English translation — שיחת ש"פ בראשית, מבה"ח מר-חשון ה'תשמ"ו.

English translation 1

א

English translation 2

It is a farbrengen connected to Shabbat Mevarchim.

ס'איז א התוועדות פארבונדן מיט שבת מברכים.

English translation 3

That this is one of the matters and enactments of the Rebbe, my father-in-law, the Nasi of our generation,

וואס דאס איז איינער פון די ענינים ותקנות פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו,

English translation 4

that one should endeavor to make a farbrengen on every Shabbat Mevarchim. And upon this applies the rule as in all matters of holiness,

אז מ'זאל זיך משתדל זיין מאכן א התוועדות בכל שבת מברכיםו. און אויף דעם איז חל דער כלל ווי בכל עניני קדושה,

English translation 5

that it must always be "ascending in holiness",

אז עס דארף שטענדיק זיין "מעלין בקודש" 2,

English translation 6

until a true ascent –

ביז אן עלי' אמיתית –

English translation 7

which is an incomparable ascent. And so we also see regarding the enactment that a farbrengen should be made on Shabbat Mevarchim,

וואס דאס איז אן עלי' שבאין ערוך 3. וואס אזוי זעט מען אויך בנוגע צו דער תקנה אז מ'זאל מאכן א התוועדות בשבת מברכים,

English translation 8

which he publicized and ordered to be printed –

וואס דאס האט ער מפרסם געווען און געהייסן אפדרוקן –

English translation 9

that this is going and spreading among more and more Jews of the Diaspora of Israel,

אז דאס איז הולך ומתפשט בא מער און מער אידן פון תפוצות ישראל,

English translation 10

that when it becomes spread throughout all the Diaspora of Israel, it then receives the force of a positive commandment and a negative commandment,

וואס בשעת עס ווערט נתפשט בכל תפוצות ישראל דעמולט באקומט עס דעם תוקף פון א מצות עשה ומצות לא תעשה,

English translation 11

according to the ruling of the Rambam.

כפס"ד הרמב"ם 4.

English translation 12

This is always a general matter on every Shabbat Mevarchim

דאס איז אלץ אן ענין כללי בכל שבת מברכים

English translation 13

(that one should then make a farbrengen).

(אז מ'זאל דעמולט מאכן א התוועדות).

English translation 14

On Shabbat Mevarchim itself, a special matter is added on this Shabbat Mevarchim.

אין שבת מברכים עצמו קומט צו אין דעם שבת מברכים אן ענין מיוחד.

English translation 15

And as an example, as this is regarding "the time of our joy":

ובדוגמא ווי דאס איז בנוגע צו "זמן שמחתנו":

English translation 16

All festivals are "festivals for joy",

אלע מועדים זיינען "מועדים לשמחה" 5,

English translation 17

but within this itself, more joy is added on the festival of Sukkot when we also say "the time of our joy",

אבער אין דעם גופא קומט צו נאכמער שמחה בחג הסוכות ווען מ'זאגט אויך "זמן שמחתנו" 5,

English translation 18

and within this itself, more joy is added on Shemini Atzeret,

און אין דעם גופא קומט צו נאכמער שמחה בשמיני עצרת,

English translation 19

and more joy –

און נאכמער שמחה –

English translation 20

on Simchat Torah,

בשמחת תורה,

English translation 21

as follows.

כדלקמן.

English translation 22

As an example of this, this is also regarding Shabbat:

בדוגמא לזה איז דאס אויך בנוגע צו שבת:

English translation 23

Every Shabbat contains within itself the common element that Shabbat is "sanctified and established",

יעדער שבת האט אין זיך דעם דבר המשותף אז שבת "מקדשא וקיימא" 6,

English translation 24

and that then there is the "Vayechulu" from the term of completion and delight of the days of the week preceding it,

און אז דעמולט איז דא דער "ויכולו" 7 מלשון שלימות ותענוג פון די ימי השבוע שלפנ"ז 8,

English translation 25

and from it the days of the week following it are blessed.

און מיני' מתברכין די ימי השבוע שלאח"ז 9.

English translation 26

To this is added on Shabbat itself an elevation. On Shabbat Mevarchim HaChodesh,

דערצו קומט צו אין שבת עצמו אן עילוי. בשבת מברכים החודש,

English translation 27

when then one blesses not only six or seven days

וואס דעמולט בענטשט מען ניט בלויז ששה אדער שבעה ימים

English translation 28

(as on every Shabbat),

(ווי בכל שבת),

English translation 29

but an entire month. And because of this special matter on Shabbat itself on Shabbat Mevarchim –

נאר א גאנצן חודש. ומצד דעם ענין מיוחד בשבת עצמו אין שבת מברכים –

English translation 30

one then makes a farbrengen,

מאכט מען דעמולט א התוועדות,

English translation 31

according to the enactment of the Rebbe, my father-in-law.

כתקנת כ"ק מו"ח אדמו"ר.

English translation 32

Afterwards, on Shabbat Mevarchim itself, an advantage is added in this Shabbat Mevarchim –

דערנאך קומט צו אין שבת מברכים עצמו א מעלה אין דעם שבת מברכים –

English translation 33

Shabbat Mevarchim Chodesh Cheshvan.

שבת מברכים חודש חשון.

English translation 34

ב

English translation 35

And the explanation:

והענין:

English translation 36

Regarding the matter of Shabbat Mevarchim, the Torah is known that the Rebbe, my father-in-law, conveyed in the name of the three shepherds together –

בענין שבת מברכים איז ידוע די תורה וואס כ"ק מו"ח אדמו"ר האט איבערגעגעבן 10 בשם פון די שלשת הרועים ביחד –

English translation 37

the Baal Shem Tov,

דער בעש"ט,

English translation 38

the Maggid and the Alter Rebbe –

דער מגיד און דער אלטער רבי –

English translation 39

therefore, through this, the three shepherds become unified:

במילא ווערן דערביי נתאחד די שלשת הרועים:

English translation 40

"The seventh month which is the first month of the months of the year, the Holy One, blessed be He, Himself blesses it on Shabbat Mevarchim which is the last Shabbat of the month of Elul,

"החדש השביעי שהוא החדש הראשון לחדשי השנה הקב"ה בעצמו מברכו בשבת מברכים שהוא השבת האחרון דחדש אלול,

English translation 41

and with this power, Israel blesses the months eleven times a year."

ובכח זה ישראל מברכים את החדשים י"א פעמים בשנה".

English translation 42

And afterwards he continues regarding what the blessing consists of:

און דערנאך איז ער ממשיך אין וואס עס באשטייט דער ברכה:

English translation 43

"It is written, 'You are standing today,'

"כתיב 11 אתם נצבים היום,

English translation 44

that 'today' refers to Rosh Hashanah which is the day of judgment, etc.,

דהיום קאי על ר"ה 12 שהוא יום הדין כו',

English translation 45

'and you are standing' enduring and existing,

ואתם נצבים קיימים ועומדים 13,

English translation 46

and this means that they prevail in judgment,

והיינו שזוכים בדין,

English translation 47

and on the Shabbat before Rosh Hashanah, which is the last Shabbat of the month of Elul, we then read the portion of 'You are standing,'

ובשבת שלפני ר"ה שהוא השבת האחרון דחדש אלול קורין אז פרשת אתם נצבים 14,

English translation 48

for this is the blessing of the Holy One, blessed be He, on Shabbat Mevarchim of the seventh month, which is the one who swears and satisfies with abundant goodness all of Israel for the entire year."

דזהו ברכתו של הקב"ה בשבת מברכים חדש השביעי שהוא המושבע והמשביע 15 ברוב טוב לכל ישראל על כל השנה".

English translation 49

That is, that on Shabbat Mevarchim Tishrei, the Almighty blesses Rosh Chodesh Tishrei,

ד.ה. אז בשבת מברכים תשרי בענטשט דער אויבערשטער ראש חודש תשרי,

English translation 50

which is also Rosh Hashanah,

וואס ער איז אויך ראש השנה,

English translation 51

with a blessing that Jews should then be "standing and enduring",

מיט א ברכה אז אידן זאלן דעמולט זיין "נצבים וקיימים",

English translation 52

in a manner of "a king standing",

באופן פון "נצב מלך" 16,

English translation 53

like kings,

אזוי ווי מלכים,

English translation 54

and furthermore –

און נאכמער –

English translation 55

that they should have the power to coronate the Almighty on Rosh Hashanah,

אז זיי זאלן האבן דעם כח צו ממליך זיין דעם אויבערשטן בראש השנה,

English translation 56

when then it is "coronate Me over you",

וואס דעמולט ווערט "תמליכוני עליכם" 17,

English translation 57

"coronate Me" –

"תמליכוני" –

English translation 58

specifically by Jews,

דוקא דורן אידן,

English translation 59

and "over you",

און "תמליכוני עליכם",

English translation 60

specifically over Jews.

דוקא אויף אידן.

English translation 61

That this is indeed a most elevated matter,

וואס דאס איז דאך אן ענין נעלה ביותר,

English translation 62

especially according to what is explained in Chassidus,

בפרט ע"פ המבואר בחסידות 18,

English translation 63

that this comes about through the fact that Jews build the structure of Malchut,

אז דאס ווערט דורך דעם וואס אידן טוען אויף בנין המלכות,

English translation 64

and all the levels in Malchut,

וכל הדרגות במלכות,

English translation 65

until Malchut of Atzilut,

ביז מלכות דא"ס,

English translation 66

which Jews build through the fact that they arouse the innerness of Above,

וואס דאס טוען אידן אויף דורך דעם וואס זיי זיינען מעורר פנימיות דלמעלה,

English translation 67

until the innerness of delight,

ביז פנימיות התענוג,

English translation 68

and then it is drawn from there through all the levels down to below.

און דערנאך ווערט עס פון דארטן נמשך דורך אלע דרגות ביז למטה.

English translation 69

And since this is such an elevated matter,

און וויבאלד אז דאס איז אזא ענין נעלה,

English translation 70

therefore the Almighty blesses

דערפאר בענטשט דער אויבערשטער

English translation 71

(on this Shabbat before Rosh Hashanah)

(אין דעם שבת פאר ראש השנה)

English translation 72

Rosh Hashanah and thereby gives power to Jews that they should be able to coronate the Almighty as King.

ראש השנה און גיט דערביי כח צו אידן אז זיי זאלן קענען ממליך זיין דעם אויבערשטן אלס מלך.

English translation 73

And together with this that the blessing of the Holy One, blessed be He, on the Shabbat of blessing Tishrei is for Rosh Hashanah,

און ביחד עם זה וואס ברכת הקב"ה בשבת מברכים תשרי איז אויף ראש השנה,

English translation 74

this is also a blessing for Rosh Chodesh Tishrei which includes the entire month of Tishrei

איז דאס אויך א ברכה אויף ראש חודש תשרי וואס איז כולל גאנץ חודש תשרי

English translation 75

[including also the festival of Sukkot when then the revelation of all the matters that stood "in concealment" on Rosh Hashanah is revealed, including the matter of "make Me king over you"],

[כולל אויך חג הסוכות וואס דעמולט ווערט די התגלות פון אלע ענינים וואס זיינען געשטאנען "בכסה" 19 בראש השנה 20 כולל דעם ענין פון "תמליכוני עליכם"],

English translation 76

until –

ביז –

English translation 77

also the last Shabbat of the month of Tishrei,

אויך דעם שבת האחרון פון חודש תשרי,

English translation 78

Shabbat of blessing Cheshvan,

שבת מברכים חשון,

English translation 79

which is the first Shabbat of blessing that Jews bless the month with the power of the blessing of the Holy One, blessed be He, on the Shabbat of blessing Tishrei.

וואס דאס איז דער ערשטער שבת מברכים וואס אידן בענטשן דעם חודש בכחה של ברכת הקב"ה בשבת מברכים תשרי.

English translation 80

And based on this is understood the superiority in Shabbat of blessing Cheshvan over all other Shabbats of blessing,

וואס עפ"ז איז מובן די מעלה אין שבת מברכים חשון אויף אלע אנדערע שבת מברכים,

English translation 81

that Shabbat of blessing Cheshvan is the first Shabbat of blessing that Jews bless with the power of the blessing of the Holy One, blessed be He,

וואס שבת מברכים חשון איז דער ערשטער שבת מברכים וואס אידן בענטשן בכח פון ברכתו של הקב"ה,

English translation 82

consequently it has within it the superiority of a new thing etc.

במילא האט עס אין זיך די מעלה פון א דבר חדש וכו'.

English translation 83

ג

English translation 84

The question arises:

שטעלט זיך די שאלה:

English translation 85

Also the other months are blessed by Jews

אויך די אנדערע חדשים ווערן געבענטשט פון אידן

English translation 86

(with the power of the blessing of the Holy One, blessed be He),

(בכחה של ברכת הקב"ה),

English translation 87

and by the Most High

און בא דעם אויבערשטן

English translation 88

(by whose power Jews bless all these months)

(וואס בכחו בענטשן אידן די אלע חדשים)

English translation 89

there is surely no difference between the first time and the second time and the third time and the rest of the times. So what is the innovation of the first time that Jews bless the month on Shabbat of blessing?

איז דאך ניטא קיין חילוק צווישן דעם ערשטן מאל מיטן צווייטן מאל און דריטן מאל און שאר הפעמים. היינט וואס איז דער אויפטו פון דעם ערשטן מאל וואס אידן בענטשן דעם חודש בשבת מברכים?

English translation 90

The answer to this is:

איז דער ענטפער אויף דעם:

English translation 91

Regarding the Most High there is indeed no practical difference between the first time and the other times,

לגבי דעם אויבערשטן איז טאקע קיין נפק"מ ניט צווישן דעם ערשטן מאל און די אנדערע מאל,

English translation 92

but the power to bless the months was afterwards given over to Jews

אבער דער כח צו בענטשן די חדשים האט מען דערנאך אפגעגעבן צו איזן

English translation 93

(that they should bless all the remaining months of the year after the month of Tishrei),

(אז זיי זאלן בענטשן שאר כל חדשי השנה לאחרי חודש תשרי),

English translation 94

and by Jews there is explicitly a practical difference between the first time and the other times that come after it.

און בא אידן איז בפירוש דא א נפק"מ צווישן דעם ערשטן מאל און די אנדערע מאל וואס קומען לאחרי זה.

English translation 95

This is understood from that which one must attain to a command in the Torah and an assistance and giving of power and a service and effort that after the first time that the Torah was given "let it not be in your eyes like an old decree etc. but new",

כמובן דערפון וואס מ'דארף אנקומען צו א ציווי בתורה און א סיוע ונתינת כח און אן עבודה ויגיעה אז נאך דעם ערשטן מאל וואס מ'האט געגעבן די תורה "לא יהי' בעיניך כדיוטגמא ישנה כו' אלא חדשה" 21,

English translation 96

and afterwards one must attain to a second statement of our sages, of blessed memory,

און דערנאך דארף מען אנקומען צו א צווייטן מאמר חז"ל 22,

English translation 97

that it should be not only "as new" but "every day they shall be in your eyes as new",

אז עס זאל זיין ניט נאר "כחדשה" נאר "בכל יום יהיו בעיניך חדשים",

English translation 98

and afterwards one must attain to an explanation –

און דערנאך דארף מען אנקומען צו א פירוש –

English translation 99

that it should be "new" literally.

אז עס זאל זיין "חדשים" ממש.

English translation 100

And in our matter –

ובעניננו –

English translation 101

that regarding all these months after the month of Cheshvan one must have a command and assistance and a special service and effort that the blessing of Israel should be in the manner of "as new",

אז בנוגע צו די אלע חדשים שלאחרי חודש חשון דארף מען האבן א ציווי וסיוע און אן עבודה ויגיעה מיוחדת אז ברכת ישראל זאל זיין באופן פון "כחדשים",

English translation 102

until "new",

ביז "חדשים",

English translation 103

until "new" literally:

ביז "חדשים" ממש:

English translation 104

but regarding the first Shabbat of blessing

משא"כ בנוגע צו דעם ערשטן שבת מברכים

English translation 105

(Cheshvan)

(חשון)

English translation 106

one does not need for this any effort,

דארף מען דערצו ניט האבן קיין שום יגיעה,

English translation 107

because this is "new" simply.

ווייל דאס איז "חדשים" בפשטות.

English translation 108

ד

English translation 109

One must still understand:

מ'דארף נאך אבער פארשטיין:

English translation 110

In the previous year Jews already blessed all these months,

בשנה שעברה האבן אידן שוין געבענטשט די אלע חדשים,

English translation 111

consequently the service and effort was already then that for all months this should be in the manner of "as new",

במילא איז שוין דעמולט געווען די עבודה ויגיעה אז ביי אלע חדשים זאל דאס זיין באופן פון "כחדשים",

English translation 112

"new" until "new" literally;

"חדשים" ביז "חדשים" ממש;

English translation 113

so after this,

איז לאחרי זה,

English translation 114

what is already the innovation of the first Shabbat of blessing in this year?

וואס איז שוין דער אויפטו פון דעם ערשטן שבת מברכים בשנה זו?

English translation 115

The explanation in this is:

איז די הסברה בזה:

English translation 116

This applies that the service and effort of the previous year is sufficient –

במה דברים אמורים אז ס'איז גענוג די עבודה ויגיעה בשנה שעברה –

English translation 117

regarding the light that was then revealed;

בנוגע צו דעם אור וואס איז דעמולט געווען;

English translation 118

but in this year when a "new light" descends,

אבער בשנה זו ווען ס'איז יורד אן "אור חוש",

English translation 119

and not just a new month,

און ניט סתם חדש,

English translation 120

rather a "new higher light that has not yet shone from the days of the world such a supernal light",

נאר אן "אור חדש עליון יותר שלא הי' מאיר עדיין מימי עולם אור עליון כזה" 23,

English translation 121

the service of the previous year does not suffice regarding the new light that exists in this year,

סטייעט ניט די עבודה פון שנה שעברה בנוגע צו דער אור חדש וואס איז דא בשנה זו,

English translation 122

rather one must have for this a new service and effort in order to receive the new light of this year

נאר מ'דארף דערצו האבן א נייע עבודה ויגיעה בכדי פארנעמען דעם אור חדש פון שנה זו

English translation 123

(because "if I have not toiled and found, do not believe").

(ווארום "לא יגעתי ומצאתי אל תאמין" 24).

English translation 124

And by way of example, as this is regarding the service of repentance:

ובדוגמא ווי דאס איז בנוגע צו עבודת התשובה 25:

English translation 125

It must be "all his days in repentance". And since all Israel are presumed fit,

עס דארף זיין "כל ימיו בתשובה" 26. און וויבאלד אז כל ישראל בחזקת כשרות 27,

English translation 126

and especially that "and Your people are all righteous",

ובפרט אז "ועמך כולם צדיקים" 28,

English translation 127

it is understood that a Jew certainly fulfills this and does repentance "all his days",

איז מובן אז א איד איז דאס זיכער מקיים און טוט תשובה "כל ימיו",

English translation 128

and a repentance not

און א תשובה ניט

English translation 129

(only)

(נאר)

English translation 130

for sins,

אויף חטאים,

English translation 131

rather since he is presumed fit,

נאר היות אז ער איז בחזקת כשרות,

English translation 132

and Your people are all righteous,

ועמך כולם צדיקים,

English translation 133

this is a repentance of a righteous person

איז דאס א תשובה פון א צדיק

English translation 134

(like "the righteous in repentance").

(ע"ד "צדיקיא בתיובתא" 29).

English translation 135

And nevertheless,

ואעפ"כ,

English translation 136

after he has repented once, it is said that "all his days in repentance",

לאחרי ווי ער האט איין מאל תשובה געטאן. זאגט מען אז "כל ימיו בתשובה",

English translation 137

and there must be a more elevated repentance.

און עס דארף זיין א תשובה נעלית יותר.

English translation 138

And not just a higher response,

און ניט סתם א תשובה נעלית יותר,

English translation 139

but in a manner that is incomparable. Of course from the Sages' statement that when Israel do repentance then "they are immediately redeemed":

נאר באופן שלא בערך. כמובן פון דעם מאחז"ל 30 אז בשעת ישראל עושין תשובה איז "מיד הן נגאלין":

English translation 140

Just as the Surrounding Cause

כשם ווי דער מסובב

English translation 141

(the redemption)

(די גאולה)

English translation 142

is a matter of redemption relative to the prior state,

איז אן ענין של גאולה בערך צו דעם מצב שלפנ"ז,

English translation 143

i.e., a matter that is incomparable,

ד.ה. אן ענין שלא בערך,

English translation 144

so too it is understood from this that the cause for this

איז דערפון אויך מובן אז דער סיבה לזה

English translation 145

(the matter of repentance)

(ענין התשובה)

English translation 146

must be incomparable to the prior repentance,

דארף זיין שלא בערך צו די תשובה שלפנ"ז,

English translation 147

and to such an extent that it is incomparable –

ועד כדי כך שלא בערך –

English translation 148

that the repentance

אז די תשובה

English translation 149

(now)

(איצטער)

English translation 150

should bring a redemption from the exile that all these levels of repentance until now could not bring!

זאל ברענגען א גאולה פון דעם גלות וואס די אלע דרגות פון תשובה ביז איצטער האבן ניט געקענט ברענגען!

English translation 151

And particularly according to the known that it is not with our will that we will go out of exile but by the will of the Holy One, blessed be He,

ובפרט ע"פ הידוע 31 אז ניט מיט אונזער רצון וועלן מיר ארויסגיין פון גלות נאר ברצונו של הקב"ה,

English translation 152

from which it is understood that not looking at the most elevated level in the will of the Holy One, blessed be He,

וואס דערפון איז מובן אז ניט קוקנדיק אויף דער דרגא הכי נעלית ברצונו של הקב"ה,

English translation 153

one must draw down

דארף מען ממשיך זיין

English translation 154

(through repentance)

(ע"י התשובה)

English translation 155

a higher will

א רצון נעלה יותר

English translation 156

(which such a will was not until now)

(וואס אזא רצון איז ביז דעמולט ניט געווען)

English translation 157

that should be drawn down to the very lowest –

וואס זאל נמשך ווערן למטה מטה ביותר –

English translation 158

into exile and from there take out Jews,

אין גלות און פון דארטן ארויסנעמען אידן,

English translation 159

and since this is drawn down to the very lowest, it is a proof that this is a will that comes from the very highest,

וואס וויבאלד אז דאס ווערט נמשך למטה מטה ביותר איז א ראי' אז דאס איז א רצון וואס קומט פון גבוה גבוה ביותר 32,

English translation 160

not just high high,

ניט סתם גבוה גבוה,

English translation 161

but very highest,

נאר גבוה גבוה ביותר,

English translation 162

which shows that it is incomparable.

וואס דאס ווייזט אז ס'איז שלא בערך.

English translation 163

So too is it understood in our matter:

אזוי איז אויך מובן בעניננו:

English translation 164

When in this year there comes a "new higher light that has never yet shone from the days of the world such a supernal light",

בשעת עס קומט צו בשנה זו אן "אור חדש עליון יותר שלא הי' מאיר עדיין מימי עולם אור עליון כזה",

English translation 165

the work and toil of last year when this new light was not present is not sufficient,

איז ניט מספיק די עבודה ויגיעה בשנה שעברה ווען ס'איז ניט געווען דער אור חדש,

English translation 166

rather one must have new work and toil so that "each day they should be in your eyes as new ones",

נאר מ'דארף האבן א נייע עבודה ויגיעה בכדי אז "בכל יום יהיו בעיניך כחדשים",

English translation 167

and then –

און דערנאך –

English translation 168

more toil so that it should be "new ones",

נאכמער יגיעה בכדי עס זאל זיין "חדשים",

English translation 169

and more toil so that it should be literally "new ones";

און נאכמער יגיעה בכדי עס זאל זיין "חדשים" ממש;

English translation 170

however, regarding the first time that Jews bless the Shabbat Mevarchim in this year, one need not attain any toil that this should be in a manner of "new ones".

משא"כ בנוגע צו דעם ערשטן מאל ווען אידן בענטשן שבת מברכים בשנה זו דארף מען ניט אנקומען צו קיין יגיעה אז דאס זאל זיין באופן פון "חדשים".

English translation 171

And even though he has a good memory and he remembers all the details and minutiae that he learned and experienced years ago in a manner of "as new ones" and "new ones" and literally "new ones",

ואע"פ אז ער האט א גוטן זכרון און ער געדענקט אלע פרטים ופרטי פרטים וואס ער האט געלערנט און דורכגעלעבט פאראיארן באופן פון "כחדשים" און "חדשים" און "חדשים" ממש,

English translation 172

and learned about this in the Torah of Truth,

און געלערנט וועגן דעם אין תורת אמת,

English translation 173

which is the true truth –

וואס דאס איז דער אמת'ער אמת –

English translation 174

the truth in its truth,

אמת לאמיתו,

English translation 175

and he knows that it is the truth in its truth –

און ער ווייסט אז ס'איז אמת לאמיתו –

English translation 176

nevertheless, knowledge about this is not enough,

איז אבער ניט גענוג וויסן וועגן דעם,

English translation 177

rather one must live with it,

נאר מ'דארף דערמיט לעבן,

English translation 178

and when a new year comes with a new light,

און בשעת עס קומט צו א נייער יאר מיט אן אור חדש,

English translation 179

it is understood that when speaking about living with it,

איז פארשטאנדיק אז בשעת מ'רעדט וועגן לעבן דערמיט,

English translation 180

the memory of last year is not sufficient,

איז ניט גענוג דער זכרון פון שנה שעברה,

English translation 181

rather one must live with it with new vitality etc.

נאר מ'דארף לעבן דערמיט מיט א נייעם חיות וכו'.

English translation 182

And likewise how this is regarding the study of Torah:

וע"ד ווי דאס איז בנוגע צו לימוד התורה:

English translation 183

The Alter Rebbe says that one must live with the time,

דער אלטער רבי זאגט 33 אז מ'דארף לעבן מיט דער צייט,

English translation 184

with the weekly portion. From which it is understood that when a new year comes when a new light is drawn down,

מיט פרשת השבוע. וואס דערפון איז מובן אז ווען עס קומט צו א נייער יאר ווען עס ווערט נמשך אן אור חדש,

English translation 185

also in Torah,

אויך אין תורה,

English translation 186

it is not enough that one should remember what one learned in this portion last year,

איז ניט גענוג אז מ'זאל געדענקען וואס מ'האט געלערנט בפרשה זו בשנה שעברה,

English translation 187

rather in this year one must live with it with new vitality,

נאר בשנה זו דארף מען לעבן דערמיט מיט א נייער חיות,

English translation 188

i.e., that it must be "its explanation is new".

ד.ה. אז עס דארף זיין "לאפשה לה" 34.

English translation 189

From which is understood the superiority of this Shabbat Mevarchim over all other Shabbatot Mevarchim –

וואס דערפון איז מובן דער עילוי פון דעם שבת מברכים לגבי אלע אנדערע שבת מברכים –

English translation 190

being the first Shabbat Mevarchim that Jews bless in this year,

זייענדיק דער ערשטער שבת מברכים וואס אידן בענטשן בשנה זו,

English translation 191

it inherently possesses the quality of "new ones".

האט עס אין זיך מצ"ע די מעלה פון "חדשים".

English translation 192

ה

English translation 193

Additionally, there are more qualities in this Shabbat:

דערצו זיינען דא נאך מעלות אין דעם שבת:

English translation 194

This is the last Shabbat of the month of Tishrei,

דאס איז דער לעצטער שבת פון חודש תשרי,

English translation 195

which comes after the storm and all the elevations of this month,

וואס קומט לאחרי דער שטורעם און די אלע עילויים פון דעם חודש,

English translation 196

until also the matter of "the time of our joy",

ביז אויך דער ענין פון "זמן שמחתנו",

English translation 197

which was celebrated with great joy.

וואס מ'האט געפראוועט מתוך שמחה גדולה.

English translation 198

And particularly that it was celebrated in the four cubits of His Holiness, my father-in-law, the Rebbe, the Nasi of our generation –

ובפרט אז מ'האט עס געפראוועט אין די ד' אמות פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו –

English translation 199

for holiness does not move from its place,

ווארום קדושה לא זזה ממקומה 35,

English translation 200

and since he served his service there for ten years,

און וויבאלד אז ער האט דא עובד געווען עבודתו במשך עשר שנים,

English translation 201

this does not move from its place,

איז דאס לא זזה ממקומה,

English translation 202

and also now these are his four cubits,

און אויך איצטער זיינען דאס זיינע ד' אמות,

English translation 203

and all matters from there are his matters.

און אלע ענינים פון דאנעט זיינען זיינע ענינים.

English translation 204

And this is so in every month of Tishrei. And in particular it begins from Rosh Hashanah,

וואס דאס איז אזוי בכל חודש תשרי. ובפרטיות הויבט זיך עס אן פון ראש השנה,

English translation 205

but then all matters are in a manner of "in concealment",

אבער דעמולט זיינען אלע ענינים אין אן אופן פון "בכסה" 20,

English translation 206

afterwards come the days after this,

דערנאך קומען די ימים שלאחרי זה,

English translation 207

until one reaches "the time of our joy",

ביז מ'קומט צו "זמן שמחתנו",

English translation 208

when all matters of Rosh Hashanah are revealed.

ווען עס ווערן נתגלה אלע ענינים פון ראש השנה.

English translation 209

Afterwards comes Shemini Atzeret,

דערנאך קומט שמיני עצרת,

English translation 210

which then brings even more joy even regarding the joy of "Zman Simchateinu". Of course also from this that Shemini Atzeret is a "regel bifnei atzmo",

וואס דעמולט קומט צו נאכמער שמחה אפילו לגבי דער שמחה פון "זמן שמחתנו". כמובן אויך דערפון וואס שמיני עצרת איז א "רגל בפני עצמו" 36,

English translation 211

including also in this the matter of Birkat Shehecheyanu,

כולל אויך אין דעם ענין פון ברכת שהחיינו 36,

English translation 212

that Birkat Shehecheyanu is recited specifically on a new thing and a thing of joy

וואס ברכת שהחיינו מאכט מען דוקא אויף א דבר חדש ודבר של שמחה

English translation 213

(as explained in Nigleh).

(כמבואר אין נגלה 37).

English translation 214

From this it is understood that on Shmini Atzeret a new joy comes regarding the joy of the days of Sukkot that preceded it,

וואס דערפון איז מובן אז בשמע"צ קומט צו א שמחה חדשה לגבי דער שמחה בימי הסוכות שלפניו 38,

English translation 215

Afterwards comes even more joy on Simchat Torah –

דערנאך קומט צו נאכמער שמחה בשמחת תורה –

English translation 216

of course from the very name "Simchat Torah":

כמובן פון דעם עצם נאמען "שמחת תורה":

English translation 217

According to the custom of Israel, Torah is that which was accepted in all the dispersions of Israel

ע"פ מנהג ישראל תורה הוא שנתקבל בכל תפוצות ישראל

English translation 218

[therefore it has the force of a positive commandment and a negative commandment]

[במילא האט עס דעם תוקף פון א מצות עשה ומצות לא תעשה 4]

English translation 219

the day is called "Simchat Torah"

ווערט דער טאג אנגערופן "שמחת תורה" 39

English translation 220

(as it is also stated in the Zohar).

(ווי עס שטייט אויך אין זהר 40).

