English translation — שיחת ש"פ האזינו, י"ג תשרי ה'תשמ"ו

English translation 1

Unedited transcript.

הנחת הת' בלתי מוגה

English translation 2

This farbrengen is connected to 13 Tishrei,

די התוועדות איז פארבונדן מיט י"ג תשרי,

English translation 3

the yom hilula of the Rebbe Maharash,

דער יום ההילולא פון דעם רבי'ן מהר"ש,

English translation 4

whose essence was "from the outset, leap over"

וואס ענינו איז געווען "מלכתחילה אריבער"

English translation 5

(as per his well-known saying1).

(כפתגם הידוע שלו 1).

English translation 6

And since "each day does its work"2,

און היות אז "כל יומא ויומא עביד עבידתי'" 2,

English translation 7

and "everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He did not create a single thing for naught"3,

און "כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא ברא דבר אחד לבטלה" 3,

English translation 8

and "everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He created only for His glory"4 –

און "כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא בראו אלא לכבודו" 4 –

English translation 9

it is understood,

איז מובן,

English translation 10

that one must utilize the "work" of each and every day in the service of Hashem.

אז מ'דארף אויסנוצן די "עבידתי'" פון כל יום ויום אין עבודת ה'.

English translation 11

This applies whether it concerns days of merit,

וואס דאס איז סיי אויב דאס רעדט זיך וועגן ימים זכאין,

English translation 12

and even if it concerns ordinary days

און אפילו אויב דאס רעדט זיך וועגן ימים סתם

English translation 13

(which are not of merit),

(וואס זיינען ניט זכאין),

English translation 14

and even concerning days that are not of merit in themselves, whose "work" of such a day is –

און אפילו וועגן ימים שאינם זכאין מצד עצמם וואס דער "עבידתי'" פון אזא טאג איז –

English translation 15

to transform the day into a "time of favor." And on the contrary –

צו מהפך זיין דעם טאג צו אן "עת רצון". ואדרבה –

English translation 16

then it has the advantage of the superiority of light over darkness and the superiority of wisdom over foolishness5.

דעמולט האט עס די מעלה פון יתרון האור מן החושך ויתרון החכמה מן הסכלות 5.

English translation 17

But the service on days that are not of merit requires a different order and different matters and different results, even regarding actual deed, than the service on days of merit –

אבער אויף דער עבודה בימים שאינם זכאין פאדערט זיך אן אנדער סדר און אנדערע ענינים און אנדערע תוצאות ביז בנוגע למעשה בפועל ווי די עבודה בימים זכאין –

English translation 18

because this requires a service not in the regular order

ווייל דערביי פאדערט זיך אן עבודה ניט כסדר הרגיל

English translation 19

(as on days of merit)

(ווי בימים זכאין)

English translation 20

where one adds in holiness,

וואו מ'איז מוסיף בקדושה,

English translation 21

but rather –

נאר –

English translation 22

to transform a state opposite to merit into a "time of favor" etc.,

צו מהפך זיין א מצב פון היפך זכאין צו אן "עת רצון" וכו',

English translation 23

for which one needs a service with greater vigor and greater strength,

וואס אויף דעם דארף מען האבן אן עבודה ביתר שאת וביתר עוז,

English translation 24

which one does not need to attain on days of merit.

וואס מ'דארף צו איר ניט אנקומען אין ימים זכאין.

English translation 25

And in general –

ובכללות –

English translation 26

this is the difference between the service of the righteous and the service of repentance:

איז דאס דער חילוק צווישן עבודת הצדיקים און עבודת התשובה:

English translation 27

The service of the righteous is in the manner of "the perpetual offerings according to their order,"

עבודת הצדיקים איז באופן פון "תמידים כסדרם",

English translation 28

the regular order in service

דער סדר הרגיל בעבודה

English translation 29

(as on days of merit),

(ווי בימים זכאין),

English translation 30

and the service of repentance is in the manner of "the additional offerings according to their law,"

און עבודת התשובה איז באופן פון "מוספים כהלכתם",

English translation 31

an addition with greater vigor and greater strength, even an addition beyond measure in the service

א הוספה ביתר שאת וביתר עוז ביז א הוספה באין ערוך אין דער עבודה

English translation 32

(which is the service required on days that are not of merit in order to transform them).

(וואס דאס איז די עבודה וואס פאדערט זיך בימים שאינם זכאין בכדי זיי מהפך זיין).

English translation 33

These two modes of service

וואס די צוויי אופני העבודה

English translation 34

(righteous and repentance)

(צדיקים ותשובה)

English translation 35

must be present always;

דארפן זיין אלעמאל;

English translation 36

all the more so when one stands in the generation of the heels of Mashiach, immediately before the redemption,

עאכו"כ ווען מ'שטייט בדרא דעקבתא דמשיחא גלייך פאר דער גאולה,

English translation 37

for then

וואס דעמולט

English translation 38

(in the future redemption)

(בגאולה העתידה)

English translation 39

it will be "the righteous returning in repentance"6,

וועט זיין "לאתבא צדיקיא בתיובתא" 6,

English translation 40

the preparation for this is needed even before the redemption,

דארף דערצו זיין די הכנה נאך לפני הגאולה,

English translation 41

Through this, the righteous then attain the service of repentance

דורך דעם וואס דעמולט קומט צו בא צדיקים די עבודה פון תיובתא

English translation 42

(teshuvah).

(תשובה).

English translation 43

That is, the connection of both services –

ד.ה. דער חיבור פון ביידע עבודות –

English translation 44

"the righteous in repentance"7.

"צדיקיא בתיובתא" 7.

English translation 45

And an explanation of the difference between the two services,

וביאור החילוק צווישן די צוויי עבודות,

English translation 46

and their connection together –

וחיבורם יחד –

English translation 47

and after this introduction, one will understand the unique "work" of this yom hilula:

ולאחרי הקדמה זו וועט מען פארשטיין די "עבידתי'" מיוחדת פון דעם יום ההילולא:

English translation 48

As stated above,

כאמור לעיל,

English translation 49

the order of the service of the righteous is in the manner of "the perpetual offerings according to their order,"

איז דער סדר פון עבודת הצדיקים באופן פון "תמידים כסדרם",

English translation 50

i.e., the regular order in the service of Hashem,

ד.ה. דער סדר הרגיל אין עבודת ה',

English translation 51

which is in a constant manner

וואס דאס איז באופן תמידי

English translation 52

(the perpetual offerings according to their order)

(תמידים כסדרם)

English translation 53

without any changes,

אן קיינע שינויים,

English translation 54

in a manner of measure and limitation,

באופן של מדידה והגבלה,

English translation 55

according to the simple meaning of "their order,"

כפירוש הפשוט אין "סדרם",

English translation 56

a measured and limited order.

א סדר מדוד ומוגבל.

English translation 57

In contrast, the service of repentance is "the additional offerings according to their law" –

משא"כ עבודת התשובה איז "מוספים כהלכתם" –

English translation 58

an addition upon the regular service,

א הוספה אויף עבודה הרגילה,

English translation 59

which he performs with greater vigor and greater strength,

וואס ער טוט אין דעם ביתר שאת וביתר עוז,

English translation 60

which consists specifically of changes and additions. Until –

וואס דאס באשטייט דוקא פון שינויים והוספות. ביז –

English translation 61

a true addition,

א הוספה אמיתית,

English translation 62

which is specifically when it is an addition beyond measure. But if it is merely an addition in measure relative to what was before,

וואס דאס איז דוקא ווען ס'איז א הוספה שלא בערך. אבער אויב דאס איז בלויז א הוספה שבערך צו דעם וואס איז געווען לפנ"ז,

English translation 63

this is not a true addition.

איז דאס ניט קיין הוספה אמיתית.

English translation 64

This is also alluded to in "the additional offerings according to their law,"

וואס דאס איז אויך מרומז אין "מוספים כהלכתם",

English translation 65

for law (halachah) is from the term going (halichah)

וואס הלכה איז מלשון הליכה

English translation 66

(do not read goings but laws8) –

(א"ת הליכות אלא הלכות 8) –

English translation 67

and it is explained in many places that true going is specifically a going beyond measure9. If he ascends and goes only in a measured manner relative to his previous level,

ומבואר בכ"מ אז הליכה אמיתית איז דוקא הליכה שלא בערך 9. אויב ער איז עולה והולך נאר באופן שבערך לדרגתו הקודמת,

English translation 68

i.e., he does not entirely depart from his previous place –

ד.ה. אז ער גייט ניט אינגאנצן אוועק ממקומו שלפנ"ז –

English translation 69

this is not a true going;

איז דאס ניט קיין הליכה אמיתית;

English translation 70

when is it a true going –

ווען איז דאס א הליכה אמיתית –

English translation 71

when he entirely departs from his previous place,

בשעת ער גייט אינגאנצן אוועק ממקומו הקודם,

English translation 72

which is specifically a going beyond measure. Until through "they go from strength to strength" one reaches the level of "appear before G-d in Zion"10,

וואס דאס איז דוקא א הליכה שלא בערך. ביז אז דורך "ילכו מחיל אל חיל" דערגרייכט מען צו דער מדריגה פון "יראה אל אלקים בציון" 10,

English translation 73

in His very Essence.

אין עצמותו ית'.

English translation 74

And so regarding "the additional offerings according to their law"

ועד"ז בנוגע צו "מוספים כהלכתם"

English translation 75

(from the term going),

(מלשון הליכה),

English translation 76

that a true addition is specifically when he adds beyond measure in his service,

אז א הוספה אמיתית איז דוקא ווען ער איז מוסיף שלא בערך מערער בעבודתו,

English translation 77

for then he attains an entirely new level.

וואס דעמולט קומט ביי אים צו א נייע דרגא לגמרי.

English translation 78

In contrast, if he adds only in measure,

משא"כ אויב ער איז מוסיף נאר לפי ערך,

English translation 79

then this is not a true addition.

דעמולט איז דאס ניט קיין הוספה אמיתית.

English translation 80

In another style:

בסגנון אחר:

English translation 81

An addition in measure –

א הוספה שבערך –

English translation 82

is an addition in quantity.

איז א הוספה בכמות.

English translation 83

In contrast, an addition beyond measure is an addition in quality,

משא"כ א הוספה שלא בערך איז א הוספה באיכות,

English translation 84

i.e., a new thing comes to be in him.

ד.ה. אז ביי אים קומט צו א דבר חדש.

English translation 85

G. G.

ג.ג

English translation 86

And this is the difference between the service of the righteous and the service of penitents:

און דאס איז דער חילוק צווישן עבודת הצדיקים און עבודת בעלי תשובה 11:

English translation 87

For the righteous, their order of service is in the regular manner,

בא צדיקים איז זייער סדר העבודה ע"ד הרגיל,

English translation 88

"perpetual offerings in their order",

"תמידים כסדרם",

English translation 89

I have not changed,

לא שניתי,

English translation 90

service within measure and limitation. By them there is also ascent in holiness and addition in service –

עבודה שבמדידה והגבלה. בא זיי איז אויך דא מעלין בקודש והוספה בעבודה –

English translation 91

but this is all an addition within measure.

אבער דאס איז אלץ הוספה שבערך.

English translation 92

However, by a penitent the service is specifically in the manner of "additional offerings according to their law" –

משא"כ ביי א בעל תשובה איז די עבודה דוקא באופן פון "מוספים כהלכתם" –

English translation 93

specifically without any matter of change and addition that is entirely beyond measure,

דוקא אן ענין של שינוי והוספה שלא בערך לגמרי,

English translation 94

so that it comes to an entirely new matter,

אזוי אז עס קומט צו אן ענין חדש לגמרי,

English translation 95

service that is above all measure and limitation.

עבודה שלמעלה מכל מדידה והגבלה.

English translation 96

This difference also exists Above –

וואס דער חילוק איז אויך דא למעלה –

English translation 97

and it is like the difference between three and one:

וע"ד החילוק צווישן שלשה מיט אחד 12:

English translation 98

"One" refers to the Most High Himself,

"אחד" גייט אויף דעם אויבערשטן אליין,

English translation 99

the Unique One of the world,

יחידו של עולם,

English translation 100

about Whom it is said "I am the Lord, I have not changed".

וואס אויף אים שטייט "אני ה' לא שניתי" 13.

English translation 101

Afterwards comes the addition that "three" signifies,

דערנאך קומט צו די הוספה וואס "שלשה" טוט אויף,

English translation 102

for "three" refers to a state where there already exists an existence and a question on an opposite matter,

וואס "שלשה" גייט אויף א מצב וואו ס'איז שוין דא א מציאות וקס"ד אויף אן ענין הפכי,

English translation 103

and there He makes the matter of peace. This signifies an addition beyond measure –

און דארטן מאכט ער אויף דעם ענין השלום. וואס דאס טוט אויף א הוספה שלא בערך –

English translation 104

above measure and limitation –

למעלה ממדידה והגבלה –

English translation 105

relative to the aspect of "one".

לגבי בחי' "אחד".

English translation 106

This is the difference between the beginning of creation and after that:

וואס דאס איז דער חילוק צווישן תחלת הבריאה ולאחרי זה:

English translation 107

On the first day

ביום ראשון

English translation 108

("one")

("אחד")

English translation 109

of creation

פון דער בריאה

English translation 110

("And there was evening and there was morning, one day")

("ויהי ערב ויהי בוקר יום אחד" 14)

English translation 111

was "the Holy One, blessed be He, alone in His world",

איז געווען "הקב"ה יחיד בעולמו" 15,

English translation 112

the aspect of "I have not changed". And then creation was also in the aspect of one,

בחי' לא שניתי. און דעמולט איז אויך די בריאה געווען בבחי' אחד,

English translation 113

in the manner of "they shall not cease",

באופן פון "לא ישבותו" 16,

English translation 114

i.e., within measure and limitation –

ד.ה. במדידה והגבלה –

English translation 115

indeed, the world was created in its fullness,

טאקע עולם על מילואו נברא 17,

English translation 116

but specifically "they were created according to their will",

אבער דוקא "לצביונן נבראו" 18,

English translation 117

with a specific pattern,

מיט א באשטימטן דפוס,

English translation 118

in a manner of no less and no more,

באופן פון לא פחות ולא יותר,

English translation 119

with an ordered arrangement of "they shall not cease"

מיט א סדר מסודר פון "לא ישבותו"

English translation 120

(measure and limitation).

(מדידה והגבלה).

English translation 121

Afterwards comes the matter of three –

דערנאך קומט צו דער ענין פון שלשה –

English translation 122

"which God created to do –

"אשר ברא אלקים לעשות –

English translation 123

to rectify",

לתקן" 19,

English translation 124

which signifies a change and renewal and addition beyond measure in creation,

וואס דאס טוט אויף א שינוי וחידוש והוספה שלא בערך אין דער בריאה,

English translation 125

so that it becomes in a manner above measure and limitation.

אז דאס ווערט באופן שלמעלה ממדידה והגבלה.

English translation 126

And correspondingly, this is expressed in the service of man:

ועד"ז קומט עס ארויס בעבודת האדם:

English translation 127

There is the service of the righteous,

ס'איז דא עבודת הצדיקים,

English translation 128

in the manner of "perpetual offerings in their order",

באופן פון "תמידים כסדרם",

English translation 129

service within measure and limitation without

עבודה שבמדידה והגבלה בלי

English translation 130

change –

שינוי –

English translation 131

the aspect of one. And the service of repentance,

בחי' אחד. און עבודת התשובה,

English translation 132

"additional offerings according to their law",

"מוספים כהלכתם",

English translation 133

which consists specifically of change,

וואס באשטייט דוקא פון שינוי,

English translation 134

service above measure and limitation –

עבודה שלמעלה ממדידה והגבלה –

English translation 135

the aspect of three.

בחי' שלשה.

English translation 136

This corresponds with the fact that the third redemption,

וואס דאס איז מתאים דערמיט וואס די גאולה השלישית,

English translation 137

connected with the third Holy Temple,

פארבונדן מיטן ביהמ"ק השלישי,

English translation 138

is connected specifically with "to bring back the righteous in repentance"

איז פארבונדן דוקא מיט "לאתבא צדיקיא בתיובתא"

English translation 139

(the service of repentance) –

(עבודת התשובה) –

English translation 140

because the matter of three

ווייל דער ענין פון שלשה

English translation 141

(the third redemption)

(די גאולה השלישית)

English translation 142

is connected specifically with the service of repentance which is above measure and limitation

איז פארבונדן מיט עבודת התשובה שלמעלה ממדידה והגבלה דוקא

English translation 143

[And although there were four exiles,

[ואע"פ אז עס זיינען געווען ד' גליות 20,

English translation 144

and consequently it is understood that there will be four redemptions –

ובמילא איז מובן אז עס וועלן זיין ד' גאולות –

English translation 145

nevertheless, in general it is divided into three,

איז אבער בכללות טיילט זיך דאס אויף שלשה,

English translation 146

and three Holy Temples –

און שלשה בתי מקדשות –

English translation 147

the first Temple,

בית ראשון,

English translation 148

the second Temple, and the third Temple].

בית שני ובית שלישי].

English translation 149

In the months of the year, these two modes of service are represented in the month of Tishrei and the month of Nissan:

וואס אין חדשי השנה שטעלן זיך אויס די צוויי אופני עבודה אין חודש תשרי און חודש ניסן:

English translation 150

Sometimes it is explained in Chassidus,

אמאל איז מען מבאר אין חסידות 21,

English translation 151

based on the Akeidah,

מיוסד אויפן עקידה 22,

English translation 152

that the month of Tishrei

אז חודש תשרי

English translation 153

(for on Rosh Chodesh Tishrei (Rosh Hashanah) is "the beginning of Your works",

(וואס בראש חודש תשרי (ראש השנה) איז "תחלת מעשיך",

English translation 154

connected with the creation of the world)

פארבונדן מיט בריאת העולם)

English translation 155

is connected with the conduct of nature in the manner of "they shall not cease";

איז פארבונדן מיט הנהגת הטבע באופן פון "לא ישבותו";

English translation 156

and the month of Nissan is connected with miraculous conduct,

און חודש ניסן איז פארבונדן מיט הנהגה נסית,

English translation 157

which is specifically a matter of renewal and change.

וואס איז דוקא אן ענין של חידוש ושינוי.

English translation 158

But sometimes it is explained the opposite,

אבער אמאל איז מבואר להיפך 23,

English translation 159

that in the month of Nissan at the time of the Exodus from Egypt

אז בחודש ניסן בעת יציאת מצרים

English translation 160

(when there was "to take for Him a nation from within a nation")

(ווען ס'איז געווען "לקחת לו גוי מקרב גוי" 24)

English translation 161

the Jews were on the level of the righteous,

זיינען אידן געווען בדרגת צדיקים,

English translation 162

which is a service in the manner of "I have not changed"

וואס דאס איז אן עבודה באופן פון לא שניתי

English translation 163

(perpetual offerings in their order),

(תמידים כסדרם),

English translation 164

within measure and limitation,

במדידה והגבלה,

English translation 165

and in the month of Tishrei is the service of repentance,

און בחודש תשרי איז עבודת התשובה,

English translation 166

which is above measure and limitation.

שלמעלה ממדידה והגבלה.

English translation 167

In more detail, this is expressed in the difference between the festival in the month of Nissan and the festival in the month of Tishrei:

וואס בפרטיות יותר קומט עס ארויס אין דעם חילוק צווישן דער רגל שבחודש ניסן און דעם רגל שבחודש תשרי:

English translation 168

In the month of Nissan is the first festival –

בחודש ניסן איז דער רגל הראשון –

English translation 169

the festival of Pesach,

חג הפסח,

English translation 170

and in the month of Tishrei is the third festival –

און בחודש תשרי איז דער רגל השלישי –

English translation 171

the festival of Sukkos.

חג הסוכות.

English translation 172

This corresponds to the content of their essence:

וואס דאס איז מתאים לתוכן ענינם:

English translation 173

The festival of Pesach and the month of Nissan in general are connected with the service of the righteous –

חג הפסח וחודש ניסן בכלל איז פארבונדן מיט עבודת הצדיקים –

English translation 174

the aspect of one

בחי' אחד

English translation 175

(the first festival).

(רגל הראשון).

English translation 176

And the festival of Sukkos and the month of Tishrei in general are connected with the service of repentance,

און חג הסוכות וחודש תשרי בכלל איז פארבונדן מיט עבודת התשובה,

English translation 177

as explained in many places in the explanation of the words of the Midrash* that at the time "Israel goes out from before the Holy One, blessed be He, with their lulavim and esrogim in their hands,

במבואר בכ"מ 25 בביאור דברי המדרש* 25 אז בשעת "ישראל יוצאין מלפני הקב"ה ולולביהן ואתרוגיהן בידן,

English translation 178

we know that Israel are victorious",

אנו יודעין דישראל אינון ניצוחייא",

English translation 179

i.e., that one overcomes a matter of opposition,

ד.ה. אז מ'איז מנצח אן ענין של היפך,

English translation 180

which is the matter of repentance –

וואס דאס איז ענין התשובה –

English translation 181

the aspect of three

בחי' שלשה

English translation 182

(the third festival).

(רגל השלישי).

English translation 183

And because the third festival

און מצד דעם וואס דער רגל השלישי

English translation 184

(in the month of Tishrei)

(בחודש תשרי)

English translation 185

has the advantage of repentance,

האט די מעלה פון תשובה,

English translation 186

which repentance brings about an addition beyond measure –

וואס תשובה טוט אויף א הוספה שלא בערך –

English translation 187

therefore it is stated there three times

דערפאר שטייט דעמולט דריי מאל 26

English translation 188

(or at least two times)

(אדער עכ"פ צוויי מאל)

English translation 189

the expression of joy,

דער לשון שמחה,

English translation 190

unlike on the other festivals.

ניט ווי בשאר הרגלים.

English translation 191

Now that we are currently in the month of Tishrei, we must speak about the superiority of this month –

וויבאלד אז מ'שטייט איצטער בחודש תשרי דארף מען רעדן וועגן די מעלה פון דעם חודש –

English translation 192

the matter of the service of teshuvah,

דער ענין פון עבודת התשובה,

English translation 193

the aspect of change and addition that is beyond measure and limitation.

בחי' שינוי והוספה שלמעלה ממדידה והגבלה.

English translation 194

And this is not a contradiction to the second manner of explanation,

און דאס איז קיין סתירה ניט צום צווייטן אופן הביאור,

English translation 195

that the month of Tishrei is connected with natural conduct in the manner of "they shall not cease" –

אז חודש תשרי איז פארבונדן מיט הנהגה טבעית באופן פון "לא ישבותו" –

English translation 196

because

ווייל

English translation 197

(as one of the explanations of this –)

(ווי איינער פון די ביאורים בזה –)

English translation 198

the intention is that in the nature of the world in the manner of "they shall not cease" one should draw down that which is beyond measure and limitation,

די כוונה איז אז אין טבע העולם באופן פון "לא ישבותו" זאל מען ממשיך זיין למעלה ממדידה והגבלה,

English translation 199

and likewise the reverse –

און אזוי אויך פארקערט –

English translation 200

that the service in the manner that is beyond measure and limitation should be in a manner of "I did not change."

אז די עבודה באופן שלמעלה ממדידה והגבלה זאל זיין אין אן אופן פון "לא שניתי".

English translation 201

And in service –

ובעבודה –

English translation 202

"to bring back the righteous in teshuvah",

"לאתבא צדיקיא בתיובתא",

English translation 203

that there should be the connection of both things together,

אז עס זאל זיין דער חיבור פון ביידע זאכן צוזאמען,

English translation 204

"the perpetual offerings in their order" and "the additional offerings according to their law."

"תמידים כסדרם" און "מוספים כהלכתם".

English translation 205

For in truth it is necessary to say so,

וואס באמת איז מוכרח אזוי צו זאגן,

English translation 206

because how can one say that the aspect of three has an advantage over the aspect of one? The aspect of one refers to the Unique One of the world

ווייל ווי קען מען זאגן אז בחי' שלשה האט אן עילוי לגבי בחי' אחד? בחי' אחד גייט דאך אויף יחידו של עולם

English translation 207

(not merely one,

(ניט נאר אחד,

English translation 208

but unique),

נאר יחיד),

English translation 209

which is Essence and Being –

וואס דאס איז עצמות ומהות –

English translation 210

so how can one say that there is something higher than Essence and Being? There is nothing higher than Essence and Being;

איז ווי קען מען זאגן אז ס'איז דא העכער פאר עצמות ומהות? ס'איז ניטא העכער פאר עצמות ומהות;

English translation 211

nevertheless, it is said that there is an advantage in three,

ואעפ"כ זאגט מען אז ס'איז דא א מעלה אין שלשה,

English translation 212

that a court is specifically in three,

אז א בית דין איז דוקא בשלשה,

English translation 213

and three brings about peace and completeness etc.

און שלשה טוט אויף שלום און שלימות וכו'.

English translation 214

One must therefore say,

מוז מען דאך זאגן,

English translation 215

that the explanation of the superiority of the three is,

אז דער פירוש אין מעלת השלשה איז,

English translation 216

that this comes together with the aspect of one

אז דאס קומט צוזאמען מיט בחי' אחד

English translation 217

(unique),

(יחיד),

English translation 218

i.e., that the aspect of one and unique is drawn into the aspect of three

ד.ה. אז בחי' אחד ויחיד ווערט נמשך אין בחי' שלשה

English translation 219

(the superiority of teshuvah),

(מעלת התשובה),

English translation 220

one inserts into the aspect of one the superiority of teshuvah,

מ'שטעלט אריין אין בחי' אחד מעלת התשובה,

English translation 221

and one elevates the aspect of one to that which is beyond measure and limitation,

און מ'הויבט אויף בחי' אחד צו למעלה ממדידה והגבלה,

English translation 222

so that there becomes the connection of both matters –

אזוי אז עס ווערט דער חיבור פון ביידע ענינים –

English translation 223

"the perpetual offerings in their order",

"תמידים כסדרם",

English translation 224

I did not change,

לא שניתי,

English translation 225

and "the additional offerings according to their law",

און "מוספים כהלכתם",

English translation 226

change.

שינוי.

English translation 227

And from this it is also understood that there is no contradiction between the two explanations regarding the month of Tishrei

און דערפון איז אויך מובן אז ס'איז קיין סתירה ניט צווישן די צוויי ביאורים בענין חודש תשרי

English translation 228

(that it is connected with natural conduct which "they shall not cease" or that it is connected with the service of baalei teshuvah) –

(אז דאס איז פארבונדן מיט הנהגה טבעית וואס "לא ישבותו" אדער דאס איז פארבונדן מיט עבודת בעלי תשובה) –

English translation 229

because the intention is the connection of both of them together,

ווייל די כוונה איז חיבור שניהם יחד* 26,

English translation 230

that the boundless quality of the service of baalei teshuvah should be drawn into the conduct of nature in the manner of "they shall not cease"

אז דעם בלי גבול פון עבודת בעלי תשובה זאל מען ממשיך זיין אין הנהגת הטבע באופן פון "לא ישבותו"

English translation 231

(boundary)

(גבול)

English translation 232

and likewise that one should elevate boundary into the boundless.

און אזוי אויך אז מ'זאל אויפהויבן גבול אין בלי גבול.

