English translation — שיחת אדר"ח מר-חשון בלילה ה'תשמ"ו

English translation 1

It has already been spoken about several times1,

א. שוין גערעדט כמה פעמים 1,

English translation 2

that when Jews part from one another,

אז בשעת אידן פאָרן זיך פאנאנדער,

English translation 3

the Above says about this that "your separation is difficult for Me"2,

זאגט אויף דעם דער אויבערשטער אז "קשה עלי פרידתכם" 2,

English translation 4

that the "separation" and division between Jews is "difficult" for Him. Since this is stated in the Torah regarding the Above,

אז ס'איז פאר אים "קשה" די "פרידה" ופירוד צווישן אידן. וואס וויבאלד אז דאס שטייט אין תורה בנוגע צום אויבערשטן,

English translation 5

it is understood from this also regarding Jews,

איז דערפון מובן אויך בנוגע צו אידן,

English translation 6

"the Holy One, blessed be He, looked into the Torah and created the world... so a person should engage in the Torah etc."3.

"קוב"ה אסתכל באורייתא כו' כך בר נש משתדל באורייתא וכו'" 3.

English translation 7

Furthermore:

נאכמער:

English translation 8

the matter of "your separation is difficult for Me" regarding our subject,

דער ענין פון "קשה עלי פרידתכם" בנוגע לעניננו,

English translation 9

is not only from the aspect of the matter of separation,

איז ניט נאר מצד דעם ענין הפרידה,

English translation 10

but also from the aspect of the time,

נאר אויך מצד דעם זמן,

English translation 11

the conclusion of the month of Tishrei:

סיום חודש תשרי:

English translation 12

Regarding Rosh Hashanah it is explained4,

בנוגע צו ראש השנה איז מבואר 4,

English translation 13

that then "you are standing today, all of you, before Hashem your G-d... your heads, your tribes... from the hewer of your wood to the drawer of your water"5,

אז דאן איז "אתם נצבים היום כולכם לפני ה"א גו' ראשיכם שבטיכם גו' מחוטב עציך עד שואב מימיך" 5,

English translation 14

meaning that then all Jews stand in a manner of unity,

ד.ה. אז דאן שטייען אלע אידן באופן של אחדות,

English translation 15

and this is not merely a unity where there is initially no division

און דאס איז ניט סתם אן אחדות וואו עס איז מלכתחילה ניטא קיין פירוד

English translation 16

(like it is said regarding tefillin that they are "one skin"6),

(ע"ד ווי מ'זאגט בנוגע צו תפילין אז זיי זיינען "מעור אחד" 6),

English translation 17

rather this is a unity of ten types of Israel,

נאר דאס איז אן אחדות פון עשרה סוגים מישראל,

English translation 18

from "your heads" until "the drawer of your water"7,

פון "ראשיכם" ביז "שואב מימיך" 7,

English translation 19

meaning that although the unique aspect of each of the ten types is emphasized,

ד.ה. אז כאטש עס איז מודגש דער ענין המיוחד פון יעדערן פון די עשרה סוגים,

English translation 20

that each one of them is different from his fellow both in quality,

וואס יעדערער פון זיי איז שונה מחבירו סיי אין איכות,

English translation 21

in virtues,

אין מעלות,

English translation 22

and in place,

סיי אין מקום,

English translation 23

that one is found in the corners of the world –

אז מ'געפינט זיך אין ד' פינות תבל –

English translation 24

nevertheless,

איז אעפ"כ,

English translation 25

on Rosh Hashanah,

בראש השנה,

English translation 26

they all gather together in a manner of unity,

קלייבן זיך אלע צוזאמען באופן של אחדות,

English translation 27

because the matter of unity is an essential and most important matter,

ווייל דער ענין האחדות איז אן ענין עיקרי וחשוב ביותר,

English translation 28

to the extent that it gathers everyone and all the matters that are in each one,

ביז אז ער איז מקבץ אלעמען און אלע ענינים שבכל אחד,

English translation 29

both in quality,

סיי באיכות,

English translation 30

both in spirituality,

סיי ברוחניות,

English translation 31

both in physicality,

סיי בגשמיות,

English translation 32

and from all extremes.

ומכל הקצוות.

English translation 33

And the reason for the matter is –

וואס דער טעם הדבר איז –

English translation 34

because Rosh Hashanah is the beginning of the year and the beginning of the general month of the entire year,

ווייל ראש השנה איז תחילת השנה ותחילת החודש הכללי דכל השנה,

English translation 35

to the extent that the entire month is called by the name "Tishrei", the letters of "reishit" (beginning)8,

ביז אז דער גאנצער חודש ווערט אנגערופן בשם "תשרי" אותיות "רשית" 8,

English translation 36

because it is the "head" of the entire year,

ווייל ער איז דער "קאפ" פון גאנצן יאר,

English translation 37

a general month.

א חודש כללי.

English translation 38

And from this it is understood,

וואס דערפון איז פארשטאנדיק,

English translation 39

why the Above says "your separation is difficult for Me" at the conclusion of the festivals of the month of Tishrei,

פארוואס דער אויבערשטער זאגט "קשה עלי פרידתכם" ביים סיום המועדות פון חודש תשרי,

English translation 40

for "moed" (festival) means a chosen day and time,

וואס "מועד" מיינט אן אויסגעקליבענער טאג און צייט,

English translation 41

because at the conclusion of the festivals the same matter that is at the beginning of the festivals is emphasized,

ווייל אין דעם סיום המועדות שטייט בהדגשה דער זעלבער ענין שבתחילת המועדות,

English translation 42

Rosh Hashanah,

ראש השנה,

English translation 43

is standing on that day,

איז שטייענדיק אין דעם טאג,

English translation 44

the conclusion of the festivals of the month of Tishrei,

סיום המועדות שבחודש תשרי,

English translation 45

before one parts from the "unity" of the festivals of the month of Tishrei,

איידער מ'פארט זיך פאנאנדער פון דער "אחדות" שבמועדי חודש תשרי,

English translation 46

then the matter of "your separation is difficult for Me" applies.

פאסט דעמולט דער ענין פון "קשה עלי פרידתכם".

English translation 47

And particularly according to what is explained in Chassidus9 regarding the matter of "bakeseh l'yom chageinu" (for the concealed day of our festival)10,

ובפרט ע"פ המבואר אין חסידות 9 אין דעם ענין פון "בכסה ליום חגינו" 10,

English translation 48

that all these matters that stand on Rosh Hashanah

אז די אלע ענינים וואס שטייען בראש השנה

English translation 49

(when "blow the shofar at the new moon"10)

(ווען "תקעו בחודש שופר" 10)

English translation 50

"bakeseh",

"בכסה",

English translation 51

in concealment and hiddenness,

בכיסוי ובהעלם,

English translation 52

afterwards stand in revelation "l'yom chageinu",

שטייען דערנאך בהתגלות "ליום חגינו",

English translation 53

on the festival of Sukkot,

בחג הסוכות,

English translation 54

and particularly at its conclusion, Shemini Atzeret.

ובפרט בסופו שמיני עצרת.

English translation 55

And from this it is understood,

וואס מזה מובן,

English translation 56

that also regarding the matter of the unity of Rosh Hashanah

אז אויך אין דעם ענין האחדות שבראש השנה

English translation 57

("you are standing etc."),

("אתם נצבים גו'"),

English translation 58

which was a unity in full force,

וואס איז געווען אן אחדות בתוקף,

English translation 59

not merely a movement of unity,

ניט נאר א תנועה של אחדות,

English translation 60

rather unity in actuality,

נאר אחדות בפועל,

English translation 61

as one truly like one –

לאחדים כאחד ממש –

English translation 62

that its revelation comes to be standing at the conclusion of the festivals,

אז אין דעם קומט צו דער גילוי שטייענדיק בסיום המועדות,

English translation 63

on Shemini Atzeret.

בשמיני עצרת.

English translation 64

Furthermore:

נאכמער:

English translation 65

The festival of Sukkot is divided into seven days,

חג הסוכות ווערט דאך פאנאנדערגעטיילט אויף שבעה ימים,

English translation 66

corresponding to the seven days of creation,

בדוגמת שבעת ימי בראשית,

English translation 67

which is the ultimate division of days*10,

וואס דאס איז תכלית התחלקות הימים *10,

English translation 68

as with the seven days of creation the first time,

ווי ביי שבעת ימי בראשית בפעם הראשונה,

English translation 69

that previously there was the coming into being of yesh me'ayin (something from nothing) in the first moment of creation,

אז פריער איז געווען די התהוות יש מאין ברגע הראשונה של הבריאה,

English translation 70

and when the seven days passed,

און בשעת עס זיינען דורכגעגאנגען די שבעה ימים,

English translation 71

one already had all the creations also in particularity and in the most minute details,

האט מען שוין געהאט אלע נבראים אויך בפרטיות ובפרטי פרטיות,

English translation 72

ad infinitum

עד אין סוף

English translation 73

(to whatever extent "infinite" exists in the order of hishtalshelut (evolution) and in the simple world) –

(אויף וויפל "אין סוף" ס'איז דא אין סדר השתלשלות און אין עולם בפשטות) –

English translation 74

it is understood from this,

איז מובן מזה,

English translation 75

that the matter of unity which stands in revelation during the seven days of Sukkot,

אז דער ענין האחדות וואס שטייט בהתגלות בשבעת ימי הסוכות,

English translation 76

is then particularized into the most minute details.

איז דעמולט נתפרט לפרטי פרטים.

English translation 77

[And although the actual coming into being was only during the six days of creation –

[והגם אז די התהוות בפועל איז געווען נאר במשך ששת ימי בראשית –

English translation 78

nevertheless Chazal say11 "what was the world lacking? Rest;

זאגן דאך חז"ל 11 "מה הי' העולם חסר מנוחה,

English translation 79

Shabbat came, rest came",

באת שבת באת מנוחה",

English translation 80

meaning that a perfection was added to all creations specifically on the seventh day,

ד.ה. אז עס איז צוגעקומען א שלימות אין כל הנבראים דוקא ביום השביעי,

English translation 81

Shabbat].

שבת].

English translation 82

It is certainly,

איז זיכער,

English translation 83

that standing at the conclusion of the days of Sukkot,

אז שטייענדיק בסיום ימי הסוכות,

English translation 84

after one already has the seven days of the unity of Israel in revelation –

נאך דעם וואס מ'האט שוין די שבעה ימים פון אחדות ישראל בגלוי –

English translation 85

it brings out above the matter of "your separation is difficult for Me".

ברענגט עס ארויס למעלה דעם ענין פון "קשה עלי פרידתכם".

English translation 86

And from all this it is understood also regarding our subject –

ומכל זה מובן אויך בנוגע לעניננו –

English translation 87

that standing today,

אז שטייענדיק היינט,

English translation 88

at the conclusion of the month of Tishrei,

בסיום חודש תשרי,

English translation 89

when the matter of separation becomes actual –

ווען עס ווערט דער ענין הפרידה בפועל –

English translation 90

the matter of "your separation is difficult for Me" is particularly emphasized.

איז מודגש במיוחד דער ענין פון "קשה עלי פרידתכם".

English translation 91

And what is the lesson from that which the Torah says "your separation is difficult for Me"?

וואס איז די הוראה פון דעם וואס תורה זאגט "קשה עלי פרידתכם"?

English translation 92

This will be understood with an introduction of a simple question, seemingly:

וועט מען דאס פארשטיין בהקדם א שאלה פשוטה לכאורה:

English translation 93

By the Supreme One, it is indeed "Who can say to Him, 'What do You do?'"12 and who can restrain His hand?

ביים אויבערשטן איז דאך "מי יאמר לו מה תעשה" 12 ומי מעכב בידו –

English translation 94

So what is the meaning of the statement of the Holy One, blessed be He, "Your separation is difficult for Me"? From whichever side you look:

איז וואס מיינען דברי הקב"ה "קשה עלי פרידתכם"? ממה נפשך:

English translation 95

If it is indeed difficult,

אויב ס'איז טאקע קשה –

English translation 96

then why must there be this "your separation"?

איז וואס דארף מען האבן דעם "פרידתכם"?

English translation 97

And it can be explained in this matter,

וי"ל ההסברה בזה,

English translation 98

that this is similar to the statement of our Rabbis, of blessed memory,13 regarding several matters

אז דאס איז ע"ד מארז"ל 13 בשייכות צו כמה ענינים

English translation 99

(that they are)

(אז זיי זיינען)

English translation 100

"Difficult...

"קשה...

English translation 101

like the splitting of the Red Sea." And the question on this is known14:

כקריעת ים סוף". וואס ס'איז ידוע די שאלה בזה 14:

English translation 102

How is it possible to say a concept of "difficulty" regarding the Holy One, blessed be He?

ווי איז שייך זאגן אן ענין של "קושי" לגבי הקב"ה?

English translation 103

Now, the concept in this is explained14,

איז דאך מבואר דער ענין בזה 14,

English translation 104

that since the Supreme One established the order of the chain of descent

אז וויבאלד דער אויבערשטער האט איינגעשטעלט סדר ההשתלשלות

English translation 105

(for whatever reason)

(מאיזו סיבה שתהי')

English translation 106

in such a manner that it should be in an ordered arrangement,

באופן כזה אז ס'זאל זיין בסדר מסודר,

English translation 107

and the world should be in a manner of "day and night they shall not cease"15,

און די וועלט זאל זיין באופן פון "יום ולילה לא ישבותו" 15,

English translation 108

and so too the entirety of the world should be in a manner of "He created it to be inhabited"16,

ועד"ז כללות העולם זאל זיין באופן של "לשבת יצרה" 16,

English translation 109

and that the Red Sea should go its course,

און אז דער ים סוף זאל גיין במהלכו,

English translation 110

not split—

ניט שפאלטן זיך –

English translation 111

then when one must change the will of Hashem,

איז בשעת מ'דארף משנה זיין דעם רצון ה',

English translation 112

this is a concept of "difficulty".

איז דאס אן ענין של "קושי".

English translation 113

And so too in the matter of "Your separation is difficult for Me":

ועד"ז איז אויך אין דעם ענין פון "קשה עלי פרידתכם":

English translation 114

The Supreme One desired initially that all Jews should be in one place,

דער אויבערשטער האט געוואלט מלכתחילה אז אלע אידן זאלן זיין במקום אחד,

English translation 115

and although "their opinions are not equal"17,

און כאטש אז "אין דיעותיהן שוות" 17,

English translation 116

nevertheless, since their will and thought will be about one matter,

איז וויבאלד אז זייער רצון ומחשבה וועט זיין וועגן איין ענין,

English translation 117

the one will of the Master of the world,

דער רצון אחד לאלופו של עולם,

English translation 118

then "in the place where a person's will is, there he is found"18.

איז "במקום שרצונו של אדם שם הוא נמצא" 18.

English translation 119

So when one must change this—

איז בשעת מ'דארף דאס משנה זיין –

English translation 120

then this is a concept of "difficulty",

דעמולט איז דאס אן ענין של "קושי",

English translation 121

"Your separation is difficult for Me".

"קשה עלי פרידתכם".

English translation 122

From this it is also understood why there must indeed be the matter of "your separation" even though it is "difficult",

דערפון איז אויך מובן פארוואס דארף טאקע זיין דער ענין פון "פרידתכם" כאטש דאס איז "קשה",

English translation 123

because this is exactly like the splitting of the Red Sea:

ווארום דאס איז פונקט ווי קריעת ים סוף:

English translation 124

Just as at the splitting of the Red Sea this was done contrary to the matter of "they shall not cease",

אזוי ווי בא קרי"ס האט מען דאס געטאן בניגוד צום ענין פון "לא ישבותו",

English translation 125

so that Jews could go and receive the Torah,

כדי אידן זאלן קענען גיין נעמען די תורה,

English translation 126

and as explained in Torah Ohr19 also in the inner aspect of the matter,

וכמבואר אין תורה אור 19 אויך בפנימיות הענין,

English translation 127

that before the giving of the Torah there had to be the introduction of the splitting of the Red Sea

אז פאר מ"ת האט געמוזט זיין די הקדמה פון קרי"ס

English translation 128

(in addition to the introduction of the exile of Egypt and the exodus from Egypt)

(נוסף אויף דער הקדמה פון גלות מצרים ויציאת מצרים)

English translation 129

[which is why20 we mention the splitting of the Red Sea every day,

[וואס דערפאר 20 איז מזכירין קרי"ס בכל יום,

English translation 130

as stated in the Tosefta21 etc.]—

כדאיתא בתוספתא 21 וכו'] –

English translation 131

So too regarding "your separation",

אזוי איז אויך בנוגע צו "פרידתכם",

English translation 132

that although it is "difficult",

אז כאטש דאס איז "קשה",

English translation 133

one must nevertheless do it,

מוז מען דאס אבער טאן,

English translation 134

so that Jews can bring Torah to every place and location,

כדי אידן זאלן קענען ברענגען תורה לכל מקום ומקום,

English translation 135

which is why they travel apart from each other "from one end of the earth to the other end of the earth"22,

וואס דערפאר פארט מען. זיך פאנאנדער "מקצה הארץ ועד קצה הארץ" 22,

English translation 136

in order to reach "if your outcasts are at the ends of the heavens"23,

כדי צו דערגרייכן צום "אם יהי' נידחך בקצה השמים" 23,

English translation 137

in a manner of "outcast",

באופן של "נידח",

English translation 138

to bring also to that place Torah and Judaism,

צו ברענגען אויך למקום זה תורה און אידישקייט,

English translation 139

until this ultimately brings about "from there Hashem your G-d will gather you"23,

ביז אז דאס ברענגט סוף סוף דעם "משם יקבצך ה' אלקיך" 23,

English translation 140

"and you will be gathered one by one, O children of Israel"24.

"ואתם תלוקטו לאחד אחד בני ישראל" 24.

English translation 141

In order to safeguard the matter of "Your separation is difficult for Me",

כדי צו באווארענען דעם ענין פון "קשה עלי פרידתכם",

English translation 142

it is stated25,

שטייט דאך 25,

English translation 143

that the Supreme One says that therefore one should bring Him "one bull, one ram",

אז דער אויבערשטער זאגט אז דערפאר זאל מען אים ברענגען א "פר אחד איל אחד",

English translation 144

in a manner of "it will be yours alone, and no strangers with you"26,

באופן פון "יהי' לך לבדך ואין לזרים אתך" 26,

English translation 145

meaning that before the actual "separation" one performs a matter of unity,

ד.ה. אז פאר דער "פרידה" בפועל טוט מען אן ענין של אחדות,

English translation 146

until "and no strangers with you",

ביז "ואין לזרים אתך",

English translation 147

and one draws down the unity into this "your separation",

און מ'איז ממשיך די אחדות אין דעם "פרידתכם",

English translation 148

ensuring that the "your separation" will ultimately bring about unity.

באווארנט עס אז דער "פרידתכם" זאל סוף סוף ברענגען צו אחדות.

English translation 149

And just as this is in general at the beginning of the year,

און אזוי ווי דאס איז בכללות בתחילת השנה,

English translation 150

on Shemini Atzeret and Simchat Torah,

בשמע"צ ושמח"ת,

English translation 151

so too it is drawn down afterwards from time to time,

אזוי ווערט עס נמשך דערנאך מדי פעם בפעם,

English translation 152

when Jews gather together,

ווען אידן קלייבן זיך צוזאמען,

English translation 153

that before one departs from a place where Jews were together,

אז איידער מ'פארט זיך פאנאנדער פון אן ארט וואו אידן זיינען געווען צוזאמען,

English translation 154

one precedes this, in potential and in actuality, as a community, the matter of unity with strength,

איז מען מקדים לזה ביכולת ובפועל אלס כלל דעם ענין האחדות בתוקף,

English translation 155

so that this should be brought down by each one,

כדי דאס זאל ווערן אראפגעבראכט דורך יעדערן,

English translation 156

in every place and every time and every level where he comes.

בכל מקום ובכל זמן ובכל דרגא וואו ער קומט.

English translation 157

And particularly when it concerns a gathering and assembly that is connected with the spreading of the wellsprings outward,

ובפרט ווען עס רעדט זיך וועגן אן אסיפה וכינוס וואס איז פארבונדן מיט הפצת המעיינות חוצה,

English translation 158

then one desires that what was taken while being together,

וואס דאן וויל מען אז דאס וואס מ'האט גענומען בשעת מ'איז געווען ביחד,

English translation 159

in a manner of "a great congregation"27,

באופן פון "קהל גדול" 27,

English translation 160

should afterwards be drawn down in a manner of "the spreading of the wellsprings outward",

זאל דערנאך נמשך ווערן באופן פון "הפצת המעיינות חוצה",

English translation 161

that each one should bring it to his place, station, situation, and country during the weekdays of the year,

אז יעדערער זאל דאס ברענגען למקומו ומעמדו ומצבו ומדינתו במשך ימות החול שבשנה,

English translation 162

which are all months relative to the month of Tishrei, which is abundant in festivals.

וואס דאס זיינען אלע חדשים ביחס צו חודש תשרי המרובה במועדות.

English translation 163

This very matter of "one bull, one ram" etc. that is done to safeguard the "Your separation is difficult for Me" is also connected with the fact that at the conclusion of Shemini Atzeret and Simchat Torah there is the matter of "and Jacob went on his way",

אט דער ענין פון "פר אחד איל אחד" וכו' וואס ווערט געטאן צו באווארענען דעם "קשה עלי פרידתכם" איז אויך פארבונדן מיט דעם וואס במוצאי שמיני עצרת ושמחת תורה איז דער ענין פון "ויעקב הלך לדרכו",

English translation 164

as explained in many places28,

כמבואר בכ"מ 28,

English translation 165

that the concept of the going "on his way" is the same concept as "your separation".

וואס דער ענין ההליכה "לדרכו" איז דער זעלבער ענין פון "פרידתכם".