English translation 221

And according to the known that the name by which it is called in the Holy Tongue constitutes and animates and expresses the content of the thing,

וואס ע"פ הידוע 41 אז שמו אשר יקראו לו בלשון הקודש איז מהווה ומחי' און גיט ארויס דעם תוכן פון דער זאך,

English translation 222

it is understood that the name "Simchat Torah" indicates that the day is connected with joy.

איז פארשטאנדיק אז דער נאמען "שמחת תורה" באווייזט אז דער טאג איז פארבונדן מיט שמחה.

English translation 223

And this is an addition in Simchat Torah relative to Shemini Atzeret and relative to the festival of Sukkot in general and relative to all the festivals:

וואס דאס איז אן אויפטו אין שמחת תורה לגבי שמיני עצרת ולגבי חג הסוכות בכלל ולגבי כל המועדים:

English translation 224

Although Shemini Atzeret is distinguished in the matter of joy from the festival of Sukkot –

אע"פ וואס שמיני עצרת איז אויסגעטיילט בענין השמחה פון חג הסוכות –

English translation 225

but it is not stated explicitly in its name. The joy is revealed on this day,

שטייט עס אבער ניט בגלוי בשמו. די שמחה איז בגילוי אין דעם טאג,

English translation 226

but not in the name "Shemini Atzeret". Just as this is regarding the festival of Sukkot in general:

אבער ניט אין דעם נאמען "שמיני עצרת". פונקט ווי דאס איז בנוגע צו חג הסוכות בכלל:

English translation 227

Although the festival of Sukkot is distinguished in the matter of joy from the other festivals

אע"פ וואס חגה"ס איז אויסגעטיילט בענין השמחה פון שאר המועדים

English translation 228

(therefore one then says "Zman Simchateinu",

(דערפאר זאגט מען דעמולט "זמן שמחתנו" 42,

English translation 229

not as on the festival of Pesach –

ניט ווי בחגה"פ –

English translation 230

"Zman Cheiruteinu" or on the festival of Shavuot –

"זמן חירותנו" אדער בחגה"ש –

English translation 231

"Zman Matan Torateinu") –

"זמן מתן תורתנו") –

English translation 232

but it is not stated explicitly in the name of the festival –

שטייט עס אבער ניט בגלוי אין דעם נאמען פון דעם יום טוב –

English translation 233

"Chag HaSukkot",

"חג הסוכות",

English translation 234

just as it is not stated explicitly in the names of the other festivals –

פונקט ווי עס שטייט ניט בגלוי אין די נעמען פון די אנדערע מועדים –

English translation 235

"Chag HaPesach" or "Chag HaMatzot",

"חג הפסח" אדער "חג המצות",

English translation 236

"Chag HaShavuot".

"חג השבועות".

English translation 237

However, on Simchat Torah the matter of joy is stated explicitly in the name –

משא"כ בא שמחת תורה שטייט דער ענין השמחה בגלוי אין דעם נאמען –

English translation 238

"Simchat Torah". It is indeed stated that this is "Simchat Torah",

"שמחת תורה". עס שטייט טאקע אז דאס איז "שמחת תורה",

English translation 239

but it is understood that the main emphasis in this is on the matter of joy,

אבער ס'איז מובן אז דער עיקר הדגשה בזה איז אויף ענין השמחה,

English translation 240

only in this itself comes the detail,

נאר אין דעם גופא קומט צו דער פרט,

English translation 241

that this is not mere joy,

אז דאס איז ניט סתם שמחה,

English translation 242

but "Simchat Torah",

נאר "שמחת תורה",

English translation 243

with both interpretations in this

מיט די ביידע פירושים בזה

English translation 244

(in the talks of my father-in-law, the Rebbe),

(בשיחות כ"ק מו"ח אדמו"ר 43),

English translation 245

that Torah rejoices in Israel and Israel rejoices in Torah,

אז תורה איז שמח בישראל 44 און ישראל זיינען שמח בתורה 45,

English translation 246

and this is "Zman Simchateinu" in the plural –

וואס דאס איז "זמן שמחתנו" לשון רבים 46 –

English translation 247

the joy of Torah with Jews and the joy of Jews with Torah.

שמחת התורה מיט אידן און שמחה פון אידן מיט תורה.

English translation 248

And since the matter of joy is stated explicitly in the name of the day,

וואס וויבאלד אז דער ענין השמחה שטייט בגלוי אין דעם נאמען פון טאג,

English translation 249

which constitutes the day,

וואס איז מהווה דעם טאג,

English translation 250

not as on Shmini Atzeret and Chag HaSukkot etc. –

ניט ווי בשמע"צ וחגה"ס וכו' –

English translation 251

it is understood,

איז פארשטאנדיק,

English translation 252

that on Simchat Torah there is a greater joy than on Shmini Atzeret and on Chag HaSukkot,

אז בשמח"ת איז דא א גרעסערע שמחה ווי בשמע"צ ובחגה"ס,

English translation 253

as one also sees this in practice in the custom of Israel.

ווי מ'זעט עס אויך בפועל במנהג ישראל.

English translation 254

Afterwards comes Shabbat Bereishit,

דערנאך קומט שבת בראשית,

English translation 255

which is always the Shabbat after Simchat Torah,

וואס ער איז אלעמאל דער שבת נאך שמחת תורה,

English translation 256

which indicates that they are connected in content:

וואס דאס באווייזט אז זיי זיינען פארבונדן בתוכן:

English translation 257

Then the "Vayechulu" from the language of completion and delight in the days preceding this

דעמולט ווערט דער "ויכולו" מלשון שלימות ותענוג אין די ימים שלפני זה

English translation 258

(as above section 1),

(כנ"ל ס"א),

English translation 259

including Simchat Torah.

כולל שמחת תורה.

English translation 260

That is, that notwithstanding the greatness of the joy on Simchat Torah,

ד.ה. אז ניט קוקנדיק אויף דעם גודל השמחה בשמחת התורה,

English translation 261

as emphasized in its name,

כמודגש בשמו,

English translation 262

there comes here an even higher level of completion in joy –

קומט דא צו נאך א העכערער שלימות אין שמחה –

English translation 263

on Shabbat Bereishit which always comes after Simchat Torah.

בשבת בראשית וואס קומט אלעמאל נאך שמח"ת.

English translation 264

Thus from this is understood the greatness of the elevation of this Shabbat –

איז דאך דערפון מובן דער גודל העילוי פון דעם שבת –

English translation 265

by virtue of it coming after Simchat Torah.

מצד דעם וואס ער קומט נאך שמח"ת.

English translation 266

And

ו

English translation 267

There is yet another virtue in this Shabbat –

נאך א מעלה איז דא אין דעם שבת –

English translation 268

being "Shabbat Bereishit":

זייענדיק "שבת בראשית":

English translation 269

The name "Shabbat Bereishit"

דער נאמען "שבת בראשית"

English translation 270

("Bereishit" and not "Batechilah"),

("בראשית" און ניט "בתחלת"),

English translation 271

indicates that this Shabbat is the beginning of the entire year.

באווייזט אז דער שבת איז דער ואשית פון כל השנה כולה.

English translation 272

That is, that all these elevations of this Shabbat Bereishit as was discussed earlier

ד.ה. אז די אלע עילויים פון דעם שבת בראשית ווי מ'האט פריער גערעדט

English translation 273

(being the Shabbat of blessing Cheshvan,

(זייענדיק שבת מברכים חשון,

English translation 274

and the Shabbat after Simchat Torah),

און דער שבת נאך שמח"ת),

English translation 275

and there is more to elaborate on this –

ויש להאריך בזה עוד –

English translation 276

are drawn forth upon all the days of the year.

ווערן נמשך על כל ימי השנה.

English translation 277

This

ז

English translation 278

The intention in all these virtues on this Shabbat,

די כוונה אין די אלע מעלות בשבת זה,

English translation 279

is so that a Jew should live with it,

איז דאך בכדי אז א איך זאל דערמיט לעבן,

English translation 280

because our Torah is a Torah of life,

ווארום תורתנו איז א תורת חיים,

English translation 281

a directive in life.

א הוראה בחיים.

English translation 282

That is, that it is not enough that he should know and learn about these matters in Torah,

ד.ה. אז ס'איז ניט גענוג אז ער זאל וויסן און לערנען וועגן די ענינים אין תורה,

English translation 283

and since it is a Torah of truth he knows that it is true and absolutely true,

און וויבאלד אז ס'איז תורת אמת ווייסט ער אז ס'איז אמת און אמת לאמיתו,

English translation 284

but together with this that it is a Torah of truth it is a Torah of life,

נאר ביחד עם זה וואס ס'איז תורת אמת איז דאס תורת חיים,

English translation 285

that he must live with it in actual practice.

אז ער דארף דערמיט לעבן בפועל ממש.

English translation 286

That is, it is not the simple meaning,

ד.ה. ס'איז ניט דער פשט,

English translation 287

that first Torah is a Torah of truth,

אז פריער איז תורה תורת אמת,

English translation 288

and only afterwards,

און ערשט דערנאך,

English translation 289

a span of time after this,

א משך זמן לאחרי זה,

English translation 290

does it become a Torah of life,

ווערט עס תורת חיים,

English translation 291

but together with this that it is a Torah of truth it is a Torah of life,

נאר צוזאמען דערמיט וואס זי איז תורת אמת איז זי תורת חיים,

English translation 292

a directive in life.

א הוראה בחיים.

English translation 293

What does it mean to live with it? Does it mean simply,

וואס מיינט לעבן דערמיט? מיינט עס בפשטות,

English translation 294

that this must permeate all his limbs so that each limb lives with it according to its nature:

אז דאס דארף דורכנעמען אלע זיינע אברים אזוי אז יעדער אבר לעבט דערמיט לפי ענינו:

English translation 295

In the head, living means –

אין קאפ הייסט לעבן –

English translation 296

that he understands it with his intellect;

אז ער פארשטייט עס אין שכל;

English translation 297

in the heart, living means –

אין הארץ מיינט לעבן –

English translation 298

that he feels it with the feeling of the heart,

אז ער איז דאס מרגיש ברגש הלב,

English translation 299

love and fear,

אהבה ויראה,

English translation 300

including a fear and awe that nothing should be lacking in him regarding this, etc.;

כולל א יראה ופחד אז ביי אים זאל אין דעם גארניט פעלן וכיו"ב;

English translation 301

and in the most physical limbs,

און אין די אברים הכי גשמיים,

English translation 302

the legs down to the heel of the foot,

די רגלים ביז דער עקב שברגל,

English translation 303

living means –

מיינט לעבן –

English translation 304

that he goes in a dance with his legs! And this itself begins with a melody in the mouth;

אז ער גייט א ריקוד ברגלים! און דאס גופא הויבט זיך אן מיט א ניגון בפה;

English translation 305

and so too regarding the rest of his limbs –

ועד"ז בנוגע צו שאר האברים שבו –

English translation 306

each limb must live with the matters of this Shabbat according to the characteristics of that limb.

דארף יעדער אבר לעבן מיט די ענינים פון דעם שבת לויט די תכונות פון דעם אבר.

English translation 307

ח

English translation 308

And since one gives a Jew all these aforementioned matters on this Shabbat

און וויבאלד אז מ'גיט א אידן די אלע ענינים הנ"ל בשבת זה

English translation 309

(with additional levels that could be elaborated upon),

(מיט נאך עילויים שיש להאריך בהם),

English translation 310

all these special powers so that he can fulfill the matters and in a manner that he lives with them with all the limbs of his body –

די אלע ספעציעלע כחות ער זאל קענען מקיים זיין די ענינים און אין אופן אז ער לעבט דערמיט עם כל אברי הגוף שלו –

English translation 311

it is therefore understandable the greatness of the responsibility and the necessity that he should utilize them in actuality,

איז דאך פארשטאנדיק דער גודל האחריות וההכרח אז ער זאל דאס אויסנוצן בפועל,

English translation 312

because "everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He did not create a single thing for naught",

ווארום "כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא ברא דבר אחד לבטלה" 47,

English translation 313

consequently, when one gives a Jew special powers and he, heaven forbid, does not utilize them,

במילא בשעת מ'גיט א אידן ספעציעלע כחות און ער נוצט זיי ח"ו ניט אויס,

English translation 314

this is not merely a deficiency regarding himself alone,

איז דאס ניט בלויז א חסרון בנוגע צו אים אליין,

English translation 315

but this causes a confusion in the entire order of the chain of descent!

נאר דאס מאכט א בלבול אין גאנץ סדר השתלשלות!

English translation 316

And if he utilizes only a part of the powers that are given to him,

און אויב ער נוצט אויס נאר א חלק פון די כחות וואס מ'גיט אים,

English translation 317

a confusion is caused from the side of the part of the powers that he does not utilize. And particularly since, for the most part, the powers that are not utilized are –

ווערט א בלבול מצד דעם חלק הכחות וואס ער נוצט ניט אויס. ובפרט אז ע"פ רוב זיינען די כחות וואס מ'נוצט ניט אויס –

English translation 318

the most innermost matters. As is simply seen

די סאַמע פנימיות'דיקע ענינים. ווי מ'זעט בפשטות

English translation 319

(also among non-Jews):

(אויך בא ניט-אידן):

English translation 320

A person has within himself externality and internality. And the most difficult thing that demands the greatest effort is to reveal his internality.

א מענטש האט אין זיך חיצוניות און פנימיות. און די שווערסטע זאך וואס פאדערט די גרעסטע האָרעוואַניע איז צו מגלה זיין די פנימיות שלו.

English translation 321

Therefore, one must know the greatness of the responsibility that one has to utilize to the fullest extent the special powers that were given to a Jew on this Shabbat.

דעריבער דארף מען וויסן דעם גודל האחריות וואס מ'האט צו אויסנוצן אין דער פולסטער מאס די ספעציעלע כחות וואס מ'האט געגעבן א אידן בשבת זה.

English translation 322

On the other hand, one must know,

לאידך גיסא דארף מען וויסן,

English translation 323

that when a Jew already makes a resolution in a matter,

אז בשעת א איד מאכט שוין א החלטה בדבר,

English translation 324

the ruling in the Shulchan Aruch is,

איז דער פס"ד אין שולחן ערוך 48,

English translation 325

that through this he is already

אז דורך דעם איז ער שוין דעמולט

English translation 326

(at the time of the resolution)

(בשעת ההחלטה)

English translation 327

victorious in the war against the evil inclination,

מנצח אין דער מלחמת היצר,

English translation 328

the matter of laziness and the like.

דעם ענין פון עצלות וכיו"ב.

English translation 329

Afterwards, however, one can come with a claim,

דערנאך קען מען אבער קומען מיט א טענה,

English translation 330

that this remained by him only in resolution but not brought down into actuality –

אז דאס איז ביי אים נאר געבליבן בהחלטה אבער ניט אראפ בפועל –

English translation 331

therefore, one demonstrates with a living example that one brings it down into actuality,

דערפאר באווייזט מען א לעבעדיקן ביישפיל אז מ'ברענגט עס אראפ בפועל,

English translation 332

and this goes through all the limbs,

און דאס נעמט דורך אלע אברים,

English translation 333

from the head to the foot and everything in between,

פון דעם ראש ביז דער רגל וכל מה שבינתיים,

English translation 334

and simply –

ובפשטות –

English translation 335

through that which one goes in an actual dance and beyond compare!

דורך דעם וואס מ'גייט א ריקוד בפועל ובאין ערוך!

English translation 336

His Holy Honor, the Rebbe, may he live for many good years, stood to his full height and began to sing the melody of the Hakafot of his father, of blessed memory, and danced in his place.

כ"ק אדמו"ר שליט"א עמד מלא קומתו והתחיל לנגן ניגון הקפות דאביו ז"ל ורקד על מקומו.

English translation 337

Tet

ט

English translation 338

The above is the common element in the Shabbat of blessing of Cheshvan in every single year;

האמור לעיל איז דער דבר המשותף אין שבת מברכים חשון בכל שנה ושנה;

English translation 339

in addition, there is the specific determination of the Shabbat of blessing of Cheshvan which changes from year to year:

דערצו איז דא די קביעות מיוחדת פון שבת מברכים חשון וואס בייט זיך משנה לשנה:

English translation 340

It is always the Shabbat after Simchat Torah,

ס'איז אלעמאל דער שבת נאך שמחת תורה,

English translation 341

but there can be a change in the day of the month on which it falls,

אבער עס קען זיין א שינוי אין דעם יום בחודש ווען דאס קומט אויס,

English translation 342

and according to this there is a difference in which day of the week Rosh Chodesh Cheshvan occurs.

און לויט דעם איז א חילוק אין וועלכן יום בשבוע ס'איז ראש חודש חשון.

English translation 343

This year, the Shabbat of blessing of Cheshvan falls on the 27th of Tishrei. And in this determination, Rosh Chodesh Cheshvan is on Tuesday and Wednesday.

בשנה זו קומט אויס שבת מברכים חשון בכ"ז בתשרי. וואס בקביעות זו איז ראש חודש חשון ביום שלישי ורביעי.

English translation 344

This determination is also connected with the determination of the days of the week of Simchat Torah:

וואס די קביעות איז דאך פארבונדן אויך מיט דער קביעות בימי השבוע פון שמחת תורה:

English translation 345

The first day of Rosh Chodesh Cheshvan is always on the same day as Simchat Torah. And in this year:

דער ערשטער טאג ראש חודש חשון איז אלעמאל אין דעם זעלבן טאג ווי שמחת תורה. ובשנה זו:

English translation 346

Since Simchat Torah was on Tuesday of the week,

וויבאלד שמחת תורה איז ביום שלישי בשבוע,

English translation 347

Rosh Chodesh Cheshvan falls on Tuesday and on Wednesday.

קומט אויס ראש חודש חשון ביום שלישי וביום רביעי.

English translation 348

And this is also connected with the determination of Rosh Hashanah:

און דאס איז אויך פארבונדן מיט דער קביעות פון ראש השנה:

English translation 349

It is known the rule, that

ס'איז ידוע דער כלל, אז

English translation 350

(the first day)

(דער ערשטער טאג)

English translation 351

Rosh Chodesh is always one day later in the week than the day of the week of the previous Rosh Chodesh.

ראש חודש איז אלעמאל איין טאג שפעטער אין וואך ווי דער יום בשבוע פון דעם לעצטן ראש חודש.

English translation 352

That is, in our matter:

ד.ה. בעניננו:

English translation 353

If Rosh Hashanah was on Monday and Tuesday of the week,

אויב ראש השנה איז געווען ביום שני ושלישי בשבוע,

English translation 354

then Rosh Chodesh Cheshvan begins one day later in the week –

דעמולט הויבט זיך אן ראש חודש חשון א טאג בשבוע שפעטער –

English translation 355

on Tuesday,

ביום שלישי,

English translation 356

and the second day of Rosh Chodesh is on Wednesday.

און דער צווייטער טאג ר"ח איז ביום רביעי.

English translation 357

And since all these determinations are dependent one upon the other,

און וויבאלד אז די אלע קביעות'ן זיינען תלוי זו בזו,

English translation 358

and one determination necessitates the other,

און איין קביעות איז מכריח די צווייטע,

English translation 359

one must say that there is between them a connection also in the content of the matters:

מוז מען זאגן אז ס'איז דא צווישן זיי א שייכות אויך בתוכן הענינים:

English translation 360

A connection between that which Rosh Chodesh Cheshvan is on Tuesday and Wednesday with Simchat Torah on Tuesday,

א שייכות צווישן דעם וואס ר"ח חשון איז ביום שלישי ורביעי מיט שמח"ת ביום שלישי,

English translation 361

and a connection between these two matters

און א שייכות צווישן די ביידע ענינים

English translation 362

(Simchat Torah on Tuesday and Rosh Chodesh Cheshvan on Tuesday and Wednesday)

(שמח"ת ביום שלישי און ר"ח חשון ביום שלישי ורביעי)

English translation 363

with that which Rosh Hashanah is on Monday and Tuesday.

מיט דעם וואס ר"ה איז ביום שני ושלישי.

English translation 364

And from this one must derive a lesson in the service of G-d,

און פון דעם דארף מען ארויסנעמען א הוראה בעבודת ה',

English translation 365

all the more so from the teaching of the Baal Shem Tov that all worldly matters are under Divine Providence, and therefore one must derive a lesson in the service of G-d from every thing in the world that one sees or hears,

במכ"ש פון תורת הבעש"ט 49 אז כל עניני העולם זיינען בהשגחה פרטית און דעריבער דארף מען ארויסנעמען א הוראה בעבודת ה' פון יעדער זאך אין וועלט וואס מ'זעט אדער מ'הערט 50,

English translation 366

all the more so when it concerns the fixing of the months,

עאכו"כ ווען עס רעדט זיך וועגן קביעות החדשים,

English translation 367

a matter of a Jewish custom which is Torah.

אן ענין פון א מנהג ישראל וואס תורה הוא,

English translation 368

And furthermore –

און נאכמער –

English translation 369

the fixing of the months is a matter connected with Torah,

קביעות החדשים איז אן ענין פארבונדן מיט תורה,

English translation 370

to the extent that the sanctification of the month

ביז אז קידוש החודש

English translation 371

("This month is for you"),

("החודש הזה לכם" 51),

English translation 372

upon which the fixing of the months depends,

וואס אין דעם איז תלוי קביעות החדשים,

English translation 373

is actually the first commandment given to the Jews upon leaving Egypt, even before the Giving of the Torah.

איז גאר די ערשטע מצוה וואס איז געגעבן געווארן צו אידן 52 ארויסגייענדיק פון מצרים נאך פאר מ"ת.

English translation 374

And in this commandment is expressed the superiority of the Jews regarding Torah,

און אין דער מצוה דריקט זיך אויס די מעלה פון אידן לגבי תורה,

English translation 375

as is known, that this commandment was given specifically to the earthly court,

כידוע אז די מצוה האט מען אפגעגעבן דוקא צו ב"ד שלמטה 53,

English translation 376

and even if they are willful sinners,

ואפילו אויב זיי זיינען מזידים,

English translation 377

and all the more so if they are unintentional sinners –

ועאכו"כ שוגגים –

English translation 378

one follows their ruling,

גייט מען לויט זייער פסק-דין 54,

English translation 379

and upon this depends when one offers sacrifices etc.

און אין דעם איז תלוי ווען מ'איז מקריב קרבנות וכו'.

English translation 380

So if one must derive a lesson in the service of G-d from every thing in the world,

איז מה-דאך אז מ'דארף ארויסנעמען א הוראה בעבודת ה' פון כל דבר שבעולם,

English translation 381

all the more so must one derive it from a matter connected with Torah and commandments.

עאכו"כ אז מ'דארף עס ארויסנעמען פון אן ענין פארבונדן מיט תורה ומצוות.

English translation 382

There are others who mistakenly wish to learn that it is exactly the opposite,

עס זיינען דא אנדערע וואס ווילן בטעות לערנען אז ס'איז פונקט פארקערט,

English translation 383

that in the teaching of the Baal Shem Tov it speaks only about mundane matters,

אז בתורת הבעש"ט רעדט זיך נאר וועגן דברי רשות,

English translation 384

not about Torah and commandments –

ניט וועגן תומ"צ –

English translation 385

because:

ווייל:

English translation 386

It is understandable that when one sees or hears about a mundane matter,

בשלמא בשעת איינער זעט אדער הערט וועגן אן ענין פון דברי רשות,

English translation 387

it is understandable why one must come to the Baal Shem Tov,

איז פארשטאנדיק פארוואס מ'דארף אנקומען צום בעש"ט,

English translation 388

that one must derive from it a lesson in service;

אז מ'דארף דערפון ארויסנעמען א הוראה בעבודה;

English translation 389

but when he hears about a matter of Torah and commandments –

אבער ווען ער הערט וועגן א זאך פון תומ"צ –

English translation 390

it is surely understood why it was shown to him,

איז דאך מובן פארוואס מ'האט עס אים באוויזן,

English translation 391

so that he should know what he must fulfill in practice,

בכדי ער זאל וויסן וואס ער דארף מקיים זיין בפועל,

English translation 392

and there is no need to come to the point that one must derive from it a lesson in the service of G-d!

און מ'דארף ניט אנקומען דערצו אז מ'דארף דערפון ארויסנעמען א הוראה בעבודת ה'!

English translation 393

This, however, is contrary to reason:

דאס איז אבער היפך השכל:

English translation 394

One cannot say that from mundane matters one must learn a lesson also for the future,

מ'קען ניט זאגן אז פון דברי רשות דארף מען ארויסלערנען א הוראה אויך אויף להבא,

English translation 395

while in Torah, which is from the term "lesson," such an essential matter should be lacking,

משא"כ אין תורה מלשון הוראה 55 זאל פעלן אזא ענין עיקרי,

English translation 396

to say that it applies only at the time he fulfills the commandment,

צו זאגן אז דאס איז נוגע נאר בשעת ער איז מקיים די מצוה,

English translation 397

but from it there is no lesson for the future! Rather, one must say that in addition to what he must fulfill in Torah and commandments in practice,

אבער דערפון איז ניטא קיין הוראה אויף להבא! נאר מ'מוז זאגן אז נוסף לזה וואס ער דארף מקיים זיין תורה ומצוות בפועל,

English translation 398

he must also learn from it a lesson for the future.

דארף ער דערפון אויך ארויסלערנען א הוראה אויף להבא.

English translation 399

In addition to the explicit verse that Scripture stated –

נוסף אויף מקרא מלא דיבר הכתוב –

English translation 400

"And the L-rd commanded us to do all these statutes

"ויצונו ה' לעשות את כל החוקים האלה

English translation 401

(so that it should be)

(בכדי עס זאל זיין)

English translation 402

to fear the L-rd."

ליראה את ה'" 56.

English translation 403

That is, the statute that he fulfills must add to him fear of G-d,

ד.ה. אז די חוקה וואס ער איז מקיים דארף ביי אים צוגעבן יראת ה',

English translation 404

and after he has already fulfilled statutes,

ולאחרי ווי ער האט שוין מקיים געווען חוקים,

English translation 405

when he fulfills another statute, it must add more fear relative to what he had until then.

איז בשעת ער איז מקיים נאך א חוקה דארף דאס צוגעבן נאכמער יראה לגבי זה וואס ער האט געהאט ביז דעמולט.

English translation 406

Therefore, one must derive a lesson in the service of G-d from the fixing of the month of Cheshvan in this year,

עד"ז דארף מען ארויסנעמען א הוראה בעבודת ה' פון דער קביעות פון ר"ח חשון בשנה זו,

English translation 407

as this is connected with the fixing of Simchas Torah and Rosh Hashanah.

ווי דאס איז פארבונדן מיט דער קביעות פון שמח"ת און ראש השנה.

English translation 408

G-d

י

English translation 409

And the explanation of this –

והביאור בזה –

English translation 410

in a possible manner:

בדרך אפשר:

English translation 411

In the farbrengen that preceded this, the matter was explained regarding Rosh Hashanah falling on the second and third days,

אין דער התוועדות שלפנ"ז 57 האט מען מבאר געווען דעם ענין אין דעם וואס ראש השנה קומט אויס ביום ב' וג',

English translation 412

and its connection to the fact that Simchas Torah now falls on the third day:

און די שייכות דערפון צו דעם וואס שמח"ת קומט דעמולט אויס ביום השלישי:

English translation 413

The second day indicates the matter of gevuros (might/severities),

ב' ווייזט אויף דעם ענין הגבורות,

English translation 414

and the third day indicates the matter of peace. And here both matters

און ג' ווייזט אויף דעם ענין פון שלום 58. און דא האט מען ביידע זאכן

English translation 415

(second and third days)

(ב' וג')

English translation 416

are together in one "long day" –

צוזאמען אין איין "יומא אריכתא" –

English translation 417

the matter of sweetening the gevuros.

דער ענין פון המתקת הגבורות.

English translation 418

Why must one come to gevuros at all and then sweeten the gevuros?! –

פארוואס דארף מען בכלל אנקומען צו גבורות און דערנאך ממתיק זיין די גבורות?! –

English translation 419

Let there be no gevuros from the outset! This is understood according to what is explained in the Siddur,

זאל לכתחילה ניט זיין גבורות! איז דאס מובן ע"פ המבואר אין סידור 59,

English translation 420

that specifically through the sweetening of the gevuros of Yitzchak there is an increase of vitality,

אז דוקא דורך מיתוק הגבורות דיצחק ווערט תגבורת החיות,

English translation 421

a multitude of blessings and the most elevated blessings

א ריבוי ברכות און ברכות הכי נעלות

English translation 422

(the blessings of Yitzchak),

(ברכות יצחק),

English translation 423

which are higher than all other blessings.

וואס זיינען העכער פאר אלע אנדערע ברכות.

English translation 424

And the matter of the multitude of blessings

און דער ענין פון ריבוי ברכות

English translation 425

(increase of vitality)

(תגבורת החיות)

English translation 426

through the sweetening of the gevuros

ע"י המתקת הגבורות

English translation 427

(second and third days)

(ב' וג')

English translation 428

on Rosh Hashanah is then revealed on Simchas Torah,

בראש השנה ווערט דערנאך נתגלה אין שמחת תורה,

English translation 429

which falls on the third day

וואס קומט אויס ביום ג'

English translation 430

(when Rosh Hashanah falls on the second and third days):

(ווען ר"ה קומט אויס ביום ב' וג'):

English translation 431

On Simchat Torah, one reads from two portions of the Torah –

בשמח"ת לייענט מען פון צוויי פרשיות בתורה –

English translation 432

Parshat Berachah and Parshat Bereishit. From this it is understood,

פ' ברכה און פ' בראשית. וואס מזה מובן,

English translation 433

that during Simchat Torah, which occurs on the third day, on which "it was good" was doubled,

אז בשעת שמח"ת קומט אויס ביום השלישי שהוכפל בו כי טוב 60,

English translation 434

it turns out that one has doubled two matters of "it was good" was doubled –

קומט אויס אז מ'האט דעמולט צוויי ענינים פון הוכפל בו כי טוב –

English translation 435

an abundance of good and blessing

א ריבוי טוב וברכה

English translation 436

(in a manner of reinforcement of vitality):

(באופן פון תגבורת החיות):

English translation 437

the third day on which "it was good" was doubled from Parshat Berachah and the third day on which "it was good" was doubled from Parshat Bereishit. And the content of the matter:

דער יום שלישי שהוכפל בו כי טוב פון פ' ברכה און דער יום שלישי שהוכפל בו כי טוב פון פ' בראשית. ובתוכן הענין:

English translation 438

one has doubled "it was good" was doubled from the matter of blessing and drawing down,

מ'האט דעמולט הוכפל בו כי טוב פון ענין הברכה והמשכה,

English translation 439

and "it was good" was doubled in the matters of the world,

און הוכפל בו כי טוב אין עניני העולם,

English translation 440

heaven and earth of all the seven days of creation,

שמים וארץ פון אלע שבעת ימי בראשית,

English translation 441

which are all included in Parshat Bereishit.

וואס זיי ווערן אלע נכלל אין פ' בראשית.

