of "Vayetzei" –

באשטייט פון "ויצא" –

English translation 594

a going out from the point of Chochmah:

א יציאה פון נקודת החכמה:

English translation 595

As long as one stands on the level of the point of Chochmah,

כל זמן מ'שטייט אויף דער דרגא פון נקודת החכמה,

English translation 596

when the point of intellect shines,

אז עס לייכט די נקודת השכל,

English translation 597

with the full force of the point,

מיטן גאנצן תוקף הנקודה,

English translation 598

then it is not possible to separate details and it is not possible that there be a give-and-take of rationales on one side and the other,

איז דעמולט ניט שייך אז מ'זאל פאנאנדערקלייבן פרטים און ס'איז ניט שייך אז עס זאל זיין א שקו"ט פון סברות לכאן ולכאן,

English translation 599

i.e., that there is no place there for the matter of Binah,

ד.ה. אז דארטן איז ניטא קיין ארט אויף דעם ענין פון בינה,

English translation 600

because nothing shines more than the point of intellect. It is indeed not in the category of "nothing more",

ווייל ס'לייכט מער ניט ווי די נקודת השכל. ס'איז טאקע ניט בגדר פון "מער ניט",

English translation 601

because the point of Chochmah includes within itself all details,

ווייל נקודת החכמה איז כולל אין זיך אלע פרטים,

English translation 602

but not as they stand as details where a give-and-take is possible,

אבער ניט ווי זיי שטייען אלס פרטים וואו ס'איז שייך א שקו"ט,

English translation 603

but as they stand as a part of the general point.

נאר ווי זיי שטייען אלס א חלק פון דער נקודה כללית.

English translation 604

In order that the matter of Binah be actualized –

בכדי עס זאל זיין דער ענין פון בינה בפועל –

English translation 605

there must be "Vayetzei",

דארף זיין "ויצא",

English translation 606

a going out from the point of intellect,

א יציאה מנקודת השכל,

English translation 607

outside the point,

מחוץ לנקודה,

English translation 608

and there one can divide the intellect into details and engage in dialectic about it etc.

און דארטן קען מען מחלק זיין דעם שכל אויף פרטים און זיך מפלפל זיין בזה וכו'.

English translation 609

As explained in Chassidus that Chochmah and Binah are like a spring and a river:

כמבואר בחסידות 85 אז חכמה ובינה זיינען ווי א מעין ונהר:

English translation 610

Chochmah is like a spring that is the source of a river,

חכמה איז ווי א מעין וואס ער איז דער מקור פון א נהר,

English translation 611

Binah. But in the spring itself, the existence of the river is not applicable –

בינה. אבער אין דעם מעין אליין איז ניט שייך די מציאות הנהר –

English translation 612

there there is only the spring;

דארטן איז דא נאר דער מעין;

English translation 613

in order that there be a river,

בכדי עס זאל זיין א נהר,

English translation 614

there must be "Vayetzei",

דארף זיין "ויצא",

English translation 615

a going out to the outside of the spring,

א יציאה לחוץ פון דעם מעין,

English translation 616

as it is written "and a river went out from Eden". "Eden" is the aspect of Chochmah

כמ"ש 86 "ונהר יצא מעדן". "עדן" איז בחי' חכמה

English translation 617

(which is called a spring),

(וואס ווערט אנגערופן מעין),

English translation 618

and "a river went out from Eden" is the aspect of Binah which "goes out and is drawn from the aspect of Chochmah". And afterwards from this comes –

און "נהר יצא מעדן" איז בחי' בינה וואס איז "יוצא ונמשך מבחי' חכמה". און דערנאך ווערט פון דעם נור –

English translation 619

"the expanses of the river",

"רחובות הנהר",

English translation 620

but first and foremost there must be the going out of the river from the spring,

אבער לכל לראש דארף זיין יציאת הנהר מן המעין,

English translation 621

afterwards "the expanses of the river" can come.

דערנאך קען ווערן "רחובות הנהר".

English translation 622

This is also the explanation of "and Yaakov went out from Be'er Sheva and went to Charan" *86 –

וואס דאס איז אויך דער פירוש אין "ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה" *86 –

English translation 623

as explained in Ohr HaTorah on the verse and in many places,

כמבואר באוה"ת עה"פ 87 ובכ"מ 88,

English translation 624

that "Yaakov" is Yud Ekev,

אז "יעקב" איז יו"ד עקב,

English translation 625

"which is the aspect of the drawing down of the supernal Chochmah,

"שהוא בחי' המשכת חכמה עילאה,

English translation 626

which is the aspect of Yud,

שהוא בחי' יו"ד,

English translation 627

downward, downward, even to the aspect of heels",

למטה מטה גם בבחי' עקביים" 89,

English translation 628

and as it is written "He commanded the salvations of Yaakov"

וכמ"ש 90 "צוה ישועות יעקב"

English translation 629

(as explained there).

(כמבואר שם).

English translation 630

And this drawing down is effected through "Be'er Sheva",

און די המשכה ווערט אויפגעטאן ע"י "באר שבע",

English translation 631

Binah,

בינה,

English translation 632

the source for the seven attributes

דער מקור אויף די שבע מדות

English translation 633

("the mother of children"),

("אם הבנים"),

English translation 634

which then gives a place for the descent and drawing down of Chochmah downward, downward

וואס דאס גיט דערנאך אן ארט אויף ירידת והמשכת החכמה למטה מטה

English translation 635

(in the aspect of heels).

(בבחי' עקביים).

English translation 636

I.e., that "and Yaakov went out from Be'er Sheva and went to Charan" is connected with the going out from the point of Chochmah

ד.ה. אז "ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה" איז פארבונדן מיט דער יציאה פון נקודת החוכמה

English translation 637

(Yud)

(יו"ד)

English translation 638

into Binah,

אין בינה,

English translation 639

until downward, downward in the aspect of heels,

ביז למטה מטה בבחי' עקביים,

English translation 640

into "Charan",

אין "חרנה",

English translation 641

"the burning anger of the Place".

"חרון אף של מקום" 91.

English translation 642

And as explained in the aforementioned discourses,

וכמבואר אין די דרושים הנ"ל,

English translation 643

that "and Yaakov went out from Be'er Sheva and went to Charan" is the descent of Yaakov into exile,

אז "ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה" איז די ירידה פון יעקב אין גלות 92,

English translation 644

from the Land of Israel

פון ארץ ישראל

English translation 645

(Be'er Sheva)

(באר שבע)

English translation 646

into outside the Land,

אין חוץ לארץ,

English translation 647

and there itself –

און דארטן גופא –

English translation 648

in Charan,

אין חרן,

English translation 649

"the burning anger of the Place".

"חרון אף של מקום".

English translation 650

15. And the intention of this going out and descent from the point of Chochmah into Binah, and through this – the descent and drawing down downward, downward, into "the burning anger of the Place" – is a descent for the sake of ascent, that even in the details and downward, downward one draws down Chochmah:

טו. און די כוונה פון דעו יציאה וירידה מנקודת החכמה אין בינה, ועי"ז – די ירידה והמשכה למטה מטה, אין "חרון אף של מקום" – איז ירידה צורך עלי', אז אויך אין די פרטים און למטה מטה איז מען ממשיך חכמה:

English translation 651

Specifically through the going out and descent from the point of Chochmah into Binah, one takes all the details of the intellect

דוקא דורך דער יציאה וירידה מנקודת החכמה אין בינה נעמט מען דורך די אלע פרטים פון דעם שכל

English translation 652

(as they stand on their own outside the point)

(ווי זיי שטייען מצד עצמם חוץ פון דער נקודה)

English translation 653

and specifically then the elevation of "the expanses of the river" of Binah is effected,

און דוקא דעמולט ווערט אויפגעטאן דער עילוי פון "רחובות הנהר" דבינה,

English translation 654

until it reaches into the essential expanse,

ביז ווי דאס דערגרייכט אין מרחב העצמי,

English translation 655

which one would not have from the point of Chochmah were it not for the going out and descent into Binah;

וואס דאס וואלט מען ניט געהאט מצד נקודת החכמה לולא די יציאה וירידה אין בינה;

English translation 656

And so too through the descent lower –

ועד"ז דורך דער ירידה למטה יותר –

English translation 657

into downward, downward,

אין למטה מטה,

English translation 658

"the burning anger of the Place",

"חרון אף של מקום",

English translation 659

there is a most supernal elevation,

ווערט אן עלי' נעלית ביותר,

English translation 660

that one makes there a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms,

אז מ'מאכט דארט אויף א דירה לו ית' בתחתוניו,

English translation 661

which elevation would not have been were it not for the descent.

וואס די עלי' וואלט ניט געווען לולא הירידה.

English translation 662

And as it was simply with our father Yaakov,

און ווי ס'איז געווען בפשטות בא יעקב אבינו 93,

English translation 663

that through Yaakov's descent into exile,

אז דורך ירידת יעקב אין גלות,

English translation 664

"And Yaakov departed from Be'er Sheva and went to Charan",

"ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה",

English translation 665

the intention of which was in order that he should refine in the lowest level

וואס די כוונה בזה איז געווען בכדי ער זאל מברר זיין למטה מטה

English translation 666

(the sheep of Lavan in Charan,

(צאן לבן בחרן,

English translation 667

in the burning anger of the Place)

בחרון אף של מקום)

English translation 668

and make a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms –

און מאכן א דירה לו ית' בתחתונים –

English translation 669

not only did he remain "complete",

איז ניט נאר וואס ער איז געבליבן "שלם" 94,

English translation 670

but rather an ascent was added to him,

נאר אין אים איז צוגעקומען אן עלי',

English translation 671

that "the man increased exceedingly greatly".

אז "ויפרוץ האיש מאד מאד" 95.

English translation 672

Until the descent from Eretz Yisrael to Charan

ביז אז די ירידה פון ארץ ישראל אין חרן

English translation 673

(at the beginning of our portion)

(בתחלת פרשתנו)

English translation 674

then brought about the ascent

האט דערנאך געבראכט די עלי'

English translation 675

(at the end of our portion) –

(בסיום פרשתנו) –

English translation 676

that "And Yaakov went on his way and angels of G-d met him etc. and he called the name of that place Machanayim",

אז "ויעקב הלך לדרכו ויפגעו בו מלאכי אלקים גו' ויקרא שם המקום ההוא מחנים" 96,

English translation 677

which alludes to the perfection of the future redemption,

וואס איז מרמז אויף די שלימות פון די גאולה העתידה,

English translation 678

as will be explained later

כדלקמן

English translation 679

(section 21).

(סכ"א).

English translation 680

But in order to draw down all these matters and attain the ascent,

אבער בכדי צו ממשיך זיין די אלע ענינים און דערגרייכן די עלי',

English translation 681

first and foremost there must be the "Vayeitzei" –

דארף לכל לראש זיין דער "ויצא" –

English translation 682

the name of the entire portion –

שם כל הפרשה –

English translation 683

that one departs from his place, his standing, and his state. For at the beginning of the departure from the point of wisdom, there are not yet any details etc.,

אז מ'גייט אוועק ממקומו וממעמדו ומצבו. וואס בתחלת היציאה מנקודת החכמה זיינען נאך ניטא קיין פרטים וכו',

English translation 684

but this

אבער דאס

English translation 685

("Vayeitzei")

("ויצא")

English translation 686

is the only way to subsequently arrive at the details, up to "the expanses of the river",

איז דער איינציקער וועג אויף צוקומען דערנאך צו די פרטים ביז צו "רחובות הנהר",

English translation 687

because as long as there is no "Vayeitzei" and one still stands in the point,

ווייל כל זמן ס'איז ניטא דער "ויצא" און מ'שטייט נאך אין דער נקודה,

English translation 688

he cannot have the details,

קען מען ניט האבן די פרטים,

English translation 689

as explained above,

כנ"ל,

English translation 690

and so too, as long as Yaakov is still in Be'er Sheva, he cannot accomplish the refinement of Charan and make a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms.

ועד"ז כל זמן יעקב געפינט זיך נאך אין באר שבע קען ער ניט אויפטאן דעם בירור פון חרן און מאכן א דירה לו ית' בתחתונים.

English translation 691

16. From this, the lesson of "Vayeitzei" is understood:

טז. דערפון איז מובן די הוראה פון "ויצא":

English translation 692

One must know,

א איך דארף וויסן,

English translation 693

that regardless of his level and state,

אז ניט קוקנדיק אויף זיין מעמד ומצב,

English translation 694

even if he stands on a level of holiness,

אפילו אויב ער שטייט אין א דרגא פון קדש,

English translation 695

which is the aspect of wisdom –

וואס דאס איז די בחינה פון חכמה –

English translation 696

"Kodesh" is a term in itself,

קדש מלה בגרמי' 97,

English translation 697

there must always be in him "ascending in holiness". For this, first and foremost there must be a "departure" from the previous level

דארף ביי אים שטענדיק זיין "מעלין בקודש" 98. וואס דערצו דארף לכל לראש זיין "ויצא" פון דער דרגא הקודמת

English translation 698

(even from a level of holiness) –

(אפילו פון א דרגא בקדושה) –

English translation 699

because if there is no departure from the previous level,

ווייל אויב ס'איז ניטא קיין יציאה פון דער דרגא הקודמת,

English translation 700

he remains standing in his place,

בלייבט ער שטיין במקומו,

English translation 701

consequently he cannot then ascend in holiness;

במילא קען ער דעמולט ניט מעלה זיין בקודש;

English translation 702

specifically when he departs from his previous level,

דוקא בשעת ער גייט אוועק מדרגתו הקודמת,

English translation 703

even if this is seemingly a departure and descent,

אפילו אויב דאס איז לפי שעה א יציאה וירידה לכאורה,

English translation 704

but a descent that is necessary for ascent –

אבער א ירידה וואס איז צורך עלי' –

English translation 705

it gives him the ability to ascend in holiness.

גיט עס אים די מעגלעכקייט צו מעלה זיין בקודש.

English translation 706

Until that through the fact that there is in him the departure and descent from his previous level and in him there is "ascending in holiness" –

ביז אז דורך דעם וואס ביי אים איז דא די יציאה וירידה מדרגתו הקודמת און ביי אים ווערט "מעלין בקודש" –

English translation 707

then also comes the interpretation of "ascending in holiness",

דעמולט קומט אויך צו דער פירוש אין "מעלין בקודש",

English translation 708

that he effects an ascent in "holiness",

אז ער טוט אויף אן עלי' אין "קודש",

English translation 709

in wisdom,

אין חכמה,

English translation 710

from which he departed.

וואס פון דארטן איז ער אוועק.

English translation 711

17. This lesson is also understood for the simplest of the simple:

יז. דער לימוד איז אויך מובן פאר א פשוט שבפשוטים:

English translation 712

There are matters that are given to a Jew from Above

עס זיינען דא ענינים וואס מ'גיט אפ א אידן מלמעלה

English translation 713

(without his service).

(אָן זיין עבודה).

English translation 714

Like the matter that every Jew,

ווי דער ענין אז יעדער איד,

English translation 715

as soon as he is born, stands on the level of holiness –

גלייך ווי ער ווערט געבארן שטייט אויף דער דרגא פון קודש –

English translation 716

he is born as a part of "a holy nation" *98,

ער ווערט געבארן אלס א טייל פון "גוי קדוש" *98,

English translation 717

with a "veritable portion of G-d from Above",

מיט א "חלק אלוקה ממעל ממש" 99,

English translation 718

that the Most High returns a Jew every morning,

וואס דער אויבערשטער קערט אום א אידן בכל בוקר,

English translation 719

"You have returned my soul to me".

"החזרת בי נשמתי".

English translation 720

And since he is a Jew with a "veritable portion of G-d from Above", he is given

און וויבאלד אז ער איז א איד מיט א "חלק אלוקה ממעל ממש" גיט מען אים אפ

English translation 721

(from Above)

(מלמעלה)

English translation 722

possession of the entire Torah and mitzvos,

ברשותו כל התורה והמצוות,

English translation 723

as it is written "The Torah that Moshe commanded us is an inheritance of the congregation of Yaakov":

כמ"ש 100 "תורה צוה לנו משה מורשה קהלת יעקב":

English translation 724

If he is only a son to the father who bequeaths –

אויב ער איז נאר א בן צו דעם אב המוריש –

English translation 725

and Jews are indeed "you are children to Hashem your G-d" and they have a "veritable portion of G-d from Above" –

און אידן זיינען דאך "בנים אתם לה' אלקיכם" 101 און זיי האבן א "חלק אלוקה ממעל ממש" –

English translation 726

they automatically become the heirs of the Torah that "Moshe commanded us",

ווערן זיי בדרך ממילא די יורשים פון תורה וואס "צוה לנו משה",

English translation 727

which includes the entire Torah,

וואס דאס איז כולל כל התורה כולה,

English translation 728

for the giving of the Torah was only one single time and there will not be another giving of the Torah,

ווארום מתן תורה איז געווען נאר אן איין און איינציקן מאל און נאכאמאל מ"ת וועט ניט זיין,

English translation 729

As a simple person knows simply:

ווי אַן איש פשוט ווייסט בפשטות:

English translation 730

He never heard that there was or there will be another giving of the Torah! And when he asks further,

ער האט קיינמאל ניט געהערט אז ס'איז געווען אדער ס'וועט זיין נאך אמאל א מתן תורה 102! און בשעת ער פרעגט זיך נאך,

English translation 731

he is told that this is indeed the reality,

זאגט מען אים אז אזוי איז טאקע די מציאות,

English translation 732

that the giving of the Torah was only one time and then the entire Torah was given,

אז מ"ת איז געווען נאר איין מאל און דעמולט איז געגעבן געווארן כל התורה כולה 103,

English translation 733

including the inner dimension of the Torah,

כולל פנימיות התורה,

English translation 734

including the study of Torah in the manner of "the expanses of the river".

כולל לימוד התורה באופן פון "רחובות הנהר".

English translation 735

And the entire Torah that "Moshe commanded us" is "an inheritance of the congregation of Yaakov",

און די גאנצע תורה וואס "צוה לנו משה" איז "מורשה קהלת יעקב",

English translation 736

the inheritance of every Jew until the end of all generations, for he is one of "you are children to Hashem your G-d" and has a "veritable portion of G-d from Above",

די ירושה פון יעדער אידן עד סוף כל הדורות וואס ער איז איינער פון "בנים אתם לה' אלקיכם" און האט א "חלק אלוקה ממעל ממש",

English translation 737

according to the simple laws of inheritance,

כפשטות דיני הירושה,

English translation 738

that being a son, he automatically inherits his father's property as soon as he is born

אז זייענדיק א בן איז ער בדרך ממילא יורש נכסי אביו גלייך ווי ער ווערט געבארן 104

English translation 739

(not dependent on his service),

(ניט אפהענגיק אָן זיין עבודה),

English translation 740

unless he "drives away" from himself, G-d forbid, the "veritable portion of G-d from Above"...

סיידן ער "טרייבט" פון זיך ארויס ח"ו דעם "חלק אלוקה ממעל ממש"...

English translation 741

But a simple person understands simply that any Jew would then go to drive out of himself the "portion of G-d from above"

אבער אן איש פשוט פארשטייט בפשטות אז וועלכער איד וועט דען גיין ארויסטרייבן פון זיך דעם "חלק אלוקה ממעל"

English translation 742

(even if this were not "actual",

(אפילו אויב דאס וואלט ניט געווען "ממש",

English translation 743

all the more so that this is an "actual portion of G-d from above")

עאכו"כ אז דאס איז א "חלק אלוקה ממעל ממש")

English translation 744

which the Most High Himself gave him and returns it to him every single morning,

וואס דער אויבערשטער אליין האט אים געגעבן און קערט עס אים אום בכל בוקר ובוקר,

English translation 745

as he says immediately upon awakening from his sleep "I give thanks before You, living and enduring King, for You have returned my soul to me" and through this he remembers "the L-rd who stands over him and rises with alacrity"

ווי ער זאגט מיד כשניעור משנתו "מודה אני לפניך מלך חי וקיים שהחזרת בי נשמתי" ועי"ז געדענקט ער "את ה' הנצב עליו ויקום בזריזות"

English translation 746

(as above section 66)!