English translation 166

But in this matter of "And Yaakov went on his way" itself, there are several levels,

אבער אין דעם ענין פון "ויעקב הלך לדרכו" גופא זיינען דאך פאראן כמה דרגות,

English translation 167

as explained in Bava Metzia 29,

כמבואר בב"מ 29,

English translation 168

that there is the concept of "And Yaakov went on his way" which occurs at the conclusion of Yom Kippur

אז עס איז דא דער ענין פון "ויעקב הלך לדרכו" שבמוצאי יום הכיפורים

English translation 169

(as explained in the discourse "Vekacha" 30),

(כמבואר בהמשך וככה 30),

English translation 170

and more particularly and more openly, the concept of "And Yaakov went on his way" occurs at the conclusion of Simchat Torah

און בפרטיות יותר ובגלוי יותר איז דער ענין פון "ויעקב הלך לדרכו" במוצאי שמח"ת

English translation 171

(as above),

(כנ"ל),

English translation 172

and more particularly and even more openly, it occurs at the conclusion of Shabbat Bereishit 31.

ובפרטיות יותר און נאכמער בגלוי איז עס במוצאי שבת בראשית 31.

English translation 173

And from this it is understood 32,

ועד"ז איז מובן 32,

English translation 174

that there is an additional stage in "And Yaakov went on his way" when one arrives at the end of the month of Tishrei and the beginning of the months that follow it,

אז עס איז פאראן א שלב נוסף אין "ויעקב הלך לדרכו" ווען מ'קומט צו סיום חודש תשרי והתחלת החדשים שלאחריו,

English translation 175

starting from the month of Cheshvan.

אנהויבנדיק פון חודש חשון.

English translation 176

Rosh Chodesh Cheshvan always has two days,

ראש חודש חשון האט דאך אלע מאל צוויי טעג,

English translation 177

because Tishrei is always full,

ווארום תשרי לעולם מלא,

English translation 178

it is understood,

איז פארשטאנדיק,

English translation 179

that the night between the two days has the quality of both days,

אז דער לילה שבין שני הימים האט די מעלה פון ביידע טעג,

English translation 180

both of Tishrei

סיי פון תשרי

English translation 181

(the 30th of Tishrei)

(ל' תשרי)

English translation 182

and of Cheshvan

סיי פון חשון

English translation 183

(the 1st of Cheshvan),

(א' חשון),

English translation 184

since it is in the middle.

וויבאלד אז דאס איז באמצע.

English translation 185

Therefore, this is the appropriate time for the farbrengen,

איז דעריבער דאס דער זמן המתאים פאר דער התוועדות,

English translation 186

the unification,

די התאחדות,

English translation 187

which comes to remedy the separation,

וואס קומט באווארענען דעם פירוד,

English translation 188

"It is hard for me [to bear] your separation."

"קשה עלי פרידתכם".

English translation 189

In this, the emphasis comes in the very fact that this is a time of night:

אין דעם קומט צו די הדגשה אין דעם גופא וואס דאס איז א זמן של לילה:

English translation 190

"Night" 33 is a time of concealment,

"לילה" 33 איז א זמן של העלם,

English translation 191

when all matters are not openly apparent in their clarified state,

ווען עס זיינען ניט ניכר בגלוי אלע ענינים על בירורם,

English translation 192

and accordingly, regarding Jews, it is then not apparent how they are the "one nation in the land" 34,

ועד"ז בנוגע צו אידן איז דאן ניט ניכר ווי זיי זיינען דער "גוי אחד בארץ" 34,

English translation 193

as explained in Tanya 35 the concept regarding this,

כמבואר אין תניא 35 דער ענין בזה,

English translation 194

that even while being "in the land," Jews are "one nation",

אז אפילו זייענדיק "בארץ" זיינען אידן א "גוי אחד",

English translation 195

and furthermore,

און נאכמער,

English translation 196

that Jews draw down the "One",

אז אידן זיינען ממשיך דעם "אחד",

English translation 197

the oneness of Hashem,

אחדות ה',

English translation 198

into the land,

בארץ,

English translation 199

into worldliness;

אין ארציות;

English translation 200

meaning, not only does "worldliness" not affect them,

ד.ה. ניט נאר וואס "ארציות" פועל'ט ניט אויף זיי,

English translation 201

but they affect worldliness.

נאר זיי פועל'ן אויף ארציות.

English translation 202

Thus, when one stands in a time of night,

איז בשעת מ'שטייט אין א צייט פון לילה,

English translation 203

when all these matters are not openly apparent, clear, and luminous –

ווען די אלע ענינים זיינען ניט ניכר בגלוי און קלאר און ליכטיק –

English translation 204

and nevertheless, one utilizes the night to remedy "your separation",

און אעפ"כ נוצט מען אויס די נאכט אויף צו באווארענען "פרידתכם",

English translation 205

and to connect "Tishrei" with "Cheshvan",

און מקשר זיין "תשרי" מיט "חשון",

English translation 206

one has the quality of "The night shines like the day" 36,

האט מען די מעלה פון "לילה כיום יאיר" 36,

English translation 207

that specifically at night the concept of the unity of Jews is emphasized,

אז דוקא בלילה איז מודגש דער ענין האחדות פון אידן,

English translation 208

before they part from one another, etc.,

איידער מ'פארט זיך פאנאנדער וכו',

English translation 209

which has the quality of "The advantage of light from darkness" 37.

וואס דאס האט די מעלה פון "יתרון האור מן החושך" 37.

English translation 210

And this is also connected with the fact that this year is a leap year,

און דאס איז אויך פארבונדן דערמיט וואס שנה זו איז א שנה מעוברת,

English translation 211

a "complete year" 38,

א "שנה תמימה" 38,

English translation 212

that one draws the unity of the month of Tishrei also onto the additional month,

אז מ'איז ממשיך די אחדות פון חודש תשרי אויך אויף דעם חודש הנוסף,

English translation 213

the thirteenth month.

דער דרייצנטער חודש.

English translation 214

For although the concept of intercalation of years is seemingly connected with accusation, etc. 39 –

וואס כאטש דער ענין פון עיבור השנים איז פארבונדן לכאורה מיט קיטרוג וכו' 39 –

English translation 215

Torah, however, makes of this the concept of "the transformation of darkness into light" 40,

מאכט אבער תורה דערפון דעם ענין פון "אתהפכא חשוכא לנהורא" 40,

English translation 216

a "complete year",

א "שנה תמימה",

English translation 217

which effects a "completeness" in all the months of the year,

וואס איז פועל א "תמימות" אין כל חדשי השנה,

English translation 218

and transforms the matter that causes accusation,

און איז מהפך דעם ענין הגורם לקיטרוג,

English translation 219

until it reaches the quality of "the advantage of light from darkness" and from foolishness and from accusation,

ביז עס קומט צו די מעלה פון "יתרון האור מן החושך" ומן הסכלות ומן הקטרוג,

English translation 220

which is a very great "advantage of light",

וואס איז א "יתרון אור" גדול ביותר,

English translation 221

until "so may they multiply and so may they spread out" 41,

ביז "כן ירבה וכן יפרוץ" 41,

English translation 222

that it breaks through all boundaries and limitations.

אז עס איז פורץ את כל הגדרים וההגבלות.

English translation 223

Based on all the above, one of the reasons for the farbrengen at the conclusion and seal of the month of Tishrei and the beginning of the month of Cheshvan is understood –

ע"פ כל האמור איז מובן איינער פון די טעמים אויף דער התוועדות שבסיום וחותם חודש תשרי והתחלת חודש חשון –

English translation 224

To emphasize again that the "separation" and the parting from one another is only in externality,

צו מדגיש זיין נאכאמאל אז די "פרידה" און דער פאנאנדערפארן זיך איז בלויז בחיצוניות,

English translation 225

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 226

the very parting from one another is in order to increase in unity,

דער עצם פאנאנדערפארן זיך איז כדי צו מוסיף זיין אין דער אחדות,

English translation 227

and as mentioned above,

וכאמור לעיל,

English translation 228

that the concept of "as one" is not so much emphasized when one stands in a state of unity from the outset,

אז דער ענין פון "לאחדים כאחד" איז ניט אויף אזויפיל מודגש בשעת מ'שטייט באופן של אחדות מלכתחילה,

English translation 229

and accordingly when one stands in one place, one state of mind, one will openly, and one action;

ועד"ז בשעת מ'שטייט אין א מקום אחד ומצב רוח אחד ורצון אחד בגלוי ופעולה אחת;

English translation 230

rather, specifically when one parts from one another and nevertheless stands "as one".

נאר דוקא בשעת מ'פארט זיך פאנאנדער און אעפ"כ שטייט מען "לאחדים כאחד".

English translation 231

For seemingly, the parting from one another is with truth,

וואס לכאורה איז דאך דער פאנאנדערפארן זיך מיט אן אמת,

English translation 232

in order to fulfill the concept of "spreading the wellsprings outward",

כדי צו מקיים זיין דעם ענין פון "הפצת המעיינות חוצה",

English translation 233

and accordingly every matter of Judaism,

ועד"ז כל ענין וענין של יהדות,

English translation 234

Torah and its mitzvos –

תורה ומצוותי' –

English translation 235

is this not seemingly a true "separation"?

איז דאך דאס לכאורה א "פרידה" אמיתית?

English translation 236

One says, however,

זאגט מען אבער,

English translation 237

that in the true parting there is the "truth of truth",

אז אין דער אמת'ער פאַנאַנדערפארונג איז דא דער "אמת לאמתו",

English translation 238

a matter of unity,

אן ענין של אחדות,

English translation 239

for "truth" its concept is "unity",

ווארום "אמת" איז ענינו "אחדות",

English translation 240

as is known 42 that truth is the concept of "I am the first and I am the last and besides Me there is no God" 43,

כידוע 42 אז אמת איז דער ענין פון "אני ראשון ואני אחרון ומבלעדי אין אלקים" 43,

English translation 241

the ultimate truth.

תכלית האמת.

English translation 242

For in truth, the content of the parting from one another is –

ווארום באמת איז דער תוכן פון דעם פאנאנדערפארן זיך –

English translation 243

in order to bring unity in every place,

כדי צו ברענגען אחדות בכל מקום,

English translation 244

therefore the concept of unity is emphasized openly specifically when in externality

וואס דעריבער איז דער ענין האחדות מודגש בגלוי דוקא ווען בחיצוניות

English translation 245

(and also in internality)

(און אויך בפנימיות)

English translation 246

one goes to a most distant place,

פארט מען אין א מקום רחוק ביותר,

English translation 247

a most distant "outside",

א "חוצה" רחוק ביותר,

English translation 248

and there one performs the spreading of the wellsprings.

און דארט טוט מען אויף די הפצת המעיינות.

English translation 249

And as has been discussed several times 44 the precise wording of the three words "May your wellsprings spread outward":

וכמדובר כמה פעמים 44 דער דיוק הלשון פון די דריי ווערטער "יפוצו מעיינותיך חוצה":

English translation 250

One must have the wellsprings themselves specifically,

א) מ'דארף האבן די מעיינות אליין דוקא,

English translation 251

and not only the river that issues from the wellspring.

און ניט נאר דעם נהר וואס קומט ארויס פון דעם מעיין.

English translation 252

The wellspring must be in a manner of "dissemination",

ב) דער מעיין זאל זיין אין אן אופן של "הפצה",

English translation 253

spread outward.

פאנאנדערגעשפרייט.

English translation 254

The wellspring must reach into the "outside",

ג) דער מעיין זאל דערגרייכן אין דעם "חוצה",

English translation 255

i.e., it does not transform the "outside" so that it ceases to be a worldly existence,

ד.ה. ניט ער מאכט איבער דעם "חוצה" ער זאל ווערן אויס מציאות של עולם,

English translation 256

for then there would be no concept of fulfillment of the commandments,

ווארום דעמולט איז ניטא דער ענין פון קיום המצוות,

English translation 257

as is known45 that in the Garden of Eden there is no concept of the commandments,

וכידוע 45 אז אין גן עדן איז ניטא דער ענין המצוות,

English translation 258

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 259

also in the world itself,

אויך אין וועלט גופא,

English translation 260

at the time when the world will come to its perfection, it is said46 "the years have arrived of which you will say, I have no pleasure in them"47,

איז בשעת די וועלט וועט קומען לשלימותה זאגט מען דאך 46 "הגיעו שנים אשר תאמר אין לי בהם חפץ" 47,

English translation 261

for then,

אז דעמולט,

English translation 262

at the end of days,

בסוף הימים,

English translation 263

there will be no evil inclination and no "choice",

וועט ניט זיין קיין יצה"ר און קיין "בחירה",

English translation 264

there will be only one path;

עס וועט זיין בלויז א דרך אחת;

English translation 265

rather "outside" means that an existence of "outside" remains and there the "wellsprings" reach.

נאר "חוצה" מיינט אז עס בלייבט א מציאות של "חוצה" און דארטן דערגרייכן די "מעיינות".

English translation 266

This brings out the concept of unity that is revealed through the service of disseminating the wellsprings outward –

וואס דאס ברענגט ארויס דעם ענין האחדות וואס ווערט אויפגעטאן דורך דער עבודה פון הפצת המעיינות חוצה –

English translation 267

when one spreads the wellsprings themselves into the outside of the world,

אז מ'פארשפרייט די מעיינות אליין אין דעם חוצה פון וועלט,

English translation 268

then there is the unity of Hashem throughout the entire world,

ווערט דאך אחדות ה' בכל העולם כולו,

English translation 269

and this brings the coming of Mashiach our righteousness,

און דאס ברענגט ביאת משיח צדקנו,

English translation 270

and before Him comes the Shechinah48,

ולפניו קומט די שכינה 48,

English translation 271

which brings the concept of unity into revelation,

וואס ברענגט דעם ענין האחדות בגילוי,

English translation 272

"If your dispersed shall be at the ends of heaven, from there Hashem your G-d will gather you",

"אם יהי' נידחך בקצה השמים משם יקבצך גו'",

English translation 273

"And you will be gathered one by one".

"ואתם תלוקטו לאחד אחד גו'".

English translation 274

The matters mentioned are also connected with the precise wording of the three words "And Jacob went on his way"49:

די ענינים האמורים זיינען אויך פארבונדן מיטן דיוק הלשון פון די דריי ווערטער "ויעקב הלך לדרכו" 49:

English translation 275

"Jacob" — the letters yud-ekev50 alludes to this,

"יעקב" אותיות יו"ד עקב 50 איז מרמז אויף דעם,

English translation 276

that a Jew is in a situation and state where his yud is "inserted" and "occupied" in the "ekev",

אז א איד שטייט אין א מעמד ומצב אז זיין יו"ד איז "אריינגעטאָן" און "פארנומען" אין דעם "עקב",

English translation 277

in actual deed,

אין עשי' בפועל,

English translation 278

a matter of "outside",

אן ענין של "חוצה",

English translation 279

the heel of a person.

עקב שבאדם.

English translation 280

And there specifically is "on his way",

און דארט גופא איז דאס "לדרכו",

English translation 281

not necessarily the study of Torah and fulfillment of the commandments,

לאו דוקא לימוד התורה וקיום המצוות,

English translation 282

but the way of the person,

נאר דרכו של האדם,

English translation 283

and the way of the heel.

ודרכו של העקב.

English translation 284

But there the action of "went" is –

איז אבער דארט די פעולה פון "הלך" –

English translation 285

a progression beyond measure,

א הליכה שלא בערך,

English translation 286

which is a matter that can be carried out specifically when one is a soul in a body51

וואס איז אן ענין וואס קען דורכגעפירט ווערן דוקא זייענדיק א נשמה בגוף 51

English translation 287

(unlike in the Garden of Eden where he cannot carry it out).

(משא"כ אין ג"ע קען ער דאס ניט דורכפירן).

English translation 288

Specifically there where there is a physical animal hide with physical parchment and physical ink with a physical quill etc. etc. –

דוקא דארט וואו עס איז דא די בהמה גשמית מיט קלף גשמי און דיו גשמי מיט א קולמוס גשמי וכו' וכו' –

English translation 289

he fulfills the commandment of tefillin,

איז ער מקיים מצות תפילין,

English translation 290

regarding which "the entire Torah is equated to tefillin"52,

וואס "הוקשה כל התורה כולה לתפילין" 52,

English translation 291

and so too the other campaigns,

ועד"ז שאר המבצעים,

English translation 292

which are general principles encompassing all the details of the Torah and its commandments,

וואס זיינען כללים הכוללים כל פרטי התורה ומצוותי',

English translation 293

including "in all your ways know Him"53 and "all your deeds should be for the sake of Heaven"54

כולל "בכל דרכיך דעהו" 53 און "כל מעשיך יהיו לשם שמים" 54

English translation 294

(i.e., even such deeds that are only "for the sake of Heaven" and not on the level of "know Him").

(ד. ה. אפילו אזעלכע מעשים וואס זיינען בלויז "לשם שמים" און ניט אין דער דרגא פון "דעהו").

English translation 295

One sees therefore –

זעט מען דאך –

English translation 296

that the purpose of the service is to draw down unity specifically into the world of separation,

ווי תכלית העבודה איז צו ממשיך זיין אחדות דוקא אין עולם הפירוד,

English translation 297

and through this one attains true unity.

און דורך דעם דערגרייכט מען צו דער אמת'ער אחדות.

English translation 298

May it be His will,

ויהי רצון,

English translation 299

that all these matters be revealed with joy and a good heart.

אז די אלע ענינים זאלן זיך אויפטאן מתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 300

This is connected with the seal of the festivals of the month of Tishrei –

וואס דאס איז דאך פארבונדן מיטן חותם המועדים דחודש תשרי –

English translation 301

Simchat Torah,

שמחת תורה,

English translation 302

the greatest joy,

א שמחה הכי גדולה,

English translation 303

And so too as it is said in the haftarah of Shemini Atzeret,

ועד"ז ווי מ'זאגט אין דער הפטרה פון שמיני עצרת,

English translation 304

in connection with the building of the Holy Temple,

בקשר מיט בנין ביהמ"ק,

English translation 305

"and they went to their tents joyful and good of heart"55,

"וילכו לאהליהם שמחים וטובי לב" 55,

English translation 306

from which is understood regarding the entirety of the fulfillment of the Torah and its commandments.

וואס מזה מובן בנוגע צו כללות קיום התורה ומצוותי'.

English translation 307

And afterwards it is drawn down in greater revelation and with greater emphasis and in greater detail on this night,

און דערנאך ווערט עס נמשך בגלוי יותר ובהדגשה יותר ובפרטיות יותר בלילה זה,

English translation 308

the night between Tishrei and Cheshvan,

דער לילה שבין תשרי לחשון,

English translation 309

with joy and a good heart.

מתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 310

All of this is set forth in the Shulchan Aruch,

וואס דאס אלץ שטייט אין שולחן ערוך,

English translation 311

and in greater explanation in the "Chassidic Shulchan Aruch",

ובביאור יותר אין "חסידישן שולחן ערוך",

English translation 312

which are the maamarim and sichos of our Rabbis and leaders,

וואס דאס זיינען די מאמרים ושיחות פון רבותינו נשיאינו,

English translation 313

the sections that issue practical instructions,

די טיילן וואס גיבן ארויס הוראות למעשה,

English translation 314

until the manner of "taforu da plachu"56.

ביז באופן פון "טאַפאָרו דא פלאַחו" 56.

English translation 315

And in addition to this, it is said to every Jew,

און נוסף לזה זאגט מען יעדער אידן,

English translation 316

all the more so to those who merited and were at the tziyun of the leader of our generation,

עאכו"כ די וואס האבן זוכה געווען און זיינען געווען אויפן ציון פון נשיא דורנו,

English translation 317

and study his maamarim in the manner of "and we will walk in His paths"57 –

און לערנען זיינע מאמרים באופן פון "ונלכה באורחותיו" 57 –

English translation 318

that with them there must be the matter of "and you shall do that which is right and good"58,

אז ביי זיי דארף זיין דער ענין פון "ועשית הישר והטוב" 58,

English translation 319

"beyond the letter of the law"

"לפנים משורת הדין"

English translation 320

(from which one learns59 the concept of "beyond the letter of the law").

(וואס דערפון לערנט מען אפ 59 דעם ענין פון "לפנים משורת הדין").

English translation 321

And in addition to this, one also has the parshah that always comes after Shabbat Parshas Bereishis –

ונוסף לזה האט מען אויך די פרשה וואס קומט אלעמאל נאך שבת פ' בראשית –

English translation 322

Parshas Noach,

פ' נח,

English translation 323

where it is written "These are the generations of Noach, Noach"60,

וואו עס שטייט "אלה תולדות נח נח גו'" 60,

English translation 324

he interprets in the Zohar61

טייטשט ער אין זהר 61

English translation 325

(that "they will go out from exile with mercy"62)

(וואס "יפקון בי' מן גלותא ברחמי" 62)

English translation 326

that "Noach Noach" means "rest for the supernal ones and rest for the lower ones"63.

אז "נח נח" מיינט "נייחא לעליונים ונייחא לתחתונים" 63.

English translation 327

One has all these matters with joy and a good heart,

האט מען די אלע ענינים מתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 328

with rest of the soul and rest of the body that the Almighty gives,

מתוך מנוחת הנפש ומנוחת הגוף וואס דער אויבערשטער גיט,

English translation 329

consequently one has the ability without any confusions to fulfill all the matters with utmost perfection,

במילא האט מען די יכולת אן קיינע בלבולים צו מקיים זיין אלע ענינים בתכלית השלימות,

English translation 330

that it should be "rest for the supernal ones and rest for the lower ones".

עס זאל זיין "נייחא לעליונים ונייחא לתחתונים".