English translation 442

And in more detail:

ובפרטיות יותר:

English translation 443

"Berachah" is connected with heaven,

"ברכה" איז פארבונדן מיט שמים,

English translation 444

and "Bereishit"

און "בראשית"

English translation 445

(the creation of the world)

(בריאת העולם)

English translation 446

is connected with earth. One has "it was good" was doubled from the matters of heaven

איז פארבונדן מיט ארץ. האט מען הוכפל בו בי טוב פון עניני שמים

English translation 447

(blessing),

(ברכה),

English translation 448

spirituality,

רוחניות,

English translation 449

and this is drawn down "until the last sea" and "until the last day",

און דאס ווערט נמשך "עד הים האחרון" 61 און "עד היום האחרון" 62,

English translation 450

in place and time

אין מקום וזמן

English translation 451

(which is the difference between "last sea" and "last day"),

(וואס דאס איז דער חילוק צווישן "ים האחרון" און "יום האחרון"),

English translation 452

and "it was good" was doubled from the matters of the earth

און הוכפל בו כי טוב פון עניני הארץ

English translation 453

(Bereishit),

(בראשית),

English translation 454

materiality. In addition to this, the essential matter of "it was good" was doubled means good for heaven and good for creatures,

גשמיות. נוסף לזה וואס דער עצם ענין פון הוכפל בו כי טוב מיינט טוב לשמים וטוב לבריות,

English translation 455

which heaven and creatures are analogous to the matter of "heaven" and "earth".

וואס שמים און בריות איז ע"ד דער ענין פון "שמים" און "ארץ".

English translation 456

And the two matters in "it was good" was doubled

און די צוויי ענינים אין הוכפל בו כי טוב

English translation 457

(from Berachah and from Bereishit)

(פון ברכה און פון בראשית)

English translation 458

come together:

קומען צוזאמען:

English translation 459

the "it was good" was doubled of "Berachah" adds blessing and drawing down into the "it was good" was doubled of "Bereishit".

דער הוכפל בו כי טוב פון "ברכה" איז מוסיף ברכה והמשכה אין דעם הוכפל בו כי טוב פון "בראשית".

English translation 460

That is to say:

דאס הייסט:

English translation 461

the world in its own right

דער עולם מצד עצמו

English translation 462

("In the beginning, G-d created")

("בראשית ברא גו'")

English translation 463

was created in a manner of "the world was created in its fullness",

איז באשאפן געווארן באופן פון עולם על מילואו נברא 63,

English translation 464

"These are the generations of the heavens and the earth when they were created",

"אלה תולדות השמים והארץ בהבראם" 64,

English translation 465

"generations" is written in full. And in addition, it is stated on the third day in a manner of "it was good" was doubled. Into this comes an addition of blessing and perfection from the matter of Parshat Berachah,

תולדות מלא כתיב 65. און דערצו שטייט עס ביום השלישי אין אן אופן פון הוכפל בו כי טוב. אין דעם קומט צו א תוספת ברכה ושלימות מצד דעם ענין פון פ' ברכה,

English translation 466

and particularly when one has the "it was good" was doubled of Berachah –

ובפרט אז מ'האט דעם הוכפל בו כי טוב פון ברכה –

English translation 467

which causes that in "In the beginning, G-d created"

וואס דאס טוט אויף אז אין "בראשית ברא"

English translation 468

(in the world)

(אין וועלט)

English translation 469

there should be drawn down an even higher perfection than "was created in its fullness" –

זאל נמשך ווערן נאך א העכערע שלימות ווי "על מילואו נברא" –

English translation 470

the perfection of "These are the generations of Peretz",

די שלימות פון "אלה תולדות פרץ" 66,

English translation 471

"generations" is written in full,

תולדות מלא כתיב 65,

English translation 472

which the full "generations" is higher than the full "generations" of "These are the generations of the heavens and the earth when they were created".

וואס דער תולדות מלא איז העכער פאר דער תולדות מלא פון "אלה תולדות השמים והארץ בהבראם" 65.

English translation 473

It turns out that on Simchat Torah, on the third day, there is an abundance of blessing –

קומט אויס אז בשמח"ת ביום ג' איז דא א ריבוי ברכה –

English translation 474

which is the revelation of this abundance of blessings

וואס דאס איז די התגלות פון דעם ריבוי ברכות

English translation 475

(in a manner of reinforcement of vitality)

(באופן פון תגבורת החיות)

English translation 476

that are drawn down through the sweetening of the severities

וואס ווערן נמשך ע"י המתקת הגבורות

English translation 477

(the second and third)

(ב' וג')

English translation 478

on Rosh Hashanah.

בראש השנה.

English translation 479

Yes

יא

English translation 480

After Simchat Torah comes the Shabbat of blessing the new month of Cheshvan,

לאחרי שמחת תורה קומט שבת מברכים ראש חודש חשון,

English translation 481

when then the "Vayechulu" from the term of perfection and delight in all the matters of Simchat Torah,

וואס דעמולט ווערט דער "ויכולו" מלשון שלימות ותענוג אין אלע ענינים פון שמחת תורה,

English translation 482

the abundance of blessings that are then there in a manner of the third on which "it was good" was doubled;

די ריבוי ברכות וואס זיינען דעמולט דא באופן פון שלישי שהוכפל בו כי טוב;

English translation 483

and with this power one then blesses the new month of Cheshvan,

און מיט דעם כח בענטשט מען דעמולט ראש חודש חשון,

English translation 484

"on the third day and on the fourth day"

"ביום השלישי וביום הרביעי"

English translation 485

(as one says in the blessing of the month):

(ווי מ'זאגט אין ברכת החודש):

English translation 486

The matter of the third and fourth is explicitly stated in the revealed –

דער ענין פון ג' וד' שטייט בפירוש אין נגלה –

English translation 487

in Tractate Shabbat

אין מסכת שבת 67

English translation 488

[the tractate of the present day –

[די מסכת פון היינטיקן טאג –

English translation 489

Shabbat):

שבת):

English translation 490

"Gimel Dalet –

"גימ"ל דל"ת –

English translation 491

bestow kindness to the poor". Dalet refers to the poor,

גמול דלים". ד' גייט אויף דלים,

English translation 492

and Gimel refers to "bestow kindness",

און ג' גייט אויף "גמול",

English translation 493

which is "bestow kindness to the poor".

וואס איז "גמול דלים".

English translation 494

That is to say,

דאס הייסט,

English translation 495

that one has here both matters,

אז מ'האט דא ביידע ענינים,

English translation 496

Gimel and Dalet

ג' און ד'

English translation 497

("bestow kindness" and "poor"),

("גמול" און "דלים"),

English translation 498

one does not make the "poor" cease being "poor",

מ'מאכט ניט פון די "דלים" אויס "דלים",

English translation 499

they remain "poor",

זיי בלייבן "דלים",

English translation 500

and together with this there is the "bestow kindness to the poor". And the reason for this –

וביחד עם זה איז דא דער "גמול דלים". והטעם לזה –

English translation 501

because there is in this what is not in that,

ווייל יש בזה מה שאין בזה,

English translation 502

both the "bestow kindness" (Gimel)

סיי דער "גמול" (ג')

English translation 503

and the "poor" (Dalet)

און סיי די "דלים" (ד')

English translation 504

have an advantage that they influence the other:

האבן א מעלה וואס זיי זיינען משפיע צום צווייטן:

English translation 505

the "bestow kindness" in its simple sense influences the poor,

דער "גמול" איז בפשטות משפיע צום דל,

English translation 506

and likewise the poor influences the bestower of kindness,

און אזוי אויך דער דל איז משפיע צום גמול,

English translation 507

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 508

"more than the householder does for the poor, the poor does for the householder".

"יותר ממה שבעה"ב עושה עם העני העני עושה עם בעה"ב" 68.

English translation 509

Yes

יב

English translation 510

So it is also in the general order of the chain of descent:

וואס אזוי איז דאס אויך בכללות סדר ההשתלשלות:

English translation 511

First, one created three worlds

פריער האט מען באשאפן ג' עולמות

English translation 512

(Atzilut, Beriyah, Yetzirah),

(אצילות בריאה יצירה),

English translation 513

and only afterwards was added with an "af" that interrupts –

און ערשט דערנאך איז צוגעקומען מיט אן "אף" המפסיק 69 –

English translation 514

"I made it",

"עשיתיו" 70,

English translation 515

the fourth world,

דער עולם הד',

English translation 516

the world of Asiyah.

עולם העשי'.

English translation 517

That the fourth world

וואס דער עולם הד'

English translation 518

(Asiyah)

(עשי')

English translation 519

is in the category of "poor",

איז בבחי' "דלים",

English translation 520

it does not have the revelations that the three upper worlds have. But on the other hand –

ער האט ניט די גילויים וואס די ג' עולמות עליונים האבן. אבער לאידך גיסא –

English translation 521

"the ultimate purpose of the chain of descent of the worlds etc. is not for the upper worlds, because for them there is a descent from the light of His countenance, blessed be He",

"תכלית השתלשלות העולמות כו' אינו בשביל עולמות העליונים הואיל ולהם ירידה מאור פניו ית'" 71,

English translation 522

the three worlds descend specifically into the world of Asiyah,

די ג' עולמות זיינען יורד דוקא אין עולם העשי',

English translation 523

because "the ultimate purpose is this lowly world",

ווארום 72 "התכלית 71 הוא עוה"ז התחתון",

English translation 524

and after this descent, the ascent begins specifically from the world of Asiyah and an ascent also in the three worlds,

און לאחרי ירידה זו הויבט זיך אן די עלי' 72 דוקא פון עולם העשי' און אן עלי' אויך אין די ג' עולמות,

English translation 525

until an ascent that is beyond measure.

ביז אן עלי' שלא בערך.

English translation 526

This means:

דאס הייסט:

English translation 527

All the upper worlds,

אלע עולמות עליונים,

English translation 528

even the World of Atzilut,

אפילו עולם האצילות,

English translation 529

which is from the term "Etzlo" (near Him) and close,

וואס איז מלשון אצלו וסמוך 73,

English translation 530

and even the worlds above that,

און אפילו די עולמות שלמעלה מזה,

English translation 531

the worlds of the Ein Sof (the Infinite) –

עולמות הא"ס –

English translation 532

are a "descent from the light of His countenance, may He be blessed"

זיינען א "ירידה מאור פניו ית'"

English translation 533

[and although the Alter Rebbe does not write there that this also speaks about the worlds above Atzilut,

[וואס אע"פ אז דער אלטער רבי שרייבט דארטן ניט אז דאס רעדט זיך אויך וועגן די עולמות שלמעלה מאצילות,

English translation 534

but from the explanation of the content of the matter it is understood thus. And especially according to the interpretation that Atzilut also means the Atzilut of the totality,

אבער פון דעם ביאור תוכן הענין איז אזוי פארשטאנדיק. ובפרט ע"פ דעם פירוש אז אצילות מיינט אויך אצילות דכללות,

English translation 535

which also includes the worlds of the Ein Sof);

וואס דאס איז כולל אויך די עולמות הא"ס);

English translation 536

and after the descent of all the worlds down to the World of Asiyah,

ולאחרי די ירידה פון כל העולמות ביז אין עולם העשי',

English translation 537

the ascent begins specifically in the World of Asiyah,

הויבט זיך דערנאך אן די עלי' דוקא אין עולם העשי',

English translation 538

because there one makes a dwelling place for Him, may He be blessed, in the lower realms,

ווארום דארטן מאכט מען א דירה לו ית' בתחתונים,

English translation 539

a permanent dwelling place,

א דירת קבע,

English translation 540

which is an ascent even relative to Atzilut, which is in the aspect of "Etzlo" (near Him) and close, etc.

וואס דאס איז אן עלי' אפילו לגבי אצילות וואס איז בבחי' אצלו וסמוך כו'.

English translation 541

That is, that the poor person

ד.ה. אז העני

English translation 542

(the World of the Holy,

(דער עולם הד',

English translation 543

the World of Asiyah)

עולם העשי')

English translation 544

does with the householder

עושה עם בעה"ב

English translation 545

(the three worlds)

(די ג' עולמות)

English translation 546

more than what the householder does with the poor person,

יותר ממה שבעה"ב עושה עם העני,

English translation 547

because the World of Asiyah brings about an ascent in the three worlds that they would not have had were it not for their descent into the World of Asiyah.

ווארום עולם העשי' טוט אויף אן עלי' אין די ג' עולמות וואס זיי וואלטן ניט געהאט לולא ירידתם אין עולם העשי'.

English translation 548

יג

English translation 549

The connection of Rosh Chodesh Cheshvan with Gimel and Dalet

די שייכות פון ראש חודש חשון מיט ג' וד'

English translation 550

("Gomel Dalim" – "He Who bestows good upon the poor") –

("גמול דלים") –

English translation 551

the determination of Rosh Chodesh Cheshvan in this year:

די קביעות פון ר"ח חשון בשנה זו:

English translation 552

After all these ascents and abundant flow and great bounty in the month of Tishrei –

לאחרי די אלע עילויים וריבוי המשכה ושפע רב בחודש תשרי –

English translation 553

then in the month of Cheshvan begins the service of "Gomel Dalim." To descend into the world and there to accomplish and make a dwelling place for Him, may He be blessed, in the lower realms,

הויבט זיך דערנאך אן אין חודש חשון די עבודה פון "גמול דלים". יורד זיין אין וועלט און דארטן אויפטאן און מאכן א דירה לו ית' בתחתונים,

English translation 554

as follows.

כדלקמן.

English translation 555

And in particular:

ובפרטיות:

English translation 556

After there was the matter of the sweetening of the harsh judgments

לאחרי ווי ס'איז געווען דער ענין פון המתקת הגבורות

English translation 557

(Bet and Gimel)

(ב' וג')

English translation 558

on Rosh Hashanah and the revelation thereof in an abundance of blessings and great bounty on Shemini Atzeret in a manner of "it was doubled, for it is good"

בראש השנה און דער גילוי דערפון אין א ריבוי ברכות ושפע רב בשמח"ת באופן פון הוכפל בו כי טוב

English translation 559

(both in "Bereishit" and in "Bereishit")

(סיי אין ברכה סיי אין בראשית)

English translation 560

being the third day of the week –

זייענדיק יום ג' בשבוע –

English translation 561

it is then drawn into the conclusion and the last day of the entire month of Tishrei

ווערט עס דערנאך נמשך אין דעם סיום ויום האחרון פון גאנץ חודש תשרי

English translation 562

(which includes all the blessings and flows and great bounty of the month of Tishrei),

(וואס איז כולל אלע ברכות והמשכות ושפע רב פון חודש תשרי),

English translation 563

which is the first day of Rosh Chodesh Cheshvan,

וואס דאס איז דער יום ראשון דראש חודש חשון,

English translation 564

which is also the third day of the week, on which "it was doubled, for it is good";

וואס איז אויך יום ג' בשבוע שהוכפל בו כי טוב;

English translation 565

and this is "Gomel" (bestows) and draws down the power

און דאס איז "גמול" און ממשיך. כח

English translation 566

(of the month of Tishrei)

(פון חודש תשרי)

English translation 567

into the service in the manner of "Dalim" (the poor) in the month of Cheshvan,

אין דער עבודה באופן פון "דלים" בחודש חשון,

English translation 568

service in the world to make for Him, may He be blessed, a dwelling place in the lower realms,

עבודה אין וועלט לעשות לו ית' דירה בתחתונים,

English translation 569

beginning from the first day of the month of Cheshvan

אנהויבנדיק פון דעם ערשטן טאג פון חודש חשון

English translation 570

(the second day of Rosh Chodesh Cheshvan, from which one begins to count the days of the month of Cheshvan),

(דער צווייטער טאג ר"ח חשון וואס פון אים הויבט מען אן ציילן די טעג פון חודש חשון),

English translation 571

which is on the seventh day, the beginning of the word "Dalim";

וואס ער איז ביום ז' ר"ת "דלים";

English translation 572

and specifically through this descent there is an ascent beyond measure also in the Gimel,

ודוקא ע"י ירידה זו ווערט אן עלי' שלא בערך אויך אין דעם ג',

English translation 573

as above.

כנ"ל.

English translation 574

And this is the matter of Rosh Chodesh Cheshvan being on the third and fourth days,

און דאס איז דער ענין פון ר"ח חשון זייענדיק ביום ג' וד',

English translation 575

"Gomel Dalim,"

"גמול דלים",

English translation 576

until they become one matter,

ביז אז זיי ווערן איין ענין,

English translation 577

not exactly like Bet and Gimel in the extended day of Rosh Hashanah,

ניט ממש ווי ב' וג' אין דעם יומא אריכתא פון ר"ה,

English translation 578

but on the other hand –

אבער לאידך גיסא –

English translation 579

also regarding the two days of Rosh Chodesh, one says in the blessing of the month "that comes upon us for good." Not "that come" in the plural form

אויך בנוגע צו די צוויי טעג ר"ח זאגט מען דאך בברכת החודש "הבא עלינו לטובה". ניט "הבאים" לשון רבים

English translation 580

(as it is fitting to say for two days)

(ווי ס'פאסט זאגן אויף צוויי טעג)

English translation 581

but "that comes" in the singular form,

נאר "הבא" לשון יחיד,

English translation 582

because both days are one matter –

ווייל ביידע טעג זיינען איין ענין –

English translation 583

Rosh Chodesh Cheshvan.

ר"ח חשון.

English translation 584

And the matter of "Gomel Dalim,"

און דער ענין פון "גמול דלים",

English translation 585

that the Gimel

וואס דער ג'

English translation 586

("Gomel")

("גמול")

English translation 587

bestows into the Dalet

איז משפיע אין ד'

English translation 588

("Dalim")

("דלים")

English translation 589

and that the Dalet

און וואס דער ד'

English translation 590

("Dalim")

("דלים")

English translation 591

bestows into the Gimel

איז משפיע אין ג'

English translation 592

("Gomel") –

("גמול") –

English translation 593

must be in a manner of the sweetening of the harsh judgments

דארף זיין אין אן אופן פון המתקת הגבורות

English translation 594

(Bet and Gimel).

(ב' וג').

English translation 595

יד

English translation 596

And the explanation of the matter:

וביאור הענין:

English translation 597

After one has received a great bounty in the month of Tishrei,

נאכדעם ווי מ'האט באקומען א שפע רב בחודש תשרי,

English translation 598

which "Tishrei" is the letters of "Reishit" (beginning) and is abundant in festivals,

וואס "תשרי" איז אותיות "רשית" 74 און מרובה במועדות 75,

English translation 599

which is a level beyond measure higher than the descent in the World of the Holy

וואס דאס איז א דרגא שלא בערך העכער ווי די ירידה בעולם הד'

English translation 600

(Asiyah),

(עשי'),

English translation 601

and in particular,

ובפרטיות,

English translation 602

beginning from Rosh Hashanah when there was "make Me king over you,"

אנהויבנדיק פון ראש השנה ווען ס'איז געווען "תמליכוני עליכם",

English translation 603

and then the Ten Days of Repentance,

און דערנאך די עשרת ימי תשובה,

English translation 604

and Yom Kippur,

און יום הכפורים,

English translation 605

and the four days between Yom Kippur and Sukkot which correspond to the four letters of the Name Havayah above,

און די ד' ימים שבין יוהכ"פ לחגה"ס וואס זיי זיינען כנגד די ד' אותיות דשם הוי' דלעילא 76,

English translation 606

and then all the matters come out in revelation in "the time of our rejoicing,"

און דערנאך קומען אלע ענינים ארויס בגלוי ב"זמן שמחתנו",

English translation 607

until Hoshana Rabbah and Shemini Atzeret,

ביז שמע"צ ושמח"ת,

English translation 608

and then the "Vayechulu" and its completion on Shabbat Bereishit

און דערנאך ווערט דער "ויכולו" ושלימות דערפון בשבת בראשית

English translation 609

(the Shabbat after Hoshana Rabbah and Shemini Atzeret),

(דער שבת נאך שמע"צ ושמח"ת),

English translation 610

and the Shabbat blesses the month of Cheshvan –

און דער שבת בענטשט חודש חשון –

English translation 611

is that after all this, at the beginning of the month of Cheshvan, begins the service of "and Jacob went on his way,"

איז לאחרי כל זה הויבט זיך אן בתחלת חודש חשון די עבודה פון "ויעקב* 76 הלך לדרכו" 77,

English translation 612

when then one must

וואס דעמולט דארף מען

English translation 613

(in the language of His Holiness, my father-in-law, the Rebbe)

(בלשון כ"ק מו"ח אדמו"ר 78)

English translation 614

"unpack the packages" and the great bounty that one has received and "bought" at the "fair" during the month of Tishrei, and it has become his possession,

"פְאַנאַנדערפאקן די פעקלעך" און דעם שפע רב וואס מ'האט באקומען און "איינגעהאנדלט" אויפן "יריד" במשך חודש תשרי און דאס איז געווארן ברשותו,

English translation 615

but then, beginning from the month of Cheshvan, one must unpack them. And simply –

אבער דערנאך אנהויבנדיק פון חודש חשון דארף מען דאס פאנאנדערפאקן. ובפשטות –

English translation 616

that one must draw them down into the world,

אז מ'דארף דאס ממשיך זיין אין וועלט,

English translation 617

into the service that each one does in his place to make a dwelling place for Him, may He be blessed, in the lower realms.

אין דער עבודה וואס יעדערער טוט במקומו אויף מאכן א דירה לו ית' בתחתונים.

English translation 618

That is, after the month of Tishrei, the work of "Gomel Dalim" begins in the month of Cheshvan,

ד.ה. אז לאחרי חודש תשרי הויבט זיך אן בחודש חשון די עבודה פון "גמול דלים",

English translation 619

that is, descending into the world of Asiyah,

ד.ה. יורד זיין אין עולם העשי',

English translation 620

the world of Dalet

עולם הד'

English translation 621

(the poor),

(דלים),

English translation 622

and there to bestow, influence, and draw down the abundant flow that was received during the month of Tishrei.

און דארטן גומל ומשפיע וממשיך זיין דעם שפע רב וואס מ'האט באקומען במשך חודש תשרי.

English translation 623

Sometimes it is stated that the work of "And Yaakov went on his way" begins already in the month of Tishrei,

אמאל שטייט אז די עבודה פון "ויעקב הלך לדרכו" הויבט זיך אן נאך אין חודש תשרי,

English translation 624

until, as the Rebbe Maharash writes in the Hemshech "VeKacha," that this begins at the conclusion of Yom Kippur.

ביז ווי דער רבי מהר"ש שרייבט אין המשך וככה 79 אז דאס הויבט זיך אן במוצאי יוהכ"פ.

English translation 625

For then

ווארום דעמולט איז

English translation 626

(the examinations)

(בדיקות)

English translation 627

there is also the descent of "And Yaakov went on his way":

אויך דא די ירידה פון "ויעקב הלך לדרכו" 80:

English translation 628

After this, when on Yom Kippur one was like the angels and one fasted, etc.,

לאחרי זה וואס ביוהכ"פ איז מען געווען דומה למלאכים 81 און מ'האט געפאסט וכו' –

English translation 629

they say to Jews, "Go, eat your bread with joy,"

זאגט מען אידן "לך אכול בשמחה לחמך גו'" 82,

English translation 630

and as was seen in the conduct of our Nesi'im, that they then endeavored to eat a physical meal,

און ווי מ'האט געזען בא הנהגת רבותינו נשיאינו אז מ'האט זיך דעמולט משתדל געווען עסן א סעודה גשמית 83,

English translation 631

and not to fulfill their obligation with eating mezonot and the like,

און ניט יוצא זיין מיט אכילת מזונות וכיו"ב,

English translation 632

with which, according to some opinions, one can fulfill the obligation of the third Shabbat meal,

וואס לכמה דיעות 84 קען מען דערמיט יוצא זיין סעודה שלישית דשבת,

English translation 633

rather, they washed for a meal,

נאר מ'האט זיך געוואשן צו א סעודה,

English translation 634

"And you shall eat and be satisfied and bless,"

"ואכלת ושבעת וברכת" 85,

English translation 635

with all the storminess involved. And all this,

מיטן גאנצן שטורעם בזה. וכל זה –

English translation 636

notwithstanding that this could sometimes affect physical health,

ניט קוקנדיק אויף דעם וואס דאס האט אמאל געקענט אנרירן אין בריאות הגוף,

English translation 637

nevertheless, it did not affect the eating of this meal.

אעפ"כ האט עס ניט אנגערירט אכילת סעודה זו.

English translation 638

But "And Yaakov went on his way" at the conclusion of Yom Kippur is within holiness itself,

אבער דער "ויעקב הלך לדרכו" במוצאי יוהכ"פ איז אין קדושה גופא,

English translation 639

and then the ultimate purpose of the descent in this is not yet present,

און דעמולט איז נאך ניטא דער תכלית הירידה שבזה –

English translation 640

because after the conclusion of Yom Kippur come the four days between Yom Kippur and Sukkot, during which a concept of opposition is not applicable,

ווייל נאך מוצאי יוהכ"פ קומען די ד' ימים שבין יוהכ"פ לחגה"ס וואס דעמולט איז ניט שייך אן ענין פון היפך 86,

English translation 641

Jews are then occupied with mitzvot,

אידן זיינען דעמולט עסוק במצוות,

English translation 642

"This one is occupied with his sukkah and this one is occupied with his lulav."

"זה עוסק בסוכתו וזה עוסק בלולבו" 87.

English translation 643

And certainly, afterwards comes the festival of Sukkot,

ועאכו"כ אז דערנאך קומט חג הסוכות,

English translation 644

during which one sits in a sukkah, which is analogous to the sukkah made from the skin of the Leviathan,

וואס דעמולט זיצט מען אין א סוכה וואס איז בדוגמת סוכת עורו של לויתן 88,

English translation 645

to which is analogous the concept of the Sechach, which shelters and protects over him. In addition to the general concept that one is then still in the month of Tishrei, the letters of which spell "Reishit" (beginning),

וואס בדוגמא לזה איז ענין הסכך וואס איז סוכך וחופף עליו. נוסף אויף כללות הענין אז דעמולט געפינט מען זיך נאך אין חודש תשרי אותיות רשית –

English translation 646

consequently, it is not possible to say that then is "And Yaakov went on his way,"

במילא איז ניט שייך זאגן אז דעמולט איז "ויעקב הלך לדרכו",

English translation 647

because it is not yet literally "his way."

ווייל ס'איז נאך ניט "דרכו" ממש.

English translation 648

However, when the festivals of the month of Tishrei and the entire month of Tishrei conclude

משא"כ ווען עס ענדיקן זיך די מועדים פון חודש תשרי און גאנץ חודש תשרי

English translation 649

(Reishit),

(רשית),

English translation 650

begins

הויבט זיך אן

English translation 651

(on Rosh Chodesh Cheshvan)

(בר"ח חשון)

English translation 652

the true concept of "And Yaakov went on his way,"

דער אמת'ער ענין פון "ויעקב הלך לדרכו",

English translation 653

that each one goes on his way into the world,

אז יעדערער גייט לדרכו בעולם,

English translation 654

and this is "And Yaakov went on his way,"

און דאס איז "ויעקב הלך לדרכו",

English translation 655

as the Yud is drawn into "Ekev"

ווי דער יו"ד ווערט נמשך אין "עקב" 89

English translation 656

(not as in the month of Tishrei, whose concept is "Reishit,"

(ניט ווי בחודש תשרי וואס איז ענינו "רשית",

English translation 657

head),

ראש),

English translation 658

that is, that one then descends into the aspect of "Dalim" (the poor).

ד.ה. אז מ'איז דעמולט יורד אין בחי' "דלים".

English translation 659

Thus,

טו

English translation 660

and then the work of "Gomel Dalim" consists of

און דעמולט באשטייט די עבודה פון "גמול דלים",

English translation 661

drawing down and influencing the abundant flow from the month of Tishrei into the work of making a dwelling place for Him in the lower realms during the month of Cheshvan.

ממשיך ומשפיע זיין דעם שפע רב פון חודש תשרי אין דער עבודה פון מאכן א דירה בתחתונים בחודש חשון.

English translation 662

And through this, there is an incomparably greater ascent also regarding the state in the month of Tishrei,

ועי"ז ווערט אן עלי' שלא בערך אויך לגבי דעם מצב בחודש תשרי,

English translation 663

because the poor person does more for the householder than the householder does for the poor person.

ווייל העני עושה עם הבעה"ב יותר ממה שהבעה"ב עושה עם העני.

English translation 664

And simply:

ובפשטות:

English translation 665

When a Jew goes out into the world

בשעת א איד גייט ארויס אין וועלט

English translation 666

(beginning from Rosh Chodesh Cheshvan)

(אנהויבנדיק פון ר"ח חשון)

English translation 667

he finds there a world that is in the aspect of "Dal" (poor),

טרעפט ער דארטן א וועלט וואס איז בבחי' "דל",

English translation 668

because the place in the world has not yet been refined to perfection.

ווייל דער ארט אין וועלט איז נאך ניט נתברר געווארן בשלימות.

English translation 669

And similarly regarding the people of the place,

ועד"ז בנוגע צו אנשי המקום –

English translation 670

he finds there people who are in the aspect of "Dal,"

טרעפט ער דארטן מענטשן וואס זיינען בבחי' "דל",

English translation 671

poor physically or poor spiritually,

דל בגשמיות אדער דל ברוחניות,

English translation 672

there is no poor person except in knowledge.

אין עני אלא בדעת 90.

English translation 673

His work then consists of being "Gomel Dalim,"

באשטייט זיין עבודה דעמולט צו זיין "גמול דלים",

English translation 674

that one should refine the place,

מ'זאל מברר זיין דעם מקום,

English translation 675

and bestow and influence upon the people one encounters who are poor

און גומל ומשפיע זיין צו די מענטשן וועלכע מ'טרעפט וואס זיינען דלים

English translation 676

(physically or spiritually).

(בגשמיות אדער ברוחניות).

English translation 677

And even though Jews throughout all the generations have refined the world, etc.,

ואע"פ אז אידן במשך די אלע דורות האבן מברר געווען די וועלט וכו' –

English translation 678

nevertheless, the very fact that he came to this place and found this "Dal" has in it a purpose,

אבער דערפון גופא וואס ער איז געקומען צו דעם מקום און געטראפן דעם "דל" איז אין דעם דא א כוונה –

English translation 679

for "Everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He did not create a single thing in vain,"

ווארום "כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא ברא דבר אחד לבטלה",

English translation 680

and "Everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He created only for His glory,"

און "כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא בראו אלא לכבודו" 91 –

English translation 681

that this poor person needs to come to him and he needs to come to the poor person.

אז דער דל דארף צו אים אנקומען און ער דארף אנקומען צום דל.

English translation 682

That is, the very fact that he came through Divine Providence to this place of this poor person,

ד.ה. אז דערפון גופא וואס ער איז געקומען בהשגחה פרטית אין דעם מקום פון דעם דל,

English translation 683

is a proof that notwithstanding that Jews in previous generations have refined the place,

איז א באווייז אז ניט קוקנדיק דערויף וואס אידן בדורות שלפנ"ז האבן מברר געווען דעם מקום,

English translation 684

there is still a refinement that he needs to accomplish there,

איז נאך דא א בירור וואס ער דארף דארטן אויפטאן,

English translation 685

and this pertains to the place and pertains to himself,

און דאס איז נוגע צו דעם מקום און נוגע צו אים אליין,

English translation 686

because the poor person does more for the householder than the householder does for the poor person.

ווייל העני עושה עם הבעה"ב יותר ממה שהבעה"ב עושה עם העני.

English translation 687

As the concept is simply in the mitzvah of charity:

ווי דער ענין איז בפשטות במצות צדקה:

English translation 688

When one encounters a poor person,

בשעת מ'טרעפט אן עני,

English translation 689

even if others have given him charity,

איז אפילו אויב אנדערע האבן אים געגעבן צדקה,

English translation 690

nevertheless, the very fact that he encounters him and that person is still a poor person,

איז אבער דאס גופא וואס ער טרעפט אים און יענער איז נאך אלץ אן עני,

English translation 691

is a proof that he needs to give him charity.