English translation 233

And just as this is in the entirety of the month of Tishrei

וכשם ווי דאס איז בכללות חודש תשרי

English translation 234

(that one has the connection of these two matters),

(אז מ'האט דעם חיבור פון די ביידע ענינים),

English translation 235

so too is this regarding the third festival within it

אזוי איז דאס אויך בנוגע צום רגל השלישי שבו

English translation 236

(the festival of Sukkot),

(חג הסוכות),

English translation 237

whose essence is teshuvah

וואס ענינו איז תשובה

English translation 238

(the additional offerings according to their law),

(מוספים כהלכתם),

English translation 239

that this comes together with the matter of the perpetual offerings in their order.

אז דאס קומט צוזאמען מיטן ענין פון תמידים כסדרם.

English translation 240

And in addition to this:

ונוסף לזה:

English translation 241

the connection of "the perpetual offerings in their order" and "the additional offerings according to their law" is also openly emphasized at the beginning of the entire month of Tishrei –

דער חיבור פון "תמידים כסדרם" און "מוספים כהלכתם" איז אויך מודגש בגלוי אין אנהויב פון גאנץ חודש תשרי –

English translation 242

Rosh Hashanah,

ראש השנה,

English translation 243

as will be explained

כדלקמן

English translation 244

(section 2).

(סי"ב).

English translation 245

And according to the known principle that all matters that are on Rosh Hashanah in the manner of "in concealment" come out openly "on the day of our festival"

וע"פ הידוע 27 אז אלע ענינים וואס שטייען בר"ה באופן פון "בכסה" 28 קומען ארויס בגלוי "ליום חגנו" 28

English translation 246

(on the festival of Sukkot) –

(בחג הסוכות) –

English translation 247

it is understood that also the connection of the two matters on Rosh Hashanah comes out in revelation on the festival of Sukkot

איז פארשטאנדיק אז אויך דער חיבור פון די צוויי ענינים בר"ה קומט ארויס בגילוי בחג הסוכות

English translation 248

(in addition to that which in the entirety of the month of Tishrei there is the connection of the two matters).

(נוסף לזה וואס בכללות חודש תשרי איז דא דער חיבור פון די צוויי ענינים).

English translation 249

Based on this, one will understand the "service" of this day –

עפ"ז וועט מען פארשטיין די "עבידתי'" פון יום זה –

English translation 250

the day of the hillula of the Rebbe Maharash:

יום ההילולא פון דעם רבי'ן מהר"ש:

English translation 251

The day of the hillula occurs in the month of Tishrei. And in the month of Tishrei itself –

דער יום ההילולא קומט אויס בחודש תשרי. ובחודש תשרי עצמו –

English translation 252

on the Shabbat before the festival of Sukkot

אין דעם שבת פאר חג הסוכות

English translation 253

(in this year),

(בשנה זו),

English translation 254

from which the days of the festival of Sukkot are blessed,

וואס מיני' מתברכין ימי חג הסוכות,

English translation 255

i.e., that the day of the hillula blesses and gives strength to the service of the festival of Sukkot,

ד.ה. אז דער יום ההילולא איז מברך און גיט כח צו דער עבודה פון חג הסוכות,

English translation 256

including also the service of teshuvah

כולל אויך די עבודת התשובה

English translation 257

(the additional offerings according to their law)

(מוספים כהלכתם)

English translation 258

on Sukkot,

בחגה"ס,

English translation 259

and the connection of "the additional offerings according to their law" with "the perpetual offerings in their order" which stands openly on Sukkot.

און דער חיבור פון "מוספים כהלכתם" מיט "תמידים כסדרם" וואס שטייט בגלוי בחגה"ס.

English translation 260

The explanation of this is –

איז דער ביאור בזה –

English translation 261

because also on this day of the hillula there is the connection of these two matters,

ווייל אויך אין דעם יום ההילולא איז דא דער חיבור פון די ביידע ענינים,

English translation 262

"the perpetual offerings in their order" and "the additional offerings according to their law",

"תמידים כסדרם" און "מוספים כהלכתם",

English translation 263

"to bring back the righteous in teshuvah"

"לאתבא צדיקיא בתיובתא"

English translation 264

(the service of the tzaddikim together with the service of teshuvah):

(עבודת הצדיקים צוזאמען מיט עבודת התשובה):

English translation 265

In a histalkus of a tzaddik, one finds two extremes.

אין א הסתלקות פון א צדיק געפינט מען צוויי קצוות.

English translation 266

On one side, the soul of the tzaddik ascends upward

פון איין זייט איז נשמת הצדיק דעמולט עולה

English translation 267

(from below to above)

(מלמטה למעלה)

English translation 268

to its root and source,

לשרשו ומקורו 29,

English translation 269

"and the spirit returns to God who gave it",

"והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה" 30,

English translation 270

the matter of teshuvah to its root and source,

דער ענין התשובה לשרשו ומקורו,

English translation 271

i.e., the ultimate perfection.

ד.ה. תכלית השלימות.

English translation 272

However, when the soul was below in a body, this was for it a descent –

משא"כ בשעת די נשמה איז געווען למטה אין א גוף איז דאס פאר איר געווען א ירידה* 30 –

English translation 273

the descent of the soul from a high roof to a deep pit,

ירידת הנשמה מאיגרא רמה לבירא עמיקתא 31,

English translation 274

which is said regarding all souls,

וואס דאס זאגט מען דאך בנוגע צו אלע נשמות,

English translation 275

even the souls of completely righteous individuals,

אפילו נשמות פון צדיקים גמורים,

English translation 276

even the soul of Moses our teacher,

אפילו נשמת משה רבינו,

English translation 277

who, although immediately when he was born

וואס אע"פ אז תיכף כשנולד

English translation 278

(even before his service)

(נאך לפני עבודתו)

English translation 279

stood at the ultimate level until "the entire house was filled with light,"

איז ער געשטאנען בתכלית העילוי ביז אז "נתמלא הבית כולו אורה" 32,

English translation 280

meaning that "she saw him that he was good" was not only good for Moses our teacher himself,

ד.ה. אז דער "ותרא אותו כי טוב הוא" 33 איז ניט נאר געווען טוב פאר משה רבינו אליין,

English translation 281

but it also effected in the house and in the surrounding world

נאר דאס האט אויך גע'פועל'ט אין בית און אין וועלט ארום

English translation 282

(even among the nations),

(אויך בא גוים),

English translation 283

that "the entire house was filled with light" –

אז "נתמלא הבית כולו אורה" –

English translation 284

nevertheless, it does not reach the perfection of Moses at the time of "today my days and years are complete,"

פונדעסטוועגן קומט עס ניט צו דער שלימות פון משה בשעת "היום מלאו ימי ושנותי" 34,

English translation 285

his perfection,

שלימות שלו,

English translation 286

when he ascends back to his root and source,

ווען ער איז עולה צוריק לשרשו ומקורו,

English translation 287

"and the spirit returns to God who gave it."

"והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה".

English translation 288

That is, after all his service during the days of his life below in this physical world,

ד.ה. אז לאחרי כל עבודתו במשך ימי חייו למטה בעוה"ז הגשמי,

English translation 289

beginning from the first moment immediately when he was born,

אנהויבנדיק פון דעם רגע הראשון תיכף כשנולד,

English translation 290

because it is "against your will you live,"

ווייל ס'איז דאך "על כרחך אתה חי" 35,

English translation 291

and "against your will" indicates the concept of service,

וואס "על כרחך" ווייזט אויף דעם ענין העבודה,

English translation 292

as explained in Torah Or that service is from the term processing of hides and from the term servant,

כמבואר בתו"א 36 אז עבודה איז מלשון עיבוד עורות ומלשון עבד,

English translation 293

it is understood from this,

איז דערפון מובן,

English translation 294

since "against your will you live,"

וויבאלד אז "על כרחך אתה חי",

English translation 295

it follows that the service –

קומט אויס אז די עבודה –

English translation 296

"against your will" –

"על כרחך" –

English translation 297

consists of the very essence of "you live,"

באשטייט פון דעם עצם ענין פון "אתה חי",

English translation 298

which begins immediately from birth,

וואס דאס הויבט זיך אן תיכף משנולד,

English translation 299

and already then it is "against your will you live,"

וואס שוין דעמולט איז "על כרחך אתה חי",

English translation 300

consequently he is already then a "servant of God"

במילא איז ער שוין דעמולט אן "עובד אלקים"

English translation 301

(from the term processing of hides)

(מלשון עיבוד עורות)

English translation 302

in the present tense –

לשון הוה –

English translation 303

after all this, the ultimate perfection is,

איז לאחרי כל זה איז דער תכלית השלימות,

English translation 304

"today my days and years are complete,"

"היום מלאו ימי ושנותי",

English translation 305

on the day of his passing,

ביום ההסתלקות שלו,

English translation 306

because then his soul ascends to its root and source,

ווייל דעמולט איז נשמתו עולה לשרשה ומקורה,

English translation 307

"and the spirit returns to God who gave it."

"והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה".

English translation 308

Together with this, it is said that at the time of the passing of the righteous, "all the toil of man that his soul toiled in his life, etc., is revealed and shines in a manner of revelation from above downward,"

ביחד עם זה זאגט מען 37 אז בעת פטירת הצדיק איז "כל עמל האדם שעמלה נפשו בחייו כו' מתגלה ומאיר בבחי' גילוי מלמעלה למטה",

English translation 309

until it "works salvations in the midst of the earth."

ביז אז דאס איז "פועל ישועות בקרב הארץ" 38.

English translation 310

This means,

דאס הייסט,

English translation 311

that the matter of the return to his root and source

אז דער ענין התשובה לשרשו ומקורו

English translation 312

(and the spirit returns to God who gave it)

(והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה)

English translation 313

which is above measurement and limitation –

שלמעלה ממדידה והגבלה –

English translation 314

is drawn down below into the earth,

ווערט נמשך למטה אין ארץ,

English translation 315

into measurement and limitation.

אין מדידה והגבלה.

English translation 316

As we find it at the celebration of Rabbi Shimon bar Yochai

ווי מ'געפינט עס בא הילולא דרשב"י

English translation 317

[as it is stated in the Idra,

[ווי עס שטייט אין אדר 39,

English translation 318

a part of which is recited in the Tikkun of Hoshana Rabbah],

וואס א חלק דערפון זאגט מען אין תיקון פון הושענא רבה],

English translation 319

that on one hand he was then elevated to a very high level up to his root and source,

אז פון איין זייט איז ער דעמולט נתעלה געווארן למעלה מעלה ביז לשרשו ומקורו,

English translation 320

for which reason he said "I am bound in one bond, etc."

וואס דערפאר האט ער געזאגט "בחד קטירא אתקטרנא וכו'"

English translation 321

(with three expressions regarding this);

(מיט די דריי לשונות בזה 40);

English translation 322

Together with this, he relates in the Idra that this had an effect below in the earth,

ביחד עם זה דערציילט ער אין אדרא 41 אז דאס האט געהאט א פעולה למטה בארץ,

English translation 323

that they saw how he "ascended in the air." And seemingly:

אז מ'האט געזען ווי ער איז "סליק באוירא". וואס לכאורה:

English translation 324

the very thing that he "ascended in the air" –

די עצם זאך וואס "סליק באוירא" –

English translation 325

is understood,

איז מובן,

English translation 326

because he then stood at the ultimate level. But why was it necessary to show it below? Only this is because at the time of the passing of the righteous to a very high level up to his root and source, together with this it is drawn down in revelation below in the earth,

ווייל ער איז דעמולט געשטאנען בתכלית העילוי. אבער פארוואס האט מען עס געדארפט ווייזן למטה? נאר דאס איז דערפאר וואס בשעת הסתלקות הצדיק למעלה מעלה לשרשו ומקורו איז ביחד עם זה ווערט עס נמשך בגלוי למטה בארץ,

English translation 327

until it "works salvations in the midst of the earth."

ביז אז דאס איז "פועל ישועות בקרב הארץ".

English translation 328

That is, when there is a passing from the earth –

ד.ה. אז בשעת ס'איז דא הסתלקות מן הארץ –

English translation 329

then it is drawn from the highest levels into the earth.

ווערט דעמולט נמשך פון די העכסטע דרגות אין ארץ.

English translation 330

And just as this was at the celebration of Rabbi Shimon bar Yochai,

וכשם ווי דאס איז געווען בא הילולא דרשב"י,

English translation 331

so too is this at the passing of all the leaders of Israel and great ones of Israel

אזוי איז דאס אויך ביי דער הסתלקות פון אלע נשיאי ישראל וגדולי ישראל

English translation 332

[and for all Jews –

[און ביי אלע אידן –

English translation 333

for "your people are all righteous"].

ווארום "ועמך כולם צדיקים" 42].

English translation 334

And especially the leaders who disseminate the Torah of Rabbi Shimon bar Yochai

ובפרט די נשיאים וואס זיינען מפיץ תורת הרשב"י

English translation 335

(the inner dimension of the Torah),

(פנימיות התורה),

English translation 336

including the one whose celebration is on the 13th of Tishrei. And just as this is at the time of the passing the first time,

כולל דעם בעל ההילולא פון י"ג תשרי. און אזוי ווי דאס איז בעת ההסתלקות בפעם הראשונה,

English translation 337

so too is this on the day of the celebration each and every year –

אזוי איז דאס ביום ההילולא בכל שנה ושנה –

English translation 338

that on one hand there is then the ascent to a very high level up to his root and source;

אז פון איין זייט איז דעמולט די עלי' למעלה מעלה ביז לשרשו ומקורו;

English translation 339

and together with this it "works salvations in the midst of the earth":

וביחד עם זה איז דאס "פועל ישועות בקרב הארץ":

English translation 340

"Salvations" indicates a most exalted level,

"ישועות" ווייזט אויף א דרגא הכי נעלית,

English translation 341

as the Alter Rebbe explains earlier in Iggeret HaKodesh in the interpretation of "a helmet of salvation on his head,"

ווי דער אלטער רבי איז מבאר פריער אין אגה"ק 43 בפירוש "כובע ישועה בראשו" 44,

English translation 342

and the level of "salvation" itself is "a helmet on his head,"

און די דרגא פון "ישועה" גופא איז "כובע גו' בראשו",

English translation 343

meaning that it is even higher than the head,

ד.ה. אז ס'איז נאך למעלה מן הראש,

English translation 344

encompassing the head,

מקיף את הראש,

English translation 345

and together with this it is drawn down "on his head,"

וביחד עם זה ווערט עס נמשך "בראשו",

English translation 346

like the explanation of the Alter Rebbe that it does not say "tefillin that are on the head" but rather "tefillin that are of the head,"

ע"ד פירוש אדה"ז 45 אז עס שטייט ניט "תפילין שעל הראש" נאר "תפילין שבראש" 46,

English translation 347

meaning that the tefillin are indeed on the head,

ד.ה. אז די תפילין זיינען טאקע על הראש,

English translation 348

but this is drawn down "of the head."

אבער דאס ווערט נמשך "בראש".

English translation 349

Until that in the manner of salvation it is drawn down not only "of the head" but it "works salvations in the midst of the earth,"

ביז אז בחי' ישועה ווערט נמשך ניט נאר "בראש" נאר דאס איז "פועל ישועות בקרב הארץ",

English translation 350

in the physical earth,

אין ארץ הגשמי,

English translation 351

and there itself –

און דארטן גופא –

English translation 352

"In the midst of the land,"

"בקרב הארץ",

English translation 353

and what this means

וואס דאס מיינט

English translation 354

(according to the interpretation of the verse "in the midst of the land")

(כפירוש הכתוב "בקרב הארץ" 47)

English translation 355

the lowest, beneath which there is no lower. And the manner in which the salvations are drawn down "in the midst of the land" is in a manner of "He who performs salvations in the midst of the land,"

תחתון שאין תחתון למטה ממנו. און דער אופן ווי די ישועות ווערן נמשך "בקרב הארץ" איז אין אן אופן פון "פועל ישועות בקרב הארץ",

English translation 356

that is, that the salvations are found "in the midst of the land,"

ד.ה. אז די ישועות געפינען זיך "בקרב הארץ",

English translation 357

not only as a surrounding light,

ניט נאר ווי אן אור מקיף,

English translation 358

and not only as an inner light,

און ניט נאר ווי אן אור פנימי,

English translation 359

but they are "performs" from the term "you have performed,"

נאר זיי זיינען "פועל" מלשון "פעלת",

English translation 360

action within action,

עשי' שבעשי' 48,

English translation 361

"in the midst of the land."

"בקרב הארץ".

English translation 362

One sees that on this day of the hillula of 13 Tishrei there is the connection of "the additional offerings according to their law"

זעט מען אז אין דעם יום ההילולא פון י"ג תשרי איז דא דער חיבור פון "מוספים כהלכתם"

English translation 363

("and the spirit shall return to God who gave it")

("והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה")

English translation 364

and this is drawn into "the continual offerings according to their order,"

און דאס ווערט נמשך אין "תמידים כסדרם",

English translation 365

below on earth,

למטה בארץ,

English translation 366

until the manner of "He who performs salvations in the midst of the land."

ביז באופן פון "פועל ישועות בקרב הארץ".

English translation 367

The aforementioned concept is on the day of the hillula of every tzaddik and nasi in Israel;

דער ענין הנ"ל איז אין דעם יום ההילולא פון יעדער צדיק ונשיא בישראל;

English translation 368

the concept, however, is even more emphasized on the day of the hillula of the Rebbe Maharash:

דער ענין איז אבער נאכמער בהדגשה ביום ההילולא פון דעם רבי'ן מהר"ש:

English translation 369

His essence and his conduct

ענינו והנהגתו

English translation 370

(of the Rebbe Maharash)

(פון דעם רבי'ן מהר"ש)

English translation 371

and one of his directives was,

און איינע פון זיינע הוראות איז געווען,

English translation 372

that "the world says that if one cannot go under, one must go over,

אז "די וועלט זאָגט אז מ'קען ניט ארונטער דאַרף מען אַריבער 49,

English translation 373

and I hold that one must go over from the outset."

און איך האַלט אז מ'דארף לכתחילה אריבער".

English translation 374

That is,

דאס הייסט,

English translation 375

that "from the outset,"

אז "מלכתחילה",

English translation 376

when one begins to go in the order of the service of "the continual offerings according to their order,"

ווען מ'הויבט אן גיין אין דעם סדר העבודה פון "תמידים כסדרם",

English translation 377

one must go "over" –

דארף מען גיין "אַריבער" –

English translation 378

"the additional offerings according to their law,"

"מוספים כהלכתם",

English translation 379

above measurement and limitation.

למעלה ממדידה והגבלה.

English translation 380

That is, the connection of "the continual offerings according to their order" and "the additional offerings according to their law" –

ד.ה. דער חיבור פון "תמידים כסדרם" און "מוספים כהלכתם" –

English translation 381

that in "the continual offerings according to their order"

אז אין "תמידים כסדרם"

English translation 382

(from the outset)

(מלכתחילה)

English translation 383

one must conduct oneself "over"

דארף מען זיך פירן "אַריבער"

English translation 384

("the additional offerings according to their law").

("מוספים כהלכתם").

English translation 385

That is, that the world says,

ד.ה. אז די וועלט זאגט,

English translation 386

that one must perform the service from the light to the heavy,

אז מ'דארף טאן די עבודה מן הקל אל הכבד,

English translation 387

first the service of the tzaddikim and afterwards comes the addition in this

פריער עבודת הצדיקים און דערנאך קומט די הוספה בזה

English translation 388

(additional offerings according to their law)

(מוספים כהלכתם)

English translation 389

through the service of teshuvah;

ע"י עבודת התשובה;

English translation 390

but the Rebbe Maharash says that one must go over from the outset.

אבער דער רבי מהר"ש זאגט אז מ'דארף מלכתחילה גיין אריבער.

English translation 391

The directive from this for each and every one:

די הוראה דערפון לכאו"א:

English translation 392

A Jew may ask –

א איד קען פרעגן –

English translation 393

what is wanted from him,

וואס וויל מען פון אים,

English translation 394

service in a manner of "the continual offerings according to their order" or service in a manner of "the additional offerings according to their law";

עבודה באופן פון "תמידים כסדרם" אדער עבודה באופן פון "מוספים כהלכתם";

English translation 395

"the continual offerings according to their law" or "the additional offerings according to their order"?!

"תמידים כהלכתם" אדער "מוספים כסדרם"?!

English translation 396

One tells him,

זאגט מען אים,

English translation 397

that both things are demanded from him,

אז מ'מאנט פון אים ביידע זאכן,

English translation 398

and both things together,

און ביידע זאכן צוזאמען,

English translation 399

"the continual offerings according to their order" and "the additional offerings according to their law,"

"תמידים כסדרם" און "מוספים כהלכתם",

English translation 400

and how

און ווי

English translation 401

they are included one within the other –

זיי זיינען כלול זה מזה –

English translation 402

"the continual offerings according to their law" and "the additional offerings according to their order,"

"תמידים כהלכתם" און "מוספים כסדרם",

English translation 403

where "their law"

וואס "הלכתן"

English translation 404

(from the term going)

(מלשון הליכה 50)

English translation 405

indicates without limit and change,

ווייזט אויף בלי גבול ושינוי,

English translation 406

and "their order" indicates limit and absence of change.

און "סדרם" ווייזט אויף גבול והעדר השינוי.

English translation 407

He asks –

פרעגט ער –

English translation 408

how can he do both things together,

ווי קען ער טאן ביידע זאכן צוזאמען,

English translation 409

they are two opposite services:

ס'איז דאך צוויי פארקערטע עבודות:

English translation 410

when he finds himself in the world he is bound with the measurements and limitations of the world,

בשעת ער געפינט זיך אין וועלט איז ער דאך פארבונדן מיט די מדידות והגבלות פון וועלט,

English translation 411

"they shall not cease,"

"לא ישבותו",

English translation 412

so how can he in this itself have above measurement and limitation of teshuvah;

איז ווי קען ער אין דעם גופא האבן למעלה ממדידה והגבלה פון תשובה;

English translation 413

and when he is engaged in teshuvah,

ובשעת ער האלט בא תשובה,

English translation 414

he is engaged in above measurement and limitation,

האלט ער דאך בא למעלה ממדידה והגבלה,

English translation 415

change,

שינוי,

English translation 416

so how can he at the time of action also be engaged in measurement and limitation of "they shall not cease"?!

איז ווי קען ער בשעת מעשה אויך האלטן בא מדידה והגבלה פון "לא ישבותו"?!

English translation 417

One answers him,

ענטפערט מען אים,

English translation 418

that so does the Almighty desire,

אז אזוי וויל דער אויבערשטער,

English translation 419

and therefore He placed it thus in the world,

און דערפאר האט ער דאס אזוי אריינגעשטעלט בעולם,

English translation 420

that in the world as it was created in its fullness and in its form in a manner of not less and not more and "they shall not cease,"

אז אין עולם ווי ער איז באשאפן געווארן על מילואו ובצביונו באופן פון לא פחות ולא יותר און "לא ישבותו",

English translation 421

until the manner of "very good" –

ביז באופן פון "טוב מאד" 51 –

English translation 422

the world itself was created in a manner that "which God created to do –

איז דער עולם גופא באשאפן געווארן אין אן אופן אז "אשר ברא אלקים לעשות –

English translation 423

to rectify,"

לתקן",

English translation 424

that is, in the very reality

ד.ה. אין דער רויאון עצמה

English translation 425

(which stands in a manner of measurement and limitation,

(וואס שטייט באופן פון מדידה והגבלה,

English translation 426

they shall not cease)

לא ישבותו)

English translation 427

was placed the power that a person through his service –

איז אריינגעשטעלט געווארן דער כח אז אן אדם ע"י עבודתו –

English translation 428

"You desire the work of Your hands" –

"למעשה ידיך תכסוף" 52 –

English translation 429

should add there in a manner beyond comparison,

זאל דארטן מוסיף זיין ביז באופן שלא בערך,

English translation 430

without limit,

בלי גבול,

English translation 431

"additional offerings according to their law,"

"מוספים כהלכתם",

English translation 432

through the service of teshuvah.

ע"י עבודת התשובה.

English translation 433

And as is understood from the language of our sages of blessed memory –

וכמובן פון לשון חז"ל 53 –

English translation 434

"Seven things were created before the world was created...

"שבעה דברים נבראו קודם שנברא העולם...

English translation 435

and teshuvah etc.,"

ותשובה כו'",

English translation 436

which the language is precisely –

וואס דער לשון איז דאך בדיוק –

English translation 437

"the tongue of the wise brings healing":

"לשון 54 חכמים מרפא":

English translation 438

it does not say "teshuvah preceded" simply,

עס שטייט ניט "תשובה קדמה" סתם,

English translation 439

for then one could interpret that teshuvah is a matter in and of itself from the world,

וואס דעמולט וואלט מען געקענט טייטשן אז תשובה איז אן ענין בפ"ע פון עולם,

English translation 440

rather that "teshuvah" was created "before the world was created,"

נאר אז "תשובה" איז נבראה "קודם שנברא העולם",

English translation 441

which indicates that teshuvah indeed preceded,

וואס דאס ווייזט אז תשובה איז טאקע קדמה,

English translation 442

but this itself is connected and a part of the world.

אבער דאס גופא איז פארבונדן און א חלק פון עולם.

English translation 443

That is, that the world

ד.ה. אז די וועלט

English translation 444

(which stands in a manner of "the continual offerings according to their order,"

(וואס שטייט אין אן אופן פון "תמידים כסדרם",

English translation 445

they shall not cease)

לא ישבותו)

English translation 446

was created in a manner that in it itself the concept of teshuvah could be.

איז באשאפן געווארן אין אן אופן אז דארטן גופא זאל קענען זיין ענין התשובה.

English translation 447

That is, that teshuvah is a part of the world,

ד.ה. אז תשובה איז א חלק פון עולם,

English translation 448

only it preceded the world,

נאר דאס איז קדמה לעולם,

English translation 449

in order that afterwards a Jew should be able to bring it out in the world from concealment to revelation through his service "to do, to rectify."

בכדי אז דערנאך זאל א איד דאס קענען ארויסברענגען אין עולם מן ההעלם אל הגילוי ע"י עבודתו "לעשות לתקן".

English translation 450

Which answers the question of how can there be the connection of the two services of "the continual offerings according to their order" and "the additional offerings according to their law" –

וואס דאס פארענטפערט די שאלה ווי קען זיין דער חיבור פון די ביידע עבודות פון "תמידים כסדרם" און "מוספים כהלכתם" –

English translation 451

Because the Most High has placed into the nature of "temidim kesidram" the power that there should come to it "musafim kehilchatam",

ווייל דער אויבערשטער האט אריינגעשטעלט אין דער טבע פון "תמידים כסדרם" דער כח אז דארטן זאל צוקומען "מוספים כהלכתם",

English translation 452

so that one should bring down the boundless into boundary,

אז מ'זאל אראפטראגן דעם בלי גבול אין גבול,

English translation 453

and elevate the boundary to the boundless.

און אויפהויבן דעם גבול צו בלי גבול.

English translation 454

From this emerges the instruction in the actual service of man –

וואס דערפון קומט ארויס די הוראה בעבודת האדם בפועל –

English translation 455

that in all matters of his service there must be the connection of "temidim kesidram" and "musafim kehilchatam".

אז בכל עניני העבודה שלו דארף זיין דער חיבור פון "תמידים כסדרם" און "מוספים כהלכתם".