English translation 331

And from this one comes to "And the offering of Yehudah and Jerusalem shall be pleasing to Hashem, as in the days of old and as in ancient years"64,

און דערפון קומט מען צו "וערבה לה' מנחת יהודה גו' כימי עולם וכשנים קדמוניות" 64,

English translation 332

which is connected to "the days of Noach"65,

וואס דאס איז פארבונדן מיט "ימי נח" 65,

English translation 333

as explained at length in the discourses of the Tzemach Tzedek in Ohr HaTorah and in his explanations and notes on this66,

כמבואר בארוכה בדרושי הצ"צ אין אור התורה און אין זיינע ביאורים והערות בזה 66,

English translation 334

which will be speedily in our days, literally,

וואס דאס וועט זיין בעגלא דידן ממש,

English translation 335

in the "days of old and ancient years" simply,

אין די "ימי עולם ושנים קדמוניות" בפשטות,

English translation 336

in the true and complete redemption through our righteous Moshiach,

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 337

And from amidst rest and joy and goodness of heart,

ומתוך מנוחה ושמחה וטוב לבב,

English translation 338

for "in stillness and in confidence shall be your strength"67.

ווארום "בשובה ונחת תושעון" 67.

English translation 339

Continuing from what was discussed above regarding two days of Rosh Chodesh,

בהמשך להמדובר לעיל וועגן צוויי טעג ראש חודש,

English translation 340

there is in this yet another lesson,

איז אין דעם פאראן נאך א לימוד,

English translation 341

and with an introduction:

ובהקדם:

English translation 342

Seemingly, the matter of two days of Rosh Chodesh

לכאורה איז דאך דער ענין פון צוויי טעג ר"ח

English translation 343

(similar to two days of Yom Tov)

(ע"ד ווי צוויי טעג יו"ט)

English translation 344

is a thing that comes due to a lack in completeness,

א זאך וואס קומט צוליב א חסרון אין שלימות,

English translation 345

that just as because of doubt one makes two days of Yom Tov68,

אז אזוי ווי מחמת הספק מאכט מען צוויי טעג יו"ט 68,

English translation 346

so too because of doubt one makes two days of Rosh Chodesh,

עד"ז מחמת הספק מאכט מען צוויי טעג ר"ח,

English translation 347

unlike when the matter of sanctification of the months is in its completeness based on sighting69,

ניט ווי דאס איז ווען דער ענין פון קידוש החדשים איז בשלימותו ע"פ הראי' 69,

English translation 348

and similar to how it was at the time when they would sanctify based on sighting,

וע"ד ווי ס'איז געווען בזמן שהיו מקדשין ע"פ הראי',

English translation 349

that they would make two days of Rosh Chodesh when the witnesses delayed contrary to the usual manner and the like70,

אז מ'האט געמאכט צוויי טעג ר"ח בשעת די עדים האבן זיך פארהאלטן שלא ע"ד הרגיל וכיו"ב 70,

English translation 350

which the very delay itself is an undesirable matter.

וואס דער עצם פארהאלטן זיך איז אן ענין בלתי רצוי.

English translation 351

And so too in the inner content of the matter,

ועד"ז איז אויך אין תוכן הענין,

English translation 352

as explained in Likkutei Torah71

כמבואר אין לקו"ת 71

English translation 353

(regarding the matter of the second day of Yom Tov in the diaspora)

(בענין יו"ט שני של גלויות)

English translation 354

in explanation of the words of the Midrash72 "The Congregation of Israel said,

בביאור דברי המדרש 72 "אמרה כנסת ישראל,

English translation 355

in the Land of Israel I would keep one day, now two days,

בארץ ישראל הייתי שומרת יום אחד עכשיו שני ימים,

English translation 356

I thought I would receive reward for both, but I receive only for one day",

סבורה הייתי לקבל שכר על שניהן ואיני מקבלת אלא על יום אחד",

English translation 357

and he brings there in the name of the Ramak73 "that outside the Land they cannot receive the illumination in one day as they receive in the Land of Israel,

וואס ער ברענגט דארט בשם הרמ"ק 73 "שבחוץ לארץ אינם יכולים לקבל ההארה ביום אחד כמו שמקבלים בארץ ישראל,

English translation 358

rather they need a second day",

אלא צ"ל יום שני",

English translation 359

therefore "I receive only for one day",

וואס דעריבער איז "איני מקבלת אלא על יום אחד",

English translation 360

because "that illumination which shines in the diaspora in two days shines in the Land of Israel in one day",

ווייל "אותה ההארה המאיר בחו"ל בשני ימים מאיר בא"י ביום אחד",

English translation 361

so according to all this it emerges that "two days" is a matter of deficiency,

וואס לפי כל זה קומט אויס אז "שני ימים" איז אן ענין של חסרון,

English translation 362

that it takes two days to receive the same matter that is drawn down in the Land of Israel in one day.

אז עס נעמט צוויי טעג צו מקבל זיין דעם זעלבן ענין וואס ווערט נמשך בארץ ישראל ביום אחד.

English translation 363

And from this it is understood similarly regarding Rosh Chodesh.

וואס מזה מובן עד"ז אויך בנוגע לראש חודש.

English translation 364

And this is also understood from the totality of the matter that the reason that Yom Tov and Rosh Chodesh are for two days is "because of doubt" –

און דאס איז אויך מובן פון כללות הענין וואס דער טעם פון דעם וואס יו"ט ור"ח איז ב' ימים איז "מחמת הספק" –

English translation 365

for the matter of doubt itself is a descent unlike any other,

ווארום דער ענין הספק גופא איז א ירידה שאין כדוגמתה,

English translation 366

for completeness is the matter of certainty,

ווארום שלימות איז ענין הוודאות,

English translation 367

as it is said74 "His name is Certain, so is His praise",

ווי מ'זאגט 74 "הודאי שמו כן תהלתו",

English translation 368

and in all matters of Judaism every thing must be in a manner of "certain",

און אין אלע ענינים של יהדות דארף יעדער זאך זיין באופן של "ודאי",

English translation 369

to the extent that "doubt" has the numerical value of "Amalek"75.

ביז אז "ספק" איז בגימטריא "עמלק" 75.

English translation 370

So according to all this it emerges,

וואס לפי כל זה קומט אויס,

English translation 371

that the matter of two days of Rosh Chodesh is a matter of deficiency?

אז דער ענין פון צוויי טעג ר"ח איז אן ענין של חסרון?

English translation 372

So the explanation in this is –

איז דער ביאור בזה –

English translation 373

that on the contrary,

אז אדרבה,

English translation 374

the greatest descent is for the purpose of the greatest ascent.

די ירידה גדולה ביותר איז לצורך עלי' גדולה ביותר.

English translation 375

And so it is regarding the matter of "doubt",

וואס אזוי איז בנוגע דעם ענין פון "ספק",

English translation 376

that the matter of doubt and descent is for the sake of the greatest ascent,

אז דער ענין הספק והירידה איז בשביל העלי' הגדולה ביותר,

English translation 377

which is even higher than before the descent.

וואס איז נאך העכער ווי לפני הירידה.

English translation 378

And as we see,

און ווי מ'זעט,

English translation 379

that the matter of doubt has a root on high, on high,

אז דער ענין הספק האט א שרש למעלה מעלה,

English translation 380

as explained in many places76 in that which is stated in Etz Chayim17 that there are several doubts in Atika Kadisha,

כמבואר בכ"מ 76 אין דעם וואס עס שטייט אין עץ חיים 17 אז עס זיינען דא כמה ספיקות אין עתיקא קדישא,

English translation 381

where "there is no left in this Atika"78,

וואָס "לית שמאלא בהאי עתיקא" 78,

English translation 382

and nevertheless matters of doubts are counted there –

און אעפ"כ רעכנט מען דאָרט ענינים של ספיקות –

English translation 383

from which it is forced that through the matter of doubt one can reach on high, on high.

וואס מזה מוכרח אז דורך דעם ענין הספק קען מען דערגרייכן למעלה מעלה.

English translation 384

And in truth it is absolutely forced to say so –

ובאמת איז גאר מוכרח צו זאגן אזוי –

English translation 385

for if not,

ווארום אויב ניט,

English translation 386

then how does there come into the world an existence of "Amalek" which has the numerical value of doubt? –

איז ווי קומט אין וועלט א מציאות של "עמלק" בגימטריא ספק? –

English translation 387

One must say,

מוז מען זאגן,

English translation 388

that through this one can reach a very great ascent,

אז דורך דעם קען מען דערגרייכן צו אן עלי' גדולה ביותר,

English translation 389

which is even higher than "His name is Certain".

וואס איז אפילו העכער פון "הודאי שמו".

English translation 390

Therefore the service in this must begin with a doubt,

וואס דערפאר דארף די עבודה בזה זיך אנהויבן מיט א ספק,

English translation 391

before the halachah is decided,

לפני שנפסקה הלכה,

English translation 392

afterwards one comes to "the word of Hashem, this is the halachah"79,

דערנאך קומט מען צו "דבר ה' זו הלכה" 79,

English translation 393

afterwards one comes to the "certainty" that is above,

דערנאך קומט מען צו דעם "ודאי" שלמעלה,

English translation 394

and there itself in "Atika Kadisha",

און דארט גופא אין "עתיקא קדישא",

English translation 395

until a place that is a doubt in Atik itself!

ביז אין אן ארט וואס איז א ספק אין עתיק גופא!

English translation 396

And simply:

ובפשטות:

English translation 397

There are Jews who have in themselves virtues simply,

עס זיינען דא אידן וואס האבן אין זיך מעלות בפשטות,

English translation 398

in which no doubts apply,

וואס אין דעם זיינען ניט שייך קיינע ספיקות,

English translation 399

for specifically they are Torah scholars and performers of mitzvos,

ווארום דוקא זיי זיינען לומדי תורה ומקיימי מצוות,

English translation 400

to the extent that even the lowest type are "full of mitzvos like a pomegranate"80,

ביז אז אפילו דער סוג הכי תחתון זיינען "מלאים מצוות כרימון" 80,

English translation 401

and all the more so most of the Jewish people,

ועאכו"כ רוב בני ישראל,

English translation 402

who are kosher and are righteous,

וואס כשרים הם און צדיקים הם,

English translation 403

to the extent that they effect that it should be "and Your people are all righteous"81.

ביז זיי פועל'ן עס זאל זיין "ועמך כולם צדיקים" 81.

English translation 404

There is, however, a higher level than this,

עס איז אבער דא א העכערע דרגא דערפון,

English translation 405

which is the place where there is a "doubt" as to whom to choose,

וואס דאס איז דער ארט וואו עס ווערט א "ספק" וועמען מען זאל אויסקלייבן,

English translation 406

and Jews are chosen not by virtue of their merits and reward for Torah study and fulfillment of mitzvos,

און אידן ווערן אויסגעקליבן ניט מצד זייערע מעלות ושכר פון לימוד התורה וקיום המצוות,

English translation 407

but by virtue of the choice itself of the Essence and Being82.

נאר מצד דער בחירה עצמית פון עצמות ומהות 82.

English translation 408

From all this is understood the advantage that is reached through the "doubt" which brings two days of Rosh Chodesh,

וואס מכל זה איז מובן די מעלה צו וועלכער מען דערגרייכט דורך דעם "ספק" וואס ברענגט צוויי טעג ראש חודש,

English translation 409

the advantage that one has through the clarification of the doubt,

די מעלה וואס מ'האט דורך בירור הספק,

English translation 410

until one reaches the doubts of Atik,

ביז אז מ'דערגרייכט אין די ספיקות שבעתיק,

English translation 411

until the very choice above.

ביז צו דער בחירה עצמית שלמעלה.

English translation 412

And regarding this it is also understood concerning the words of the aforementioned midrash,

ועד"ז איז אויך מובן בנוגע צו דברי המדרש הנ"ל,

English translation 413

that in the matter of two days of Yom Tov there is a descent,

אז אין דעם ענין פון שני ימים טובים האט מען א ירידה,

English translation 414

that one receives the reward of one day for two days –

אז מ'באקומט א שכר של יום אחד על שני ימים –

English translation 415

and nevertheless the descent is also for the sake of ascent.

און אעפ"כ איז די ירידה אויך לצורך עלי'.

English translation 416

Every matter must be reflected in the lowest world –

יעדער ענין דארף זיך דאך אבער אפשפיגלען אין עוה"ז התחתון –

English translation 417

so where do we see the aforementioned advantage in the two days of Rosh Chodesh

איז וואו זעט מען די מעלה הנ"ל אין צוויי טעג ר"ח

English translation 418

(which come because of the doubt of the day)?

(וואס קומען מצד ספיקא דיומא)?

English translation 419

And especially according to the words of the aforementioned midrash that "I only accept one day",

ובפרט לויט דברי המדרש הנ"ל אז "איני מקבלת אלא על יום אחד",

English translation 420

that for two days one receives only the reward of one day?

אז פאר צוויי טעג באקומט מען בלויז דעם שכר פון איין טאג?

English translation 421

And one must explain this also to a simple person,

און מען דארף דאך דאס מסביר זיין אויך צו אן איש פשוט,

English translation 422

so that it should be understandable also in his simple life.

אז ס'זאל זיין פארשטאנדיק אויך בחייו הפשוטים.

English translation 423

This is understood simply:

איז דאס מובן בפשטות:

English translation 424

In practice a simple person sees,

לפועל זעט אן אדם פשוט,

English translation 425

that one does not have one day of Rosh Chodesh but two days of Rosh Chodesh,

אז מ'האט ניט איין טאג ר"ח נאר צוויי טעג ר"ח,

English translation 426

which in practical terms means,

וואס בנוגע לפועל מיינט עס,

English translation 427

that there is an additional day when one does not say Tachanun,

אז ס'איז דא נאך א טאג ווען מ'זאגט ניט קיין תחנון,

English translation 428

because the reason for the matter is that the day itself atones,

וואס דער טעם הדבר איז ווייל דער טאג אליין איז מכפר,

English translation 429

one does not need to come to reciting Tachanun

דארף מען ניט אנקומען צו אמירת תחנון

English translation 430

(as discussed several times 83).

(כמדובר כמה פעמים 83).

English translation 431

So that even the additional day is not from the "days of work",

ביז אז אויך דער יום הנוסף איז ניט פון "ימי המעשה",

English translation 432

but it is similar to Yom Tov 84.

נאר ס'איז מעין יום טוב 84.

English translation 433

So that even women,

ביז אז אפילו נשים,

English translation 434

who are not connected with "Talmud Torah" with all its storm 85

וואס זיינען ניט פארבונדן מיט "תלמוד תורה" מיטן גאנצן שטורעם 85

English translation 435

(specifically the revealed part of Torah,

(דוקא נגלה דתורה,

English translation 436

as opposed to the inner part of Torah,

משא"כ פנימיות התורה,

English translation 437

as discussed several times 86) –

כמדובר כמה פעמים 86) –

English translation 438

the Yom Tov aspect of Rosh Chodesh is simply apparent to them,

איז ביי זיי ניכר בפשטות דער יו"ט שבר"ח,

English translation 439

through the custom of Israel which is Torah, that on Rosh Chodesh one does not do certain labors

דורך מנהג ישראל תורה היא אז בראש חודש טוט מען ניט געוויסע מלאכות

English translation 440

(like sewing and the like) 87.

(ווי תפירה וכיו"ב) 87.

English translation 441

And the reason for the matter is –

און דער טעם הדבר איז –

English translation 442

because then it is revealed to them the emphasis that they were not involved in the sin of the Golden Calf 88,

ווייל דעמולט ווערט ביי זיי נתגלה די הדגשה אז זיי זיינען ניט געווען שייך צו חטא העגל 88,

English translation 443

the root of all sins 89.

שרש כל החטאים 89.

English translation 444

So also in the matter of Rosh Chodesh one has an additional day,

איז דאך אויך אין דעם ענין שבראש חודש האט מען נאך א טאג,

English translation 445

an entire twenty-four hour period,

נאך א גאנצן מעת לעת,

English translation 446

when the man occupies himself with labor and work as on weekdays,

ווען דער מאן פארנעמט זיך מיט מלאכה ועבודה ע"ד ווי בימות החול,

English translation 447

as opposed to the woman,

משא"כ ביי דער פרוי,

English translation 448

regarding the work of sewing and the like,

בנוגע צו עבודת התפירה וכיו"ב,

English translation 449

this is Rosh Chodesh,

איז דאס ראש חודש,

English translation 450

with all the storm involved.

מיטן גאנצן שטורעם שבדבר.

English translation 451

Regarding this, the advantage of this day is apparent in the Mussaf prayer,

עד"ז איז ניכר די מעלה שביום זה אין תפלת המוסף,

English translation 452

for prayer is "like a servant before his Master" 90,

וואס תפלה איז "כעבדא קמי' מרי'" 90,

English translation 453

and the Almighty gives the power that He is the "Master" of the Jew who stands before Him "like a servant" –

און דער אויבערשטער גיט דעם כח אז ער איז דער "מרי'" פון דעם אידן וואס שטייט לפניו "כעבדא" –

English translation 454

one has an additional day of Rosh Chodesh

האט מען נאך א טאג של ר"ח

English translation 455

(and regarding this Yom Tov and Rosh Hashanah),

(ועד"ז יו"ט וראש השנה),

English translation 456

when it is not only "the daily offerings according to their order" but also "the additional offerings according to their law".

ווען עס איז ניט נאר "תמידין כסדרן" נאר אויך "מוספין כהלכתן".

English translation 457

From all the above is understood the advantage in two days of Rosh Chodesh –

וואס מכל הנ"ל איז מובן די מעלה אין צוויי טעג ראש חודש –

English translation 458

that one has an additional day with all the aforementioned advantages.

אז מ'האט נאך א טאג מיט די אלע מעלות האמורות.

English translation 459

And the question arises –

אי ווערט די שאלה –

English translation 460

we only receive the reward of one day?

מיר קריגן דאך שכר של יום אחד בלבד?

English translation 461

A Jew is not concerned with the reward;

איז א אידן ניט נוגע דער שכר;

English translation 462

the main thing is what he is "like a servant before his Master" –

דער עיקר איז וואס ער איז "כעבדא קמי' מרי'" –

English translation 463

he has in this the advantage of an additional elevated day!

האט ער אין דעם די מעלה פון נאך א יום נעלה!

English translation 464

And according to the ruling of the Rambam

וכפסק הרמב"ם

English translation 465

(at length in Hilchos Teshuvah chapter 10)

(בארוכה בהלכות תשובה פרק יו"ד)

English translation 466

that the perfection of service is when it is "for its own sake",

אז שלימות העבודה איז בשעת ס'איז "לשמה",

English translation 467

not in order to receive reward –

ניט על מנת לקבל פרס –

English translation 468

and through this one reaches a level that is higher than reward,

און דורך דעם דערגרייכט מען צו א דרגא וואס איז העכער פון שכר,

English translation 469

and as discussed at length that through the matter of doubt one reaches the choice of the Essence!

וכנ"ל בארוכה אז דורך ענין הספק דערגרייכט מען צו בחירת העצמות!

English translation 470

From all this is understood the advantage of two days of Rosh Chodesh and Yom Tov,

וואס מכל זה מובן די מעלה פון צוויי טעג ר"ח ויו"ט,

English translation 471

and certainly of Rosh Hashanah.

עאכו"כ פון ראש השנה.

English translation 472

From this another matter is understood,

דערפון איז פארשטאנדיק נאך אן ענין,

English translation 473

with an introduction:

ובהקדם:

English translation 474

According to what was said above,

לפי האמור לעיל,

English translation 475

that in two days of Rosh Chodesh there is a special advantage that is then revealed –

אז אין צוויי טעג ר"ח איז דא א מעלה מיוחדת וואס שטייט דאן בגלוי –

English translation 476

can one then say that the months that have only one day of Rosh Chodesh lack such an essential matter?!

קען מען דאך ניט זאגן אז די חדשים וואס האבן נאר איין טאג ר"ח פעלט אין זיי אזא ענין עיקרי?!

English translation 477

One must say,

מוז מען זאגן,

English translation 478

that also then these matters of "two days of Rosh Chodesh" exist,

אז אויך דעמולט זיינען דא די ענינים פון "צוויי טעג ר"ח",

English translation 479

only then it is not in a revealed manner,

נאר דאן איז דאס ניט באופן גלוי,

English translation 480

therefore the matter of the additional offerings is only one day.

וואס דערפאר איז דער ענין המוספין בלויז איין טאג.

English translation 481

The question arises:

ווערט די שאלה:

English translation 482

Where do we see this?

וואו זעט מען דאס?

English translation 483

It is stated explicitly!

שטייט דאס בפירוש!

English translation 484

The language of the verse 91 regarding Rosh Chodesh is "and on your new moons" in the plural;

דער לשון הכתוב 91 בנוגע צו ראש חודש איז "ובראשי חדשיכם" לשון רבים;

English translation 485

which simply means,

וואס בפשטות מיינט עס,

English translation 486

that since there are "your months" in the plural,

אז וויבאלד עס זיינען פאראן "חדשיכם" לשון רבים,

English translation 487

several months in the year,

כמה חדשים בשנה,

English translation 488

therefore it also says "new moons" in the plural –

במילא שטייט אויך "ראשי" לשון רבים –

English translation 489

as opposed to the festivals,

משא"כ בנוגע צו די ימים טובים,

English translation 490

the first day of Pesach

יום ראשון של פסח

English translation 491

(the Festival of Matzos)

(חג המצות)

English translation 492

or Yom Kippur and the like –

אדער יוהכ"פ וכיו"ב –

English translation 493

which are only once a year.

וואס זיינען בלויז פעם אחת בשנה.

English translation 494

But in the Zohar 92

אבער אין זהר 92

English translation 495

[which illuminates and brings out in the open that which is hidden in the revealed 93]

[וואס איז מאיר און ברענגט ארויס בגלוי דאס וואס איז באהאלטן אין נגלה 93]

English translation 496

he stands on this verse and asks "And how many heads does the moon have?"

שטעלט ער זיך אויף דעם פסוק און פרעגט "וכי כמה ראשין אינון לסיהרא"?

English translation 497

And he answers: "Rather, there are two heads in each and every month,

און ער ענטפערט "אלא ראשי תרין בכל ירחא וירחא,

English translation 498

and they are Yaakov and Yosef, who are renewed upon the moon."

ואינון יעקב ויוסף דמתחדתי על סיהרא".