איז א באווייז אז ער דארף אים געבן צדקה.

English translation 692

And this is the service that begins primarily from Rosh Chodesh Cheshvan,

און דאס איז די עבודה וואס הויבט זיך אן בעיקר פון ר"ח חשון,

English translation 693

when there comes the "And Yaakov went on his way" –

ווען עס ווערט דער "ויעקב הלך לדרכו" –

English translation 694

the service of "bestowing upon the poor,"

די עבודה פון "גמול דלים",

English translation 695

through the fact that there is the "hand that distributes charity"

דורך דעם וואס ס'איז דא די "יד המחלקת צדקה"

English translation 696

(in the language of the Tanya),

(בלשון התניא 92),

English translation 697

the service with his hands,

די עבודה מיט זיינע ידים,

English translation 698

and in the hands themselves –

און אין ידים גופא –

English translation 699

the work of the hands,

מעשה ידים,

English translation 700

which indicates the service in physical action

וואס דאס ווייזט אויף דער עבודה אין עשי' הגשמית

English translation 701

(the world of the,

(עולם הד',

English translation 702

"poor").

"דלים").

English translation 703

And as it is stated regarding the Most High "for the work of your hands You will yearn,"

און ווי עס שטייט בנוגע צו דעם אויבערשטן 93 "למעשה ידיך תכסוף",

English translation 704

not "for the intellect of your hands" and the like,

ניט "לשכל ידיך" וכיו"ב,

English translation 705

but specifically "for the work of your hands,"

נאר דוקא "למעשה ידיך",

English translation 706

and specifically for this "You will yearn." And just as this is with the Most High, so too must it be with the person below,

און דוקא לזה "תכסוף". וכשם ווי דאס איז באם אויבערשטן אזוי דארף אויך זיין בא דעם אדם למטה,

English translation 707

who is "a likeness of the Supernal,"

וואס ער איז "אדמה לעליון" 94,

English translation 708

that the ultimate intention is,

אז תכלית הכוונה איז,

English translation 709

that with him there should be "for the work of your hands":

אז ביי אים זאל זיין "למעשה ידיך":

English translation 710

There can be a service with the hands that is connected to the spirituality of the hand. One is told,

עס קען זיין אן עבודה מיט די ידים וואס איז פארבונדן מיט רוחניות פון דעם יד. זאגט מען אים,

English translation 711

that there must be a service with the physicality of the hand.

אז עס דארף זיין אן עבודה מיט גשמיות היד.

English translation 712

In this itself, however, there can also be levels:

אין דעם גופא קען דאך אבער אויך זיין דרגות:

English translation 713

He can lay tefillin on the hand

ער קען לייגן תפילין אויפן יד

English translation 714

(for "the entire Torah is compared to tefillin").

(וואס "הוקשה כל התורה כולה לתפילין" 95).

English translation 715

This is indeed connected with the physicality of the hand,

וואס דאס איז טאקע פארבונדן מיט גשמיות היד,

English translation 716

but this is not "the work of your hands." Afterwards, there is the service of "the work of your hands,"

אבער דאס איז ניט "מעשה ידיך". דערנאך איז דא די עבודה פון "מעשה ידיך",

English translation 717

for example –

לדוגמא –

English translation 718

through the fact that the hand becomes a "hand that distributes charity,"

דורך דעם וואס די יד ווערט א "יד המחלקת צדקה",

English translation 719

wherein the emphasis is specifically on "the work of your hands,"

וואס דערביי איז בהדגשה דוקא "מעשה ידיך",

English translation 720

the actual making and giving of charity:

די עשי' ונתינת הצדקה בפועל:

English translation 721

In the description "hand that distributes charity," it does not speak of how the hand is connected with intellect,

אין דעם תואר "יד המחלקת צדקה" רעדט זיך ניט ווי די יד איז פארבונדן מיט שכל,

English translation 722

and it is not relevant how he earned the money,

און ס'איז ניט נוגע ווי ער האט געשאפן די געלט,

English translation 723

in this, only that one already has the money and the "poor person" is emphasized,

אין דעם איז נאר מודגש אז מ'האט שוין די געלט און דעם "דל",

English translation 724

and now only "hand that distributes charity" needs to be.

און איצטער דארף נאר זיין "יד המחלקת צדקה".

English translation 725

And in this itself, the emphasis is –

און אין דעם גופא איז די הדגשה –

English translation 726

"that distributes charity,"

"המחלקת צדקה",

English translation 727

not "that gives charity,"

ניט "הנותנת צדקה",

English translation 728

from which two things are understood:

וואס דערפון איז מובן צוויי זאכן:

English translation 729

A) He does not give the charity in a manner of giving,

א) די צדקה גיט ער ניט אין אן אופן של נתינה,

English translation 730

in a manner of a gift,

באופן של מתנה,

English translation 731

for then, if the recipient did not give him pleasure, he would not have given him a gift,

וואס דעמולט איז אי לאו דעביד לי' נייחא לנפשי' לא הוה יהיב לי' מתנתא 96,

English translation 732

i.e., that then the feeling of the giver is also relevant. And this depends on whether the recipient gives him pleasure;

ד.ה. אז דערביי איז נוגע אויך דער הרגש הנותן. און דאס איז תלוי צי דער מקבל עביד נייחא לנפשי';

English translation 733

Rather, he gives it in a manner of "distributes,"

נאר ער גיט עס באופן פון "מחלקת",

English translation 734

in a manner of charity,

באופן של צדקה,

English translation 735

so that only the recipient is relevant.

אז דערביי איז נוגע נאר דער מקבל.

English translation 736

B) "Gives charity" means that he gives it away,

ב) "נותנת צדקה" מיינט אז ער גיט עס אפ,

English translation 737

but it is not emphasized that he gives it away according to the level of the recipient:

אבער דערביי איז ניט מודגש אז ער גיט עס אפ לפי ערך דרגת המקבל:

English translation 738

However, "distributes" emphasizes that he distributes the charity in such a way that the recipient can receive it,

משא"כ "מחלקת" איז מדגיש אז ער טיילט אויס די צדקה באופן כזה אז דער מקבל קען דאס מקבל זיין,

English translation 739

i.e., not in a manner of an abundance of good that he cannot receive,

ד.ה. ניט אין אן אופן פון רוב טובה שאינו יכול לקבל,

English translation 740

but it is measured according to the vessel of the recipient.

נאר ס'איז געמאָסטן לפי כלי המקבל.

English translation 741

And so too regarding charity to a "poor person" in spirituality,

ועד"ז בנוגע צו צדקה צו א "דל" ברוחניות,

English translation 742

there is no poor person except in knowledge –

אין עני אלא בדעת –

English translation 743

he influences upon him Judaism according to his worth and according to his standing and situation, so that he can receive it,

איז ער צו אים משפיע אידישקייט לפי ערכו ולפי מעמדו ומצבו בבדי ער זאל דאס קענען מקבל זיין,

English translation 744

and not an abundance of good that then he might depart from fear of Heaven and from G-dliness, etc.

און ניט רוב טובה וואס דעמולט קען ער אויסגיין פון יראת שמים און פון אלקות כו'.

English translation 745

And specifically through the descent of "bestowing upon the poor,"

און דוקא דורך דער ירידה פון "גמול דלים",

English translation 746

there comes the most sublime ascent,

ווערט די עלי' הכי נעלית,

English translation 747

the poor person does more for the master of the house than the master of the house does for the poor person.

העני עושה עם הבעה"ב יותר ממה שהבעה"ב עושה עם העני.

English translation 748

Sixteen

טז

English translation 749

So too is the lesson regarding the service of "bestowing upon the poor" in the month of Cheshvan

אזוי איז אויך דער לימוד בנוגע צו דער עבודה פון "גמול דלים" אין חודש חשון

English translation 750

(for Rosh Chodesh Cheshvan is on the third and fourth days):

(וואס ראש חודש חשון איז ביום ג' וד'):

English translation 751

Also from the aspect of the drawing down from above

אויך מצד דער המשכה מלמעלה

English translation 752

(from the Most High to the world)

(פון דעם אויבערשטן צו וועלט)

English translation 753

one sees that in the month of Cheshvan the order of the drawing down begins in a manner of "bestowing upon the poor":

זעט מען אז בחודש חשון הויבט זיך אן דער סדר ההמשכה באופן פון "גמול דלים":

English translation 754

In the month of Cheshvan the season of rains begins. And this is also hinted at in the name of the month –

בחודש חשון הויבט זיך אן תקופת הגשמים. און דאס איז אויך מרומז אין דעם נאמען פון חודש –

English translation 755

"Mar-Cheshvan":

"מר-חשון" 97:

English translation 756

"Mar" is from the term drop,

"מר" איז מלשון טפה,

English translation 757

like the language of the verse "a drop from a bucket,"

כלשון הכתוב 98 "מר מדלי",

English translation 758

which means –

וואס מיינט –

English translation 759

a drop of rains.

טפת גשמים.

English translation 760

The prayer and request for rain is on Shemini Atzeret,

תפלת ובקשת גשם איז בשמיני עצרת,

English translation 761

in the month of Tishrei,

בחודש תשרי,

English translation 762

but the actual descent begins in the month of Cheshvan. In the time of the Temple,

אבער די ירידה בפועל הויבט זיך אן בחודש חשון 99. בזמן הבית,

English translation 763

when Jews would make the pilgrimage,

ווען אידן האבן עולה לרגל געווען,

English translation 764

the rains would begin after the first week of Cheshvan so that all Jews could return, each man under his vine and under his fig tree;

האבן זיך אנגעהויבן די גשמים נאך דער ערשטער וואך אין חשון בכדי אלע אידן זאלן זיך קענען אומקערן איש תחת 100 גפנו ותחת תאנתו 101;

English translation 765

but after the destruction and after we were exiled from our land, when this reason is absent, it is understood that the descent of rain is connected with the beginning of the month of Cheshvan.

אבער לאחרי החורבן ולאחרי שגלינו מארצנו ווען דער טעם איז ניטא איז מובן אז ירידת הגשמים איז פארבונדן מיט תחלת חודש חשון.

English translation 766

For the descent of rain is a matter of "bestowing upon the poor":

וואס ירידת גשמים איז אן ענין פון "גמול דלים":

English translation 767

One draws down and influences to the poor below rains of blessing,

מ'איז ממשיך ומשפיע צו די דלים למטה גשמי ברכה,

English translation 768

which then "gives birth and causes to grow and gives seed to the sower and bread to the eater."

וואס דעמולט ווערט "והולידה והצמיחה ונתן זרע לזורע ולחם לאוכל" 102.

English translation 769

And the continuation is in a manner that it is drawn down according to the vessel of the recipients –

און די המשכה איז באופן אז דאס ווערט נמשך לפי כלי המקבלים –

English translation 770

not an abundance of good that they cannot receive,

ניט רוב טובה שאינם יכולים לקבל,

English translation 771

but rather "drop by drop"

נאר "טיפין טיפין"

English translation 772

("like drawing water from a well"),

("כמר מדלי"),

English translation 773

but not in a manner that this is less than what is needed

אבער ניט אין אן אופן אז דאס איז ווייניקער ווי מ'דארף האבן

English translation 774

(like the story in the Gemara),

(ווי די מעשה אין גמרא 103),

English translation 775

but rather it is in the manner of "a mass of water",

נאר ס'איז באופן פון "חשרת מים",

English translation 776

so that one has from it the entire completeness of the action,

אז מ'האט דערפון די גאנצע שלימות הפעולה,

English translation 777

until it brings about "and it gave birth and caused growth".

ביז אז עס טוט אויף "והולידה והצמיחה".

English translation 778

Yud Zayin

יז

English translation 779

And may it be His will that there be fulfilled that which is stated in Yalkut Shimoni that "in MarCheshvan the Holy One, blessed be He, will repay him" for that which then the building of the First Beis HaMikdash was completed and it was not inaugurated until the month of Tishrei of the following year.

ויה"ר אז עס זאל מקויים ווערן דאס וואס שטייט אין ילקוט שמעוני 104 אז "מרחשון עתיד הקב"ה לשלם לו" דערפאר וואס דעמולט איז נגמר געווארן בנין ביהמ"ק ראשון און ס'איז ניט אויפגעעפנט געווארן ביז חודש תשרי הבא.

English translation 780

And furthermore –

און נאכמער –

English translation 781

the Beis HaMikdash should already be rebuilt now at the end of the month of Tishrei,

דער ביהמ"ק זאל שוין אויפגעבויט ווערן איצטער בסוף חודש תשרי,

English translation 782

so that then the Chanukas HaBayis will extend into the month of Cheshvan,

וואס דעמולט וועט דער חנוכת הבית זיך אריינציען אין חודש חשון,

English translation 783

because the Chanukas HaBayis will last for several days,

ווארום חנוכת הבית וועט זיך ציען כמה ימים,

English translation 784

like the Chanukas HaBayis of the First Temple was for fourteen days*,

ע"ד ווי חנוכת בית ראשון איז געווען י"ד ימים* 104,

English translation 785

and even if the Chanukas HaBayis of the Third Beis HaMikdash will be for seven days, this will also extend into the month of Cheshvan,

ואפילו אויב חנוכת ביהמ"ק השלישי וועט זיין שבעה ימים וועט זיך דאס אויך אריינציען אין חודש חשון,

English translation 786

because from now until the beginning of the month of Cheshvan is less than seven days,

ווייל פון איצטער ביז התחלת חודש חשון איז ווייניקער ווי ז' ימים,

English translation 787

consequently the conclusion of the Chanukah will be in the month of Cheshvan –

במילא וועט דער סיום החנוכה זיין אין חודש חשון –

English translation 788

and everything follows the conclusion.

והכל הולך אחר החיתום 105.

English translation 789

And the main thing is the actual deed –

און דער עיקר איז די מעשה בפועל –

English translation 790

that we should have the Beis HaMikdash in actuality, literally, below ten handbreadths,

אז מ'זאל האבן דעם ביהמ"ק בפועל ממש למטה מעשרה טפחים,

English translation 791

for in the Beis HaMikdash the main thing is the actual, literal,

וואס אין ביהמ"ק איז דער עיקר דער בפועל ממש,

English translation 792

in the literal physical world of action,

בעולם העשי' הגשמי ממש,

English translation 793

speedily in our days, literally,

במהרה בימינו ממש,

English translation 794

in the lowest level, beneath which there is no lower level,

בתחתון שאין תחתון למטה ממנו,

English translation 795

and also as one is accustomed to say in the language of the Targum,

און אויך ווי מ'איז רגיל זאגן בלשון התרגום 106,

English translation 796

the language of the common people –

לשון עמי הארץ –

English translation 797

"speedily in our days".

"בעגלא דידן".

English translation 798

And the preparation for this is through our deeds and our service now, by which one transforms the materiality of the world so that it should be physicality,

און די הכנה לזה איז ע"י מעשינו ועבודתינו איצטער וואס מ'מאכט איבער חומריות העולם אז עס זאל זיין גשמיות,

English translation 799

at least not lower than that,

עכ"פ ניט נידעריקער דערפון,

English translation 800

and from physicality one makes it a vessel for G-dliness

און פון גשמיות מאכט מען אז זי זאל זיין א כלי לאלקות

English translation 801

(which is the unique service of the month of Cheshvan,

(וואס דאס איז די עבודה מיוחדת פון חודש חשון,

English translation 802

as mentioned above).

כנ"ל).

English translation 803

And through this one hastens even more towards the true and complete redemption,

און דורך דעם איילט מען נאכמער צו די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 804

that it should come immediately and instantly, literally,

אז זי זאל קומען תיכף ומיד ממש,

English translation 805

and we will all go to the Holy Land,

און מ'וועט אלע גיין אין ארץ הקודש,

English translation 806

to the Holy City,

אין עיר הקודש,

English translation 807

to the Holy Mountain,

על הר הקודש,

English translation 808

to the Beis HaMikdash,

אין בית המקדש,

English translation 809

"the Sanctuary of the L-rd, Your hands established",

"מקדש אד' כוננו ידיך" 107,

English translation 810

to the Holy of Holies,

אין בית קדש הקדשים,

English translation 811

and literally as it is.

וכפשוטו ממש.

English translation 812

Yud Ches

יח

English translation 813

Earlier we mentioned that which was discussed at length in the farbrengen of Simchas Torah,

מ'האט פריער דערמאנט דאס וואס מ'האט גערעדט בארוכה אין דער התוועדות פון שמחת תורה,

English translation 814

that on Simchas Torah of this year there are two times the third day upon which "it is good" was doubled,

אז בשמחת תורה בשנה זו האט מען צוויי מאל יום השלישי שהוכפל בו כי טוב,

English translation 815

the third day upon which "it is good" was doubled from Parshas Berechah,

דער יום השלישי שהוכפל בו כי טוב פון פ' ברכה,

English translation 816

because then one reads the entire Parshas Berechah,

ווייל דעמולט לייענט מען גאנץ פ' ברכה,

English translation 817

and the third day upon which "it is good" was doubled from Parshas Bereishis,

און דעם יום השלישי שהוכפל בו כי טוב פון פ' בראשית,

English translation 818

because this is the third day of Parshas Bereishis.

ווייל דאס איז דער יום שלישי פון פ' בראשית.

English translation 819

And in continuation of this there was the suggestion –

ובהמשך לזה איז געווען די הצעה –

English translation 820

more than a suggestion, not a final ruling,

מערניט ווי א הצעה ניט קיין פסק-דין,

English translation 821

like all matters that are discussed here –

אזוי ווי אלע ענינים וואס מ'רעדט דא –

English translation 822

that on Simchas Torah one should complete the learning in the Chitas study sessions the Chumash study from the third until the end of Berechah and afterwards from the beginning until the third of Parshas Bereishis.

אז בשמחת תורה זאל מען משלים זיין לערנען אין די שיעורי חת"ת דעם שיעור חומש פון שלישי ביז סוף ברכה און דערנאך פון תחלה ביז שלישי דפ' בראשית.

English translation 823

Regarding this, a question was asked –

האט מען אויף דעם געפרעגט –

English translation 824

that this does not accord with the instruction of His Holiness, my father-in-law, the Rebbe, regarding the Chitas study sessions,

אז דאס שטימט ניט מיט הוראת כ"ק מו"ח אדמו"ר 108 בנוגע צו די שיעורי חת"ת,

English translation 825

that on Simchas Torah one should complete Parshas Berechah,

אז בשמח"ת זאל מען מסיים זיין פ' ברכה,

English translation 826

from the daily portion where one is holding

פון דעם שיעור יומי וואו מ'האלט

English translation 827

(in this year –

(בשנה זו –

English translation 828

from the third)

פון שלישי)

English translation 829

until the end of Parshas Berechah;

ביז סוף פרשה ברכה;

English translation 830

and Parshas Bereishis one should begin to learn only on Isru Chag,

און פ' בראשית זאל מען אנהויבן לערנען ערשט באסרו חג,

English translation 831

that is, in this year –

ד.ה. בשנה זו –

English translation 832

on the fourth day one should learn from the beginning of the portion until the fourth. And this does not accord with the aforementioned suggestion that on Simchas Torah one should also learn in Parshas Bereishis

ביום הרביעי זאל מען לערנען פון תחלת הפרשה ביז רביעי. וואס דאס שטימט ניט מיט דער הצעה הנ"ל אז בשמח"ת זאל מען לערנען אויך בפ' בראשית

English translation 833

(from the beginning of the portion until the third)?!

(פון תחלת הפרשה ביז שלישי)?!

English translation 834

In truth, then two separate matters were discussed:

באמת האט מען דעמולט גערעדט צוויי באזונדערע ענינים:

English translation 835

One matter is that in this year we have the concept of "it is good" was doubled both in Berechah and in Bereishis. And this does not compel that on Simchas Torah one must learn both from the third of Parshas Berechah and until the third of Parshas Bereishis;

איין ענין אז בשנה זו האט מען דעם ענין פון הוכפל בו כי טוב סיי אין ברכה און סיי אין בראשית. און דאס איז ניט מכריח אז בשמח"ת דארף מען לערנען סיי פון שלישי פון פ' ברכה סיי ביז שלישי פון פ' בראשית;

English translation 836

But along with this, it was also explicitly mentioned that it was suggested that on Simchas Torah one should learn the Chitas study sessions from the third of Parshas Berechah until the third of Parshas Bereishis –

אבער דערביי האט מען אויך בפירוש דערמאנט אז מ'איז מציע אז בשמח"ת זאל מען לערנען די שיעורי חת"ת פון שלישי דפ' ברכה ביז שלישי דפ' בראשית –

English translation 837

how does this accord with the instruction of His Holiness, my father-in-law, the Rebbe?

ווי שטימט עס מיט הוראת כ"ק מו"ח אדמו"ר? 109

English translation 838

Yud Tes

יט

English translation 839

And one can say the explanation of this by prefacing a question on the aforementioned instruction of His Holiness, my father-in-law, the Rebbe:

ויש לומר הביאור בזה בהקדים א שאלה אויף די הוראה הנ"ל פון כ"ק מו"ח אדמו"ר:

English translation 840

It is known the teaching of the old Rebbe that one must live with the time,

ס'איז ידוע די תורה פון דעם אלטן רבי'ן 33 אז מ'דארף לעבן מיט דער צייט,

English translation 841

and as it was later interpreted,

און ווי מ'האט עס דערנאך אויסגעטייטשט,

English translation 842

that this means living with the weekly portion,

אז דאס מיינט לעבן מיט פרשת השבוע,

English translation 843

and in the portion itself –

און אין דער פרשה גופא –

English translation 844

with the daily Chumash study

מיטן שיעור חומש היומי

English translation 845

(on the first day from the beginning of the portion until the second, etc.).

(ביום ראשון פון תחלת הפרשה ביז שני וכו').

English translation 846

What is understood from this regarding the day of Simchat Torah in this year

וואס דערפון איז מובן בנוגע צו דעם טאג פון שמחת תורה בשנה זו

English translation 847

(on Tuesday of the week) –

(ביום שלישי בשבוע) –

English translation 848

that then one must live with the third of Parshat Berachah and with the third of Parshat Bereishit

אז דעמולט דארף מען לעבן מיט שלישי פון פ' ברכה און מיט שלישי פון פ' בראשית

English translation 849

(as discussed in the farbrengen before this).

(כמדובר אין די התוועדות שלפנ"ז).

English translation 850

The question arises on the instruction of His Holiness, my father-in-law, the Rebbe, that one should begin learning Parshat Bereishit on Isru Chag:

שטעלט זיך די שאלה אויף הוראת כ"ק מו"ח אדמו"ר אז מ'זאל אנהויבן לערנען פ' בראשית באסרו חג:

English translation 851

How can it be that one should postpone a Torah from the old Rebbe and postpone the "living with the time" of Tuesday

היתכן אז מ'זאל אפשטופן א תורה פון דעם אלטן רבי'ן און אפשטופן דעם "לעבן מיט דער צייט" פון יום שלישי

English translation 852

(Simchat Torah)

(שמח"ת)

English translation 853

to a day after this when one will learn the entire portion

אויף א יום שלאחרי זה ווען מ'וועט לערנען כל הפרשה

English translation 854

(including the third)

(כולל שלישי)

English translation 855

until Thursday:

ביז חמישי:

English translation 856

Today one must live with the time,

מ'דארף דאך היינט לעבן מיט דער צייט,

English translation 857

with today's Chumash lesson of this very time –

מיטן היינטיקן שיעור חומש פון אט דער צייט –

English translation 858

so how can one postpone it to a day?!

איז ווי קען מען דאס אפשטופן אויף א טאג?!

English translation 859

And the question is even stronger regarding a simple person like "your heads, your tribes":

און די קשיא איז נאך שטארקער ביי אן איש פשוט ווי בא "ראשיכם שבטיכם":

English translation 860

For one who is immersed in in-depth study of a subject in Nigleh,

ביי איינעם וואס ליגט בעיון אין אן ענין אין נגלה,

English translation 861

in Chassidus,

אין חסידות,

English translation 862

in communal work and the like –

אין עסקנות ציבורית וכיו"ב –

English translation 863

there is no question how one can postpone living with the time with a Chumash lesson of the time,

איז קיין קשיא ניט ווי מ'קען אפלייגן לעבן מיט דער צייט מיט א שיעור חומש פון דער צייט,

English translation 864

because in Chumash he does not see any depth in which he needs to delve –

ווייל אין חומש זעט ער ניט קיין עמקות אין וועלכער ער דארף מעיין זיין –

English translation 865

so who cares,

איז וועמען אַרט עס,

English translation 866

if one will postpone the study until tomorrow,

אז מ'וועט אפלייגן דעם לימוד אויף מארגן,

English translation 867

Isru Chag? Meanwhile he can use his mind to study a subject with depth and profundity, etc.

אסרו חג? דערוויילע קען ער נוצן זיין קאפ אויף לערנען אן ענין בעיון ובעמקות וכו'

English translation 868

[And so it must be,

[און אזוי דארף זיין,

English translation 869

that one who is connected to in-depth study,

אז איינער וואס איז שייך צו עיון,

English translation 870

should not leave this unused,

דארף דאס ניט בלייבן לבטלה,

English translation 871

rather he must utilize it]!

נאר ער דארף דאס אויסנוצן]!

English translation 872

As we see in practice –

ווי מ'זעט בפועל –

English translation 873

one does not go into whether it is a straight thing or a crooked thing –

מ'גייט ניט אריין צי ס'איז א גלייכע זאך אדער א קרומע זאך –

English translation 874

that most books of in-depth study, etc., are not on the Written Torah

אז רוב הספרים של עיון וכו' זיינען ניט אויף תורה שבכתב

English translation 875

(and even the books that are on the Written Torah –

(און אפילו די ספרים וואס זיינען יע אויף תושב"כ –

English translation 876

this is primarily on the level of allusion and secret, etc.),

איז דאס בעיקר ע"ד הרמז והסוד וכו'),

English translation 877

and even not on Mishnah,

און אפילו ניט אויף משנה,

English translation 878

rather on Gemara,

נאר אויף גמרא,

English translation 879

until on Acharonim,

ביז אויף אחרונים,

English translation 880

and how good –

ומה טוב –

English translation 881

the later Acharonim!

אחרוני אחרונים!

English translation 882

However, regarding a simple person,

משא"כ ביי אן איש פשוט,

English translation 883

who is not connected to in-depth study,

וואס ער איז ניט שייך צו עיון,

English translation 884

and his main occupation is with the physicality of the world –

און עיקר התעסקותו איז בגשמיות העולם –

English translation 885

for him it is the greatest wonder that one should postpone a Torah from the old Rebbe that one must live with the time because of another matter!

איז ביי אים דער גרעסטער פלא אז מ'זאל אפלייגן א תורה פון דעם אלטן רבי'ן אז מ'דארף לעבן מיט דער צייט צוליב אן אנדער ענין!

English translation 886

Thus

כ

English translation 887

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 888

Since on Simchat Torah "the mitzvah of the day is in joy",

וויבאלד אז בשמח"ת איז "מצות היום בשמחה" 110,

English translation 889

and most Jews then utilized every moment of Simchat Torah to be in joy,

ורוב אידן האבן דעמולט אויסגענוצט יעדער רגע פון שמח"ת צו זיין בשמחה,

English translation 890

and the Torah speaks of the majority –

ותורה על הרוב תדבר 111 –

English translation 891

His Holiness, my father-in-law, the Rebbe, did not want to institute that one should then also need to study the lessons of Parshat Bereishit and thereby take away from the time that one can fulfill the mitzvah of the day in joy. Regarding Parshat Berachah there was no choice,

האט כ"ק מו"ח אדמו"ר ניט געוואלט מתקן זיין אז מ'זאל דעמולט אויך דארפן לערנען די שיעורים בפ' בראשית און דערביי אראפנעמען פון דער צייט וואס מ'קען מקיים זיין מצות היום בשמחה. בנוגע צו פ' ברכה האט מען קיין ברירה ניט,

English translation 892

there is no time to postpone it,

ס'איז ניטא אויף ווען צו אפלייגן,

English translation 893

but Parshat Bereishit can be postponed until tomorrow,

אבער פ' בראשית קען מען אפלייגן אויף מארגן,

English translation 894

therefore the mitzvah of the day in joy of Simchat Torah overrode the Torah of the Alter Rebbe regarding living with the time with Parshat Bereishit.

דערפאר האט מצות היום בשמחה פון שמח"ת דוחה געווען תורת אדה"ז וועגן לעבן מיט דער צייט מיט פ' בראשית.

English translation 895

In what context is this said?

במה דברים אמורים,

English translation 896

When one utilizes all possible moments of Simchat Torah to fulfill the mitzvah of joy;

ווען מ'נוצט אויס אלע מעגלעכע רגעים פון שמח"ת אויף מקיים זיין מצות שמחה;

English translation 897

but now it was seen that on Simchat Torah there are Jews,

אבער איצטער האט מען געזען אז בשמח"ת זיינען דא אידן,

English translation 898

at least a minyan of Jews,

עכ"פ א מנין אידן,

English translation 899

who did not utilize every possible moment to stand in joy –

וואס האבן ניט אויסגענוצט יעדער מעגלעכע רגע צו שטיין בשמחה –

English translation 900

as was simply noticeable on their faces –

ווי ס'איז געווען פשוט ניכר אויף די פנים'ער –

English translation 901

therefore it was resolved that now there is no reason

דעריבער האט מען זיך מיישב געווען אז איצטער איז ניטא דער טעם

English translation 902

(which existed in the time of His Holiness, my father-in-law, the Rebbe)

(וואס איז געווען בזמן כ"ק מו"ח אדמו"ר)

English translation 903

to override the Torah of the Alter Rebbe regarding living with the time because of the mitzvah of the day in joy,

צו דוחה זיין תורת אדה"ז וועגן לעבן מיט דער צייט צוליב מצות היום בשמחה,

English translation 904

since one is anyway not utilizing every moment of the day for joy. Therefore it was then proposed: Since one is anyway nullifying from the matter of joy,

ווייל מ'נוצט דאך סיי-ווי ניט אויס יעדער רגע פון טאג אויף שמחה. דערפאר האט מען דעמולט מציע געווען. וויבאלד אז מ'איז מבטל בלאו הכי פון ענין השמחה,

English translation 905

let one better fill the time

זאל מען בעסער אנפילן די צייט

English translation 906

(not, Heaven forbid, the time when one stands in joy,

(ניט ח"ו די צייט ווען מ'שטייט בשמחה,

English translation 907

rather the remaining time)

נאר די איבעריקע צייט)

English translation 908

with the study of Torah,

מיט לימוד התורה,

English translation 909

and live with the time,

און לעבן מיט דער צייט,

English translation 910

with the Chumash lesson of Parshat Bereishit!

מיטן שיעור חומש פון פ' בראשית!

English translation 911

And this is as explained in Tanya regarding one for whom his Torah study is not his occupation, that he "interrupts and nullifies anyway, etc."

וע"ד המבואר בתניא 112 בנוגע צו אזא וואס ביי אים איז ניט תורתו אומנתו אז ער איז "מפסיק ומבטל בלאו הכי כו'".

English translation 912

Consequently,

במילא,

English translation 913

what is all the noise about, that because of at least ten Jews it was announced at the farbrengen that in the remaining time one should learn the daily portion of Chumash?!

איז מה רעש אז צוליב עכ"פ צען אידן האט מען מכריז געווען בא דער התוועדות אז אין די איבעריקע צייט זאל מען לערנען דעם שיעור חומש?!