English translation 456

Beginning with how this is in the study of Torah:

אנהויבנדיק ווי דאס איז אין לימוד התורה:

English translation 457

On one side, Torah is –

פון איין זייט איז תורה –

English translation 458

one Torah,

א תורה אחת 55,

English translation 459

in the aspect of the One and Singular,

בחי' אחד ויחיד,

English translation 460

together with this, it is said that the one Torah is "Orayan Telita'i",

ביחד עם זה זאגט מען אז די תורה אחת איז "אוריאן תליתאי" 56,

English translation 461

in the aspect of three

בחי' שלשה

English translation 462

(the matter of the boundless through the service of teshuvah),

(דער ענין הבלי גבול ע"י עבודת התשובה),

English translation 463

even as Torah was given at the giving of the Torah on the festival of Shavuot,

אפילו ווי תורה איז געגעבן געווארן בא מתן תורה בחג השבועות,

English translation 464

all the more so as this is revealed in the giving of the latter tablets in the month of Tishrei,

עאכו"כ ווי דאס קומט ארויס בגלוי בא נתינת לוחות האחרונות בחודש תשרי 57,

English translation 465

which then is in a manner of "keflayim letushiyah",

וואס דעמולט איז דאס אין אן אופן פון "כפליים לתושי'" 58,

English translation 466

in accordance with the aforementioned innovation of the month of Tishrei

בהתאם צום חידוש הנ"ל פון חודש תשרי

English translation 467

(in relation to the month of Nisan) –

(לגבי חודש ניסן) –

English translation 468

that then the service of teshuvah comes,

אז דעמולט קומט צו עבודת התשובה,

English translation 469

which is "keflayim letushiyah",

וואס איז "כפליים לתושי'",

English translation 470

an addition beyond measure relative to the service of the righteous.

א הוספה שלא בערך לגבי עבודת הצדיקים.

English translation 471

And simply –

ובפשטות –

English translation 472

in the study of Torah:

בלימוד התורה:

English translation 473

On one side, this is one Torah in a manner of "lo shiniti",

פון איין זייט איז דאס א תורה אחת באופן פון "לא שניתי",

English translation 474

this Torah shall not be exchanged,

התורה הזו לא תהי' מוחלפת 59,

English translation 475

and it is the word of Hashem that "I Hashem have not changed",

און ס'איז דבר ה' וואס "אני ה' לא שניתי",

English translation 476

and the Torah is specifically in a manner of not less and not more –

און די תורה איז דוקא אין אן אופן פון לא פחות ולא יותר –

English translation 477

"lo tigreu" and even "lo tosifu",

"לא תגרעו"* 59 און אפילו "לא תוסיפו"* 59,

English translation 478

because it is established in a specific manner specifically,

ווייל דאס איז איינגעשטעלט באופן מסויים דוקא,

English translation 479

which "lo shiniti".

וואס "לא שניתי".

English translation 480

Together with this, there is the obligation upon every Jew of "lafsha lah",

ביחד עם זה איז דא דער חיוב אויף יעדער אידן פון "לאפשא לה" 60,

English translation 481

that he should be innovative in Torah,

ער זאל מחדש זיין בתורה,

English translation 482

and this is not merely an innovation in the person,

און דאס איז ניט בלויז א חידוש בא דעם אדם,

English translation 483

but "lafsha lah",

נאר "לאפשא לה",

English translation 484

he adds an innovation in Torah,

ער טוט אויף א חידוש אין תורה,

English translation 485

even though Torah is in a manner of not less and not more "lo yishbatu"

אע"פ וואס תורה איז אין אן אופן פון לא פחות ולא יותר "לא ישבותו"

English translation 486

(in the manner of the above regarding the totality of man's service in creation,

(ע"ד הנ"ל בנוגע לכללות עבודת האדם בהבריאה,

English translation 487

that creation was created in a manner of not less and not more,

אז די בריאה איז באשאפן געווארן באופן פון לא פחות ולא יותר,

English translation 488

"lo yishbatu",

"לא ישבותו",

English translation 489

together with this, there must be there the addition and innovation through the service of man of "la'asot –

ביחד עם זה דארף דארטן זיין די הוספה וחידוש ע"י עבודת האדם פון "לעשות –

English translation 490

letaken"].

לתקן"].

English translation 491

And this was given over in power to a Jew specifically down here –

און דאס האט מען אפגעגעבן בכח צו א אידן דוקא דא למטה –

English translation 492

it is known that the Most High and His retinue come down below to hear how the court below adjudicates a law. Because specifically below one has the power to add and be innovative in Torah.

בידוע 61 אז דער אויבערשטער ופמליא שלו קומען אראפ למטה צו הערן ווי ב"ד שלמטה פסק'נט א דין. ווארום דוקא למטה האט מען בכח צו מוסיף ומחדש זיין בתורה.

English translation 493

And as is related in the Gemara,

און ווי דערציילט אין גמרא 62,

English translation 494

that "they were disputing in the academy of heaven etc. The Holy One, blessed be He, says etc. and the entire academy of heaven says etc.

אז "קא מיפלגי במתיבתא דרקיעא כו' הקב"ה אומר כו' וכולהו מתיבתא דרקיעא אמרי כו'.

English translation 495

And they said, who will prove,

ואמרו מאן נוכח,

English translation 496

let Rabbah bar Nachmani prove etc.,

נוכח רבה בר נחמני כו',

English translation 497

they sent a messenger after him etc.",

שדרו שליחא בתרי' כו'",

English translation 498

because Torah and halachic rulings were given over specifically below,

ווייל מ'האט אפגעגעבן תורה ופסקי הלכות דוקא למטה,

English translation 499

and it is explained elsewhere at length,

ומבואר במ"א בארוכה,

English translation 500

and in brief in quantity in Likkutei Torah,

ובקיצור בכמות בלקו"ת,

English translation 501

but the matter is also according to the revealed. And the dispute among the poskim whether one rules like the academy of heaven or like Rabbah bar Nachmani

אבער דער ענין איז אויך ע"פ נגלה. און די פלוגתא בפוסקים צי מ'פסק'נט כמתיבתא דרקיעא ניט ווי רבה בר נחמני

English translation 502

(who ruled like the Holy One, blessed be He) –

(וואס ער האט גע'פסק'נט כהקב"ה) –

English translation 503

depends on this, whether one learns that Rabbah bar Nachmani was at the time of the incident a soul in a body or not,

איז תלוי בזה צי מ'לערנט אז רבה בר נחמני איז בשעת מעשה געווען א נשמה בגוף אדער ניט,

English translation 504

but if he had been a soul in a body, then everyone agrees that the ruling is like him.

אבער אויב ער וואלט געווען א נשמה בגוף איז כולי עלמא מודים אז דער פסק איז ווי ער 63.

English translation 505

Furthermore:

נאכמער:

English translation 506

The Gemara says regarding the sanctification of the month,

די גמרא 64 זאגט בנוגע לקידוש החודש,

English translation 507

that the ruling in this depends specifically on the court below,

אז דער פס"ד בזה איז תלוי דוקא בב"ד שלמטה,

English translation 508

to the extent that even if they are mistaken, even if they are deliberate, one also goes according to their ruling!

ביז אז אתם אפילו שוגגים אתם מזידים גייט מען אויך לויט זייער פס"ד!

English translation 509

And the meaning of "deliberate" is not that they made an error in the science of calculation or the science of astronomy,

וואס דער פירוש אין מזידים איז ניט אז זיי האבן געמאכט א טעות אין חכמת החשבון אדער חכמת התכונה,

English translation 510

but that they go deliberately against the wisdom of the Torah –

נאר אז זיי גייען במזיד נגד חכמת התורה –

English translation 511

that is, that they are innovative regarding what is written in the Torah –

ד.ה. אז זיי זיינען מחדש לגבי זה וואס שטייט אין תורה –

English translation 512

the ruling of the Torah becomes as they rule!

ווערט דער פס"ד התורה ווי זיי פסק'נען!

English translation 513

From this is the lesson regarding the other matters of the Torah,

וואס דערפון איז דער לימוד בנוגע לשאר עניני התורה,

English translation 514

that in all matters of the Torah, Jews below have the power to add and be innovative. And even though this is stated only regarding the sanctification of the month and the like –

אז אין אלע עניני התורה האבן אידן למטה דעם כח צו מוסיף ומחדש זיין. ואע"פ אז דאס שטייט נאר בא קידוש החודש וכיו"ב –

English translation 515

it is known that not in every single matter of the Torah must the same thing be stated again,

איז ידוע אז ניט בא יעדער ענין וענין בתורה דארף נאכאמאל שטיין די זעלבע זאך,

English translation 516

but from one matter one derives it regarding all the other matters.

נאר פון איין ענין לערנט מען עס אפ בנוגע לשאר כל הענינים.

English translation 517

[For example:

[לדוגמא:

English translation 518

Even though the principle that sometimes we follow the majority is stated only in one place and the like,

אע"פ וואס דער כלל אז אמאל איז אין הולכין אחר הרוב שטייט נאר אין איין ארט וכיו"ב,

English translation 519

one derives from it that also in other places the principle is so,

לערנט מען דערפון אפ אז אויך אין אנדערע ערטער איז אזוי דער כלל,

English translation 520

even though in most places the principle is that we follow the majority].

אע"פ וואס ברוב המקומות איז דער כלל אז הולכין אחר הרוב].

English translation 521

Just as one has the aforementioned lesson regarding the study of Torah

כשם ווי מ'האט דעם לימוד הנ"ל בנוגע צו לימוד התורה

English translation 522

(as there is there the connection of "temidim kesidram" and "musafim kehilchatam")

(ווי דארטן איז דא דער חיבור פון "תמידים כסדרם" און "מוספים כהלכתם")

English translation 523

so too is there the lesson regarding the other matters in the service of man.

אזוי איז אויך דא דער לימוד בנוגע לשאר הענינים בעבודת האדם.

English translation 524

And since the Torah was given to all Jews as "Morasha Kehillat Yaakov,"

און וויבאלד אז תורה איז אפגעגעבן געווארן צו אלע אידן אלס "מורשה קהלת יעקב" 65,

English translation 525

it is understood that the study of it is for all Jews,

איז מובן אז דער לימוד דערפון איז פאר אלע אידן,

English translation 526

from "your heads, your tribes" to "your wood cutters" and "your water drawers" and all the types in between

פון "ראשיכם שבטיכם" ביז "חוטב עציך" און "שואב מימיך" וכל הסוגים שבינתיים

English translation 527

(which are enumerated in "You are standing today, all of you").

(וואס ווערן אויסגערעכנט אין "אתם נצבים היום כולכם" 66).

English translation 528

And in general, that even one from "your heads, your tribes" must know that it is not enough to be a head alone,

ובכללות 67 אז סיי איינער פון "ראשיכם שבטיכם" דארף וויסן אז ס'איז ניט גענוג צו זיין א ראש אליין,

English translation 529

if he remains a head alone and he is not connected to a body down to the heel of the foot –

אויב ער בלייבט א ראש אליין און ער איז ניט פארבונדן מיט א גוף ביז אן עקב שברגל –

English translation 530

this is the opposite of completeness entirely. Rather, being a head with all the superiorities therein,

איז דאס היפך השלימות לגמרי. נאר זייענדיק א ראש מיט כל העילויים שבזה,

English translation 531

his "eyes must be downward."

דארף זיין "עיניו למטה" 68.

English translation 532

That is, that "the additional offerings according to their law"

ד.ה. אז "מוספים כהלכתם"

English translation 533

(service that is above measure and limitation)

(עבודה שלמעלה ממדידה והגבלה)

English translation 534

must be drawn into "the continual offerings according to their order"

דארף נמשך ווערן אין "תמידים כסדרם"

English translation 535

(service that is within measure and limitation).

(עבודה שבמדידה והגבלה).

English translation 536

And corresponding to this at the other extreme,

ועד"ז אין דעם צווייטן קצה,

English translation 537

that one from "your wood cutters,"

אז איינער פון "חוטב עציך",

English translation 538

whose service is within measure and limitation

וואס עבודתו איז במדידה והגבלה

English translation 539

(the continual offerings according to their order),

(תמידים כסדרם),

English translation 540

primarily in actual deed,

בעיקר אין מעשה בפועל,

English translation 541

must connect his service,

דארף פארבינדן עבודתו,

English translation 542

even the actual deed,

ביז אפילו די מעשה בפועל,

English translation 543

with service that is above measure and limitation

מיט עבודה שלמעלה ממדידה והגבלה

English translation 544

(the additional offerings according to their law).

(מוספים כהלכתם).

English translation 545

And simply –

ובפשטות –

English translation 546

as one can explain it also to an utterly simple person –

ווי מ'קען עס מסביר זיין אויך פאר אן איש פשוט בתכלית –

English translation 547

as one finds it in the commandment of charity

ווי מ'געפינט עס אין מצות הצדקה

English translation 548

(which is equivalent to all the commandments):

(וואס איז שקולה כנגד כל המצוות 69):

English translation 549

One finds in the commandment of charity both of the aforementioned matters.

געפינט מען אין מצות צדקה ביידע ענינים הנ"ל.

English translation 550

On one hand, he gives money to the poor in actual deed,

פון איין זייט גיט ער אפ ממון צום עני במעשה בפועל,

English translation 551

which is a service within measure and limitation. And especially if he gives only one perutah

וואס דאס איז אן עבודה במדידה והגבלה. ובפרט אויב ער גיט אפ נאר א פרוטה אחת

English translation 552

(because he does not have more),

(ווייל מער האט ער ניט),

English translation 553

which is the greatest measure and limitation.

וואס דאס איז די גרעסטע מדידה והגבלה.

English translation 554

Along with this, the law is that in order to have the completeness of charity, one must give the perutah itself with a pleasant countenance,

ביחד עם זה איז דער דין 70 אז בכדי צו האבן שלימות הצדקה דארף מען אפגעבן די פרוטה גופא בסבר פנים יפות,

English translation 555

which is a matter of without limit. As a simple person understands simply:

וואס דאס איז אן ענין של בלי גבול. ווי אן איש פשוט פארשטייט בפשטות:

English translation 556

He understands that a pleasant countenance cannot be touched and one cannot measure it,

ער פארשטייט אז סבר פנים יפות קען מען ניט אָנטאַפן און מ'קען עס ניט מעסטן,

English translation 557

because it is not a physical thing,

ווייל ס'איז ניט א דבר גשמי,

English translation 558

but rather a spiritual thing,

נאר א דבר רוחני,

English translation 559

a soul matter,

א נשמה-זאך,

English translation 560

therefore it is above measure and limitation

במילא איז דאס למעלה ממדידה והגבלה

English translation 561

(of body and physicality),

(פון גוף וגשמיות),

English translation 562

and in spirituality itself –

וברוחניות גופא –

English translation 563

it is also above measure and limitation,

איז דאס אויך למעלה ממדידה והגבלה,

English translation 564

because if one can still add in pleasant countenance, it is a proof that the previous pleasant countenance was not in completeness.

ווייל אויב מ'קען נאך מוסיף זיין בסבר פנים יפות איז א ראי' אז דער סבר פנים יפות שלפנ"ז איז ניט געווען בשלימות.

English translation 565

That is:

דאס הייסט:

English translation 566

Even when a Jew gives a lot of money to charity –

אפילו ווען א איד גיט א סך געלט לצדקה –

English translation 567

it must also be with a pleasant countenance. And on the other hand:

דארף עס אויך זיין בסבר פנים יפות. ולאידך גיסא:

English translation 568

Even when he gives only a perutah

אפילו ווען ער גיט בלויז א פרוטה

English translation 569

(because he is a poor person),

(ווייל ער איז אן עני),

English translation 570

which a perutah is also a measure of giving,

וואס פרוטה איז אויך א שיעור נתינה,

English translation 571

it has a measure

דאס האט א שיעור

English translation 572

(that is, that it is within measure and limitation),

(ד.ה. אז דאס איז במדידה והגבלה),

English translation 573

nevertheless, even in the measure of giving the matter of a generous eye is emphasized

איז אע"פ אז אויך בשיעור נתינה איז מודגש דער ענין פון עין יפה

English translation 574

(whoever gives with a generous eye gives),

(כל הנותן בעין יפה נותן 71),

English translation 575

this is not enough,

איז דאס ניט גענוג,

English translation 576

rather he must give it specifically with a pleasant countenance. He could give the perutah with an angry face,

נאר ער דארף עס געבן בסבר פנים יפות דוקא. ער קען דאך געבן די פרוטה בפנים זועפות,

English translation 577

or with a cold face or a gloomy face –

אדער מיט א קאלטן פנים אדער א פארעוון פנים –

English translation 578

he is told that he must give it with a pleasant countenance.

זאגט מען אים אז ער דארף עס געבן בסבר פנים יפות.

English translation 579

And this is a matter that applies to everyone,

און דאס איז א זאך וואס איז שייך צו אלעמען,

English translation 580

also to a poor person who can give only a perutah,

אויך צו אן עני וואס קען נאר געבן א פרוטה,

English translation 581

or one who is poor in knowledge –

אדער אן עני בדעת –

English translation 582

because for a pleasant countenance one does not need knowledge,

ווייל אויף סבר פנים יפות דארף מען ניט האבן דעת,

English translation 583

one only needs knowledge to know that the Almighty says so,

מ'דארף נאר האבן דעת צו וויסן אז אזוי זאגט אן דער אויבערשטער,

English translation 584

but the essence of the matter of a pleasant countenance is given to the domain and choice of each and every one.

אבער דער עצם ענין פון סבר פנים יפות איז אפגעגעבן לרשותו ולבחירתו של כאו"א.

English translation 585

One sees from this simply,

זעט מען דערפון בפשטות,

English translation 586

how in the commandment of charity one elevates an actual deed,

ווי אין מצות צדקה הויבט מען אויף א מעשה בפועל,

English translation 587

and in this itself –

ובזה גופא –

English translation 588

one perutah,

א פרוטה אחת,

English translation 589

a thing within measure and limitation

א דבר שבמדידה והגבלה

English translation 590

(the continual offerings according to their order)

(תמידים כסדרם)

English translation 591

to a level of without limit –

צו א דרגא פון בלי גבול –

English translation 592

a pleasant countenance

סבר פנים יפות

English translation 593

(the additional offerings according to their law).

(מוספים כהלכתם).

English translation 594

Thus one sees also on the other hand on Rosh Hashanah –

אזוי זעט מען אויך לאידך גיסא בראש השנה –

English translation 595

that a most elevated thing that is above all measure and limitation is drawn down through measure and limitation:

אז א דבר הכי נעלה שלמעלה מכל מדידה והגבלה איז מען ממשיך דורך מדידה והגבלה:

English translation 596

Rosh Hashanah, its concept is "make Me king over you,"

ראש השנה איז ענינו "תמליכוני עליכם" 72,

English translation 597

one coronates the King of kings of kings, the Holy One, blessed be He –

מ'איז ממליך מלך מלכי המלכים הקב"ה –

English translation 598

which pertains to Essence and Being –

וואס דאס גייט אויף עצמות ומהות –

English translation 599

as King. And as explained in Chassidus that this is connected with the drawing down of the innerness of delight,

אלס מלך. וכמבואר בחסידות 73 אז דאס איז פארבונדן מיט דער המשכה פון פנימיות התענוג,

English translation 600

until from its root and source in the innerness of Essence and Being, etc. And

ביז פון שרשו ומקורו בפנימיות עצמות ומהות כו'. ו

English translation 601

And how does one do this "make Me king over you" –

און ווי טוט מען אויף דעם "תמליכוני עליכם" –

English translation 602

"And with what? With the shofar." And the blowing of the shofar has laws and measures of measure and limitation –

"ובמה בשופר". וואס תקיעת שופר האט דינים ושיעורים של מדידה והגבלה –

English translation 603

tekiah,

תקיעה,

English translation 604

shevarim and teruah,

שברים און תרועה,

English translation 605

and in this itself –

ובזה גופא –

English translation 606

there is the measure of three sounds regarding shevarim in the manner of no less and no more,

איז דא דער שיעור פון דריי קולות בנוגע צו שברים באופן פון לא פחות ולא יותר,

English translation 607

and if one blows more than the measure, it is the opposite of the law

און אויב מ'בלאזט מער ווי דעם שיעור איז דאס היפך הדין 174

English translation 608

What does "opposite of the law" mean? We are speaking here about the drawing down of the innerness of delight and the innerness of that which is above,

וואס הייסט היפך הדין? מ'רעדט דאך דא וועגן המשכה פון פנימיות התענוג ופנימיות דלמעלה,

English translation 609

which is above all measure

וואס איז למעלה מכל מדידה

English translation 610

And limitation –

והגבלה –

English translation 611

What place, law, measure, and limitation does it have there?!

איז וואס האט דארטן פאר אן ארט דין ושיעור והגבלה?!

English translation 612

Nevertheless, we see that the drawing down of the innerness of delight, etc., and all the matters that are above all measurement and limitation –

אעפ"כ זעט מען אז די המשכה פון פנימיות התענוג וכו' וכל הענינים שלמעלה מכל מדידה והגבלה –

English translation 613

is specifically through the measurements and measures of the shofar blast.

איז דוקא דורך די מדידות ושיעורים פון תקיעת שופר.

English translation 614

The blast on Yom Kippur has no measure;

די תקיעה ביוהכ"פ האט ניט קיין שיעור;

English translation 615

but on Rosh Hashanah,

אבער בראש השנה,

English translation 616

when we break through the matter of "proclaim Me as your king,"

ווען מ'ברעכט דורך דעם ענין פון "תמליכוני עליכם",

English translation 617

which requires the general acceptance of the yoke,

וואס אויף דעם פאדערט זיך דער קבלת עול כללי,

English translation 618

"with all your might,"

"בכל מאדך",

English translation 619

which is above all measurement and limitation –

שלמעלה מכל מדידה והגבלה –

English translation 620

then it is necessary that the drawing down that is above measurement and limitation

אט דעמולט איז בסכרח אז די המשכה שלמעלה ממדידה והגבלה

English translation 621

(additional offerings according to their law)

(מוספים כהלכתם)

English translation 622

be drawn down specifically through measurement and limitation

זאל נמשך ווערן דוקא דורך מדידה והגבלה

English translation 623

(continual offerings according to their order).

(תמידים כסדרם).

English translation 624

These matters are explained in Kabbalah and in Chassidus,

וואס די ענינים זיינען מבואר אין קבלה און אין חסידות,

English translation 625

in the deepest discourses in Chassidus,

אין די טיפסטע מאמרים אין חסידות,

English translation 626

and in other discourses in Chassidus –

און אין אנדערע מאמרים אין חסידות –

English translation 627

but as discussed above,

אבער כמדובר לעיל,

English translation 628

this is relevant and consequently can be explained also to a simple person,

דאס איז שייך ובמילא קען מען דאס מסביר זיין אויך צו אן איש פשוט,

English translation 629

And as discussed many times,

וכמדובר כמ"פ,

English translation 630

that when one undertakes this, one can translate the matters under discussion,

אז בשעת מ'נעמט זיך דערצו קען מען איבערזעצן די ענינים המדוברים,

English translation 631

not only the externality of the matters but also the innerness of the matters,

ניט נאר חיצוניות הענינים נאר אויך פנימיות הענינים,

English translation 632

into a language that everyone,

אין א שפראך וואס יעדערער,

English translation 633

even a simple person,

אויך אן איש פשוט,

English translation 634

can understand simply,

קען דאס פארשטיין בפשטות,

English translation 635

one only needs to explain it to him in a manner suitable for him, etc.,

מ'דארף עס אים נאר מסביר זיין באופן המתאים לו וכו',

English translation 636

and then he will not only understand,

און דעמולט וועט ער ניט בלויז פארשטיין,

English translation 637

but it will also affect him in his matters –

נאר עס וועט אויף אים אויך פועל'ן בענינים שלו –

English translation 638

in actual deed.

במעשה בפועל.

English translation 639

And on the contrary –

ואדרבה –

English translation 640

when something becomes ingrained in a simple person,

ווען עפעס לייגט זיך ביי אן איש פשוט,

English translation 641

it is easier to affect him to fulfill it in actuality. As explained in Torah Or that specifically ignoramuses and children perceive the essence and whatness,

איז ביי אים לייכטער צו פועל'ן אז ער זאל דאס מקיים זיין בפועל. כמבואר בתורה אור 75 אז דוקא עמי-הארצים און תינוקות דערהערן עצמות ומהות,

English translation 642

and one does not need to caution them "to Him and not to His attributes" because they do not know of the entire existence of His attributes!

און מ'דארף ביי זיי ניט באווארענען "אליו ולא למדותיו" 76 ווייל זיי ווייסן ניט פון דער גאנצער מציאות פון מדותיו!

English translation 643

And just as we have the general directive from this day of the yahrzeit regarding combining the two services of "continual offerings according to their order" and "additional offerings according to their law" –

וכשם ווי מ'האט די הוראה כללית פון דעם יום ההילולא בנוגע צו מחבר זיין די ביידע עבודות פון "תמידים כסדרם" און "מוספים כהלכתם" –

English translation 644

so too do we have, in more particularity, the directive from the baal hahilula,

אזוי האט מען אויך בפרטיות יותר די הוראה פון דעם בעל ההילולא,

English translation 645

that one must conduct oneself "from the outset, over,"

אז מ'דארף זיך פירן "מלכתחילה אריבער",

English translation 646

as discussed above that this is also the connection of the two services,

כמדובר לעיל אז דאס איז אויך דער חיבור פון די ביידע עבודות,

English translation 647

that immediately "from the outset" of "continual offerings according to their order" one must go "over" and conduct oneself in the manner of "additional offerings according to their law."

אז גלייך "מלכתחילה" פון "תמידים כסדרם" דארף מען גיין "אַריבער" און זיך פירן באופן פון "מוספים כהלכתם".

English translation 648

This directive of the Rebbe Maharash is relevant to each and every one to whom it has reached,

וואס די הוראה פון רבי'ן מהר"ש איז שייך צו כאו"א צו וועמען דאס איז דערגאנגען,

English translation 649

as is known the teaching of the Baal Shem Tov that from every thing one must derive a directive.

כידוע תורת הבעש"ט אז פון יעדער זאך דארף מען ארויסנעמען א הוראה.

English translation 650

And particularly since the Nasi of our generation related it, publicized it, and printed it,

ובפרט אז נשיא דורנו האט עס דערציילט ומפרסם געווען און אפגעדרוקט,

English translation 651

for the matter of a Nasi is not merely to tell nice stories,

וואס דער ענין פון א נשיא איז ניט סתם דערציילן סיפורים יפים,

English translation 652

even about tzaddikim,

אפילו וועגן צדיקים,

English translation 653

but rather so that one should hear and internalize it,

נאר בכדי אז מ'זאל דאס הערן און דערהערן,

English translation 654

as is known the sicha of the Nasi of our generation about this,

כידוע שיחת נשיא דורנו בזה 77,

English translation 655

and from it derive a directive in one's service.

און דערפון ארויסנעמען א הוראה בעבודתו.

English translation 656

And it is understood regarding the saying of the Rebbe Maharash that the Nasi of our generation related and publicized,

ועד"ז מובן בנוגע צו דער פתגם פון רבי'ן מהר"ש וואס נשיא דורנו האט דערציילט ומפרסם געווען,

English translation 657

that it has relevance to all the people of his generation,

אז דאס האט א שייכות צו כל בני דורו,

English translation 658

i.e., all the people of that generation,

ד.ה. אלע מענטשן פון דעם דור,

English translation 659

and the intention in this is that one should hear and internalize it and from it derive a directive in actuality.

און די כוונה בזה איז אז מ'זאל דאס הערן און דערהערן און דערפון ארויסנעמען א הוראה בפועל.