(כנ"ל ס"ו)!

English translation 747

The simple person has not yet learned the Mishnah that "a person is obligated to say 'for my sake the world was created'",

דער איש פשוט האט נאך ניט געלערנט די משנה 105 אז "חייב אדם לומר בשבילי נברא העולם",

English translation 748

but he knows what is written in the Siddur that is equal for every soul,

אבער ער ווייסט וואס עס שטייט אין סידור השוה לכל נפש,

English translation 749

that every morning he must say "I give thanks before You etc. for You have returned my soul to me",

אז בכל בוקר דארף ער זאגן "מודה אני לפניך כו' שהחזרת בי נשמתי",

English translation 750

and through this he should remember "the L-rd who stands over him and rise with alacrity".

און עי"ז זאל ער געדענקען "את ה' הנצב עליו ויקום בזריזות".

English translation 751

From this a simple person understands simply how one must make the soul a reality and all the more so I will not want to drive out from myself, heaven forbid:

וואס דערפון פארשטייט אן איש פשוט בפשטות ווי מ'דארף מייקר זיין די נשמה ועאכו"כ איך ניט וועלן ארויסטרייבן פון זיך ח"ו:

English translation 752

Since they tell him that the Most High is "standing over him" and returns his soul to him every morning,

וויבאלד אז מ'זאגט אים אז דער אויבערשטער איז "נצב עליו" און קערט אים אום נשמתו בכל בוקר,

English translation 753

he understands that the Most High is

פארשטייט ער אז דער אויבערשטער איז

English translation 754

(in the language of the Tanya)

(בלשון התניא 106)

English translation 755

"setting aside the supernal and lower beings and unifying His kingship over His people Israel in general and over him in particular" and is "standing over him and the whole earth is full of His glory and He looks upon him and examines the kidneys and heart whether he serves Him properly",

"מניח העליונים ותחתונים ומייחד מלכותו על עמו ישראל בכלל ועליו בפרט" און איז "נצב עליו ומלא כל הארץ כבודו ומביט עליו ובוחן כליות ולב אם עובדו כראוי",

English translation 756

and in this manner every morning –

ועד"ז בכל בוקר –

English translation 757

the Most High sets aside everything,

לאזט אפ דער אויבערשטער אלץ,

English translation 758

and this is not about mere trivial matters,

און דאס רעדט זיך ניט וועגן סתם דברים של מה בכך,

English translation 759

but about "the whole earth" which "the whole earth is full of His glory",

נאר וועגן "כל הארץ" וואס "מלא כל הארץ כבודו",

English translation 760

and moreover –

און נאכמער –

English translation 761

the Most High created it all and creates it all anew every single moment,

דער אויבערשטער האט עס אלץ באשאפן און באשאפט עס בכל רגע ורגע מחדש,

English translation 762

the Most High sets aside all His affairs –

לאזט אפ דער אויבערשטער אלע זיינע ענינים –

English translation 763

He has supernal and lower beings and the whole earth and a great Jewish people –

ער האט דאך עליונים ותחתונים וכל הארץ און א גרויסן אידישן פאלק –

English translation 764

He sets all this aside,

לאזט ער דאס אלץ אפ,

English translation 765

in order to stand near this one and only Jew and return his soul to him!!

בכדי צו שטיין לעבן אט דעם איין און איינציקן אידן און אים אומקערן זיין נשמה!!

English translation 766

One understands then how much this affects a simple person! One does not need to come to tell him that the soul is an "actual portion of G-d from above",

פארשטייט מען דאך וויפל דאס דערנעמט אן איש פשוט! מ'דארף ניט אנקומען צו זאגן אים אז די נשמה איז א "חלק אלוקה ממעל ממש",

English translation 767

this alone that the Most High sets aside all affairs and is "standing over him" and "You have returned my soul to me" –

דאס אליין אז דער אויבערשטער לאזט אפ אלע ענינים און איז "נצב עליו" און "החזרת בי נשמתי" –

English translation 768

affects him! And on the contrary:

דערנעמט אים! ואדרבה:

English translation 769

This affects him more than when one tells him the concept of "actual portion of G-d from above",

דאס דערנעמט אים מער ווי בשעת מ'זאגט אים דעם ענין פון "חלק אלוקה ממעל ממש",

English translation 770

as one sees in practice:

ווי מ'זעט בפועל:

English translation 771

Let one try to tell a simple person both things –

זאל מען פרואוון דערציילן אן איש פשוט ביידע זאכן –

English translation 772

one will see which will affect him more.

וועט מען זען וואס וועט אים מער דערנעמען.

English translation 773

Chapter 18. That all this – the soul and the entire Torah in its entirety – is what the Most High gives over to a Jew from above, not dependent on his service; afterwards one reminds the Jew, that he must do his service with his own power – "with all your heart and with all your soul and with all your might", your heart, your soul, your might – and must elevate in holiness. That is, that as much as was given over to him from above, and not looking at that which he by himself (without service) is in the category of holiness and stands on an elevated level (by virtue of his soul and by virtue of that which he is an inheritor of the entire Torah) – he must add more in this and elevate in holiness.

יח. וואס דאס אלץ – די נשמה און כל התורה כולה – איז וואס דער אויבערשטער גיט אפ א אידן מלמעלה, ניט תלוי אין זיין עבודה; דערנאך מאנט מען מון דעם אידן, אז ער דארף טאן עבודתו בכח שלו – "בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך" 107 , לב שלך, נפש שלך, מאד שלך – און דארף מעלה זיין בקודש. ד.ה. אז וויפל מ'האט אים אפגעגעבן מלמעלה, און ניט קוקנדיק אויף דעם וואס ער מצ"ע (בלי עבודה) איז בבחי' קודש און שטייט אויף א דרגא נעלית (מצד נשמתו און מצד דעם וואס ער איז יורש כל התורה) – דארף ער אין דעם נאכמער צוגעבן און מעלה זיין בקודש.

English translation 774

How does one elevate in holiness when one already stands on a level of holiness? A simple person understands simply –

ווי איז מען מעלה בקודש בשעת מ'שטייט שוין אליין אויף א דרגא פון קודש? פארשטייטן אן איש פשוט בפשטות –

English translation 775

that the way to this is through that which he goes out

אז דער וועג דערצו איז דורך דעם וואס ער גייט ארויס

English translation 776

("and he went out")

("ויצא")

English translation 777

from himself

פון זיך אליין

English translation 778

(as his existence is by virtue of himself,

(ווי זיין מציאות איז מצד עצמו,

English translation 779

by virtue of above).

מצד למעלה).

English translation 780

This means simply:

דאס הייסט בפשטות:

English translation 781

Since he is a simple person one does not demand from him self-sacrifice in its simple sense –

וויבאלד אז ער איז אן איש פשוט מאנט מען פון אים ניט מסירת נפש כפשוטו –

English translation 782

that he should give up his eating and drinking,

אז ער זאל אפגעבן אכילה ושתי' שלו,

English translation 783

or give up his business from which he receives a livelihood,

אדער אפגעבן זיין משא ומתן וואס דערפון באקומט ער פרנסה,

English translation 784

and so forth,

וכיו"ב,

English translation 785

only when he has during the day a free moment –

נאר בשעת ער האט במשך היום א רגע פנוי –

English translation 786

he should not use it for the needs,

זאל ער דאס ניט אוסנוצן אויף די באדערפענישן,

English translation 787

desires,

תאוות,

English translation 788

of the body –

פון גוף –

English translation 789

for which he does not need to come to an urging,

וואס אויף דעם דארף ער ניט אנקומען צו א זירוז,

English translation 790

because the body pushes him to it –

ווייל דער גוף שטופט אים דערצו –

English translation 791

rather he must know that the Most High gave him this free moment in order that he should then go away from himself

נאר ער דארף וויסן אז דער אויבערשטער האט אים געגעבן דעם רגע פנוי בכדי ער זאל דעמולט אוועקגיין פון זיך

English translation 792

("and he went out")

("ויצא")

English translation 793

and then he can elevate in holiness and add more in the service of the L-rd,

און דעמולט קען ער מעלה זיין בקודש און נאכמער צוגעבן אין עבודת ה',

English translation 794

in the study of Torah and the fulfillment of the commandments and in making a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms.

אין לימוד התורה וקיום המצוות און אין מאכן א דירה לו ית' בתחתונים.

English translation 795

What in other words this is –

וואס אין אנדערע ווערטער איז דאס –

English translation 796

the service of "and he went out",

די עבודה פון "ויצא",

English translation 797

that he goes away from himself, the concept of surrender of the will,

אז ער גייט אוועק פון זיך' דער ענין פון מסירת הרצון,

English translation 798

that he goes away

אז ער גייט אוועק

English translation 799

(and gives up)

(און גיט אפ)

English translation 800

his will,

פון זיין רצון,

English translation 801

which is the concept of self-sacrifice,

וואס דאס איז דער ענין פון מסירת נפש,

English translation 802

as explained in the discourses of Chassidus,

כמבואר בדרושי חסידות 108,

English translation 803

and especially from his honor, our master and teacher, the Rebbe, the leader of our generation.

ובפרט פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו 109.

English translation 804

And through the fact that there is the "Vayetze" and the elevation in holiness by which –

און דורך דעם וואס ס'איז דא דער "ויצא" און די עלי' בקודש שעי"ז –

English translation 805

one effects an elevation in the aspect of holiness

טוט מען אויף אן עלי' אין בחי' קודש

English translation 806

(wisdom)

(חכמה)

English translation 807

itself,

גופא,

English translation 808

as explained above.

כנ"ל.

English translation 809

19. And since it is demanded of a Jew, there is indeed a principle that "I do not request anything except according to their capacity," and one has certainly been given the capacities to carry this out. This is also understood by a simple person in simplicity: one would not demand a thing from a person when one knows that he cannot carry it out! And the Almighty certainly knows whether the person will be able to carry it out, as a simple person understands in simplicity: with him there is no question of knowledge and choice whether the Almighty knows the future – with him it is simply understood that the Almighty knows everything that will be. On the contrary: if one were to ask him whether the Almighty knows what will be in the future – he would look at the questioner as if at a madman: you yourself say that He is the "Almighty," so what does it mean whether He knows what will be in the future?!

יט. און וויבאלד אז מ'מאנט עס פון א אידן, איז דאך א כלל אז "איני מבקש כו' אלא לפי כחן" 110 , און מ'האט זיכער געגעבן די כחות דאס דורכצופירן. וואס דאס פארשטייט אויך אן איש פשוט בפשטות: מ'וועט דאך ניט פארלאנגען א זאך פון א מענטשן בשעת מ'ווייסט אז ער קען דאס ניט אויספירן! און דער אויבערשטער ווייסט דאך זיכער צי דער מענטש וועט עס קענען אויספירן, ווי אן איש פשוט פארשטייט בפשטות: ביי אים איז קיין שאלה ניט פון ידיעה ובחירה צי דער אויבערשטער איז יודע עתידות – ביי אים לייגט זיך בפשטות אז דער אויבערשטער ווייסט אלץ וואס עס וועט זיין. אדרבה: אויב מ'וועט ביי אים פרעגן צי דער אויבערשטער ווייסט וואס וועט זיין בעתיד – וועט ער אנקוקן דעם פרעגער ווי אויף א משוגענעם: דו זאגסט דאך אליין אז ער איז דער "אויבערשטער", איז וואס הייסט צי ער ווייסט וואס עס וועט זיין בעתיד?!

English translation 810

And this applies to our matter:

ועד"ז בעניננו:

English translation 811

Since it is demanded of him "Vayetze" and "one ascends in holiness,"

וויבאלד אז מ'מאנט פון אים "ויצא" און "מעלין בקודש",

English translation 812

even regarding the level of holiness that preceded it –

אפילו לגבי דרגת קודש שלפנ"ז –

English translation 813

it is a proof that he has the capacities for this to carry it out,

איז א ראי' אז ער האט אויף דעם די כחות דאס דורכצופירן,

English translation 814

he only needs to bring it out from potential into actuality.

ער דארף דאס נאר ארויסברענגען מן הכח אל הפועל.

English translation 815

And since we are speaking here with a simple person,

און וויבאלד אז מ'רעדט דא מיט אן איש פשוט,

English translation 816

it is understood that he brings it down into actual deed,

איז מובן אז ער ברענגט עס אראפ אין מעשה בפועל,

English translation 817

for his entire essence is actual deed. Regarding "your heads, your tribes" it is cautioned that "not the study is the main thing but the deed,"

ווארום כל ענינו איז מעשה בפועל. בנוגע צו "ראשיכם שבטיכם" באווארנט מען אז "לא המדרש עיקר אלא המעשה" 28,

English translation 818

i.e., that with them both things exist,

ד.ה. אז בא זיי זיינען דא ביידע זאכן,

English translation 819

study and deed,

מדרש ומעשה,

English translation 820

only the deed is the main thing;

נאר המעשה הוא העיקר;

English translation 821

but with a simple person,

אבער ביי אן איש פשוט,

English translation 822

who is a man of deed –

וואס ער איז אן איש המעשה –

English translation 823

it is not only that the deed is the main thing and there is another thing,

איז ניט נאר המעשה הוא העיקר און ס'איז דא נאך א זאך,

English translation 824

but his entire existence is solely deed.

נאר כל מציאותו איז בלויז מעשה.

English translation 825

20. And the service of "Vayetze" – which constitutes the essence of the sefirah of Binah, a departure from the point of Chochmah (as explained above at length) – is specifically connected with joy (which is the subject of Binah – "the mother of the children is joyous"), and accordingly the connection of the tenth of Kislev (whose point is "the mother of the children is joyous," Binah) with its occurrence in this year, in the portion of Vayetze, will be understood:

כ. און די עבודה פון "ויצא" – וואס אין דעם באשטייט דער מהות פון ספירת הבינה, א יציאה מנקודת החכמה (כנ"ל בארוכה) – איז פארבונדן דוקא מיט שמחה (וואס דאס איז ענינה פון בינה – "אם הבנים שמחה"), ועפ"ז וועט זיין מובן די שייכות פון יו"ד כסלו (וואס די נקודה בזה איז "אם הבנים שמחה", בינה) מיט זיין קביעות בשנה זו, בפ' ויצא:

English translation 826

The true essence of "Vayetze" is specifically when this is a departure that permeates his entire existence,

אמיתית ענין פון "ויצא" איז דוקא בשעת דאס איז א יציאה וואס נעמט דורך כל מציאותו,

English translation 827

which is specifically when this is with his will and with joy:

וואס דאס איז דוקא בשעת דאס איז ברצון שלו ובשמחה:

English translation 828

If he goes away

אויב ער גייט אוועק

English translation 829

(Vayetze)

(ויצא)

English translation 830

out of pressure and sadness,

מתוך לחץ וצער,

English translation 831

then this is not the true essence of departure,

דעמולט איז דאס ניט דער אמת'ער ענין פון יציאה,

English translation 832

because since in truth he does not want to go away and wants to remain in his place –

ווייל היות אז באמת וויל ער ניט אוועקגיין און וויל בלייבן במקומו –

English translation 833

even when he goes away in actuality,

איז אפילו ווען ער גייט אוועק בפועל,

English translation 834

this is only a departure in externality

איז דאס נאר א יציאה בחיצוניות

English translation 835

(his external existence),

(מציאותו החיצונית),

English translation 836

but the inwardness of his existence is still stuck in the first place.

אבער פנימיות מציאותו שטעקט נאך אין דעם מקום הראשון.

English translation 837

Specifically when the departure is with will and with joy, it demonstrates that this is the true essence of "Vayetze,"

דוקא בשעת די יציאה איז ברצון ובשמחה באווייזט עס אז דאס איז די אמיתית הענין פון "ויצא",

English translation 838

that he is entirely away from his place,

אז ער איז אינגאנצן אוועק ממקומו,

English translation 839

i.e., also the inwardness of his existence is away from his place with will and with joy,

ד.ה. אויך פנימיות מציאותו איז אוועק ממקומו ברצון ובשמחה,

English translation 840

knowing that this is the supernal intention that he should go away from his place and his standing and his situation and that he should ascend in holiness.

וויסנדיק אז דאס איז די כוונה העליונה אז ער זאל אוועקגיין פון מקומו ומעמדו ומצבו און ער זאל מעלה זיין בקודש.

English translation 841

And such indeed was the "Vayetze Yaakov from Be'er Sheva and he went to Charan" –

וואס אזוי איז טאקע געווען דער "ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה" –

English translation 842

out of joy. As it is stated further

מתוך שמחה. ווי עס שטייט ווייטער 111

English translation 843

(after Yaakov received the promises from the Almighty that he would be successful)

(לאחרי ווי יעקב האט באקומען די הבטחות פון דעם אויבערשטן אז ער וועט מצליח זיין)

English translation 844

"And Yaakov lifted his feet,"

"וישא יעקב רגליו",

English translation 845

and Rashi explains:

ופרש"י:

English translation 846

"When he was informed with good tidings that he was assured of protection, his heart lifted his feet and he became light to walk."

"משנתבשר בשורה טובה שהובטח בשמירה נשא לבו את רגליו ונעשה קל ללכת".

English translation 847

And from this we have the lesson in the service of "Vayetze" as above,

וואס דערפון האט מען דעם לימוד אין דער עבודה פון "ויצא" כנ"ל,

English translation 848

that this must be specifically out of joy –

אז דאס דארף זיין דוקא מתוך שמחה –

English translation 849

because specifically then is this the true essence of departure from his previous state,

ווייל דוקא דעמולט איז דאס די אמיתית הענין פון יציאה ממצבו הקודם,

English translation 850

a departure that permeates his entire existence,

א יציאה וואס נעמט דורך כל מציאותו,

English translation 851

to the extent that this causes that although generally the order is that the feet carry the entire body,

ועד כדי כך אז דאס פועל'ט אז טראץ דעם וואס בכלל איז דער סדר אז די רגלים טראגן כל הגוף,

English translation 852

the joy here accomplished that the "Vayetze" should be in a manner that "his heart lifted his feet and he became light to walk"!

האט די שמחה דא אויפגעטאן אז דער "ויצא" זאל זיין אין אן אופן אז "נשא לבו את רגליו ונעשה קל ללכת"!

English translation 853

And accordingly, one may explain the innovation of "Vayetze Yaakov from Be'er Sheva and he went to Charan,"

ועפ"ז יש לבאר דער אויפטו פון "ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה",

English translation 854

for seemingly it already states earlier at the end of the portion of Toldot that Rivkah and Yitzchak commanded Yaakov to go away from Be'er Sheva and go to Padan Aram,

דלכאורה שטייט עט שוין פריער בסוף פ' תולדות אז רבקה און יצחק האבן געהייסן יעקב'ן אוועקגיין מבאר שבע און גיין לפדן ארם 112,

English translation 855

and "And Yaakov listened to his father and to his mother and he went to Padan Aram" *112,

און "וישמע יעקב אל אביו ואל אמו וילך פדנה ארם" *112,

English translation 856

so why does the verse repeat it again at the beginning of our portion

היינט פארוואס חזר'ט עס איבער דער פסוק נאכאמאל בריש פרשתנו

English translation 857

(as the question is asked in the discourses)?

(ווי ס'פרעגט זיך די שאלה אין די מאמרים 113)?

English translation 858

This is the explanation in this:

איז דער ביאור בזה:

English translation 859

At the end of Parshat Toldot, it is discussed that the departure of Jacob from Beersheba is not from his own accord but from the

בסוף פ' תולדות רעדט זיך ווי די יציאה פון יעקב מבאר שבע איז ניט מצד עצמו נאר מצד

English translation 860

(command)

(ציווי)

English translation 861

of Isaac and Rebecca;

יצחק ורבקה;

English translation 862

however, at the beginning of our Parsha, the action is that "Jacob departed from Beersheba and went to Haran" –

משא"כ בריש פרשתנו איז דער אויפטו אז "ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה" –

English translation 863

the departure is from Jacob,

די יציאה איז מצד יעקב,

English translation 864

by his will,

ברצונו,

English translation 865

so that then this is a true departure,

וואס דעמולט איז דאס א יציאה אמיתית,

English translation 866

in his entire existence.