English translation 914

And especially since it is no more than a suggestion,

ובפרט אז ס'איז מערניט ווי א הצעה,

English translation 915

and it is not necessarily that one should accept it,

און ס'איז לאו דוקא אז מ'זאל דאס אננעמען,

English translation 916

consequently, what is there to lose by proposing the suggestion. If one would speak at the farbrengens only about those matters that one is certain will be obeyed –

במילא וואס האט מען צו פארלירן דורך פאָרשלאָגן די הצעה. אויב מ'וואלט גערעדט אין די התוועדויות נאר די ענינים וואס מ'איז זיכער אז מ'וועט זיי פאלגן –

English translation 917

the farbrengen would last much less time,

וואלט די התוועדות זיך געצויגן א סך ווייניקער צייט,

English translation 918

and one could go home and have Oneg Shabbat also in physical matters and sleep peacefully,

און מ'וואלט געקענט אהיים גיין און האבן עונג שבת אויך בגשמיות און שלאפן רואיק,

English translation 919

rather than sitting at the farbrengen where one pushes him etc.!

איידער זיצן בא דער התוועדות וואו מ'שטופט אים וכו'!

English translation 920

Kaf-Alef

כא

English translation 921

In addition, I have further reinforcement for this from a story that happened years ago:

דערצו האב איך נאך א חיזוק לזה פון א מעשה וואס האט פאסירט מיט יארן צוריק:

English translation 922

I entered to my father-in-law, the Rebbe, to propose that a new Chassidus pamphlet be printed for Simchat Torah. He looked at me, smiled, and said:

כ'בין אריין צום רבי'ן דעם שווער מציע זיין אז מ'זאל אפדרוקן א נייעם קונטרס חסידות אויף שמחת תורה. האט ער אויף מיר א קוק געטאן און געשמייכלט און געזאגט:

English translation 923

Who, then, will learn a new pamphlet on Simchat Torah?!

ווער וועט דען לערנען שמח"ת א נייעם קונטרס?!

English translation 924

And he said this even though it is a new pamphlet with a maamar connected to Simchat Torah.

און דאס האט ער געזאגט אע"פ וואס ס'איז א נייער קונטרס מיט א מאמר פארבונדן מיט שמח"ת.

English translation 925

As far as I remember, this was one of the matters that I did not obey,

אויף ווי ווייט ס'געדענקט זיך איז דאס געווען פון די ענינים וואס איך האב ניט געפאלגט,

English translation 926

and as is my way in such matters, I printed the pamphlet for Simchat Torah,

וכדרכי בענינים כאלו האב איך אפגעדרוקט דעם קונטרס אויף שמח"ת 113,

English translation 927

and there were indeed several who learned it,

און עס זיינען טאקע געווען עטלעכע וואס האבן דאס געלערנט,

English translation 928

at least a part of it. And in practice, my father-in-law was pleased with it.

עכ"פ א חלק דערפון. און בפועל איז דער שווער דערפון געווען צופרידן.

English translation 929

And the explanation for this is,

און די הסברה בזה איז,

English translation 930

that with a Nasi, there can sometimes be a ratzon retzonot regarding the state of the recipients according to his own state and level,

אז ביי א נשיא קען אמאל זיין א קס"ד בנוגע צו מצב המקבלים לויט מצבו ודרגתו הוא,

English translation 931

but it can be that the recipients stand on a lower level,

אבער עס קען זיין אז די מקבלים שטייען אויף א נידעריקערע דרגא,

English translation 932

and yet one wants that there should specifically be an arousal from below from the recipients and that this should bring about the matter.

און דערביי וויל מען אז עס זאל זיין דוקא אן אתעדל"ת מלמטה פון די מקבלים און דאס זאל ארויסרופן דעם ענין.

English translation 933

As it was in this matter,

ווי דאס איז געווען בענין זה,

English translation 934

that the ratzon retzonot of the Nasi was according to his level,

אז די קס"ד פון נשיא איז געווען לויט דרגתו,

English translation 935

and according to that level, it worked out for him that on Simchat Torah one utilizes every moment for joy,

און לויט דער דרגא איז ביי אים אויסגעקומען אז בשמח"ת נוצט מען אויס יעדער רגע אויף שמחה,

English translation 936

consequently,

במילא,

English translation 937

who would then learn a new pamphlet? But with this, one must come to an arousal from below,

ווער וועט דעמולט לערנען א נייעם קונטרס? אבער דערביי דארף מען אנקומען צו אן אתעדל"ת,

English translation 938

because not all the recipients actually stood at such a level at that time,

ווייל ניט אלע מקבלים. זיינען בפועל דעמולט געשטאנען אויף אזא דרגא,

English translation 939

and they indeed had time to learn the pamphlet,

און זיי האבן יע געהאט צייט צו לערנען דעם קונטרס,

English translation 940

as was seen in practice.

ווי מ'האט געזען בפועל.

English translation 941

And similarly, as one finds it with the first Nasi –

וע"ד ווי מ'געפינט עס בא דעם ערשטן נשיא –

English translation 942

Moshe Rabbeinu:

משה רבינו:

English translation 943

When the Jews came to Moshe to request meat,

ווען אידן זיינען געקומען צו משה'ן בעטן בשר,

English translation 944

Moshe argued "From where do I have meat,"

האט משה גע'טענה'ט "מאין לי בשר" 114,

English translation 945

because according to his own level, there is no place for meat. And this was not speaking about meat for Moshe Rabbeinu,

ווייל לויט דרגתו הוא איז ניטא קיין ארט אויף בשר 115. און דאס האט זיך ניט גערעדט וועגן בשר פאר משה רבינו,

English translation 946

but rather meat for the people of Israel –

נאר בשר פאר עם ישראל –

English translation 947

nevertheless, since from the perspective of his own level Moshe stood above this,

אעפ"כ וויבאלד אז מצד דרגתו הוא איז משה געשטאנען העכער דערפון,

English translation 948

he said "From where do I have meat." But since according to the level of the recipients they indeed had a connection to this,

האט ער געזאגט "מאין לי בשר" 115. אבער וויבאלד אז לפי דרגת המקבלים האבן זיי דערצו יע געהאט א שייכות,

English translation 949

therefore their request was fulfilled,

דערפאר האט מען מקיים געווען בקשתם,

English translation 950

and the drawing down of meat to them was through Moshe Rabbeinu himself

און די המשכת בשר צו זיי איז געווען ע"י משה רבינו גופא

English translation 951

(because all the needs of the people are drawn down through the Nasi),

(ווייל אלע צרכי העם ווערן נמשך ע"י הנשיא),

English translation 952

but as above,

אבער כנ"ל,

English translation 953

that with this, one must come to an arousal from below in order to bring this about in the Nasi.

אז דערביי דארף מען אנקומען צו אן אתעדל"ת מלמטה בכדי דאס ארויסצורופן בא דעם נשיא.

English translation 954

Kaf-Beit

כב

English translation 955

Every matter one wants to connect with the Redemption –

יעדער זאך וויל מען דאך פארבינדן מיט דער גאולה –

English translation 956

one finds similarly to the above in a story with the Tzemach Tzedek and the Rebbe Maharash regarding the matter of the Redemption:

געפינט מען ע"ד הנ"ל אין א סיפור מיטן צמח צדק און רבי'ן מהר"ש בנוגע לענין הגאולה:

English translation 957

The Rebbe Maharash once entered to his father,

דער 116 רבי מהר"ש איז אמאל אריין צו זיין פאטער,

English translation 958

the Tzemach Tzedek,

דעם צ"צ,

English translation 959

and asked him where is the fulfillment of the end of that year

און אים געפרעגט וואו איז דער קיום פון דעם קץ פון שנה ההיא

English translation 960

(5608).

(תר"ח 117).

English translation 961

The Tzemach Tzedek answered him,

האט אים דער צ"צ געענטפערט,

English translation 962

that the Likkutei Torah had been printed. The Rebbe Maharash said:

אז עס האט זיך אפגעדרוקט דער לקוטי תורה. האט דער רבי מהר"ש געזאגט:

English translation 963

But we want Moshiach in its simple sense!

מ'וויל אָבער האָבן משיח'ן כפשוטו!

English translation 964

In this, one sees the same matter:

וואס דערביי זעט מען דעם זעלבן ענין:

English translation 965

The Nasi spoke according to his own level,

דער נשיא האט גערעדט לויט דרגתו הוא,

English translation 966

and with this, the Tzemach Tzedek wanted that there should specifically be an arousal from below according to the level of the lower one,

און דערביי האט דער צ"צ געוואלט אז עס זאל דוקא זיין אן אתעדל"ת מלמטה לויט דרגת המטה,

English translation 967

and that specifically this should open up the matter.

און דוקא דאס זאל אויפטאן דעם ענין.

English translation 968

Why is this told to us –

פארוואס דערציילט מען דאס אונז –

English translation 969

in order to teach everyone,

בכדי לערנען יעדערן,

English translation 970

that for this one does not need that specifically a Nasi in potential

אז דערביי דארף מען ניט האבן אז דוקא א נשיא בכח

English translation 971

(the Rebbe Maharash)

(דער רבי מהר"ש)

English translation 972

should bring this about in a Nasi in actuality

זאל דאס ארויסרופן ביי א נשיא בפועל

English translation 973

(the Tzemach Tzedek),

(דער צ"צ),

English translation 974

but rather everyone,

נאר יעדערער,

English translation 975

even a most simple person,

אפילו אן איש פשוט ביותר,

English translation 976

can and must make the arousal from below that should open up a matter above.

קען און דארף מאכן די אתעדל"ת וואס זאל אויפטאן אן ענין למעלה.

English translation 977

One raises the "famous question":

שטעלט זיך די "שאלה הידועה":

English translation 978

Where is it written in Nigleh?

וואו שטייט עס אין נגלה?

English translation 979

This is simply in the matter of prayer:

איז דאס בפשטות בענין התפלה:

English translation 980

It is a positive commandment from the Torah that when a Jew has needs regarding children, life, and sustenance etc., he should pray verbally and request this from the Almighty.

ס'איז א מצות עשה מן התורה אז ווען א איד האט צרכים בבני חיי ומזוני וכיו"ב זאל ער מתפלל זיין בדיבור און בעטן אויף דעם באם אויבערשטן 118.

English translation 981

And seemingly:

ולכאורה:

English translation 982

Above, everything is revealed and known,

למעלה איז גלוי וידוע הכל,

English translation 983

all the more so the needs that every Jew must have,

עאכו"כ די צרכים וואס יעדער איד דארף האבן,

English translation 984

all the more so of a simple person who has simple and complete faith in the Almighty,

עאכו"כ פון אן איש פשוט וואס האט אמונה פשוטה ושלימה אין דעם אויבערשטן,

English translation 985

and his simplicity is connected with the simplicity of the Essence –

און זיין פשיטות איז פארבונדן מיט פשיטות העצמות 119 –

English translation 986

then why must one come to the point that he should express this in speech in prayer?!

היינט פארוואס דארף מען אנקומען אז ער זאל דאס ארויסזאגן בדיבור בתפלה?!

English translation 987

Rather, the explanation in this is,

נאר דער ביאור בזה איז,

English translation 988

that one wants the arousal from below specifically from below,

אז מ'וויל האבן די אתעדל"ת דוקא מלמטה,

English translation 989

and specifically in speech. And although the essence of prayer is in the heart,

און דוקא בדיבור. ואע"פ וואס עיקר התפלה איז בלב 120,

English translation 990

this too must descend into speech,

דארף דאס אויך אראפקומען אין דיבור,

English translation 991

and specifically this elicits the drawing down from above.

און דוקא דאס רופט ארויס די המשכה מלמעלה.

English translation 992

And this is the entire concept of prayer,

און דאס איז כל ענין התפלה,

English translation 993

that all the needs that a Jew has,

אז די אלע צרכים וואס א איד האט,

English translation 994

including the most essential matters,

כולל די ענינים הכי עיקריים,

English translation 995

which are the main requests of the silent prayer,

וואס דאס זיינען עיקר הבקשות פון תפלת העמידה,

English translation 996

he must call them forth from above through his speech.

דארף ער זיי ארויסרופן מלמעלה ע"י הדיבור שלו.

English translation 997

For example

כג

English translation 998

And likewise this is also regarding what was discussed above,

ועד"ז איז אויך בנוגע צו המדובר לעיל,

English translation 999

that the leader of our generation spoke according to his level that on Simchat Torah one will not study this pamphlet. And with this there needed to be the arousal from below etc.

אז נשיא דורנו האט גערעדט לפי דרגתו הוא אז בשמח"ת וועט מען ניט לערנען דעם קונטרס. און דערביי האט געדארפט זיין די אתעדל"ת וכו'.

English translation 1000

From this there is a reinforcement on the aforementioned matter,

דערפון האט מען א חיזוק אויף דעם ענין הנ"ל,

English translation 1001

that although the leader of our generation said that one should begin studying Parshat Bereishit on the day after the holiday,

אז אע"פ וואס נשיא דורנו האט געזאגט אז מ'זאל אנהויבן לערנען פ' בראשית באסרו חג,

English translation 1002

it was proposed that one should study it on Simchat Torah –

האט מען מציע געווען אז מ'זאל דאס לערנען בשמח"ת –

English translation 1003

because one sees from this that the leader of our generation says that who will study a pamphlet on Simchat Torah because the mitzvah of the day is rejoicing and there is no time left for studying;

ווייל מ'זעט עס דערפון וואס נשיא דורנו זאגט אז ווער וועט לערנען א קונטרס בשמח"ת ווייל מצות היום בשמחה און עס בלייבט ניט איבער קיין צייט אויף לערנען;

English translation 1004

but when one sees that in practice there are at least several Jews who in any case do not use every moment for rejoicing,

אבער בשעת מ'זעט אז בפועל זיינען דא עטלעכע אידן עכ"פ וואס נוצן סיי-ווי ניט אויס יעדער רגע אויף שמחה,

English translation 1005

then why should one not use the moments when one is not fulfilling the rejoicing to the fullest with the time and study the lesson in Parshat Bereishit in speech

היינט פארוואס זאל מען ניט אויסנוצן די רגעים ווען מ'איז ניט מקיים די שמחה אויף לעבן מיט דער צייט און לערנען דעם שיעור בפ' בראשית בדיבור

English translation 1006

(in the manner and similar to the aforementioned that one waits for the arousal from below of a Jew in speech)?

(ע"ד ובדוגמת הנ"ל אז מ'וואַרט אויף דער אתעדל"ת פון א אידן בדיבור)?

English translation 1007

Therefore it was proposed that on Simchat Torah one should study the lessons.

דערפאר האט מען מציע געווען אז בשמח"ת זאל מען לערנען די שיעורים.

English translation 1008

Since there are still those –

אזוי ווי עס זיינען נאך פאראן אזוינע –

English translation 1009

at least one –

עכ"פ איינער –

English translation 1010

who have not yet studied the lessons of Parshat Bereishit,

וואס האבן נאך ניט געלערנט די שיעורים פון פ' בראשית,

English translation 1011

one should complete them on Shabbat Bereishit after the farbrengen,

זאל מען דאס משלים זיין בשבת בראשית נאך דער התוועדות,

English translation 1012

and I do not care during the farbrengen if this will interfere with sleeping...

און מיר אַרט ניט בשעת ההתוועדות אויב דאס וועט אפהאַלטן פון שלאפן...

English translation 1013

Likewise

כד

English translation 1014

May it be His will that through this proper speech of Jews,

ויה"ר אז דורך דעם דיבור הראוי פון אידן,

English translation 1015

which they express openly –

וואס זיי ברענגען ארויס בגלוי –

English translation 1016

the speech of the Holy One, blessed be He, will be revealed throughout the world,

זאל נתגלה ווערן דיבורו של הקב"ה בכל העולם,

English translation 1017

"And the glory of the Lord shall be revealed, and all flesh together shall see that the mouth of the Lord has spoken,"

"ונגלה כבוד ה' וראו כל בשר יחדיו כי פי ה' דיבר" 121,

English translation 1018

and although this pertains to the Almighty,

וואס אע"פ אז דאס איז שייך צו דעם אויבערשטן,

English translation 1019

a Jew becomes a partner with the Holy One, blessed be He, in the act of creation

ווערט אבער א איד א שותף להקב"ה במעשה בראשית

English translation 1020

(as it states in the Gemara regarding one who says "Vayechulu" on the Sabbath day),

(ווי עס שטייט אין גמרא 122 בנוגע צו האומר ויכולו ביום השבת),

English translation 1021

consequently he becomes a partner also in this matter of the revelation of the speech of the Holy One, blessed be He, in the act of creation,

במילא ווערט ער א שותף אויך אין דעם ענין פון גילוי דיבורו של הקב"ה במעשה בראשית,

English translation 1022

that through the fact that the speech of man is proper, it becomes a vessel for "And the glory... shall be revealed, for the mouth of the Lord has spoken."

אז דורך דעם וואס דיבור האדם איז כראוי ווערט עס א כלי צו "ונגלה גו' כי פי ה' דיבר".

English translation 1023

And simply:

ובפשטות:

English translation 1024

When Jews cry out in speech "We want Mashiach now,"

בשעת אידן שרייען בדיבור "ווי וואָנט משיח נאו",

English translation 1025

and the Almighty certainly wants this –

און דער אויבערשטער וויל דאך דאס זיכער –

English translation 1026

then "who is preventing"?! –

איז "מי מעכב"?! –

English translation 1027

"The leaven in the dough" –

"שאור שבעיסה" 123 –

English translation 1028

but on the Sabbath day all opponents etc. are nullified

אבער ביום השבת ווערן בטל אלע מנגדים כו'

English translation 1029

(as we say in "Kegavna"),

(ווי מ'זאגט אין "כגוונא"),

English translation 1030

consequently one can then effect that there should be "Mashiach now"!

במילא קען מען דעמולט פועל'ן אז עס זאל זיין "משיח נאו"!

English translation 1031

And with the clouds of heaven to the Holy Land,

וארו עם ענני שמיא 124 אין ארץ הקודש,

English translation 1032

and there specifically in the Holy Temple,

און דארטן גופא אין ביהמ"ק,

English translation 1033

and immediately and instantly,

ותיכף ומיד ממש,

English translation 1034

so that on Rosh Chodesh Cheshvan one will offer the sacrifices of Rosh Chodesh as the commandment of Your will in the third Holy Temple,

אזוי אז ראש חודש חשון וועט מען מקריב זיין די קרבנות ראש חודש כמצות רצוניך 125 אין ביהמ"ק השלישי,

English translation 1035

and when Mashiach comes "now,"

און בשעת משיח קומט "נאו",

English translation 1036

today,

היינט,

English translation 1037

one has then also the four days of visitation

האט מען דעמולט אויך די ד' ימי ביקור

English translation 1038

(at least until the second day of Rosh Chodesh Cheshvan),

(עכ"פ ביז יום ב' דר"ח חשון),

English translation 1039

In the true and complete redemption through our righteous Mashiach,

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1040

and out of joy and goodness of heart.

ומתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 1041

Verse 25

כה

English translation 1042

He instructed to play a melody and said the discourse beginning with the words "Bereishit Bara etc."

צוה לנגן ואמר מאמר ד"ה בראשית ברא גו'.

English translation 1043

Verse 26

כו

English translation 1044

It is also customary to study a verse from the weekly portion together with Rashi's commentary,

ס'איז אויך רגיל אפצולערנען א פסוק פון פרשת השבוע צוזאמען מיט פירוש רש"י,

English translation 1045

a topic from the notes of my father on the Zohar,

אן ענין אין די הערות פון טאטן אויפן זהר,

English translation 1046

and a topic from the daily lesson in the Rambam.

און אן ענין אין דעם שיעור היומי ברמב"ם.

English translation 1047

Regarding Rashi, one will dwell on a topic that was begun to be discussed before Rosh Hashanah –

בנוגע צו פרש"י וועט מען זיך אפשטעלן אויף אן ענין וואס מ'האט אנגעהויבן רעדן פאר ראש השנה 126 –

English translation 1048

about the matter of "shamayim" as it is according to the plain meaning of the verse.

וועגן דעם ענין פון "שמים" ווי דאס איז ע"פ פשוטו של מקרא.

English translation 1049

In our portion on the verse "And God called the firmament Heaven" Rashi explains:

בפרשתנו עה"פ 127 "ויקרא אלקים לרקיע שמים" איז רש"י מפרש:

English translation 1050

"Fire and water that were mixed with each other and He made from them heaven."

"אש ומים שערבן זה בזה ועשה מהם שמים".

English translation 1051

Since Rashi does not bring it in the name of the Midrash, it is understood that this is the plain meaning of the verse.

וויבאלד אז רש"י ברענגט עס ניט בשם המדרש איז מובן אז דאס איז פשוטו של מקרא.

English translation 1052

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 1053

Our Torah is a Torah of truth –

תורתנו איז תורת אמת –

English translation 1054

how does it correspond with the actual reality that "fire and water" "intermingle with each other,"

איז ווי שטימט עס מיט דער מציאות בפועל אז "אש ומים" "ערבן זה בזה",

English translation 1055

we see the actual reality in the nature of creation that fire and water cannot exist together,

מ'זעט דאך די מציאות בפועל בטבע הבריאה אז אש ומים קענען ניט שטיין צוזאמען,

English translation 1056

when one mixes them together, the water extinguishes the fire,

בשעת מ'איז זיי מערב ביחד איז די מים לעשן אויס דעם אש,

English translation 1057

or the fire dries up the water?!

אדער דער אש טריקנט אויס די מים?!

English translation 1058

One cannot say that Rashi's intention is not to fire and water in their simple sense,

מ'קען ניט זאגן אז כוונת רש"י איז ניט צו אש ומים כפשוטם,

English translation 1059

but rather to spiritual fire and water –

נאר צו אש ומים רוחניים –

English translation 1060

because Rashi writes it for a five-year-old studying Scripture

ווייל רש"י שרייבט עס פאר א בן חמש למקרא

English translation 1061

(and especially one who has just begun to study Scripture from Parashat Bereishit),

(ובפרט אזא וואס האט ערשט אנגעהויבן לערנען מקרא פון פ' בראשית),

English translation 1062

and he writes it in order to explain to him what "shamayim" is,

און ער שרייבט עס בכדי אים צו מסביר זיין וואס עס איז שמים,

English translation 1063

and since Rashi does not explain that he means fire and water as they are above in spirituality,

והיות אז רש"י איז ניט מפרש אז ער מיינט אש ומים ווי זיי זיינען למעלה ברוחניות,

English translation 1064

one must say that he means physical fire and water as a five-year-old studying Scripture sees them in daily life,

מוז מען זאגן אז ער מיינט אש ומים גשמיים ווי א בן חמש למקרא זעט עס בחיי יום יום,

English translation 1065

water in its simple sense and fire in its simple sense,

מים כפשוטם און אש כפשוטו,

English translation 1066

as he sees them when he drinks water,

ווי ער זעט עס בשעת ער טרינקט וואַסער,

English translation 1067

and when one recites the blessing "Borei Me'orei HaEsh" in Havdalah. And furthermore:

און בשעת מ'מאכט ברכת "בורא מאורי האש" אין הבדלה. און דערצו:

English translation 1068

If one says that this means spiritual fire and water, it does not provide the five-year-old with any explanation of "shamayim,"

אויב מ'זאגט אז דאס מיינט אש ומים רוחניים גיט עס ניט צו באם בן חמש קיין פירוש אין שמים,

English translation 1069

because just as he does not know what "shamayim" is, he does not know what spiritual fire and water are.

ווייל פונקט ווי ער ווייסט ניט וואס שמים איז ווייסט ער ניט וואס אש ומים רוחניים זיינען.

English translation 1070

Consequently, the question arises as above,

במילא ווערט די שאלה כנ"ל,

English translation 1071

how does "intermingle with each other" correspond with the reality that fire and water cannot be mixed together?

ווי שטימט "שערבן זה בזה" מיט דער מציאות אז אש ומים קען מען ניט צוזאמענמישן?

English translation 1072

And if this was a miracle,

און אויב דאס איז געווען א נס,

English translation 1073

Rashi should have explained it,

האט עס רש"י געדארפט מפרש זיין,

English translation 1074

as he explains it later regarding the plague of hail:

ווי ער איז דאס מפרש ווייטער בא מכת ברד 128:

English translation 1075

"And fire flashing amidst the hail –

"ואש מתלקחת בתוך הברד –

English translation 1076

a miracle within a miracle,

נס בתוך נס,

English translation 1077

the fire and the hail were mixed, and hail is water, etc."

האש והברד מעורבין והברד מים הוא כו'".

English translation 1078

In addition to the main point –

נוסף על העיקר –

English translation 1079

that here in the creation of the heavens one cannot say that "intermingle with each other" is a matter of a miracle,

אז דא בא בריאת השמים קען מען ניט זאגן אז "ערבן זה בזה" איז אן ענין של נס,

English translation 1080

because the entire portion discusses the work of creation and the creation of nature,

ווייל אין דער גאנצער פרשה רעדט זיך וועגן מעשה בראשית ובריאת הטבע,

English translation 1081

not a miracle.

ניט וועגן א נס.

English translation 1082

כז

English translation 1083

Similarly, we will continue what was discussed regarding the height of the heavens –

אזוי אויך וועט מען ממשיך זיין וואס מ'האט גערעדט בנוגע צו דעם גובה השמים –

English translation 1084

regarding which there was discussion as to where "shamayim" is according to the simple meaning:

וואס אין דעם האט מען דאך געטומלט וואו איז "שמים" ע"ד הפשט:

English translation 1085

In Parashat Noach it is stated that the generation of the dispersion said, "Come, let us build us a city and a tower with its top in the heavens,"

אין פ' נח שטייט 129 אז דער דור ההפלגה האבן געזאגט "הבה נבנה לנו עיר ומגדל וראשו בשמים",

English translation 1086

and Rashi explains*:

און רש"י איז מפרש* 129:

English translation 1087

"They said, 'He does not have the sole right to choose the upper realms for Himself; we will ascend to the firmament, etc.,'"

"אמרו לא כל הימנו שיבור לו את העליונים נעלה לרקיע כו'",

English translation 1088

"Another explanation: etc. They said, 'The firmament is collapsing just as it did in the days of the flood,

"דבר אחר כו' אמרו כו' הרקיע מתמוטט כשם שעשה בימי המבול,

English translation 1089

come, let us make supports for it.'" And this is not merely their mistaken reasoning,

בואו ונעשה לו סמוכות". און דאס איז ניט בלויז א קס"ד שלהם,

English translation 1090

but the Most High says, "And now nothing will be withheld from them of all that they scheme to do."

נאר דער אויבערשטער זאגט "ועתה לא יבצר מהם כל אשר יזמו לעשות" 130.

English translation 1091

The question arises:

שטעלט זיך די שאלה:

English translation 1092

How can a human being ascend to the firmament?!

ווי קען א בן אדם עולה זיין לרקיע?!

English translation 1093

Another question on this matter:

נאך א שאלה אין דעם ענין:

English translation 1094

In Parashat Va'etchanan, on the verse "For ask now of the days that are past, etc., from the day that God created man upon the earth, and from one end of the heavens to the other end of the heavens," Rashi explains:

בפ' ואתחנן עה"פ 131 "כי שאל נא לימים ראשונים גו' למן היום אשר ברא אלקים אדם על הארץ ולמקצה השמים ועד קצה השמים" איז רש"י מפרש:

English translation 1095

"This teaches about the stature of Adam, that it was from the earth to the heavens, and it is the same measure as from one end to the other."

"מלמד על קומתו של אדם שהיתה מן הארץ עד השמים והוא השיעור עצמו אשר מקצה אל קצה".

English translation 1096

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 1097

A) In the Gemara it is stated that from the earth to the firmament is a distance of five hundred years. So how is it possible to say that the stature of Adam the First was a distance of five hundred years according to the simple meaning?!

א) אין גמרא שטייט 132 אז מן הארץ עד לרקיע מהלך ת"ק שנה. היינט ווי איז שייך צו זאגן אז קומתו פון אדם הראשון איז געווען מהלך ת"ק שנה ע"ד הפשט?!

English translation 1098

B) To say that the distance from the earth to the heavens "is the same measure as from one end to the other" is a contradiction within itself:

ב) צו זאגן אז דער מרחק מן הארץ עד השמים "הוא השיעור עצמו אשר מקצה אל קצה" איז א סתירה מיני' ובי':

English translation 1099

Since the earth is a sphere that is located within the circle of the heavens and is entirely surrounded by the heavens all around –

וויבאלד אז די ארץ איז א כדור וואס געפינט זיך בתוך עיגול השמים און איז אינגאנצן ארומגערינגלט מיט שמים ארום און ארום –

English translation 1100

it is understandable that the distance from one end of the heavens to the other end of the heavens must be more than twice as much as the distance from the earth to the heavens:

איז פארשטאנדיק אז דער מרחק מן קצה השמים ועד קצה השמים דארף זיין מער פון צוויי מאל אזויפיל ווי דער מרחק מן הארץ עד השמים:

English translation 1101

First, the distance from the heavens to the earth in the upper hemisphere

פריער דער מרחק מן השמים עד הארץ בחצי כדור העליון

English translation 1102

(Gan Eden, for example),

(גן עדן לדוגמא),

English translation 1103

and then the distance from America

און דערנאך דער מרחק פון אמעריקא

English translation 1104

(on the other side of the sphere)

(אויפן צווייטן זייט כדור)

English translation 1105

to the heavens,

עד השמים,

English translation 1106

in addition to the thickness of the earth's sphere in between –

נוסף אויפן עובי כדור הארץ בינתיים –

English translation 1107

so how can Rashi say that the measure from the earth to the heavens is the same measure as from one end of the heavens to the other end of the heavens?!

היינט ווי קען רש"י זאגן אז דער שיעור מן הארץ עד השמים איז דער זעלבער שיעור ווי ולמקצה השמים ועד קצה השמים?!

English translation 1108

With several more precise points on this matter –

מיט נאך כמה דיוקים בענין זה –

English translation 1109

and as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1110

כח

English translation 1111

Since it is Shabbat Bereishit,

וויבאלד אז ס'איז שבת בראשית,

English translation 1112

we will dwell on another matter connected to Rashi –

וועט מען זיך אפשטעלן אויף א צווייטן ענין פארבונדן מיט פרש"י –

English translation 1113

a matter on which Rashi does not comment:

אן ענין אויף וועלכן רש"י שטעלט זיך ניט:

English translation 1114

In the portion it is stated, "And the man called names to all the cattle and to the birds of the heavens and to every beast of the field."

אין דער פרשה 133 שטייט "ויקרא האדם שמות לכל הבהמה ולעוף השמים ולכל חית השדה".

English translation 1115

The question arises:

שטעלט זיך די שאלה 134:

English translation 1116

What about the names of the fish

וואס טוט זיך מיט די שמות פון די דגים

English translation 1117

(and we have already learned that the Most High also created the fish of the sea) –

(וואס מ'האט שוין געלערנט אז דער אויבערשטער האט באשאפן אויך דגים שבים) –

English translation 1118

why is it not stated that Adam called names to the fish?

פארוואס שטייט ניט אז אדם האט אנגערופן שמות צו די דגים?