English translation 660

And even if one has not yet internalized it,

ואפילו אויב מ'האט עס נאך ניט דערהערט,

English translation 661

it also has relevance to him,

האט עס צו אים אויך א שייכות,

English translation 662

as above that the directive is for everyone,

כנ"ל אז די הוראה איז פאר יעדערן,

English translation 663

also for simple people,

אויך פאר אנשים פשוטים,

English translation 664

and from this it is understood –

ומזה מובן –

English translation 665

also for those who have not yet internalized it,

אויך פאר אזוינע וואס האבן דאס נאך ניט דערהערט,

English translation 666

i.e., that their service is in measurement and limitation,

ד.ה. אז עבודתם איז במדידה והגבלה,

English translation 667

they too must elevate themselves to that which is above measurement and limitation,

דארפן זיי זיך אויך אויפהויבן אין למעלה ממדידה והגבלה,

English translation 668

from the outset, over.

לכתחילה אריבער.

English translation 669

And one should connect this also with the weekly portion –

ויש לקשר זה אויך מיט פרשת השבוע –

English translation 670

Parshas Haazinu,

פ' האזינו,

English translation 671

"Give ear, O heavens, etc., and hear, O earth, etc." And as discussed above

"האזינו השמים גו' ותשמע הארץ גו'". וכמדובר לעיל

English translation 672

(in the farbrengen beforehand)

(בהתוועדות שלפנ"ז 78)

English translation 673

what is stated in the Sifri,

וואס שטייט אין ספרי 79,

English translation 674

that Moshe said "Give ear, O heavens,"

אז משה האט געזאגט "האזינו השמים",

English translation 675

where "giving ear" is an expression of closeness,

וואס האזנה איז לשון קירוב,

English translation 676

and "hear, O earth,"

און "ותשמע הארץ",

English translation 677

where "hearing" is an expression of distance,

וואס שמיעה איז לשון ריחוק,

English translation 678

because he was close to the heavens and distant from the earth.

ווייל ער איז געווען קרוב לשמים ורחוק מן הארץ.

English translation 679

And from this is the lesson for each and every one:

און דערפון איז דער לימוד לכאו"א:

English translation 680

If one hears and internalizes the directive,

אויב מ'הערט און דערהערט די הוראה,

English translation 681

i.e., that there is the "give ear, etc.,"

ד.ה. אז ס'איז דא דער "האזינו גו'",

English translation 682

and he stands with "give ear, O heavens" close to the heavens

און ער שטייט בא "האזינו השמים" קרוב לשמים

English translation 683

(additional offerings according to their law),

(מוספים כהלכתם),

English translation 684

he must draw it down into "hear, O earth"

דארף ער דאס ממשיך זיין אין "ותשמע הארץ"

English translation 685

(continual offerings according to their order),

(תמידים כסדרם),

English translation 686

he must draw down without limit from the heavens into the boundary of earth. And if he has not yet internalized it,

ער דארף ממשיך זיין בל"ג פון שמים אין גבול פון ארץ. און אויב ער האט עס נאך ניט דערהערט,

English translation 687

and still stands for now close to the earth,

און שטייט נאך לעת עתה קרוב אל הארץ,

English translation 688

for him too the directive is that he must elevate earth into the heavens.

איז פאר אים אויך די הוראה אז ער דארף אויפהויבן ארץ אין שמים.

English translation 689

As we learn it from the matter of the yahrzeit,

ווי מ'לערנט עס אפ פון ענין ההילולא,

English translation 690

that at the time of his passing from the earth to the heavens,

אז בעת הסתלקותו מן הארץ לשמים,

English translation 691

he draws it down at that moment into the earth,

איז ער עס ממשיך בשעת מעשה אין ארץ,

English translation 692

"He performs salvations in the midst of the earth."

"פועל ישועות בקרב הארץ".

English translation 693

And simply:

ובפשטות:

English translation 694

After the Rebbe Maharash said, "The world says that if one cannot go under, one must go over,

לאחרי ווי דער רבי מהר"ש האט געזאגט "די וועלט זאָגט אז מ'קען ניט אַרונטער דאַרף מען אַריבער,

English translation 695

and I hold that one must go over from the outset" –

און איך האַלט אַז מ'דארף לכתחילה אריבער" –

English translation 696

he opened the way and a paved path for each and every one of us,

האט ער פותח געווען את הדרך און א דרך סלולה פאר כאו"א פון אונז,

English translation 697

from "your heads, your tribes" to "your wood cutters" and "your water drawers,"

פון "ראשיכם שבטיכם" ביז "חוטב עציך" און "שואב מימיך",

English translation 698

that in each one there should be the service in the manner of "from the outset over" in all his matters. And since he gave the instruction and opened the way –

אז בא יעדערן זאל זיין די עבודה באופן פון "מלכתחילה אריבער" אין אלע זיינע ענינים. און וויבאלד אז ער האט געגעבן די הוראה און אויפגעעפנט דעם וועג –

English translation 699

it is a necessity that the service should be thus.

איז א הכרח אז אזוי זאל זיין די עבודה.

English translation 700

That is to say:

דאס הייסט:

English translation 701

One might think:

איינער קען מיינען:

English translation 702

True indeed,

אמת טאקע,

English translation 703

one has the instruction of "from the outset over,"

מ'האט די הוראה פון "מלכתחילה אריבער",

English translation 704

but this is only regarding the most essential and most important matters,

אבער דאס איז נאר בנוגע צו ענינים הכי עיקרים והכי חשובים,

English translation 705

only regarding matters of Torah and matters of holiness and the like,

נאר בנוגע צו עניני תורה ועניני קדושה וכיו"ב,

English translation 706

but regarding his other matters he must conduct himself as the world conducts itself

אבער בנוגע צו שאר הענינים שלו דארף ער זיך פירן ווי די וועלט פירט זיך

English translation 707

(not from the outset over).

(ניט מלכתחילה אריבער).

English translation 708

One tells him,

זאגט מען אים,

English translation 709

that the Rebbe Maharash said, "The world says that if one cannot go under, one must go over,

אז דער רבי מהר"ש האט געזאגט "די וועלט זאָגט אז מ'קען ניט ארונטער דאַרף מען אריבער,

English translation 710

and I hold that one must go over from the outset,"

און איך האַלט אַז מ'דארף לכתחילה אריבער",

English translation 711

meaning that the instruction of "from the outset over" speaks not only about Torah and holiness but about matters about which the world speaks,

ד.ה. אז די הוראה פון "מלכתחילה אַריבער" רעדט זיך ניט בלויז וועגן תורה וקדושה נאר וועגן ענינים וועגן וועלכע די וועלט רעדט,

English translation 712

that is, "worldly" matters,

ד.ה. "וועלטישע" ענינים,

English translation 713

"all your deeds" and "all your ways,"

"כל מעשיך" 80 און "כל דרכיך" 81,

English translation 714

and even lower than that

און נאך נידעריקער דערפון

English translation 715

(because all your deeds and all your ways has already become a law in the Torah* ) –

(ווייל כל מעשיך וכל דרכיך איז שוין געווארן א דין אין תורה* 81) –

English translation 716

the matters of the world itself –

עניני העולם ממש –

English translation 717

in these matters of the world he must conduct himself "from the outset over."

איז אין די עניני העולם דארף ער זיך פירן "מלכתחילה אריבער".

English translation 718

That is to say:

דאס הייסט:

English translation 719

The instruction of "from the outset over" is certainly also in matters of Torah and commandments and holiness.

די הוראה פון "מלכתחילה אריבער" איז זיכער אויך אין עניני תורה ומצוות וקדושה.

English translation 720

And simply:

ובפשטות:

English translation 721

Even though in general in Torah one must go from the light to the heavy,

אע"פ וואס בכלל אין תורה דארף מען גיין מן הקל אל הכבד,

English translation 722

as explained in the laws of Talmud Torah that first one learns letters and the pronunciation of the letters,

כמבואר בהל' ת"ת אז פריער לערנט מען אותיות און הברת האותיות,

English translation 723

and then a son of five years for Scripture,

און דערנאך בן חמש שנים למקרא,

English translation 724

a son of ten years for Mishnah,

בן עשר שנים למשנה,

English translation 725

a son of fifteen years for Gemara,

בן חמש עשרה לגמרא,

English translation 726

until a son of forty for understanding. And in addition to this –

ביז בן ארבעים לבינה 82. ונוסף לזה –

English translation 727

he sees what is written in books that before one goes to learn Kabbalah one must

זעט ער וואס אין ספרים 83 שטייט אז איידער מ'גייט לערנען קבלה דארף

English translation 728

say a prayer and have several precautions and fast forty fasts and the like –

מען זאגן א תפלה און האבן כמה זהירות'ן און פאַסטן ארבעים תעניתים וכיו"ב –

English translation 729

One tells him,

זאגט מען אים,

English translation 730

that all this is correct and a part of the Torah of truth and the Torah of life,

אז דאס איז אלץ ריכטיק און א חלק פון תורת אמת און תורת חיים,

English translation 731

but regarding every instruction in Torah one must know to whom the instruction applies,

אבער בנוגע צו יעדער הוראה אין תורה דארף מען וויסן צו וועמען די הוראה איז שייך,

English translation 732

and when is the time and the place for it. And regarding the time and place and people of our generation –

און ווען איז די צייט און דער ארט אויף דעם. ובנוגע לזמן ומקום ואנשי דורנו זה –

English translation 733

one already has the instruction from the Rebbe Maharash,

האט מען שוין די הוראה פון דעם רבי'ן מהר"ש,

English translation 734

which the Nasi of our generation related and publicized,

וואס נשיא דורנו האט דערציילט און מפרסם געווען,

English translation 735

with the intent that everyone should learn from it

על מנת אז יעדערער זאל זיך דערפון אפלערנען

English translation 736

(as above) –

(כנ"ל) –

English translation 737

that one must conduct oneself "from the outset over."

אז מ'דארף זיך פירן "מלכתחילה אריבער".

English translation 738

And regarding this one has the instruction from his son who filled his place,

ועד"ז האט מען די הוראה פון בנו ממלא מקומו,

English translation 739

the Rebbe

דער רבי

English translation 740

(the Maharashab)

(מהורש"ב)

English translation 741

of blessed memory –

נ"ע –

English translation 742

as is known from his letter,

כידוע מכתבו,

English translation 743

which is already printed,

וואס איז שוין געדרוקט 84,

English translation 744

consequently, what is stated above also applies to this, that this pertains to everyone –

במילא איז אויף דעם אויך חל האמור לעיל אז דאס איז שייך צו אלעמען –

English translation 745

whose content is that now there must be "snatch and eat, snatch and drink"

וואס תוכנו איז אז איצטער דארף זיין "חטוף ואכול חטוף ואישתי" 85

English translation 746

(because this is "like a wedding feast of water").

(ווייל דאס איז "כבי הילולא דמיא").

English translation 747

Which is already stated in the Gemara,

וואס דאס שטייט שוין אין גמרא,

English translation 748

but after the Rebbe of blessed memory said the instruction –

אבער לאחרי ווי דער רבי נ"ע האט געזאגט די הוראה –

English translation 749

he opened the way and a paved path that thus must be the service of each and every one in our generation,

האט ער פותח געווען את הדרך ודרך סלולה אז אזוי דארף זיין די עבודה פון כאו"א בדורנו זה,

English translation 750

that when a matter comes to hand,

אז ווען עס קומט א זאך אונטער דער האנט,

English translation 751

he should not wait until he first makes preparations etc.,

דארף ער ניט ווארטן ביז ער וועט פריער מאכן הכנות וכו',

English translation 752

rather he must immediately grab it and do it,

נאר ער דארף גלייך כאפן און דאס אפטאן,

English translation 753

"from the outset over"!

"מלכתחילה אריבער"!

English translation 754

And in addition to the instruction that one must conduct oneself "from the outset over" in the study of Torah and matters of holiness,

און נוסף צו דער הוראה אז מ'דארף זיך פירן "מלכתחילה אריבער" אין לימוד התורה ועניני קדושה,

English translation 755

one must also conduct oneself thus in "all your deeds" and "all your ways,"

דארף מען זיך אזוי אויך פירן אין "כל מעשיך" און "כל דרכיך",

English translation 756

and furthermore –

און נאכמער –

English translation 757

also in matters of the world in its simple sense!

אויך אין עניני העולם כפשוטו!

English translation 758

And the question arises,

אי ווערט די שאלה,

English translation 759

that there is a government and ministers etc. and one must approach them etc. –

אז ס'איז דא א ממשלה און שרים וכו' און מ'דארף צו זיי אנקומען וכו' –

English translation 760

one has an example from the Baal HaHilula himself,

האט מען א ביישפיל פון דעם בעל ההילולא אליין,

English translation 761

as is known the stories that were transmitted to us

כידוע 86 די סיפורים וואס מ'האט אונז איבערגעגעבן

English translation 762

(from which it is understood that from this there is an instruction for each and every one),

(וואס דערפון איז מובן אז דערפון איז א הוראה לכאו"א),

English translation 763

that he conducted himself "from the outset over" also in relation to the government and the ministers,

אז ער האט זיך געפירט "מלכתחילה אריבער" אויך ביחס צו דער. ממשלה און די שרים,

English translation 764

he did not take them into account,

ער האט זיך מיט זיי ניט גערעכנט,

English translation 765

and he accomplished it!

און האט אויסגעפירט!

English translation 766

And from this is the lesson for each and every one that one must conduct oneself in practice in a manner of "from the outset over."

און דערפון איז דער לימוד לכאו"א אז מ'דארף זיך פירן בפועל אין אן אופן פון "מלכתחילה אריבער".

English translation 767

And in addition to this one has the instruction from our Rabbis, our Nesiim,

און דערצו האט מען די הוראה פון רבותינו נשיאינו,

English translation 768

that at the time

אז בשעת

English translation 769

one will conduct oneself in such a manner,

מ'וועט זיך פירן באופן כזה,

English translation 770

one will be successful.

וועט מען מצליח זיין.

English translation 771

The clever one can come and argue:

דער קלוגינקער קען דאך קומען און טענה'ן:

English translation 772

Good –

גוט –

English translation 773

Conduct yourself in the manner of "from the outset, it will pass,"

פיר זיך באופן פון "מלכתחילה אריבער",

English translation 774

but what difference does it make to you whether you will actually act and succeed,

אבער וואס איז דיר די נפק"מ צי דו וועסט בפועל אויפטאן און מצליח זיין,

English translation 775

that is the Almighty's business!

דאס איז דעם אויבערשטן'ס געשעפט!

English translation 776

One tells him,

זאגט מען אים,

English translation 777

that not only does he have the directive that he must conduct himself thus,

אז ניט נאר וואס ער האט די הוראה אז ער דארף זיך אזוי פירן,

English translation 778

but he has the directive that he will certainly succeed!

נאר ער האט די הוראה אז ער וועט זיכער מצליח זיין!

English translation 779

What indeed is the difference?

וואס איז טאקע די נפק"מ?

English translation 780

One sees in practice, in human nature,

זעט מען בפועל בטבע בני אדם,

English translation 781

that when one tells him from the outset that he will succeed

אז בשעת מ'זאגט אים לכתחילה אז ער וועט מצליח זיין

English translation 782

(that is, that "from the outset" he knows that with him it will be "passed"),

(ד. ה. אז "לכתחילה" ווייסט ער אז ביי אים וועט זיין "אַריבער"),

English translation 783

he performs the service with more alacrity and with greater vigor and with greater strength.

טוט ער די עבודה מיט מער זריזות וביתר שאת וביתר עוז.

English translation 784

And even though the service must be not for the sake of receiving reward,

ואע"פ אז עס דארף זיין די עבודה שלא על מנת לקבל פרס,

English translation 785

and as the Rambam explains at the end of the Laws of Repentance that this is the ultimate perfection in the service of God –

און ווי דער רמב"ם איז מבאר בסוף הל' תשובה 87 אז דאס איז תכלית השלימות אין עבודת ה' –

English translation 786

this, however, applies when he is already in the middle or within the service;

רעדט זיך דאס אבער ווען ער האלט שוין באמצע אדער בתוך העבודה;

English translation 787

but when he is at the beginning of the service,

אבער בשעת ער האלט בתחלת העבודה,

English translation 788

there the Rambam himself writes that women and minors must have the service in a manner of not for its own sake,

שרייבט דארטן דער רמב"ם אליין 88 אז בא נשים וקטנים דארף זיין די עבודה באופן שלא לשמה,

English translation 789

"A person should always engage in Torah not for its own sake,"

"לעולם יעסוק אדם בתורה שלא לשמה",

English translation 790

including also –

כולל אויך –

English translation 791

that one promises that he will succeed,

אז מ'איז מבטיח אז ער וועט מצליח זיין,

English translation 792

in addition to the promise that out of not for its own sake comes for its own sake.

נוסף לההבטחה אז מתוך שלא לשמה בא לשמה.

English translation 793

And as discussed above,

וכמדובר לעיל,

English translation 794

that the directive of "from the outset, it will pass" is for every Jew,

אז די הוראה פון "מלכתחילה אריבער" איז צו יעדער איד,

English translation 795

also for one who is still in the state of service not for its own sake;

אויך צו אזא וואס האלט נאך בא עבודה שלא לשמה;

English translation 796

and the main thing is the service in actual deed,

און דער עיקר איז דאך די עבודה במעשה בפועל,

English translation 797

the deed is the main thing,

המעשה הוא העיקר,

English translation 798

"the axe upon the wood,"

"טאפארו דא פלאַחו" 89,

English translation 799

consequently one must give all the powers so that every Jew

במילא דארף מען געבן כל הכחות בכדי אז יעדער איד

English translation 800

(also one who is still in the state of not for its own sake)

(אויך אזא וואס האלט נאך בא שלא לשמה)

English translation 801

should perform the service in perfection,

זאל טאן די עבודה בשלימות,

English translation 802

therefore one promises him that he will certainly succeed,

דעריבער איז מען אים מבטיח אז מ'וועט זיכער מצליח זיין,

English translation 803

which contributes to his service.

וואס דאס גיט צו אין זיין עבודה.

English translation 804

That is, even when he is only at the beginning of the service,

ד.ה. אפילו ווען ער האלט ערשט בתחלת העבודה,

English translation 805

in the state of "the axe upon the wood,"

בא "טאַפאָרו דא פלאַחו",

English translation 806

when at that time he is still like a "wood,"

וואס דעמולט איז ער נאך ווי א "פלאַחו",

English translation 807

a block of wood. Before it has yet become a wooden vessel in its raw form,

א בול עץ. איידער ס'איז נאך געווארן א גולם כלי עץ,

English translation 808

and all the more so before it has become a vessel whose form is complete

ועאכו"כ איידער דערפון איז געווארן א כלי שנגמרה צורתו

English translation 809

(as is known the distinctions of levels in this in Halachah),

(כידוע די חילוקי דרגות בזה בהלכה 90),

English translation 810

but it has only become "the axe upon the wood," then

נאר ס'איז ערשט געווארן "טאפארו דא פלאחו", אז

English translation 811

He has prepared the "axe,"

ער האט צוגעגרייט דער "טאַפאָרו",

English translation 812

the hatchet,

דער קרדום,

English translation 813

to the "wood." And both together perform the action –

צו דעם "פלאַחו". ושניהם יחד טוען די פעולה –

English translation 814

even at the beginning of the service,

איז אפילו בתחלת העבודה,

English translation 815

when he is still on the level of "a block of wood,"

ווען ער איז נאך בדרגת "בול עץ",

English translation 816

and it is not yet relevant to service for its own sake,

און איז נאך ניט שייך צו עבודה לשמה,

English translation 817

one promises him that he will succeed in the service,

איז מען אים מבטיח אז ער וועט מצליח זיין אין די עבודה,

English translation 818

consequently it gives him even more strength to continue the service of "the axe upon the wood" until he becomes a vessel whose form is complete.

במילא גיט עס אים נאכמער כח צו ממשיך זיין די עבודה פון "טאַפאָרו דאָ פלאַחו" ביז ער זאל ווערן א כלי שנגמרה צורתו.

English translation 819

This is the timely directive of this day of the anniversary,

וואס דאס איז די הוראה שהזמן גרמא פון דעם יום ההילולא,

English translation 820

And in general

ובכללות

English translation 821

(as discussed multiple times) –

(כמדובר כמ"פ) –

English translation 822

that one must connect with the master of the anniversary through studying his Torah and walking in his ways,

אז מ'דארף זיך פארבינדן מיט דעם בעל ההילולא דורך לימוד תורתו והליכה באורחותיו,

English translation 823

through which a "wondrous union etc." is made with the master of the anniversary who gave himself over in his Torah

וואס דורך דעם ווערט א "יחוד נפלא כו'" 91 מיט דעם בעל ההילולא וואס ער האט זיך אריינגעגעבן בתורתו

English translation 824

(for the righteous are similar to their Creator,

(ווארום צדיקים דומין לבוראם 92,

English translation 825

and regarding the Almighty and His Torah it says "I gave My soul in writing").

און בנוגע צו דעם אויבערשטן ותורתו שטייט "אנא נפשי כתבית יהבית" 93).

English translation 826

Including also –

כולל אויך –

English translation 827

to conduct oneself according to his directive and guidance of "from the outset, it will pass,"

זיך פירן לויט זיין הוראה והנהגה פון "מלכתחילה אריבער",

English translation 828

as discussed above at length.

כמדובר לעיל בארוכה.

English translation 829

This is a directive from the conduct of the master of the anniversary regarding the personal service of each and every one;

וואס דאס איז א הוראה פון הנהגת בעל ההילולא בנוגע צו די אייגענע עבודה פון כאו"א;

English translation 830

In addition, from his conduct one also has a directive regarding the service of love of Israel for one's fellow:

דערצו האט מען פון הנהגתו אויך א הוראה בנוגע צו די עבודה ואהבת ישראל להזולת:

English translation 831

It is known the story with the master of the anniversary

ס'איז ידוע דער סיפור מיטן בעל ההילולא

English translation 832

(which His Holiness, my father-in-law, the Rebbe, the president of our generation, told and it has already been printed –

(וואס כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו האט דערציילט און ס'איז שוין אפגעדרוקט 94 –

English translation 833

from which it is understood that this is a directive for each and every one,

וואס דערפון איז מובן אז דאס איז א הוראה לכאו"א,

English translation 834

because they did not print decades later many things that he said to his household and the like which are not relevant to the public for generations),

ווייל מ'האט ניט אפגעדרוקט צענדליקע יאר שפעטער א ריבוי זאכן וואס ער האט געזאגט לבני ביתו וכיו"ב וואס זיינען ניט נוגע לרבים לדורות),

English translation 835

that there was a time when Jews needed a special help and the Rebbe Maharash traveled to the capital city to do everything that he could for the benefit of Israel. And he proposed at a meeting to the other Jews there the order of service how one should act in this. Since it was a difficult service –

אז ס'איז געווען א זמן ווען אידן האבן געדארפט האבן אן עזר מיוחד און דער רבי מהר"ש איז געפארן לעיר הבירה צו טאן אלץ וואס ער האט געקענט לטובתן של ישראל. און ער האט מציע געווען ביי אן אסיפה צו די אנדערע אידן דארטן דער סדר העבודה ווי מ'זאל אין דעם טאן. וויבאלד אז ס'איז געווען אן עבודה קשה –

English translation 836

they wanted to evade it.

האבן זיי זיך דערפון געוואלט משתמט זיין.

English translation 837

The master of the anniversary said to them:

האט דער בעל ההילולא זיי געזאגט:

English translation 838

In the Megillah it says "For if you remain silent at this time, relief and deliverance will arise for the Jews from another place, and you and your father's house will perish" –

אין מגילה שטייט 95 "כי אם החרש תחרישי בעת הזאת ריוח והצלה יעמוד ליהודים ממקום אחר ואת ובית אביך תאבדו" –

English translation 839

"With me it is certainly that relief and deliverance will arise for the Jews,

"בא מיר איז געוויס אַז ריוח והצלה יעמוד ליהודים,

English translation 840

and if you do not want to participate in this,

און אַז איך ווילט זיך ניט משתתף זיין אין דעם,

English translation 841

it will be from another place,

וועט דאָס זיין ממקום אחר,

English translation 842

but then" you will lose the merit.

אבער יעמאָלט" וועט איר אָנווערן דעם זכות.

English translation 843

The question arises, at first glance:

שטעלט זיך די שאלה לכאורה:

English translation 844

"Relief and rescue will stand for the Jews from another place" –

"ריוח והצלה יעמוד ליהודים ממקום אחר" –

English translation 845

this is a reason to the contrary,

איז דאך א טעם להיפך,

English translation 846

why they should not need to do in this,

פארוואס זיי זאלן ניט דארפן טאן אין דעם,

English translation 847

because the matter will be accomplished anyway?!

ווייל דער ענין וועט זיך סיי-ווי אפטאן?!

English translation 848

Nevertheless, the Rebbe Maharash said so,

אעפ"כ האט דער רבי מהר"ש אזוי געזאגט,

English translation 849

and with this he effected upon them,

און דערמיט האט ער אויף זיי גע'פועל'ט,

English translation 850

because in this it is not only relevant that the matter should be accomplished,

ווייל דערביי איז ניט בלויז נוגע אז דער ענין זאל זיך אפטאן,

English translation 851

but in addition the Rebbe Maharash aroused,

נאר דערצו האט דער רבי מהר"ש מעורר געווען,

English translation 852

that the good that one does to another is relevant to oneself –

אז די טובה וואס מ'טוט א צווייטן איז נוגע צו זיך אליין –

English translation 853

it is a good for the doer,

ס'איז א טובה פאר דעם טוער,

English translation 854

a good for his soul and a good for his body,

א טובה לנשמתו וטובה לגופו,

English translation 855

and the unification of soul and body!

ויחוד נשמה וגוף!

English translation 856

And as His Holiness, my father-in-law, the Rebbe, brings in connection with this,

און ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר ברענגט בקשר דערמיט,

English translation 857

that when one does a good to another Jew, one must know that the main thing that is relevant to you –

אז בשעת מ'טוט א טובה א צווייטן אידן דארף מען וויסן אז דער עיקר וואס איז דיר נוגע –

English translation 858

that you thereby do a good to yourself,

אז דו טוסט דערמיט א טובה זיך אליין,

English translation 859

because the other would have received the good anyway,

ווייל יענער וואלט סיי-ווי באקומען דער טובה,

English translation 860

but by this you do a good to yourself!

נאר דערביי טוסטו זיך אליין א טובה!

English translation 861

What is thereby also emphasized is the aforementioned point,

וואס דערביי איז אויך מודגש די נקודה הנ"ל,

English translation 862

that not only does one tell him that he should do the service,

אז ניט נאר וואס מ'זאגט אים ער זאל טאן די עבודה,

English translation 863

but one also promises him that he has a good from it.

נאר מ'איז אים אויך מבטיח אז ער האט דערפון א טובה.