בכל מציאותו.

English translation 867

Twenty-one. And the reason why he performs the service of "departure" with joy, that he goes completely away from his place (by his will and with joy), even if this is temporarily a departure and descent from a place of holiness, the Land of Israel, into the diaspora, "the fierce anger of the Omnipresent" – is because immediately at the beginning of the departure and descent he hears that even though he is descending into Haran, he has the "good tidings that he was promised protection." It brings about that "his heart lifted his feet and he became light to walk."

כא. און דער טעם פארוואס ער טוט די עבודה פון "ויצא" מתוך שמחה, אז ער גייט אינגאנצן אוועק ממקומו (ברצונו ובשמחה), אפילו אויב דאס איז לפי שעה א יציאה וירידה פון א מקום של קדושה, ארץ ישראל, אין חוץ לארץ, "חרון אף של מקום" – איז ווייל גלייך בתחלת היציאה והירידה דערהערט ער אז אע"פ וואס ער איז יורד אין חרן האט ער די "בשורה טובה שהובטח בשמירה". פועל'ט עס אז "נשא לבו את רגליו ונעשה קל ללכת".

English translation 868

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 869

Not only does he hear immediately at the beginning of the departure and descent that the descent will not harm him,

ניט נאר וואס ער דערהערט גלייך בתחלת היציאה וירידה אז די ירידה וועט אים ניט שאטן,

English translation 870

but he hears that on the contrary:

נאר ער דערהערט אז אדרבה:

English translation 871

The entire intention of the departure and descent into exile is a necessary ascent,

די גאנצע כוונה פון דער יציאה וירידה בגלות איז צורך עלי',

English translation 872

one ascends in holiness,

מעלין בקודש,

English translation 873

in order to reach a more elevated level,

בכדי צוצוקומען צו א דרגא נעלית יותר,

English translation 874

until the ascent in the ultimate perfection of the true and complete redemption.

ביז צו די עלי' בתכלית השלימות פון גאולה האמיתית והשלימה.

English translation 875

What the matter is alluded to in our Parsha:

וואס דער ענין איז מרומז בפרשתנו:

English translation 876

At the beginning of the Parsha, it discusses the departure and descent of Jacob into exile –

בתחלת הפרשה רעדט זיך וועגן דער יציאה וירידה פון יעקב אין גלות –

English translation 877

"Jacob departed from Beersheba and went to Haran" –

"ויצא יעקב מבאר שבע וילך חרנה" –

English translation 878

the beginning of the service of Jacob in "the fierce anger of the Omnipresent" in order to make there a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms. And this alludes to

התחלת העבודה פון יעקב אין "חרון אף של מקום" בכדי דארטן צו מאכן א דירה לו ית' בתחתונים. וואס דאס איז מרמז אויף

English translation 879

(the beginning of the service -)

(התחלת העבודה -)

English translation 880

the general descent of the Jews into exile in order to make there a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms.

דער כללות הירידה פון אידן אין גלות בכדי דארטן מאכן א דירה לו ית' בתחתונים 114.

English translation 881

At the conclusion of the Parsha, it discusses the conclusion and completion of the service of refinement of Jacob in the diaspora and regarding the "redemption"

בסיום הפרשה רעדט זיך וועגן סיום וגמר עבודת הבירורים פון יעקב אין חוץ לארץ און וועגן דער "גאולה"

English translation 882

(of Jacob)

(פון יעקב)

English translation 883

from this exile –

פון דעם גלות –

English translation 884

how Jacob saved himself from Laban the Aramean,

ווי יעקב האט זיך געראטעוועט פון לבן הארמי,

English translation 885

and "Jacob went on his way and angels of God met him, etc. and he called the name of that place Mahanaim." And this

און "ויעקב הלך לדרכו ויפגעו בו מלאכי אלקים גו' ויקרא שם המקום ההוא מחנים". וואס דאס

English translation 886

(what is recounted at the conclusion of the Parsha)

(המסופר בסיום הפרשה)

English translation 887

alludes to the conclusion of the service in the generation of the footsteps of Mashiach until –

איז מרמז אויף סיום העבודה בדרא דעקבתא דמשיחא ביז –

English translation 888

the true and complete redemption,

דער גאולה האמיתית והשלימה 115,

English translation 889

and as is known that all redemptions are one name

וכידוע אז כל הגאולות שם חד הוא 116

English translation 890

(the redemption of Jacob and the future redemption) –

(די גאולה פון יעקב און די גאולה העתידה) –

English translation 891

that after the descent and the service in exile,

אז נאך דער ירידה און דער עבודה אין גלות,

English translation 892

until in the generation of the footsteps of Mashiach,

ביז אין דרא דעקבתא דמשיחא,

English translation 893

the ascent and the redemption come from "Jacob went on his way" from the diaspora to the Land of Israel,

ווערט די עלי' און די גאולה פון "ויעקב הלך לדרכו" מחוץ לארץ אין ארץ ישראל 117,

English translation 894

"angels of God met him",

"ויפגעו בו מלאכי אלקים" 118,

English translation 895

"angels of the Land of Israel came toward him to escort him to the land",

"מלאכים של ארץ ישראל באו לקראתו ללותו לארץ" 119,

English translation 896

the angels of the Land of Israel come into the diaspora *119,

די מלאכים פון ארץ ישראל קומען אין חוץ לארץ *119,

English translation 897

that is, there is an extension of the holiness of the Land of Israel in the diaspora. And this is indeed "angels" and "God",

ד.ה. אז עס ווערט המשכת קדושת ארץ ישראל בחוץ לארץ. וואס דאס איז טאקע "מלאכי" און "אלקים",

English translation 898

but this alludes to the revelation of the future redemption when it will be "in the future, the Land of Israel will spread to all the lands",

אבער דאס איז] מרמז אויף דעם גילוי פון דער גאולה העתידה ווען עס וועט זיין "עתידה ארץ ישראל שתתפשט בכל הארצות" 120,

English translation 899

and "the spirit of impurity I will remove from the land",

און "ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ" 121,

English translation 900

every matter that is diaspora becomes nullified,

עס ווערט בטל יעדער ענין וואס איז חוץ לארץ,

English translation 901

outside of

חוץ ל

English translation 902

(land from the term desire to do the will of its Owner)

(ארץ מלשון רצתה לעשות רצון קונה 122)

English translation 903

the supernal will.

רצון העליון.

English translation 904

But together with this, "he called the name of that place Mahanaim",

אבער ביחד עם זה איז "ויקרא שם המקום ההוא מחנים",

English translation 905

after the "two camps: that of the diaspora which came with him until here and that of the Land of Israel which came toward him".

על שם די "שתי מחנות של חוצה לארץ שבאו עמו עד כאן ושל ארץ ישראל שבאו לקראתו" 119.

English translation 906

That is, only the undesirable things of the diaspora become nullified –

ד.ה. אז עס ווערן בטל נאר די דברים בלתי רצויים פון חוץ לארץ –

English translation 907

that which is outside the supernal will,

דאס וואס איז חוץ לרצון העליון,

English translation 908

but the advantage in this remains –

אבער עס בלייבט איבער די מעלה שבזה –

English translation 909

the advantage of subjugation and transformation

מעלת האתכפיא ואתהפכא

English translation 910

(the service that was accomplished in the diaspora and made there a dwelling place for Him, blessed be He) –

(די עבודה וואס מ'האט אויפגעטאן אין חוץ לארץ און געמאכט דארט א דירה לו ית') –

English translation 911

and therefore the name of the place "Mahanaim" remains forever, in the plural form,

און דעריבער בלייבט שטענדיק דער שם המקום "מחנים" לשון רבים,

English translation 912

after the "two camps",

על שם "שתי מחנות",

English translation 913

not only the camp of angels "of the Land of Israel which came toward him"

ניט נאר די מחנה מלאכים "של ארץ ישראל שבאו לקראתו"

English translation 914

(the extension of the holiness of the Land of Israel in the diaspora,

(המשכת קדושת ארץ ישראל בחוץ לארץ,

English translation 915

the spreading of the Land of Israel to all the lands),

התפשטות ארץ ישראל בכל הארצות),

English translation 916

but also the camp "of the diaspora which came with him until here" –

נאר אויך די מחנה "של חוצה לארץ שבאו עמו עד כאן" –

English translation 917

the advantage of subjugation and transformation. In another style:

מעלת האתכפיא ואתהפכא. בסגנון אחר:

English translation 918

the advantage of "for the work of Your hands You will yearn",

די מעלה פון "למעשה ידיך תכסוף" 123,

English translation 919

His portion

קב שלו

English translation 920

(the service of man in the diaspora),

(עבודת האדם בחוץ לארץ),

English translation 921

together with the nine measures of his fellow

צוזאמען מיט די תשעה קבים של חבירו

English translation 922

(this is the Holy One, blessed be He *123)

(זה הקב"ה *123)

English translation 923

which comes into the Land of Israel in the future –

וואס קומט צו אין ארץ ישראל לע"ל –

English translation 924

this is "Mahanaim" in the plural form.

דאס איז "מחנים" לשון רביבו.

English translation 925

And afterwards comes Parshat Vayishlach –

און דערנאך קומטז פ' וישלח –

English translation 926

which the Parsha begins at the conclusion of Shabbat of Parshat Vayetzei –

וואס די פרשה הויבט זיך אן במוצאי שבת פ' ויצא –

English translation 927

"Jacob sent angels before him to Esau his brother, etc.",

"וישלח יעקב מלאכים לפניו אל עשו אחיו גו'",

English translation 928

which is also connected to the aforementioned matter,

וואס דאס איז אויך פארבונדן מיט דעם ענין הנ"ל,

English translation 929

the future redemption that comes after the service in the time of exile:

די גאולה העתידה וואס קומט לאחרי העבודה בזמן הגלות:

English translation 930

It is explained in the discourses of Chassidus that Yaakov sent angels to Esau in order to inform him that he

מבואר בדרושי חסידות 124 אז יעקב האט געשיקט מלאכים צו עשו'ן בכדי אים מודיע צו זיין אז ער

English translation 931

(Yaakov)

(יעקב)

English translation 932

had already completed

האט שוין געענדיקט

English translation 933

(being with Lavan)

(זייענדיק בא לבן)

English translation 934

refining all the clarifications from the world of Tikkun

מברר זיין אלע בירורים פון עולם התיקון

English translation 935

(the level of Yaakov)

(דרגת יעקב)

English translation 936

with ultimate perfection and is already prepared for the future redemption,

בתכלית השלימות און איז שוין מוכן צו דער גאולה העתידה,

English translation 937

and he sent Esau a gift,

און ער האט געשיקט עשו'ן א מנחה,

English translation 938

presents,

מתנות,

English translation 939

in order to draw down the lights of Tohu of Esau.

בכדי צו ממשיך זיין די אורות דתהו של עשו.

English translation 940

That is, that thereby one has both advantages –

ד.ה. אז דערביי האט מען ביידע מעלות –

English translation 941

both the advantage of Tikkun and the advantage of Tohu

סיי די מעלה פון תיקון און סיי די מעלה פון תהו

English translation 942

(like "Machanayim" –

(ע"ד "מחנים" –

English translation 943

the advantage of the Land of Israel and the advantage of the diaspora).

די מעלה פון ארץ ישראל און די מעלה פון חוץ לארץ).

English translation 944

Based on this, the connection of Parshat Vayishlach to Parshat Vayetzei is understood –

וואס עפ"ז איז מובן דער המשך פון פ' וישלח צו פ' ויצא –

English translation 945

that Parshat Vayishlach comes on the night after Shabbat of Parshat Vayetzei.

וואס פ' וישלח קומט במוצאי שבת פ' ויצא.

English translation 946

And since "the end is interwoven in the beginning and the beginning in the end" –

און וויבאלד אז "נעוץ סופן בתחלתן ותחלתן בסופן" 125 –

English translation 947

the end of Parshat Vayetzei and the beginning of Parshat Vayetzei –

סוף פרשת ויצא און תחלת פ' ויצא –

English translation 948

it is understandable that immediately at the time when one stands at the beginning of the departure and descent into exile

איז פארשטאנדיק אז גלייך בשעת מ'שטייט בהתחלת היציאה והירידה בגלות

English translation 949

(at the beginning of the portion)

(בתחלת הפרשה)

English translation 950

one feels and perceives the ultimate purpose and end of the matter –

איז מען מרגיש און מ'דערהערט דער תכלית וסוף הענין –

English translation 951

how the descent is for the sake of an ascent,

ווי די ירידה איז צורך עלי',

English translation 952

until the ascent of the redemption.

ביז דער עלי' פון דער גאולה.

English translation 953

And therefore, immediately at the beginning of the departure, the "Vayetzei" is a true departure,

און דעריבער איז גלייך בא התחלת היציאה איז דער "ויצא" א יציאה אמיתית,

English translation 954

with will and joy, knowing the most sublime ascent that will emerge from it.

ברצון ובשמחה וויסנדיק די עלי' הכי נעלית וואס וועט דערפון ארויסקומען.

English translation 955

22. From all the above, there is an additional lesson that comes from the determination of Yud Tes Kislev (the redemption of the Mitteler Rebbe) in this year – in Parshat Vayetzei, and on the day of Shabbat:

כב. מכל הנ"ל האט מען דער לימוד נוסף וואס קומט צו מצד דער קביעות פון יו"ד כסלו (גאולת אדמו"ר האמצעי) בשנה זו – בפ' ויצא, און ביום השבת:

English translation 956

The general lesson of Yud Tes Kislev

דער לימוד כללי פון יו"ד כסלו

English translation 957

(the redemption of the Mitteler Rebbe –

(גאולת אדמו"ר האמצעי –

English translation 958

the aspect of Binah)

בחי' בינה)

English translation 959

is –

איז –

English translation 960

the matter of joy,

דער ענין השמחה,

English translation 961

"the mother of children is joyful,"

"אם הבנים שמחה",

English translation 962

in the manner of "Rechovot HaNahar,"

באופן פון "רחובות הנהר",

English translation 963

as discussed above.

כמדובר לעיל.

English translation 964

When this occurs on the day of Shabbat –

בשעת דאס קומט אויס ביום השבת –

English translation 965

"on the day of your joy" –

"ביום שמחתכם" –

English translation 966

one has even more strength regarding the matter of joy.

האט מען נאכמער כחות אויף דעם ענין השמחה.

English translation 967

And when this also occurs in Parshat Vayetzei –

ובשעת דאס קומט אויך אויס בפ' ויצא –

English translation 968

which is also connected with Binah and joy –

וואס איז אויך פארבונדן מיט בינה און שמחה –

English translation 969

one has even more strength for joy.

האט מען נאכמער כחות אויף שמחה.

English translation 970

Thus, it is understood from this how great the joy must be when standing on Yud Tes Kislev,

איז דאך דערפון מובן ווי גרויס די שמחה דארף זיין שטייענדיק ביו"ד כסלו,

English translation 971

on the Shabbat day of Parshat Vayetzei!

ביום השבת פ' ויצא!

English translation 972

And as mentioned above,

וכאמור לעיל,

English translation 973

that although only a limited time remained in that day –

אז אע"פ וואס עס איז געבליבן בלויז א זמן מוגבל אין דעם טאג –

English translation 974

the Almighty gave strength that the small should contain the large,

האט דער אויבערשטער געגעבן כח אז עס זאל זיין מועט המחזיק את המרובה,

English translation 975

the small amount of time should contain a multitude,

דער זמן מועט בכמות זאל מחזיק זיין א ריבוי,

English translation 976

which the true and essential multitude is –

וואס דער ריבוי אמיתי ועיקרי איז –

English translation 977

the matter of joy that breaks all boundaries,

דער ענין השמחה וואס איז פורץ כל הגדרים,

English translation 978

in the manner of "Rechovot HaNahar."

באופן פון "רחובות הנהר".

English translation 979

And a greatest joy –

און א שמחה הכי גדולה –

English translation 980

knowing that the entire descent into exile is only for the sake of the ascent in the true and complete redemption,

וויסנדיק אז די גאנצע ירידה אין גלות איז נאר צוליב דער עלי' בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 981

as recounted at the end of our portion and at the beginning of Parshat Vayishlach,

ווי דערציילט בסוף פרשתנו ובריש פ' וישלח,

English translation 982

how Yaakov was prepared for the future redemption,

ווי יעקב איז געווען מוכן צו דער גאולה העתידה,

English translation 983

which Parshat Vayishlach begins on the night after this Shabbat.

וואס פ' וישלח הויבט זיך אן במוצאי שבת זו.

English translation 984

May it be His will that we should not need to wait until the night after Shabbat for the redemption,

ויה"ר אז מ'זאל ניט דארפן ווארטן ביז מוצאי שבת אויף דער גאולה,

English translation 985

but that it should already come on this Shabbat itself,

נאר דאס זאל שוין קומען בשבת זה עצמו,

English translation 986

And especially when one utilizes the remaining time of the day to stand in the greatest joy,

ובפרט אז מ'נוצט אויס די איבעריקע צייט פון דעם טאג אויף שטיין בשמחה הכי גדולה,

English translation 987

out of expansiveness,

מתוך הרחבה,

English translation 988

"Rechovot HaNahar" –

"רחובות הנהר" –

English translation 989

one will go from this joy to "everlasting joy upon their heads" in the future redemption,

וועט מען פון דער שמחה גיין צו "ושמחת עולם על ראשם" 126 בגאולה העתידה,

English translation 990

when there will also be the true expansiveness –

וואס דעמולט וועט אויך זיין די הרחבה אמיתית –

English translation 991

"and you shall spread forth,"

"ופרצת",

English translation 992

and "Jerusalem shall be inhabited as open villages,"

און "פרזות תשב ירושלים" 127,

English translation 993

in the true and complete redemption through our righteous Moshiach,

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 994

and speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 995

23. A discourse (like a talk) beginning with the words "Padah B'Shalom Nafshi."

כג. מאמר (כעין שיחה) ד"ה פדה בשלום נפשי.

English translation 996

[His Holiness the Rebbe Shlita gave a drink to the honorable Sh.G. Shy"a for the "diner" of the Tomchei Temimim Yeshivah].

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן משקה להרש"ג שיחי' עבור ה"דינער" דישיבת תות"ל].

English translation 997

24. It is also customary to study a verse from the weekly portion together with the commentary of Rashi, a topic in the lessons of the Rambam, and a topic in the notes of the father on the Zohar of our portion.

כד. ס'איז אויך רגיל אפצולערנען א פסוק פון פרשת השבוע צוזאמען מיט פירוש רש"י, אן ענין אין די שיעורים פון רמב"ם, און אן ענין אין די הערות פון טאטן אויפן זהר דפרשתנו.

English translation 998

Regarding Rashi, it is customary to dwell on a matter that requires explanation in the words of Rashi,

בנוגע צו פרש"י איז מען רגיל זיך אפצושטעלן אויף אן ענין הצריך ביאור בדברי רש"י,

English translation 999

or on a matter that Rashi does not explain

אדער אויף אן ענין וואס רש"י איז ניט מפרש

English translation 1000

(and also does not write "I do not know" and the like)

(און שרייבט אויך ניט "לא ידעתי" וכיו"ב 128)

English translation 1001

even though it requires explanation according to the simple meaning of the verse.

אע"פ וואס דאס פאדערט ביאור בפשוטו של מקרא.

English translation 1002

In our portion, there is a matter that is seemingly not understood, and nevertheless Rashi does not dwell on it.

בפרשתנו איז דא אן ענין וואס איז לכאורה ניט פארשטאנדיק ואעפ"כ שטעלט זיך ניט רש"י אויף דעם.