English translation 1119

Furthermore:

נאכמער:

English translation 1120

"And whatever the man called a living soul, that was its name"*,

"כל אשר יקרא לו האדם נפש חי' הוא שמו"* 134,

English translation 1121

that is, that "its name" of every living animal and bird is its "living soul." Now, since its name is "living soul,"

ד.ה. אז "שמו" פון יעדער בהמה חי' ועוף איז "נפש חי'" שלו. היינט וויבאלד אז שמו איז "נפש חי'",

English translation 1122

why did the Omnipresent not also bring the fish so that they should receive from Adam their name –

פארוואס האט דער אויבערשטער ניט געבראכט אויך די דגים בכדי זיי זאלן באקומען פון אדה"ר שמם –

English translation 1123

their "living soul"?!

"נפש חי'" שלהם?!

English translation 1124

One must say one of two things:

מוז מען זאגן איינער פון צוויי זאכן:

English translation 1125

That they also brought the fish to Adam so that he should call them by names, and for some reason the verse does not need to mention this;

אז מ'האט געבראכט אויך די דגים צו אדה"ר בכדי ער זאל זיי אנרופן מיט שמות ומאיזה סיבה דארף דאס דער פסוק ניט דערמאנען;

English translation 1126

or that they did not bring them.

אדער אז מ'האט זיי ניט געבראכט.

English translation 1127

And in whatever manner it may be –

ובאיזה אופן שיהי' –

English translation 1128

since this is a question in the plain meaning of Scripture,

וויבאלד אז דאס איז א שאלה אין פשוטו של מקרא,

English translation 1129

Rashi should have addressed the matter or written "I do not know,"

האט דאך רש"י געדארפט באווארענען דעם ענין אדער שרייבן "לא ידעתי",

English translation 1130

as discussed many times that Rashi addresses all matters of the plain meaning of Scripture,

כמדובר כמ"פ אז רש"י באווארנט אלע ענינים פון פשוטו של מקרא,

English translation 1131

and if he has no commentary he writes "I do not know."

און אויב ער האט ניט קיין פירוש שרייבט ער "לא ידעתי" 135.

English translation 1132

In Tosafot in tractate Chullin there is a discussion about this,

אין תוספות במס' חולין 136 איז דא א שקו"ט אין דעם,

English translation 1133

and regarding this one finds a discussion in the words of the Rogatchover;

ועד"ז געפינט מען א שקו"ט בדבר ביים ראָגאַטשאווער 137;

English translation 1134

but Rashi on the Torah does not address this.

אבער רש"י על התורה שטעלט זיך אויף דעם ניט אפ.

English translation 1135

From this itself it is understood that it is understandable to a five-year-old by himself,

איז דערפון גופא מובן אז דאס איז פארשטאנדיק פארן בן חמש מעצמו,

English translation 1136

or he understands it according to what Rashi already explained earlier in the Chumash*.

אדער ער פארשטייט עס לויט דעם וואס רש"י האט שוין מפרש געווען פריער אין חומש*.

English translation 1137

[Abbreviation for "and so on" or similar]

כט

English translation 1138

In the notes of my father on the Zohar, he addresses what is stated in the Zohar regarding the conduct of Rabbi Shimon bar Yochai and his companions on the night of Shavuot

אין די הערות פון טאטן אויפן זהר שטעלט ער זיך 138 אויף דעם וואס עס שטייט אין זהר 139 בנוגע צו הנהגת רשב"י וחבריו בליל שבועות

English translation 1139

[as it is also said in Tikkun Leil Shavuot]:

[ווי מ'זאגט עס אויך אין תיקון ליל שבועות 140]:

English translation 1140

"Rabbi Shimon was sitting and toiling in Torah on the night when the bride is united with her husband

"ר' שמעון הוה יתיב ולעי באורייתא בליליא דכלה אתחברת בבעלה

English translation 1141

[which was at the time of the Giving of the Torah –

[וואס דאס איז געווען בא מתן תורה –

English translation 1142

the union of the Holy One, blessed be He, and Israel],

דער יחוד פון הקב"ה וישראל],

English translation 1143

as we learn: all those companions who are members of the bridal chamber need, on that night when the bride is prepared to be on the next day under the wedding canopy with her husband, to be with her all that night and to rejoice with her in her adornments with which she is adorned, to toil in Torah from Torah to Prophets and from Prophets to Writings, and in homilies of verses and in secrets of wisdom, because these are her adornments and her jewelry."

דתנין כל אינון חברייא דבני היכלא דכלה אצטריכו בההיא ליליא דכלה אזדמנת למהוי ליומא אחרא גו חופה בבעלה למהוי עמה כל ההוא ליליא ולמחדי עמה בתקונהא דאיהי אתתקנת למלעי באורייתא מתורה לנביאים ומנביאים לכתובים ובמדרשות דקראי וברזי דחכמתא בגין דאלין אינון תיקונין דילה ותכשיטהא".

English translation 1144

*) The explanation of this –

*) הביאור בזה –

English translation 1145

in the talk of the eve of the second day of the month of MarCheshvan –

בשיחת אור לב' דר"ח חשון –

English translation 1146

below on page 566 and onward.

לקמן ע' 566 ואילך.

English translation 1147

And he explains in the note the expressions and gematrias in this. He does not, however, explain the matter in the service of G-d –

און ער איז מבאר אין דער הערה די לשונות וגימטריאות בזה. ער איז אבער ניט מבאר דעם ענין אין עבודת ה' –

English translation 1148

and as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1149

[Abbreviation for "and so on" or similar]

ל

English translation 1150

In today's Rambam lesson we begin to study the laws of Temurah.

אין היינטיקן שיעור רמב"ם הויבט מען אָן לערנען הלכות תמורה.

English translation 1151

And as discussed many times,

וכמדובר כמ"פ,

English translation 1152

that one must also derive a lesson in ethics from the laws in this Rambam lesson,

אז מ'דארף אויך ארויסלערנען אן ענין אין מוסר פון די הלכות אין דעם שיעור רמב"ם,

English translation 1153

all the more so from the teaching of the Baal Shem Tov that from every thing one must extract a lesson in the service of G-d,

במכ"ש פון תורת הבעש"ט אז פון יעדער זאך דארף מען ארויסנעמען א לימוד בעבודת ה',

English translation 1154

how much more so from a matter in Torah

עאכו"כ פון אן ענין אין תורה

English translation 1155

(as above, page 9).

(כנ"ל ס"ט).

English translation 1156

And especially since the Rambam himself brings in several places matters of ethics,

ובפרט אז דער רמב"ם אליין ברענגט בכמה מקומות עניני מוסר,

English translation 1157

and especially at the conclusion of the laws,

ובפרט בסיום ההלכות,

English translation 1158

including also –

כולל אויך –

English translation 1159

at the conclusion of the laws of Temurah.

בסיום הלכות תמורה.

English translation 1160

And according to the words of the Rambam at the conclusion of the laws of Temurah, one can understand the reason and matter in ethics in several laws in the first chapter of the laws of Temurah

וע"פ דברי הרמב"ם בסיום הל' תמורה קען מען פארשטיין דעם טעם וענין אין מוסר בכמה הלכות בפרק ראשון דהל' תמורה

English translation 1161

(today's Rambam lesson),

(היינטיקער שיעור רמב"ם),

English translation 1162

and as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1163

[Abbreviation for "and so on" or similar]

לא

English translation 1164

One is brief in the speech because it is a pity on the gabbai, for he can no longer contain himself and thinks when will he already be able to unpack his "merchandise" and receive cash for it!

מ'איז מקצר אין די רייך ווייל ס'איז א רחמנות אויף דעם גבאי ווארום ער קען זיך שוין ניט איינהאלטן און טראכט ווען וועט ער שוין קענען אויספאקן זיין "סחורה" און באקומען דערפאר במזומן!

English translation 1165

Consequently, one does not wish to delay this further,

במילא וויל מען דאס ווייטער ניט פארהאלטן,

English translation 1166

and as usual every year, let the gabbai of the shul now sell the "mitzvot,"

וכרגיל בכל שנה זאל דער גבאי פון שול איצטער פארקויפן די "מצוות",

English translation 1167

and those who wish to buy should give promises that they will pay such and such,

און די וואס ווילן קויפן זאלן געבן די הבטחות אז מ'וועט אפצאלן כך וכך,

English translation 1168

and the main thing –

און דער עיקר –

English translation 1169

that afterward there should be actual giving. And whoever is zealous is praiseworthy,

אז דערנאך זאל זיין די נתינה בפועל. וכל הזריז הרי זה משובח,

English translation 1170

and whoever increases is praiseworthy.

וכל המרבה הרי זה משובח.

English translation 1171

And may it be His will that from this "miniature Sanctuary,"

ויה"ר אז פון דעם "מקדש מעט" 141,

English translation 1172

especially a shul of the leader of our generation where he performed his service for ten years –

בפרט א שול פון נשיא דורנו וואו ער האט עובד געווען עבודתו במשך עשר שנים –

English translation 1173

one should go to the "great Sanctuary,"

זאל מען גיין צום "מקדש גדול",

English translation 1174

the third Holy Temple,

דער ביהמ"ק השלישי,

English translation 1175

"the Sanctuary, O L-rd, which Your hands have established,"

"מקדש אד' כוננו ידיך",

English translation 1176

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1177

[Afterward he said to the gabbai:

[אח"כ אמר להגבאי:

English translation 1178

As usual, one begins with a word of Torah. After the sale of the mitzvot, His Holiness the Rebbe, may he live for many good years, commanded the gabbai that he should say another word of Torah,

כרגיל אז מ'הויבט אן מיט א דבר תורה. אחרי מכירת המצוות צוה כ"ק אדמו"ר שליט"א להגבאי שיאמר עוד דבר תורה,

English translation 1179

and afterward he gave him from the foods].

ואח"כ נתן לו מהמזונות].

English translation 1180

[Abbreviation for "and so on" or similar]

לב

English translation 1181

The explanation in Rashi:

דער ביאור בפרש"י:

English translation 1182

Rashi does not need to address how it can be that "they mix

רש"י דארף ניט באווארענען ווי קען זיין "ערבן

English translation 1183

(fire and water)

(אש ומים)

English translation 1184

with each other" according to nature,

זה בזה" ע"פ טבע,

English translation 1185

because the five-year-old understands it himself, and according to what he previously learned in Rashi:

ווייל דער בן חמש פארשטייט עס אליין וע"פ וואס ער האט פריער געלערנט אין רש"י:

English translation 1186

Earlier in the portion, on the verse "And G-d saw the light, that it was good, and G-d divided between the light and between the darkness," Rashi explained:

פריער אין די פרשה עה"פ 142 "וירא אלקים את האור כי טוב ויבדל אלקים בין האור ובין החושך" האט רש"י מפרש געווען:

English translation 1187

"He saw it that it was good, and it is not fitting for it and for the darkness that they should be used in a mixture, and He established for this its boundary in the day and for this its boundary in the night."

"ראהו כי טוב ואין נאה לו ולחושך שיהיו משתמשין בערבוביא וקבע לזה תחומו ביום ולזה תחומו בלילה".

English translation 1188

Here, at first glance, the same question arises:

שטעלט זיך דא לכאורה די זעלבע שאלה:

English translation 1189

How can

ווי קען

English translation 1190

(according to nature)

(ע"פ טבע)

English translation 1191

light and darkness be intermingled?

זיין אור וחושך משתמשין בערבוביא:

English translation 1192

A five-year-old sees that a little light pushes away much darkness,

דער בן חמש זעט אז מעט אור דוחה הרבה חושך,

English translation 1193

all the more so more light than that,

עאכו"כ מער אור דערפון,

English translation 1194

all the more so if the light is equal to the darkness?!

עאכו"כ אויב דער אור איז בשוה צום חושך?!

English translation 1195

For a five-year-old, this is initially not a question at all,

איז דאס באם בן חמש לכתחילה קיין שאלה ניט,

English translation 1196

because the meaning of "intermingled" is not that light and darkness both functioned simultaneously,

ווייל דער פירוש אין "בערבוביא" איז ניט אז דער אור וחושך האבן ביידע משמש געווען בבת אחת,

English translation 1197

rather "intermingled" means that this is the opposite of what happened after "and God separated between the light and between the darkness":

נאר "בערבוביא" מיינט אז דאס איז דער היפך פון דעם וואס איז געווארן לאחרי זה וואס "ויבדל אלקים בין האור ובין החושך":

English translation 1198

The separation consisted of "He fixed for this one its boundary by day and for this one its boundary by night",

די הבדלה איז באשטאנען דערפון אז "קבע לזה תחומו ביום ולזה תחומו בלילה",

English translation 1199

that is, that light functions for twelve consecutive hours and then darkness functions for twelve consecutive hours.

ד.ה. אז אור איז משמש י"ב שעות רצופות און דערנאך איז חושך משמש י"ב שעות רצופות.

English translation 1200

From this it is understood that before this, when they were intermingled, the meaning of this is not that light and darkness both functioned simultaneously,

וואס דערפון איז מובן אז לפני זה בשעה שהיו משתמשין בערבוביא איז דער פירוש בזה ניט אז אור וחושך האבן ביידע משמש געווען בבת אחת,

English translation 1201

and that light was "stuck" within the darkness and darkness within the light,

און דער אור האט "געשטעקט" בתוך החושך און דער חושך בתוך האור,

English translation 1202

rather that there was then no separation and order and fixed times when the light functions and when the darkness functions

נאר אז ס'איז דעמולט ניט געווען קיין הבדלה וסדר וקביעות ווען דער אור איז משמש און ווען דער חושך איז משמש

English translation 1203

(as it was after "and He separated"):

(ווי ס'איז געווארן נאך דעם "ויבדל"):

English translation 1204

There was an hour of light and an hour of darkness,

ס'איז געווען א שעה אור און א שעה חושך,

English translation 1205

or half an hour of light and half an hour of darkness,

אדער א האלב שעה אור און א האלב שעה חושך,

English translation 1206

and so forth.

וכיו"ב.

English translation 1207

That is, that "intermingled" does not specifically mean that two things are inserted one within the other,

ד.ה. אז "ערבוביא" מיינט ניט דוקא אז צוויי זאכן זיינען אריינגעשטעקט איינער בתוך דעם צווייטן,

English translation 1208

rather that they are not completely separated from each other in a fixed order and arrangement,

נאר אז זיי זיינען ניט אינגאנצן פאנאנדערגעטיילט אין א קביעות וסדר,

English translation 1209

this is also called "intermingled".

הייסט דאס שוין אויך "ערבוביא".

English translation 1210

And so too, as Rashi explains further regarding the plague of wild beasts:

וע"ד ווי רש"י איז מפרש ווייטער בא מכת ערוב 143:

English translation 1211

"All kinds of evil beasts, snakes, and scorpions in a mixture." The meaning of this is not that the beasts were inserted one within the other literally,

"כל מיני חיות רעות ונחשים ועקרבים בערבוביא". וואס דער פירוש אין דעם איז ניט אז די חיות זיינען אריינגעשטעקט איינער בתוך דעם צווייטן כפשוט,

English translation 1212

rather that they came not each species by itself,

נאר אז זיי זיינען געקומען ניט כל מין בפ"ע,

English translation 1213

but in a mixture,

נאר בערבוביא,

English translation 1214

yet as separate beasts.

אבער אלס באזונדערע חיות.

English translation 1215

And so too further regarding the prohibition of diverse kinds,

ועד"ז ווייטער בא דעם איסור פון כלאים,

English translation 1216

where diverse kinds is a matter of mixture,

וואס כלאים איז אן ענין של עירוב 144,

English translation 1217

"wheat and barley and a grape seed in one handful" –

"חטה ושעורה וחרצן במפולת יד" 145 –

English translation 1218

the simple meaning is not that one sows a wheat grain "inserted" within the barley or a barley grain "inserted" within the wheat,

איז ניט דער פשט אז מ'זייט איין א חטה "אריינגעשטעקט" בתוך השעורה אדער א שעורה "אריינגעשטעקט" בתוך החטה,

English translation 1219

rather that one sows them both in one field,

נאר אז מ'זייט זיי ביידע איין אין איין פעלד,

English translation 1220

but as separate seeds.

אבער אלס באזונדערע זרעים.

English translation 1221

And so too in Parshat Devarim on the verse "and you all approached me" Rashi explains "in a mixture,

ועד"ז בפ' דברים 146 עה"פ "ותקרבון אלי כולכם" איז רש"י מפרש "בערבוביא,

English translation 1222

and later it says 'and you approached me, all the heads of your tribes and your elders, etc.,'

ולהלן הוא אומר 147 ותקרבון אלי כל ראשי שבטיכם וזקניכם כו',

English translation 1223

that approach was proper: the children honored the elders and sent them ahead of them, and the elders honored the heads to go before them,

אותה קריבה היתה הוגנת ילדים מכבדים את הזקנים ושלחום לפניהם וזקנים מכבדים את הראשים ללכת לפניהם,

English translation 1224

but here 'and you all approached me in a mixture,'

אבל כאן ותקרבון אלי כולכם בערבוביא,

English translation 1225

children pushing the elders and elders pushing the heads."

ילדים דוחפין את הזקנים וזקנים דוחפין את הראשים".

English translation 1226

That is, that "in a mixture" does not mean that one is inserted within the other,

ד.ה. אז "בערבוביא" מיינט ניט אז איינער איז אריינגעשטעקט בתוך דעם צווייטן,

English translation 1227

rather that they did not come as separate categories in order

נאר אז מ'קומט ניט אלס סוגים בפ"ע על הסדר

English translation 1228

(heads by themselves and elders by themselves and children by themselves),

(ראשים בפ"ע וזקנים בפ"ע וילדים בפ"ע),

English translation 1229

rather all categories mixed together,

נאר אלע סוגים צוזאמענגעמישט,

English translation 1230

here one finds a head,

אט דא געפינט זיך א ראש,

English translation 1231

here an elder,

אט דא א זקן,

English translation 1232

here a child,

אט דא א ילד,

English translation 1233

but each individual person stands by himself.

אבער יעדער מענטש אליין שטייט בפ"ע.

English translation 1234

Therefore,

לג

English translation 1235

And based on all this, it is also understandable that there is no question regarding "He mixed

וע"פ כל זה איז אויך פארשטאנדיק אז ס'איז קיין שאלה ניט בנוגע צו "ערבן

English translation 1236

(fire and water)

(אש ומים)

English translation 1237

one with the other and made from them the heavens" –

זה בזה ועשה מהם שמים" –

English translation 1238

because the meaning of "mixed"

ווייל דער פירוש אין "ערבן"

English translation 1239

(according to the simple explanation)

(ע"ד הפשט)

English translation 1240

is not specifically that fire and water were mixed together in a manner that one is inserted within the other

איז ניט דוקא אז מ'האט צוזאמענגעמישט אש ומים אין אן אופן אז איינער שטעקט בתוך דעם צווייטן

English translation 1241

(which then indeed cannot be according to nature),

(וואס דעמולט קען דאס ע"פ טבע טאקע ניט זיין),

English translation 1242

rather that the Almighty brought together the two things

נאר אז דער אויבערשטער האט צוזאמענגעבראכט די צוויי זאכן

English translation 1243

(fire and water)

(אש ומים)

English translation 1244

and from them built the heavens,

און פון זיי אויפגעבויט שמים,

English translation 1245

but the two things stand there separately,

אבער די צוויי זאכן שטייען דארט באזונדער,

English translation 1246

not mixed one within the other.

ניט מעורב זה בתוך זה.

English translation 1247

This means that this is explicitly not like "fire flashing within the hail",

דאס הייסט אז דאס איז בפירוש ניט ווי "אש מתלקחת בתוך הברד",

English translation 1248

where it explicitly states that the fire is "within the hail",

וואס דארטן שטייט בפירוש אז דער אש איז "בתוך הברד",

English translation 1249

and furthermore "flashing within the hail" –

און דערצו נאך "מתלקחת בתוך הברד" –

English translation 1250

therefore there Rashi must explain that it was a miracle,

דערפאר מוז דארטן רש"י מפרש זיין אז ס'איז געווען א נס,

English translation 1251

but here it does not state that the fire was within the water or the water within the fire,

משא"כ דא שטייט ניט אז דער אש איז געווען בתוך המים אדער דער מים בתוך האש,

English translation 1252

rather that "He mixed them one with the other and made from them the heavens",

נאר אז "ערבן זה בזה ועשה מהם שמים",

English translation 1253

which "mixed" also has the meaning

וואס "ערבן" האט אויך דער טייטש

English translation 1254

(as we see in all the aforementioned places)

(ווי מ'זעט בכל המקומות הנ"ל)

English translation 1255

that not one thing is within the other,

אז ניט איין זאך איז בתוך דעם צווייטן,

English translation 1256

rather that they come together

נאר אז זיי קומען צוזאמען

English translation 1257

(but they stand as separate things),

(אבער זיי שטייען אלס באזונדערע זאכן),

English translation 1258

and only from these two things is the heavens built.

און נאר פון די צוויי זאכן בויט מען אויף שמים.

English translation 1259

And so too, as a five-year-old sees in a building literally:

וע"ד ווי א בן חמש זעט אין א בנין כפשוטו:

English translation 1260

A building is built from wood, stones, and earth. But the simple meaning is not that the earth is inserted into the stones,

א בנין ווערט אויפגעבויט פון עצים אבנים ועפר. אבער ס'איז ניט דער פשט אז דער עפר איז אריינגעשטעקט אין די אבנים,

English translation 1261

rather the earth is placed between the stones.

נאר דער עפר לייגט מען צווישן די אבנים.

English translation 1262

And this is also regarding heaven,

ועד"ז איז אויך בנוגע צו שמים,

English translation 1263

that the Almighty built it only from fire and water,

אז דער אויבערשטער האט עס אויפגעבויט נאר פון אש ומים,

English translation 1264

not from fire within water and water within fire, but they remain separate.

ניט פון אש בתוך מים ומים בתוך אש נאר זיי בלייבן באזונדער.

English translation 1265

And as an example, just as a five-year-old sees at home,

ובדוגמא ווי דער בן חמש זעט בא זיך אין שטוב,

English translation 1266

that in the same one and only house, in one place there is fire,

אז אין דער זעלבער איין און איינציקער שטוב געפינט זיך אין איין ארט אש,

English translation 1267

on the stove

אויפן אויווען

English translation 1268

(and so forth),

(וכיו"ב),

English translation 1269

and in another place – water,

און אין א צווייטער ארט – מים,

English translation 1270

a large vessel full of water

א כלי גדול מלא מים

English translation 1271

(and so forth).

(וכיו"ב).

English translation 1272

But in a house there are also other things

אבער אין א שטוב געפינען זיך נאך זאכן

English translation 1273

(besides fire and water),

(חוץ פון אש ומים),

English translation 1274

not so with heaven, it consists only of fire and water.

משא"כ אין שמים באשטייט עס נאר פון אש ומים.

English translation 1275

And this is the distinction of heaven relative to earth,

און דאס איז דער אויפטו פון שמים לגבי ארץ,

English translation 1276

for ostensibly:

דלכאורה:

English translation 1277

According to the above, that the explanation of "they intermingled with each other and He made from them heaven" does not mean that the fire is within the water and the water is within the fire,

ע"פ הנ"ל אז דער פירוש אין "ערבן זה בזה ועשה מהם שמים" מיינט ניט אז דער אש איז בתוך המים און דער מים איז בתוך האש,

English translation 1278

but rather that both things are found there but in different places,

נאר אז ביידע זאכן געפינען זיך דארט אבער במקומות שונים,

English translation 1279

then so too on earth there is water in one place and fire in another place,

איז דאך אזוי אויך אין ארץ איז דא מים במקום אחד און אש במקום שני,

English translation 1280

why is "heaven" called by this name on account of fire and water and not earth? Rather, this is because on earth there are also other things, not only fire and water,

פארוואס ווערט "שמים" אנגערופן בשם זה על שם אש ומים און ניט ארץ? נאר דאס איז דערפאר וואס אין ארץ געפינען זיך נאך זאכן ניט בלויז אש ומים,

English translation 1281

in order to make earth, the Almighty brought together not only fire and water but also other things;

בכדי מאכן ארץ האט דער אויבערשטער ניט צוזאמענגעבראכט נאר אש ומים נאר אויך נאך זאכן;

English translation 1282

not so with heaven, the Almighty made it only from fire and water.

משא"כ שמים האט דער אויבערשטער געמאכט נאר פון אש ומים.

English translation 1283

That is, heaven indeed consists only of fire and water, but not that one is within the other,

ד.ה. אז שמים באשטייט טאקע נאר פון אש ומים אבער ניט אז איינער געפינט זיך בתוך דעם צווייטן,

English translation 1284

rather separately,

נאר באזונדער,

English translation 1285

but only from these two things was heaven made.

אבער נאר פון די צוויי זאכן איז געמאכט געווארן שמים.

English translation 1286

[To be continued]

לד

English translation 1287

The explanation regarding the plain meaning of the height of heaven –

דער ביאור ע"ד הפשט אין גובה השמים –

English translation 1288

and with an introduction:

ובהקדמה:

English translation 1289

Since a teacher of children has taught the Oral Torah, it is inevitable that while he teaches a five-year-old the plain meaning of Scripture with Rashi, that which is stated in the Oral Torah will stir within him,

וויבאלד אז א מלמד פון קינדער האט געלערנט תושבע"פ איז בל ימלט אז בשעת ער לערנט מיט א בן חמש למקרא פשוטו של מקרא מיט פרש"י זאל זיך אים טומלען פון דעם וואס שטייט אין תושבע"פ,

English translation 1290

even though it has no connection to the plain meaning of Scripture.

אע"פ וואס דאס האט קיין שייכות ניט מיט פשוטו של מקרא.

English translation 1291

And this is regarding the concept and height of "heaven":

ועד"ז בנוגע צו דער מושג וגובה פון "שמים":

English translation 1292

Even while the teacher teaches a five-year-old the plain meaning of Scripture, that which is stated in the Gemara in Chagigah stirs within him, that "from the earth to the firmament is a journey of five hundred years."

אפילו בשעת דער מלמד לערנט מיט א בן חמש למקרא טומלט זיך אים דאס וואס שטייט אין גמרא חגיגה 148 אז "מן הארץ עד לרקיע מהלך ת"ק שנה".

English translation 1293

He forgets, however, that here it is about the plain meaning of Scripture for a five-year-old studying the plain meaning of Scripture,

ער פארגעסט אבער אז דא רעדט זיך וועגן פשוטו של מקרא פאר א בן חמש למקרא,

English translation 1294

who does not know of the Gemara,

וואס ווייסט ניט פון די גמרא,

English translation 1295

and Rashi in his commentary on the Torah does not bring at all that from earth to heaven is a journey of five hundred years. Why does he not bring it? Because according to the plain meaning, the height of heaven is indeed not a journey of five hundred years!

און רש"י בפירושו על התורה ברענגט אינגאנצן ניט אז פון ארץ לשמים איז א מהלך פון ת"ק שנה. פארוואס ברענגט ער עס ניט? ווייל ע"ד הפשט איז גובה השמים טאקע ניט א מהלך ת"ק שנה!

English translation 1296

According to the plain meaning, heaven can be a place and a high part within the earth itself,

ע"ד הפשט קען שמים זיין א מקום וחלק גבוה אין ארץ גופא,

English translation 1297

where a person can reach.

וואו א מענטש קען דערגרייכן.

English translation 1298

That is, a place that is a certain distance above the earth is also called heaven.

ד.ה. א מקום וואס איז א מרחק מסויים העכער פאר דער ארץ הייסט אויך שמים.

English translation 1299

And from the proofs for this:

ומההוכחות לזה:

English translation 1300

In our portion

בפרשתנו 149

English translation 1301

(and in several places)

(ובכמה מקומות)

English translation 1302

it says "bird of the heaven." And among the commentators there is a discussion on this matter!

שטייט "עוף השמים". און אין מפרשים 150 איז דא א שקו"ט בענין זה!

English translation 1303

In Rashi, initially there is no question –

בפרש"י איז לכתחילה ניטא קיין שאלה –

English translation 1304

because according to the plain meaning, the height of heaven is not a journey of five hundred years

ווייל ע"ד הפשט איז גובה השמים ניט מהלך ת"ק שנה

English translation 1305

(and therefore Rashi does not bring it in any place in the Torah),

(און דערפאר ברענגט עס רש"י ניט בשום מקום אין תורה),

English translation 1306

rather a place that is high above the earth,

נאר א מקום וואס איז גבוה מן הארץ,

English translation 1307

and there birds fly.

און דארטן פליען עופות.

English translation 1308

And it is also proven from this that it says "you shall drink water from the rain of heaven." And one sees in practice that rain

וכדמוכח גם מזה וואס עס שטייט 151 "למטר השמים תשתה מים". און מ'זעט בפועל אז מטר

English translation 1309

(rains)

(גשמים)

English translation 1310

comes from the clouds of heaven,

קומט פון ענני השמים,

English translation 1311

which clouds are indeed high above the dust of the earth,

וואס די עננים זיינען טאקע גבוהים מן עפר האדמה,

English translation 1312

but they are not a journey of five hundred years,

אבער זיי זיינען ניט מהלך ת"ק שנה,

English translation 1313

rather a certain distance above the earth,

נאר א מרחק מסויים העכער פאר דער ערד,

English translation 1314

where a person can reach.

וואו א מענטש קען דערגרייכן.

English translation 1315

And particularly in France

ובפרט אז אין צרפת

English translation 1316

(in the country where Rashi lived)

(אין די מדינה וואו רש"י האט געוואוינט)

English translation 1317

there are

זיינען דא

English translation 1318

(and Rashi certainly knew of this)

(און רש"י האט דערפון זיכער געוואוסט)

English translation 1319

high mountains that reach above certain clouds from which rains descend,

הרים גבוהים וואס זיי דערגרייכן העכער פאר געוויסע עננים פון וועלכע גשמים זיינען יורד,

English translation 1320

so that when one goes up on the mountains, one can stand above the clouds and there no rain falls, and one sees how from the clouds below him rain pours upon the earth. And this happened to me:

אזוי אז בשעת מ'גייט ארויף אויף די הרים קען מען שטיין העכער פאר די עננים און דארטן זאלן ניט גיין קיין גשמים און זען ווי פון די עננים למטה ממנו גיסן גשמים על הארץ. ובדידי הוה עובדא:

English translation 1321

I went up –

איך בין ארויפגעפארן –

English translation 1322

there is a place where one goes up –

ס'איז דא ווי מ'פארט ארויף –

English translation 1323

on a high mountain in France that was above the clouds,

אויף א הויכע בארג אין צרפת וואס איז געווען למעלה מן העננים,

English translation 1324

and there it was dry at the same time when below there was rain.

און דארט איז געווען טרוקען בה בשעה ווען למטה איז געגאנגען א רעגן.

English translation 1325

From this it is understood that from "you shall drink water from the rain of heaven" is a proof that according to the plain meaning, heaven can be a high part in the earth where people can reach.

וואס דערפון איז מובן אז פון "למטר השמים תשתה מים" איז א הוכחה אז ע"ד הפשט קען שמים זיין א חלק גבוה אין ארץ וואו מענטשן קענען דערגרייכן.

English translation 1326

From all these places it is understood that in the plain meaning of Scripture, heaven is not necessarily a journey of five hundred years from the earth,

וואס פון די אלע ערטער איז מובן אז אין פשוטו של מקרא איז שמים לאו דוקא מהלך ת"ק שנה מן הארץ,

English translation 1327

rather it can also be a high part within the earth itself where one can reach.

נאר דאס קען זיין אויך א חלק גבוה אין ארץ גופא וואו מ'קען דערגרייכן.