English translation 864

From this comes the lesson for each and every one:

וואס דערפון איז די הוראה לכאו"א:

English translation 865

When it comes to going and doing in the campaigns,

בשעת עס רעדט זיך וועגן גיין טאן אין די מבצעים,

English translation 866

and especially in matters that are time-dependent,

ובמיוחד בענינים שהזמן גרמא,

English translation 867

hospitality,

הכנסת אורחים,

English translation 868

and providing for "and sending portions to one for whom it is not fitting" –

און באווארענען דעם "ושלחו מנות לאין נכון לו" 96 –

English translation 869

one can delude oneself,

קען איינער זיך איינרעדן,

English translation 870

that since there are others who do in this,

אז היות עס זיינען דא אנדערע וואס טוען אין דעם,

English translation 871

to the extent that there is a "committee" for hospitality,

ביז אז ס'איז דא א "ועד" פאר הכנסת אורחים,

English translation 872

and a "committee" that provides for "to one for whom it is not fitting" –

און א "ועד" וואס באווארנט דעם "לאין נכון לו" –

English translation 873

he can rely on them and put himself to sleep,

קען ער זיך אויף זיי פארלאזן און זיך אליין לייגן שלאפן,

English translation 874

and if he cannot restrain himself –

און אויב ער קען זיך ניט איינהאלטן –

English translation 875

he already falls asleep at the farbrengen,

שלאפט ער שוין איין בא דער התוועדות,

English translation 876

"and you shall lie down and your sleep shall be sweet"*,

"ושכבת וערבה שנתיך"* 96,

English translation 877

only he cannot put himself to sleep,

נאר ער קען זיך ניט לייגן שלאפן,

English translation 878

he sits and sleeps,

זיצט ער און שלאפט,

English translation 879

and even if he does not sleep at the farbrengen,

און אפילו אויב ער שלאפט ניט בא דער התוועדות,

English translation 880

because one pushes him and the like,

ווייל מ'שטופט אים וכיו"ב,

English translation 881

he will put himself to sleep in about half an hour,

וועט ער זיך לייגן שלאפן אין א האלבע שעה ארום,

English translation 882

after the farbrengen.

נאך דער התוועדות.

English translation 883

One has the lesson from the conduct of the Baal HaHillula:

האט מען די הוראה פון הנהגת בעל ההילולא:

English translation 884

It can indeed be that there are others and there is a "committee" that occupies itself with these matters,

עס קען טאקע זיין אז עס זיינען דא אנדערע און ס'איז דא א "ועד" וואס פארנעמט זיך מיט די ענינים,

English translation 885

and fortunate is their lot and the merit of the many depends on them –

ואשרי חלקם וזכות הרבים תלוי בהם –

English translation 886

but your merit you lose,

אבער דיין זכות ווערסטו אָן,

English translation 887

because even though others do in this,

ווייל אע"פ אז אנדערע טוען אין דעם,

English translation 888

and relief and rescue will stand for the Jews from another place,

וריוח והצלה יעמוד ליהודים ממקום אחר,

English translation 889

but the matter is also relevant to you yourself,

אבער די זאך איז אויך נוגע צו דיר אליין,

English translation 890

it is a good for you!

ס'איז א טובה פאר דיר!

English translation 891

And moreover:

ואדרבה:

English translation 892

Since "each and every one is obligated to say, 'for me the world was created,'"

וויבאלד אז "כל אחד ואחד חייב לומר בשבילי נברא העולם" 97,

English translation 893

when you see that others do in this and do in it properly and completely,

איז בשעת דו זעסט אז אנדערע טוען אין דעם און טוען אין דעם כדבעי ובשלימות,

English translation 894

you must know that this was created "for me" in order that you should add even more in this,

דארפסטו וויסן אז דאס איז באשאפן געווארן "בשבילי" בכדי אז דו זאלסט נאכמער מוסיף זיין בזה,

English translation 895

more than you would have done in it were it not for what the "committee" would have done in it!

נאכמער ווי דו וואלסט אין דעם געטאן לולא זה וואס דער "ועד" וואלט אין דעם געטאן!

English translation 896

From all the above, one takes out the lesson from the Baal HaHillula. And the intention in all this is –

וואס מכל הנ"ל האט מען ארויס די הוראה פון דעם בעל ההילולא. און די כוונה בכל זה איז –

English translation 897

the deed is the main thing,

המעשה הוא העיקר,

English translation 898

to do in it in actual deed, simply.

טאן אין דעם במעשה בפועל כפשוטו.

English translation 899

And these days are remembered and done,

והימים האלה נזכרים ונעשים,

English translation 900

on the day of the hillula each and every year, all these matters are repeated as on the first time,

ביום ההילולא בכל שנה ושנה חזר'ן זיך איבער די אלע ענינים כבפעם הראשונה,

English translation 901

and simply –

ובפשטות –

English translation 902

that then is revealed all his service which he served during the days of his life and he effects salvations in the midst of the land,

אז דעמולט שטייט בגלוי כל עבודתו אשר עבד במשך ימי חייו ופועל ישועות בקרב הארץ,

English translation 903

including his aforementioned service,

כולל עבודתו הנ"ל,

English translation 904

and each year when the day of the hillula comes, one has the lesson and special empowerment to go in his ways.

און בכל שנה ווען עס קומט דער יום ההילולא האט מען די הוראה ונתינת כח מיוחד צו גיין בדרכיו.

English translation 905

And moreover –

ואדרבה –

English translation 906

since one ascends in holiness,

וויבאלד אז מעלין בקודש,

English translation 907

there must be in this an ascent each year,

דארף אין דעם צוקומען אן עלי' בכל שנה,

English translation 908

and especially according to what is explained in the Igrot Kodesh, that each and every year a "new light, higher than before, which has never shone since the days of the world" descends.

ובפרט ע"פ המבואר באגה"ק 98 אז בכל שנה ושנה איז יורד אן "אור חדש עליון יותר שלא הי' מאיר עדיין מימי עולם".

English translation 909

And through all this, one hastens more the coming of Mashiach our righteousness,

און דורך דעם אלעם איז מען נאכמער ממהר ביאת משיח צדקנו,

English translation 910

and "awake and sing, you who dwell in the dust,"

ו"הקיצו ורננו שוכני עפר" 99,

English translation 911

and all the princes of Israel and the great ones of Israel among them,

וכל נשיאי ישראל וגדולי ישראל בתוכם,

English translation 912

including and especially –

כולל ובמיוחד –

English translation 913

the Baal HaHillula of 13 Tishrei, standing on his day of hillula.

דער בעל ההילולא פון י"ג תשרי שטייענדיק ביום ההילולא שלו.

English translation 914

And this should be in addition to "in one day" –

און דאס זאל זיין נוסף אויף "ביומא חדא" –

English translation 915

"in one hour and in one moment,"

"בשעתא חדא וברגעא חדא" 100,

English translation 916

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 917

and simply,

ובפשטות,

English translation 918

below ten handbreadths.

למטה מעשרה טפחים.

English translation 919

All that is stated above is indeed relevant to 13 Tishrei of each and every year,

כל האמור לעיל איז דאך שייך בי"ג תשרי שבכל שנה ושנה,

English translation 920

because 13 Tishrei each year is in the four days between Yom Kippur and Sukkot,

ווארום י"ג תשרי בכל שנה איז אין די ד' ימים שבין יום הכיפורים לסוכות,

English translation 921

consequently, the aforementioned matters are then relevant.

במילא זיינען דאן שייך די ענינים הנ"ל.

English translation 922

However, there is also,

ס'איז דאך אבער אויך דא,

English translation 923

as discussed several times,

כמדובר כמה פעמים,

English translation 924

the special lesson from the fixed date of 13 Tishrei each and every year.

די הוראה מיוחדת פון דער קביעות די"ג תשרי בכל שנה ושנה.

English translation 925

What is the novelty in the fixed date of 13 Tishrei in this year is,

וואס דער חידוש בקביעות י"ג תשרי בשנה זו איז,

English translation 926

that this is on Shabbat Parshat Haazinu,

אז דאס איז בשבת פ' האזינו,

English translation 927

that according to the teaching of the Alter Rebbe that one must "live with the time,"

וואס ע"פ די תורה פון אלטן רבי'ן 101 אז מען דארף "לעבן מיט דער צייט",

English translation 928

with the weekly Torah portion,

מיט פרשת השבוע,

English translation 929

it is understood that in this there is a special instruction and emphasis that is connected with the general instruction of 13 Tishrei,

איז מובן אז אין דעם איז פאראן א הוראה והדגשה מיוחדת וואס איז פארבונדן מיט דער הוראה כללית פון י"ג תשרי,

English translation 930

the concept of "lechatḥilah ariber."

דער ענין פון "לכתחילה אריבער".

English translation 931

And in this itself there is the special instruction of the "portion of the day,"

און אין דעם גופא איז פאראן די הוראה מיוחדת פון "פרשת היום",

English translation 932

of the daily portion in Parshat Haazinu itself that is connected with the day of Shabbat,

פון דעם שיעור חומש אין פ' האזינו גופא וואס איז פארבונדן מיט יום השבת,

English translation 933

from Shevii until the end of the portion.

פון שביעי ביז סוף הפרשה.

English translation 934

Regarding the instruction of Parshat Haazinu in general –

בנוגע די הוראה פון פרשת האזינו בכלל –

English translation 935

we have already mentioned earlier

האט מען דאך שוין דערמאנט פריער

English translation 936

(section 63)

(סעיף סי"ג)

English translation 937

the connection of "Haazinu hashamayim etc. vetshama haaretz etc." to the instruction of "lechatḥilah ariber."

דעם קשר פון "האזינו השמים וגו' ותשמע הארץ וגו'" צו דער הוראה פון "מלכתחילה אריבער".

English translation 938

What the content of the matter is,

וואס דער תוכן הענין איז,

English translation 939

that a Jew standing on earth is also connected with "shamayim,"

אז א איד שטייענדיק בארץ איז אויך פארבונדן מיט "שמים",

English translation 940

i.e., a connection of "shamayim" with "aretz,"

ד.ה. א חיבור פון "שמים" מיט "ארץ",

English translation 941

to the extent that "shamayim" comes even first,

ביז אז "שמים" קומט גאר בתחילה,

English translation 942

a matter of "lechatḥilah ariber."

אן ענין פון "לכתחילה אריבער".

English translation 943

And especially according to what is explained in Sifri on the verse,

ובפרט לפי המבואר בספרי עה"פ,

English translation 944

that the term "haazanah" means "from close,"

אז דער לשון "האזנה" מיינט "מקרוב",

English translation 945

and in this lies the difference between Moshe and Yeshayahu,

און אין דעם באשטייט דער חילוק צווישן משה מיט ישעי',

English translation 946

that Moshe said "haazinu hashamayim vetshama haaretz,"

אז משה האט געזאגט "האזינו השמים ותשמע הארץ",

English translation 947

because he was close to the heavens and distant from the earth,

דערפאר וואס ער איז געווען קרוב לשמים ורחוק מהארץ,

English translation 948

and Yeshayahu said "shimu shamayim vehaazini aretz,"

און ישעי' האט געזאגט 102 "שמעו שמים והאזיני ארץ",

English translation 949

because he was close to the earth.

דערפאר וואס ער איז געווען קרוב לארץ.

English translation 950

And from this it is also understood regarding every single one of Israel who "lives with the time,"

און דערפון איז מובן אויך בנוגע לכל אחד ואחת מישראל וואס "לעבט מיט דער צייט",

English translation 951

with the weekly Torah portion,

מיט פרשת השבוע,

English translation 952

that by him the matter of "shamayim" is close and near to him,

אז ביי אים איז דער ענין פון "שמים" בקרוב ובסמיכות אליו,

English translation 953

to the extent that he begins from shamayim,

ביז אז ער הויבט אן פון שמים,

English translation 954

lechatḥilah ariber.

לכתחילה אריבער.

English translation 955

And in this there is a special emphasis:

און אין דעם איז פאראן א הדגשה מיוחדת:

English translation 956

Regarding Yeshayahu it is written,

בנוגע צו ישעי' שטייט דאך,

English translation 957

as mentioned,

כאמור,

English translation 958

"shimu shamayim vehaazini aretz,"

"שמעו שמים והאזיני ארץ",

English translation 959

that Yeshayahu was close to the earth and distant from the heavens.

אז ישעי' איז געווען קרוב לארץ און רחוק משמים.

English translation 960

This was said in the time of Yeshayahu,

וואס דאס איז געזאגט געווארן בזמנו של ישעי',

English translation 961

in the time of the First Holy Temple,

בזמן בית המקדש הראשון,

English translation 962

when there still existed the five things that were lacking even in the Second Temple.

ווען עס זיינען נאך געווען די ה' דברים שחסרו אפילו בבית שני 103.

English translation 963

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 964

the prophecy of Yeshayahu was "in the days of Yeḥizkiyahu,"

די נבואה פון ישעי' איז געווען "בימי גו' יחזקיהו" 104,

English translation 965

regarding the time of Ḥizkiyahu the king the Gemara says,

וואס בנוגע דעם זמן פון חזקיה המלך זאגט די גמרא 105,

English translation 966

that they searched from Dan to Beersheba and did not find a boy or girl who were not expert in the laws of impurity and purity.

אז בדקו מדן ועד באר שבע ולא מצאו תינוק ותינוקת שלא היו בקיאין בהלכות טומאה וטהרה.

English translation 967

This is indeed a very great wonder:

וואס דאס איז דאך א חידוש גדול ביותר:

English translation 968

the matter of impurity and purity is according to the letter of the law not practically relevant during the entire year,

דער ענין פון טומאה וטהרה איז דאך ע"פ שורת הדין ניט נוגע למעשה במשך השנה כולה,

English translation 969

except at the time of the pilgrimage or for kohanim;

סיידן בשעת העלי' לרגל אדער ביי כהנים;

English translation 970

and here they say that every child and even every girl not only studied the laws of purity,

און דא זאגט מען אז יעדער תינוק און אפילו יעדער תינוקת האבן ניט נאר געלערנט דיני טהרה,

English translation 971

but were also expert in the laws of impurity and purity!

נאר אויך געווען בקי אין די דינים פון טומאה וטהרה!

English translation 972

From the fact that the teachers and the like exerted themselves that they should be expert in these laws,

וואס דערפון וואס די מלמדים וכיו"ב האבן זיך משתדל געווען אז זיי זאלן זיין בקי אין די דינים,

English translation 973

it is proven that this had precedence over other studies,

איז מוכח אז דאס האט געהאט א קדימה לשאר לימודים,

English translation 974

because it was practically relevant,

ווייל דאס איז געווען נוגע בפועל 106,

English translation 975

i.e., that they were guarded in matters of impurity and purity in practice!

ד.ה. אז זיי זיינען געווען אפגעהיט אין עניני טומאה וטהרה בפועל!

English translation 976

And nevertheless they say regarding Yeshayahu the prophet that he was distant from the heavens,

און אעפ"כ זאגט מען בנוגע צו ישעי' הנביא אז ער איז געווען רחוק פון שמים,

English translation 977

and close to the earth.

און קרוב לארץ.

English translation 978

And as is explained in Chassidus in the elucidation of the matter,

וכמבואר אין חסידות בביאור הענין,

English translation 979

that Moshe was in Atzilut,

אז משה איז געווען באצילות 107,

English translation 980

close to the heavens,

קרוב לשמים,

English translation 981

but Yeshayahu was in the world of Beriah,

משא"כ ישעי' איז געווען אין עולם הבריאה 108,

English translation 982

distant from the heavens.

רחוק משמים.

English translation 983

And this is the novelty regarding the instruction in the present time,

און דאס איז דער חידוש בנוגע דער הוראה בזמן הזה,

English translation 984

standing

שטייענדיק

English translation 985

(not in the world of Beriah, but)

(ניט אין עולם הבריאה, נאר)

English translation 986

in the physical world of Asiyah,

אין עולם העשי' הגשמי,

English translation 987

and in exile and in the diaspora,

און אין גלות און אין חוץ לארץ,

English translation 988

even in the darkness of exile,

ביז אין חושך הגלות,

English translation 989

in the time of ikveta demeshicha –

אין דעם זמן פון עקבתא דמשיחא –

English translation 990

that nevertheless specifically there we have the instruction of the precedence of heavens over earth,

אז אעפ"כ האט מען דוקא דארט די הוראה פון קדימת שמים לארץ,

English translation 991

like Moshe.

אזוי ווי משה.

English translation 992

And the reason for the matter is –

און דער טעם הדבר איז –

English translation 993

because it stands in the movement of "lechatḥilah ariber."

ווייל מ'שטייט אין דער תנועה פון "לכתחילה אריבער".

English translation 994

The aforementioned instruction is from the entirety of the portion,

די הוראה האמורה איז דאך פון כללות הפרשה,

English translation 995

which is called by the name "Haazinu,"

וואס ווערט גערופן מיטן נאמען "האזינו",

English translation 996

after "haazinu hashamayim vetshama haaretz."

ע"ש "האזינו השמים ותשמע הארץ".

English translation 997

This is relevant to the day of Shabbat specifically,

וואס דאס איז נוגע ביום השבת במיוחד,

English translation 998

when they read the entire portion in one continuous reading,

ווען מען לייענט די גאנצע פרשה בהמשך אחד,

English translation 999

and were it not for the "decree because of those entering and because of those leaving," they would also recite only one blessing over the entire portion,

און אילולי דער "גזירה משום הנכנסין ומשום היוצאין" 109 וואלט מען אויך געזאגט נאר איין ברכה אויף דער גאנצער פרשה,

English translation 1000

and they read it for one congregation and on one bimah,

און מ'לייענט עס פאר איין ציבור און אויף איין בימה,

English translation 1001

and all the Jews throughout the world hear the same reading,

און אלע אידן שבכל העולם הערן די זעלבע קריאה,

English translation 1002

all of which emphasizes the connection of the entirety of Parshat Haazinu to the present Shabbat.

וואס דאס אלץ איז מדגיש דעם קשר פון כללות פרשת האזינו צום היינטיקן שבת.

English translation 1003

In addition to this, however, there is also the lesson of the present daily portion in the weekly Torah portion itself,

נוסף לזה איז דאך אבער אויך פאראן דער לימוד פון היינטיקן שיעור חומש אין פרשת השבוע גופא,

English translation 1004

the portion of the day of Shabbat,

דער שיעור פון יום השבת,

English translation 1005

from "Shevii,"

פון "שביעי",

English translation 1006

with which one must "live" specifically,

וואס דערמיט דארף מען "לעבן" במיוחד,

English translation 1007

according to the instruction of the Alter Rebbe.

לויט דער הוראה פון אלטן רבי'ן.

English translation 1008

One also finds in today's lesson of Chumash a matter that is particularly connected with the movement of "lechat'chilah ariber":

געפינט מען אויך אין היינטיקן שיעור חומש אן ענין וואס איז פארבונדן במיוחד מיט דער תנועה פון "לכתחילה אריבער":

English translation 1009

In today's lesson,

אין היינטיקן שיעור,

English translation 1010

near its conclusion,

קרוב לסיומו,

English translation 1011

it is written in the verse "And Hashem spoke to Moshe etc. 'Ascend this Mount Avarim, Mount Nevo etc. and die on the mountain etc.'".

שטייט אין פסוק "וידבר ה' אל משה גו' עלה אל הר העברים הזה הר נבו וגו' ומות בהר וגו'".

English translation 1012

Regarding this matter of "Mount Nevo" it is known the teaching of the Maggid,

בנוגע דעם ענין פון "הר נבו" איז דאך ידוע תורת הרב המגיד 110,

English translation 1013

that although the Gemara says on the verse "And You have made him a little less than the angels" that "fifty gates of understanding were created in the world and all of them were given to Moshe except one",

אז כאטש די גמרא 111 זאגט אויפן פסוק 112 "ותחסרהו מעט מאלקים" אז "חמשים שערי בינה נבראו בעולם וכולן ניתנו למשה חסר אחד",

English translation 1014

meaning that Moshe received only the forty-nine gates of understanding,

ד.ה. אז משה האט געקראגן בלויז מ"ט שערי בינה,

English translation 1015

but at the time of the ascent to Mount Nevo Moshe also received the fiftieth gate,

אבער בשעת העלי' להר נבו האט משה געקראגן אויך דעם שער הנו"ן,

English translation 1016

and this is the acronym of "Nevo",

און דאס איז דער ר"ת פון "נבו",

English translation 1017

Nun Bo.

נו"ן בו.

English translation 1018

What this is a matter of "lechat'chilah ariber":

וואס דאס איז אן ענין פון "לכתחילה אריבער":

English translation 1019

It is speaking about Moshe Rabbeinu,

עס רעדט זיך וועגן משה רבינו,

English translation 1020

at the time when he already has the forty-nine gates of understanding,

בשעת ער האט שוין די מ"ט שערי בינה,

English translation 1021

the ultimate perfection,

תכלית השלימות,

English translation 1022

which ostensibly is a matter of "wealth",

וואס לכאורה איז דאס אן ענין פון "עשירות",

English translation 1023

"you are commanded to enrich him",

"אתה מצווה לעשרו" 113,

English translation 1024

and not "his lack which is lacking to him";

און ניט "מחסורו אשר יחסר לו" 114;

English translation 1025

and in the language of Rashi in Parshat Vayelech –

ובלשון רש"י אין פרשת וילך 115 –

English translation 1026

"today my days and years are full",

"היום מלאו ימי ושנותי",

English translation 1027

a matter of "fullness and perfection",

אן ענין של "מילוי ושלימות",

English translation 1028

nevertheless it is said that this is "And You have made him a little less",

אעפ"כ זאגט מען אז דאס איז "ותחסרהו",

English translation 1029

and at the time of the ascent to Mount Nevo he needed to also receive the fiftieth gate!

און בשעת העלי' להר נבו האט ער געדארפט מקבל זיין אויך דעם שער הנו"ן!

English translation 1030

Because when one has the forty-nine gates of understanding it is "what is the novel point",

ווייל בשעת מ'האט מ"ט שערי בינה איז "מאי קמ"ל",

English translation 1031

what is the novelty in the matter,

וואס איז דער חידוש שבדבר,

English translation 1032

the world was created in a manner of "And God saw all that He had made and behold it was very good"! Rather the novelty is,

די וועלט איז דאך באשאפן געווארן באופן פון "וירא אלקים את כל אשר עשה והנה טוב מאד"! נאר דער חידוש איז,

English translation 1033

that one must also have the fiftieth gate.

אז מ'דארף האבן אויך דעם שער הנו"ן.

English translation 1034

Even a moment before this there was already the perfection of "my days and years are full",

אי א רגע לפני זה איז שוין געווען די שלימות פון "מלאו ימי ושנותי",

English translation 1035

until in a manner of "until their completion",

ביז אין אן אופן פון "עד תומם",

English translation 1036

in the ultimate perfection –

בתכלית השלימות –

English translation 1037

it is however because now there is still a day,

איז אבער וויבאלד אז יעצט איז נאך א טאג,

English translation 1038

another moment,

נאך א רגע,

English translation 1039

one must go "me'lechat'chilah ariber",

דארף מען גיין "מלכתחילה אריבער",

English translation 1040

and also acquire the fiftieth gate.

און קריגן אויך דעם שער הנו"ן.

English translation 1041

What although the matter in its simple sense stands regarding Moshe Rabbeinu,

וואס כאטש דער ענין בפשטות שטייט בנוגע צו משה רבינו,

English translation 1042

it is however relevant to every Jew,

איז דאס אבער שייך צו יעדן אידן,

English translation 1043

since it stands in the Torah which is "an inheritance of the congregation of Yaakov",

היות אז דאס שטייט אין תורה וואס איז "מורשה קהילת יעקב" 116,

English translation 1044

and after the matter stands in the Torah,

און נאך דעם וואס דער ענין שטייט אין תורה,

English translation 1045

it is also for a soul in a body,

איז אויך אלס נשמה בגוף,

English translation 1046

every Jew is relevant to receive the fiftieth gate!

איז יעדער איד שייך צו מקבל זיין דעם שער הנו"ן!

English translation 1047

And as it was in its simple sense at that time,

און ווי דאס איז געווען בפשטות בזמן ההוא,

English translation 1048

that although Moshe Rabbeinu himself indeed did not enter the Land of Israel and was taken at the time he received the fiftieth gate,

אז כאטש משה רבינו אליין איז טאקע ניט אריין אין א"י און איז נסתלק געווארן בשעת ער האט מקבל געווען דעם שער הנו"ן,

English translation 1049

it is however "we follow the majority",

איז אבער "אזלינן בתר רובא",

English translation 1050

and most Jews remained alive,

און רוב אידן זיינען געבליבן בחיים,

English translation 1051

"and you who cling to Hashem your God are all alive today",

"ואתם הדבקים בה' אלקיכם חיים כולכם היום" 117,

English translation 1052

and they entered the Land of Israel –

און זיינען אריין קיין ארץ ישראל –

English translation 1053

it is therefore understood,

איז דאך מובן,

English translation 1054

since they were informed about the matter of "Mount Nevo",

וויבאלד אז מ'האט זיי מודיע געווען וועגן דעם ענין פון "הר נבו",

English translation 1055

they are also relevant to the matter of "Mount Nevo",

זיינען זיי אויך שייך צום ענין פון "הר נבו",

English translation 1056

of the fiftieth gate,

פון שער הנו"ן,

English translation 1057

just as their leader,

אזוי ווי זייער נשיא,

English translation 1058

Moshe Rabbeinu was relevant to the fiftieth gate.

משה רבינו איז געווען שייך לשער הנו"ן.

English translation 1059

And the connection of the Jews of that generation to the level of Moshe at the time of his ascent to the mountain is also emphasized in Rashi's commentary on the Torah at the end of our portion,

און דער קשר פון די אידן באותו הדור צו דרגת משה בעת עלייתו להר איז אויך מודגש אין פירוש רש"י על התורה סוף פרשתנו,

English translation 1060

where he explains the verse "on that very day etc.",

וואו ער איז מסביר דעם פסוק 118 "בעצם היום הזה וגו'",

English translation 1061

"because Israel would say 'if we sense it in any way we will not let him go etc.',

"לפי שהיו ישראל אומרים בכך וכך אם אנו מרגישין בו אין אנו מניחין אותו וכו',

English translation 1062

the Holy One, blessed be He, said 'I will bring him in at midday'",

אמר הקב"ה הריני מכניסו בחצי היום",

English translation 1063

meaning that the Jews did not want to allow the matter of the passing away which was on Mount Nevo –

ד.ה. אידן האבן ניט געוואלט דערלאזן דעם ענין ההסתלקות וואס איז געווען בהר נבו –

English translation 1064

from which it is understood how much the matter had an influence upon them.

וואס דערפון איז מובן אויף וויפל דער ענין האט געהאט א השפעה אויף זיי.

English translation 1065

[What incidentally there is in this a "klutz-kashya",

[וואס דרך אגב איז אין דעם פאראן א "קלאץ-קשיא",

English translation 1066

which usually one does not stand upon it:

וואס כרגיל שטעלט מען זיך ניט אויף איר:

English translation 1067

It is speaking about the generation that entered the land,

עס רעדט זיך וועגן דעם דור שנכנסו לארץ,

English translation 1068

when the Jews stood in the most exalted state,

ווען אידן זיינען געשטאנען במצב הכי נעלה,

English translation 1069

after the people of the generation of the wilderness were all no longer,

נאך דעם וואס די אנשי דור המדבר זיינען אלע שוין ניט געווען,

English translation 1070

until the verse says "and you who cling to Hashem your God are all alive today" –

ביז אז דער פסוק זאגט "ואתם הדבקים בה' אלקיכם חיים כולכם היום" –

English translation 1071

how does it come to them such a thing,

איז ווי קומט עס צו זיי אזא מין זאך,

English translation 1072

that they should oppose the will of Hashem! And there is no place here to elaborate on this].

זיי זאלן זיך מנגד זיין צו רצון השם! ואין כאן המקום להאריך בזה].