English translation 1003

In the continuation of Lavan's claim to Yaakov why Yaakov fled from him,

בהמשך טענת לבן צו יעקב פארוואס יעקב איז פון אים אנטלאפן,

English translation 1004

Lavan said to Yaakov

האט לבן געזאגט צו יעקב'ן

English translation 1005

(in chapter 31, verse 30)

(בקאפיטל לא פסוק ל)

English translation 1006

"And now, you have surely gone because you longed greatly for your father's house."

"ועתה הלוך הלכת כי נכסוף נכסמתה לבית אביך".

English translation 1007

The question immediately arises:

שטעלט זיך גלייך די שאלה:

English translation 1008

Why did he use a double expression "you have surely gone,"

פארוואס האט ער גענוצט א כפל לשון "הלוך הלכת",

English translation 1009

"you longed greatly"?

"נכסוף נכספתה"?

English translation 1010

Granted, in other places where there is a double expression,

בשלמא אין אנדערע ערטער וואו עס שטייט א כפל לשון,

English translation 1011

the simple explanation of this is

איז דער פירוש הפשוט בזה,

English translation 1012

that the matter under discussion can occur two or more times. For example –

אז דער ענין המדובר קען פארקומען צוויי אדער מערערע מאל. לדוגמא –

English translation 1013

as it says earlier "from every tree of the garden you may surely eat",

ווי עס שטייט פריער 129 "מכל עץ הגן אכל תאכל",

English translation 1014

there is a double expression "you may surely eat",

שטייט דערביי א כפל שלון ""אכל תאכל"),

English translation 1015

because this does not specifically refer to one eating but to several eatings.

ווייל דאס גייט ניט דוקא אויף אן אכילה אחת נאר אויף כמה אכילות.

English translation 1016

And similarly Rashi explains further the double expression "you shall surely open" –

ועד"ז איז רש"י מפרש ווייטער 130 דעם כפל הלשון "פתוח תפתח" –

English translation 1017

"even several times";

"אפילו כמה פעמים";

English translation 1018

But here one cannot explain "you have surely gone" that there was more than one going –

אבער דא קען מען ניט מפרש זיין "הלוך הלכת" אז ס'איז געווען מער ווי איין הליכה –

English translation 1019

because the reality is apparently that this was the first time that Jacob was leaving Laban?!

ווייל די מציאות איז לכאורה אז איצטער איז געווען דער ערשטער מאל וואס יעקב גייט אוועק פון לבן?!

English translation 1020

Regarding the double expression of "you have surely longed" one can still answer with difficulty,

בנוגע דעם כפל פון "נכסוף נכספתה" קען מען נאך פארענטפערן בדוחק,

English translation 1021

that for Jacob there was more than one longing to go home;

אז בא יעקב'ן איז געווען מער פון איין מאל א בענקשאפט צו גיין אהיים;

English translation 1022

but the question remains regarding "you have surely gone" –

אבער די שאלה בלייבט בנוגע צו "הלוך הלכת" –

English translation 1023

which was indeed the main claim of Laban,

וואס דאס איז געווען גאר דער עיקר טענה פון לבן,

English translation 1024

and therefore Laban preceded it

און דערפאר האט עס לבן מקדים געווען

English translation 1025

(before "you have surely longed"),

(פאר "נכסוף נכספתה"),

English translation 1026

because as long as Jacob does not actually go away, it does not matter to him whether Jacob longs to go home.

ווייל כל זמן יעקב גייט ניט אוועק בפועל ארט אים ניט אויב יעקב בענקט אהיים צו גיין.

English translation 1027

But also regarding "you have surely longed" there is a question on the very matter:

אבער אויך בנוגע צו "נכסוף נכספתה" איז דא א שאלה אויף דעם עצם ענין:

English translation 1028

Laban was only concerned with the fact that Jacob actually left him,

לבן'ען איז געווען נוגע נאר דאס וואס יעקב איז אוועק פון אים בפועל,

English translation 1029

but it did not matter to him whether he longed to go home or not

ס'האט אים אבער ניט געארט צי ער בענקט אהיים צו גיין אדער ניט

English translation 1030

(as above).

(כנ"ל).

English translation 1031

So why did he mention the reason for "you have surely gone" at all –

איז פארוואס האט ער בכלל דערמאנט דעם טעם אויף "הלוך הלכת" –

English translation 1032

"because you have surely longed"? On the contrary:

"כי נכסוף נכספתה"? אדרבה:

English translation 1033

In this he actually brings out a merit for Jacob,

אין דעם קומט גאר אויס א לימוד זכות אויף יעקב'ן,

English translation 1034

that he did not simply flee from Laban,

אז ער איז ניט סתם אנטלאפן פון לבן,

English translation 1035

but he fled because of a strong reason –

נאר ער איז אנטלאפן צוליב א שטארקן טעם –

English translation 1036

"because you have surely longed"! So how is it that when Laban comes with a claim to Jacob why he fled,

"כי נכסוף נכספתה"! היינט ווי קומט עס אז בשעת לבן קומט מיט א טענה צו יעקב'ן פארוואס ער איז אנטלאפן,

English translation 1037

he himself weakens his claim by this that he speaks in Jacob's merit that this was because of "longing",

זאל ער אליין מחליש זיין טענתו דערמיט וואס ער איז מלמד זכות אויף יעקב'ן אז דאס איז געווען צוליב "נכסוף",

English translation 1038

and moreover –

און נאכמער –

English translation 1039

not "longing" once,

ניט "נכסוף" איין מאל,

English translation 1040

but "you have surely longed"?!

נאר "נכסוף נכספתה"?!

English translation 1041

And although this is a question in the simple meaning of the verse,

ואע"פ אז דאס איז א שאלה אין פשוטו של מקרא,

English translation 1042

Rashi does not explain it on the spot and also does not address it earlier,

איז דאס רש"י ניט מפרש על אתר און באווארנט עס אויך ניט פריער,

English translation 1043

and also does not write "I do not know"!

און שרייבט אויך ניט "לא ידעתי"!

English translation 1044

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1045

Twenty-five. In the father's notes on the Zohar there is a note that is connected with the matter discussed above in connection with the tenth of Kislev – "the mother of children is joyful":

כה. אין די הערות פון טאטן אויפן זהר איז דא א הערה וואס איז פארבונדן מיט דעם ענין המדובר לעיל בקשר מיט יו"ד כסלו – "אם הבנים שמחה":

English translation 1046

The father focuses on what is stated in the Zohar:

דער טאטע שטעלט זיך 131 אויף דעם וואס עס שטייט אין זהר 132:

English translation 1047

"the mother of children is joyful, this is Jubilee

"אם הבנים שמחה דא יובלא

English translation 1048

[the aspect of Binah –

[בחי' בינה –

English translation 1049

as is known that Binah is called in the Zohar in several places by the name "Jubilee")

כידוע אז בינה ווערט אנגערופן אין זהר בכ"מ בשם "יובלא")

English translation 1050

for all delight and all joy of all worlds depend on her".

דכל חידו וכל חדוה דכלהו עלמין בי' תליין".

English translation 1051

And he focuses on the "double expression delight and joy,

און ער שטעלט זיך אויפן "כפל הלשון חידו וחדוה,

English translation 1052

which apparently are one and the same, namely joy",

שלכאורה הכל אחד הוא דהיינו שמחה",

English translation 1053

and he explains this according to the letters of Kabbalah that the difference between them is in the Sefirot,

און איז דאס מבאר באותיות הקבלה זוי דער חילוק ביניהם איז אין ספירות,

English translation 1054

and in general –

ובכללות –

English translation 1055

that "delight" refers to the joy from the masculine side,

אז "חידו" גייט אויף דער שמחה מצד דכורא,

English translation 1056

and "joy" refers to the joy from the feminine side. And this corresponds with the simple difference in several places between masculine language and feminine language,

און "חדוה" גייט אויף דער שמחה מצד נוקבא. וואס דאס איז מתאים מיט דער פשטות החילוק בכ"מ צווישן לשון זכר און לשון נקבה,

English translation 1057

that masculine language is without a "heh" and in feminine language a "heh" is added at the end. As in our case:

אז לשון זכר איז אָן אַ ה"א און בלשון נקבה קומט צו א ה"א בסוף. ווי בעניננו:

English translation 1058

in masculine language one says "sameach",

בלשון זכר זאגט מען "שמח",

English translation 1059

and in feminine language one says "samecha"

און בלשון נקבה זאגט מען "שמחה"

English translation 1060

(with a "heh" at the end).

(מיט א ה"א בסוף).

English translation 1061

Similarly the difference between "chidu"

עד"ז איז דער חילוק צווישן "חידו"

English translation 1062

(without a "heh"),

(אן א ה"א),

English translation 1063

that this is masculine language –

אז דאס איז לשון זכר –

English translation 1064

the joy from the masculine side,

די שמחה מצד דכורא,

English translation 1065

and "chedva"

און "חדוה"

English translation 1066

(with a "heh")

(מיט א ה"א)

English translation 1067

is feminine language –

איז לשון נקבה –

English translation 1068

the joy from the feminine side.

די שמחה מצד נוקבא.

English translation 1069

He does not, however, explain what are, in the service of man, the two matters of joy

ער איז אבער ניט מבאר וואס זיינען בעבודת האדם די צוויי ענינים פון שמחה

English translation 1070

("delight" and "joy")

("חידו" און "חדוה")

English translation 1071

in "the mother of children is joyful"

אין "אם הבנים שמחה"

English translation 1072

(Binah (Jubilee) which "all worlds depend on her"),

(בינה (יובלא) וואס "כלהו עלמין בי' תליין"),

English translation 1073

because

ווארום

English translation 1074

(as discussed several times)

(כמדובר כמ"פ)

English translation 1075

this is not the purpose of the notes on the Zohar to explain the matters in the service of man,

דאס איז ניט דער ענין פון די הערות אויפן זהר צו מבאר זיין די ענינים אין עבודת האדם,

English translation 1076

but in this he relies that one will extract it oneself from the Chassidic discourses which speak about joy*.

נאר אין דעם פארלאזט ער זיך אז מ'וועט עס אליין ארויסנעמען פון די דרושי חסידות וועלכע רעדן וועגן שמחה*.

English translation 1077

Twenty-six. Today's lesson of Rambam (in the laws of vessels) begins with the laws regarding earthenware vessels.

כו. דער היינטיקער שיעור רמב"ם (אין הל' כלים 133 ) הויבט זיך אן מיט די דינים וועגן כלי חרס.

English translation 1078

The Rambam begins

הויבט אן דער רמב"ם

English translation 1079

(in today's lesson):

(אין היינטיקער שיעור) 134:

English translation 1080

"An earthenware vessel does not become susceptible to impurity until it has a receptacle and is made to receive,

"כלי חרס אינו מקבל טומאה עד שיהי' מקבל ועשוי לקבלה,

English translation 1081

but if it does not have a receptacle or it has a receptacle but was not made to receive, it does not become susceptible to impurity at all, etc.,

אבל אם לא הי' לו בית קיבול או שהי' מקבל ולא נעשה לקבלה אינו מקבל טומאה כלל כו',

English translation 1082

therefore, a chair, a bed, a bench, a menorah, and a table of earthenware,

לפיכך הכסא והמטה והספסל והמנורה והשלחן של חרס,

English translation 1083

and likewise all similar items among vessels that do not have a hollow,

וכן כל כיוצא בהן מכלים שאין להם תוך,

English translation 1084

are not susceptible to impurity. And likewise the pipes

אינן מקבלין טומאה. וכן הסילונות

English translation 1085

[conduits]

[צינורות]

English translation 1086

through which water flows, even though they are bent and even though they have a receptacle,

שהמים מהלכין בהן אף ע"פ שהן כפופין ואף ע"פ שהן מקבלין,

English translation 1087

they are pure because they were not made to receive but so that water should exit from them."

הרי הן טהורין מפני שלא נעשו לקבלה אלא כדי שיצאו מהן המים".

English translation 1088

And in this chapter, later *134, he discusses the law of a broken earthenware vessel:

און אין דעם פרק שלאח"ז *134 רעדט ער וועגן דעם דין פון א כלי חרס שבור:

English translation 1089

"What is the measure of the breakage when an earthenware vessel breaks and becomes purified from its impurity if it was impure,

"כמה שיעור השבר שישבר כלי חרס ויטהר מטומאתו אם הי' טמא,

English translation 1090

or does not become susceptible to impurity if it was pure,

או לא יקבל טומאה אם הי' טהור,

English translation 1091

a vessel made for foods, from when it is perforated with a hole the size of an olive,

העשוי לאוכלין משינקב במוציא זיתים,

English translation 1092

and a vessel made for liquids, from when it is perforated with a hole that lets liquids enter. When one places it on the liquid, the liquid enters the vessel through the hole, etc."

והעשוי למשקין משינקב מכניס במשקין. כשמניחין אותו על המשקה יכנס המשקה לכלי בנקב כו'".

English translation 1093

Every matter in Torah is with utmost precision. One must understand regarding the five examples

יעדער זאך אין תורה איז בתכלית הדיוק. דארף מען פארשטיין בנוגע צו די פינף דוגמאות

English translation 1094

(of vessels that do not have a hollow)

(פון כלים שאין להם תוך)

English translation 1095

that the Rambam brings: chair, bed,

וואס דער רמב"ם ברענגט, כסא, מטה,

English translation 1096

bench,

ספסל,

English translation 1097

menorah, and table:

מנורה ושלחן:

English translation 1098

In the Written Torah, we also find that these vessels are brought:

אין תושב"כ געפינט מען אויך אז עס ווערען געבראכט די כלים:

English translation 1099

In the story of Elisha the prophet and the Shunammite woman

אין דעם סיפור מיט אלישע הנביא און די אשה השונמית

English translation 1100

(in Kings II)

(אין מלכים ב' 135)

English translation 1101

it is told,

ווערט דערציילט,

English translation 1102

that the woman said to her husband: "Let us make, please,

אז די אשה האט געזאגט איר מאן. "נעשה נא

English translation 1103

(for Elisha)

(פאר אלישע'ן)

English translation 1104

a small upper chamber and let us place there for him a bed, a table, a chair, and a menorah, and it shall be, when he comes to us, he shall turn in there." But in that account, only four vessels are brought,

עלית קיר קטנה ונשים לו שם מטה ושלחן וכסא ומנורה והי' בבואו אלינו יסור שמה". אבער דערביי ברענגען זיך נאר פיר כלים,

English translation 1105

and not a bench.

און ניט ספסל.

English translation 1106

Since every matter in Torah is with utmost precision,

וויבאלד אז יעדער זאך אין תורה איז בתכלית הדיוק,

English translation 1107

one must understand the difference:

דארף מען פארשטיין דער חילוק:

English translation 1108

Why in the Written Torah are only four vessels brought

פארוואס אין תושב"כ ברענגט מען נאר פיר בלים

English translation 1109

(and not a bench),

(און ניט ספסל),

English translation 1110

whereas in the Rambam, he brings five vessels,

משא"כ אין רמב"ם ברענגט ער פינף כלים,

English translation 1111

the four vessels that are in the Written Torah and also a bench.

די פיר כלים וואס שטייען אין תושב"כ און אויך ספסל.

English translation 1112

It is true, indeed,

אמת טאקע,

English translation 1113

the source from which the Rambam takes the examples is from the Mishnah –

דער מקור פון וואנעט דער רמב"ם נעמט די דוגמאות איז פון משנה 136 –

English translation 1114

but this only transfers the question from the Rambam to the Mishnah.

אבער דאס טראגט נאר אריבער די שאלה פון רמב"ם אויף דער משנה.

English translation 1115

One cannot ostensibly answer that the Mishnah elaborates more on the matters than the same matters appear in the Written Torah –

מ'קען לכאורה ניט ענטפערן אז די משנה איז מער מפרט די ענינים ווי די זעלבע ענינים שטייען בתושב"כ –

English translation 1116

because here it is not merely about details of the matters,

ווייל דא רעדט זיך ניט בלויז וועגן פרטי הדברים,

English translation 1117

but about an addition of another vessel

נאר וועגן א הוספה פון נאך א כלי

English translation 1118

(bench).

(ספסל).

English translation 1119

Also, one must understand in the Rambam itself:

אויך דארף מען פארשטיין אין רמב"ם גופא:

English translation 1120

At the beginning of Hilchot Kelim *136, the Rambam brings the same law

אין אנהויבס הל' כלים *136 ברענגט דער רמב"ם די זעלבע הלכה

English translation 1121

(as in our chapter)

(ווי אין אונזער פרק)

English translation 1122

and there he also brings several examples of earthenware vessels:

און ברענגט דארט אויך כמה דוגמאות פון כלי חרס:

English translation 1123

"Simple earthenware vessels, such as a menorah, a chair, and a table of earthenware and the like, are not susceptible to impurity from the impurities nor to impurity of treading, etc."

"פשוטי כלי חרס כגון מנורה וכסא ושולחן של חרס וכיוצא בהן אין מקבלין טומאה מן הטומאות ולא טומאת מדרס כו'".

English translation 1124

The question arises:

שטעלט זיך די שאלה:

English translation 1125

Why does he bring there only three examples

פארוואס ברענגט ער דארט נאר דריי דוגמאות

English translation 1126

(menorah, chair, and table)

(מנורה וכסא ושולחן)

English translation 1127

and not bed and bench,

און ניט מטה וספסל,

English translation 1128

whereas later

משא"כ ווייטער

English translation 1129

(in today's lesson)

(אין היינטיקן שיעור)

English translation 1130

he brings all five examples,

ברענגט ער אלע פינף דוגמאות,

English translation 1131

also bed and bench?!

אויך מטה וספסל?!

English translation 1132

One cannot answer,

מ'קען ניט ענטפערן,

English translation 1133

that the difference is,

אז דער חילוק איז,

English translation 1134

that in chapter one he also discusses impurity of treading,

אז אין פרק א' רעדט ער אויך וועגן טומאת מדרס,

English translation 1135

which also applies to a bed

וואס דאס איז אויך דא בא מטה

English translation 1136

(therefore he does not bring a bed there),

(דערפאר ברענגט ער דארט ניט מטה),

English translation 1137

whereas in chapter eighteen he discusses only the other impurities

משא"כ אין פרק י"ח רעדט ער נאר וועגן די אנדערע טומאות

English translation 1138

(not impurity of treading),

(ניט טומאת מדרס),

English translation 1139

which do not apply

וואס זיי זיינען ניטא

English translation 1140

(also)

(אויך)

English translation 1141

to a bed –

בא מטה –

English translation 1142

because the reality is explicitly not so:

ווייל די מציאות איז בפירוש ניט אזוי:

English translation 1143

impurity of treading also does not apply to a bed, just as it does not apply to the other vessels that he brings!

אויך טומאת מדרס איז ניטא בא מטה פונקט ווי בא די אנדערע כלים וואס ער ברענגט!

English translation 1144

And the main thing that one must understand:

און דער עיקר וואס מ'דארף פארשטיין:

English translation 1145

The Rambam writes earlier at the end of Hilchot Temurah,

דער רמב"ם שרייבט פריער בסוף הל' תמורה,

English translation 1146

that "most of the laws of the Torah are nothing but counsels, etc., to correct the opinions and to straighten all actions." One must understand:

אז "רוב דיני התורה אינן אלא עצות כו' לתקן הדעות וליישר כל המעשים". דארף מען פארשטיין:

English translation 1147

What is the significance of this law and the aforementioned examples

וואס איז דער ענין פון דער הלכה און די דוגמאות הנ"ל

English translation 1148

(in today's lesson of Rambam)

(אין היינטיקן שיעור רמב"ם)

English translation 1149

in the service of man?

בעבודת האדם?

English translation 1150

27. And one can say the explanation in this matter:

כז. ויש לומר הביאור בזה:

English translation 1151

An earthenware vessel is "any vessel made from earth, from the earths, and afterwards they fire them in a kiln"

א כלי חרס איז "כל כלי העשוי מהעפר מן העפרות ואח"כ שורפין אותן בכבשן"

English translation 1152

(as the Rambam writes at the beginning of Hilchot Kelim).

(ווי דער רמב"ם שרייבט בריש הל' כלים 137).