English translation 499

And as the matter is explained at length in Ohr HaTorah of the Tzemach Tzedek94,

וכמבואר הענין בארוכה אין אוה"ת פון צמח צדק 94,

English translation 500

that on Rosh Chodesh in general is the time of the union of "the sun and the moon",

אז בראש חודש בכלל איז דער זמן היחוד פון "שימשא וסיהרא",

English translation 501

Zeir Anpin and Malchus

ז"א און מלכות

English translation 502

(just as with the sun and moon simply,

(אזוי ווי ביי שמש וירח בפשטות,

English translation 503

where the moon receives light from the sun),

וואס די לבנה איז מקבל אורה מהשמש),

English translation 504

and "sun"

וואס "שמש"

English translation 505

(Zeir Anpin)

(ז"א)

English translation 506

is "Yaakov",

איז "יעקב",

English translation 507

and in order that the "sun" be drawn into the "moon",

און כדי דער "שמש" זאל נמשך ווערן אין "ירח",

English translation 508

there must be an intermediary between "sun" and "moon",

דארף זיין א ממוצע צווישן "שמש" מיט "ירח",

English translation 509

and this is the aspect of "Yosef",

און דאס איז ענינו של "יוסף",

English translation 510

"These are the generations of Yaakov, Yosef"95,

"אלה תולדות יעקב יוסף" 95,

English translation 511

for he draws and reveals the matters that are hidden in Yaakov,

אז ער איז ממשיך ומגלה די ענינים וואס שטייען בהעלם ביי יעקב,

English translation 512

and draws the matters of Yaakov into the "moon",

און איז ממשיך די ענינים שביעקב אין "לבנה",

English translation 513

Malchus.

מלכות.

English translation 514

And these are the two "heads",

וואס דאס זיינען די צוויי "ראשין",

English translation 515

the aspects of Yaakov and Yosef.

די בחינות פון יעקב און יוסף.

English translation 516

And the Tzemach Tzedek writes96,

און דער צמח צדק שרייבט 96,

English translation 517

"And to note from the matter that sometimes Rosh Chodesh is two days",

"ולהעיר מענין שלפעמים ר"ח ב' ימים",

English translation 518

meaning that the matter of the two "heads" of the month is connected to two days of Rosh Chodesh,

ד.ה. אז דער ענין פון די צוויי "ראשין" לחודש איז פארבונדן מיט צוויי טעג ר"ח,

English translation 519

as he brings there "as mentioned in Shmuel I chapter 2097, 'And it was on the morrow of the new moon, the second'"

ווי ער ברענגט דארט "כנזכר בשמואל א' סי' כ' 97 ויהי ממחרת החודש השני"

English translation 520

[which is stated regarding David].

[וואס דאס שטייט ביי דוד'ן].

English translation 521

And according to this it is understood,

וואס לפי זה איז מובן,

English translation 522

that although the simple explanation of the words of the Zohar is that there are two heads in every Rosh Chodesh,

אז כאטש פירוש דברי הזהר בפשטות איז אז עס זיינען דא צוויי ראשים בכל ראש חודש,

English translation 523

which in the time of the Tanach

וואס בזמן התנ"ך

English translation 524

(when the conduct was according to the Written Torah)

(ווען די הנהגה איז געווען ע"פ תושב"כ)

English translation 525

was a rare thing,

איז דאס געווען א זעלטענע זאך,

English translation 526

only in that place mentioned in Shmuel,

נאר בלויז אין דעם מקום האמור אין שמואל,

English translation 527

and similarly regarding Rosh Hashanah in the time of Ezra etc.98 –

ועד"ז בנוגע צו ראש השנה ביי עזרא וכו' 98 –

English translation 528

nevertheless, according to the words of the Tzemach Tzedek it is understood,

איז אבער לפי דברי הצ"צ מובן,

English translation 529

that the matter stands with emphasis and openly when there are two days of Rosh Chodesh simply,

אז דער ענין שטייט בהדגשה ובגלוי ווען מ'האט צוויי טעג ר"ח בפשטות,

English translation 530

and from this it is drawn into every Rosh Chodesh,

און פון דעם ווערט נמשך אין יעדן ר"ח,

English translation 531

even one that has only one day.

אפילו אזא וואס האט בלויז איין טאג.

English translation 532

[And as it is stated explicitly in the inner dimension of the Torah,

[און ווי עס שטייט בגלוי אין פנימיות התורה,

English translation 533

and the revealed Torah must reach the inner dimension of the Torah in order to explain this.]

און תורת הנגלה דארף אנקומען צו פנימיות התורה כדי דאס צו מבאר זיין].

English translation 534

And from this it is also understood regarding what was mentioned above about the superiority of two days of Rosh Chodesh –

ומזה מובן אויך בנוגע למה שנת"ל אין דער מעלה פון צוויי טעג ר"ח –

English translation 535

that these matters are also drawn into every Rosh Chodesh,

אז די ענינים ווערן אויך נמשך אין יעדן ראש חודש,

English translation 536

even that which is only one day.

אויך דעם וואס איז בלויז איין טאג.

English translation 537

From this there is also the lesson regarding practical action in this time

דערפון האט מען אויך די הוראה בנוגע לפועל בזמן זה

English translation 538

(the end of the month of Tishrei and the beginning of the month of Cheshvan):

(סיום חודש תשרי ותחלת חודש חשון):

English translation 539

In the month of Tishrei a Jew stands in a state of "sun",

בחודש תשרי שטייט א איד אין א מצב פון "שמש",

English translation 540

"like the face of the sun"99,

"כפני חמה" 99,

English translation 541

which is "the great luminary"100.

וואס איז "המאור הגדול" 100.

English translation 542

For the matters of Torah and mitzvos in general are matters of "the great luminary",

ווארום עניני תורה ומצוותי' בכלל זיינען ענינים פון "המאור הגדול",

English translation 543

since in Torah and mitzvos the matter of diminution does not apply,

היות אז אין תומ"צ איז ניט שייך דער ענין המיעוט,

English translation 544

for every mitzvah in the Torah includes all the mitzvos,

ווארום יעדער מצוה שבתורה איז כולל אלע מצוות,

English translation 545

and is a mitzvah from the Most High,

און איז א מצוה פון אויבערשטן,

English translation 546

the true Infinite One,

דער אין סוף האמיתי,

English translation 547

Who "declares His words to Yaakov, His statutes and judgments to Israel"101,

וואס "מגיד דבריו ליעקב חוקיו ומשפטיו לישראל" 101,

English translation 548

these are His mitzvos,

דאס זיינען זיינע מצוות,

English translation 549

it is understood that this is an immense multitude

איז מובן אז דאס איז א ריבוי עצום

English translation 550

(not merely a multitude).

(ניט סתם א ריבוי).

English translation 551

And especially in the month of Tishrei which is "abundant in festivals"102,

ובפרט בחודש תשרי וואס איז "מרובה במועדות" 102,

English translation 552

a matter of multitude in Torah and mitzvos themselves.

אן ענין של ריבוי אין תומ"צ גופא.

English translation 553

And so it is also in the feeling of the person –

און אזוי איז אויך אין הרגש האדם –

English translation 554

that the perfection of service is "with all your might",

אז שלימות העבודה איז "בכל מאדך",

English translation 555

without limitation103.

בלי הגבלה 103.

English translation 556

But the purpose of this boundlessness and multitude in Torah and mitzvos is –

אבער די מטרה פון דעם בלי גבול וריבוי שבתומ"צ איז –

English translation 557

that it should come down into the "moon",

אז ס'זאל אראפקומען אין "לבנה",

English translation 558

into measure and limitation,

אין מדידה והגבלה,

English translation 559

as we see that the mitzvos in the Torah are specifically with measure and limitation,

ווי מ'זעט אז די מצוות שבתורה זיינען במדידה והגבלה דוקא,

English translation 560

the four sections in tefillin

ד' פרשיות אין תפילין

English translation 561

(no less and no more);

(לא פחות ולא יותר);

English translation 562

and similarly in the service of man,

ועד"ז אין עבודת האדם,

English translation 563

that although from the aspect of the "person" it must be "with all your might",

אז כאטש מצד דעם "גברא" דארף זיין "בכל מאדך",

English translation 564

nevertheless from the aspect of the "object" there must be measure and limitation104.

איז אבער מצד ה"חפצא" דארף זיין מדידה והגבלה 104.

English translation 565

And this is emphasized in Rosh Chodesh Cheshvan –

וואס דאס שטייט בהדגשה בראש חודש חשון –

English translation 566

when one passes from the month of Tishrei,

ווען מען גייט אריבער פון חודש תשרי,

English translation 567

"sun",

"שמש",

English translation 568

abundant in festivals,

מרובה במועדות,

English translation 569

into the rest of the months of the year.

אין שאר חדשי השנה.

English translation 570

Then one must take the "Yaakov",

דארף מען דעמולט נעמען דעם "יעקב",

English translation 571

the face of the sun,

פני חמה,

English translation 572

and draw him into "Yosef",

און אים ממשיך זיין אין "יוסף",

English translation 573

into the world,

אין וועלט,

English translation 574

into the mundane months,

אין חדשי החול,

English translation 575

as it was simply,

ווי עס איז געווען בפשטות,

English translation 576

that "Yosef was brought down to Egypt"105,

אז "יוסף הורד מצרימה" 105,

English translation 577

and there he effected that "without you no man shall lift his hand or his foot in all the land of Egypt"106.

און דארט האט ער גע'פועל'ט עס זאל זיין "ובלעדיך לא ירים איש את ידו ואת רגלו בכל ארץ מצרים" 106.

English translation 578

And this is the empowerment that each one has from the "two days" of Rosh Chodesh,

און דאס איז די נתינת כח וואס יעדערער האט פון די "צוויי טעג" ראש חודש,

English translation 579

when the service of Yosef is also emphasized,

ווען עס שטייט בהדגשה אויך די עבודה פון יוסף,

English translation 580

"without you no man shall lift his hand or his foot in all the land of Egypt" –

"ובלעדיך לא ירים איש את ידו ואת רגלו בכל ארץ מצרים" –

English translation 581

that every Jew has the power to be a master over the world,

אז יעדער איד האט דעם כח צו זיין א בעה"ב אויף וועלט,

English translation 582

through his holding onto Torah,

דורך דעם וואס ער האלט זיך ביי תורה,

English translation 583

and taking upon himself the mission to implement in the world that it should be a vessel suitable to fulfill its purpose,

און נעמט אויף זיך די שליחות צו דורכפירן אין וועלט אז זי זאל זיין א כלי מתאים למילוי תפקידה,

English translation 584

for the world sees that its perfection is dependent upon him,

ווארום די וועלט זעט אז אין אים איז תלוי איר שלימות,

English translation 585

when it will obey the Jew who brings down into it "the word of Hashem, this is the halachah",

בשעת זי וועט פאלגן דעם אידן וואס ברענגט אין איך אראפ "דבר ה' זו הלכה",

English translation 586

until "beyond the letter of the law".

ביז "לפנים משורת הדין".

English translation 587

And it is understood simply,

וכמובן בפשטות,

English translation 588

even regarding a simple person,

אפילו ביי אן אדם הפשוט,

English translation 589

a thing or a person that brings him to his perfection and upon whom his entire existence depends –

אז א זאך אדער א מענטש וואס ברענגט אים לשלימותו און בו איז תלוי כל מציאותו –

English translation 590

he is certainly grateful to that thing and does everything that is required regarding it.

איז ער זיכער מכיר טובה צו דער זאך און טוט אלץ וואס ביי איר קומט אויס.

English translation 591

And this is regarding the world which was created "for the sake of the Torah which is called beginning and for the sake of Israel who are called beginning"107,

ועד"ז איז בנוגע צו וועלט וואס איז באשאפן געווארן "בשביל התורה שנקראת ראשית ובשביל ישראל שנקראו ראשית" 107,

English translation 592

that the world must obey the Torah and the Jewish people,

אז די וועלט מוז פאלגן תורה און אידן,

English translation 593

and not only that it "must" by way of compulsion,

און ניט נאר זי "מוז" בדרך הכרח,

English translation 594

but "and His kingdom they accepted upon themselves willingly"108,

נאר "ומלכותו ברצון קבלו עליהם" 108,

English translation 595

as a Jew wants to carry out in the world and lead the world.

אזוי ווי א איך וויל אויספירן אין וועלט און אנפירן מיט דער וועלט.

English translation 596

All of which comes down simply in "children, life, and ample sustenance",

וואס דאס אלץ קומט אראפ בפשטות אין "בני חיי ומזוני רויחי",

English translation 597

as the Rambam rules109 that through the removal of all things that prevent and hinder, a Jew has the ability to fulfill his mission in the world,

ווי דער רמב"ם פסק'נט 109 אז דורך הסרת כל הדברים המונעים ומעכבים האט א איך די מעגלעכקייט צו מקיים זיין שליחותו בעולם,

English translation 598

to make the world a place that "He created it to be inhabited"110 through the seven Noahide commandments,

צו מאכן די וועלט אן ארט וואס "לשבת יצרה" 110 דורך ז' מצוות בני נח,

English translation 599

and furthermore –

און נאכמערער –

English translation 600

a dwelling place in the lower realms,

א דירה בתחתונים,

English translation 601

through all six hundred and thirteen commandments of the Torah,

דורך כל תרי"ג מצוות התורה,

English translation 602

as has been discussed several times.

כמדובר כמה פעמים.

English translation 603

And particularly in our generation,

ובפרט בדורינו זה,

English translation 604

for the first name of the Nasi of our generation,

וואס דער ערשטער נאמען פון נשיא דורנו,

English translation 605

His Holiness, my father-in-law, the Rebbe,

כ"ק מו"ח אדמו"ר,

English translation 606

is indeed "Yosef",

איז דאך "יוסף",

English translation 607

in whom were revealed the "these are the generations" of all the Nesiim who preceded him,

וואס אין אים זיינען נתגלה געווארן די "אלה תולדות" פון כל הנשיאים שלפני זה,

English translation 608

being in Egypt,

זייענדיק אין מצרים,

English translation 609

in the constraints and limitations of exile,

אין מיצרים וגבולים פון גלות,

English translation 610

until through him there was the storm of the dissemination of the wellsprings outward.

ביז אז דורך אים איז געווען דער שטורעם פון הפצת המעיינות חוצה.

English translation 611

And through this service, the destiny "In the future, Eretz Yisrael will spread to all lands"111 will soon be fulfilled,

וואס דורך דער עבודה ווערט בקרוב ממש ערפילט דער יעוד "עתידה א"י שתתפשט בכל הארצות" 111,

English translation 612

so that even Egypt becomes Eretz Yisrael,

אז אויך מצרים ווערט ארץ ישראל,

English translation 613

and as is known the saying of the Tzemach Tzedek112 that the service must consist of "making here Eretz Yisrael",

וכידוע דער פתגם הצ"צ 112 אז די עבודה דארף באשטיין פון "מאַכן דא ארץ ישראל",

English translation 614

in the diaspora,

אין חו"ל,

English translation 615

in exile,

אין גלות,

English translation 616

And this will further hasten also the "In the future, Yerushalayim will spread throughout all Eretz Yisrael"111.

און דאס וועט נאכמערער צוהיילן אויך דעם "עתידה ירושלים שתתפשט בכל ארץ ישראל" 111.

English translation 617

And they will stand, souls in bodies,

און מ'וועט שטיין נשמות בגופים,

English translation 618

in the manner of a great congregation,

באופן של קהל גדול,

English translation 619

with our youngsters and our elders, our sons and our daughters,

בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו,

English translation 620

in Yerushalayim, the holy city,

בירושלים עיר הקודש,

English translation 621

on the holy mountain,

על הר הקודש,

English translation 622

in the holy Temple,

בבית הקודש,

English translation 623

and in the Holy of Holies,

ובקודש הקדשים,

English translation 624

and out of joy and goodness of heart,

און מתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 625

and in the ultimate perfection of Torah and its commandments,

ובתכלית השלימות פון תורה ומצוותי',

English translation 626

and the perfection of the Holy Land and the holy people,

און שלימות ארץ הקודש ועם הקודש,

English translation 627

with all of them together,

מיט אלעמען צוזאמען,

English translation 628

the threefold unity,

די אחדות המשולשת,

English translation 629

which brings down in a revealed way the "third light"113 which comes through the general singular soul,

וואס זי ברענגט אראפ בגלוי דעם "אוריאן תליתאי" 113 ווי זי קומט ע"י דער יחידה הכללית,

English translation 630

Moshiach our Righteous One,

משיח צדקנו,

English translation 631

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 632

It is also customary to connect the farbrengen not only with the entirety of the weekly portion

ס'איז דאך אויך רגיל צו מקשר זיין די התוועדות ניט נאר מיט כללות הסדרה

English translation 633

(Parshat Noach),

(פ' נח),

English translation 634

but also with the part of the portion relevant to this day,

נאר אויך מיטן חלק הסדרה השייך ליום זה,

English translation 635

as the saying of the Alter Rebbe114,

כפתגם פון אלטן רבי'ן 114,

English translation 636

that one must live with the weekly portion and the daily portion,

אז מען דארף לעבן מיט פרשת השבוע ופרשת היום,

English translation 637

which in our matter is the part from "third" until "fourth" in Parshat Noach.

וואס בעניננו איז דאס דער חלק פון "שלישי" ביז "רביעי" אין פ' נח.

English translation 638

And in this part of the portion, a complete and full matter is explained,

וואס אין דעם חלק הפרשה איז מבואר אן ענין שלם ומלא,

English translation 639

from its beginning to its end –

מתחילתו ועד סופו –

English translation 640

the matter of the Flood.

דער ענין המבול.

English translation 641

In the first verse115 it says "And the flood was forty days upon the earth etc.",

אין דעם ערשטן פסוק 115 שטייט "ויהי המבול ארבעים יום על הארץ וגו'",

English translation 642

and at the conclusion of the section it says116 "And in the second month

און בסיום השיעור שטייט 116 "ובחודש השני

English translation 643

[the month of Cheshvan. According to the first opinion that Rashi brings117,

[חודש חשון. לויט דער ערשטער דיעה וואס רש"י ברענגט 117,

English translation 644

the opinion of Rabbi Eliezer118]

דעת ר' אליעזר 118]

English translation 645

on the twenty-seventh day of the month, the earth dried",

בשבעה ועשרים יום לחודש יבשה הארץ",

English translation 646

and Rashi explains that this means "it became dry as is proper",

און רש"י איז מפרש אז דאס מיינט "נעשה גריד כהלכתה",

English translation 647

i.e. the ground became dry as was its usual state of the earth.

ד.ה. די ערד איז געווארן טרוקן אזוי ווי עס איז געווען דער געוויינלעכן צושטאנד פון דער ערד.

English translation 648

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 649

Why does Rashi use here an unusual expression

פארוואס נוצט דא רש"י א לשון בלתי רגיל כ"ב

English translation 650

(in his commentary on the Torah),

(בפירושו על התורה),

English translation 651

"as is proper",

"כהלכתה",

English translation 652

and not "as usual" and the like.

ניט "כרגיל" וכיו"ב.

English translation 653

This will be understood by prefacing an explanation of the entirety of the part of the portion:

וועט מען דאס פארשטיין בהקדם ביאור כללות חלק הפרשה:

English translation 654

Immediately after the Flood, there was the oath of "I will not again etc. anymore etc."119,

גלייך נאכן מבול איז דאך געווען די שבועה פון "לא אוסיף גו' עוד גו'" 119,

English translation 655

that the Flood was only once,

אז דער מבול איז געווען מערניט ווי איין מאל,

English translation 656

and will not be again –

און וועט מער ניט זיין –

English translation 657

then why was the entire story of the Flood made into a part and a portion in the Torah,

איז פארוואס איז דער גאנצער סיפור המבול געווארן א חלק און א פרשה בתורה,

English translation 658

whose essence is instruction for the future.

וואס ענינה של תורה איז א הוראה על העתיד.

English translation 659

And as the Gemara brings in many places120 the question

און ווי די גמרא ברענגט בכ"מ 120 די שאלה

English translation 660

(and a rule)

(און כלל)

English translation 661

in matters of halacha –

אין עניני הלכה –

English translation 662

"What happened, happened",

"מאי דהוה הוה",

English translation 663

that all these matters that were only in the past,

אז די אלע ענינים וואס זיינען געווען בלויז בעבר,

English translation 664

it is not understood why one must speak about them now.

איז ניט מובן צוליב וואס מ'דארף רעדן וועגן זיי איצטער.

English translation 665

And furthermore –

און נאכמער –

English translation 666

"The Torah is eternal"121,

"התורה היא נצחית" 121,

English translation 667

i.e. the matter is not merely relevant to the future,

ד.ה. דער ענין איז ניט סתם נוגע לעתיד,

English translation 668

but it is relevant always,

נאר דאס איז נוגע תמיד,

English translation 669

in an eternal manner!

באופן נצחי!

English translation 670

And particularly, in the Torah itself, this is an entire section and portion in a weekly portion of the Torah!

ובפרט אז אין תורה גופא איז דאס א גאנצער חלק ופרשה אין א סדרה שבתורה!

English translation 671

The question is simple for a simple Jew –

איז די שאלה פשוטה ביי א פשוט שבישראל –

English translation 672

how can one say regarding a matter that will no longer be,

ווי קען מען זאגן בנוגע אן ענין וואס וועט מער ניט זיין,

English translation 673

that it was once and never again,

ער איז געווען פעם אחת ותו לא,

English translation 674

and in a manner of an oath –

ובאופן של שבועה –

English translation 675

that just as he learns the entire Torah,

אז פונקט ווי ער לערנט די גאנצע תורה,

English translation 676

and knows that this is an eternal thing,

און ווייס אז דאס איז אן אייביקע זאך,

English translation 677

and an eternal instruction and guidance,

און אן אייביקע הוראה און אנווייזונג,

English translation 678

so too must he learn that part of the Torah that speaks about the Flood?

אזוי דארף ער אויך לערנען דעם חלק אין תורה וואס רעדט וועגן דעם מבול?