English translation 1073

What one of the explanations in this is according to the known that there is the Moshe that is in each and every one,

וואס איינע פון די הסברות בזה איז ע"פ הידוע 119 אז עס איז פאראן דער משה שבכל אחד ואחד,

English translation 1074

by virtue of which everyone ascends Mount Nevo together with Moshe Rabbeinu.

וואס מצד דעם איז יעדערער עולה להר נבו צוזאמען מיט משה רבינו.

English translation 1075

And as the Gemara says on the verse "And now Israel what does Hashem your God ask of you" which was said to the generation that entered the land,

און ווי די גמרא 120 זאגט אויפן פסוק 121 "ועתה ישראל מה ה' אלקיך שואל מעמך" וואס איז געזאגט געווארן צום דור שנכנסו לארץ,

English translation 1076

that "is fear a small matter –

אז "אטו יראה מילתא זוטרתי היא –

English translation 1077

in relation to Moshe it is a small matter",

אין לגבי משה מילתא זוטרתי היא",

English translation 1078

and as explained in Chassidus,

וכמבואר אין חסידות 122,

English translation 1079

that by virtue of this being a small matter in relation to Moshe Rabbeinu it is also a small matter for every Jew,

אז מצד דעם וואס דאס איז א מילתא זוטרתי לגבי משה רבינו איז דאס אויך א מילתא זוטרתי ביי יעדן אידן,

English translation 1080

by virtue of the Moshe that is in each and every one,

מצד דעם משה שבכאו"א,

English translation 1081

which in its simple sense the verse is speaking,

וואס בפשטות רעדט דאך דער פסוק,

English translation 1082

as mentioned,

כאמור,

English translation 1083

about the generation that entered the land.

וועגן דעם דור שנכנסו לארץ.

English translation 1084

And this is indeed the inner content of this, that the Jews did not want to allow that Moses should be taken away.

און דאס איז טאקע דער תוכן הפנימי דערפון וואס אידן האבן ניט געוואלט צולאזן אז משה זאל נסתלק ווערן:

English translation 1085

That which is said, that among the Jews there was then the ascent to "Mount Nebo,"

דאס וואס מ'זאגט אז ביי אידן איז געווען דאן די עלי' צו "הר נבו",

English translation 1086

means,

מיינט,

English translation 1087

that then there illuminated within them from the aspect of the Gate of Nun, which pertains to the future redemption.

אז דאן האט אין זיי מאיר געווען פון דער בחי' פון שער הנו"ן וואס איז שייך צו דער גאולה דלעתיד.

English translation 1088

And this is what the Jews wanted,

און דאס האבן אידן געוואלט,

English translation 1089

that the matter should indeed be drawn down below and be so in actuality in this world,

אז דער ענין זאל טאקע נמשך ווערן למטה און זיין אזוי בפועל בעולם הזה,

English translation 1090

which would have been accomplished through the fact that Moses would have remained in this world,

וואס דאס וואלט זיך אויפגעטאן דורך דעם וואס משה וואלט געבליבן בעולם הזה,

English translation 1091

and as is known,

וכידוע 123,

English translation 1092

that if Moses had brought the Jews into the Land of Israel,

אז ווען משה וואלט מכניס געווען אידן לארץ ישראל,

English translation 1093

it would then have been the eternal redemption after which there is no exile.

וואלט עס דאן געווען די גאולה הנצחית שאין אחרי' גלות.

English translation 1094

Which was the desire of the Jews at that time,

וואס דאס איז געווען דער רצון פון די אידן בזמן ההוא,

English translation 1095

to remain with their leader,

צו בלייבן מיט זייער נשיא,

English translation 1096

and to go with him to the Land of Israel for the eternal redemption.

און גיין מיט אים קיין ארץ ישראל צו דער גאולה הנצחית.

English translation 1097

Since, however, at that time "they were not worthy,"

וויבאלד אבער אז דעמולט איז "לא זכו" 124,

English translation 1098

and then there was not the eternal redemption –

און דאן איז ניט געווען די גאולה הנצחית –

English translation 1099

the lesson from this in the present time is,

האט מען דעם לימוד דערפון בזמן הזה,

English translation 1100

that since each person has the ascent to Mount Nebo,

אז וויבאלד יעדערער האט די עלי' להר נבו,

English translation 1101

by virtue of the Moses that is in each and every one,

מצד דעם משה שבכל אחד ואחד,

English translation 1102

he must desire that it be actualized not only by virtue of the aspect of Moses within him spiritually,

דארף ער וועלן עס זאל נפעל ווערן ניט נאר מצד דער בחי' משה שבו ברוחניות,

English translation 1103

but physically, in its simple sense,

נאר בגשמיות כפשוטו,

English translation 1104

that one should go with the leader of our generation physically to the Land of Israel,

מען זאל גיין מיט נשיא דורנו בגשמיות קיין ארץ ישראל,

English translation 1105

because "Just as his seed is alive, so too is he alive"!

ווייל "מה 125 זרעו בחיים אף הוא בחיים"!

English translation 1106

And that which there was an event in the year 5710 –

און דאס וואס ס'איז געווען א מעשה אין תש"י –

English translation 1107

there will immediately be "Awake and sing, you who dwell in the dust,"

וועט דאך גלייך זיין דער "הקיצו ורננו שוכני עפר" 99,

English translation 1108

not merely "Awake" but in a manner of "and sing,"

ניט נאר סתם "הקיצו" נאר באופן פון "ורננו",

English translation 1109

out of joy,

מתוך שמחה,

English translation 1110

and regarding the righteous, this will be immediately, instantly,

ובנוגע צו צדיקים וועט דאך דאס זיין גלייך, מיד,

English translation 1111

at the time of the redemption!

ביי דער גאולה!

English translation 1112

And as is known, that regarding the righteous one need not wait for the calculations that are in the Zohar concerning the years between the coming of the Messiah and the resurrection of the dead –

וכידוע אז בנוגע צו צדיקים דארף מען ניט ווארטן אויף די חשבונות וואס שטייען אין זהר 126 בנוגע די יארן וואס צווישן ביאת המשיח מיט תחיית המתים –

English translation 1113

because the leaders will arise immediately,

ווייל די נשיאים וועלן אויפשטיין גלייך 127,

English translation 1114

as understood from what our sages, of blessed memory, say that "Moses and Aaron will be with us" immediately when the Holy Temple is built,

ווי פארשטאנדיק דערפון וואס חז"ל זאגן 128 אז "משה ואהרן יהא עמנו" גלייך כשיבנה ביהמ"ק,

English translation 1115

and then one will be able to ask them immediately how to conduct oneself in actuality regarding the sacrifices that are in the Holy Temple,

און דאן וועט מען זיי קענען פרעגן גלייך ווי צו פירן זיך בפועל אין די קרבנות שבביהמ"ק,

English translation 1116

which is indeed relevant immediately when the Holy Temple is built.

וואס דאס איז דאך נוגע גלייך כשיבנה ביהמ"ק.

English translation 1117

Just as this is regarding "Moses and Aaron,"

וואס אזוי ווי דאס איז בנוגע צו "משה ואהרן",

English translation 1118

so too is it regarding the "Moses" of each and every generation,

אזוי איז אויך בנוגע צו "משה" שבכל דור ודור,

English translation 1119

the leaders of each generation.

די נשיאים שבכל דור.

English translation 1120

Here the question can be asked –

וואס דא קען ווערן די שאלה –

English translation 1121

Why speak of "wild things"?

וואס רעדט מען "ווילדע זאכן"?

English translation 1122

Firstly, this is necessary because of the time,

איז ערשטנס איז דאס מוכרח מצד דעם זמן,

English translation 1123

for it is a wild time,

ווייל ס'איז א ווילדער זמן,

English translation 1124

when "darkness shall cover the earth and thick darkness the nations,"

ווען "החושך יכסה ארץ וערפל לאומים" 129,

English translation 1125

the way to nullify this is through "wild things,"

איז דער אופן ווי צו דאס מבטל זיין איז דורך "ווילדע זאכן",

English translation 1126

and secondly –

און צווייטנס –

English translation 1127

these are not at all "wild things,"

זיינען דאס גאר ניט קיין "ווילדע זאכן",

English translation 1128

because they are rooted in the Torah, which is "your wisdom and understanding in the eyes of the nations,"

וויילע זיי שטייען אין תורה וואס איז "היא חכמתכם ובינתכם לעיני העמים" 130,

English translation 1129

which causes the nations to say "Surely this great nation is a wise and understanding people,"

וואס פועל'ט אז די עמים זאלן זאגן "רק עם חכם ונבון הגוי הגדול הזה" 130,

English translation 1130

so it is certain that the matters that are stated can be received also "in the eyes of the nations,"

איז זיכער אז די ענינים הנאמרים קענען נתקבל ווערן אויך "לעיני העמים",

English translation 1131

and especially if these are "words that come from the heart,"

ובפרט אויב דאס זיינען "דברים היוצאים מן הלב",

English translation 1132

for then they "enter the heart" and accomplish their effect,

וואס דאן זיינען זיי "נכנסים אל הלב" 131 ופועלים פעולתם,

English translation 1133

and all the more so do they affect the "alien god that is within you."

ועל אחת כמה וכמה אז זיי פועל'ן אויפן "א-ל זר אשר בקרבך" 132.

English translation 1134

And the main point –

והעיקר –

English translation 1135

that one should indeed enter physically into the Land of Israel,

מען זאל טאקע אריינקומען בגשמיות קיין ארץ ישראל,

English translation 1136

immediately and at once,

תיכף ומיד,

English translation 1137

"with the clouds of heaven,"

"וארו עם ענני שמיא" 133,

English translation 1138

together with all the bundles,

צוזאמען מיט אלע פעקלעך 134,

English translation 1139

because then one will take with oneself also all the schools and synagogues, etc.

ווארום דאן וועט מען נעמען מיט זיך אויך די אלע שולן ובית כנסיות 135 וכו'.

English translation 1140

If the question arises –

אי עס ווערט די שאלה –

English translation 1141

it is Shabbat, etc.,

עס איז שבת וכו',

English translation 1142

with the question of whether there are techumim above ten handbreadths, etc. –

מיט דער שאלה צי יש תחומין למעלה מעשרה וכו' 136 –

English translation 1143

it has already been discussed several times,

האט מען שוין גערעדט כמה פעמים 137,

English translation 1144

that even this question Elijah the Prophet will answer...

אז אויך די שאלה וועט אליהו הנביא פארענטפערן...

English translation 1145

And especially since the question does not bother so much,

ובפרט אז די שאלה הארט ניט אויף אזוי פיל,

English translation 1146

because one sees that one can sleep peacefully with this question,

ווייל מ'זעט אז מ'קען שלאפן רואיקערהייט מיט דער שאלה,

English translation 1147

even sleep during the farbrengen,

אפילו שלאפן ביים פארברענגען,

English translation 1148

because "sleep on Shabbat is a delight,"

ווייל "שינה 138 בשבת תענוג" 139,

English translation 1149

indeed not "and you shall lie down and your sleep shall be sweet" because it cannot be "and you shall lie down,"

טאקע ניט "ושכבת וערבה שנתיך" 139 ווייל עס קען ניט זיין "ושכבת",

English translation 1150

but rather "and you shall sit and your sleep shall be sweet,"

נאר "וישבת וערבה שנתיך",

English translation 1151

and especially if one has a place to sit where one is not pushed and one can sleep peacefully...].

ובפרט אויב מ'האט אַן אָרט צו זיצן וואו מ'שטופט ניט און מ'קען שלאפן רואיקערהייט...].

English translation 1152

This is indeed the simple interpretation of "I believe with complete faith in the coming of the Messiah, etc."

וואס דאס איז דאך דער פירוש הפשוט פון "אני מאמין באמונה שלימה בביאת המשיח וכו'"

English translation 1153

(which every Jew says,

(וואס יעדער איך זאגט 140,

English translation 1154

or thinks –

אדער טראכט –

English translation 1155

as is the custom of Chabad),

כמנהג חב"ד 141),

English translation 1156

that one believes that this will be physically, in its simple sense,

אז מ'איז מאמין אז דאס וועט זיין בגשמיות כפשוטו,

English translation 1157

souls in bodies!

נשמות בגופים!

English translation 1158

Being in the Garden of Eden, one does not need to clarify the matter of "I believe";

זייענדיק אין גן עדן דארף מען דאך ניט באווארענען דעם ענין פון "אני מאמין";

English translation 1159

the novelty is that this will be here below,

דער חידוש איז אז דאס וועט זיין דא למטה,

English translation 1160

souls in bodies!

נשמות בגופים!

English translation 1161

And as the Rambam elaborates at the end of the Laws of Kings, how the matter of faith in the coming of Moshiach is a foundation in the Written Torah and in the Oral Torah,

און ווי דער רמב"ם איז מאריך אין סוף הלכות מלכים 142 ווי דער ענין האמונה בביאת המשיח איז א יסוד אין תושב"כ און אין תושבע"פ,

English translation 1162

where he speaks simply about souls in bodies,

וואס דארט רעדט ער בפשטות וועגן נשמות בגופים,

English translation 1163

just as Moshiach himself is a soul in a body,

אזוי ווי משיח אליין איז א נשמה בגוף,

English translation 1164

"a king from the house of David,"

"מלך מבית דוד" 143,

English translation 1165

that the redemption will be through him for Israel, souls in bodies,

אז עס וועט זיין די גאולה על ידו לישראל נשמות בגופים,

English translation 1166

and one will go to the land of Israel physically!

און מ'וועט גיין אין ארץ ישראל בגשמיות!

English translation 1167

And following this –

ובהמשך לזה –

English translation 1168

this is the place to bring that which I was aroused

איז כאן המקום להביא דאס וואס מ'האט מיר מעורר געווען

English translation 1169

("a wise man aroused me"),

("העירני חכם אחד"),

English translation 1170

and by Divine Providence this came to my hand on this Shabbat,

ובהשגחה פרטית איז דאס אנגעקומען לידי בשבת זו,

English translation 1171

regarding what the Chida writes concerning the faith in the coming of Moshiach.

וועגן דעם וואס דער חיד"א שרייבט בנוגע דער אמונה אויף ביאת משיח.

English translation 1172

For the Chida was a decisor both in the revealed aspect of Torah,

וואס דער חיד"א איז דאך געווען א פוסק סיי אין נגלה דתורה,

English translation 1173

in books of Halacha and in his responsa

אין ספרי הלכה און אין זיינע שו"ת

English translation 1174

(Chaim Shaal and the like),

(חיים שאל וכיו"ב),

English translation 1175

and also in the hidden aspect of Torah,

און אויך אין נסתר דתורה,

English translation 1176

as we see that he brings in his books several explanations according to Kabbalah and decides between them.

ווי מ'זעט אז ער ברענגט בספריו כמה ביאורים ע"פ קבלה און איז מכריע ביניהם.

English translation 1177

And the work of this Chida was –

און עבודתו פון דעם חיד"א איז געווען –

English translation 1178

an emissary of the Jews in the land of Israel,

א "שד"ר" פון אידן אין ארץ ישראל,

English translation 1179

who would travel in the diaspora and collect money for the residents of the land of Israel,

וואס פלעגט ארומפארן אין חוץ לארץ און מקבץ זיין ממון פאר בני ארץ ישראל,

English translation 1180

meaning, he would make from diaspora funds funds of the land of Israel,

ד.ה. ער פלעגט מאכן פון מעות חו"ל מעות א"י,

English translation 1181

until unifying the money of the diaspora with that of the land of Israel,

ביז צו מאחד זיין דעם ממון פון חו"ל מיט א"י,

English translation 1182

which is the matter of "make here the land of Israel"

וואס דאס איז דער ענין פון "מאַך דא ארץ ישראל"

English translation 1183

(as per the well-known saying),

(כפתגם הידוע 144),

English translation 1184

which is a preparation for the redemption,

וואס איז א הכנה צו דער גאולה,

English translation 1185

when one will go from the diaspora to the land of Israel.

ווען מ'וועט לפועל גיין פון חו"ל קיין ארץ ישראל.

English translation 1186

He brings in his book "Midbar Kedemot,"

ברענגט ער אין זיין ספר "מדבר קדמות" 145,

English translation 1187

that ostensibly the blessing that one says in the silent prayer "the sprout of David Your servant may You speedily cause to sprout, and his horn be raised through Your salvation –

אז לכאורה איז ניט מובן די ברכה וואס מ'זאגט אין תפלת העמידה "את צמח דוד עבדך מהרה תצמיח וקרנו תרום בישועתך –

English translation 1188

for we hope for Your salvation all day long" is not understood,

כי לישועתך קוינו כל היום",

English translation 1189

for ostensibly,

דלכאורה,

English translation 1190

what does "for we hope for Your salvation" mean,

וואס מיינט "כי לישועתך קוינו",

English translation 1191

since "for" is a term of giving a reason,

וואס "כי" איז א לשון של נתינת טעם,

English translation 1192

that this is a reason for the redemption?

אז דאס איז א טעם אויף דער גאולה?

English translation 1193

And the difficulty is very great according to what is known about how much caution there must be in the words that one says in the silent prayer,

וואס די תמיהה איז גדולה ביותר ע"פ הידוע אויף וויפל עס דארף זיין די זהירות אין די ווערטער וואס מ'זאגט בתפלת העמידה,

English translation 1194

that every word must be with utmost precision –

אז יעדער ווארט דארף זיין בתכלית הדיוק –

English translation 1195

so how does one say "for we hope for Your salvation all day long" as a reason for "the sprout of David Your servant etc."?

איז ווי זאגט מען "כי לישועתך קוינו כל היום" אלס טעם אויף "את צמח דוד עבדך וכו'"?

English translation 1196

And he explains,

און איז מבאר,

English translation 1197

that indeed,

אז אין הכי נמי,

English translation 1198

this is indeed a giving of a reason:

דאס איז טאקע א נתינת טעם:

English translation 1199

the content of the prayer is,

דער תוכן התפלה איז,

English translation 1200

that even if for whatever reason it could be that Moshiach does not need to come now,

אז אפילו אויב מאיזו סיבה שתהי' קען זיין אז משיח דארף ניט קומען יעצט,

English translation 1201

and one could argue that we are in a state of "they did not merit" etc. –

און איינער קען טענה'ן אז מ'איז אין א מצב פון "לא זכו" וכו' –

English translation 1202

one nevertheless asks of the Almighty,

בעט מען אבער ביים אויבערשטן,

English translation 1203

that in the merit of that which "we hope for Your salvation all day long,"

אז אין זכות פון דעם וואס "לישועתך קוינו כל היום",

English translation 1204

there should be "the sprout of David Your servant may You speedily cause to sprout, and his horn be raised through Your salvation."

זאל זיין דער "את צמח דוד עבדך מהרה תצמיח וקרנו תרום בישועתך".

English translation 1205

And the point of the matter is –

וואס די נקודת הענין איז –

English translation 1206

that the very faith and hope for the coming of Moshiach brings about the closeness of the redemption!

אז די עצם אמונה און תקוה אויף ביאת המשיח איז גורם דעם קירוב הגאולה!

English translation 1207

And this is a definitive ruling from the Chida who was, as mentioned, a decisor;

און דאס איז א פסק דין פון דעם חיד"א וואס איז געווען כאמור א פוסק;

English translation 1208

and no one disputes him on this! For generally one decides according to his opinion even in matters where he argues with other decisors,

און קיינער איז ניט חולק אויף אים אין דעם! וואס בכלל איז מען דאך מכריע כדעתו אפילו אין ענינים וואו ער קריגט מיט אנדערע פוסקים,

English translation 1209

and all the more so in this matter where there is no one who disputes him!

ועאכו"כ בענין זה וואס אין חולק עליו!

English translation 1210

And based on this there is also an answer to those who argue that this is not "the custom of our forefathers,"

וואס עפ"ז האט מען אויך א תירוץ צו די וואס טענה'ן אז דאס איז ניט "מנהג אבותינו",

English translation 1211

and say "this is not our way" to be engrossed in faith and hope for the coming of Moshiach –

און זאגן "דאָס איז ניט אונזער וועג" צו קאכן זיך אין דער אמונה און צפי' ותקוה אויף ביאת המשיח –

English translation 1212

because we have an explicit ruling that through "we hope for Your salvation all day long" we attain the matter of "the sprout of David Your servant may You speedily cause to sprout"!

ווייל מ'האט א פסק מפורש אז דורך "לישועתך קוינו כל היום" האט מען דעם ענין פון "את צמח דוד עבדך מהרה תצמיח"!

English translation 1213

And one need not enter into any arguments with those who argue thus,

וואס מ'דארף זיך ניט אריינלאזן אין קיין ויכוחים מיט די וואס טענה'ן אזוי,

English translation 1214

and not be influenced by the "mockers,"

און ניט נתפעל ווערן פון די "מלעיגים",

English translation 1215

because "arguments" only lead to each one wanting to be the one who wins the argument,

ווייל "ויכוחים" ברענגען נאר דערצו וואס יעדערער וויל זיין דער וואס געווינט דעם ויכוח,

English translation 1216

and this can cast, Heaven forbid, the thought that the other is right or weaken etc.,

און דאס קען אריינווארפן ח"ו די מחשבה אז יענער איז גערעכט אדער אפשוואכן וכו',

English translation 1217

it is better to say Tehillim in that time!

איז בעסער זאגן תהלים אין דער צייט!

English translation 1218

One says explicitly in prayer that "because of our sins we were exiled from our land" –

מ'זאגט בפירוש ביים דאוונען 146 אז "מפני חטאינו גלינו מארצנו" –

English translation 1219

the other argues that with him there is no "our sins,"

טענה'ט יענער אז ביי אים איז ניטא דער "חטאינו",

English translation 1220

because "the custom of our forefathers is in our hands"...

ווייל "מנהג אבותינו בידינו"...

English translation 1221

But "sin" is also from the term lack,

אבער "חטא" איז אויך מלשון חסרון 147,

English translation 1222

so there is a lack in the faith and hope for the coming of Moshiach,

איז דא דער חסרון אין דער אמונה ותקוה אויף ביאת המשיח,

English translation 1223

and specifically through one correcting this,

און דוקא דורך דעם וואס מ'איז דאס מתקן,

English translation 1224

and one has the "we hope for Your salvation all day long,"

און מ'האט דעם "לישועתך קוינו כל היום",

English translation 1225

it will surely bring the redemption through Moshiach our righteousness,

וועט עס זיכער ברענגען די גאולה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1226

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1227

And this is the general lesson that one has from this day of the hillula,

וואס דאס איז די הוראה כללית וואס מ'האט פון דעם יום ההילולא,

English translation 1228

which includes the occupation with the Torah of the master of the hillula

וואס דאס איז כולל די התעסקות בתורתו של בעל ההילולא

English translation 1229

(as above page 77),

(כנ"ל סט"ז),

English translation 1230

and also the walking in his ways.

און אויך די הליכה בדרכיו.

English translation 1231

And as explained at length, there is no shortage of talks and letters from the Nasi himself. And especially as it was transmitted by his successors,

וכמבואר באריכות אין די שיחות ומכתבים פון דעם נשיא אליין. און בפרט ווי עס איז איבערגעגעבן געווארן ע"י ממלאי מקומו,

English translation 1232

And particularly by his honor, my father-in-law, the Rebbe, the Nasi of our generation,

ובפרט ע"י כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו,

English translation 1233

how the service in all these matters brings blessing and success in all matters.

ווי די עבודה בכל ענינים אלו ברענגט די ברכה והצלחה בכל הענינים.

English translation 1234

And particularly according to what is explained in the well-known letter of the Nasi of our generation that "stand ready, all of you,"

ובפרט לפי המבואר אין דעם מכתב הידוע פון נשיא דורנו 148 אז "עמדו הכן כולכם",

English translation 1235

that one stands in a manner of "all of you,"

אז מען שטייט אין אן אופן פון "כולכם",

English translation 1236

from "your heads" to "drawer of your water" in a state of "stand ready,"

פון "ראשיכם" ביז "שואב מימיך" אין א מצב פון "עמדו הכן",

English translation 1237

prepared,

גרייט,

English translation 1238

to receive all the blessings mentioned.

צו מקבל זיין אלע ברכות האמורות.

English translation 1239

For the ultimate purpose of the blessing is –

וואס די תכלית הברכה איז דאך –

English translation 1240

the true and complete redemption through our righteous Mashiach,

די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1241

which is also connected to the time that one is now approaching,

וואס איז אויך פארבונדן מיטן זמן צו וועלכן מ'גייט יעצט,

English translation 1242

the time of Motzaei Shabbat,

דער זמן פון מוצאי שבת,

English translation 1243

connected with "the feast of David

פארבונדן מיט "סעודתא דדוד

English translation 1244

the king Mashiach,"

מלכא משיחא" 149,

English translation 1245

and one enters into the time of our joy –

און מ'גייט אריין אין זמן שמחתנו –

English translation 1246

which will be in completeness at the time of "every male shall appear" in the third Beit HaMikdash,

וואס וועט זיין בשלימות בשעת "יראה כל זכורך" 150 בביהמ"ק השלישי,

English translation 1247

where we will celebrate the festival of Sukkot in completeness,

וואו מ'וועט פראווען חג הסוכות בשלימות,

English translation 1248

and there will be the joy of "Hashem will rejoice in His works,"

און עס וועט זיין די שמחה פון "ישמח ה' במעשיו" 151,

English translation 1249

which will be attained through the joy below in the "time of our joy,"

אין וועלכער עס וועט צוקומען דורך דער שמחה שלמטה ב"זמן שמחתנו",

English translation 1250

"Yisrael will rejoice in its Maker."

"ישמח ישראל בעושיו" 152.

English translation 1251

And we will go "with our young and with our old, with our sons and with our daughters,"

און מ'וועט גיין "בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 153,

English translation 1252

the completeness of the people,

שלימות העם,

English translation 1253

together with "their silver and their gold,"

צוזאמען מיט "כספם וזהבם" 154,

English translation 1254

together with the completeness of the Torah and its commandments,

צוזאמען מיט שלימות התורה ומצוותי',

English translation 1255

to the complete Land of Israel,

קיין ארץ ישראל השלימה,

English translation 1256

"a land which the eyes of Hashem your God are upon it from the beginning of the year until the end of the year,"

"ארץ אשר גו' עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 155,

English translation 1257

until a manner of completeness and expansion,

ביז אין אן אופן פון שלימות והרחבה,

English translation 1258

"for Hashem your God will expand your border,"

"כי ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 156,

English translation 1259

And we will go to the Holy Land,

און מ'וועט גיין אין ארץ הקודש,

English translation 1260

and to the capital city –

און אין עיר הבירה –

English translation 1261

Jerusalem, the holy city,

ירושלים עיר הקודש,

English translation 1262

and there itself, on the Temple Mount,

און דארט גופא על הר הבית,

English translation 1263

the holy mountain,

הר הקודש,

English translation 1264

and there itself, in the Beit HaMikdash,

און דארט גופא אין ביהמ"ק,

English translation 1265

"the Sanctuary, Hashem, Your hands have established,"

"מקדש אדנ-י כוננו ידיך" 157,

English translation 1266

in the redemption in its simple sense –

אין דער גאולה בפשטות –

English translation 1267

below ten handbreadths.

למטה מעשרה טפחים.

English translation 1268

Discourse (in the manner of a talk)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 1269

beginning with the words "As an eagle stirs up its nest."

ד"ה כנשר יעיר קנו.