English translation 1328

Simply put:

ד.ה. בפשטות:

English translation 1329

When a child of five years of age for Scripture studies in Chumash about the heavens,

בשעת א בן חמש למקרא לערנט אין חומש וועגן שמים,

English translation 1330

this simply means the heaven that he sees physically,

מיינט דאס בפשטות דער שמים וואס ער זעט בגשמיות,

English translation 1331

which includes all places that are above the earth,

וואס דאס איז כולל אלע ערטער וואס זיינען העכער פאר ארץ,

English translation 1332

also where clouds are located, which a person can reach by ascending a mountain.

אויך וואו עס געפינען זיך עננים וואו א מענטש קען דערגרייכן ע"י עלי' בהר.

English translation 1333

The Rambam writes that "this that we see them like the appearance of turquoise only to the sight of the eye is due to the height of the air,"

דער רמב"ם 152 שרייבט אז "זה שאנו רואין אותם כעין התכלת למראות העין בלבד הוא לפי גובה האויר",

English translation 1334

meaning that we do not see the true heaven –

ד.ה. אז מיר זעען ניט דער אמת'ער שמים –

English translation 1335

but this is relevant to a child of ten years of age for Mishnah and the like,

אבער דאס איז שייך צו א בן עשר למשנה וכיו"ב,

English translation 1336

but not to a child of five years of age for Scripture,

אבער ניט צו א בן חמש למקרא,

English translation 1337

and for a child of five years of age, heaven is the heaven that he sees,

און ביי א בן חמש איז שמים דער שמים וואס ער זעט,

English translation 1338

and heaven from which rains come,

און שמים פון וואנעט עס גייען גשמים,

English translation 1339

"from the heaven of the rain you shall drink water"

"למטר השמים תשתה מים"

English translation 1340

(meaning the height of the clouds)

(ד.ה. דער גובה פון די עננים)

English translation 1341

and where birds fly,

און וואו עס פליען עופות,

English translation 1342

"the bird of the heaven."

"עוף השמים".

English translation 1343

Therefore

לה

English translation 1344

And even though according to the truth of the matter the Gemara says that from the earth to the heaven is a journey of five hundred years – it is:

ואע"פ אז ע"פ אמיתית הדברים זאגט די גמרא אז מן הארץ לשמים איז מהלך ת"ק שנה – איז:

English translation 1345

A) This is not according to the study in the manner of the plain meaning,

א) דאס איז ניט לויט לימוד ע"ד הפשט,

English translation 1346

as above.

כנ"ל.

English translation 1347

And one finds many matters that according to one method of study,

און מ'געפינט כו"כ ענינים וואס לויט איין דרך הלימוד,

English translation 1348

derush, remez, or sod,

דרוש רמז אדער סוד,

English translation 1349

the interpretation of a thing is in one manner,

איז דער פירוש אין א זאך באופן אחד,

English translation 1350

and in the manner of the plain meaning the interpretation is in another manner. And both are parts of the Torah of truth:

און ע"ד הפשט איז דער פירוש באופן אחר. און ביידע זיינען חלקים פון תורת אמת:

English translation 1351

The interpretation in the manner of the plain meaning is true in the world of the plain meaning. And the other interpretations are true in their worlds,

דער פירוש ע"ד הפשט איז אמת אין עולם הפשט. און די אנדערע פירושים זיינען אמת אין זייערע עולמות,

English translation 1352

and as will be explained below.

וכדלקמן.

English translation 1353

Furthermore:

נאכמער:

English translation 1354

B) Even in that which the Gemara says

ב) אפילו אין דעם וואס די גמרא זאגט

English translation 1355

(in the manner of derush, etc.)

(ע"ד הדרוש כו')

English translation 1356

that from the earth until the heaven is a journey of five hundred years,

אז מן הארץ עד השמים איז מהלך ת"ק שנה,

English translation 1357

and that this is the height of Adam the first –

און אז דאס איז דער גובה פון אדם הראשון 153 –

English translation 1358

I do not believe that one teaches this according to its simple meaning,

גלויב איך ניט אז מ'לערנט דאס כפשוטו,

English translation 1359

but certainly this means in a spiritual sense,

נאר זיכער מיינט דאס ברוחניות,

English translation 1360

Because if this is physical, it is an extremely great distance,

ווייל אויב דאס איז בגשמיות איז דאס א מרחק הכי גדול,

English translation 1361

as is understood from the calculation in the Gemara that the journey of an average person in a day is ten parsaot,

כמובן פון דעם חשבון אין גמרא 154 אז מהלך אדם בינוני ביום איז עשרה פרסאות,

English translation 1362

one can understand from this how high and how far a journey of one year is,

קען מען דערפון פארשטיין ווי הויך און ווייט דאס איז א מהלך פון א שנה אחת,

English translation 1363

and through this one can know how far a journey of five hundred years is;

ועי"ז קען מען וויסן ווי ווייט איז א מהלך פון ת"ק שנה;

English translation 1364

it is entirely impossible to say that in the world, among all the creations in the world, Adam the first walked around, who was physically as tall as a journey of five hundred years!

לייגט זיך אינגאנצן ניט צו זאגן אז אין דער וועלט צווישן כל הנבראים בעולם האט זיך ארומגעדרייט אדה"ר וואס ער איז געווען בגשמיות דער הויך פון מהלך ת"ק שנה!

English translation 1365

Therefore it is reasonable to say that this speaks in a spiritual sense.

דערפאר איז מסתבר זאגן אז דאס רעדט זיך ברוחניות.

English translation 1366

And to such an extent is this understood,

ועד כדי כך איז דאס מובן,

English translation 1367

that when Rabbi Avraham ben HaRambam brings down the matters and statements of Chazal which must be interpreted not according to their simple meaning,

אז בשעת ר' אברהם בן הרמב"ם ברענגט אראפ 155 די ענינים ומאמרי חז"ל וועלכע מ'דארף טייטשן ניט כפשוטם,

English translation 1368

he does not bring this matter,

ברענגט ער ניט דעם ענין,

English translation 1369

because it is simply understood that this does not speak according to its simple meaning.

ווייל ס'איז מובן בפשטות אז דאס רעדט זיך ניט כפשוטו.

English translation 1370

In addition to this, that if one will say that in the manner of derush

נוסף לזה וואס אויב מ'וועט זאגן אז ע"ד הדרש

English translation 1371

(and the other methods of study)

(ושאר אופני הלימוד)

English translation 1372

"from the heaven of the rain you shall drink water" means a heaven that is a journey of five hundred years from the earth –

מיינט "למטר השמים תשתה מים" א שמים וואס איז מהלך ת"ק שנה מן הארץ –

English translation 1373

it would have to take a thousand years

וואלט געדארפט נעמען טויזנט יאר

English translation 1374

(from the beginning of creation)

(פון תחלת הבריאה)

English translation 1375

until rain would come:

ביז עס וועט גיין א רעגן:

English translation 1376

a journey of five hundred years from "and a mist ascended from the earth" until it reaches the heaven,

א מהלך ת"ק שנה פון "ואד יעלה מן הארץ" 156 ביז דאס דערגרייכט אין שמים,

English translation 1377

and another journey of five hundred years for the descent of the rains from the heaven to the earth!!

און נאך א מהלך ת"ק שנה פון ירידת הגשמים מן השמים אל הארץ!!

English translation 1378

One must say that also in the manner of derush, the height of the heaven being a journey of five hundred years is not according to its simple meaning,

מוז מען זאגן אז אויך ע"ד הדרש איז גובה השמים מהלך ת"ק שנה ניט כפשוטו,

English translation 1379

but in a spiritual sense.

נאר ברוחניות.

English translation 1380

This is, however, all in the study in the manner of derush, remez, and sod;

דאס איז אבער אלץ בלימוד ע"ד הדרש והרמז והסוד;

English translation 1381

in contrast, in the study in the manner of the plain meaning, heaven means simply physically,

משא"כ בלימוד ע"ד הפשט מיינט שמים כפשוטו בגשמיות,

English translation 1382

the heaven where clouds are located and from there rains come,

דער שמים וואו עס געפינען זיך עננים און פון דארטן גייען גשמים,

English translation 1383

because the child of five years of age has not yet studied and does not know about these matters in a spiritual sense.

ווייל דער בן חמש האט נאך ניט געלערנט און ווייסט ניט וועגן די ענינים ברוחניות.

English translation 1384

And even though one says to a child of five years of age for Scripture that the Most High is located in heaven –

ואע"פ אז מ'זאגט דאך א בן חמש למקרא אז דער אויבערשטער געפינט זיך אין שמים –

English translation 1385

but in truth, for a child of five years of age, it is simply understood that the Most High is located in the earth just as in heaven. Only when one studies the Book of Kings does one learn that "the heavens and the heavens of the heavens cannot contain You, even this house that I have built,"

איז אבער באמת באם בן חמש לייגט זיך בפשטות אז דער אויבערשטער געפינט זיך אין ארץ פונקט ווי אין שמים. ערשט ווען מ'לערנט ספר מלכים 157 לערנט מען אז "השמים ושמי השמים לא יכלכלוך אף כי הבית הזה אשר בניתי",

English translation 1386

but for a child of five years of age who has not yet studied this, this is not a novelty,

אבער ביי א בן חמש וואס האט דאס נאך ניט געלערנט איז דאס קיין חידוש ניט,

English translation 1387

because he learns that there is a Mishkan in the earth,

ווייל ער לערנט אז ס'איז דא א משכן בארץ,

English translation 1388

based on "and I will dwell in their midst,"

על שם "ושכנתי בתוכם" 158,

English translation 1389

meaning that the Shechinah rests there.

ד.ה. אז די שכינה רוט דארט.

English translation 1390

And even if he already knows that the Most High is located in heaven –

און אפילו אויב ער ווייסט יע אז דער אויבערשטער געפינט זיך אין שמים –

English translation 1391

this means for a child of five years of age for Scripture,

מיינט דאס ביי א בן חמש למקרא,

English translation 1392

that the Most High is located above him,

אז דער אויבערשטער געפינט זיך העכער פאר אים,

English translation 1393

but this does not have to mean higher than a journey of five hundred years and the like,

אבער דאס דארף ניט מיינען העכער מהלך ת"ק שנה וכיו"ב,

English translation 1394

rather it can mean in the heaven which is a high part of the earth,

נאר עס קען מיינען אין שמים וואס איז א חלק גבוה אין ארץ,

English translation 1395

just as the Most High is located in the Mishkan which is upon the earth.

פונקט ווי דער אויבערשטער געפינט זיך אין משכן שעל גבי הארץ.

English translation 1396

Therefore

לו

English translation 1397

It follows that in the manner of the plain meaning for a child of five years of age for Scripture, heaven can also mean a high place in the earth,

קומט אויס אז ע"ד הפשט פאר א בן חמש למקרא קען שמים אויך מיינען א מקום גבוה אין ארץ,

English translation 1398

where the clouds and the like are located.

וואו עס געפינען זיך די עננים וכיו"ב.

English translation 1399

This does not mean that the concept of the physical heaven according to the simple interpretation, as a child of five studying Scripture understands it –

דאס הייסט ניט אז דער מושג פון שמים הגשמי ע"ד הפשט ווי ס'פארשטייט א בן חמש למקרא –

English translation 1400

is incorrect, and this is only according to his comprehension,

איז ניט ריכטיק און דאס איז נאר לפי השגתו,

English translation 1401

and the true interpretation is as it is in the Gemara and in study according to the homiletical, allusive, and mystical methods –

און דער אמת'ער פירוש איז ווי דאס איז אין גמרא ובלימוד ע"ד הדרוש והרמז והסוד –

English translation 1402

Heaven forbid to say so,

ח"ו אזוי זאגן,

English translation 1403

because also the study according to the simple interpretation is a part of Torah,

ווארום אויך דער לימוד ע"ד הפשט איז א חלק פון תורה,

English translation 1404

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1405

even when one studies the other methods of study

אפילו בשעת מ'לערנט שאר אופני הלימוד

English translation 1406

(allusive, homiletical, and mystical)

(רמז דרוש וסוד)

English translation 1407

there is the principle that Scripture does not depart from its plain meaning,

איז דא דער כלל 159 אז אין מקרא יוצא מידי פשוטו,

English translation 1408

and furthermore:

און נאכמער:

English translation 1409

the simple interpretation is the foundation of halachah,

פשט איז דער יסוד פון הלכה,

English translation 1410

consequently, if one negates the study according to the simple interpretation, one thereby touches the truth of all the halachos in the Torah!

במילא אויב מ'איז שולל דער לימוד ע"ד הפשט רירט מען דערמיט אן דער אמת פון אלע הלכות שבתורה!

English translation 1411

Rather, the matter in this is,

נאר דער ענין אין דעם איז,

English translation 1412

that in the world of the simple interpretation, the true interpretation is specifically according to the simple interpretation,

אז בעולם הפשט איז דער אמת'ער פירוש דוקא ע"ד הפשט,

English translation 1413

and in the worlds above this, the interpretation is according to the other methods of study.

און בעולמות שלמעלה מזה איז דער פירוש לויט די אנדערע אופני הלימוד.

English translation 1414

And when a child of five studying Scripture is at the beginning of study and does not yet understand how the matters are also in spirituality,

און בשעת א בן חמש למקרא האלט בתחלת הלימוד און פארשטייט נאך ניט ווי די ענינים זיינען אויך ברוחניות,

English translation 1415

this does not mean that his understanding according to the simple interpretation is not correct,

מיינט דאס ניט אז זיין הבנה ע"ד הפשט איז ניט ריכטיק,

English translation 1416

rather it is certainly correct,

נאר דאס איז זיכער ריכטיק,

English translation 1417

because the matters according to the simple interpretation are descended from them from where they are in spirituality,

ווייל די ענינים ע"ד הפשט נשתלשלו מהן 160 פון ווי זיי זיינען ברוחניות,

English translation 1418

only now he is still only at the study in simplicity of how the matters are in physicality,

נאר איצטער האלט ער ערשט בא דער לימוד בפשטות ווי די ענינים זיינען בגשמיות,

English translation 1419

afterwards when he grows older he becomes elevated and understands the inner content of the matters as they are according to the other methods of study,

דערנאך ווען ער ווערט עלטער ווערט ער נתעלה און פארשטייט דער תוכן פנימי פון די ענינים ווי זיי זיינען ע"פ די אנדערע אופני הלימוד,

English translation 1420

until how the matters are in their root in spirituality.

ביז ווי די ענינים זיינען בשרשם ברוחניות.

English translation 1421

In this itself there can be matters that exist only in spirituality,

אין דעם גופא קענען זיין ענינים וואס זיינען דא מערניט ווי ברוחניות,

English translation 1422

and consequently a child of five has no connection to them,

ובמילא האט א בן חמש דערצו קיין שייכות ניט,

English translation 1423

and matters that exist both in spirituality and also become descended in physicality,

און ענינים וואס זיינען דא סיי ברוחניות און דערצו ווערן זיי אויך נשתלשל בגשמיות,

English translation 1424

as this is in our matter regarding heaven.

ווי דאס איז בעניננו בנוגע צו שמים.

English translation 1425

As this is regarding all matters. And for example:

ווי דאס איז בנוגע צו אלע ענינים. ולדוגמא:

English translation 1426

When one studies Chassidus, one knows that the ten powers of the soul that are clothed in the ten physical powers in the human body become descended from the ten sefiros in spirituality.

ווען מ'לערנט חסידות ווייסט מען אז די עשר כחות הנפש וואס זיינען זיך מתלבש אין די עשר כחות גשמיים בגוף האדם ווערן נשתלשל פון די עשר ספירות שברוחניות.

English translation 1427

A child of five studying Scripture, however, does not know about the ten sefiros,

א בן חמש למקרא ווייסט אבער ניט וועגן עשר ספירות,

English translation 1428

he does not even fully know about the ten powers of the soul. He sees and knows only about the ten places in the human body,

ער ווייסט אפילו ניט אינגאנצן וועגן עשר כחות הנפש. ער זעט און ווייסט נאר וועגן די עשר מקומות בגוף האדם,

English translation 1429

in physicality,

בגשמיות,

English translation 1430

where the powers operate through their activity. But it is understood and simple that this does not mean that his understanding and comprehension is not correct,

וואו די כחות פירן דורך פעולתם. אבער מובן ופשוט אז דאס הייסט ניט אז זיין הבנה והשגה איז ניט ריכטיק,

English translation 1431

certainly it is correct,

זיכער איז דאס ריכטיק,

English translation 1432

because the ten sefiros become descended into the ten powers of the soul that are actualized in the ten places in the body;

ווארום די עשר ספירות ווערן נשתלשל אין עשר כחות הנפש וואס טוען זיך אן אין די עשר מקומות שבגוף;

English translation 1433

only the child of five sees only the last level in this,

נאר דער בן חמש זעט נאר די לעצטע דרגא בזה,

English translation 1434

as it becomes already descended in the physicality of the world,

ווי דאס ווערט נשתלשל שוין בגשמיות העולם,

English translation 1435

and when he grows older he will discover that in the ten places ten powers of the soul are actualized,

און בשעת ער וועט עלטער ווערן וועט ער זיך דערוויסן אז אין די עשר מקומות טוען זיך אן עשר כחות הנפש,

English translation 1436

until he will learn that the ten powers of the soul become descended from the ten sefiros.

ביז ער וועט לערנען אז די עשר כחות הנפש ווערן נשתלשל פון די עשר ספירות.

English translation 1437

And likewise this is also regarding the matter of heaven:

ועד"ז איז דאס אויך בנוגע צו דער ענין פון שמים:

English translation 1438

In the root of the matters in spirituality, heaven is Zeir Anpin which consists primarily of Chesed and Gevurah

בשרש הענינים ברוחניות איז שמים ז"א וואס באשטייט בעיקר פון חסד וגבורה

English translation 1439

(the root of fire and water).

(דער שרש פון אש ומים).

English translation 1440

And from this a physical heaven in its simple sense was descended in the physicality of the world, which was made from fire and water. But a child of five studying Scripture who is still at the study according to the simple interpretation does not know how the matters are in spirituality,

און דערפון איז נשתלשל געווארן א שמים כפשוטו בגשמיות העולם וואס איז געמאכט געווארן פון אש ומים. אבער א בן חמש למקרא וואס האלט נאך בא לימוד ע"ד הפשט ווייסט ניט ווי די ענינים זיינען ברוחניות,

English translation 1441

he knows only how it is

ער ווייסט נאר ווי דאס איז

English translation 1442

(descended)

(נשתלשל געווארן)

English translation 1443

in physicality. And about this Rashi tells him in his commentary on the Torah

בגשמיות. און אויף דעם זאגט אים רש"י בפירושו על התורה

English translation 1444

(for Rashi speaks about the plain meaning of the matters in the physicality of the world according to the comprehension of a child of five studying Scripture),

(וואס רש"י רעדט וועגן פשטות הדברים בגשמיות העולם לויט השגת הבן חמש למקרא),

English translation 1445

that the physical heaven consists of "fire and water that mixed with each other and He made from them heaven."

אז שמים הגשמי באשטייט פון "אש ומים שערבן זה בזה ועשה מהם שמים".

English translation 1446

And likewise regarding the height of the heavens:

ועד"ז בנוגע לגובה השמים:

English translation 1447

When the child of five studies the verse "from the rain of the heavens you shall drink water," he does not yet know about the root of the matters above,

בשעת דער בן חמש לערנט דעם פסוק "למטר השמים תשתה מים" ווייס ער נאך ניט וועגן שרש הדברים למעלה,

English translation 1448

that the descent of rains comes through the union of Zeir Anpin and Nukvah,

אז ירידת הגשמים קומט דורך יחוד זו"ן,

English translation 1449

through that which one draws from Chesed or Mercy of Zeir Anpin

דורך דעם וואס מ'איז ממשיך פון חסד אדער רחמים פון ז"א

English translation 1450

(heaven)

(שמים)

English translation 1451

into Malchus

אין מלכות

English translation 1452

(earth),

(ארץ),

English translation 1453

and this is the interpretation in that which Rabbi Shimon bar Yochai said the Torah on the verse "behold how good and how pleasant it is for brothers to dwell together in unity" in order to draw down rains,

און דאס איז דער פירוש 161 אין דעם וואס רשב"י האט געזאגט די תורה עה"פ 162 "הנה מה טוב ומה נעים שבת אחים גם יחד" בכדי ממשיך זיין גשמים 163,

English translation 1454

because in this verse is stated the matter of the union of Zeir Anpin and Nukvah –

ווייל אין דעם פסוק שטייט דער ענין פון יחוד זו"ן –

English translation 1455

a child of five studying Scripture does not know of this;

ווייסט דערפון ניט קיין בן חמש למקרא;

English translation 1456

He knows only simply that physical rains come from the physical sky,

ער ווייסט נאר בפשטות אז גשמים בגשמיות קומען פון גשמיות'דיקן הימל,

English translation 1457

and this is the explanation of "and from the rain of the heavens you shall drink water." And this is also true,

און דאס איז דער פירוש אין "למטר השמים תשתה מים". און דאס איז אויך אמת,

English translation 1458

only this very thing, how it is in physicality, becomes drawn down from the matters as they are in spirituality. But a five-year-old does not yet know about this,

נאר דאס גופא ווי דאס איז בגשמיות ווערט נשתלשל פון די ענינים ווי זיי זיינען ברוחניות. אבער א בן חמש ווייסט נאך ניט וועגן דעם,

English translation 1459

consequently he learns this matter for the time being as it is true only in this physical world.

במילא לערנט ער דעם ענין דערוויילע ווי דאס איז אמת נאר אין עוה"ז הגשמי.

English translation 1460

Lamed Zayin.

לז

English translation 1461

Rashi, who was after all a mekubal and performed miracles and wrote responsa –

רש"י וואס ער איז דאך געווען א מקובל און האט געפראוועט מופתים און געשריבן שו"ת –

English translation 1462

certainly knew of these matters as they are in their spiritual root;

האט זיכער געוואוסט פון די ענינים ווי זיי זיינען בשרשם ברוחניות;

English translation 1463

but when he teaches a five-year-old the plain meaning of Scripture, he cannot rely on his knowledge in Kabbalah or on what he writes in his responsa and the like,

אבער בשעת ער לערנט מיט א בן חמש למקרא פשוטו של מקרא קען ער זיך ניט פארלאזן אויף זיינע ידיעות אין קבלה אדער אויף דעם וואס ער שרייבט אין זיינע שו"ת וכיו"ב,

English translation 1464

rather he must teach it with him simply in this physical world according to the understanding of the five-year-old.

נאר ער דארף דאס מיט אים לערנען בפשטות בעוה"ז הגשמי לפי הבנת הבן חמש.

English translation 1465

That is to say:

דאס הייסט:

English translation 1466

In the Chumash it is written regarding the creation of the firmament –

אין חומש שטייט וועגן בריאת הרקיע –

English translation 1467

"And God said, Let there be a firmament in the midst of the waters, and let it divide between water and water,

"ויאמר אלקים יהי רקיע בתוך המים ויהי מבדיל בין מים למים,

English translation 1468

And God made the firmament, and divided between the waters which are under the firmament and the waters which are above the firmament etc.,

ויעש אלקים את הרקיע ויבדל בין המים אשר מתחת לרקיע ובין המים אשר מעל לרקיע גו',

English translation 1469

And God called the firmament Heaven."

ויקרא אלקים לרקיע שמים" 164.

English translation 1470

In this there are the explanations in Kabbalah and Chassidus, how the matter of the firmament is in its root above, above,

וואס אין דעם זיינען דא די פירושים אין קבלה און חסידות ווי דער ענין הרקיע איז בשרשו למעלה מעלה,

English translation 1471

the matter of the parsa etc.,

דער ענין הפרסא וכו',

English translation 1472

and connected with this is what Rabbi Akiva said, "When you come to the pure marble stones, do not say, 'Water, water,'"

און פארבונדן דערמיט וואס רבי עקיבא האט געזאגט 165 "כשאתם מגיעין אצל אבני שיש טהור אל תאמרו מים מים" 166,

English translation 1473

and there it is also explained wherein consists the matter of the division between water and water in its root above,

און דארט איז אויך מבואר אין וואס באשטייט דער ענין ההבדלה בין מים למים בשרשו למעלה,

English translation 1474

upper waters and lower waters,

מים עליונים ומים תחתונים,

English translation 1475

and that this is the source for the matter of division and dispute in spirituality,

און אז דאס איז דער מקור אויף ענין ההבדלה ומחלוקת ברוחניות,

English translation 1476

therefore it is not written there "that it was good,"

דערפאר שטייט דעמולט ניט "כי טוב" 167,

English translation 1477

and therefore the lower waters weep, "We desire to be before the Holy King."

און דערפאר איז מים תחתונים בוכים אנן בעינן למהוי קדם מלכא קדישא 168.

English translation 1478

And afterwards there is how the matter is explained according to remez and derush etc. –

און דערנאך איז דא ווי דער ענין ווערט נתבאר ע"ד הרמז והדרוש וכו' –

English translation 1479

which is how the matter of the firmament becomes drawn down into worlds lower down.

וואס דאס איז ווי דער ענין הרקיע ווערט נשתלשל אין עולמות למטה יותר.

English translation 1480

All these explanations are entirely the Torah of truth and absolute truth;

וואס די אלע פירושים זיינען אלץ תורת אמת ואמת לאמיתו;

English translation 1481

Afterwards, however, there is how the creation of the firmament became drawn down from the aforementioned levels above into this physical world,

דערנאך איז אבער דא ווי דער בריאת הרקיע איז נשתלשל געווארן פון די דרגות הנ"ל למעלה אין עוה"ז הגשמי,

English translation 1482

the physical firmament and heaven. This is how a five-year-old learning Scripture learns and understands it.

דער גשמיות'דיקער רקיע ושמים. וואס דאס איז ווי א בן חמש למקרא לערנט און פארשטייט דאס.

English translation 1483

And to him the matter of the division through the firmament between lower waters and upper waters is also understood

און ביי אים איז אויך מובן דער ענין ההבדלה שע"י הרקיע בין מים תחתונים ומים עליונים

English translation 1484

("and He divided between the waters which are under the firmament and the waters which are above the firmament")

("ויבדל בין המים אשר מתחת לרקיע ובין המים אשר מעל לרקיע")

English translation 1485

as it is in physicality:

ווי דאס איז בגשמיות:

English translation 1486

As discussed earlier,

ווי גערעדט פריער,

English translation 1487

that according to the plain meaning, heaven

אז ע"ד הפשט איז שמים

English translation 1488

(firmament)

(רקיע)

English translation 1489

is a place that is higher than the earth where clouds are located,

א מקום וואס איז העכער פאר ארץ וואו עס געפינען זיך עננים,

English translation 1490

from which is "and from the rain of the heavens you shall drink water." To the extent that one can ascend certain mountains and stand there above the clouds and see how below them rains go.

וואס פון זיי איז "למטר השמים תשתה מים". ביז אז מ'קען ארויפגיין אויף געוויסע הרים און דארטן שטיין למעלה מן העננים און זען ווי למטה מהם גייען גשמים.

English translation 1491

Based on this it is understood,

וואס עפ"ז איז מובן,

English translation 1492

that there are "waters which are under the firmament" and "waters which are above the firmament" and the firmament divides between them:

אז ס'איז דא "מים אשר מתחת לרקיע" און "מים אשר מעל לרקיע" און דער רקיע איז מבדיל ביניהם:

English translation 1493

upper waters are the waters that are located in the clouds above the firmament, and lower waters are the waters that are located below on the earth

מים עליונים איז די מים וואס געפינען זיך אין די עננים שלמעלה מרקיע און מים תחתונים זיינען די מים וואס געפינען זיך למטה בארץ

English translation 1494

(in the rivers etc.),

(אין די טייכער וכו'),

English translation 1495

and when there is the "and a mist ascended from the earth" upward to the clouds, it becomes there water

און בשעת ס'איז דא דער "ואד יעלה מן הארץ" למעלה צו די עננים ווערט עס דארטן מים

English translation 1496

(upper)

(עליונים)

English translation 1497

and afterwards it comes down in rains.

און דערנאך קומט עס אראפ אין גשמים.

English translation 1498

That is, that although in the clouds one does not see water literally,

ד.ה. אז אע"פ וואס אין די עננים זעט מען ניט מים כפשוטו,

English translation 1499

this is nevertheless also water,

איז דאס אבער אויך מים,

English translation 1500

only there it stands as a "mist,"

נאר דארטן שטייט עס ווי אן "אד",

English translation 1501

and afterwards water becomes from it.

און דערנאך ווערט דערפון מים.

English translation 1502

And as the five-year-old also sees in daily life:

און ווי דער בן חמש זעט אויך בחיי יום יום:

English translation 1503

At home he sees a boiling kettle and the like,

בא זיך אין שטוב זעט ער א זודיקע טשייניק וכיו"ב,

English translation 1504

where he sees how from water becomes a "mist,"

וואס דארטן זעט ער ווי פון מים ווערט אן "אד",

English translation 1505

and afterwards how from a "mist" becomes back water.

און דערנאך ווי פון אן "אד" ווערט צוריק מים.

English translation 1506

All these matters in the physical firmament –

וואס די אלע ענינים אין רקיע גשמית –

English translation 1507

become drawn down from the firmament as it is in its spiritual root,

ווערן נשתלשל פון רקיע ווי דאס איז בשרשו ברוחניות,

English translation 1508

but a five-year-old has comprehension only of these matters as they are in physicality.

אבער א בן חמש האט נאר א השגה אין די ענינים ווי זיי זיינען בגשמיות.

English translation 1509

And likewise the matter of the division and dispute between upper waters and lower waters that is explained in Kabbalah and Chassidus as it is above in the parsa etc.,

ועד"ז אויך דער ענין ההבדלה והמחלוקת בין מים עליונים ומים תחתונים וואס ווערט נתבאר אין קבלה וחסידות ווי דאס איז למעלה אין דער פרסא וכו',

English translation 1510

and the essential matter of "and He divided" which is a matter of gevurah –

און דער עצם ענין פון "ויבדל" וואס איז אן ענין פון גבורה –

English translation 1511

also becomes drawn down below into physicality,

ווערט אויך נשתלשל למטה בגשמיות,

English translation 1512

and there

און דארטן

English translation 1513

(in physicality)

(בגשמיות)

English translation 1514

a five-year-old understands it.

פארשטייט עס א בן חמש.

English translation 1515

And he has an example of this from what he sees in his daily life:

און ער האט אויף דעם א דוגמא וואס ער זעט בחיי יום יום שלו:

English translation 1516

When two types of Jews are together. "Your heads, your tribes" and simple people who cannot learn etc. –

בשעת עס געפינען זיך צוזאמען צוויי סוגים פון אידן. "ראשיכם שבטיכם" און אנשים פשוטים וואס קענען ניט לערנען וכו' –

English translation 1517

The one who is learned understands that even though they are both Jews,

פארשטייט דער בן חמש אז אע"פ וואס זיי זיינען ביידע אידן,

English translation 1518

there can be a dispute and difference of opinion between them,

קען צווישן זיי ווערן א מחלוקת וחילוקי דיעות,

English translation 1519

because these stand on a level of the higher ones and these stand on a level of the lower ones.

ווייל די שטייען אויף א דרגא פון עליונים און די שטייען אויף א דרגא פון תחתונים.

English translation 1520

And likewise he understands regarding the division and dispute between the upper waters and the lower waters,

ועד"ז פארשטייט ער בנוגע צו דער הבדלה ומחלוקת בין מים עליונים ומים תחתונים,

English translation 1521

that even though they are both waters, there can be a division and dispute between them etc.