English translation 679

Regarding this, it is not understood in the inwardness of the matter,

עד"ז איז ניט מובן בפנימיות הענין,

English translation 680

according to the inwardness of the Torah and the homily and allusion in the Torah:

לויט פנימיות התורה ודרוש ורמז שבתורה:

English translation 681

Our Sages, of blessed memory, say122 that the Torah preceded the world,

חז"ל זאגן 122 אז תורה קדמה לעולם,

English translation 682

meaning that the Torah existed before the world was created.

ד.ה. אז תורה איז געווען לפני שנברא העולם.

English translation 683

And according to the simple explanation of "preceded the world",

וכפירוש הפשוט אין "קדמה לעולם",

English translation 684

that it is connected to the world,

אז זי איז פארבונדן מיט עולם,

English translation 685

for specifically then the term "precedence" applies,

וואס דוקא דעמולט איז שייך דער לשון "קדימה",

English translation 686

because one cannot use a term of precedence regarding two matters that have no relation between them;

ווארום מ'קען ניט זאגן א לשון של קדימה לגבי שני ענינים וואס האבן צווישן זיך קיין שייכות ניט;

English translation 687

specifically when they stand in the same order of times and in the same "category",

דוקא בשעת זיי שטייען אין דעם זעלבן סדר זמנים און אין דעם זעלבן "סוג",

English translation 688

then one can investigate and expound "who preceded whom" –

דעמולט קען מען חוקר ודורש זיין "מי קדם למי" –

English translation 689

and nevertheless it is said that it "preceded the world".

און אעפ"כ זאגט מען אז "קדמה לעולם".

English translation 690

So since it "preceded the world" –

איז וויבאלד אז "קדמה לעולם" –

English translation 691

it is certainly a sure thing that it preceded the account of the known sin,

איז דאך א זיכערע זאך אז זי איז קדמה צום סיפור החטא הידוע,

English translation 692

which occurred not in the first moment of the world's coming into being, etc.

וואס האט געטראפן ניט אין דער רגע הראשונה פון התהוות העולם וכו'.

English translation 693

On this, Chassidus asks the question123 –

פרעגט אויף דעם חסידות די שאלה 123 –

English translation 694

how does the account of the known sin come into the Torah that "preceded the world"!

ווי קומט אין תורה וואס "קדמה לעולם" דער סיפור החטא הידוע!

English translation 695

And regarding this, it is understood concerning our matter –

ועד"ז איז מובן בנוגע לעניננו –

English translation 696

the account of the Flood,

סיפור המבול,

English translation 697

for the Flood was a result of the chain of descent of "one transgression leads to another transgression"124 over ten generations125,

ווארום דער מבול איז דאך געווען א תוצאה פון דער השתלשלות פון "עבירה גוררת עבירה" 124 במשך עשרה דורות 125,

English translation 698

beginning from the known sin,

אנהויבנדיק פון דעם חטא הידוע,

English translation 699

and then the generation of Enosh, etc.126.

און דערנאך דור אנוש וכו' 126.

English translation 700

So how do all these matters of transgressions and deficiency come into the Torah that "preceded the world"?!

איז ווי קומען די אלע ענינים של עבירות וחסרון אין תורה וואס "קדמה לעולם"?!

English translation 701

In the Torah, the concept of sin and deficiency is not applicable at all,

אין תורה איז בכלל ניט שייך דער ענין פון חטא וחסרון,

English translation 702

and certainly it preceded the concept of transgression in its simple sense in the world,

און זיכער אז זי איז קדמה צו דעם ענין העבירה כפשוטו אין עולם,

English translation 703

and certainly to great transgressions,

און זיכער צו עבירות גדולות,

English translation 704

and certainly to the order of the chain of descent of ten generations,

און זיכער צו דעם סדר ההשתלשלות פון עשרה דורות,

English translation 705

until the matter of the Flood –

ביז דעם ענין המבול –

English translation 706

so how does the entire matter come into the Torah?!

איז ווי קומט אין תורה דער גאנצער ענין?!

English translation 707

Rather, the point of the explanation in this is alluded to in the well-known story of the leader of our generation,

נאר די נקודת הביאור בזה איז מרומז אין דעם סיפור הידוע פון נשיא דורנו,

English translation 708

regarding the Mitteler Rebbe and the Alter Rebbe127:

בנוגע צום מיטעלן רבי'ן און דעם אלטן רבי'ן 127:

English translation 709

"Our master, the Alter Rebbe, himself was the one reading from the Torah. Once, in Liadi, there was no Parshat Ki Tavo,

"רבינו הזקן הי' בעצמו הקורא בתורה. פעם אחת לא הי' בליאזנא ש"פ תבא,

English translation 710

and the Mitteler Rebbe heard –

ושמע אדמו"ר האמצעי –

English translation 711

and he was still a youth before his bar mitzvah –

והוא עודנו נער קודם הבר מצוה –

English translation 712

the reading from behind. The distress from the curses in the admonition brought him to heart pain,

הקריאה מאחר. העגמת נפש מהקללות שבתוכחה הביאתו לכאב לב,

English translation 713

until on Yom Kippur the Alter Rebbe was uncertain whether he could fast.

עד שביוהכ"פ נסתפק רבינו הזקן אם יוכל להתענות.

English translation 714

When they asked the Mitteler Rebbe, 'But every year this portion is read,' he answered:

כששאלו את אדהא"מ הרי בכל שנה קוראים פרשה זו, ענה:

English translation 715

'When Father reads, no curses are heard.'"

כשאבא קורא 'הערט זיך ניט קיין קללות'".

English translation 716

What is seemingly not understood:

וואס לכאורה איז ניט מובן:

English translation 717

It is certain that when the Alter Rebbe read the admonition in the Torah,

עס איז זיכער אז בשעת דער אלטער רבי האט געלייענט די תוכחה בתורה,

English translation 718

he read it according to its law,

האט ער איר געלייענט כהלכתה,

English translation 719

with the vowels and cantillation notes,

מיט די נקודות וטעמים,

English translation 720

and all the more so with the exact words –

וכ"ש וק"ו מיט די תיבות בדיוק –

English translation 721

so what does it mean that then "no curses are heard"?

איז וואס הייסט אז דאן "הערט זיך ניט קיין קללות"?

English translation 722

That the Alter Rebbe did not read the admonition regarding himself,

וואס דער אלטער רבי האט ניט געלייענט די תוכחה וועגן זיך,

English translation 723

but regarding the situation of the Jewish people,

נאר וועגן דעם מצב פון אידן,

English translation 724

that when they will conduct themselves in such and such a manner

אז בשעת זיי וועלן זיך פירן כך וכך

English translation 725

(improperly)

(שלא כדבעי)

English translation 726

then the matter of the curses, etc., will be –

דאן וועט זיין דער ענין הקללות וכו' –

English translation 727

so what does it mean "no curses are heard",

איז וואס הייסט עס "הערט זיך ניט קיין קללות",

English translation 728

when this is the content of the portion that the Alter Rebbe read?!

בשעת דאס איז דער תוכן הפרשה וואס דער אלטער רבי האט געלייענט?!

English translation 729

Rather, one of the explanations in this matter is –

נאר איינער פון די ביאורים בדבר איז –

English translation 730

that as these matters stand in the Torah in its own essence,

אז ווי די ענינים שטייען אין תורה מצד עצמה,

English translation 731

"when Father reads",

"כשאבא קורא",

English translation 732

even the undesirable matters are in such a manner,

זיינען אויך די ענינים בלתי רצויים באופן כזה,

English translation 733

that "no curses are heard",

אז עס "הערט זיך ניט קיין קללות",

English translation 734

because it is entirely good.

ווייל ס'איז כולו טוב.

English translation 735

And regarding this, it is also understood concerning our matter:

וואס עד"ז איז אויך מובן בנוגע לעניננו:

English translation 736

All these undesirable matters as they stand in the Torah –

די אלע ענינים בלתי רצויים ווי זיי שטייען אין תורה –

English translation 737

they are in essence above all matters of great transgressions,

זיינען זיי בעצם למעלה פון כל עניני עבירות גדולות,

English translation 738

above all matters of ordinary transgressions,

למעלה מכל ענינים של עבירות סתם,

English translation 739

and above all matters of sin, from the term deficiency!

און למעלה מכל ענינים של חטא מלשון חסרון!

English translation 740

In the Torah there is nothing but "good" alone,

אין תורה איז פאראן מערניט ווי "טוב" אליין,

English translation 741

for the Torah is entirely good,

ווארום תורה איז אינגאנצן טוב,

English translation 742

it is "the wisdom of the Holy One, blessed be He" –

זי איז "חכמתו של הקב"ה" –

English translation 743

and the concept

און דער ענין

English translation 744

(that the Torah is "the wisdom of the Holy One, blessed be He"),

(וואס תורה איז "חכמתו של הקב"ה"),

English translation 745

pertains to every "letter" in the Torah,

איז נוגע אין יעדער "אות" אין תורה,

English translation 746

as is known128 that when there is an extra letter vav in the word "veshasata shesa"129 –

כידוע 128 אז בשעת עס איז דא אן איבעריקער אות ו' אין דעם ווארט "ושסעת שסע" 129 –

English translation 747

the entire Torah scroll is not proper!

איז די גאנצע ספר תורה ניט כדבעי!

English translation 748

And this is also understood from a law in the revealed part of the Torah130,

וואס בעצם איז דאס אויך מובן פון א הלכה אין נגלה דתורה 130,

English translation 749

that "and the sister of Lot was Timna"131 and "I am Hashem your God"132 have the same force

אז "ואחות לוטן תמנע" 131 מיט "אנכי ה' אלקיך" 132 האבן דעם זעלבן תוקף

English translation 750

(and holiness).

(וקדושה).

English translation 751

For the difference between "I am Hashem your God" and "and the sister of Lot was Timna" is from one extreme to the other:

וואס דער חילוק צווישן "אנכי ה' אלקיך" מיט "ואחות לוטן תמנע" איז מן הקצה אל הקצה:

English translation 752

"And the sister of Lotan was Timna" was indeed the lowest level within the children of Noach themselves,

"ואחות לוטן תמנע" איז דאך געווען די דרגא הכי תחתונה אין בני נח גופא,

English translation 753

as Rashi brings 133 that she was born through a matter that is the opposite even of the "Seven Noachide Laws";

ווי רש"י ברענגט 133 אז זי איז געבוירן געווארן דורך אן ענין וואס איז היפך אפילו פון "שבע מצוות בני נח";

English translation 754

and "I am Hashem your G-d" is the ultimate perfection within G-dliness itself,

און "אנכי ה' אלקיך" איז תכלית השלימות אין אלקות גופא,

English translation 755

within Hashem your G-d itself,

אין הוי' אלקיך גופא,

English translation 756

that "I am that I am" 134 is drawn down into "Hashem your G-d"!

אז "אנכי מי שאנכי" 134 איז נמשך אין הוי' אלקיך!

English translation 757

And nevertheless, it is said that both have the same force and the same holiness and perfection!

און אעפ"כ זאגט מען אז ביידע האבן דעם זעלבן תוקף און די זעלבע קדושה ושלימות!

English translation 758

This compels that the matter of "And the sister of Lotan was Timna" as it stands in the Torah

וואס דאס איז מכריח אז דער ענין פון "ואחות לוטן תמנע" ווי ער שטייט אין תורה

English translation 759

(although its plain meaning is as it is,

(כאטש פירושו איז כפשוטו,

English translation 760

"sister" literally and "Lotan" literally and "Timna" literally),

"אחות" כפשוטו און "לוטן" כפשוטו און "תמנע" כפשוטו),

English translation 761

is the ultimate holiness and purity and perfection –

איז תכלית הקדושה והטהרה והשלימות –

English translation 762

because it "preceded the world",

ווייל ס'איז "קדמה לעולם",

English translation 763

it is entirely good.

ס'איז כולו טוב.

English translation 764

Based on this, one will also understand regarding the section of the Flood:

על פי זה וועט מען אויך פארשטיין בנוגע צו פרשת המבול:

English translation 765

As the section of the Flood stands in the Torah, as it "preceded the world" –

ווי פרשת המבול שטייט אין תורה ווי זי איז "קדמה לעולם" –

English translation 766

it is the ultimate perfection and holiness,

איז דאס תכלית השלימות והקדושה,

English translation 767

to such a perfection as the perfection of "I am Hashem your G-d",

ביז אזא שלימות ווי די שלימות פון "אנכי הוי' אלקיך",

English translation 768

i.e., as "I am Hashem your G-d" stands revealed.

ד.ה. ווי "אנכי הוי' אלקיך" שטייט בגלוי.

English translation 769

This is also the inner meaning of "when Father reads, no curses are heard",

וואס דאס איז אויך דער פירוש פנימי פון "כשאבא קורא הערט זיך ניט קיין קללות",

English translation 770

because "when Father reads",

ווייל "כשאבא קורא",

English translation 771

as the Alter Rebbe read the section of the Rebuke,

ווי דער אלטער רבי האט געלייענט די פרשת התוכחה,

English translation 772

he read it as it stands in the Torah, as it "preceded the world".

האט ער איר געלייענט ווי זי שטייט אין תורה ווי "קדמה לעולם".

English translation 773

He indeed read it down here in this world,

ער האט עס טאקע געלייענט דא למטה אין עולם הזה,

English translation 774

but at the time of the act, he stood in the World of Atzilus.

אבער בשעת מעשה איז ער געשטאנען אין עולם האצילות.

English translation 775

And as has been discussed several times 134 what is stated in Chassidus

וכמדובר כמה פעמים *134 וואס עס שטייט אין חסידות

English translation 776

(in Likkutei Torah, Discourses for Rosh Hashanah 135 and in many places 136),

(אין לקו"ת דרושים לראש השנה 135 ובכ"מ 136),

English translation 777

that by Moshe Rabbeinu, while being below, the level of Atzilus shone,

אז ביי משה רבינו זייענדיק למטה האט מאיר געווען בחי' אצילות,

English translation 778

i.e., that when Moshe Rabbeinu spoke with Pharaoh, king of Egypt,

ד.ה. אז בשעת משה רבינו האט גערעדט מיט פרעה מלך מצרים,

English translation 779

in a city "full of idols" 137,

אין אן עיר "מלאה גילולים" 137,

English translation 780

by Moshe there was "the Shechinah speaks from his throat" 138,

איז ביי משה'ן געווען "שכינה מדברת מתוך גרונו" 138,

English translation 781

and in the language of Chassidus 139,

ובלשון החסידות 139,

English translation 782

that then Moshe was in the World of Atzilus!

אז דעמולט איז משה געווען אין עולם האצילות!

English translation 783

Pharaoh was even lower than the physical World of Asiyah,

פרעה איז געווען נאך נידעריקער ווי עולם העשי' החומרי,

English translation 784

for within the husks themselves, he was the lowest husk 140 and said 141 "My river is mine, and I have made myself"

ווארום אין גקה"ט גופא איז ער געווען די קליפה הכי תחתונה 140 און האט געזאגט 141 "לי יאורי ואני עשיתיני"

English translation 785

(not like ordinary husks that say "the G-d of gods is called to me" 142),

(ניט ווי סתם קליפות וואס "קרו לי' אלקא דאלקיא" 142),

English translation 786

and as Rashi

און ווי רש"י

English translation 787

(in his commentary on the Torah)

(בפירושו על התורה)

English translation 788

brings 143 the reason that "behold, he goes out to the water" 144 is "because he was making himself a god" –

ברענגט 143 דעם טעם וואס "הנה יוצא המימה" 144 איז "שהי' עושה עצמו אלוקה" –

English translation 789

and with him Moshe Rabbeinu spoke while standing in the World of Atzilus!

און מיט אים האט משה רבינו גערעדט שטייענדיק אין עולם האצילות!

English translation 790

And this is also understood in the plain meaning of Scripture –

און דאס איז מובן אויך אין פשוטו של מקרא –

English translation 791

as Rashi brings there,

ווי רש"י ברענגט דארט,

English translation 792

that Moshe found Pharaoh when he was in a state of descent regarding human beings.

אז משה האט געטראפן פרעה'ן ווען ער איז געווען אין א מצב של ירידה לגבי בני אדם.

English translation 793

But this was the achievement of Moshe Rabbeinu,

נאר דאס איז געווען דער אויפטו פון משה רבינו,

English translation 794

that while being in Atzilus and "the Shechinah speaks from his throat" –

אז זייענדיק אין אצילות און "שכינה מדברת מתוך גרונו" –

English translation 795

he spoke with Pharaoh, king of Egypt,

האט ער גערעדט מיט פרעה מלך מצרים,

English translation 796

the ultimate descent,

תכלית הירידה,

English translation 797

and in such a manner that Pharaoh should hear and listen and it should affect him,

ובאופן כזה אז פרעה זאל דאס הערן און דערהערן און דאס זאל אים דערנעמען,

English translation 798

and not in a way that he should cease to be a "ruler in the dome" 145,

און ניט באופן אז ער זאל ווערן אויס "מושל בכיפה" 145,

English translation 799

but that he should remain a "ruler in the dome",

נאר ער זאל בלייבן א "מושל בכיפה",

English translation 800

and as a "ruler in the dome" should be "send out My people and they will serve Me" 146!

און אלס "מושל בכיפה" זאל זיין "שלח את עמי ויעבדוני" 146!

English translation 801

And from all this it is understood regarding our matter –

ומכל זה מובן בנוגע לעניננו –

English translation 802

that "when Father reads"

אז "ווען דער טאטע לייענט"

English translation 803

(when Father reads),

(כשאבא קורא),

English translation 804

the rebukes of the portion of Ki Savo were heard as they are above,

האט זיך געהערט אין די תוכחות פון פ' כי תבוא ווי זיי שטייען למעלה,

English translation 805

in the true reality of the matters in the Torah,

באמיתית המציאות פון די ענינים שבתורה,

English translation 806

in a manner of ultimate good and holiness.

באופן של תכלית הטוב והקדושה.

English translation 807

And from this it is also understood regarding our matter in "the section of the Flood",

ומזה מובן אויך בעניננו אין "פרשת המבול",

English translation 808

that the reason the section stands in the Torah is because essentially the section is ultimate good.

אז דאס וואס די פרשה שטייט אין תורה איז ווייל בעצם איז די פרשה תכלית הטוב.

English translation 809

However, all that was said only informs of the reality,

כל האמור איז דאך אבער בלויז מודיע די מציאות,

English translation 810

that the section of the Flood is essentially,

אז פרשת המבול איז בעצם,

English translation 811

as it is in the Torah,

ווי זי איז אין תורה,

English translation 812

a matter of good, etc.

אן ענין של טוב וכו'.

English translation 813

But one must have an explanation and intellectual reasoning in the matter,

מען דארף דאך אבער האבן א ביאור והסברה שכלית בדבר,

English translation 814

so that it should be understood also to the lower man,

כדי אז דאס זאל זיין מובן אויך צום אדם התחתון,

English translation 815

that he should comprehend it in his wisdom, understanding, and knowledge,

ער זאל דאס פארשטיין אין זיין חכמה בינה ודעת,

English translation 816

until he can explain it to his animal soul,

ביז ער זאל דאס קענען מסביר זיין צו זיין נפש הבהמית,

English translation 817

and furthermore,

און נאכמער,

English translation 818

to the animal soul of a simple Jew.

צו דער נפש הבהמית פון אן אדם פשוט בישראל.

English translation 819

For the Torah was given to every single Jew,

ווארום תורה איז דאך געגעבן געווארן לכל אחד ואחת מישראל,

English translation 820

"The Torah that Moshe commanded us is the inheritance of the congregation of Yaakov" 147,

"תורה ציוה לנו משה מורשה קהילת יעקב" 147,

English translation 821

together with the statement that it is indeed "the wisdom of the Holy One, blessed be He",

צוזאמען מיטן אנזאג אז דאס איז טאקע "חכמתו של הקב"ה",

English translation 822

but "He gave us His Torah" –

אבער "נתן לנו את תורתו" –

English translation 823

it is certain that it must be understandable to a simple person in simplicity.

איז זיכער אז דאס דארף זיין מובן צו אן אדם הפשוט בפשטות.

English translation 824

And especially since even a simple person knows that "from the mouth of the Most High does not go forth evil" 148,

ובפרט אז אויך אן אדם פשוט ווייס אז "מפי עליון לא תצא הרעות" 148,

English translation 825

especially in the revealed wisdom of the Holy One, blessed be He –

בפרט אין חכמתו של הקב"ה בגלוי –

English translation 826

he must certainly understand how this is in "the section of the Flood".

דארף ער זיכער פארשטיין ווי דאס איז אין "פרשת המבול".

English translation 827

And this must be understood according to what is explained in Chabad Chassidus,

און דאס דארף זיין מובן ע"פ המבואר אין תורת חסידות חב"ד,

English translation 828

whose purpose is that it should be "they will be sustained from it"149,

וואס ענינה איז עס זאל זיין "יתפרנסון מיני'" 149,

English translation 829

that one should understand the concepts of the inner dimension of the Torah in a manner comprehensible to the human intellect.

מען זאל פארשטיין די ענינים פון פנימיות התורה באופן המובן בשכל האדם.

English translation 830

Indeed, we find the explanation of this in Chassidus,

געפינט מען טאקע דעם ביאור בזה אין תורת החסידות,

English translation 831

which is also alluded to in the revealed aspect of Torah,

וואס איז אויך נרמז אין נגלה דתורה,

English translation 832

and even more so than in a manner of allusion

און נאכמער ווי באופן של רמז

English translation 833

(and as has been discussed several times, all concepts of the inner dimension of the Torah have a source in the revealed aspect of Torah).

(וכמדובר כמה פעמים אז אלע ענינים פון פנימיות התורה האבן א מקור אין נגלה דתורה).