English translation 1270

It is also customary to study a verse from the weekly portion with Rashi's commentary,

ס'איז דאך אויך רגיל צו אפלערנען א פסוק פון פרשת השבוע מיט פירוש רש"י,

English translation 1271

in addition to this, the notes of my father on the Zohar in our portion,

עד"ז די הערות פון טאטן אויפן זהר בפרשתנו,

English translation 1272

and as is the custom recently –

וכנהוג לאחרונה –

English translation 1273

also the daily lesson in Rambam

אויך דעם שיעור היומי אין רמב"ם

English translation 1274

(according to the division of three chapters per day).

(לויט דער חלוקה פון ג' פרקים ליום).

English translation 1275

And according to the principle that "each and every day performs its task," it is understood,

און לויטן כלל אז "כל יומא ויומא עביד עבידתי'" 158 איז מובן,

English translation 1276

that all these matters must have a connection to the "performs its task" of this day,

אז די אלע ענינים דארפן האבן א שייכות צום "עביד עבידתי'" של יום זה,

English translation 1277

the matter of "lechat’chilah ariber,"

דער ענין פון "לכתחילה אריבער",

English translation 1278

since these are the lessons connected to this day.

היות אז דאס זיינען די שיעורים הקשורים ליום זה.

English translation 1279

Regarding Rashi's commentary,

בנוגע לפירוש רש"י,

English translation 1280

there is a Rashi about which we spoke several years ago,

איז פאראן א רש"י וועגן וועלכער מ'האט גערעדט לפני כמה שנים 159,

English translation 1281

but it remained a fundamental matter

אבער עס איז געבליבן אן ענין עיקרי

English translation 1282

which is perplexing,

וואס איז תמוה,

English translation 1283

and during all this time, no one focused on it.

און במשך כל זמן זה האט זיך קיינער ניט אפגעשטעלט אויף דעם.

English translation 1284

This is a Rashi connected to "lechat’chilah ariber,"

וואס דאס איז א רש"י פארבונדן מיט "לכתחילה אריבער",

English translation 1285

on the verse "He made him ride on the high places of the earth,"

אויפן פסוק 160 "ירכיבהו על במותי ארץ גו'",

English translation 1286

for the matter of "He made him ride" itself already indicates a matter of "lechat’chilah ariber,"

וואס דער ענין פון "ירכיבהו" גופא ווייזט שוין אויף אן ענין פון "לכתחילה אריבער",

English translation 1287

because the matter of "riding" is "ariber" (over/across);

ווארום דער ענין פון "רכיבה" איז "אַריבער";

English translation 1288

and particularly since this itself is not on a valley or plain but specifically on "the high places of the earth."

ובפרט אז דאס גופא איז ניט אויף אן עמק אדער מישור נאר דוקא אויף "במותי ארץ".

English translation 1289

And as mentioned,

וכאמור,

English translation 1290

we already spoke once about this Rashi commentary

האט מען שוין אמאל גערעדט וועגן דעם פירוש רש"י

English translation 1291

(and it has also already been written down and printed in my name),

(און ס'איז שוין אויך פארשריבן געווארן און אפגעדרוקט געווארן בשמי),

English translation 1292

but nevertheless it is understood,

אבער אעפ"כ איז מובן,

English translation 1293

that new matters can arise over the course of time,

אז עס קענען צוקומען נייע ענינים במשך הזמן,

English translation 1294

because the Torah in general is "longer than the earth is its measure and broader than the sea,"

ווייל תורה בכלל איז "ארוכה מארץ מדה ורחבה מני ים" 161,

English translation 1295

and particularly Rashi's commentary which contains within it "wondrous matters"

ובפרט פירוש רש"י וועלכער האט אין זיך "ענינים מופלאים"

English translation 1296

(as brought in the Shelah);

(ווי עס ברענגט זיך אין של"ה 162);

English translation 1297

and especially since there is a most perplexing matter which was not explained then.

ובמיוחד אז עס איז פאראן אן ענין תמוה ביותר וועלכן מ'האט דאן ניט מבאר געווען.

English translation 1298

At the beginning of his commentary, Rashi brings from the verse the words "He made him ride on the high places of the earth" and writes "the entire verse is according to its Targum,"

בתחילת פירושו ברענגט רש"י פון פסוק די ווערטער "ירכיבהו על במתי ארץ" און שרייבט "כל המקרא כתרגומו",

English translation 1299

which apparently means according to the explanation of Targum Onkelos.

וואס דאס מיינט לכאורה כפירוש התרגום אונקלוס.

English translation 1300

Now the explanation of Targum Onkelos is "I caused them to dwell on the strongholds of the land,"

וואס דער פירוש פון תרגום אונקלוס איז "אשרינון על תקפי ארעא",

English translation 1301

that the Almighty made the Jews win the war against "the strongholds of the land,"

אז דער אויבערשטער האט געמאכט אידן געווינען די מלחמה קעגן "תקפי ארעא",

English translation 1302

the mighty and strong kings of the Land of Israel

די מלכים תקיפים וחזקים פון ארץ ישראל

English translation 1303

(at the time of the conquest of the land).

(בשעת כיבוש הארץ).

English translation 1304

So if one looks at the following statement in Rashi's commentary,

איז אז מ'גיט א קוק אין דעם קומענדיקן ד"ה אין פירוש רש"י,

English translation 1305

one sees that he explains not like "its Targum" –

זעט מען אז ער איז מפרש ניט ווי "תרגומו" –

English translation 1306

(rather)

(נאר)

English translation 1307

that "He made him ride" is "because the Land of Israel is higher than all lands"!

אז "ירכיבהו" איז "על שם שארץ ישראל גבוה מכל הארצות"!

English translation 1308

That is, this is not a matter of "conquest"

ד.ה. דאס איז ניט אן ענין של "כיבוש"

English translation 1309

(He made him ride)

(ירכיבהו)

English translation 1310

of "mighty kings"

פון "מלכים חזקים"

English translation 1311

(high places of the earth),

(במתי ארץ),

English translation 1312

but rather this means the ascent to the Land of Israel which is higher than all lands!

נאר דאס מיינט די עלי' לארץ ישראל וואס איז גבוה מכל הארצות!

English translation 1313

And in addition to this, also in the entire continuation of Rashi's commentary in "the entire verse,"

ועד"ז איז אויך אין דעם גאנצן המשך פון פירוש רש"י אין "כל המקרא",

English translation 1314

Rashi explains the entire continuation of the verses not according to the explanation of Targum Onkelos!

איז רש"י מבאר דעם גאנצן המשך הפסוקים ניט כפירוש התרגום אונקלוס!

English translation 1315

Regarding "Yarkivehu," the Siftei Chachamim raises a question,

בנוגע צו "ירכיבהו" שטעלט זיך דער שפתי חכמים 163,

English translation 1316

and explains,

און איז מבאר,

English translation 1317

that "as its Targum" means "that He will give them the Land of Israel,"

אז "כתרגומו" מיינט "שיתן להם ארץ ישראל",

English translation 1318

"and if you say,

"וכי תימא

English translation 1319

'If so, He will cause us to inherit, etc., what is "Yarkivehu," etc.,' on this Rashi explains 'that the Land of Israel is high, etc.'"

א"כ הל"ל ינחילנו וגו' מאי ירכיבהו וכו'" איז אויף דעם רש"י מסביר "שארץ ישראל גבוה כו'".

English translation 1320

This, however, is not a sufficient explanation of Rashi's commentary,

דאס איז אבער ניט קיין ביאור מספיק בפירוש רש"י,

English translation 1321

because,

ווייל,

English translation 1322

as stated above,

כאמור לעיל,

English translation 1323

the Targum has its own interpretation of "Yarkivehu on the high places of the earth,"

דער תרגום האט זיין אייגענעם פירוש אין "ירכיבהו על במתי ארץ",

English translation 1324

the matter of the conquest of the kings of the Land of Israel,

דער ענין פון כיבוש מלכי ארץ ישראל,

English translation 1325

and if Rashi holds that this is not sufficient to explain the language of the verse "Yarkivehu,"

און אויב רש"י האלט אז דאס איז ניט גענוג כדי לבאר לשון הכתוב "ירכיבהו",

English translation 1326

he should have said "another matter" and the like before he writes his interpretation,

האט ער געדארפט זאגן "דבר אחר" וכיו"ב פאר דעם וואס ער שרייבט זיין פירוש,

English translation 1327

as is his way in every place,

כדרכו בכל מקום,

English translation 1328

that when he brings two interpretations he writes "another matter" and the like,

אז ווען ער ברענגט צוויי פירושים שרייבט ער "דבר אחר" וכיו"ב,

English translation 1329

and especially since in our case this is not merely a "second interpretation" but an "opposite interpretation." And especially since in the Sifrei these two interpretations are indeed brought as two separate ways in explaining the verse!

ובפרט אז בעניננו איז דאס ניט סתם א "צווייטער פירוש" נאר א "פירוש הפכי". ובפרט אז אין ספרי ברענגען זיך טאקע די צוויי פירושים אלס צוויי באזונדערע אופנים בביאור הכתוב!

English translation 1330

And likewise regarding the continuation of "the entire passage,"

ועד"ז איז אויך בנוגע להמשך "כל המקרא",

English translation 1331

that Rashi brings a different interpretation from the interpretation of the Targum,

אז רש"י ברענגט אן אנדערן פירוש פון פירוש התרגום,

English translation 1332

taken from the Sifrei.

גענומען פון ספרי.

English translation 1333

One also cannot say that with "as its Targum" simply, Rashi means Targum Yonatan,

מ'קען אויך ניט זאגן אז מיט "כתרגומו" סתם מיינט רש"י תיב"ע,

English translation 1334

which indeed brings the interpretation of the verses as a continuation of Rashi's words

וועלכער ברענגט טאקע דעם פירוש הפסוקים כהמשך דברי רש"י

English translation 1335

(according to the second interpretation in the Sifrei),

(כפירוש השני בספרי),

English translation 1336

as discussed at length previously,

ווי גערעדט דעמולט בארוכה,

English translation 1337

that it is not plausible that Rashi with "as its Targum" simply means Targum Yonatan and not Targum Onkelos.

אז ס'איז ניט מסתבר אז רש"י זאל מיט "כתרגומו" סתם מיינען תיב"ע און ניט תרגום אונקלוס.

English translation 1338

Furthermore, it is not understood:

נוסף לזה איז ניט מובן:

English translation 1339

since regarding the first interpretation Rashi brings a source,

וויבאלד אז בנוגע לפירוש הראשון ברענגט רש"י א מקור,

English translation 1340

"as its Targum,"

"כתרגומו",

English translation 1341

why is it that when it comes to the second interpretation

איז פארוואס אז עס קומט צום צווייטן פירוש

English translation 1342

(in which Rashi

(אין וועלכן רש"י.

English translation 1343

elaborates),

איז מאריך),

English translation 1344

he does not bring that his source is from the Sifrei

ברענגט ער ניט אז זיין מקור איז פון ספרי

English translation 1345

(even though he copies the language of the Sifrei almost word for word);

(כאטש ער איז מעתיק לשון הספרי כמעט ווארט אין ווארט);

English translation 1346

and even though he holds that this is the plain meaning of the verse,

און כאטש אז ער האלט אז דאס איז פשוטו של מקרא,

English translation 1347

he should have written not "our Rabbis expounded" but "our Rabbis interpreted" and the like.

האט ער געדארפט שרייבן ניט "דרשו רבותינו" נאר "פירשו רבותינו" וכיו"ב.

English translation 1348

When Rashi's commentary was explained previously

ווען מ'האט מבאר געווען דעם פירוש רש"י דעמולט

English translation 1349

(several years ago),

(לפני כמה שנים),

English translation 1350

a rationale was given for why Rashi interprets the verses contrary to the interpretation of the Targum,

האט מען געזאגט א הסברה אין דעם וואס רש"י איז מפרש די פסוקים שלא כפירוש התרגום,

English translation 1351

but in addition to this not being an explanation of the contradiction in Rashi,

אבער נוסף לזה וואס דאס איז נאך ניט קיין ביאור אויף דער סתירה בפירש"י,

English translation 1352

which begins with "as its Targum" and continues contrary to the interpretation of the Targum,

וואס הויבט אן "כתרגומו" און איז ממשיך שלא כפירוש התרגום,

English translation 1353

in truth the previous explanation actually adds to the question of why Rashi indeed deviates from Targum Onkelos:

איז באמת גאר דער ביאור דעמולט נאך מוסיף אין דער קשיא פארוואס איז טאקע רש"י משנה פון תרגום אונקלוס:

English translation 1354

It was discussed previously,

מ'האט גערעדט דעמולט,

English translation 1355

that the reason Rashi deviates from the interpretation of the Targum is,

אז דער טעם וואס רש"י איז משנה פון פירוש התרגום איז,

English translation 1356

because from the continuation of the verses here it is implied,

ווייל פון המשך הכתובים דא איז משמע,

English translation 1357

that it speaks here about a special reward that Jews receive as a result

אז עס רעדט זיך דא וועגן א שכר מיוחד וועלכע אידן קריגן אלס תוצאה

English translation 1358

of their observance of the Torah and its commandments;

פון זייער קיום התורה ומצוותי';

English translation 1359

consequently, one cannot say that the verses speak only about entering the land and conquering the land simply,

במילא קען מען ניט זאגן אז די פסוקים רעדן בלויז וועגן כניסה לארץ וכיבוש הארץ סתם,

English translation 1360

because the matters that existed at the time of entering the land were already in the Land of Israel before entering it and before the observance of the Torah and its commandments;

ווייל די ענינים וואס מ'האט בשעת הכניסה לארץ זיינען דאך שוין געווען אין ארץ ישראל לפני הכניסה בה און פאר דעם קיום התומ"צ;

English translation 1361

and according to the simple understanding of the matter,

וכפשטות הענין,

English translation 1362

that the Land of Israel was a "land flowing with milk and honey" by its nature even before the Jews came there.

אז ארץ ישראל איז געווען אן "ארץ זבת חלב ודבש" 164 בטבעה נאך איידער אידן זיינען אהין אריינגעקומען.

English translation 1363

Therefore Rashi teaches,

דעריבער לערנט רש"י,

English translation 1364

that "butter of cattle and milk of sheep" means a special matter that occurred "in the days of Solomon,"

אז "חמאת בקר וחלב צאן" 165 מיינט אן ענין מיוחד וואס האט זיך אויפגעטאן "בימי שלמה",

English translation 1365

and "fat of lambs" means a special matter that was "in the days of the ten tribes,"

און "חלב כרים" מיינט אן ענין מיוחד וואס איז געווען "בימי עשרת השבטים",

English translation 1366

and likewise regarding the other matters in the first verse.

ועד"ז בשאר הענינים שבפסוק הראשון.

English translation 1367

So even though this is how it was explained previously and thus it entered the list and was printed in my name, etc. –

איז כאטש אז אזוי האט מען דעמולט מבאר געווען און אזוי איז אריין אין דער רשימה און נדפס בשמי וכו' –

English translation 1368

but this is not a sufficient explanation regarding the first verse,

אבער דאס איז ניט קיין ביאור מספיק בנוגע דעם ערשטן פסוק,

English translation 1369

because the implication of the language of the first verse "Yarkivehu on the high places of the earth, etc.,"

ווארום משמעות הלשון פון ערשטן פסוק "ירכיבהו על במותי ארץ גו'",

English translation 1370

is precisely the opposite,

איז פונקט להיפך,

English translation 1371

that it speaks about a matter that already existed before this,

אז עס רעדט זיך וועגן אן ענין וואס איז שוין געווען לפני זה,

English translation 1372

and the Jews received it at the time of their entry into the land,

און אידן האבן אים געקראגן בשעת כניסתם לארץ,

English translation 1373

that is, that previously there already were "high places of the earth" and "produce of the field," etc.,

ד.ה. אז פריער איז שוין געווען "במתי ארץ" און "תנובות שדי" וכו',

English translation 1374

and the novelty is only in that then the Jews received it.

און דער חידוש איז בלויז אין דעם וואס דאן האבן דאס אידן געקראגן.

English translation 1375

Consequently, one cannot say that this is Rashi's compulsion to deviate from the interpretation of the Targum in "Yarkivehu on the high places of the earth."

במילא קען מען ניט זאגן אז דאס איז רש"י'ס הכרח צו משנה זיין פון פירוש התרגום אין "ירכיבהו על במתי ארץ".

English translation 1376

Granted, the second verse,

בשלמא דער צווייטער פסוק,

English translation 1377

begins a new matter,

הויבט אן א דבר חדש,

English translation 1378

"butter of cattle and milk of sheep, etc.,"

"חמאת בקר וחלב צאן וגו'",

English translation 1379

but regarding the first verse it is still not explained what compels Rashi to deviate from the interpretation of the Targum?

אבער בנוגע צום ערשטן פסוק איז נאך ניט מוסבר וואס איז מכריח רש"י'ן צו משנה זיין פון פירוש התרגום?

English translation 1380

Therefore it appears to say a great novelty in Rashi's commentary,

דעריבער איז נראה לומר א חידוש גדול אין פירוש רש"י,

English translation 1381

with an introduction:

זבהקדם:

English translation 1382

The language of Rashi "kethargumo" is certainly precise,

דער לשון רש"י "כתרגומו" איז דאך זיכער בדיוק,

English translation 1383

and as we see several times that Rashi uses the language "Targum Onkelos" and other places where he uses the language "kethargumo" simply. As we also see this in our parshah itself,

און ווי מ'זעט כמה פעמים אז רש"י נוצט דעם לשון "תרגום אונקלוס" און אנדערע ערטער וואו ער נוצט דעם לשון "כתרגומו" סתם. ווי מ'זעט דאס אויך בפרשתנו גופא,

English translation 1384

in the verses before this and after it,

אין די פסוקים שלפני זה ושלאח"ז,

English translation 1385

that sometimes Rashi uses the term "Targum Onkelos" and sometimes he uses the term "kethargumo" simply. One must say,

אז אמאל נוצט רש"י דעם תואר "תרגום אונקלוס" און אמאל נוצט ער דעם תואר "כתרגומו" סתם. מוז מען זאגן,

English translation 1386

that the difference is precise.

אז דער שינוי איז בדיוק.

English translation 1387

It is close to say,

איז קרוב לומר,

English translation 1388

and with me this is a matter of certainty,

און ביי מיר איז דאס א דבר ודאי,

English translation 1389

that "kethargumo" simply indeed does not mean "Targum Onkelos"!

אז "כתרגומו" סתם מיינט טאקע ניט "תרגום אונקלוס"!

English translation 1390

When Rashi says "kethargumo" simply he means by it,

ווען רש"י זאגט "כתרגומו" סתם מיינט ער דערמיט,

English translation 1391

that the translation of the verse is according to the literal "translation" of the verse,

אז דער טייטש פון דעם פסוק איז לויט דער ווערטלעכער "איבערזעצונג" פון פסוק,

English translation 1392

in whatever language it may be. If the language of the "ben chamesh lamikra" is French,

אין וועלכן לשון עס זאל ניט זיין. אויב דער לשון פון דעם בן חמש למקרא איז פראנצויזיש,

English translation 1393

then the "kethargumo" is in French,

איז דער "כתרגומו" אין פראנצויזיש,

English translation 1394

and so forth in English,

ועד"ז אין ענגליש,

English translation 1395

and so forth in all languages. Here it is not relevant in what language one translates the words,

ועד"ז אין אלע שפראכן. דא איז ניט נוגע אין וואס פאר א שפראך מ'זעצט איבער די ווערטער,

English translation 1396

rather here it is relevant that the explanation of the verse is according to the translation of "every nation in its own language."

נאר דא איז נוגע אז דער פירוש הכתוב איז לויט דעם איבערזעצונג פון "עם ועם כלשונו".

English translation 1397

[And this is also not like Rashi sometimes gives a translation of a word "bila'az",

[און דאס איז אויך ניט ווי רש"י זאגט אמאל א תרגום פון א ווארט "בלע"ז",

English translation 1398

because that means "in the language of that nation" and the like,

ווארום דאס מיינט "בלשון עם זו" וכיו"ב,

English translation 1399

but "kethargumo" simply means like the Targum. It is in whatever language it may be,

משא"כ "כתרגומו" סתם מיינט ווי דער תרגום. איז בכל לשון שיהי',

English translation 1400

whether French or English or another language].

צי פראנצויזיש צי ענגליש צי אן אנדער שפראך].

English translation 1401

And this is what Rashi means here with "kethargumo",

און דאס מיינט דא רש"י מיט "כתרגומו",

English translation 1402

that the explanation of "all the scripture" is according to the literal translation of the verse,

אז דער פירוש "כל המקרא" איז לויט דער ווערטלעכער איבערזעצונג פון דעם פסוק,

English translation 1403

and in order to explain this Rashi brings the explanation of the Sifri,

און כדי דאס מבאר זיין ברענגט רש"י דעם פירוש פון ספרי,

English translation 1404

which is also "targumo".

וואס איז אויך "תרגומו".

English translation 1405

It still remains difficult, however:

עס בלייבט נאך אבער שווער:

English translation 1406

The way of Rashi in every place is,

דרכו של רש"י בכל מקום איז,

English translation 1407

first he explains the meaning of the words,

פריער טייטשט ער אויס דעם פירוש התיבות,

English translation 1408

and only afterwards does he explain the content and continuation of the matter,

און ערשט לאח"ז איז ער מבאר תוכן והמשך הענין,

English translation 1409

the general matter of the thing.

דער ענין כללי שבדבר.

English translation 1410

According to this it requires explanation,

לפי זה איז דורש ביאור,

English translation 1411

why in our verse does Rashi deviate from this rule,

פארוואס אין אונזער פסוק איז רש"י משנה פון דעם כלל,

English translation 1412

and explains first

און טייטשט אויס פריער

English translation 1413

(in the verses)

(אין די פסוקים)

English translation 1414

the general explanation,

דעם פירוש הכללי,

English translation 1415

and only afterwards the details of the words?

און ערשט לאח"ז די פרטי התיבות?

English translation 1416

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1417

In the notes of my father on the Zohar,

אין די הערות פון טאטן אויפן זהר,

English translation 1418

he focuses in the first note of this week's parshah,

שטעלט ער זיך אין דער ערשטער הערה פון הייינטיקער פרשה 166,

English translation 1419

on what the Zohar says regarding the passing of Rashbi the language "on that day etc.",

אויף דעם וואס דער זהר 167 זאגט בנוגע צו הסתלקות הרשב"י דעם לשון "בההוא יומא כו'",

English translation 1420

and explains the allusions and gematrias in it with the names etc. that are alluded to in this,

און איז מבאר די רמזים וגימטריאות שבדבר מיט די שמות וכו' וואס זיינען מרומז בזה,

English translation 1421

according to the wisdom of Kabbalah.

ע"פ חכמת הקבלה.

English translation 1422

And as discussed several times,

וכמדובר כמה פעמים,

English translation 1423

there is certainly from this a lesson in the service of man to his Maker.

איז זיכער דערפון פאראן א הוראה אין עבודת האדם לקונו.

English translation 1424

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1425

Today's Rambam lesson includes a conclusion and a beginning,

דער היינטיקער שיעור רמב"ם איז כולל א סיום והתחלה,

English translation 1426

the conclusion of the laws of Me'ilah and the beginning of the laws of the Paschal sacrifice.

דער סיום פון הלכות מעילה 168 און די התחלה פון הלכות קרבן פסח 169.

English translation 1427

That also in this there must certainly be a lesson in the service of man to his Maker,

וואס אויך אין דעם מוז זיכער זיין א הוראה בעבודת האדם לקונו,

English translation 1428

and as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1429

Continuing the discussion above regarding the fact that today is the yahrzeit of our Rebbe the Maharash,

בהמשך להמדובר לעיל וועגן דעם וואס היינט איז דער יום ההילולא פון רבי'ן מהר"ש,

English translation 1430

this is the place to add the special lesson from his conduct in Torah.

איז כאן המקום להוסיף די הוראה מיוחדת פון זיין הנהגה אין תורה.

English translation 1431

And as is known the saying on the verse "this is the book of the generations of Adam",

וכידוע דער פתגם 170 אויפן פסוק "זה ספר תולדות אדם" 171,

English translation 1432

that when one contemplates the "generations of Adam",

אז בשעת מ'טראכט זיך אריין אין "תולדות אדם",

English translation 1433

the generations of every Jew who conducts himself in a manner of "you are called Adam" referring to "likeness to the Supernal",

אין די תולדות פון יעדן אידן וואס פירט זיך אין אן אופן פון "אתם קרויין אדם" 172 ע"ש "אדמה לעליון" 173,

English translation 1434

one can find in them a "book" and study and lesson,

קען מען געפינען אין זיי א "ספר" ולימוד והוראה,

English translation 1435

and in a manner of "book" from the term "the heavens declare",

ובאופן פון "ספר" מלשון "השמים מספרים"* 173,

English translation 1436

a term of clarity and light,

לשון בהירות ואור,

English translation 1437

in a revealed manner;

באופן גלוי;

English translation 1438

and especially when it speaks about

ובפרט ווען עס רעדט זיך וועגן

English translation 1439

(not just an "Adam", rather)

(ניט סתם אן "אדם", נאר)

English translation 1440

a prince in Israel,

א נשיא בישראל,

English translation 1441

it is certainly that the totality of his life days is a lesson for every Jew who looks into this book,

איז דאך זיכער אז כללות ימי חייו איז א הוראה פאר יעדן אידן וועלכער קוקט אריין בספר זה,

English translation 1442

until the lesson makes "illuminated" the life of every Jew in his conduct in the way of Torah and His commandments.

ביז אז די הוראה מאכט "ליכטיק" דעם לעבן פון יעדן אידן אין זיין הנהגה בדרך התורה ומצוותי'.

English translation 1443

One indeed finds a special matter and novelty in the Torah of this Rebbe the Maharash regarding the leaders before him

געפינט מען טאקע אן ענין וחידוש מיוחד בתורתו פון דעם רבי'ן מהר"ש לגבי הנשיאים שלפניו

English translation 1444

(that although one cannot differentiate between one "great luminary" and another "great luminary",

(וואס כאטש אז מ'קען ניט מחלק זיין צווישן איין "מאור הגדול" מיט א צווייטן "מאור הגדול",

English translation 1445

this is nevertheless a matter that is revealed,

איז דאס אבער א דבר שבגלוי,

English translation 1446

as follows).

כדלקמן).

English translation 1447

What this is in addition to his innovation in his conduct –

וואס דאס איז נוסף צו זיין חידוש אין זיין הנהגה –

English translation 1448

As is known the saying of the early Chassidim that the conduct of the Rebbe Maharash was a Baal Shem-style conduct. What this is a matter of "lechat'chilah ariber",

כידוע דער פתגם פון חסידים הראשונים אז די הנהגה פון רבי'ן מהר"ש איז געווען א בעל-שם'סקע הנהגה 174. וואס דאס איז אן ענין פון "לכתחילה אריבער",

English translation 1449

Because the matter of miracles was also present by the previous leaders,

ווארום דער ענין פון מופתים איז דאך געווען אויך ביי די נשיאים שלפניו,

English translation 1450

By the Alter Rebbe and the Mitteler Rebbe etc.,

ביים אלטן רבי'ן און מיטעלן רבי'ן וכו',

English translation 1451

But the innovation of the Rebbe Maharash,

איז אבער דער אויפטו פון רבי'ן מהר"ש,

English translation 1452

Is that this was from the outset a "Baal Shem-style conduct",

אז דאס איז געווען מלכתחילה א "בעל-שם'סקע הנהגה",

English translation 1453

That is, that even before one came to ask him for a blessing for healing and the like, he had already done it.