English translation 1153

What this

וואס דאס

English translation 1154

(an earthenware vessel)

(א כלי חרס)

English translation 1155

immediately reminds one of a man,

דערמאנט גלייך אויף אן אדם,

English translation 1156

that every "man" is "his foundation is from dust,"

וואס יעדער "אדם" איז "יסודו מעפר" 138,

English translation 1157

every man is in the likeness of Adam the first

יעדער אדם איז בדוגמא ווי אדם הראשון

English translation 1158

[as is known that "all souls in the world and especially of Jews were included in Adam the first" (and likewise regarding Jacob –

[כידוע אז "כל הנשמות שבעולם ובפרט פון אידן היו כלולות באדה"ר" (ועד"ז בנוגע צו יעקב –

English translation 1159

which is a connection with our portion –

וואס דאס איז א קשר מיט פרשתנו –

English translation 1160

"the beauty of Jacob was like the beauty of Adam the first, etc., and his soul also included all the souls of Israel, etc." *138)],

"שופרי' דיעקב מעין שופרי' דאדה"ר כו' והיתה נשמתו ג"כ כלולה מכל הנשמות שבישראל כו'" *138)],

English translation 1161

that "And the Lord God formed the man of dust from the ground,"

וואס "וייצר ה' אלקים את האדם עפר מן האדמה" 139,

English translation 1162

"He gathered his dust" and mixed it with water,

"הוצבר עפרו" 140 און האט עס צוזאמענגעמישט מיט מים,

English translation 1163

as it is said "And a mist ascended from the earth and watered all the face of the ground,

כמ"ש 141 "ואד יעלה מן הארץ והשקה את כל פני האדמה,

English translation 1164

and the Lord God formed the man of dust from the ground" –

וייצר ה"א את האדם עפר מן האדמה" –

English translation 1165

"regarding the creation of man, the deep ascended and watered the clouds to moisten the dust, and man was created like this potter who puts water and then kneads the dough; so here, He watered and then formed,"

"לענין ברייתו של אדם העלה התהום והשקה עננים לשרות העפר ונברא אדם כגבל זה שנותן מים ואח"כ לש את העיסה אף כאן והשקה ואח"כ וייצר" 142,

English translation 1166

and as explained in the Gemara the details of the matters how it was arranged in the hours of the day of man's creation,

וכמבואר בגמרא 140 די פרטי הדברים ווי ס'איז געווען אויסגעשטעלט אין די שעות פון יום בריאת האדם,

English translation 1167

"the first hour his dust was gathered,

"שעה ראשונה הוצבר עפרו,

English translation 1168

the second hour a golem was made, etc."

שני' נעשה גולם כו'".

English translation 1169

And because of this that he was created "dust from the ground," he is simply called by the name "man" *142

און על שם זה וואס ער איז באשאפן געווארן "עפר מן האדמה" הייסט ער בפשטות בשם "אדם" *142

English translation 1170

[in addition to this that this is also because of "earth to the Most High"].

[נוסף לזה וואס דאס איז אויך על שם "אדמה לעליון" 143].

English translation 1171

And likewise every man –

ועד"ז כל אדם –

English translation 1172

is called after Adam the first –

ווערט אנגערופן על שם אדם הראשון –

English translation 1173

because his foundation is from dust.

ווייל יסודו מעפר.

English translation 1174

It follows that every man whose foundation is from dust is in the likeness of an earthenware vessel made from dust. And in the language of several prayers –

קומט אויס אז יעדער אדם שיסודו מעפר איז בדוגמא ווי א כלי חרס העשוי מן העפר. ובלשון פון כמה תפלות 138 –

English translation 1175

"he is comparable to a broken shard."

"משול כחרס הנשבר".

English translation 1176

And in divine service:

ובעבודה:

English translation 1177

The concept of an earthenware vessel "made from dust" indicates self-nullification. And in particular –

דער ענין פון כלי חרס "העשוי מהעפר" באווייזט אויף ביטול. ובפרט –

English translation 1178

a "broken shard,"

א "חרס הנשבר",

English translation 1179

which indicates the concept of "a broken and contrite heart." And in addition to this there must be "they burn them in a kiln" –

וואס דאס ווייזט אויף דעם ענין פון "לב נשבר ונדכה" 144. און דערצו דארף זיין "שורפין אותן אותן בכבשן" –

English translation 1180

the concept of the supernal fire,

דער ענין פון אש שלמעלה,

English translation 1181

love like fiery flames,

אהבה כרשפי אש,

English translation 1182

"there is no worship like the worship of love."

"לית פולחנא כפולחנא דרחימותא" 145

English translation 1183

And based on this one will understand the halachah that regarding an earthenware vessel "their breaking is their purification"

ועפ"ז וועט מען פארשטיין די הלכה אז בא כלי חרס איז "שבירתן היא טהרתן" 146

English translation 1184

(as brought also in today's lesson of the Rambam,

(ווי געבראכט אויך אין היינטיקן שיעור רמב"ם,

English translation 1185

"What is the measure of the break that breaks an earthenware vessel and it becomes purified from its impurity") –

"כמה שיעור השבר שישבר כלי חרס ויטהר מטומאתו") –

English translation 1186

in the divine service of man:

בעבודת האדם:

English translation 1187

Through that a person,

דורך דעם וואס א מענטש,

English translation 1188

who is in the likeness of an earthenware vessel,

וואס איז בדוגמא ווי א כלי חרס,

English translation 1189

stands in self-nullification,

שטייט בביטול,

English translation 1190

with a "broken and contrite heart" –

מיט א "לב נשבר ונדכה" –

English translation 1191

"their breaking is their purification,"

איז "שבירתן היא טהרתן",

English translation 1192

this removes the nullification of all matters of impurity and he becomes completely pure. For specifically a "crushed and lowly spirit" is a vessel for "with the high and holy I dwell,"

דאס טוט אויף דעם ביטול פון אלע עניני טומאה און ער ווערט אינגאנצן טהור. ווארום דוקא א "דכא ושפל רוח" איז א כלי אויף "מרום וקדוש אשכון" 147,

English translation 1193

and as explained in the words of our Sages 1489 that the Most High loves specifically a "broken and contrite heart,"

וכמבואר בחז"ל 1489 אז דער אויבערשטער האט ליב דוקא א "לב נשבר ונדכה",

English translation 1194

which therefore brings about purity and holiness.

וואס דערפאר טוט עס אויף טהרה וקדושה.

English translation 1195

Chapter 28. This is, however, only a correction for an undesirable state – like a person who needs to purify himself after impurity has attached itself to him;

כח. דאס איז אבער אלץ א תיקון אויף א מצב בלתי רצוי – ווי א מענטש דארף זיך מטהר זיין לאחרי ווי ביי אים האט זיך צוגעקלעפט טומאה;

English translation 1196

In truth, more is demanded from a Jew –

באמת מאנט מען פון א אידן נאכמער –

English translation 1197

that he should be from the outset in a state where he is not fit to receive impurity. As it is written "You shall be holy for I am holy,"

אז ער זאל לכתחילה זיין אין א מצב וואט ער איז ניט ראוי לקבל טומאה. ווי עס שטייט 149 "קדושים תהיו כי קדוש אני",

English translation 1198

"And you shall sanctify yourselves and you shall be holy for I am holy and you shall not defile your souls,"

"והתקדישתם והייתם קדושים כי קדוש אני ולא תטמאו את נפשותיכם" 150,

English translation 1199

"Just as I am holy that I am the Lord your God, so too you shall sanctify yourselves, sanctify yourselves below,

"כשם שאני קדוש שאני ה' אלקיכם כך והתקדישתם קדשו את עצמכם למטה,

English translation 1200

and you shall be holy because I will sanctify you above,"

והייתם קדושים לפי שאני אקדש אתכם למעלה" 151,

English translation 1201

as the words of our Sages on the verse "If a person sanctifies himself a little, they sanctify him much,

כדברי חז"ל עה"פ 152 "אדם מקדש את עצמו מעט מקדשין אותו הרבה,

English translation 1202

from below they sanctify him from above."

מלמטה מקדשין אותו מלמעלה".

English translation 1203

That is to say:

דאס הייסט:

English translation 1204

Since the Most High is the ultimate of holiness and purity and is completely unrelated to the matter of impurity, Heaven forbid,

וויבאלד אז דער אויבערשטער איז תכלית הקדושה והטהרה און איז לגמרי ניט שייך צו ענין הטומאה ח"ו,

English translation 1205

as it is said "Glory and majesty are before Him,"

כמ"ש 153 "הוד והדר לפניו",

English translation 1206

so too must a man be "earth to the Most High"

אזוי דארף אויך אן אדם זיין "אדמה לעליון"

English translation 1207

(also openly)

(אויך בגלוי)

English translation 1208

and stand

און שטיין

English translation 1209

(openly)

(בגלוי)

English translation 1210

in the ultimate of holiness and purity,

בתכלית הקדושה והטהרה,

English translation 1211

which is completely not even fit to receive impurity.

וואס איז אינגאנצן אפילו ניט ראוי לקבל טומאה.

English translation 1212

And this

און דאס

English translation 1213

("You shall be holy" etc.)

("קדושים תהיו" וכו')

English translation 1214

is both a command and a promise that ultimately a Jew will fulfill this.

איז סיי א ציווי און סיי א הבטחה 154 אז סוף סוף וועט א איד דאס אויספירן.

English translation 1215

And in order to carry this out

ובכדי דאס דורכצופירן

English translation 1216

(that one should be holy and pure and not fit to receive impurity,

(אז מ'זאל זיין קדוש וטהור און ניט ראוי לקבל טומאה,

English translation 1217

in the likeness of "I am holy")

בדוגמא ווי "קדוש אני")

English translation 1218

one condition is required:

פאדערט זיך איין תנאי:

English translation 1219

"An earthenware vessel does not receive impurity until it has a receptacle and is made to receive,

"כלי חרס אינו מקבל טומאה עד שיהי' מקבל ועשוי לקבלה,

English translation 1220

but if it did not have a receptacle or if it had a receptacle but was not made to receive, it does not receive impurity at all":

אבל אם לא הי' לו בית קיבול או שהי' מקבל ולא נעשה לקבלה אינו מקבל טומאה כלל":

English translation 1221

He must stand in ultimate self-nullification,

ער דארף שטיין בתכלית הביטול,

English translation 1222

in the manner of "simple earthenware vessels" regarding which a concept of receiving is not applicable,

באופן פון "פשוטי כלי חרס" וואס בא אים איז ניט שייך אן ענין של קבלה,

English translation 1223

because "it has no interior" –

ווייל "אין לו תוך" –

English translation 1224

he does not feel himself at all as an independent entity,

ער איז זיך אינגאנצן ניט מרגיש ווי א מציאות בפ"ע,

English translation 1225

rather his entire existence is from the Most High and to serve the Most High. Consequently, he has no "receptacle,"

נאר כל מציאותו איז פון דעם אויבערשטן און צו דינען דעם אויבערשטן. במילא האט ער ניט קיין "בית קיבול",

English translation 1226

because he is not an entity for himself to receive anything,

ווייל ער איז ניט קיין מציאות פאר זיך עפעס צו מקבל זיין,

English translation 1227

Or even at the time that he is receiving and he is an entity that opens etc. –

אדער אפילו בשעת ער איז יע מקבל און ער איז א מציאות וואס טוט אויף וכו' –

English translation 1228

This is without his knowledge and without his will,

איז דאס שלא לדעתו ושלא ברצונו,

English translation 1229

This is not his intention,

דאס איז ניט זיין כוונה,

English translation 1230

His intention is only to serve the Most High,

זיין כוונה איז נאר צו דינען דעם אויבערשטן,

English translation 1231

And he is then also receiving and opening etc. –

אי ער איז דעמולט אויך מקבל און טוט אויף וכו' –

English translation 1232

This, however, is "not made to receive,"

איז דאס אבער "לא נעשה לקבלה",

English translation 1233

This is not his intention –

דאס איז ניט זיין כוונה –

English translation 1234

Then he becomes, by way of example, like the Most High

איז דעמולט ווערט ער בדוגמא ווי דער אויבערשטער

English translation 1235

(to Whom he is completely nullified)

(צו וועמען ער איז אינגאנצן בטל)

English translation 1236

And "does not receive impurity at all"!

און "אינו מקבל טומאה כלל"!

English translation 1237

That is, through the fact that the person feels that he is "dust from the earth,"

ד.ה. אז דורך דעם וואס דער אדם איז מרגיש ווי ער איז "עפר מן האדמה",

English translation 1238

nullified utterly to the Most High –

בטל בתכלית צו דעם אויבערשטן –

English translation 1239

Then it is revealed how he, here below, is "earth to the Most High" openly,

דעמולט ווערט נתגלה ווי ער דא למטה איז "אדמה לעליון" בגלוי,

English translation 1240

similar to the Most High,

בדומה צו דעם אויבערשטן,

English translation 1241

Who is "I am holy."

וואס "קדוש אני" 155.

English translation 1242

Chapter 29. And the Rambam brings on this (on "simple earthenware vessels," a vessel that does not have a receptacle) examples from the five vessels (the chair and the bed and the bench and the candelabrum and the table), all of which are complete vessels that have a function and they carry out their function etc. – but because "they have no interior," and were not made to receive, they are not an independent entity – "they do not receive impurity."

כט. און דער רמב"ם ברענגט אויף דעם (אויף "פשוטי כלי חרס", א כלי וואס האט ניט קיין בית קיבול) דוגמאות פון די פינף כלים (הכסא והמטה והספסל והמנורה והשלחן), וואס די אלע זיינען כלים שלמים וואס האבן א תפקיד און זיי פירן דורך תפקידם וכו' – אבער וויבאלד אז "אין להם תוך", ולא נעשו לקבלה, זיי זיינען ניט קיין מציאות בפ"ע – "אינן מקבלין טומאה".

English translation 1243

And the concept of the vessels

און דער ענין פון די כלים

English translation 1244

(in particular)

(בפרטיות)

English translation 1245

in the service of G-d –

אין עבודת ה' –

English translation 1246

is understood according to what is explained at length in the well-known discourse of the leader of our generation beginning "Let us make a small upper chamber of wall etc.,"

איז מובן ע"פ המבואר בארוכה במאמר הידוע פון נשיא דורנו ד"ה נעשה נא עלית קיר קטנה גו' 156,

English translation 1247

where he explains the four vessels

וואו ער איז מבאר 157 די ד' כלים

English translation 1248

(bed, table, chair, and candelabrum)

(מטה שולחן כסא ומנורה)

English translation 1249

in the service of man,

בעבודת האדם,

English translation 1250

that bed corresponds to the evening prayer,

אז מטה איז כנגד תפלת ערבית,

English translation 1251

and table, chair, and candelabrum are the morning prayer,

ושולחן וכסא ומנורה זיינען צלותא דשחרית,

English translation 1252

table is the verses of praise,

שולחן איז פסוקי דזמרה,

English translation 1253

chair is the recitation of the Shema,

כסא איז קריאת שמע,

English translation 1254

and candelabrum is the silent prayer,

און מנורה איז תפלת העמידה,

English translation 1255

as explained there.

כמבואר שם.

English translation 1256

This is the concept in the service of man of the four vessels in the Rambam,

וואס דאס איז דער ענין בעבודת האדם פון די ד' כלים אין רמב"ם,

English translation 1257

and the fifth vessel –

און דער כלי החמישי –

English translation 1258

bench,

ספסל,

English translation 1259

is a detail of chair,

איז א פרט פון כסא,

English translation 1260

only in the Written Torah

נאר אין תושב"כ

English translation 1261

(in Kings II)

(אין מלכים ב')

English translation 1262

it is included in chair,

איז דאס נכלל אין כסא,

English translation 1263

and in the Oral Torah

און אין תושבע"פ

English translation 1264

(in the Mishnah),

(אין משנה),

English translation 1265

it is specified

איז מען דאס מפרט

English translation 1266

(and the Rambam copies it from there).

(און דער רמב"ם איז דאס פון דארטן מעתיק).

English translation 1267

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 1268

According to the distinction between Mishnah and Gemara,

ע"ד החילוק צווישן משנה און גמרא,

English translation 1269

that Mishnah is "a brief matter that includes many subjects,"

אז משנה איז "דבר קצר וכולל ענינים רבים" 158,

English translation 1270

also all the details that appear in the Gemara,

אויך די אלע פרטים וואס שטייען אין גמרא,

English translation 1271

and in the Gemara it comes out more in detail –

און אין גמרא קומט עס ארויס מער בפרטיות –

English translation 1272

similarly is also the distinction between the Written Torah and the Oral Torah

עד"ז איז אויך דער חילוק צווישן תושב"כ און תושבע"פ

English translation 1273

(beginning from the Mishnah),

(אנהויבנדיק פון משנה),

English translation 1274

that there is nothing that is not hinted at in the Torah,

אז ליכא מידי דלא רמיזא באורייתא 159,

English translation 1275

only in the Mishnah it comes out more in detail and openly.

נאר אין משנה קומט עס ארויס מער בפרטיות ובגלוי.

English translation 1276

And similarly is the distinction between the words of the Prophets,

ועד"ז איז דער חילוק צווישן דברי קבלה,

English translation 1277

Prophets and Writings

נביאים וכתובים

English translation 1278

(which come between the Written Torah and the Mishnah)

(וואס קומען צווישן תושב"כ און משנה)

English translation 1279

and the Mishnah.

און משנה.

English translation 1280

And based on this one will understand the reason why in the words of the Prophets

ועפ"ז וועט מען פארשטיין דער טעם פארוואס אין דברי קבלה

English translation 1281

(in Kings)

(אין מלכים)

English translation 1282

four vessels are listed and in the Mishnah and Rambam a bench is also listed:

שטייען ד' כלים און אין משנה ורמב"ם שטייט אויך ספסל:

English translation 1283

A chair and a bench are in general the same thing –

א כסא און א ספסל זיינען בכללות די זעלבע זאך –

English translation 1284

a place

א מקום

English translation 1285

(chair)

(כסא)

English translation 1286

to sit. Only in particular there is a distinction between them:

צו זיצן. נאר בפרטיות איז דא א חילוק ביניהם:

English translation 1287

a chair is a place of sitting for an individual,

כסא איז א מקום ישיבה פאר א יחיד,

English translation 1288

and a bench is a place of sitting for a multitude

און ספסל איז א מקום ישיבה פאר א רבים

English translation 1289

(a multitude cannot sit on a chair).

(א רבים קענען ניט זיצן אין א כסא).

English translation 1290

And since the incident with Elisha concerns "Let us make a small upper chamber of wall" with the vessels for Elisha himself –

והיות אז בא דער מעשה מיט אלישע רעדט זיך וועגן "נעשה נא עלית קיר" מיט די כלים פאר אלישע'ן אליין –

English translation 1291

he does not need to have a bench to sit on because he is one alone,

דארף ער ניט האבן קיין ספסל אויף צו זיצן ווייל ער איז איינער אליין,

English translation 1292

for him a chair is sufficient.

איז פאר אים מספיק א כסא.

English translation 1293

However, in the Oral Torah

משא"כ אין תושבע"פ

English translation 1294

(in the Mishnah and Rambam),

(אין משנה ורמב"ם),

English translation 1295

where it concerns the matter of impurity of vessels,

וואו עס רעדט זיך וועגן דעם ענין פון טומאת כלים,

English translation 1296

which pertains both to vessels for an individual and to vessels for a multitude –

וואס איז נוגע סיי צו כלים פאר א יחיד און סיי צו כלים פאר א רבים –

English translation 1297

there they specify more and enumerate not only a chair but also a bench

איז מען דארט מער מפרט און מ'רעכנט אויס ניט בלויז א כסא נאר אויך א ספסל

English translation 1298

(which in the Written Torah a bench is hinted at and included in the matter of the chair).

(וואס בתושב"כ איז א ספסל מרומז און נכלל אין דעם ענין הכסא).