אז אע"פ וואס זיי זיינען ביידע מים קען צווישן זיי זיין א הבדלה ומחלוקת כו'.

English translation 1522

And he also understands the matter that "the lower waters weep etc.",

און ער פארשטייט אויך דעם ענין וואס "מים תחתונים בוכים כו'",

English translation 1523

for example –

ולדוגמא –

English translation 1524

that the simple people cry because they want to be scholars and are able to learn.

אז די אנשים פשוטים וויינען ווייל זיי ווילן זיין למדנים און קענען לערנען.

English translation 1525

לח

English translation 1526

And after the aforementioned lengthy discussion –

ולאחרי אריכות הנ"ל –

English translation 1527

that the height of the heavens according to the simple meaning is a high part of the earth,

אז גובה השמים ע"ד הפשט איז א חלק גבוה אין ארץ,

English translation 1528

where there are clouds from which it is "you shall drink water from the rain of the heavens" –

וואו עס געפינען זיך עננים פון וועלכע עס ווערט "למטר השמים תשתה מים" –

English translation 1529

all these aforementioned precise points in Rashi's commentary are now understood:

זיינען שוין פארשטאנדיק די אלע דיוקים הנ"ל בפרש"י:

English translation 1530

The explanation of what the generation of the dispersion said, "Let us build for ourselves a city and a tower with its top in the heavens," is not the explanation –

דער פירוש אין דעם וואס דער דור ההפלגה האבן געזאגט "הבה נבנה לנו עיר ומגדל וראשו בשמים" איז ניט דער פירוש –

English translation 1531

a journey of five hundred years and the like,

א מהלך ת"ק שנה וכיו"ב,

English translation 1532

but rather where "heavens" is according to the simple meaning:

נאר וואו שמים איז ע"ד הפשט:

English translation 1533

a high part of the earth where the clouds are located.

א חלק גבוה בארץ וואו עס געפינען זיך די עננים.

English translation 1534

And obviously simply:

וכמובן בפשטות:

English translation 1535

Since the generation of the dispersion wanted to prevent that there should be another flood

וויבאלד אז דער דור ההפלגה האבן געוואלט באווארענען אז עס זאל ניט זיין נאך א מבול

English translation 1536

("Once in one thousand six hundred and fifty-six years the firmament collapses, as it did in the days of the flood; let us come and make supports for it") –

("אחת לאלף ותרנ"ו שנים הרקיע מתמוטט כשם שעשה בימי המבול בואו ונעשה לו סמוכות") –

English translation 1537

they needed to ascend to the heavens there where the clouds of the heavens are located from which the rains come,

האבן זיי געדארפט עולה זיין אין שמים דארטן וואו עס געפינען זיך די ענני השמים פון וועלכע עס גייען די גשמים,

English translation 1538

as it was at the time of the flood

ווי ס'איז געווען באם מבול

English translation 1539

[And even though at the time of the flood it says, "the windows of the heavens were opened" –

[ואע"פ אז באם מבול שטייט 169 "ארובות השמים נפתחו" –

English translation 1540

the intention in this is also the height where the clouds of the heavens are located (from which rains come),

איז די כוונה בזה אויך דער גובה וואו עס געפינען זיך ענני השמים (פון וועלכע עס גייען גשמים),

English translation 1541

only perhaps in this itself –

נאר אפשר אין דעם גופא –

English translation 1542

very high clouds. And it is understood from this that Rashi explains that if they had been worthy, the rains would have been "rains of blessing",

גאר הויכע עננים. וכמובן מזה וואס רש"י איז מפרש 170 אז אילו זכו וואלטן די גשמים געווען "גשמי ברכה",

English translation 1543

it is understood that the rains came from clouds like all rains],

איז מובן אז די גשמים זיינען געקומען פון עננים ווי אלע גשמים],

English translation 1544

and there to make "arrangements",

און דארטן מאכן "סדרים",

English translation 1545

"and we shall make supports for it",

"ונעשה לו סמוכות",

English translation 1546

so that a flood should not come.

בכדי אז עס זאלן ניט גיין מבול.

English translation 1547

And likewise the explanation in Rashi's commentary in the portion of Va'etchanan is also understood:

ועד"ז איז אויך מובן דער פירוש אין פרש"י בפ' ואתחנן:

English translation 1548

"And from one end of the heavens to the other end of the heavens –

"ולמקצה השמים ועד קצה השמים –

English translation 1549

it teaches about the stature of man that it was from the earth to the heavens, and it is the same measure as from one end to the other":

מלמד על קומתו של אדם שהיתה מן הארץ עד השמים והוא השיעור עצמו אשר מקצה אל קצה":

English translation 1550

According to the simple meaning, from the earth to the heavens is not a journey of five hundred years,

ע"ד הפשט איז מן הארץ לשמים ניט קיין מהלך ת"ק שנה,

English translation 1551

but rather "heavens" is a high part of the earth. And this was the height of Adam the first.

נאר שמים איז א חלק גבוה אין ארץ. און דאס איז געווען דער גובה פון אדם הראשון.

English translation 1552

And from this it is also understood,

און דערפון איז אויך מובן,

English translation 1553

that it can be that the measure from the earth to the heavens is the same measure as from one end of the heavens to the other end of the heavens –

אז עס קען זיין אז דער שיעור מן הארץ לשמים זאל זיין דער זעלבער שיעור ווי מקצה השמים ועד קצה השמים –

English translation 1554

because Rashi is not speaking here that from the earth to the heavens is a journey of five hundred years

ווייל רש"י רעדט דא ניט אז מן הארץ לשמים איז מהלך ת"ק שנה

English translation 1555

(in which case it would be understood that from one end of the heavens to the other end of the heavens is more than twice as much,

(וואס דעמולט איז מובן אז מקצה השמים ועד קצה השמים איז מער ווי צוויי מאל אזויפיל,

English translation 1556

as above),

כנ"ל),

English translation 1557

but rather this is speaking about "heavens" as it is according to the simple meaning –

נאר דאס רעדט זיך וועגן שמים ווי דאס איז ע"ד הפשט –

English translation 1558

a place higher than the earth

א מקום גבוה מן הארץ

English translation 1559

(in the place of the clouds and the like).

(במקום העננים וכיו"ב).

English translation 1560

And according to the simple meaning, there is no fixed measure from where one measures "heavens",

און ע"ד הפשט איז ניטא קיין שיעור קבוע פון וואנעט מ'מעסט שמים,

English translation 1561

and just as when one says "from one end of the earth to the other end of the earth" and the like, there is no rule from where one counts "earth",

און פונקט ווי בשעת מ'זאגט "מקצה הארץ ועד קצה הארץ" 171 וכיו"ב איז ניט קיין כלל פון וואנעט רעכנט מען ארץ,

English translation 1562

whether one includes in it the entire earth including also all seas

צי מ'רעכנט דערביי כל הארץ כולל אויך אלע ימים

English translation 1563

(rivers)

(טייכער)

English translation 1564

upon the earth,

על הארץ,

English translation 1565

or only the earth itself,

אדער נאר ארץ עצמו,

English translation 1566

or only a part of the earth,

אדער נאר א חלק פון ארץ,

English translation 1567

excluding the land of Israel and the like, likewise regarding "from one end of the heavens to the other end of the heavens" there is no fixed measure from where one measures;

חוץ פון ארץ ישראל וכיו"ב עד"ז איז בנוגע "למקצה השמים ועד קצה השמים" ניטא קיין שיעור קבוע פון וואנעט מ'מעסט;

English translation 1568

the only rule that Rashi gives here is that the height from the earth to the heavens "is the same measure as from one end to the other",

דער איינציקער כלל וואס רש"י גיט דא ארויס איז אז דער גובה מן הארץ לשמים "הוא השיעור עצמו אשר מקצה אל קצה",

English translation 1569

and this can be said. Because here one counts only a part of the heavens,

און דאס איז שייך זאגן. ווייל מ'רעכנט דא נאר א חלק פון שמים,

English translation 1570

as above.

כנ"ל.

English translation 1571

And based on all this, many more precise points are understood.

וע"פ כל זה זיינען מובן נאך כו"כ דיוקים.

English translation 1572

לט

English translation 1573

The explanation of this matter in the Zohar:

דער ביאור אין דעם ענין אין זהר:

English translation 1574

As preparation for the union of the groom and bride –

אלס הכנה צו דעם יחוד חתן וכלה –

English translation 1575

the Holy One, blessed be He, and Israel –

הקב"ה וישראל –

English translation 1576

at the giving of the Torah,

בא מתן תורה,

English translation 1577

one needs on the night before to prepare the bride

דארף מען בלילה שלפנ"ז צוגרייטן די כלה

English translation 1578

(Israel)

(ישראל)

English translation 1579

and to adorn her with ornaments,

און אנטאן אויף איר תכשיטים,

English translation 1580

and the more preparations and ornaments –

און וואס מער הכנות ותכשיטים –

English translation 1581

the stronger is the union. Therefore, Rabbi Shimon bar Yochai then taught "from the Torah to the Prophets and from the Prophets to the Writings and in the homilies of the verses and in the secrets of wisdom" –

אלץ שטארקער איז דער יחוד. דערפאר האט רשב"י דעמולט געלערנט "מתורה לנביאים ומנביאים לכתובים ובמדרשות דקראי וברזי דחכמתא" –

English translation 1582

"because these are her adornments and her ornaments",

"בגין דאלין אינון תיקונין דילה ותכשיטהא",

English translation 1583

the matters in the Torah are the ornaments of the bride

די ענינים אין תורה זיינען די תכשיטי הכלה

English translation 1584

(Israel)

(ישראל)

English translation 1585

as preparation for the union with the Most High.

אלס הכנה צו דעם יחוד מיטן אויבערשטן.

English translation 1586

From this there is a lesson in divine service regarding every matter that effects the unification of the Holy One, blessed be He, and His Shechinah,

דערפון האט מען א לימוד בעבודה בנוגע צו יעדער ענין וואס טוט אויף יחוד קוב"ה ושכינתי',

English translation 1587

the unification of the Holy One, blessed be He, and Israel –

יחוד הקב"ה וישראל –

English translation 1588

that for this there must be the preparation of donning adornments,

אז דערצו דארף זיין די הכנה פון אנטאן תכשיטים,

English translation 1589

that is, the study of Torah "from Torah to Prophets and from Prophets to Writings and in the Midrashim of the verses and in the secrets of wisdom."

ד.ה. לימוד התורה "מתורה לנביאים ומנביאים לכתובים ובמדרשות דקראי וברזי דחכמתא".

English translation 1590

Accordingly, the question arises on the other hand:

לפי"ז שטעלט זיך די שאלה לאידך גיסא:

English translation 1591

Through every mitzvah one effects the matter of "the unification of the Holy One, blessed be He, and His Shechinah." Now, why do we not find that as a preparation for every mitzvah one should study "from Torah to Prophets and from Prophets to Writings and in the Midrashim of the verses and in the secrets of wisdom,"

דורך יעדער מצוה טוט מען אויף דעם ענין פון "יחוד קוב"ה ושכינתי' " 172. היינט פארוואס געפינט מען ניט אז אלס הכנה פאר יעדער מצוה זאל מען לערנען "מתורה לנביאים ומנביאים לכתובים ובמדרשות דקראי וברזי דחכמתא",

English translation 1592

which are adornments as a preparation for this unification of the Holy One, blessed be He, and His Shechinah?

וואס זיינען תכשיטים אלס הכנה צו דעם יחוד קוב"ה ושכינתי'?

English translation 1593

And one must say the explanation of this –

ויש לומר הביאור בזה –

English translation 1594

and with an introduction:

ובהקדים:

English translation 1595

It is stated in Pri Etz Chaim and brought in Chassidus that before every mitzvah one should say "For the sake of the unification of the Holy One, blessed be He, and His Shechinah, etc." And so is the custom according to the custom of Poland. But nevertheless, according to the custom of Chabad one says it only once a day before "Baruch She'amar,"

עס שטייט אין פרי עץ חיים 173 און געבראכט אין חסידות 174 אז פאר יעדער מצוה זאל מען זאגן "לשם יחוד קוב"ה ושכינתי' כו'". און אזוי פירט מען זיך לויט מנהג פולין. אבער אעפ"כ לויט מנהג חב"ד זאגט מען עס נאר איין מאל אין טאג פאר "ברוך שאמר",

English translation 1596

and not before every prayer

און ניט פאר יעדער תפלה

English translation 1597

(also not before the prayer of the Amidah)

(אויך ניט פאר תפלת העמידה)

English translation 1598

and not before every mitzvah,

און ניט פאר יעדער מצוה,

English translation 1599

even though the matter is brought in Chassidus.

אע"פ וואס דער ענין ברענגט זיך אין חסידות.

English translation 1600

The explanation of this is stated in books and I have also heard it from elderly Chassidim –

שטייט דער ביאור בזה אין ספרים 175 און איך האב עס אויך געהערט פון אלטע חסידים –

English translation 1601

that the first time that one says it before "Baruch She'amar" is an ongoing effect for the entire day,

אז דער ערשטער מאל וואס מ'זאגט עס לפני "ברוך שאמר" איז א פעולה נמשכת על כל היום,

English translation 1602

therefore one does not need to say it before every mitzvah.

דעריבער דארף מען עס ניט זאגן פאר יעדער מצוה.

English translation 1603

Regarding this, one must explain why there is not the preparation of the study of Torah

עד"ז יש לבאר פארוואס ס'איז ניטא די הכנה פון לימוד התורה

English translation 1604

(Torah,

(תורה,

English translation 1605

Prophets and Writings and Midrashim and secrets of Torah)

נביאים וכתובים ומדרשים ורזי תורה)

English translation 1606

before every mitzvah –

פאר יעדער מצוה –

English translation 1607

because the first time that one does it on the night of Shavuot,

ווייל דער ערשטער מאל וואס מ'טוט עס בליל שבועות,

English translation 1608

at the time of the giving of our Torah,

בזמן מתן תורתנו,

English translation 1609

is an ongoing effect that continues for the entire year,

איז א פעולה נמשכת וואס ווערט נמשך על כל השנה,

English translation 1610

therefore one does not need to study it

דעריבער דארף מען עס ניט לערנען

English translation 1611

(prepare the adornments)

(צוגרייטן די תכשיטים)

English translation 1612

before every mitzvah.

פאר יעדער מצוה.

English translation 1613

From

מ

English translation 1614

The matter in the lesson of the Rambam:

דער ענין אין שיעור רמב"ם:

English translation 1615

At the end of Hilchos Temurah the Rambam writes:

בסוף הלכות תמורה שרייבט דער רמב"ם:

English translation 1616

"Although all the statutes of the Torah are decrees, as we explained at the end of Me'ilah,

"אע"פ שכל חוקי התורה גזירות הם כמו שביארנו בסוף מעילה,

English translation 1617

it is fitting to contemplate them and whatever reason you can give for them, give a reason. Behold, the early Sages said that King Solomon understood most of the reasons for all the statutes of the Torah."

ראוי להתבונן בהן וכל מה שאתה יכול ליתן לו טעם תן לו טעם. הרי אמרו חכמים הראשונים שהמלך שלמה הבין רוב הטעמים של כל חוקי התורה"

English translation 1618

[And only regarding the reason for the Red Heifer did he say, "I thought I could become wise, but it is far from me."]

[און נאר אויף טעם פרה אדומה האט ער געזאגט "אחכמה והיא רחוקה ממני" 176],

English translation 1619

And based on this, the Rambam continues to explain a reason for the prohibition of Temurah:

און עפ"ז איז דער רמב"ם ממשיך לבאר א טעם אויף דעם איסור פון תמורה:

English translation 1620

"It appears to me that this that the verse said, 'It and its substitute shall be holy, etc.,' the Torah delved into the ultimate thought of man and the inclination of his evil inclination,

"יראה לי שזה שאמר הכתוב 177 והיה הוא ותמורתו יהיה קדש כו' ירדה תורה לסוף מחשבת האדם וקצת יצרו הרע,

English translation 1621

that the nature of man inclines to increase his possessions and to spare his money, and even though he vowed and consecrated, it is possible that he retracted and regretted, etc. And similarly, if he consecrated an animal with inherent sanctity, perhaps he will retract, and since he cannot redeem it, he will exchange it for one of lesser value,

שטבע של אדם נוטה להרבות קניינו ולחוס על ממונו ואע"פ שנדר והקדיש אפשר שחזר בו וניחם כו' וכן אם הקדיש בהמה קדושת הגוף שמא יחזור בו וכיון שאינו יכול לפדותה יחליפנה בפחותה ממנה,

English translation 1622

and if you give him permission to exchange the bad for the good, he will exchange the good for the bad and say it is good,

ואם תתן לו רשות להחליף הרע ביפה יחליף היפה ברע ויאמר טוב הוא,

English translation 1623

therefore the Torah closed the way before him so that he should not exchange. And it penalized him if he exchanged and said, 'It and its substitute shall be holy,'"

לפיכך סתם הכתוב בפניו שלא יחליף. וקנסו אם החליף ואמר והיה הוא ותמורתו יהיה קדש",

English translation 1624

because if one does not penalize him,

ווייל אויב מ'וועט אים ניט קנס'נען,

English translation 1625

the evil inclination will think that he has lost nothing,

וועט דער יצר מיינען אז ער האט גארניט פארלארן,

English translation 1626

but when one penalizes him that "it and its substitute shall be holy,"

בשעת מ'קנס'נט אים אבער אז "הוא ותמורתו יהי' קודש",

English translation 1627

this educates him that it is not worthwhile to do this again.

איז דאס אים מחנך אז ס'איז ניט כדאי דאס טאן נאכאמאל.

English translation 1628

"And all these matters are in order to subdue his evil inclination and to correct his character traits,

"וכל אלו הדברים כדי לכוף את יצרו ולתקן דעותיו,

English translation 1629

and most of the laws of the Torah are nothing but counsels from afar from the Great Counselor to correct the character traits and to straighten all the deeds."

ורוב דיני התורה אינן אלא עצות מרחוק 178 מגדול העצה 179 לתקן הדעות וליישר כל המעשים".

English translation 1630

And based on this, one will understand the reason for one of the laws at the beginning of chapter one of Hilchos Temurah:

ועפ"ז וועט מען פארשטיין דעם טעם אויף איינער פון די הלכות בראש פרק א' דהל' תמורה:

English translation 1631

The Rambam rules there,

דער רמב"ם פסק'נט דארט,

English translation 1632

that the prohibition of Temurah is only for an individual,

אז דער איסור תמורה איז נאר ביי א יחיד,

English translation 1633

but "the community and partners do not effect Temurah if they exchanged, even though they are warned not to exchange,"

משא"כ "הצבור והשותפין אין עושין תמורה אם המירו אף על פי שהן מוזהרין שלא ימירו",

English translation 1634

"You find yourself saying that an individual who exchanged, behold, the substitute is holy, etc.,

"נמצאת אומר שהיחיד שהמיר הרי התמורה קדש כו',

English translation 1635

and one of the partners who exchanged,

ואחד מן השותפין שהמיר,

English translation 1636

or one who exchanged regarding an offering from the communal offerings,

או מי שהמיר בקרבן מקרבנות הצבור,

English translation 1637

since he has a share in them, behold, this one is lashed and the substitute is not holy."

הואיל ויש לו בהן שותפות הרי זה לוקה ואין התמורה קודש".

English translation 1638

According to the explanation of the Rambam above regarding the reason for the prohibition of Temurah,

ע"פ ביאור הרמב"ם הנ"ל בהטעם אויף דעם איסור פון תמורה,

English translation 1639

that "the Torah delved into the ultimate thought of man and the inclination of his evil inclination" –

אז "ירדה תורה לסוף מחשבת האדם וקצת יצרו הרע" –

English translation 1640

the reason for the distinction between an individual and a partner or a communal offering is understandable:

איז פארשטאנדיק דער טעם החילוק צווישן א יחיד און א שותף אדער א קרבן ציבור:

English translation 1641

It is a principle

ס'איז א כלל 180

English translation 1642

(which the Rambam also brings)

(וואס דער רמב"ם ברענגט אויך 181)

English translation 1643

that "a person does not sin for nothing." Consequently, it is understandable

אז "אין אדם חוטא ולא לו". במילא איז פארשטאנדיק,

English translation 1644

that when it comes to a communal offering,

אז ווען עס רעדט זיך וועגן א קרבן ציבור,

English translation 1645

which does not belong to an individual,

וואס באלאנגט ניט צו א יחיד,

English translation 1646

a person will not invest so much to sin because he gains nothing from it

וועט א מענטש זיך ניט אריינלייגן אזויפיל צו חוטא זיין ווייל ער פארדינט דערפון גארניט

English translation 1647

("a person does not sin for nothing"),

("אין אדם חוטא ולא לו"),

English translation 1648

therefore there is no concern that due to human nature, which is "inclined to increase his possessions and to be sparing with his money," he would exchange the animal of the community for an inferior animal. Therefore, he is not punished that "it and its substitute shall be holy."

במילא איז אויף דעם ניטא דער חשש אז מצד טבעו של אדם וואס ער איז "נוטה להרבות קניינו ולחוס על ממונו" וועט ער פארבייטן די בהמה של ציבור פאר א בהמה פחותה ממנה. דערפאר איז מען אים ניט מעניש אז "והי' הוא ותמורתו יהי' קודש".

English translation 1649

And regarding a partner who makes a substitution:

ועד"ז בנוגע צו א שותף הממיר:

English translation 1650

When a partner wishes to substitute the animal of the partnership for his animal,

בשעת א שותף וויל ממיר זיין די בהמה של שותפים פאר זיין בהמה,

English translation 1651

he gains from it only half of the animal of the partnership,

פארדינט ער דערביי נאר האלב פון דער בהמה של שותפים,

English translation 1652

but the transgression he commits entirely –

אבער די עבירה האט ער אינגאנצן –

English translation 1653

consequently, he does not have such a strong evil inclination for this,

במילא האט ער אויף דעם ניט אזא שטארקן יצה"ר,

English translation 1654

because he will not gain so much from it

ווייל ער וועט דערפון ניט פארדינען אזויפיל

English translation 1655

(only half of the difference between the two animals).

(נאר האלב פון דעם אונטערשייד צווישן די צוויי בהמות).

English translation 1656

Therefore, there is no punishment there that "it and its substitute shall be holy."

דערפאר איז דארטן ניטא דער עונש אז "הוא ותמורתו יהי' קודש".

English translation 1657

מא

English translation 1658

This is all a discourse in the laws that pertain to the time when the Holy Temple existed.

דאס איז אלץ א דיבור אין די הלכות וואס זיינען נוגע בזמן שביהמ"ק הי' קיים.

English translation 1659

And may it be His will that from this discourse and pilpul in these laws,

ויה"ר אז פון דעם דיבור ופלפול בהלכות אלו,

English translation 1660

about which the Sages said regarding offerings that "whoever engages in the study of the sin-offering is as if he offered a sin-offering, etc." –

וואס חז"ל 182 זאגן בנוגע לקרבנות אז "כל העוסק בתורת חטאת כאילו הקריב חטאת כו'" –

English translation 1661

may we soon actually merit to bring offerings in the Third Holy Temple "as the commandment of Your will,"

זאל מען בקרוב ממש זוכה זיין צו ברענגען קרבנות אין ביהמ"ק השלישי "כמצות רצונך",

English translation 1662

"and I will restore your judges as at first,"

"ואשיבה שופטיך כבראשונה" 183,

English translation 1663

when also then there will be all these commandments

וואס אויך דעמולט וועלן זיין די אלע מצוות

English translation 1664

(positive and negative commandments)

(עשה ולא תעשה)

English translation 1665

which are counted in the enumeration of the commandments,

וועלכע ווערן גערעכנט אין מנין המצוות,

English translation 1666

because they are indeed perpetual commandments,

ווארום זיי זיינען דאך מצוות תמידיות 184,

English translation 1667

including also the commandment of offerings,

כולל אויך מצות קרבנות,

English translation 1668

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1669

then it will be in the manner of "as the commandment of Your will."

דעמולט וועט עס זיין באופן פון "כמצות רצונך".

English translation 1670

And all Jews,

און אלע אידן,

English translation 1671

"with our young and with our old, etc., with our sons and with our daughters,"

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 185,

English translation 1672

the completeness of the nation,

שלימות העם,

English translation 1673

will go in the completeness of the land,

וועלן גיין אין שלימות הארץ,

English translation 1674

"a land which etc., the eyes of the Lord your God are always upon it, from the beginning of the year to the end of the year,"

"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 186,

English translation 1675

and in the manner of "for the Lord your God will enlarge your border,"

ובאופן פון "כי ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 187,

English translation 1676

and there itself –

און דארטן גופא –

English translation 1677

in Jerusalem, the holy city,

בירושלים עיר הקודש,

English translation 1678

"the city that is united together,"

"עיר שחוברה לה יחדיו" 188,

English translation 1679

and there –

און דארטן –

English translation 1680

on the holy mountain,

בהר הקודש,

English translation 1681

in the Holy Temple.

אין ביהמ"ק.

English translation 1682

Which is all dependent on our deeds and our service in this time,

וואס דאס איז אלץ תלוי במעשינו ועבודתינו בזמן הזה,

English translation 1683

including also the service in the "miniature Sanctuary,"

כולל אויך די עבודה אין "מקדש מעט",

English translation 1684

synagogues and study halls,

בתי כנסיות ובתי מדרשות,

English translation 1685

and out of joy and goodness of heart.

ומתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 1686

Mem

מב

English translation 1687

In the coming days there will be a "completion" of a book in the Rambam,

אין די ימים הבאים קומט פאר א "סיום" אויף א ספר אין רמב"ם,

English translation 1688

and also a Melaveh Malkah for a Gemach fund,

און אויך א מלוה מלכה פאר א קרן גמ"ח,

English translation 1689

for great is charity that brings the redemption closer,

וואס גדולה צדקה שמקרבת את הגאולה 189,

English translation 1690

and especially gemilut chasadim which has the advantage over charity that it is "whether for the poor or for the rich."

ובפרט גמילות חסדים וואס האט די מעלה לגבי צדקה אז דאס איז "בין לעניים בין לעשירים" 190.

English translation 1691

And this is also a lesson when Jews are still in exile:

און דאס איז אויך א לימוד בשעת אידן געפינען זיך נאך אין גלות:

English translation 1692

Although "the Holy One, blessed be He, performed an act of charity with Israel by scattering them among the nations,"

אע"פ וואס "צדקה עשה הקב"ה עם ישראל שפיזרן לבין האומות" 191,

English translation 1693

and this is "whether for the poor or for the rich" –

און דאס איז "בין לעניים ובין לעשירים" –

English translation 1694

nevertheless, together with this, one must know that exile is not the place for a Jew,

איז אבער ביחד עם זה דארף מען וויסן אז גלות איז ניט דער ארט פון א אידן,

English translation 1695

and not only for a poor person is exile not a place,

און ניט נאר פאר אן עני איז גלות ניט אן ארט,

English translation 1696

but it is also not the place for a rich person.

נאר דאס איז אויך ניט דער ארט פאר אן עשיר.

English translation 1697

And on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1698

a rich person needs to be warned even more:

אן עשיר דארף מען נאכמער באווארענען:

English translation 1699

One of "your heads, your tribes"

איינער פון "ראשיכם שבטיכם"

English translation 1700

(a rich person in Torah and commandments)

(אן עשיר אין תומ"צ)

English translation 1701

can indeed delude himself that he is comfortable in exile,

קען זיך דאך איינרעדן אז אים איז גוט אין גלות,

English translation 1702

he studies the Torah of light and fulfills commandments that bring light into his life,

ער לערנט תורה אור און איז מקיים מצוות וואס ברענגען אריין ליכטיקייט אין זיין לעבן,

English translation 1703

so he is comfortable in exile, Heaven forbid!

איז אים גוט אין גלות ר"ל!

English translation 1704

One tells him –

זאגט מען אים –

English translation 1705

that for him the exile is even more bitter than for other Jews,

אז ביי אים איז דער גלות נאך ביטערער ווי ביי אנדערע אידן,

English translation 1706

because he turns bitter into sweet and darkness into light!!...

ווייל ער איז שם מר למתוק וחושך לאור!!...

English translation 1707

And if he argues that he has the Torah of light and the light of commandments also in exile –

אי ער טענה'ט אז ער האט תורה אור און דעם אור פון מצוות אויך אין גלות –

English translation 1708

it does not, however, compare to "the light of the seven days,"

קומט עס אבער ניט צו "אור שבעת הימים" 192,

English translation 1709

and to the light of the moon as it will be in the future

און צו דעם אור הלבנה ווי ס'וועט זיין לעתיד לבוא

English translation 1710

(similar to how it was before the diminution of the moon) –

(בדוגמא ווי ס'איז געווען לפני קטרוג הלבנה) –

English translation 1711

"and the light of the moon shall be as the light of the sun,"

"והי' אור הלבנה כאור החמה" 192,

English translation 1712

and "the light of the sun shall be sevenfold, as the light of the seven days," 343

און "אור החמה שבעתים כאור שבעת הימים" 192, שמ"ג

English translation 1713

(the letters of "Gasham")

(אותיות גש"ם)

English translation 1714

times as much.

פעמים ככה 193.

English translation 1715

Consequently,

במילא,

English translation 1716

while still in exile, one must cry out "away with the exile" and "Mashiach now"!

שטייענדיק נאך אין גלות דארף מען שרייען "דאלאי גלות" און "משיח נאו"!

English translation 1717

And simply –

ובפשטות –

English translation 1718

that the true and complete redemption through our righteous Mashiach comes in actual reality,

אז די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו קומט בפועל ממש,

English translation 1719

simply "now"!

בפשטות "נאו"!

English translation 1720

[His Holiness, the Rebbe, Shlita, gave a bottle of mashkeh to R. Y.A. (for a completion of a book in the Rambam).

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן בקבוק משקה להר"ר י.א. (עבור סיום על ספר בהרמב"ם).

English translation 1721

To the brothers V.

להאחים ו.

English translation 1722

-L., may they live (for the Melaveh Malkah for the benefit of the Gemach fund in memory of their parents, may their memory be a blessing).

-ל. שיחיו (עבור המלוה מלכה לטובת קרן גמ"ח ע"ש הוריהם ז"ל).

English translation 1723

And he said –

ואמר –

English translation 1724

that they should distribute part of the mashkeh here.

שיחלקו חלק מהמשקה כאן.

English translation 1725

And afterwards he said:]

ואח"כ אמר:]

English translation 1726

Those who wish to say "L'chaim" –

די וואס ווילן זאגן "לחיים" –

English translation 1727

should say it "now,"

זאלן עס זאגן "נאו",

English translation 1728

because we are about to make the "final blessing." And he began to sing "Niet niet nikavo."

ווייל מ'גייט באלד מאכן די "ברכה אחרונה". והתחיל לנגן "ניעט ניעט ניקאווא".

English translation 1729

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1730

Those who need to make a final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1731

will certainly make a final blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 1732

He gave the food to the honorable R. M.Y. may he live

נתן המזונות להר"ר מ.י. שיחי'

English translation 1733

(for the guests, may they live).

(עבור האורחים שיחיו).

English translation 1734

After the Minchah prayer he began to sing "Niet niet nikavo."

לאחרי תפלת מנחה התחיל לנגן "ניעט ניעט ניקאַוואָ".