English translation 834

The Tzemach Tzedek explains150

דער צ"צ איז מבאר 150

English translation 835

(regarding what is stated at the beginning of today's Chumash lesson –

(בנוגע דעם וואס עס שטייט אין דער התחלה פון היינטיקן שיעור חומש –

English translation 836

"And the flood was forty days upon the earth"),

"ויהי המבול ארבעים יום על הארץ"),

English translation 837

that the number "forty" corresponds to the forty se'ah that a mikveh must have.

אז דער מספר "ארבעים" איז כנגד די ארבעים סאה וואס א מקוה דארף האבן.

English translation 838

And a mikveh that has forty se'ah purifies from all matters,

וואס א מקוה וואס האט ארבעים סאה איז מטהר פון כל הענינים,

English translation 839

even from the impurity of a corpse151!

אפילו פון טומאת מת 151!

English translation 840

Although one needs additional matters,

כאטש מ'דארף האבן נאך ענינים,

English translation 841

such as sprinkling, etc.,

ווי הזאה וכו',

English translation 842

but in addition to this, one must have immersion in a kosher mikveh of forty se'ah152.

אבער נוסף לזה דארף מען האבן א טבילה במקוה כשרה של ארבעים סאה 152.

English translation 843

And from this we already have an understanding of the positive and good aspect of the flood,

וואס דערפון האט מען שוין די הבנה אין דעם ענין חיובי וטוב שבמבול,

English translation 844

that it is

אז ער איז

English translation 845

(not an undesirable matter,

(ניט קיין ענין בלתי רצוי,

English translation 846

but on the contrary)

נאר אדרבה)

English translation 847

a matter of purity!

אן ענין של טהרה!

English translation 848

Furthermore:

נאכמער:

English translation 849

Not only is the matter of the flood a matter for good,

ניט נאר וואס דער ענין המבול איז אן ענין לטובה,

English translation 850

but also the cause of the flood is not necessarily an undesirable matter,

נאר אויך דער גורם צום מבול איז לאו דוקא אן ענין בלתי רצוי,

English translation 851

for we see by a mikveh of purity simply

ווארום מ'זעט דאך ביי א מקוה טהרה בפשטות

English translation 852

(which must have forty se'ah),

(וואס דארף האבן ארבעים סאה),

English translation 853

that one immerses in a mikveh not only from impurity to purity,

אז מ'טובל'ט זיך אין מקוה ניט נאר מטומאה לטהרה,

English translation 854

but also for an addition of purity and holiness.

נאר אויך לתוספת טהרה וקדושה.

English translation 855

And as even a simple person sees,

און ווי אויך אן אדם פשוט זעט,

English translation 856

that the Kohen Gadol immerses five immersions on Yom Kippur153,

אז דער כה"ג איז טובל חמשה טבילות ביום הכפורים 153,

English translation 857

although seven days before this he was in the ultimate purity and separation154 –

כאטש אז שבעה ימים לפני זה איז ער געווען בתכלית הטהרה והפרישות 154 –

English translation 858

for the first immersion is due to the additional holiness of Yom Kippur,

ווארום די טבילה ראשונה איז מצד דער קדושה הנוספת פון יום הכיפורים,

English translation 859

which is a most sublime holiness,

וואס איז א קדושה נעלית ביותר,

English translation 860

and later there are four ascents within that holiness itself,

און שפעטער זיינען דא פיר עליות אין דער קדושה גופא,

English translation 861

which is why there must be four immersions.

וואס דערפאר דארפן זיין פיר טבילות.

English translation 862

Thus it is understandable,

איז פארשטאנדיק,

English translation 863

that the concept of a mikveh can be connected with a very good and lofty matter –

אז דער ענין פון מקוה קען זיין פארבונדן מיט אן ענין טוב ונעלה ביותר –

English translation 864

like entering the time of the "Holy of Holies",

ווי אריינגיין אין דעם זמן פון "קדש הקדשים",

English translation 865

Yom Kippur,

יום כיפורים,

English translation 866

and into the place of the Holy of Holies.

און אין דער מקום פון קודש הקדשים.

English translation 867

As discussed above, every matter is also alluded to in the revealed aspect of Torah.

כמדובר לעיל איז דאך יעדער ענין נרמז אויך אין נגלה דתורה.

English translation 868

We find the foundation for this in Rashi's commentary:

געפינט מען דעם יסוד לזה אין פירוש רש"י:

English translation 869

Rashi says on the verse *154 "And the rain was upon the earth" –

רש"י זאגט אויפן פסוק *154 "ויהי הגשם על הארץ" –

English translation 870

"And later it says 'and the flood was,'

"ולהלן הוא אומר ויהי המבול,

English translation 871

but when He brought them down He brought them down with mercy,

אלא כשהורידן הורידן ברחמים,

English translation 872

if they would repent they would be rains of blessing,

אם יחזרו יהיו גשמי ברכה,

English translation 873

and when they did not repent they became a flood."

וכשלא חזרו היו למבול".

English translation 874

We see here clearly,

זעט מען דא קלאר,

English translation 875

that essentially,

אז בעצם,

English translation 876

"when He brought them down",

"כשהורידן",

English translation 877

the matter of the flood is actually a matter of blessing,

איז דער ענין המבול גאר אן ענין של ברכה,

English translation 878

it depends on the state of the generation and the recipients what becomes of it in actuality. It turns out,

עס איז תלוי אין דעם מצב הדור והמקבלים וואס עס ווערט דערפון בפועל. קומט אויס,

English translation 879

that as the matter is in its essence, it is actually a matter of good and blessing.

אז ווי דער ענין איז בעצם איז דאס גאר אן ענין של טוב וברכה.

English translation 880

And this is alluded to in Rashi at the end of the lesson,

עד"ז איז דאס נרמז אין דעם פרש"י בסיום השיעור,

English translation 881

where it states,

וואו עס שטייט,

English translation 882

as above,

כנ"ל,

English translation 883

that "the earth dried" means "dry according to its law",

אז "יבשה הארץ" מיינט "גריד כהלכתה",

English translation 884

that after the flood the world was established in a state as it is proper.

אז נאכן מבול איז די וועלט איינגעשטעלט געווארן אין א מצב ווי זי איז כדבעי.

English translation 885

And in this there are several levels:

וואס אין דעם זיינען דא כמה מעלות:

English translation 886

Firstly,

ערשטנס,

English translation 887

the simple matter,

דער ענין כפשוטו,

English translation 888

that during the flood the world was in a state where "the constellations did not serve"

אז בשעת המבול איז די וועלט געווען במצב וואס "לא שמשו המזלות"

English translation 889

(as Rashi brings155)

(ווי רש"י ברענגט 155)

English translation 890

and all were enclosed in the ark –

און אלע זיינען געווען פארשלאסן אין דער תיבה –

English translation 891

and when "the earth dried" it became "He formed it to be inhabited"156 simply.

און ווען "יבשה הארץ" איז געווארן דער "לשבת יצרה" 156 כפשוטו.

English translation 892

And in addition to this, there is the allusion in that Rashi specifically uses the term "according to its law"

ונוסף לזה איז דא דער רמז אין דעם וואס רש"י נוצט דעם לשון "כהלכתה" דוקא

English translation 893

(not "as usual" and the like) –

(ניט "כרגיל" וכיו"ב) –

English translation 894

which alludes to "Torah",

וואס דאס איז מרמז אויף "תורה",

English translation 895

"for the sake of the Torah which is called the beginning",

"בשביל התורה שנקראת ראשית",

English translation 896

and in the Torah itself,

און אין תורה גופא,

English translation 897

not the part of Torah as it is connected with intellect and reason and understanding,

ניט דער חלק שבתורה ווי ער איז פארבונדן מיט מוח ושכל והבנה,

English translation 898

discussion in Torah,

שקו"ט שבתורה,

English translation 899

but specifically the halachah in Torah,

נאר דוקא הלכה שבתורה,

English translation 900

which is revealed to others,

וואס ווערט נתגלה לאחרים,

English translation 901

until it brings about in the world,

ביז אז דאס איז פועל אין וועלט,

English translation 902

a matter of "the ways of the world"157.

אן ענין של "הליכות עולם" 157.

English translation 903

And in this is also alluded the inner explanation of the effect that the flood had on the world,

וואס אין דעם איז אויך נרמז דער ביאור פנימי אין דעם אויפטו וואס דער מבול האט אויפגעטאן אין וועלט,

English translation 904

and consequently also the innovation in the matter of "dry according to its law" even regarding the blessing at the beginning of the portion,

ובמילא אויך דער חידוש אין דעם ענין פון "גריד כהלכתה" אפילו לגבי דער ברכה שבתחילת הפרשה,

English translation 905

"rains of blessing":

"גשמי ברכה":

English translation 906

When one says "In the beginning –

בשעת מ'זאגט "בראשית –

English translation 907

for the sake of the Torah which is called the beginning and for the sake of Israel who are called the beginning",

בשביל התורה שנקראת ראשית ובשביל ישראל שנקראו ראשית",

English translation 908

that because of Torah and Israel the creation of the heavens and the earth and all their host occurred,

אז צוליב תורה וישראל איז געווען בריאת השמים והארץ וכל צבאם,

English translation 909

a question can arise:

קען ווערן א שאלה:

English translation 910

Since Israel exists,

אז ישראל זיינען דא,

English translation 911

and Torah exists –

און תורה איז דא –

English translation 912

why is there a need for a world?!

איז וואס דארף מען האבן וועלט?!

English translation 913

Let Israel study Torah,

זאלן ישראל לערנען תורה,

English translation 914

and there is no need for heavens and earth and all their host?

און מ'דארף ניט האבן קיין שמים וארץ וכל צבאם?

English translation 915

It is therefore understood,

איז דאך דערפון פארשטאנדיק,

English translation 916

that although Israel and the Torah preceded the world and have in themselves the wondrous quality etc.,

אז כאטש ישראל ותורה קדמו לעולם און האבן אין זיך די מעלה נפלאה וכו' –

English translation 917

nevertheless a novelty and a higher concept is revealed through the fact that Israel and the Torah are in the "world,"

ווערט אבער אויפגעטאן א חידוש וענין נעלה יותר דורך דעם וואס ישראל ותורה זיינען אין "עולם",

English translation 918

in the world.

אין וועלט.

English translation 919

And simply:

ובפשטות:

English translation 920

the concept of "preceded the world" is a matter of "potential" and "in potential";

דער ענין פון "קדמה לעולם" איז אן ענין של "יכולת" און "בכח";

English translation 921

but in order for it to be "in actuality"158,

אבער כדי עס זאל זיין דער "בפועל" 158,

English translation 922

one needs a world.

אויף דעם דארף מען האבן א וועלט.

English translation 923

And accordingly, it is understood regarding the "Flood":

ועד"ז איז מובן בנוגע צום "מבול":

English translation 924

When the world was created, it was entirely covered with water159.

כשנברא העולם איז ער געווען כולו מכוסה במים 159.

English translation 925

That is, not like at the time of the Flood,

ד.ה. ניט ווי בזמן המבול,

English translation 926

when the dry land was first covered with water,

אז די יבשה איז ערשט נתכסה געווארן במים,

English translation 927

and in the Land of Israel there was no water at all160 –

און אין ארץ ישראל איז גאר אינגאנצן קיין מים ניט געווען 160 –

English translation 928

rather, the world was initially covered with water

נאר די וועלט איז מלכתחילה געווען מכוסה במים

English translation 929

(according to the simple meaning of the verse161).

(כפשוטו של מקרא 161).

English translation 930

Afterwards, however, the Almighty desired that a Jew should reveal in the world through the study of Torah etc.,

דערנאך האט אבער דער אויבערשטער געוואלט אז א איד זאל אויפטאן אין וועלט ע"י לימוד התורה וכו',

English translation 931

"which Hashem created to do, to rectify"162.

"אשר ברא אלקים לעשות לתקן" 162.

English translation 932

Therefore, the Torah relates the order of the generations after the creation of the world,

דעריבער דערציילט תורה דעם סדר הדורות נאך בריאת העולם,

English translation 933

that there were several righteous individuals,

אז עס זיינען געווען כמה וכמה צדיקים,

English translation 934

like Adam

ווי אדה"ר

English translation 935

(especially before he sinned),

(בפרט קודם שחטא),

English translation 936

Methuselah, Lemech,

מתושלח, למך,

English translation 937

Enoch,

חנוך,

English translation 938

until Noah, who was "a righteous man, perfect in his generations"163.

ביז נח וואס "איש צדיק תמים הי' בדורותיו" 163.

English translation 939

Afterwards,

דערנאך,

English translation 940

when the Almighty desired that a higher elevation should come to the world,

אז דער אויבערשטער האט געוואלט עס זאל צוקומען א העכערער עילוי אין וועלט,

English translation 941

a concept of "a new world" *163,

אן ענין של "עולם חדש" *163,

English translation 942

with the entire storm of the matter that brings about thereafter the creation of new heavens and a new earth,

מיטן גאנצן שטורעם שבדבר וואס ברענגט דערנאך די בריאת שמים חדשים וארץ חדשה,

English translation 943

and according to the simple understanding of the matter,

וכפשטות הענין,

English translation 944

that Noah brought an offering etc.164 and this is the concept of "a flood according to the law" –

אז נח האט געבראכט א קרבן וכו' 164 און דאס איז דער ענין פון "גריד כהלכתה" –

English translation 945

a novelty and revelation in the "for the sake of the Torah,"

א חידוש וגילוי אין דעם "בשביל התורה",

English translation 946

a new concept.

אן ענין חדש.

English translation 947

And regarding practical application:

ובנוגע לפועל:

English translation 948

When a simple person asks,

בשעת אן אדם פשוט פרעגט,

English translation 949

what is the concept of the "portion of the Flood" in the Torah,

וואס איז דער ענין פון "פרשת המבול" שבתורה,

English translation 950

and especially since he knows that the Torah existed before the creation of the world,

ובפרט אז ער ווייס אז תורה איז געווען לפני בריאת העולם,

English translation 951

because the world was created "for the sake of the Torah" –

ווארום די וועלט איז דאך באשאפן געווארן "בשביל התורה" –

English translation 952

then how is it possible that in the Torah there is the entire story of the Flood before the world existed and before man was in the Garden of Eden –

איז ווי איז שייך אין תורה דער גאנצער סיפור המבול איידער די וועלט איז געווען און איידער אדם איז געווען אין גן עדן –

English translation 953

he has a twofold lesson:

האט ער די הוראה כפולה:

English translation 954

Firstly,

ערשטנס,

English translation 955

there is the concept of the mikveh,

איז דא דער ענין המקוה,

English translation 956

like the Flood which was the concept of the mikveh and purification.

ווי דער מבול וואס איז געווען דער ענין המקוה והטהרה.

English translation 957

But the main point is –

אבער דער עיקר איז –

English translation 958

that he should not remain stuck in the mikveh –

אז ער דארף ניט בלייבן שטעקן אין מקוה –

English translation 959

there must be the "dry land":

עס דארף זיין דער "יבשה הארץ":

English translation 960

he indeed becomes pure in the mikveh,

ער ווערט טאקע טהור אין מקוה,

English translation 961

but after this he must go out and put on a tallit katan with alacrity,

אבער לאחרי זה דארף ער ארויסגיין און אנטאן א טלית קטן בזריזות,

English translation 962

and lay tefillin and give charity, which is "equivalent to all the commandments"165.

און לייגן תפילין און געבן צדקה וואס איז "שקולה כנגד כל המצוות" 165.

English translation 963

And on the contrary –

ואדרבה –

English translation 964

the actual fulfillment of the commandments in practice is even more precious than when one stands in the mikveh and is simply pure,

דער קיום המצוות בפועל איז נאך טייערער ווי בשעת מ'שטייט אין מקוה און מ'איז א טהור בפשטות,

English translation 965

because the intention is to go out into the public domain,

ווארום די כוונה איז צו ארויסגיין אין רשות הרבים,

English translation 966

and enter one's house and affix a mezuzah in the house,

און אריינגיין צו זיך אין הויז און קובע זיין אין הויז א מזוזה,

English translation 967

and then go to the synagogue and from the synagogue to the study hall etc.166.

און דערנאך גיין אין בית הכנסת ומבית הכנסת לבית המדרש וכו' 166.

English translation 968

And accordingly, it is understood in particular regarding this time,

ועד"ז איז מובן בפרטיות בנוגע לזמן זה,

English translation 969

the transition from the month of Tishrei to the month of Cheshvan –

דער איבערגאנג פון חודש תשרי צו חודש חשון –

English translation 970

that the month of Tishrei is "abundant in festivals,"

וואס חודש תשרי איז "מרובה במועדות",

English translation 971

and according to Torah law the minority is nullified by the majority,

וואס ע"פ תורה איז דער מיעוט בטל ברוב,

English translation 972

so also the few days that are not festivals are nullified within the festivals,

זיינען אויך די עטלעכע טעג שאינם ימים טובים בטל אין די ימים טובים,

English translation 973

within the "festivals,"

אין די "מועדות",

English translation 974

in contrast, Cheshvan is a month of ordinary days –

משא"כ חשון איז א חודש של ימים סתם –

English translation 975

one must know that the main service is the "dry land,"

דארף מען וויסן אז עיקר העבודה איז דער "יבשה הארץ",

English translation 976

going out into the world.

ארויסגיין אין וועלט.

English translation 977

And in more detail:

ובפרטיות יותר:

English translation 978

The month of Cheshvan is a month when the concept of "the Flood" occurs

חודש חשון איז דאך א חודש ווען עס ווערט דער ענין "המבול"

English translation 979

(as it was literally) –

(ווי עס איז געווען בפשטות) –

English translation 980

one must know that "Flood" contains two concepts:

דארף מען וויסן אז "מבול" האט אין זיך צוויי ענינים:

English translation 981

On one hand, this is indeed a concept of "Flood" for the negative etc.,

פון איין זייט איז דאס טאקע אן ענין של "מבול" לגריעותא וכו',

English translation 982

but together with this, the purpose and goal of it is,

אבער ביחד עם זה איז די מטרה ותכלית דערפון,

English translation 983

that there should be the Flood for the positive,

עס זאל זיין דער מבול למעליותא,

English translation 984

the concept of purification,

דער ענין הטהרה,

English translation 985

until the "dry land"

ביז צו "יבשה הארץ"

English translation 986

(which also occurred in the month of Cheshvan).

(וואס איז אויך געווען בחודש חשון).

English translation 987

And accordingly, this is also in the service of man,

ועד"ז איז דאס אויך אין עבודת האדם,

English translation 988

as explained in Chassidus167,

כמבואר אין חסידות 167,

English translation 989

that the waters of the Flood allude to the concept of "many waters" which "cannot extinguish the love etc."168

אז די מי המבול זיינען רומז צו דעם ענין פון "מים רבים" וואס "לא יוכלו לכבות את האהבה וגו'" 168

English translation 990

(and this is explained in the discourses on the portion of Noach,

(וואס דאס איז מבואר אין די דרושים צו פרשת נח,

English translation 991

although this is a verse in Song of Songs –

כאטש דאס איז א פסוק אין שיר השירים –

English translation 992

and the simple reason,

והטעם בפשטות,

English translation 993

because in the portion of Noach it speaks about "waters,"

ווייל אין פ' נח רעדט זיך וועגן "מים",

English translation 994

the waters of the Flood),

מי המבול),

English translation 995

the "waters of insolence"169,

די "מים הזידונים" 169,

English translation 996

thoughts that distract from the service of Hashem –

מחשבות וואס זיינען מבלבל פון עבודת ה' –

English translation 997

nevertheless, there is in this a concept for the positive,

איז אעפ"כ אין דעם פאראן אן ענין למעליותא,

English translation 998

firstly,

ערשטנס,

English translation 999

even in this very verse "many waters,"

אפילו אין דעם פסוק "מים רבים" גופא,

English translation 1000

as the second interpretation in Chassidus that this means "waters of holiness" *169 –

ווי דער צווייטער פירוש אין חסידות אז דאס מיינט "מים דקדושה" *169 –

English translation 1001

as all this is explained at length in the discourses,

כמבואר כל זה בארוכה אין די דרושים,

English translation 1002

and especially in the notes, glosses, and additions of the Tzemach Tzedek

ובפרט אין די הערות והגהות והוספות פון צמח צדק

English translation 1003

(in the commentary on the discourses170);

(באור התורה אויף די דרושים 170);

English translation 1004

And in addition to this –

ונוסף לזה –

English translation 1005

it is indeed explained in the discourses that the waters of the flood are connected to “like the days of old, like ancient years,”

איז דאך מבואר אין די דרושים אז די מי המבול זיינען פארבונדן מיט "כימי עולם וכשנים קדמוניות",

English translation 1006

“like days of antiquity,”

"כימי קדם",

English translation 1007

before the sin –

קודם החטא –

English translation 1008

and the beginning of the verse speaks about the true and complete redemption

וואס התחלת הפסוק רעדט דאך וועגן דער גאולה האמיתית והשלימה

English translation 1009

(as above, section 10).

(כנ"ל ס"י).

English translation 1010

And from all this it is understood,

וואס מכל זה איז מובן,

English translation 1011

that when one stands in the transition from the month of Tishrei to the month of MarCheshvan,

אז בשעת מ'שטייט אין דעם איבערגאנג פון חודש תשרי אין חודש חשון,

English translation 1012

one has the power to attain the ultimate perfection of “the dry land appeared,”

האט מען דעם כח צו דערגרייכן צו תכלית השלימות פון "יבשה הארץ",

English translation 1013

even to the matter of “like the days of old, like ancient years.”

ביז אין דעם ענין פון "כימי עולם וכשנים קדמוניות".