English translation 1299

Chapter 30. And based on this it is understood that the concept of the four vessels in the service of man as it is explained in the discourse of the leader of our generation mentioned above – is also an explanation regarding the vessels in the Rambam, only in the Rambam the concept of chair comes out more in detail – both a chair (for an individual) and a bench (for a multitude).

ל. ועפ"ז איז מובן אז דער ענין פון די ד' כלים בעבודת האדם ווי דאס ווערט נתבאר במאמר נשיא דורנו הנ"ל – איז אויך א ביאור בנוגע צו די כלים אין רמב"ם, נאר אין רמב"ם קומט ארויס דער ענין פון כסא מער בפרטיות – סיי א כסא (פאר א יחיד) און סיי א ספסל (פאר א רבים).

English translation 1300

Afterwards the Rambam gives an example of the concept that a vessel which actually receives but "was not made to receive" from "the pipes through which water flows even though they are bent and even though they receive,

דערנאך גיט דער רמב"ם א דוגמא אויף דעם ענין אז א כלי וואס איז בפועל מקבל אבער "לא נעשה לקבלה" פון "הסילונות שהמים מהלכין בהן אף ע"פ שהן כפופין ואף ע"פ שהן מקבלין,

English translation 1301

behold they are pure because they were not made to receive but so that water should come out of them."

הדי הן טהורין מפני שלא נעשו לקבלה אלא כדי שיצאו מהן המים".

English translation 1302

And in the service of man:

ובעבודת האדם:

English translation 1303

There is one whose mission from the Above is to be a channel

ס'איז דא אזא וואס זיין שליחות פון דעם אויבערשטן איז צו זיין א צינור

English translation 1304

(in the language of the Rambam:

(בלשון הרמב"ם:

English translation 1305

"pipes")

"סילונות")

English translation 1306

that influences from above to below to others. And although the Above made him a "yatiebedam,"

וואס איז משפיע מלמעלה למטה צו אנדערע. וואס אע"פ אז דער אויבערשטער האט אים געמאכט פאר א "יא-טיעבע-דאם",

English translation 1307

and through him matters are drawn and brought about,

און דורך אים ווערן נמשך און אויפגעטאן ענינים,

English translation 1308

until that through this it also comes to him himself

ביז אז עי"ז קומט אויך צו ביי אים אליין

English translation 1309

(he receives from it) –

(ער איז דערפון מקבל) –

English translation 1310

this is however not by his will and intention,

איז דאס אבער שלא ברצונו וכוונתו,

English translation 1311

but against his will,

נאר על כרחו,

English translation 1312

and he does it not in order to receive something through it,

און ער טוט עס ניט בכדי דערביי עפעס מקבל זיין,

English translation 1313

but he does it only because the Above wants so,

נאר ער טוט עס בלויז ווייל אזוי וויל דער אויבערשטער,

English translation 1314

consequently he does not feel his own existence through it,

במילא איז ער דערביי ניט מרגיש זיין מציאות,

English translation 1315

that he has a power to influence and that he receives through it,

אז ער האט א כח צו משפיע זיין און אז ער איז דערביי מקבל,

English translation 1316

but he feels as if the influence comes

נאר ער איז מרגיש ווי די השפעה קומט

English translation 1317

(not from him, but)

(ניט פון אים, נאר)

English translation 1318

from the Above,

פון דעם אויבערשטן,

English translation 1319

and his entire existence is only "so that the water may flow out of him,"

און כל מציאותו איז נאר "כדי שיצאו ממנו המים",

English translation 1320

in order that he should draw down the influence of the Holy One, blessed be He, below,

בכדי ער זאל ממשיך זיין השפעתו של הקב"ה למטה,

English translation 1321

only in order that this should arrive with greater alacrity and in the appropriate place etc. –

נאר בכדי אז דאס זאל אנקומען מער בזריזות און במקום המתאים כו' –

English translation 1322

one must arrive at the pipes.

דארף מען אנקומען צו די סילונות.

English translation 1323

And then –

און דעמולט –

English translation 1324

even though he receives something through it –

איז אע"פ וואס ער איז דערביי עפעס מקבל –

English translation 1325

it is however because "they were not made to receive but so that water may flow out of them." Therefore he is pure.

איז אבער וויבאלד אז "לא נעשו לקבלה אלא כדי שיצאו מהן המים". איז ער טהור.

English translation 1326

No. That is to say:

לא. דאס הייסט:

English translation 1327

On one hand, a person receives a mission and role from the Holy One, blessed be He, to influence etc.,

פון איין זייט באקומט אן אדם א שליחות ותפקיד מהקב"ה צו משפיע זיין כו',

English translation 1328

and he must fulfill his mission with utmost perfection,

און ער דארף מקיים זיין שליחותו בתכלית השלימות,

English translation 1329

and through this he also receives something;

און דערביי באקומט ער אויך עפעס;

English translation 1330

but together with this he must be in the manner of a "earthenware vessel"

אבער ביחד עם זה דארף ער זיין בדוגמא ווי א "כלי חרס"

English translation 1331

(which is made from the earth)

(וואס עשוי מן העפר)

English translation 1332

and stand in utmost self-nullification to the Holy One, blessed be He

און שטיין בתכלית הביטול להקב"ה

English translation 1333

("earth from the ground"),

("עפר מן האדמה"),

English translation 1334

and in this itself –

ובזה גופא –

English translation 1335

like an earthenware vessel that has no "receptacle,"

ווי א כלי חרס וואס האט ניט קיין "בית קיבול",

English translation 1336

and even at the time that he does receive through that which he does his service,

און אפילו בשעת ער איז יע מקבל דורך דעם וואס ער טוט עבודתו,

English translation 1337

it is in a manner that "it was not made to receive,"

איז דאס באופן וואס "לא נעשה לקבלה",

English translation 1338

he does it not for the sake of receiving

ער טוט עס ניט צוליב מקבל זיין

English translation 1339

(because he feels himself as an independent entity),

(ווייל ער איז זיך מרגיש אלס א מציאות בפ"ע),

English translation 1340

but as an agent of the Above,

נאר אלס א שליח פון דעם אויבערשטן,

English translation 1341

and because of this itself that he is nullified to Him and the Above wants that he should do his service with utmost perfection –

ומצד דעם גופא וואס ער איז בטל לה' און דער אויבערשטער וויל אז ער זאל טאן עבודתו בתכלית השלימות –

English translation 1342

he does it with all perfection.

טוט ער דאס מיט דער גאנצער שלימות.

English translation 1343

And then he is from the outset in a state of "you shall be holy" –

און דעמולט ווערט ער לכתחילה אין א מצב פון "קדושים תהיו" –

English translation 1344

"earth to the Supernal One" –

"אדמה לעליון" –

English translation 1345

that he does not receive impurity at all.

אז ער איז אינו מקבל טומאה כלל.

English translation 1346

And together with this he is a complete vessel that receives,

וביחד עם זה איז ער א כלי שלם וואס איז מקבל,

English translation 1347

that is, he does his service in perfection,

ד.ה. אז ער טוט עבודתו בשלימות,

English translation 1348

and he does not need to come to the matter of the breaking of the vessel

און ער דארף ניט אנקומען צו דעם ענין פון שבירת הכלי

English translation 1349

(as the Rambam writes in the second chapter of today's lesson),

(ווי דער רמב"ם שרייבט אין דעם צווייטן פרק פון היינטיקן שיעור),

English translation 1350

because he is from the outset like a vessel that is not made to receive,

ווייל ער איז מלכתחילה ווי א כלי וואס איז ניט עשוי לקבלה,

English translation 1351

for he is nullified in existence.

ווארום ער איז בטל במציאות.

English translation 1352

Heart. And regarding this there is the teaching from the second chapter of today's lesson – where the Rambam writes that the measure of an unbroken vessel is "that which is made for foods, from when it is punctured with a hole the size of an olive's exit, and that which is made for liquids, from when it is punctured with a hole that lets in liquids, when one places it on the liquid the liquid will enter the vessel through the hole etc."

לב. און אויף דעם האט מען די הוראה פון דעם צווייטן פרק פון היינטיקן שיעור – וואו דער רמב"ם שרייבט, אז דער שיעור פון א בלי שבור איז "העשוי לאוכלין משינקב במוציא זיתים, והעשוי למשקין משינקב מכניס במשקין, כשמניחין אותו על המשקה יכנס המשקה לכלי בנקב כו'".

English translation 1353

From this it is understood that the matter of a complete vessel is in every vessel according to its purpose,

וואס דערפון איז מובן אז דער ענין פון כלי שלם איז בא יעדער כלי לפי ענינו,

English translation 1354

measured according to the role for which the vessel was made:

געמאסטן לויט דעם תפקיד צוליב וועלכן דער כלי איז געמאכט געווארן:

English translation 1355

a vessel made for foods is a complete vessel when it can hold olives within itself,

א כלי העשוי לאוכלין איז א כלי שלם בשעת דאס קען אין זיך האלטן זיתים,

English translation 1356

and a vessel made for liquids is a complete vessel when it can hold liquids within itself,

און א כלי העשוי למשקין איז א כלי שלם בשעת דאס קען אין זיך האלטן משקין,

English translation 1357

and if it can hold olives but not liquids it is not a complete vessel.

און אויב דאס קען אין זיך האלטן זיתים אבער ניט משקין איז דאס ניט קיין כלי שלם.

English translation 1358

The lesson from this –

דער לימוד דערפון –

English translation 1359

in continuation of the above:

בהמשך להנ"ל:

English translation 1360

It was said above that an I must be like a vessel

דובר לעיל אז א איך דארף זיין ווי א כלי

English translation 1361

(earthenware) complete

(חרס) שלם

English translation 1362

(but in a manner that it is not made to receive,

(אבער באופן שלא עשוי לקבלה,

English translation 1363

that is, that he is nullified in existence),

ד.ה. אז ער איז בטל במציאות),

English translation 1364

that is, that he must do his service with utmost perfection,

ד.ה. אז ער דארף טאן עבודתו בתכלית השלימות,

English translation 1365

only this itself –

נאר דאס גופא –

English translation 1366

in a manner of utmost self-nullification.

באופן פון ביטול בתכלית.

English translation 1367

There is the teaching from the law in the Rambam,

האט מען די הוראה פון די הלכה אין רמב"ם,

English translation 1368

that every Jew has his role and mission in the world. And it is demanded of him that he should be a "complete vessel" and fulfill specifically his mission and role for which he was created in perfection,

אז יעדער איד האט זיין תפקיד און שליחות בעולם. און מ'מאנט פון אים אז ער זאל זיין א "כלי שלם" און מקיים זיין בשלימות דוקא זיין שליחות ותפקיד צוליב וועלכע ער איז באשאפן געווארן,

English translation 1369

not another's service and role and mission.

ניט א צווייטנ'ס עבודה ותפקיד ושליחות.

English translation 1370

And as is known what Reb Zusia of Anipoli said,

וכידוע 160 וואס ר' זוסיא אַניפאָלער האט געזאגט,

English translation 1371

that after one hundred and twenty years they will not ask him why he was not like this tzaddik and that tzaddik,

אז לאחרי מאה ועשרים שנה וועט מען ביי אים ניט פרעגן פארוואס ער איז ניט געווען ווי דער צדיק און יענער צדיק,

English translation 1372

but why was he not like Zusia of Anipoli!

נאר פארוואס איז ער ניט געווען ווי זוסיא אַניפאָלער!

English translation 1373

If it is "made for foods,"

אויב ער איז "עשוי לאוכלין",

English translation 1374

its role and mission is to be like an olive that produces oil from which one makes "beaten for the light,"

זיין תפקיד און שליחות איז צו זיין ווי א זית וואס גיט ארויס שמן וואס פון אים מאכט מען "כתית למאור" 161,

English translation 1375

"lamp for the light,"

"נר למאור",

English translation 1376

"lamps to illuminate" –

"נרות להאיר" –

English translation 1377

one demands from it that it fulfill this role in perfection;

מאנט מען פון אים אז ער זאל מקיים זיין דעם תפקיד בשלימות;

English translation 1378

if it is "made for liquids," one does not demand from it that it be perfect in "foods"

אויב ער איז "עשוי למשקין". מאנט מען פון אים ניט אז ער זאל זיין בשלימות אין "אוכלין"

English translation 1379

(in the service of "lamp for the light"),

(אין די עבודה פון "נר למאור"),

English translation 1380

but rather that it be perfect in "liquids,"

נאר אז ער זאל זיין בשלימות אין "משקין",

English translation 1381

and so forth regarding every mission and path of service in which Jews differ from one another.

וכיו"ב בנוגע צו יעדער שליחות ודרך העבודה אויף וועלכע אידן טיילן זיך פאנאנדער.

English translation 1382

And as mentioned above –

וכאמור לעיל –

English translation 1383

together with this that he must be a complete vessel that receives "olives" and so forth,

ביחד עם זה וואס ער דארף זיין א כלי שלם וואס איז מקבל "זיתים" וכיו"ב,

English translation 1384

he must stand in ultimate self-nullification. As is emphasized in the service of a vessel made for olives:

דארף ער שטיין בתכלית הביטול. ווי ס'איז מודגש אין דער עבודה פון א כלי העשוי לזיתים:

English translation 1385

He must indeed be a "complete vessel" for olives from which one makes oil from which come "lamps to illuminate,"

ער דארף טאקע זיין א "כלי שלם" פאר זיתים וואס פון זיי מאכט מען שמן פון וועלכן עס ווערן "נרות להאיר",

English translation 1386

but together with this it is specifically through that which it is "beaten for the light,"

אבער ביחד עם זה איז דאס דוקא דורך דעם וואס ס'איז "כתית למאור",

English translation 1387

the crushing of the olives –

כתישת הזיתים –

English translation 1388

the matter of self-nullification,

דער ענין הביטול,

English translation 1389

and specifically through this can it become a "lamp for the light" in perfection.

און דוקא דורך דעם קען עס ווערן "נר למאור" בשלימות 162.

English translation 1390

33. That the service of "olives" from which comes "lamp for the light" is particularly connected with the service of Torah study – "Torah is light," and especially the light within the Torah, which is the inner dimension of the Torah (as explained in the discourses of the Rebbe, may his soul rest in Eden), and the study of Torah is light, and especially the light within the Torah (the inner dimension of the Torah), causes that those who study Torah should be "lamps to illuminate."

לג. וואס די עבודה פון "זיתים" וואס פון זיי ווערט "נר למאור" איז במיוחד פארבונדן מיט דער עבודה פון לימוד התורה – "תורה אור" 163 , ובפרט מאור שבתורה 164 , וואס דאס איז פנימיות התורה 165 (כמבואר בדרושי אדמו"ר נ"ע 166 ), און דער לימוד התורה אור, ובפרט מאור שבתורה (פנימיות התורה), טוט אויף אז די לומדי תורה זאלן זיין "נרות להאיר".

English translation 1391

This is connected with that in the coming days there occurs a "completion" of a portion in Torah,

וואס דאס איז פארבונדן דערמיט וואס בימים הבאים קומט פֿאָר א "סיום" אויף א חלק אין תורה,

English translation 1392

that also upon a portion in Torah one can make a "completion,"

וואס אויך אויף א חלק אין תורה קען מען מאכן א "סיום",

English translation 1393

and this is connected with a joy for the completion of Torah,

און דאס איז פארבונדן מיט א שמחה לגמרה של תורה 167,

English translation 1394

and according to the custom of Israel at a completion in Torah

און כמנהג ישראל ביי א סיום אין תורה

English translation 1395

(in the revealed dimension of Torah or in the inner dimension of Torah) –

(אין נגלה דתורה אדער אין פנימיות התורה) –

English translation 1396

"they hasten the beginning to the completion":

"מתכיפין התחלה להשלמה" 168:

English translation 1397

after the completion one immediately begins to study a second book,

לאחרי הסיום הויבט מען גלייך אן לערנען א צווייטן ספר,

English translation 1398

or again the same book from its beginning.

אדער נאכאמאל דעם זעלבן ספר מתחלתו.

English translation 1399

And at the time of the completion the matter of "Torah is light" and the intention in this is emphasized even more –

ובשעת הסיום איז נאכמער בהדגשה דער ענין פון "תורה אור" און די כוונה שבזה –

English translation 1400

that those who study Torah should become "lamps to illuminate."

אז די לומדי התורה זאלן ווערן "נרות להאיר".

English translation 1401

And especially when the "completion" occurs in a house in which Torah is magnified and in which prayer is magnified.

ובפרט ווען דער "סיום" קומט פאר אין א בית שמגדלין בו תורה ושמגדלין בו תפלה 169.

English translation 1402

In addition to this, during the days of Chanukah there also occurs a dedication of the house of a "Chabad House,"

עד"ז קומט אויך פֿאָר בימי החנוכה א חנוכת הבית פון א "בית חב"ד",

English translation 1403

and it is known the statement of the old Rebbe that he said at the time of a dedication of a house and was printed in Likkutei Torah beginning with "Mizmor Shir Chanukat HaBayit,"

וכידוע דער מאמר פון אלטן רבי'ן 170 וואס ער האט געזאגט בעת א חנוכת הבית 171 ונדפס בלקו"ת ד"ה מזמור שיר חנוכת הבית,

English translation 1404

where he explains "the reason that they make a feast and joy at the dedication of the house."

וואו ער איז מבאר "הטעם שעושים משתה ושמחה בחנוכת הבית" 172.

English translation 1405

And in order to include all those present here in these two matters –

ובכדי משתף זיין כל הנמצאים כאן אין די צוויי ענינים –

English translation 1406

they will now give beverage from this gathering for the parties,

וועט מען איצטער געבן משקה פון דער התוועדות פאר די מסיבות,

English translation 1407

which will cause as if all those present here will participate in person in the parties,

וואס דאס וועט אויפטאן כאילו ווי כל הנמצאים כאן וועלן זיך משתתף זיין בגופם אין די מסיבות,

English translation 1408

especially since the participation is with a physical thing

בפרט אז די השתתפות איז מיט א דבר גשמי

English translation 1409

(beverage from this gathering)

(משקה פון דער התוועדות)

English translation 1410

which connects the participation with the physicality of the world.

וואס דאס פארבינדט די השתתפות מיט גשמיות העולם.

English translation 1411

And especially since this is beverage from a gathering that takes place in this house in which Torah and prayer are magnified of the leader of our generation,

ובפרט אז דאס איז משקה פון א התוועדות וואס קומט פאר אין דעם בית שמגדלין בו תורה ותפלה פון נשיא דורנו,

English translation 1412

where he engaged for ten consecutive years in Torah and prayer,

וואו ער האט זיך עוסק געווען עשר שנים רצופות בתורה ותפלה,

English translation 1413

and "just as there he stands and serves, so too here he stands and serves,"

און "מה להלן עומד ומשמש אף כאן עומד ומשמש" 173,

English translation 1414

and he did not abandon the flock of his pasture,

ולא עזב את צאן מרעיתו 174,

English translation 1415

and he now continues to draw down blessings and successes in spiritual and in physical matters,

און ער איז איצטער ווייטער ממשיך ברכות והצלחות ברוחניות ובגשמיות,

English translation 1416

until children, life, and sustenance in abundance, and in all of them abundance,

ביז בבני חיי ומזוני רויחי ובכולם רויחי,

English translation 1417

in a manner of expansion from "expanses of the river."

באופן פון הרחבה פון "רחובות הנהר".

English translation 1418

May it be His will that from this we should speedily, literally, come to the essential expanse in the true and complete redemption,

ויה"ר אז דערפון זאל מען בקרוב ממש קומען צו דעם מרחב העצמי בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1419

and below ten handbreadths,

ולמטה מעשרה טפחים,

English translation 1420

"and behold, with the clouds of heaven,"

"וארו עם ענני שמיא" 175,

English translation 1421

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1422

[His Holiness, the Rebbe, may he live for many good years, gave a bottle of beverage to the honorable R. Y.A., may he live, (for the completion in Rambam on the Book of Service (for those studying one chapter per day) and the Book of Purity (for those studying three chapters per day).