English translation 1014

And this is the lesson that one has when going out from the month of Tishrei into the month of MarCheshvan,

וואס דאס איז די הוראה וואס מ'האט ארויסגייענדיק פון חודש תשרי אין חודש חשון,

English translation 1015

and standing in a time that connects Tishrei with MarCheshvan –

און שטייענדיק אין א צייט וואס איז מחבר תשרי מיט חשון –

English translation 1016

That not only should one not be frightened of the world,

אז ניט נאר מען זאל זיך ניט שרעקן פון דער וועלט,

English translation 1017

but on the contrary,

נאר אדרבה,

English translation 1018

one should see

מען זאל זען,

English translation 1019

that the world which “was created in its fullness”170 should come to a higher state and condition,

אז די וועלט וואס "על מילואו נברא" *170 זאל קומען צו א העכערן מעמד ומצב,

English translation 1020

“These are the generations of Peretz,”171

"אלה תולדות פרץ" 171,

English translation 1021

generations of fullness,

תולדות מלא,

English translation 1022

a greater perfection than the world was when it was created,

א שלימות גדולה יותר ווי די וועלט איז געווען כשנברא,

English translation 1023

and this is accomplished through the service of man in the world.172

און דאס ווערט אויפגעטאן ע"י עבודת האדם בעולם 172.

English translation 1024

And “In the beginning –

און "בראשית –

English translation 1025

for the sake of the Torah and for the sake of Israel,”

בשביל התורה ובשביל ישראל",

English translation 1026

the world was created so that a Jew,

די וועלט איז באשאפן געווארן כדי אז א איד,

English translation 1027

through the study of Torah,

דורך לימוד התורה,

English translation 1028

should elevate it,

זאל איר מעלה זיין,

English translation 1029

even relative to how the world was before its descent,

אפילו לגבי ווי די וועלט איז געווען לפני ירידתה,

English translation 1030

when the world was water within water,

ווען הי' העולם מים במים,

English translation 1031

before the sin.

לפני החטא.

English translation 1032

And this is also the matter of “dry ground according to its law” –

וואס דאס איז אויך דער ענין פון "גריד כהלכתה" –

English translation 1033

which came about through the action of man,

וואס איז געווארן ע"י פעולת האדם,

English translation 1034

through the prayer of Noach.

ע"י תפלת נח.

English translation 1035

And the beginning of the matter was on Rosh HaShanah,

וואס די התחלת הענין איז געווען בראש השנה,

English translation 1036

“on the first day of the month,”

"בראשון באחד לחודש",

English translation 1037

according to the simple meaning of Scripture,

לפי פשוטו של מקרא,

English translation 1038

and the conclusion of the matter,

און דער סיום הענין,

English translation 1039

the “dry land appeared,”

דער "יבשה הארץ",

English translation 1040

was in the month of MarCheshvan.

איז געווען בחודש חשון.

English translation 1041

And from this it is also understood,

וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק,

English translation 1042

that although the service of man must be in a manner of “they shall not cease,”

אז כאטש עבודת האדם דארף זיין באופן פון "לא ישבותו",

English translation 1043

without the matter of “the service of the righteous,”

אן ענין של "עבודת הצדיקים",

English translation 1044

one must nevertheless also accomplish the “bringing back the righteous in repentance,”173

דארף מען אבער אויפטאן אויך דעם "לאתבא צדיקיא בתיובתא" 173,

English translation 1045

so that the righteous should also have the quality of penitents,

אז צדיקים זאלן האבן אויך די מעלה פון בעלי תשובה,

English translation 1046

through the fact that one conducts oneself not only according to the Shulchan Aruch,

דורך דעם וואס מ'פירט זיך ניט נאר ע"פ שו"ע,

English translation 1047

but also “beyond the letter of the law,”

נאר אויך "לפנים משורת הדין",

English translation 1048

but this itself is the conduct and order of the righteous,

אבער דאס גופא איז די הנהגה וסדר פון צדיקים,

English translation 1049

“according to its law,”

"כהלכתה",

English translation 1050

according to order and law.

ע"פ סדר והלכה.

English translation 1051

It is understood from all this,

איז מכל זה מובן,

English translation 1052

that when one thinks about the month of MarCheshvan,

אז ווען מ'טראכט וועגן חודש חשון,

English translation 1053

and one begins to go into action in the month of MarCheshvan,

און מ'הויבט אן אריינגיין לפועל אין חודש חשון,

English translation 1054

and one travels away,

און מ'פארט זיך פאנאנדער,

English translation 1055

and one goes out from the synagogue and study hall of the Nasi of our generation,

און מ'פארט ארויס פון דעם ביהכנ"ס וביהמ"ד פון נשיא דורנו,

English translation 1056

into the “outside,”

אין דעם "חוצה",

English translation 1057

each one according to his matter –

כל אחד לפי ענינו –

English translation 1058

Each one must know,

דארף יעדערער וויסן,

English translation 1059

that he travels to his place with a holy mission,

אז ער פארט למקומו מיט א שליחות קדושה,

English translation 1060

“from Hashem are the steps of a man established,”174

"מה' מצעדי גבר כוננו" 174,

English translation 1061

and according to the well-known teaching of the Baal Shem Tov175

וכתורת הבעש"ט הידועה 175

English translation 1062

(which the Nasi of our generation transmitted in the name of his father,

(וואס נשיא דורנו האט איבערגעגעבן בשם אביו,

English translation 1063

who heard it from the Baal Shem Tov) –

וועלכער האט עס געהערט פון בעש"ט) –

English translation 1064

“And it shall be176 when you come into the land… and you shall put it in a basket –

"והי' 176 כי תבוא אל הארץ גו' ושמת בטנא –

English translation 1065

clothing the lights in vessels

מלביש זיין די אורות אין כלים

English translation 1066

(with the matters hinted at in the acronym of “basket,”

(מיט די ענינים וואס זיינען נרמז אין ר"ת פון "טנא",

English translation 1067

cantillation notes, vowel points, letters177]…

טעמים נקודות אותיות 177]...

English translation 1068

and you shall go to the place –

והלכת אל המקום –

English translation 1069

this is the matter of Divine Providence –

הוא ענין השגחה פרטית –

English translation 1070

which Hashem your G-d will choose –

אשר יבחר ה' אלקיך –

English translation 1071

that when a Jew goes to a place,

אז א איד גייט אין אן ארט,

English translation 1072

it is not that he goes, but rather he is led,

איז דאס ניט וואס ער גייט נאר מי פירט עם,

English translation 1073

by the supernal Providence

די השגחה העליונה

English translation 1074

(and as is known178 the explanation of the verse “from Hashem are the steps of a man established”],

(וכידוע 178 דער פירוש הכתוב "מה' מצעדי גבר כוננו"],

English translation 1075

is that when he comes to a place, the intention is –

איז אז ער קומט אין אן ארט איז די כוונה –

English translation 1076

to cause His name to dwell there –

לשכן שמו שם –

English translation 1077

to publicize G-dliness in the world,”

לפרסם אלקות בעולם",

English translation 1078

to make for Him, blessed be He, a dwelling place in the lower realms.

לעשות לו ית' דירה בתחתונים.

English translation 1079

And in order that there should be a “dwelling place in the lower realms,” one must have the “dry land appeared,”

וואס כדי עס זאל זיין "דירה בתחתונים" דארף מען האבן דעם "יבשה הארץ",

English translation 1080

until “dry ground according to its law,”

ביז "גריד כהלכתה",

English translation 1081

the heavens and earth and all their hosts should be as is proper,

די שמים וארץ וכל צבאיהם זאלן זיין כדבעי,

English translation 1082

and one should perform the service in this with joy and a good heart,

און מ'זאל טאן די עבודה בזה מתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 1083

according to what is stated in the Shulchan Aruch,

לויט ווי עס שטייט אין שו"ע,

English translation 1084

“according to its law,”

"הלכתה",

English translation 1085

continually in their order.

תמידים כסדרם.

English translation 1086

But what then –

נאר וואס דען –

English translation 1087

one has only just gone out of the month of Tishrei?

מ'איז ערשט ארויס פון חודש תשרי?

English translation 1088

This is not a matter of going away from there, G-d forbid,

איז דאס ניט קיין ענין אז מ'גייט ח"ו אוועק פון דארט,

English translation 1089

because “holiness does not move from its place.”179

ווארום "קדושה אינה זזה ממקומה" 179.

English translation 1090

And as the Baal Shem Tov says,

און ווי דער בעש"ט זאגט,

English translation 1091

and transmits it through the Maggid,

און גיט עס איבער דורכן מגיד,

English translation 1092

and afterwards it comes to the Alter Rebbe,

און דערנאך קומט עס אן צום אלטן רבי'ן,

English translation 1093

and through the Nasi of our generation it comes to each and every one of us,

און ע"י נשיא דורנו קומט עס אן לכל אחד ואחת פון אונז,

English translation 1094

the small with the great and the small with the great,

הקטנים עם הגדולים והקטנות עם הגדולות,

English translation 1095

one should know,

מען זאל וויסן,

English translation 1096

that all matters were given solely so that one should carry out the mission from the Most High,

אז אלע ענינים זיינען געגעבן געווארן בלויז בדי מ'זאל דורכפירן די שליחות פון אויבערשטן,

English translation 1097

“to make for Him, blessed be He, a dwelling place in the lower realms.”

"לעשות לו ית' דירה בתחתונים".

English translation 1098

And may it be His will,

ויה"ר,

English translation 1099

that one should perform the service in such a manner that one takes the power for this from the month of Tishrei,

מען זאל טאן אין דער עבודה באופן כזה אז מ'נעמט דעם כח לזה פון חודש תשרי,

English translation 1100

which was blessed by the Holy One, blessed be He, Himself,180

וואס איז נתברך געווארן ע"י הקב"ה בעצמו 180,

English translation 1101

and in a manner of “the seventh month,”

ובאופן של "חודש השביעי",

English translation 1102

sworn, satiated, and satiating,181

מושבע ומשובע ומשביע 181,

English translation 1103

it is a satiated one that satiates all the months and days of the year,

ער איז אַן אָנגעזעטיקטער וואס זעטיקט אן די אלע חדשים און טעג שלאח"ז,

English translation 1104

with the “light of satiety” that comes from the Most High,

מיט דעם "אור שובע" וואס נעמט זיך פון דעם אויבערשטן,

English translation 1105

“from His full, open, holy, and expansive hand,”

"מידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה",

English translation 1106

and “in the light of the face of the King of life,”182

און "באור פני מלך חיים" 182,

English translation 1107

“with children, life, and ample sustenance.”

"בבני חיי ומזוני רויחי".

English translation 1108

May it be His will,

ויה"ר,

English translation 1109

that each one should add even more to the resolutions he made in the month of Tishrei,

אז יעדערער זאל נאך מער מוסיף זיין אויף די החלטות וואס ער האט געמאכט בחודש תשרי,

English translation 1110

because together with the "untying of the bundles"

ווארום צוזאמען מיטן "פאנאנדערפאקן די פעקלאַך"

English translation 1111

(as per the well-known saying185)

(כפתגם הידוע 185)

English translation 1112

each one has the power to add,

האט דאך יעדערער דעם כח צו מוסיף זיין,

English translation 1113

again and again,

ביז כהנה וכהנה,

English translation 1114

until beyond all measure.

ביז שלא בערך.

English translation 1115

And whoever is early and whoever is diligent is praiseworthy,

וכל המקדים וכל הזריז הרי זה משובח,

English translation 1116

and whoever increases is praiseworthy.

וכל המרבה הרי זה משובח.

English translation 1117

And as has been spoken several times,

וכמדובר כמה פעמים,

English translation 1118

that when a Jew resolves even a matter that is beyond his capacity

אז בשעת א איד איז מחליט אפילו אן ענין שאינו בערכו

English translation 1119

(or it appears that it is beyond his capacity,

(אדער עס ווייזט זיך אויס אז ס'איז שלא בערכו,

English translation 1120

or it is truly beyond his capacity) –

אדער עס איז באמת שלא בערכו) –

English translation 1121

the Most High combines the "vessels",

איז דער אויבערשטער מצרף די "כלים",

English translation 1122

"and He will sustain you"186,

"והוא יכלכלך" 186,

English translation 1123

and combines the good deed with the good thought and good resolution187.

און איז מצרף דעם מעשה טוב צו דער מחשבה טובה והחלטה טובה 187,

English translation 1124

And with speed and alacrity and with strength and completeness,

ובמהירות ובזריזות ובתוקף ובשלימות,

English translation 1125

and speedily, in our very own days.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1126

Regarding the custom of stopping for the daily portion of Chumash,

ע"ד הרגיל זיך אפשטעלן אויפן שיעור החומש,

English translation 1127

there is also the custom of stopping for the daily portion of Rambam,

איז דאך אויך רגיל צו זיך אפשטעלן אויפן שיעור הרמב"ם היומי,

English translation 1128

as mentioned and discussed at length in the recent farbrengens.

כמוזכר וכמדובר בארוכה בהתוועדויות האחרונות.

English translation 1129

In today's Rambam portion we also find a matter connected with "water".

געפינט מען אין היינטיקן שיעור רמב"ם אויך אן ענין וואס איז פארבונדן מיט "מים".

English translation 1130

The beginning of today's portion of Rambam is188:

די התחלה פון דעם היינטיקן שיעור ומב"ם איז 188:

English translation 1131

"The bones of a fish and its skin, if one makes vessels from them, do not receive impurity at all, etc."

"עצמות הדג ועורו העושה מהן כלים אינן מקבלין טומאה כלל כו'

English translation 1132

(And he adds,

(און ער איז מוסיף,

English translation 1133

that this is not only regarding sea creatures,

אז אזוי איז דאס ניט נאר אין בעלי חיים שבים,

English translation 1134

but also regarding vegetation]

נאר אויך אין צומח]

English translation 1135

"And likewise the green [growth] that is on the surface of the water and the like,

וכן ירוקה שעל פני המים וכיוצא בה,

English translation 1136

for everything that is in the sea is pure."

שכל מה שבים טהור".

English translation 1137

And behold,

והנה,

English translation 1138

regarding all the laws of the Torah, the Rambam writes189: "Although all the statutes of the Torah are decrees, as we explained at the end of [Tractate] Me'ilah

בנוגע צו כל ההלכות שבתורה שרייבט דער רמב"ם 189 "אע"פ שכל חוקי התורה גזירות הם כמו שביארנו בסוף מעילה

English translation 1139

[as mentioned in a previous farbrengen190]

[ווי דערמאנט אין א פריערדיקער התוועדות 190]

English translation 1140

it is fitting to contemplate them, and whatever reason you can give, give a reason,

ראוי להתבונן בהן וכל מה שאתה יכול ליתן לו טעם תן לו טעם,

English translation 1141

for the early Sages said that King Solomon understood most of the reasons for all the statutes of the Torah

הרי אמרו חכמים הראשונים שהמלך שלמה הבין רוב הטעמים של כל חוקי התורה

English translation 1142

[as he brings elsewhere191 "that Solomon knew the reason for all the commandments, except for the Red Heifer"]...

[ווי ער ברענגט במ"א 191 "ששלמה ידע סבת כל המצוות כולן מלבד פרה אדומה"]...

English translation 1143

And most of the laws of the Torah...

ורוב דיני התורה..

English translation 1144

are to correct opinions and to straighten all deeds."

לתקן הדעות וליישר כל המעשים".

English translation 1145

And in particular, he writes at the end of the Laws of Mikva'ot regarding all the laws of impurity and purity,

ובפרטיות שרייבט ער בסיום הל' מקוואות בנוגע צו כל דיני טומאה וטהרה,

English translation 1146

that although they are "decrees of the Scriptural text" –

אז כאטש זיי זיינען "גזירות הכתוב" –

English translation 1147

"nevertheless, there is a hint in the matter",

"אעפ"כ רמז יש בדבר",

English translation 1148

a matter of ethical instruction and teaching,

אן ענין של מוסר והוראה,

English translation 1149

that "just as one who directs his heart to become pure, once he immerses, he is pure...

אז "כשם שהמכוין לבו לטהר כיון שטבל טהור...

English translation 1150

so too, one who directs his heart to purify his soul...

כך המכוין לבו לטהר נפשו...

English translation 1151

once he agrees in his heart...

כיון שהסכים בלבו...

English translation 1152

and brings his soul into the waters of knowledge –

והביא נפשו במי הדעת –

English translation 1153

he is pure."

טהור".

English translation 1154

From this it is understood regarding our matter –

איז מזה מובן בעניננו –

English translation 1155

that also in this law of "everything that is in the sea is pure" there is a lesson and instruction in the service of Hashem and the correction of character traits, etc.

אז אויך אין דעם דין פון "כל שבים טהור" איז פאראן א לימוד והוראה אין עבודת ה' ותיקון המדות וכו'.

English translation 1156

And one can say the explanation of this,

ויש לומר הביאור בזה,

English translation 1157

according to what Chassidus192 explains regarding the advantage of fish in the sea over other created beings:

לויט דעם וואס חסידות 192 איז מבאר דעם אויפטו פון דגים שבים על שאר הנבראים:

English translation 1158

Fish were created in such a manner,

דגים זיינען באשאפן געווארן באופן כזה,

English translation 1159

that they must always be found in their source of life,

אז זיי מוזן זיך אלעמאל געפינען במקור חיותם,

English translation 1160

and they cannot have any mistake as to what is their source of life,

און זיי קענען קיין טעות ניט האבן וואס איז מקור חיותם,

English translation 1161

because as soon as they separate from the sea, it is the opposite of their life and existence193 –

ווארום מיד כשפורשים מהים איז דאס היפך חיותם ומציאותם 193 –

English translation 1162

and therefore they have the same law as the water of the sea194,

און דערפאר האבן זיי א דין ווי מי הים 194,

English translation 1163

because they are nullified to the water of the sea195.

ווייל זיי זיינען בטל צו מי הים 195.

English translation 1164

From this it is understood also regarding our matter,

וואס דערפון איז מובן אויך בעניננו,

English translation 1165

that when the world is in such a state that it is nullified to its source of life,

אז בשעת די וועלט איז באופן כזה אז זי איז בטל למקור חיותה,

English translation 1166

the word of Hashem that brings into being and gives life to the world at every single moment196,

דער דבר הוי' וואס איז מהווה ומחי' די וועלט בכל רגע ורגע 196,

English translation 1167

so that it cannot do anything that is the opposite of its life –

ביז אז זי קען ניט טאן קיין זאך וואס איז היפך חיותה –

English translation 1168

it does not receive impurity.

איז זי ניט מקבל טומאה.

English translation 1169

What is essentially the nature of every creation:

וואס בעצם איז דאס בטבע פון יעדער בריאה:

English translation 1170

Why is there an existence of doing contrary to the will of Hashem –

פארוואס איז פאראן א מציאות פון טאן היפך רצון השם –

English translation 1171

because one does not feel that He is bringing into being and giving life to the thing at that very moment;

דערפאר וואס מ'פילט ניט אז ער איז מהווה ומחי' די זאך באותו רגע ממש;

English translation 1172

if, however, he would feel how he is brought into being at every moment from the word of Hashem –

אויב אבער ער וואלט געפילט ווי ער ווערט נתהווה בכל רגע פון דבר ה' –

English translation 1173

he would not be able to become impure,

וואלט ער ניט געקענט מקבל טומאה זיין,

English translation 1174

because he would not have the choice to do so.

ווייל ער וואלט ניט געהאט קיין בחירה דאס צו טאן.

English translation 1175

And this is a matter that even a simple person can understand:

און דאס איז אן ענין וואס עס קען פארשטיין אויך אן אדם פשוט:

English translation 1176

Suppose everyone would know and see what is his life-force that brings him into being and gives him life at every single moment –

נניח אז יעדערער וואלט געוואוסט און געזען וואס איז זיין חיות וואס איז אים מהווה ומחי' בכל רגע ורגע –

English translation 1177

would he then be able to do anything against this?!

וואלט ער דען געקענט עפעס טאן נגד זה?!

English translation 1178

Everyone understands simply,

יעדערער פארשטייט בפשטות,

English translation 1179

that it cannot be so!

אז עס קען ניט זיין אזוי!

English translation 1180

It is only that since he does not feel his life-force,

עס איז מערניט וואס וויבאלד ער פילט ניט זיין חיות,

English translation 1181

or he also does not understand it,

אדער ער פארשטייט עס אויך ניט,

English translation 1182

and even if he understands, his understanding alone is not enough,

און אפילו אויב ער פארשטייט איז זיין פארשטאנד אליין ניט גענוג,

English translation 1183

because he can be bribed by a pleasure,

ווייל ער קען זיין משוחד פון א תענוג,

English translation 1184

a desire,

א רצון,

English translation 1185

or any bribe whatsoever –

אדער איזה שוחד שיהי' –

English translation 1186

therefore it does not affect him.

דערפאר פועל'ט עס ניט אויף אים.

English translation 1187

When, however, he feels it in actuality –

בשעת אבער ער פילט עס בפועל –

English translation 1188

it is exactly as a person cannot flee from air,

איז פונקט ווי א מענטש קען ניט אנטלויפן פון אויר,

English translation 1189

because without air a person cannot live –

ווייל אן לופט קען א מענטש ניט לעבן –

English translation 1190

so too, he cannot flee from his G‑dly life-force!

אזוי קען ער ניט אנטלויפן פון זיין חיות אלקי!

English translation 1191

He does not need to wait for the world that will be "after one hundred and twenty years,"

ער דארף ניט ווארטן אויפן עולם וואס וועט זיין "לאחרי מאה ועשרים שנה",

English translation 1192

but exactly as he feels immediately in the moment when he has no air to breathe,

נאר פונקט ווי ער דערפילט גלייך אין דעם רגע ווען ער האט ניט קיין אויך אויף אטעמען,

English translation 1193

and runs immediately to a place that has air,

און לויפט גלייך צום ארט וואס האט אויר,

English translation 1194

or he initially does not go out from the place that has air –

אדער ער גייט מלכתחילה ניט ארויס פון דעם מקום וואס האט אויר –

English translation 1195

so too is it regarding the Divine vitality.

אזוי איז אויך בנוגע צו דעם חיות אלקי.

English translation 1196

Regarding air, even a simple person sees this,

וואס בנוגע צו אויר זעט דאך דאס אן אדם פשוט,

English translation 1197

in the most simple life –

בחייו הכי פשוטים –

English translation 1198

only regarding the Divine vitality he needs to know that this is like his "air."

נאר בנוגע צום חיות אלקי דארף ער וויסן אז דאס איז ווי זיין "אויר".