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן בקבוק משקה להר"ר י.א. שיחי' (עבור הסיום ברמב"ם על ספר עבודה (ללומדי פרק א' ליום) וספר טהרה (ללומדי ג' פרקים ליום).

English translation 1423

And to the honorable R. A.L., may he live, (for the dedication of the house of the "Chabad House" in Portland,

ולהר"ר א.ל. שיחי' (עבור חנוכת הבית ד"בית חב"ד" בפארטלענד,

English translation 1424

Oregon).

ארעגאן).

English translation 1425

And he commanded them to announce about the time and place of the party. And afterwards he said to them:

וצוה להם להכריז אודות זמן ומקום המסיבה. ואח"כ אמר להם:

English translation 1426

Since it is Shabbat, one should distribute a portion of the beverage here.

וויבאלד אז ס'איז שבת 176 זאל מען טיילן א חלק פון די משקה דא.

English translation 1427

Afterwards he began to sing "And I will pour out for you a blessing"].

אח"כ התחיל לנגן "והריקותי לכם ברכה"].

English translation 1428

34. It is known that also from stories in Torah one must derive a lesson.

לד. ס'איז ידוע אז אויך פון סיפורים שבתורה דארף מען ארויסנעמען א הוראה.

English translation 1429

So too regarding this story in the Torah concerning the conduct of the Holy One, blessed be He, at the time of the Giving of the Torah:

אזוי אויך בנוגע צו דעם סיפור בתורה בנוגע צו הנהגת הקב"ה בא מתן תורה:

English translation 1430

Before the Giving of the Torah there was the decree that the upper ones shall not descend to the lower ones and the lower ones shall not ascend to the upper ones, and at the time of the Giving of the Torah there was the nullification of the decree. It is stated in the Torah that the order in this was –

פאר מתן תורה איז געווען די גזירה פון עליונים לא ירדו לתחתונים ותחתונים לא יעלו לעליונים 177 און בא מתן תורה איז געווען ביטול הגזירה. שטייט אין תורה אז דער סדר בזה איז געווען –

English translation 1431

"And I am the beginner,"

"ואני המתחיל" 177,

English translation 1432

that the Supreme One Himself began through that which "And the Lord descended upon Mount Sinai."

אז דער אויבערשטער אליין האט אנגעהויבן דורך דעם וואס "וירד ה' על הר סיני" 178.

English translation 1433

Since "the righteous are similar to their Creator," *178,

וויבאלד אז "צדיקים דומין לבוראם" *178,

English translation 1434

"and Your people are all righteous,"

"ועמך כולם צדיקים" 179,

English translation 1435

all Jews must learn from this in their own conduct, that when a Jew proposes to another and demands of him that he do a certain thing,

דארפן אלע אידן זיך דערפון אפלערנען אין זייער אייגענע הנהגה אז ווען א איד איז מציע א צווייטן און מאנט פון אים ער זאל טאן א דבר מסויים,

English translation 1436

there must be first and foremost "And I am the beginner,"

דארף לכל לראש זיין "ואני המתחיל",

English translation 1437

he must begin with himself.

ער דארף אנהויבן מיט זיך אליין.

English translation 1438

And especially when one wishes to bring it about that also the other should become an influencer –

ובפרט בשעת מ'וויל אויפטאן אז אויך דער צווייטער זאל ווערן א משפיע –

English translation 1439

"lamps to illuminate,"

"נרות להאיר",

English translation 1440

then it is even more relevant that there should be "And I am the beginner,"

איז דעמולט נאכמער נוגע אז עס זאל זיין "ואני המתחיל",

English translation 1441

in order that the other should see a living example of how he must conduct himself.

בכדי יענער זאל זען א לעבעדיקן ביישפיל ווי ער דארף זיך פירן.

English translation 1442

As this is regarding that which was proposed that everyone should send ten letters to arouse concerning the true and complete redemption –

ווי דאס איז בנוגע צו דעם וואס מ'האט מציע געווען 180 אז יעדערער זאל שיקן עשר מכתבים צו מעורר זיין וועגן די גאולה האמיתית והשלימה –

English translation 1443

that the precision of specifically ten is because this itself is connected with the future redemption,

וואס דער דיוק פון עשר דוקא איז ווייל דאס גופא איז פארבונדן מיט די גאולה העתידה,

English translation 1444

as is known that then there will be the tenth song and the tenth red heifer

כידוע אז דעמולט וועט זיין די שירה העשירית 181 און די פרה האדומה העשירית 182

English translation 1445

(as the Rambam brings in his book of laws) –

(ווי דער רמב"ם ברענגט בספר הלכות שלו 183) –

English translation 1446

the proposal was,

איז די הצעה געווען,

English translation 1447

that in the letters one should arouse that also the recipient of the letter should send the ten letters,

אז אין די מכתבים זאל מען מעורר זיין אז אויך דער מקבל המכתב זאל שיקן די צען בריוו,

English translation 1448

etc.

א.א.וו.

English translation 1449

35. And so too is the lesson regarding the special matters connected with the Tenth of Kislev, the festival of redemption of the middle Rebbe: beginning from the matter of joy mentioned above – when one goes to influence other Jews to stand in joy, there must be the "And I am the beginner."

לה. און אזוי איז אויך דער לימוד בנוגע צו די ענינים מיוחדים פארבונדן מיט יו"ד כסלו, דער חג הגאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן: אנהויבנדיק פון דעם ענין השמחה המדובר לעיל – איז בשעת מ'גייט משפיע זיין אויף אנדערע אידן צו שטיין בשמחה דארף זיין דער "ואני המתחיל".

English translation 1450

And likewise regarding the general matter of the master of the redemption –

ועד"ז בנוגע צו דער כללות הענין פון דעם בעל הגאולה –

English translation 1451

the spreading of the wellsprings outward,

הפצת המעינות חוצה,

English translation 1452

the study of Chassidus,

לימוד החסידות,

English translation 1453

and as is known that the master of the redemption demanded that the study of Chassidus should be at ease and with expansion etc.,

וכידוע אז דער בעל הגאולה האט געמאנט אז דער לימוד החסידות זאל זיין בשופי ובהרחבה וכו',

English translation 1454

and by him there was "And I am the beginner":

און ביי אים איז געווען "ואני המתחיל":

English translation 1455

he himself spoke and wrote Chassidus at ease and with expansion. There is the aforementioned instruction,

ער האט אליין גערעדט און געשריבן חסידות בשופי ובהרחבה. האט מען די הוראה הנ"ל,

English translation 1456

that together with that which one demands of others that they should study Chassidus at ease and with expansion,

אז צוזאמען דערמיט וואס מ'גייט מאנען ביי אנדערע אז זיי זאלן לערנען חסידות בשופי ובהרחבה,

English translation 1457

there must be "And I am the beginner" –

דארף זיין "ואני המתחיל" –

English translation 1458

he himself must study Chassidus at ease and with expansion.

ער דארף אליין לערנען חסידות בשופי ובהרחבה.

English translation 1459

36. And likewise also regarding those who occupy themselves with printing Chassidic books – it is known that the middle Rebbe engaged himself and especially in the printing of Chassidic books, and in a manner that this should be accessible to everyone, to the extent that he himself occupied himself with the details of how to print it, that it should be printed not all together, but several sheets at a time, and that it should be sold for a cheap price (eight kopeks etc.), all in order that everyone should be able to buy it, as he writes in his well-known letter which has already been printed and is publicized.

לו. ועד"ז אויך בנוגע צו די וואס פארנעמען זיך מיט דרוקן ספרי חסידות – איז ידוע אז דער מיטעלער רבי האט זיך עוסק געווען וביותר בהדפסת ספרי חסידות, ובאופן אז דאס זאל זיין צוגענגלעך צו יעדערן, ביז אז ער האט זיך אליין פארנומען מיט די פרטים ווי מ'זאל דאס אפדרוקן, אז מ'זאל דאס אפדרוקן ניט אלץ צוזאמען, נאר עטלעכע בויגן'ס אויף אמאל, און אז מ'זאל דאס פארקויפן פאר א ביליגע פרייז (אכט קאפיקעס וכו'), אלץ בכדי אז אלע זאלן דאס קענען קויפן, ווי ער שרייבט אין זיין אגרת הידועה וואס איז שוין אפגעדרוקט ומפורסם 184 .

English translation 1460

That this is a special thing which one finds only by the middle Rebbe –

וואס דאס איז א דבר מיוחד וואס מ'געפינט נאר באם מיטעלן רבי'ן –

English translation 1461

one does not find such letters by the other Rebbes,

מ'געפינט ניט אזוינע בריוו בא די אנדערע רביים,

English translation 1462

those before him and those after him.

שלפניו ושלאחריו.

English translation 1463

One sees here further the matter of "And I am the beginner,"

זעט מען דא ווייטער דער ענין פון "ואני המתחיל",

English translation 1464

that when he demanded that others should study Chassidus,

אז בשעת ער האט געמאנט אז אנדערע זאלן לערנען חסידות,

English translation 1465

he added to this all effort in order to make it easier and accessible etc.

האט ער דערצו געלייגט כל השתדלות בכדי דאס מאכען לייכטער און צוגענגלעך כו'.

English translation 1466

From this one also has the lesson for those who print Chassidus now,

דערפון האט מען אויך דעם לימוד פאר די וואס דרוקן חסידות איצטער,

English translation 1467

and as was said –

וכאמור –

English translation 1468

"And I am the beginner":

"ואני המתחיל":

English translation 1469

since I have a connection with the printing of Chassidic books –

וויבאלד אז איך האב א שייכות מיט הדפסת ספרי חסידות –

English translation 1470

I must be the beginner

דארף איך זיין דער מתחיל

English translation 1471

(in the matters with which I have a connection).

(אין די ענינים מיט וועלכע איך האב א שייכות).

English translation 1472

Therefore it is announced:

דערפאר איז מען מודיע:

English translation 1473

Just as in the month of Tishrei etc. there was a "discount" of 40% on all Kehot books –

אזוי ווי בחודש תשרי כו' איז געווען א "הנחה" פון 40% אויף אלע ספרי קה"ת 185 –

English translation 1474

so too now

וועט מען אויך איצטער

English translation 1475

(not speaking of Shabbos)

(ניט אום-שבת גערעדט)

English translation 1476

a "discount" will be made on the books,

מאכן א "הנחה" אויף די ספרים,

English translation 1477

and the "discount" will be from the Tenth of Kislev,

און די "הנחה" וועט זיין פון יו"ד כסלו,

English translation 1478

the festival of redemption of the middle Rebbe,

חג הגאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן,

English translation 1479

until the Tenth of Teves

ביז יו"ד טבת

English translation 1480

(which is also a special day)

(וואס איז אויך א יום מיוחד)

English translation 1481

and afterwards to continue it until the Tenth of Shevat,

און דערנאך דאס ממשיך זיין ביז יו"ד שבט,

English translation 1482

the day of the passing of His Holiness, my father-in-law, the Rebbe.

דער יום ההילולא פון כ"ק מו"ח אדמו"ר.

English translation 1483

So that forever,

וואס לעולם,

English translation 1484

from the aspect of "ascending in holiness,"

מצד "מעלין בקודש",

English translation 1485

it was necessary to make an even greater "discount" than in the month of Tishrei

האט מען געדארפט מאכן נאך א גרעסערע "הנחה" ווי בחודש תשרי

English translation 1486

[and truly it was also necessary at that time to make an addition regarding the "discount" from last year,

[און באמת האט מען אויך דעמולט געדארפט מאכן א הוספה לגבי דער "הנחה" בשנה שעברה,

English translation 1487

but in practice it was not done] –

אבער בפועל האט מען עס ניט געטאן] –

English translation 1488

but at that time it will be "too much,"

אבער דעמולט וועט דאס זיין "צופיל",

English translation 1489

and especially since one wants it to be specifically connected with the number forty, mem,

ובפרט אז מ'וויל אז דאס זאל זיין פארבונדן דוקא מיט מספר ארבעים, מ"ם,

English translation 1490

as discussed above that mem has the advantage of "an open letter" and "a closed letter"

כמדובר לעיל 186 אז מ"ם האט די מעלה פון "מאמר פתוח" און "מאמר סתום"

English translation 1491

(as the matter is also explained in the discourses of the Middle Rebbe),

(כמבואר הענין אויך בדרושי אדמו"ר האמצעי 187),

English translation 1492

the revealed aspect of Torah and the inner aspect of Torah,

נגלה דתורה ופנימיות התורה 188,

English translation 1493

the lower unity and the higher unity. Therefore, an addition will indeed be made

יחודא תתאה ויחודא עילאה *188. דעריבער וועט מען טאקע מאכן א הוספה

English translation 1494

(from the aspect of ascending in holiness)

(מצד מעלין בקודש)

English translation 1495

but an addition that is still connected with forty –

אבער א הוספה וואס איז נאך פארבונדן מיט ארבעים –

English translation 1496

a "discount" of 41%,

א "הנחה" פון 41%,

English translation 1497

forty-one percent!

מ"א אחוזים!

English translation 1498

And the intention of this "discount" is as above –

וואס די כוונה פון דער "הנחה" איז כנ"ל –

English translation 1499

in order to make it easier to purchase the books and to give an opportunity also to those who otherwise would not have purchased the books, that they too should purchase them upon hearing that there is a "discount" on them,

בכדי מאכן לייכטער צו קויפן די ספרים און געבן א מעגלעכקייט אויך צו די וואס בלאו הכי וואלטן ניט געקויפט די ספרים אז זיי זאלן דאס אויך קויפן הערנדיק אז ס'איז דא אויף דעם א "הנחה",

English translation 1500

even though in quality the books are worth incomparably more than what is taken for them.

אע"פ אז באיכות זיינען די ספרים ווערט שלא בערך מער וויפל מ'נעמט פאר זיי.

English translation 1501

And the main intention in this is –

און דער עיקר כוונה בזה איז –

English translation 1502

that one should not only purchase the books but one should simply study in them,

אז מ'זאל ניט בלויז קויפן די ספרים נאר מ'זאל פשוט לערנען אין זיי,

English translation 1503

and how good –

ומה טוב –

English translation 1504

in the manner of companionship of friends,

באופן פון דיבוק חברים 189,

English translation 1505

which is one of the qualities through which Torah is acquired. And even though there is an advantage when one studies alone,

וואס דאס איז איינע פון די מעלות שהתורה נקנית בהן *189. ואע"פ אז ס'איז דא א מעלה ווען מ'לערנט אליין,

English translation 1506

for then one can study with greater depth and profundity etc. –

וואס דעמולט קען מען לערנען מיט מער עיון והעמקה כו' –

English translation 1507

one can, however, afterwards also study it with another and explain it to him with the depth and profundity that one attained in the matter while one studied it alone.

קען מען דאס אבער דערנאך אויך לערנען מיט א צווייטן און דאס אים מסביר זיין מיט דעם עיון והעמקה וואס מ'האט באקומען אין דעם ענין בשעת מ'האט עס אליין געלערנט.

English translation 1508

And regarding this there is also the directive of "and I am the beginner" and afterwards one continues it to others in the totality of the service of making for Him, blessed be He, a dwelling place in the lower realms,

ועד"ז איז אויך דא די הוראה פון "ואני המתחיל" און דערנאך איז מען דאס ממשיך צו אנדערע אין כללות העבודה פון לעשות לו ית' דירה בתחתונים,

English translation 1509

through which one brings the true and complete redemption,

דורך וועלכע מ'ברענגט די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1510

and out of joy and goodness of heart.

ומתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 1511

Lamed Zayin. The explanation of the verse "Going you went, for you greatly yearned" – and before this, the explanation of this according to the way of the hint, the homiletic interpretation, and the secret, in the service of man:

לז. דער ביאור אין דעם פסוק "הלוך הלכת כי נכסוף נכספתה" – ולפני זה, דער ביאור בזה ע"ד הרמז הדרוש והסוד, בעבודת האדם:

English translation 1512

It was discussed earlier

מ'האט גערעדט פריער

English translation 1513

(in the second talk)

(בשיחה ב')

English translation 1514

that the departure and descent of Jacob into Charan

אז די יציאה וירידה פון יעקב אין חרן

English translation 1515

("the burning anger of the Omnipresent")

("חרון אף של מקום")

English translation 1516

to Lavan the Aramean alludes to the totality of the matter of the descent into exile,

בא לבן הארמי איז מרמז אויף כללות ענין הירידה אין גלות,

English translation 1517

and the redemption and ascent of Jacob from there back to the Land of Israel,

און גאולת ועליית יעקב משם צוריק לארץ ישראל,

English translation 1518

"the land of the sojournings of his father,"

"ארץ מגורי אבין" 190,

English translation 1519

alludes to the ascent from exile in the true and complete redemption.

איז מרמז אויף די עלי' פון גלות בגאולה האמיתית והשלימה.

English translation 1520

From this it is understood that from all these details in our portion in connection with Jacob being with Lavan and his going from there, one can learn regarding the present exile and redemption.

וואס דערפון איז מובן אז פון די אלע פרטים בפרשתנו בקשר מיט יעקב זייענדיק בא לבן און זיין הליכה משם קען מען זיך אפלערנען בנוגע צו דער איצטיקער גלות וגאולה.

English translation 1521

And in general:

ובכללות:

English translation 1522

The departure and descent of Jacob into exile in Charan to Lavan the Aramean was a tremendous descent. Until, as it is said in the "Haggadah," that Lavan the Aramean was even worse than Pharaoh king of Egypt,

יציאת וירידת יעקב בגלות אין חרן בא לבן הארמי איז געווען א ירידה עצומה. ביז ווי מ'זאגט אין דער "הגדה" *190 אז לבן הארמי איז געווען נאך ערגער פאר פרעה מלך מצרים,

English translation 1523

"for Pharaoh decreed only against the males, but Lavan sought to uproot everything."

"שפרעה לא גזר אלא על הזכרים ולבן בקש לעקור את הכל".

English translation 1524

But the descent is for the sake of ascent –

אבער די ירידה איז צורך עלי' –

English translation 1525

as related in the portion,

כמסופר אין דער פרשה,

English translation 1526

that not only was Jacob not influenced there,

אז ניט נאר וואס יעקב איז ניט מושפע געווארן דארט,

English translation 1527

but he emerged from there "complete,"

נאר ער איז דארטן ארויס "שלם",

English translation 1528

in the ultimate perfection,

בתכלית השלימות,

English translation 1529

until –

ביז –

English translation 1530

"and the man increased exceedingly greatly." Until he also accomplished the refinement of the exile and of Lavan the Aramean,

"ויפרוץ האיש מאד מאד". ביז אז ער האט אויך אויפגעטאן דער בירור פון דעם גלות און פון לבן הארמי,

English translation 1531

as explained in Toras Chaim

כמבואר בתורת חיים 191

English translation 1532

(by the author of the redemption)

(פון דעם בעל הגאולה)

English translation 1533

the interpretation of the verse "and he went and returned Lavan to his place,"

דער פירוש אין פסוק 192 "וילך וישב לבן למקומו",

English translation 1534

that Jacob returned Lavan

אז יעקב האט מחזיר געווען לבן'ען

English translation 1535

(from where he was in the lowest levels,

(פון ווי ער געפינט זיך למטה מטה,

English translation 1536

even lower than Pharaoh)

נאך נידעריקער פאר פרעה)

English translation 1537

to his place and his root in the aspect of the supernal whiteness.

למקומו ושרשו בבחי' לובן העליון.

English translation 1538

And afterwards, "and Jacob went on his way" –

און דערנאך איז "ויעקב הלך לדרכו" –

English translation 1539

the ascent from exile on the path to the Land of Israel,

די עלי' פון גלות אויפן וועג צו ארץ ישראל,

English translation 1540

"the land of the sojournings of his father,"

"ארץ מגורי אביו",

English translation 1541

"and angels of God met him,"

"ויפגעו בו מלאכי אלקים",

English translation 1542

the unification of the Land of Israel and the Diaspora etc.

דער יחוד פון ארץ ישראל וחוץ לארץ וכו'

English translation 1543

(as above, section 21),

(כנ"ל סכ"א),

English translation 1544

for the sake of which was the entire descent into exile.

וואס צוליב דעם איז געווען די גאנצע ירידה אין גלות.

English translation 1545

And in this connection, it is related in the portion,

און דערביי דערציילט ער אין דער פרשה,

English translation 1546

that while still in exile with Lavan the Aramean, Jacob had "going you went, for you greatly yearned,"

אז נאך זייענדיק אין גלות בא לבן הארמי איז בא יעקב געווען "הלוך הלכת כי נכסוף נכספתה",

English translation 1547

to such an extent that Lavan sensed it.

ועד כדי כך אז לבן האט דאס מרגיש געווען.

English translation 1548

And the matter is as follows:

והענין בזה:

English translation 1549

All the time that Jacob was in exile he knew that this was not his place,

כל זמן וואס יעקב איז געווען אין גלות האט ער געוואוסט אז דאס איז ניט זיין ארט,

English translation 1550

and he kept continuously going to his true place –

און האט געהאלטן אין-איין גיין למקומו האמיתי –

English translation 1551

"going you went,"

"הלוך הלכת",

English translation 1552

not one going,

ניט איין הליכה,

English translation 1553

but kept continuously going

נאר געהאלטן אין-איין גיין

English translation 1554

(as follows (section 38) in the explanation according to the simple meaning),

(כדלקמן (סל"ח) בהביאור ע"ד הפשט),

English translation 1555

and performed his service in exile as a preparation for the redemption,

און געטאן עבודתו אין גלות אלס א הכנה צו די גאולה,

English translation 1556

so that this

במילא איז דאס

English translation 1557

(the service in exile)

(די עבודה אין גלות)

English translation 1558

is a part of the going –

א חלק פון דער הליכה –

English translation 1559

to his true place,

למקומו האמיתי,

English translation 1560

"the land of the sojournings of his father."

"ארץ מגורי אביו".

English translation 1561

And even before he arrived at the land of his father's sojournings,

און אפילו נאך איידער ער איז אנגעקומען לארץ מגורי אביו,

English translation 1562

he yearned for it –

האט ער געבענקט נאך דעם –

English translation 1563

"yearning,"

"נכסוף",

English translation 1564

and not only once and thereby fulfilled,

און ניט בלויז איין מאל און דערמיט יוצא געווען,

English translation 1565

but as long as the redemption has not yet come, it is "yearning, you have yearned"!

נאר כל זמן עס קומט נאך ניט די גאולה איז "נכסוף נכספתה"!

English translation 1566

From this there is also a lesson regarding the present exile and redemption –

דערפון האט מען אויך דעם לימוד בנוגע צו דעם איצטיקן גלות וגאולה –

English translation 1567

and according to the teaching of the Alter Rebbe that one must live with the time,

וכתורת אדה"ז 193 אז מ'דארף לעבן מיט דער צייט,

English translation 1568

with the weekly Torah portion,

מיט פרשת השבוע,

English translation 1569

and in the present time –

און אין דער איצטיקער צייט –

English translation 1570

with the verses of Parshat Vayetze:

מיט די פסוקים פון פ' ויצא:

English translation 1571

One must know that the entire descent into exile, even into the twofold and manifold darkness of exile –

מ'דארף וויסן אז די גאנצע ירידה אין גלות ביז אין חושך כפול ומכופל פון גלות –

English translation 1572

is for the purpose of an ascent,

איז צורך עלי',

English translation 1573

in order to reach a higher ascent in the true and complete redemption.

בכדי צוקומען צו אן עלי' נעלית יותר בגאולה האמיתית והשלימה.

English translation 1574

And as long as one is in exile, one must keep going –

און כל זמן וואס מ'געפינט זיך אין גלות דארף מען האלטן אין-איין גיין –

English translation 1575

"going, you have gone" –

"הלוך הלכת" –

English translation 1576

toward the redemption,

צו דער גאולה,

English translation 1577

and not be influenced nor take into account any thing,

און ניט נתפעל ווערן און זיך ניט רעכענען מיט קיין זאך,

English translation 1578

even not with Laban the Aramean,

אפילו ניט מיט א לבן ארמי,

English translation 1579

who is of distinguished lineage –

וואס ער איז א מיוחס –

English translation 1580

son of Bethuel, son of Nahor, son of Terach, etc.,

בן בתואל 194 בן נחור 195 בן תרח 196 וכו',

English translation 1581

one does not take him into account at all nor his claims,

רעכנט מען זיך אינגאנצן ניט מיט אים און מיט זיינע טענות,

English translation 1582

and one goes toward the redemption!

און מ'גייט צו דער גאולה!

English translation 1583

And as long as one is still in exile, it is "yearning, you have yearned":

און כל זמן וואס מ'געפינט זיך נאך אין גלות איז "נכסוף נכספתה":

English translation 1584

one yearns for the redemption,

מ'בענקט נאך דער גאולה,

English translation 1585

one goes out –

מ'גייט אויס –

English translation 1586

when will the redemption already come. And even when one has already yearned once and one has gone out with utter devotion of the soul, when will the redemption already come –

ווען וועט שוין קומען די גאולה. און אפילו ווען מ'האט שוין איין מאל געבענקט און מ'איז אויסגעגאנגען בכלות הנפש ווען וועט שוין קומען די גאולה –

English translation 1587

if Mashiach has not yet come,

איז אויב משיח איז נאך ניט געקומען,

English translation 1588

one does not stop yearning. Rather, "yearning, you have yearned,"

הערט מען ניט אויף בענקען. נאר "נכסוף נכספתה",

English translation 1589

one yearns further,

מ'בענקט ווייטער,

English translation 1590

because Mashiach is not yet here –

ווארום משיח איז נאך ניטא –

English translation 1591

so what does it mean that one would stop yearning?!

איז וואס הייסט מ'וועט אויפהערן בענקען?!

English translation 1592

Lamed-Chet. The explanation in this verse according to the simple meaning:

לח. דער ביאור אין דעם פסוק ע"ד הפשט:

English translation 1593

That which Laban said "going, you have gone" is because this is indeed a second going, as it states earlier:

דאס וואס לבן האט געזאגט "הלוך הלכת" איז דערפאר וואס דאס איז טאקע א צווייטע הליכה ווי עס שטייט פריער 197:

English translation 1594

"And it was when Rachel had given birth to Joseph, that Jacob said to Laban, 'Send me away, and I will go to my place and to my land.

"ויהי כאשר ילדה רחל את יוסף ויאמר יעקב אל לבן שלחני ואלכה אל מקומי ולארצי,

English translation 1595

Give me my wives and my children, for whom I have served you, and I will go, etc.'"

תנה את נשי ואת ילדי אשר עבדתי אותך בהן ואלכה גו'".

English translation 1596

That is to say, that on Jacob's part there was already a going,

ד.ה. אז מצד יעקב איז שוין געווען א הליכה,

English translation 1597

the only hindrance to this was Laban,

דער איינציקער מעכב דערצו איז געווען לבן,

English translation 1598

who said to him "specify your wages with me, and I will give it" and he caused him to remain another six years. Consequently, it turns out

וואס ער האט אים געזאגט "נקבה שכרך עלי ואתנה" 198 און האט אויף אים גע'פועל'ט צו בלייבן נאך שש שנים 199. במילא קומט אויס,

English translation 1599

that this that Jacob now fled from Laban is a second going

אז דאס וואס יעקב איז איצטער אנטלאפן פון לבן איז א הליכה שני'

English translation 1600

(after the first going which was at the end of the fourteen years).

(לאחרי די הליכה ראשונה וואס איז געווען בסוף הארבע עשרה שנה).

English translation 1601

Therefore Laban said "going, you have gone,"

דערפאר האט לבן געזאגט "הלוך הלכת",

English translation 1602

two goings.

צוויי הליכות.

English translation 1603

And since with Jacob there were two goings,

און וויבאלד אז בא יעקב'ן זיינען געווען צוויי הליכות,

English translation 1604

"going, you have gone"

"הלוך הלכת"

English translation 1605

(the going at the end of the fourteen years and the going now at the end of the twenty years),

(די הליכה בסוף הי"ד שנה און די הליכה איצטער בסוף העשרים שנה),

English translation 1606

therefore Laban also said "for yearning, you have yearned,"

דערפאר האט לבן אויך געזאגט "כי נכסוף נכספתה",

English translation 1607

two times,

צוויי מאל,

English translation 1608

corresponding to the two goings that were with Jacob,

כנגד די צוויי הליכות וואס זיינען געווען בא יעקב'ן,

English translation 1609

each of the two goings was because of Jacob's yearning to go home.

וואס יעדערער פון די צוויי הליכות איז געווען צוליב יעקב'ס בענקעניש צו אהיים גיין.

English translation 1610

One must still understand:

מ'דארף נאך אבער פארשטיין:

English translation 1611

Laban came here with a complaint against Jacob, why he fled from him –

לבן איז דאך דא געקומען מיט א טענה צו יעקב פארוואס ער אנטלויפט פון אים –

English translation 1612

so why should Laban thereby speak in Jacob's merit by saying that he did not simply flee, but this was because "yearning, you have yearned"?!

איז פארוואס זאל לבן דערביי מלמד זכות זיין אויף יעקב'ן מיט זאגן אז ער איז ניט סתם אנטלאפן נאר דאס איז געווען צוליב דעם וואס "נכסוף נכספתה"?!

English translation 1613

Laban was a clever gentile

לבן איז געווען א קלוגער גוי

English translation 1614

[or according to his law. And simply, he was a gentile –

[אדער ווי דער דין זיינער איז געווען. ובפשטות איז ער געווען א גוי –

English translation 1615

as it is written "Laban the Aramean,"

כמ"ש "לבן הארמי" 200,

English translation 1616

"An Aramean [would have] destroyed my father"],

"ארמי אובד אבי" 201],

English translation 1617

he should have spoken in his own merit,

האט ער געדארפט מלמד זכות זיין אויף זיך,

English translation 1618

not in Jacob's merit!

ניט אויף יעקב'ן!

English translation 1619

So the explanation in this is –

איז דער ביאור בזה –

English translation 1620

that by stating the reason

אז מיט זאגן דעם טעם

English translation 1621

(for "going, you have gone")

(אויף "הלוך הלכת")

English translation 1622

"for yearning, you have yearned" –

"כי נכסוף נכספתה" –

English translation 1623

Laban indeed spoke in his own merit,

האט לבן טאקע מלמד זכות געווען אויף זיך,

English translation 1624

not in Jacob's,

ניט אויף יעקב,

English translation 1625

and with this it will also be explained why Laban mentioned here Jacob's previous going

און דערמיט וועט אויך זיין מוסבר פארוואס לבן האט דא דערמאנט יעקב'ס פריערדיקע הליכה

English translation 1626

(after the birth of Joseph):

(לאחרי לידת יוסף):

English translation 1627

Laban argued to Jacob:

לבן האט גע'טענה'ט צו יעקב'ן:

English translation 1628

This is not the first time that you long to go home,

דאס איז ניט דער ערשטער מאל וואס דו בענקסט אהיים גיין,

English translation 1629

rather "you have greatly longed" six years ago you also longed to go home,

נאר "נכסוף נכספתה" זעקס יאר צוריק האסטו אויך געבענקט אהיים גיין,

English translation 1630

and at that time you were indeed about to go,

און דו האסט דעמולט געהאלטן טאקע בא גיין,

English translation 1631

but you came to me and we both sat down by a "round table" and I then explained to you why it is worthwhile for you to stay with me,

נאר דו ביסט געקומען צו מיר און מיר האבן זיך ביידע אוועקגעזעצט ביי א "קיילעכדיקן טיש" און איך האב דיר דעמולט מסביר געווען פארוואס דיר איז כדאי צו בלייבן בא מיר,

English translation 1632

and you indeed saw that on the contrary –

און דו האסט טאקע געזען אז אדרבה –

English translation 1633

through the fact that you remained then

דורך דעם וואס דו ביסט דעמולט געבליבן

English translation 1634

(notwithstanding your longing to go home)

(ניט קוקנדיק אויף דיין בענקעניש אהיים גיין)

English translation 1635

there came to you an elevation,

איז בא דיר צוגעקומען אן עלי',

English translation 1636

that "the man increased exceedingly,"

אז "ויפרוץ האיש מאד מאד",

English translation 1637

which is all because of me and all mine

וואס דאס איז דאך אלץ צוליב מיר און אלץ מיינע

English translation 1638

(Laban's)

(לבן'ס)

English translation 1639

possessions,

רכושים,

English translation 1640

"the daughters are my daughters and the sons are my sons and the flocks are my flocks and all that you see is mine,"

"הבנות בנותי והבנים בני והצאן צאני וכל אשר אתה רואה לי הוא" 202,

English translation 1641

and all this –

און דאס אלץ –

English translation 1642

because of the fact that you remained then with me;

צוליב דעם וואס דו ביסט דעמולט געבליבן בא מיר;

English translation 1643

Now why have you arisen and fled without speaking with me,

היינט פארוואס איצטער האסטו זיך אויפגעהויבן און אנטלאפן אָן רעדן מיט מיר,

English translation 1644

and you have even touched my religion,

און דו האסט נאך אנגערירט מיין דת,

English translation 1645

"why did you steal my gods"?!

"למה גנבת את אלקי" 203?!

English translation 1646

You should have come to me,

דו האסט געדארפט קומען צו מיר,

English translation 1647

just as you came then,

פונקט ווי דו ביסט דעמולט געקומען,

English translation 1648

and we would have discussed together and I would have shown you why it is worthwhile for you to continue staying with me and not to leave.

און מיר וואלטן זיך צונויפגערעדט און איך וואלט דיר באוויזן פארוואס דיר איז כדאי צו ווייטער בלייבן בא מיר און ניט אוועקגיין.

English translation 1649

And Jacob perhaps feared that Laban would not let him go,

אי יעקב האט אפשר מורא געהאט אז לבן וועט אים ניט לאזן גיין,

English translation 1650

therefore he did not come to him to tell him that he is going –

דערפאר איז ער צו אים ניט געקומען דערציילן אז ער גייט –

English translation 1651

Laban answered on this:

האט לבן אויף דעם געענטפערט:

English translation 1652

If you feared,

אויב דו האסט מורא,

English translation 1653

why did you come to me the first time to tell me that you wanted to leave,

פארוואס ביסטו געקומען צו מיר דעם ערשטן מאל דערציילן אז דו ווילסט אוועקגיין,

English translation 1654

and you see that that time I indeed explained to you why you should stay,

און דו זעסט דאך אז יענעם מאל האב איך דיר טאקע מסביר געווען פארוואס דו זאלסט בלייבן,

English translation 1655

and you accepted my explanation,

און דו האסט אנגענומען מיין הסברה,

English translation 1656

so why did you fear this time?

איז פארוואס האסטו דעם מאל מורא געהאט?

English translation 1657

One sees from this that not only does the reason

זעט מען דערפון אז ניט נאר וואס דער טעם

English translation 1658

(for "you have gone")

(אויף "הלוך הלכת")

English translation 1659

"because you have greatly longed" not weaken Laban's claim,

"כי נכסוף נכספתה" שוואכט ניט אפ טענת לבן,

English translation 1660

but on the contrary –

נאר אדרבה –

English translation 1661

it strengthens his claim:

דאס איז מחזק טענתו:

English translation 1662

If he had only said "you have gone" his claim would not have been so emphasized,

אויב ער וואלט נאר געזאגט "הלוך הלכת" וואלט ניט געווען אזוי מודגש זיין טענה,

English translation 1663

because then Jacob could still argue that he is now leaving because he longs to go home;

ווייל דעמולט קען יעקב נאך טענה'ן אז ער גייט איצטער אוועק ווארום אים ביינקט זיך אהיים גיין;

English translation 1664

but when Laban explicitly emphasizes that "you have greatly longed,"

אבער בשעת לבן איז בפירוש מדגיש אז "נכסוף נכספתה",

English translation 1665

that both of Jacob's departures

אז ביידע הליכות פון יעקב

English translation 1666

(then and now)

(דעמולט און איצטער)

English translation 1667

are due to his longing to go home,

זיינען צוליב זיין בענקעניש אהיים גיין,

English translation 1668

this strengthens Laban's claim,

איז דאס מחזק טענת לבן,

English translation 1669

that even though "you have greatly longed" you stayed with me the first time,

אז אע"פ וואס "נכסוף נכספתה" ביסטו בא מיר דעם ערשטן מאל געבליבן,

English translation 1670

now what has been renewed;

היינט וואס איז איצטער נתחדש געווארן;

English translation 1671

even if you now long to go home –

אפילו אויב דיר בענקט זיך איצטער אהיים גיין –

English translation 1672

it is already long ago and then you came to me and I influenced you that you should stay because you saw in it a benefit for yourself,

איז כבר הי' לעולמים און דעמולט ביסטו געקומען צו מיר און איך האב אויף דיר גע'פועל'ט אז דו זאלסט בלייבן ווייל דו האסט געזען אין דעם א תועלת פאר דיר,

English translation 1673

now why have you fled?!

היינט פארוואס ביסטו איצטער אנטלאפן?!

English translation 1674

And to such an extent is Laban's claim a strong claim,

ועד כדי כך איז טענת לבן א שטארקע טענה,

English translation 1675

that the question turns to the other side:

אז די שאלה ווערט לאידך גיסא:

English translation 1676

What did Jacob answer to this,

וואס האט יעקב אויף דעם געענטפערט,

English translation 1677

where does one find an answer to this in Jacob's words?!

וואו געפינט מען א תירוץ אויף דעם בדברי יעקב?!

English translation 1678

And may it be His will

ויה"ר

English translation 1679

(as discussed many times)

(כמדובר כמ"פ)

English translation 1680

that instead of having to figure out for ourselves what is Jacob's answer to the claim –

אז אנשטאט דעם וואס מ'זאל דארפן אליין קלערן וואס איז דער תירוץ פון יעקב אויף די טענה –

English translation 1681

may Mashiach our righteousness already come,

זאל שוין קומען משיח צדקנו,

English translation 1682

and "they shall awake and sing, you who dwell in the dust,"

והקיצו ורננו שוכני עפר 204,

English translation 1683

and Moses and Aaron with them,

ומשה ואהרן עמהם 205,

English translation 1684

and our father Jacob and the middle Rebbe with them,

ויעקב אבינו און דער מיטעלער רבי עמהם,

English translation 1685

and if one will be worthy one will be able to ask Jacob himself what was his answer to Laban's claim,

און אויב מ'וועט זוכה זיין וועט מען קענען פרעגן בא יעקב אליין וואס איז געווען זיין ענטפער אויף טענת לבן,

English translation 1686

and ask in pleasant ways and in ways of peace,

און פרעגן בדרכי נועם ובדרכי שלום,

English translation 1687

he will answer in pleasant ways and in ways of peace.

וועט ער ענטפערן בדרכי נועם ובדרכי שלום.

English translation 1688

And one will then have completeness in all matters,

און מ'וועט דעמולט האבן דער שלימות אין אלע ענינים,

English translation 1689

completeness of Jews,

שלימות פון אידן,

English translation 1690

"with our young and with our old, with our sons and with our daughters,"

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו",

English translation 1691

and completeness of all their matters –

און שלימות פון אלע זייערע ענינים –

English translation 1692

"their silver and their gold with them,"

"כספם וזהבם אתם",

English translation 1693

love and fear which include all positive commandments and negative commandments,

אהבה ויראה וואס זיינען כולל כל המצוות עשה און מצוות לא תעשה,

English translation 1694

and from this is drawn down silver and gold in physicality,

און דערפון ווערט נשתלשל כסף וזהב בגשמיות,

English translation 1695

and completeness of the land,

ושלימות הארץ,

English translation 1696

"a land which the eyes of the Lord your God are always upon it, from the beginning of the year to the end of the year,"

"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה",

English translation 1697

In the true and complete redemption through Mashiach our righteousness,

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1698

and speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1699

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1700

Those who need to make an after blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1701

will surely make an after blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.