English translation 1199

And this is the virtue of fish,

און דאס איז די מעלה פון דגים,

English translation 1200

which feel at all times,

וועלכע פילן אלע מאל,

English translation 1201

that the sea,

אז דער ים,

English translation 1202

which is the source of their life,

וואס איז מקור חיותם,

English translation 1203

is something from which they cannot separate –

איז א זאך פון וועלכער זיי קענען זיך ניט אפשיידן –

English translation 1204

so too must a person be,

וואס אזוי דארף אויך זיין א מענטש,

English translation 1205

through contemplation,

ע"י ההתבוננות,

English translation 1206

that he should feel that he is always connected to the source of his life,

ער זאל פילן ווי ער איז תמיד פארבונדן מיט מקור חיותו,

English translation 1207

with the Most High,

מיטן אויבערשטן,

English translation 1208

and consequently he can do nothing contrary to the will of his source.

ובמילא קען ער גארניט טאן בניגוד צום רצון פון זיין מקור.

English translation 1209

And this is the lesson from today's lesson in Rambam –

און דאס איז די הוראה פון היינטיקן שיעור אין רמב"ם –

English translation 1210

that "everything that is in the sea is pure,"

אז "כל שבים טהור",

English translation 1211

that just as there can be a reality of a person who has not yet used his intellect to know about his connection to the source of his life,

אז אזוי ווי עס קען זיין א מציאות פון א מענטשן וואס האט נאך ניט גענוצט זיין שכל צו וויסן וועגן זיין קשר מיט מקור חיותו,

English translation 1212

or another matter has intervened,

אדער עס האט זיך אריינגעמישט אן אנדער ענין,

English translation 1213

consequently there can be a reality of the opposite of purity –

במילא קען זיין א מציאות של היפך הטהרה –

English translation 1214

he is told that he should become like a "fish" which is "from the creatures of the water,"

זאגט מען אים ער זאל ווערן ווי א "דג" וואס איז "מבריית המים",

English translation 1215

he will be "pure"!

וועט ער זיין "טהור"!

English translation 1216

And this can also be connected to the matter of the flood mentioned above –

ויש לקשר זה אויך מיטן ענין המבול הנ"ל –

English translation 1217

that the matter of "rains of blessing,"

אז דער ענין פון "גשמי ברכה",

English translation 1218

the waters for the positive,

די מים למעליותא,

English translation 1219

also alludes to the matter of "everything that is in the sea is pure,"

איז אויך מרמז אויף דעם ענין פון "כל שבים טהור",

English translation 1220

that one must be connected to the source of his life like every thing that is from the creatures of the water.

אז מ'דארף זיין קשור צו מקור חיותו אזוי ווי יעדער זאך וואס איז מבריית המים.

English translation 1221

And here is the place to conclude what was discussed on the Shabbat before this one197,

וכאן המקום לסיים וואס מ'האט גערעדט בשבת שלפני זה 197,

English translation 1222

regarding Rashi's commentary in Parshat Bereishit,

בנוגע צו פירוש רש"י אין פרשת בראשית,

English translation 1223

where we were left with a question.

וואס מ'איז געבליבן מיט א קשיא.

English translation 1224

I thought,

איך האב געטראכט,

English translation 1225

that perhaps it would disturb Jews from sleeping,

אז אפשר וועט עס שטערן אידן פון שלאפן,

English translation 1226

consequently one must say an answer more quickly;

במילא דארף מען שנעלער זאגן א תירוץ;

English translation 1227

but,

אבער,

English translation 1228

thank the Most High,

געלויבט דער אויבערשטער,

English translation 1229

it did not disturb anyone's sleep:

עס האט קיינעם ניט געשטערט דעם שלאפן:

English translation 1230

they did not know the question and did not know the answer!

מ'האט ניט געוואוסט די קשיא און ניט געוואוסט דעם תירוץ!

English translation 1231

For the question is in that which is stated in the verse198 "And Hashem Elokim formed from the ground every beast of the field and every bird of the heavens, and brought them to the man to see what he would call them; and whatever the man called each living soul, that was its name,

וואס די קשיא איז אין דעם וואס עס שטייט אין פסוק 198 "ויצר ה' אלקים מן האדמה כל חית השדה ואת כל עוף השמים ויבא אל האדם לראות מה יקרא לו וכל אשר יקרא לו האדם נפש חי' הוא שמו,

English translation 1232

And the man called names to all the cattle and to the birds of the heavens and to every beast of the field" –

ויקרא האדם שמות לכל הבהמה ולעוף השמים ולכל חית השדה" –

English translation 1233

so seemingly it is not understood,

אז לכאורה איז ניט פארשטאנדיק,

English translation 1234

what happened with the names of the fish?!

וואס טוט זיך מיט די שמות פון דגים?!

English translation 1235

And from whichever side:

וממה נפשך:

English translation 1236

If the fish were also brought before the man,

אויב מ'האט געבראכט אויך די דגים לפני אדם,

English translation 1237

and he gave them names,

און ער האט זיי געגעבן שמות,

English translation 1238

this should have been stated in the verse;

האט דאס געדארפט שטיין אין פסוק;

English translation 1239

and if not –

און אויב ניט –

English translation 1240

then what is the reason? Fish also have a "living soul,"

איז וואס איז דער טעם הדבר? דגים האבן דאך אויך א "נפש חי'",

English translation 1241

a soul –

א נשמה –

English translation 1242

should it not also have been regarding them "whatever the man called each living soul, that was its name"?

האט אויך בא זיי געדארפט זיין "אשר יקרא לו האדם נפש חי' הוא שמו"?

English translation 1243

Regarding this there was a reasoning and a supposition199 to answer this:

אין דעם איז געווען א סברא וקס"ד 199 צו פארענטפערן דאס:

English translation 1244

Rashi brings,

רש"י ברענגט,

English translation 1245

that the reason for that which is stated here "And Hashem Elokim formed,"

אז דער טעם הדבר וואס דא שטייט "ויצר ה' אלקים",

English translation 1246

an unusual expression,

א לשון בלתי רגיל,

English translation 1247

not "and He created" or "and He made" –

ניט "ויברא" אדער "ויעש" –

English translation 1248

"And in words of Aggadah,

"ובדברי אגדה,

English translation 1249

this formation is an expression of subjugation and conquest, as 'when you besiege a city'200,

יצירה זו לשון רידוי וכבוש כמו כי תצור אל עיר 200,

English translation 1250

that He subdued them under the hand of man,"

שכבשן תחת ידו של אדם",

English translation 1251

a matter of dominion,

אן ענין של ממשלה,

English translation 1252

i.e., that the giving of names was connected with that which the Most High made the man rule and dominate over all the creations,

ד.ה. אז די נתינת השמות איז געווען פארבונדן דערמיט וואס דער אויבערשטער האט ממשיל ומשליט געווען אדם'ען על כל הנבראים,

English translation 1253

in a manner of "when you besiege a city etc. until it is subdued."

באופן פון "כי תצור אל עיר גו' עד רדתה".

English translation 1254

Consequently it is already understood why the matter of fish is not brought here –

במילא איז שוין מובן פארוואס דא ברענגט זיך ניט דער ענין פון דגים –

English translation 1255

because a man

ווארום א מענטש

English translation 1256

(not necessarily a Jew –

(לאו דוקא א איד –

English translation 1257

we are speaking about Adam the First from whom afterwards came all the nations of the earth)

מ'רעדט דאך וועגן אדם הראשון וואס פון אים זיינען דערנאך געווארן כל עמי הארץ)

English translation 1258

can lead and use specifically beasts and cattle and birds,

קען אנפירן און באנוצן זיך דוקא מיט חיות ובהמות ועופות,

English translation 1259

but not so with fish of the sea, he cannot lead them.

משא"כ מיט דגים שבים קען ער ניט אנפירן.

English translation 1260

He can catch them and eat them –

ער קען זיי כאפן און עסן –

English translation 1261

but not lead them.

אבער ניט אנפירן מיט זיי.

English translation 1262

So according to this it turns out,

וואס לפי זה קומט אויס,

English translation 1263

that by bringing the "words of Aggadah" Rashi clarifies the matter:

אז מיט ברענגען די "דברי אגדה" באווארנט רש"י דעם ענין:

English translation 1264

Since here it is speaking about a matter of subjugation and dominion,

וויבאלד דא רעדט זיך וועגן אן ענין של רידוי וממשלה,

English translation 1265

this applies only to cattle and beasts of the land,

איז דאס שייך נאר ביי בהמות וחיות הארץ,

English translation 1266

as a five-year-old to Scripture sees that his father or he himself can lead cattle and beasts;

ווי א בן חמש למקרא זעט אז זיין פאטער אדער ער אליין קען אנפירן מיט בהמות וחיות;

English translation 1267

and similarly regarding birds –

ועד"ז בנוגע עופות –

English translation 1268

there are those who lead chickens or doves

איז דאך דא וואס מ'פירט אָן מיט הינער אדער מיט טויבן

English translation 1269

(a dove or a turtledove),

(יונה אדער תור),

English translation 1270

one has a "dovecote" etc. where one leads them etc.;

מ'האט א "שובך" וכיו"ב וואו מ'פירט אן מיט זיי וכו';

English translation 1271

but not so regarding fish, there cannot be any dominion and subjugation.

משא"כ ביי דגים קען ניט זיין קיין ממשלה ורדי'.

English translation 1272

Which seemingly is a reason acceptable to the intellect –

וואס לכאורה איז דאס א טעם המתקבל בשכל –

English translation 1273

but the Most High helps that the full verse the Scripture spoke is the opposite!

העלפט אבער דער אויבערשטער אז מקרא מלא דיבר הכתוב פארקערט!

English translation 1274

It says earlier in the verse201,

עס שטייט פריער אין פסוק 201,

English translation 1275

that the Almighty said to Adam and Chava –

אז דער אויבערשטער האט געזאגט צו אדם וחוה –

English translation 1276

"And rule over the fish of the sea and over the fowl of the heaven"!

"ורדו בדגת הים ובעוף השמים"!

English translation 1277

So we see that the matter of "rule" also applies to "fish of the sea",

זעט מען דאך אז דער ענין פון "רדי'" איז שייך אויך ביי "דגת הים",

English translation 1278

and on the contrary,

ואדרבה,

English translation 1279

this is stated even at the beginning

דאס שטייט גאר אין אנהויב

English translation 1280

(before fowl of the heaven etc.).

(פאר עוף השמים וכו'). ו

English translation 1281

I caught myself,

האב איך זיך געכאפט,

English translation 1282

that since this is a "blatant difficulty" –

אז אזוי ווי דאס איז א "קלאץ קשיא" –

English translation 1283

it is actually such a simple thing,

איז דאס בעצם אזא דבר הפשוט,

English translation 1284

which has the most simple reason,

וואס האט א טעם הכי פשוט,

English translation 1285

to the extent that Rashi does not need to explain it at all!

ביז אז רש"י דארף עס גארניט באווארענען!

English translation 1286

And of course,

און זעלבסטפארשטענדלעך,

English translation 1287

that one need not ask this of a teacher;

אז מ'דארף עס ניט פרעגן ביי א מלמד;

English translation 1288

because the teacher does not initially seek any resolution to the question,

ווארום דער מלמד זוכט מלכתחילה ניט קיין תירוץ אויף דער קשיא,

English translation 1289

as I saw with my teacher!

ווי איך האב געזען ביי מיין מלמדו!

English translation 1290

What is the simple explanation:

וואס דאס איז א ביאור פשוט:

English translation 1291

The benefit of a name a child understands,

די תועלת פון א נאמען פארשטייט א קינד,

English translation 1292

that it is in order to call the bearer of the name by his name;

אז דאס איז כדי צו רופן דעם בעל השם מיט זיין נאמען;

English translation 1293

that if one calls him by his name he will obey,

אז מ'וועט אים רופן בשמו וועט ער פאלגן,

English translation 1294

or he will turn around,

אדער ער וועט זיך א קער טאן,

English translation 1295

see what is wanted from him or what is said to him etc.

זען וואס מ'וויל פון אים אדער וואס מ'זאגט אים וכו'.

English translation 1296

Therefore the matter of giving names is specifically suited to animals and fowl –

איז דעריבער מתאים דער ענין פון נתינת השמות דוקא צו בהמות ועופות –

English translation 1297

which can hear when one calls them by their name;

וואס קענען הערן ווי מ'רופט זיי בשמם;

English translation 1298

but fish are found in the sea,

משא"כ דגים געפינען זיך בים,

English translation 1299

in water –

אין וואסער –

English translation 1300

one can shout the name of the fish the whole day,

קען מען שרייען א גאנצן טאג דעם נאמען פון דעם דג,

English translation 1301

but the fish will not hear it!...

אבער דער דג וועט עס ניט הערן!...

English translation 1302

And especially the great sea creatures which are found deep in the sea –

ובפרט די תנינים הגדולים וועלכע געפינען זיך טיף אין ים –

English translation 1303

they certainly cannot hear when one calls them.

קענען זיי זיכער ניט הערן אז מ'רופט זיי.

English translation 1304

Therefore Rashi does not need to explain the matter,

דעריבער דארף רש"י דעם ענין ניט באווארענען,

English translation 1305

because it is understood simply to a five-year-old studying Scripture.

ווייל עס איז מובן בפשטות צו א בן חמש למקרא.

English translation 1306

However, it is not understood according to Chassidus:

עס בלייבט אבער ניט מובן ע"פ חסידות:

English translation 1307

Since "his name which is called upon him in the Holy Tongue"202 brings into being and sustains and maintains every thing in the world –

וויבאלד אז "שמו אשר יקראו לו בלשון הקודש" 202 איז מהווה ומחי' ומקיים יעדער זאך שבעולם –

English translation 1308

so what difference does it make whether he hears or he does not hear –

איז דאך קיין נפק"מ ניט צי ער הערט יע אדער ער הערט ניט –

English translation 1309

but it brings him into being and sustains him203!

אבער דאס איז אים מהווה ומקיים 203!

English translation 1310

And in addition to this –

ונוסף לזה –

English translation 1311

there is an even greater blatant difficulty according to Chassidus:

איז דא נאך א גרעסערע קלאץ קשיא ע"פ חסידות:

English translation 1312

There is a verse in Yechezkel regarding the four Chayos of the Merkavah204.

עס שטייט א פסוק אין יחזקאל וועגן די ד' חיות שבמרכבה 204.

English translation 1313

Although who studies this Yechezkel:

וואס כאטש אז ווער לערנט דאס יחזקאל:

English translation 1314

one may study it sometimes in cheder,

מ'לערנט דאס אפשר אמאל אין חדר,

English translation 1315

and afterwards one occupies oneself with the study of Gemara and Poskim,

און דערנאך פארנעמט מען זיך מיט לימוד הגמרא ופוסקים,

English translation 1316

Rishonim and Acharonim –

ראשונים ואחרונים –

English translation 1317

but the matter is brought in many places in Chassidus205,

אבער דער ענין ווערט געבראכט בכ"מ אין חסידות 205,

English translation 1318

that there is the supernal Merkavah,

אז עס איז פאראן די מרכבה העליונה,

English translation 1319

and through the Merkavah all influences are drawn down into the world.

און דורך דער מרכבה ווערן נמשך אלע השפעות אין וועלט.

English translation 1320

It says in the verse that in the Merkavah there are "the face of a man and the face of a lion on the right for the four of them, and the face of an ox on the left for the four of them, and the face of an eagle for the four of them"206,

שטייט אין דעם פסוק אז אין דער מרכבה זיינען דא "פני אדם ופני ארי' אל הימין לארבעתם ופני שור מהשמאל לארבעתן ופני נשר לארבעתן" 206,

English translation 1321

through which four "faces" the influence from the supernal Man upon the throne is drawn –

וואס דורך די פיר "פנים" ווערט נמשך די השפעה פון דעם אדם העליון שעל הכסא –

English translation 1322

to all creatures in the world.

לכל הברואים שבעולם.

English translation 1323

It is explained in many places207,

איז מבואר בכ"מ 207,

English translation 1324

that from the face of the lion vitality is drawn to "wild animals",

אז פון פני ארי' ווערט נמשך די חיות צו "חיות",

English translation 1325

because the lion is the king among wild animals208,

ווייל ארי איז מלך שבחיות 208,

English translation 1326

from the ox it is drawn into domestic animals,

פון שור ווערט נמשך אין בהמות,

English translation 1327

because the ox is the king among domestic animals208,

ווייל שור איז מלך שבבהמות 208,

English translation 1328

and from the eagle into fowl because the eagle is the king among fowl208.

און פון נשר אין עופות ווייל נשר איז מלך שבעופות 208.

English translation 1329

According to this, the question becomes –

וואס לפי זה ווערט די שאלה –

English translation 1330

what about the king among fish,

וואס איז מיטן מלך שבדגים,

English translation 1331

the "Leviathan"?!

דער "לויתן"?!

English translation 1332

It is stated nowhere that there is a fifth leg in the Merkavah,

עס שטייט אין ערגעץ-ניט אז עס איז דא א פינפטער רגל במרכבה,

English translation 1333

and heaven forbid to say so –

וח"ו צו זאגן אזוי –

English translation 1334

there are no more than the four legs of the Merkavah,

עס זיינען דא מערניט ווי ד' רגלי המרכבה,

English translation 1335

as it says in the verse,

ווי עס שטייט אין פסוק,

English translation 1336

and in the books of Chassidus and in the holy Tanya!

און אין ספרי חסידות און אין תניא קדישא!

English translation 1337

Thus the question becomes –

ווערט לפי זה די שאלה –

English translation 1338

what happens with fish?

וואס טוט זיך מיט דגים?

English translation 1339

And there one cannot answer the aforementioned resolution,

און דארט קען מען ניט ענטפערן דעם תירוץ האמור,

English translation 1340

regarding Rashi's commentary,

בנוגע צו פירוש רש"י,

English translation 1341

simply.

כפשוט.

English translation 1342

Give to the wise and he will become wiser.

ותן לחכם ויחכם עוד.

English translation 1343

Since we spoke several matters from the Written Torah and the Oral Torah and the discourses of our Nesi'im;

אזוי ווי מ'האט גערעדט כמה ענינים פון תושב"כ ותושבע"פ און מאמרי רבותינו נשיאינו;

English translation 1344

in addition to this, those who have not yet prayed Maariv

עד"ז די וואס האבן נאך ניט געדאוונט מעריב

English translation 1345

(or those who prayed Maariv a long time before the farbrengen)

(אדער די וואס האבן געדאוונט מעריב א זמן רב לפני ההתוועדות)

English translation 1346

will add in prayer and song and the melody "He will build the Beis HaMikdash speedily in our days" –

וועלן מוסיף זיין אין דער תפלה ושירה וניגון "שיבנה ביהמ"ק במהרה בימינו" –

English translation 1347

thus having both matters of Torah and prayer;

האט מען ביידע ענינים פון תורה ותפלה;

English translation 1348

Afterwards they will also add the "third leg",

וועט מען דערנאך אויך מוסיף זיין דעם "רגל השלישי",

English translation 1349

the matter of tzedakah,

ענין הצדקה,

English translation 1350

as is usual at such farbrengens,

כרגיל בהתוועדויות כאלו,

English translation 1351

by distributing

דורך טיילן

English translation 1352

(by means of the tankisten)

(ע"י הטאנקיסטן)

English translation 1353

to each one a dollar in order to give it to tzedakah at the appropriate time,

יעדערן צו א דאלאר ע"מ צו געבן דאס לצדקה בזמן המתאים,

English translation 1354

and with addition from their own.

ובהוספה מדילי'.

English translation 1355

May it be His will,

ויהי רצון,

English translation 1356

that from this "threefold cord"209 one should come very soon to the third Beis HaMikdash,

אז פון דעם "חוט המשולש" 209 זאל מען קומען בקרוב ממש צום ביהמ"ק השלישי,

English translation 1357

through the third redemption and the study of the third Torah,

ע"י הגאולה השלישית ולימוד אוריאן תליתאי,

English translation 1358

and the fulfillment of the mitzvos which are in the third Torah and connected to Moshe who is also a third and from the tribe of Levi which is a third tribe210 –

וקיום המצוות וואס שטייען אין אוריאן תליתאי און פארבונדן מיט משה וואס איז אויך א תליתאי און משבט לוי וואס איז א שבט תליתאי 210 –

English translation 1359

which is "the first redeemer is the final redeemer"211 –

וואס דאס איז דער "גואל ראשון הוא גואל אחרון" 211 –

English translation 1360

very soon,

בקרוב ממש,

English translation 1361

in the true and complete redemption through our righteous Moshiach.

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 1362

The Rebbe shlita instructed the shliach tzibbur shlit"a to play "Yehi ratzon etc. He will build the Beis HaMikdash bimheirah and grant us our portion in Your Torah".

כ"ק אדמו"ר שליט"א צוה להש"צ שי' לנגן "יה"ר כו' שיבנה ביהמ"ק ב"ב ותן חלקנו בתורתך".

English translation 1363

Afterwards he instructed to play from the beginning again.

אח"כ צוה לנגן לכתחילה אריבער.

English translation 1364

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1365

Those who need to make a final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1366

will certainly make a final blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 1367

After the final blessing he gave the food to the honorable R. M.Y. shiyy.

אחרי הברכה אחרונה נתן המזונות להר"ר מ.י. שיחי'

English translation 1368

(for the guests shiyy.).

(עבור האורחים שיחיו).

English translation 1369

His Holy Honor the Rebbe shlita distributed to the "tankists" shiyy. dollars in order to distribute them among the congregation,

כ"ק אדמו"ר שליט"א חילק לה"טאנקיסטן" שיחיו דולרים בכדי לחלקם בין הקהל,

English translation 1370

to each one one dollar for the purpose of giving to charity.

לכאו"א דולר אחד על מנת לתת לצדקה.

English translation 1371

Before his departure he began to play "For with joy you shall go forth."

טרם צאתו התחיל לנגן כי בשמחה תצאו.