ד.ה. אז נאך איידער מ'איז געקומען בעטן ביי אים א ברכה לרפואה וכיו"ב האט ער דאס שוין אויפגעטאן.

English translation 1454

And as has been discussed several times,

וכמדובר כמה פעמים,

English translation 1455

That this is also alluded to in the title "Baal Shem",

אז דאס איז אויך נרמז אין דעם תואר "בעל שם",

English translation 1456

That he is a master over the "Shem",

אז ער איז א בעל הבית אויפן "שם",

English translation 1457

With all the superior aspects therein.

מיט אלע עילויים שבדבר.

English translation 1458

[What then (or earlier) emerges from this regarding every Jew simply,

[וואס דערנאך (אדער פריער) קומט דערפון ארויס בנוגע צו יעדן אידן כפשוטו,

English translation 1459

That every Jew is a master over his name,

אז יעדער איד איז א בעל הבית על שמו,

English translation 1460

As the law is simply,

ווי דער דין איז בפשטות,

English translation 1461

That every Jew can change his name,

אז יעדער איד קען משנה זיין שמו 175,

English translation 1462

And through that which he is called by his new name for thirty days,

און דורך דעם וואס ער איז נקרא בשמו החדש שלשים יום,

English translation 1463

It becomes his name according to Torah regarding the writing of documents and the like (unlike his old name which becomes a name that has been forgotten).

ווערט עס שמו על פי תורה בנוגע צו כתיבת שטרות וכיו"ב (משא"כ שמו הישן ווערט א שם שנשתקע 176).

English translation 1464

What this is indeed a very great innovation:

וואס דאס איז דאך א חידוש גדול ביותר:

English translation 1465

In general, his name which they call him in the holy tongue constitutes and enlivens and sustains the person,

בכלל איז דאך דער שמו אשר יקראו לו בלשון הקודש מהווה ומחי' ומקיים את האדם 177,

English translation 1466

And here it is speaking about a name that his parents gave him,

און דא רעדט זיך וועגן א נאמען וואס זיינע עלטערן האבן אים געגעבן,

English translation 1467

Which is indeed directed to the supernal will

וואס דאס איז דאך מכוון לרצון העליון

English translation 1468

(As it is stated in the writings of the Ariza"l),

(ווי עס שטייט אין כתבי האריז"ל 178),

English translation 1469

And nevertheless, a Jew is a "Baal Shem" and has the power to change his source of vitality,

און אעפ"כ איז א איד א "בעל שם" און האט בכח צו משנה זיין זיין מקור החיות,

English translation 1470

And he does not need to have any reason for this and even not any cause for this,

און ער דארף ניט האבן קיין טעם לזה ואפילו ניט קיין סיבה לזה,

English translation 1471

Only because that is what he wants].

נאר בלויז ווייל אזוי וויל ער].

English translation 1472

In addition to this innovation in the conduct of the Rebbe Maharash,

איז נוסף לחידוש זה אין דער הנהגה פון רבי'ן מהר"ש,

English translation 1473

One also finds an innovation in his Torah regarding the leaders before him,

געפינט מען אויך א חידוש בתורתו לגבי הנשיאים שלפניו,

English translation 1474

What although "who can be compared to him",

וואס כאטש אז "מי ידמה לו",

English translation 1475

Nevertheless,

אעפ"כ,

English translation 1476

Since it is known the teaching of the Baal Shem Tov that from every thing that a person sees or hears he must derive a lesson in his service to his Creator,

וויבאלד ס'איז ידוע תורת הבעש"ט 179 אז פון יעדער זאך וואס א איך זעט אדער הערט דארף ער ארויסנעמען א הוראה בעבודתו לקונו,

English translation 1477

It is understood,

איז מובן,

English translation 1478

That so it is also regarding this matter,

אז אזוי איז אויך בענין זה,

English translation 1479

That although "who can be compared to him", there is certainly a lesson in service from his innovation in his Torah.

אז כאטש "מי ידמה לו" איז זיכער פאראן א הוראה בעבודה פון זיין חידוש בתורתו.

English translation 1480

M. The innovation of the Rebbe Maharash in his Torah,

מ. דער חידוש פון דעם רבי'ן מהר"ש בתורתו,

English translation 1481

Which one sees with physical eyes,

וועלכן מ'זעט בעיני בשר,

English translation 1482

Is that which he was the first of the leaders who began with the matter of "Hemshechim" in Chassidus.

איז דאס וואס ער איז געווען דער ערשטער פון די נשיאים וואס האט אנגעהויבן מיטן ענין פון "המשכים" אין חסידות 180.

English translation 1483

By the leaders before this one finds a maamar with a commentary,

ביי די נשיאים שלפני זה געפינט מען א מאמר מיט א ביאור,

English translation 1484

"To understand with additional explanation" or "to understand the roots of the matters" and the like,

"להבין בתוס' ביאור" אדער "להבין שרשי הדברים" וכיו"ב,

English translation 1485

But one does not find several maamarim in one continuum,

אבער מ'געפינט ניט כמה מאמרים בהמשך אחד,

English translation 1486

Like a "Hemshech" simply.

ווי א "המשך" בפשטות

English translation 1487

Which is a multitude of separate maamarim that are in continuum one with another,

וואס איז א ריבוי מאמרים נפרדים וואס זיינען בהמשך זה לזה,

English translation 1488

Until that sometimes the entire Hemshech was written separately and the beginnings and endings of the maamarim were written separately.

ביז אז לפעמים איז דער המשך כולו געשריבן געווארן בפ"ע און די התחלות וסיומים פון די מאמרים זיינען געשריבן בפ"ע.

English translation 1489

And as one sees simply in Torah Or and Likkutei Torah,

און ווי מ'זעט בפשטות אין תו"א און לקו"ת,

English translation 1490

That there are no Hemshechim there,

אז דארט זיינען ניטא קיין המשכים,

English translation 1491

Only maamarim with commentaries.

נאר מאמרים מיט ביאורים.

English translation 1492

And so too regarding the other discourses. When one looks,

ועד"ז בשאר הדרושים. אז מען קוקט זיך צו,

English translation 1493

One can indeed find a connection and continuum between the maamarim,

קען מען טאקע געפינען א קשר והמשך בין המאמרים,

English translation 1494

And perhaps one can say that they are indeed a "Hemshech",

און אפשר קען מען זאגן אז זיי זיינען טאקע א "המשך",

English translation 1495

But openly to physical eyes one does not see a continuum in this.

אבער בגלוי לעיני בשר זעט מען ניט קיין המשך בזה.

English translation 1496

And so too is it also in the discourses of the Mitteler Rebbe in Torah Chayim

ועד"ז איז אויך אין די דרושים פון מיטעלן רבי'ן אין תורת חיים

English translation 1497

(Which was printed by his son,

(וואס איז נדפס געווארן על ידי בנו 181,

English translation 1498

And also by him,

און אויך על ידו,

English translation 1499

As is known the stories about this),

כידוע די סיפורים בזה 182),

English translation 1500

That these are separate maamarim,

אז דאס זיינען מאמרים נפרדים,

English translation 1501

Not Hemshechim.

ניט קיין המשכים.

English translation 1502

In "Shaarei Orah" and the books similar to it one indeed finds long Hemshechim,

אין "שערי אורה" און די ספרים שכיו"ב געפינט מען טאקע המשכים ארוכים,

English translation 1503

But these are indeed not discourses and separate maamarim,

אבער דאס זיינען דאך ניט קיין דרושים ומאמרים נפרדים,

English translation 1504

Only books on specific subjects,

נאר ספרים על ענינים מסויימים,

English translation 1505

Just as "Shaarei Orah" is a commentary on Chanukah and Purim.

אזוי ווי "שערי אורה" איז א ביאור אויף חנוכה ופורים.

English translation 1506

It turns out,

קומט אויס,

English translation 1507

That the matter of "Hemshechim" is found for the first time by the Rebbe Maharash,

אז דעם ענין פון "המשכים" געפינט מען צום ערשטן מאל ביים רבי'ן מהר"ש,

English translation 1508

And afterwards the matter of Hemshechim was also by the leaders after him,

און דערנאך איז געווען דער ענין ההמשכים אויך ביי די נשיאים שלאחריו,

English translation 1509

By the Rebbe n"a and by k"k m"v Admo"r leader of our generation.

ביים רבי'ן נ"ע און ביי כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו.

English translation 1510

That is, although by them there were also separate maamarim,

ד.ה. כאטש ביי זיי זיינען אויך געווען מאמרים נפרדים,

English translation 1511

They also wrote Hemshechim.

האבן זיי אבער אויך געשריבן המשכים.

English translation 1512

The matter –

דער ענין –

English translation 1513

That "Hemshechim" of Chassidus was a primary innovation of the Rebbe Maharash –

אז "המשכים" פון חסידות איז געווען א חידוש עיקרי פון רבי'ן מהר"ש –

English translation 1514

Is also emphasized in another matter:

איז אויך מודגש אין נאך אן ענין:

English translation 1515

One finds,

מען געפינט,

English translation 1516

That the "Hemshechim" of the Rebbe Maharash were said not at the beginning of his leadership,

אז די "המשכים" פון רבי'ן מהר"ש זיינען געזאגט געווארן ניט בתחילת נשיאותו,

English translation 1517

Only several years after the beginning of his leadership.

נאר כמה יארן לאחרי תחילת נשיאותו.

English translation 1518

What is generally found,

וואס בכלל געפינט מען,

English translation 1519

that at the beginning of the presidency of a president,

אז בתחילת הנשיאות פון א נשיא,

English translation 1520

the influence of the president after him is not yet discernible,

איז נאך ניכר די השפעה פון דעם נשיא שלאחריו,

English translation 1521

as we also see in the discourses,

ווי מ'זעט עס אויך אין די מאמרים,

English translation 1522

that several discourses of the presidents at the beginning of their presidency are a copy of a discourse of the previous Rebbe

אז כמה מאמרים פון די נשיאים שבתחילת נשיאותם זיינען א העתקה פון א מאמר פון דעם פריערדיקן רבי'ן

English translation 1523

(only sometimes there is a small addition in quantity,

(נאר אמאל איז פאראן א הוספה קטנה בכמות,

English translation 1524

and sometimes it is an exact copy letter for letter),

און אמאל איז דאס ממש א העתקה אות באות),

English translation 1525

as we find it in the discourses of the Rebbe

ווי מ'געפינט עס אין די מאמרים פון רבי'ן

English translation 1526

Maharash at the beginning of his presidency,

מהר"ש בתחילת נשיאותו,

English translation 1527

and likewise by the Rebbe N"E and by the president of our generation

ועד"ז ביים רבי'ן נ"ע און ביי נשיא דורנו

English translation 1528

(one indeed finds discourses from the later years that are a copy of the presidents before them –

(מ'געפינט טאקע נאך מאמרים פון די שפעטערדיקע יארן וואס זיינען א העתקה פון די נשיאים שלפנ"ז –

English translation 1529

but this is only in a minority of discourses).

אבער דאס איז נאר במיעוט מאמרים).

English translation 1530

And the reason for the matter is,

און דער טעם הדבר איז,

English translation 1531

because the more one enters into the presidency,

ווייל וואס מער מען גייט אריין אין דער נשיאות,

English translation 1532

the more emphasized and apparent is the innovation of the president,

איז מער מודגש ונראה דער חידוש פון דעם נשיא,

English translation 1533

for by a president it must be "ascend in holiness,"

וואס ביי א נשיא דארף דאך זיין "מעלין בקודש" 183,

English translation 1534

so over time his innovation and unique matter come out with emphasis.

איז במשך הזמן קומט ארויס בהדגשה זיין חידוש און ענין מיוחד.

English translation 1535

And regarding our matter –

ובנוגע לעניננו –

English translation 1536

since the matter of "the early riser" is found by the Rebbe Maharash himself in the later years of his presidency,

וויבאלד דעם ענין ה"המשכים" געפינט מען ביים רבי'ן מהר"ש גופא אין די שפעטערדיקע יארן פון נשיאותו,

English translation 1537

it is proven and most emphasized,

איז מוכח ומודגש ביותר,

English translation 1538

that this is a primary innovation of his.

אז דאס איז א חידוש עיקרי שלו.

English translation 1539

From this there is also a directive and lesson for every Jew:

דערפון איז אויך א הוראה ולימוד לכאו"א מישראל:

English translation 1540

In general, it is known the caution about innovating in Chassidus and saying discourses and the like,

בכלל איז דאך ידוע די זהירות פון מחדש זיין אין חסידות און זאגן מאמרים וכיו"ב,

English translation 1541

unless through this one can come to fear of Heaven

סיידן אויב דורך דעם קען צוקומען אין יראת שמים

English translation 1542

(in which case one may say even explanations in Tanya,

(וואס דאן קען מען זאגן אפילו פירושים אין תניא,

English translation 1543

as is known the letter of the Rebbe N"E about this),

כידוע דער בריוו פון רבי'ן נ"ע בזה 184),

English translation 1544

and as is known the warning not to innovate in Chassidus with the sharp words that were said about it which I do not wish to repeat

און ווי באוואוסט די הזהרה ניט צו מחדש זיין אין חסידות מיט די שארפע ווערטער וואס מ'האט דערביי געזאגט וועלכע איך וויל ניט איבער'חזר'ן

English translation 1545

(and presumably everyone knows them without this).

(און מסתמא ווייס זיי יעדערער בלאו הכי).

English translation 1546

Because the matter of "the wellsprings of wisdom" was given over only to the presidents,

ווייל דער ענין פון "מעיינות החכמה" איז איבערגעגעבן געווארן נאר צו די נשיאים,

English translation 1547

who can innovate in it,

וואס זיי קענען מחדש זיין אין דעם,

English translation 1548

until the manner of "like a spring that grows stronger,"

ביז באופן פון "כמעין המתגבר" 185,

English translation 1549

which means a matter of innovation every single day,

וואס דאס מיינט אן ענין של חידוש בכל יום ויום,

English translation 1550

as one sees simply by a "spring,"

ווי מ'זעט בפשטות ביי א "מעין",

English translation 1551

that it grows stronger not only the first time but every single day

אז ער איז זיך מתגבר ניט נאר בפעם הראשונה נאר בכל יום ויום

English translation 1552

[in contrast to "a cistern that does not lose a drop" is a different order in service,

[משא"כ "בור סוד שאינו מאבד טיפה" 185 איז אן אנדער סדר אין עבודה,

English translation 1553

not a matter of innovations];

ניט אן ענין של חידושים];

English translation 1554

in contrast, regarding others there must be the caution of saying innovations in Chassidus.

משא"כ בנוגע צו אנדערע דארף זיין די זהירות פון זאגן חידושים אין חסידות.

English translation 1555

But in what matter is it said –

אבער במה דברים אמורים –

English translation 1556

a matter of actual innovations,

אן ענין של חידושים ממש,

English translation 1557

but when it speaks about an addition of depth and explanation in the words of the teacher,

אבער ווען עס רעדט זיך וועגן א תוספת העמקה וביאור בדברי הרב,

English translation 1558

in this there must surely be by everyone the toil and involvement in this and in the manner of "to expand upon it."

אין דעם דארף דאך זיכער זיין ביי יעדערן די יגיעה און התעסקות בזה ובאופן פון "לאפשא לה" 60.

English translation 1559

And all the more so regarding the revealed part of Torah –

ועאכו"כ בנוגע צו נגלה דתורה –

English translation 1560

there is surely the obligation upon every Jew "to expand upon it,"

איז דאך זיכער פאראן דער חיוב אויף יעדער אידן "לאפשא לה",

English translation 1561

to innovate in Torah!

צו מחדש זיין אין תורה!

English translation 1562

And that which he claims that he is not suited to innovate in Torah,

און דאס וואס ער טענה'ט אז ער איז ניט שייך צו מחדש זיין אין תורה,

English translation 1563

one must answer him "try it out!" You cannot know if you are suited to it unless you will toil and test whether you can! And "I have not toiled and I have found, do not believe" –

דארף מען אים ענטפערן "פרואוו אויס"! דו קענסט ניט וויסן צי דו ביסט שייך דערצו סיידן דו וועסט הארעווען און אויספרואוון צי דו קענסט! און "לא יגעתי ומצאתי אל תאמין" 186 –

English translation 1564

without toiling he cannot discover if he is suited to it,

אָן האָרעווען קען ער ניט אויסגעפינען צי ער איז שייך דערצו,

English translation 1565

until that "do not believe,"

ביז אז "אל תאמין",

English translation 1566

this is not only not according to intellect but even not according to faith;

דאס איז ניט נאר לא ע"פ שכל נאר אפילו ניט ע"פ אמונה;

English translation 1567

and if he says "I have not toiled and I have found," one knows for certain that this is a lie!

און אויב ער זאגט אז "לא יגעתי ומצאתי" ווייס מען זיכער אז דאס איז א שקר!

English translation 1568

And at the time that there will be the "toil,"

און בשעת עס וועט זיין די "יגיעה",

English translation 1569

"I have toiled and I have not found, do not believe,"

איז "יגעתי ולא מצאתי אל תאמין",

English translation 1570

it is certain that he will "find" the innovation in Torah that belongs to him,

עס איז זיכער אז ער וועט "געפינען" דעם חידוש בתורה וואס באלאנגט צו אים,

English translation 1571

as is known in the explanation of "and give our portion in Your Torah,"

כידוע בפירוש 187 "ותן חלקנו בתורתך" 188,

English translation 1572

that every Jew has his portion in Torah that only he can innovate,

אז יעדער איד האט זיין חלק אין תורה וואס נאר ער קען מחדש זיין 189,

English translation 1573

and that portion waits for him until he will reveal it and innovate it!

און דער חלק וואַרט אויף אים ביז ער וועט אים מגלה זיין און מחדש זיין!

English translation 1574

And in this matter of "to expand upon it" comes the directive from the innovation of the Rebbe Maharash,

און אין דעם ענין פון "לאפשא לה" קומט די הוראה פון דעם חידוש פון רבי'ן מהר"ש,

English translation 1575

the matter of "the early riser":

דער ענין פון "המשכים":

English translation 1576

When a Jew engages in the matter of "to expand upon it,"

בשעת א איד טוט אין דעם ענין פון "לאפשא לה",

English translation 1577

innovating in Torah,

מחדש זיין אין תורה,

English translation 1578

this can be done in two manners:

קען דאס געטאן ווערן אויף צוויי אופנים:

English translation 1579

One manner is,

איין אופן איז,

English translation 1580

that he innovates one time and he stops. And when he innovates later again,

אז ער איז מחדש איין מאל און ער שטעלט זיך אפ. און ווען ער איז מחדש שפעטער נאכאמאל,

English translation 1581

this is only an innovation relative to yesterday,

איז דאס בלויז א חידוש לגבי אייערנעכטן,

English translation 1582

an innovation relative to his study before he began to innovate. But the second manner is,

א חידוש לגבי זיין לימוד איידער ער האט אנגעהויבן מחדש זיין. אבער דער צווייטער אופן איז,

English translation 1583

that this is "in continuation,"

אז דאס איז "בהמשך",

English translation 1584

that the innovation of one day is in continuation to the innovation of the day before,

אז דער חידוש פון איין טאג איז בהמשך צום חידוש ביום שלפנ"ז,

English translation 1585

a matter of elevation in holiness in the innovations themselves.

אן ענין פון העלאה בקודש אין די חידושים גופא.

English translation 1586

And this is the innovation that is learned from the Torah of the Baal HaHilula,

און דאס איז דער חידוש וואס מ'לערנט אפ פון תורת בעל ההילולא,

English translation 1587

that the "lafsha lah" must be in a manner of "continuation,"

אז דער "לאפשא לה" דארף זיין באופן של "המשך",

English translation 1588

which is a matter of "lechat’chilah ariber";

וואס דאס איז אן ענין של "לכתחילה אריבער";

English translation 1589

that after he has labored and innovated on the previous day,

אז נאך דעם וואס ער האט געהארעוועט און מחדש געווען ביום שלפני זה,

English translation 1590

he does not rest or repeat what he innovated yesterday. Rather, he goes "lechat’chilah ariber" in a manner and movement of "continuation."

גייט ער זיך ניט אפרוען אדער איבער'חזר'ן דאס וואס ער האט מחדש געווען נעכטן. נאר ער גייט "מלכתחילה אריבער" אין אן אופן ותנועה פון "המשך".

English translation 1591

Just as this is in the study of Torah,

אזוי ווי דאס איז אין לימוד התורה,

English translation 1592

so too is it in the fulfillment of the commandments,

אזוי איז אויך אין קיום המצוות,

English translation 1593

"study leads to action,"

"לימוד מביא לידי מעשה",

English translation 1594

for the action is the main thing:

וואס המעשה הוא העיקר:

English translation 1595

The fulfillment of the commandments must surely be with beautification,

קיום המצוות דארף דאך זיין בהידור,

English translation 1596

"This is my God and I will beautify Him,"

"זה א-לי ואנוהו" 190,

English translation 1597

so in this there can also be the two aforementioned manners,

איז אין דעם קענען אויך זיין די צוויי אופנים האמורים,

English translation 1598

either that he beautifies the commandment one time,

אדער אז ער איז מהדר במצוה איין מאל,

English translation 1599

and afterwards he stands on the same level,

און דערנאך שטייט ער אין דער זעלבער דרגא,

English translation 1600

or he ascends from level to level in the beautification of the commandments themselves,

אדער ער איז עולה מדרגא לדרגא אין הידור המצוות גופא,

English translation 1601

in continuation of the previous beautification,

בהמשך צום הידור שלפנ"ז,

English translation 1602

i.e., his beautification is not only relative to the law in the Shulchan Aruch,

ד.ה. זיין הידור איז ניט נאר בערך צו דעם דין אין שו"ע,

English translation 1603

but also relative to "beyond the letter of the law,"

נאר אויך בערך צו "לפנים משורת הדין" 191,

English translation 1604

a beautification regarding beautification.

א הידור לגבי הידור.

English translation 1605

And this is the lesson from the matter of continuations,

און דאס איז די הוראה פון דעם ענין ההמשכים,

English translation 1606

that the fulfillment of the commandments must be with beautification upon beautification,

אז דער קיום המצוות דארף זיין בהידור על גבי הידור,

English translation 1607

one beautification in continuation to the second beautification.

איין הידור בהמשך צום צווייטן הידור.

English translation 1608

And one should elaborate on all this,

ויש להאריך בכל זה,

English translation 1609

and give to the wise and he will become wiser yet.

ותן לחכם ויחכם עוד.

English translation 1610

In continuation to the above, there is also a gathering of an institution that is called by the name "Tz’a’irei Agudas Chabad,"

בהמשך להאמור לעיל איז דאך אויך פאראן א כינוס פון א מוסד וואס ווערט אנגערופן בשם "צעירי אגודת חב"ד",

English translation 1611

and the title and name "young ones" itself also brings out the same content of the aforementioned matter,

וואס דער תואר ושם "צעירים" גופא ברענגט ארויס אויך דעם זעלבן תוכן הענין הנ"ל,

English translation 1612

of "continuation."

פון "המשך".

English translation 1613

For the unique matter of a "young one" is that he grows,

ווארום דער ענין המיוחד פון א "צעיר" איז וואס ער וואקסט,

English translation 1614

before the age of standing.

לפני גיל העמידה.

English translation 1615

And especially since we are in the thirtieth year,

ובפרט אז מ'האלט ביי שנת השלשים,

English translation 1616

"a son of thirty for strength."

וואס "בן שלשים לכח" 192.

English translation 1617

And the matter of growth must be noticeable,

און דער ענין הצמיחה דארף זיין ניכר,

English translation 1618

one must see that one grows and does not stand in one place;

מען דארף זעען אז מ'וואקסט און מ'שטייט ניט אויף איין ארט;

English translation 1619

for when one stands in one place, this is not a matter of a "young one." And this very thing that one has the name "young ones" is a proof that one has the power to grow and not stand in one place.

ווארום בשעת מ'שטייט אויף איין ארט איז דאס ניט קיין ענין פון א "צעיר". און דאס גופא וואס מ'האט דעם נאמען "צעירי" איז א באווייז אז מ'האט דעם כח צו וואקסן און ניט שטיין אויף איין ארט.

English translation 1620

And accordingly it is understood regarding the gathering,

ועד"ז איז מובן בנוגע צום כינוס,

English translation 1621

that there must be a matter of "growth" and continuation in the gathering of this year relative to last year.

אז עס דארף זיין אן ענין של "צמיחה" והמשך אין דעם כינוס שבשנה זו לגבי השנה שעברה.

English translation 1622

It is not enough that one looks in the newspaper and sees what was written last year,

ס'איז ניט גענוג דאס וואס מ'גיט א קוק אין צייטונג און מ'זעט וואס מ'האט געשריבן בשנה שעברה,

English translation 1623

that one copies the same thing,

אז מען איז מעתיק די זעלבע זאך,

English translation 1624

only one changes the date,

נאר מ'איז משנה דעם תאריך,

English translation 1625

and also the names of the participants etc.

און אויך די נעמען פון די משתתפים וכו'

English translation 1626

(which is a necessary thing,

(וואס דאס איז א דבר המוכרח,

English translation 1627

since for some

היות אז מאיזו

English translation 1628

reason others came this year etc.),

סיבה זיינען בשנה זו געקומען אנדערע וכו'),

English translation 1629

rather there must be a true innovation!

נאר עס דארף זיין א חידוש ממש!

English translation 1630

I.e., that even if one did in the previous year with utmost perfection,

ד.ה. אז אפילו אויב מ'האט געטאן בשנה שלפנ"ז בתכלית השלימות,

English translation 1631

to the point that one publicized it and wrote it in the newspaper together with "pictures,"

ביז אז מ'האט דאס מפרסם געווען און פארשריבן אין צייטונג צוזאמען מיט "פיקטשערס",

English translation 1632

for "it is a commandment to publicize those who perform a commandment,"

ווארום "מצוה לפרסם עושי מצוה",

English translation 1633

as is known the responsa of the Rashba on this –

כידוע די תשובת הרשב"א בזה 193 –

English translation 1634

this year there must be a "continuation" and one must add more in this.

דארף בשנה זו זיין א "המשך" און מ'דארף אויפטאן נאכמער אין דעם.

English translation 1635

How is it possible to add in publicity –

ווי איז שייך אז מ'זאל מוסיף זיין אין פרסום –

English translation 1636

it is through adding in the actions in actual deed,

איז דאס דורך דעם וואס מ'איז מוסיף אין די פעולות במעשה בפועל,

English translation 1637

then automatically it also comes to this in the publicity!

דעמולט קומט במילא אויך צו אין דעם פרסום!

English translation 1638

I.e., the service must be in a manner of "young ones,"

ד.ה. די עבודה דארף זיין באופן פון "צעירים",

English translation 1639

in a manner of "continuation,"

באופן של "המשך",

English translation 1640

that one grows and adds and ascends in holiness from year to year,

אז מ'וואקסט און מ'איז מוסיף ומעלה בקודש מדי שנה בשנה,

English translation 1641

and especially since in this year there has been added the "new higher light that has not yet shone from the days of the world such a supernal light,"

ובפרט אז בשנה זו איז צוגעקומען דער "אור חדש עליון יותר שלא הי' מאיר עדיין מימי עולם אור עליון כזה" 194,

English translation 1642

consequently the innovation must be incomparably greater relative to the innovation of last year.

במילא דארף זיין דער חידוש שלא בערך לגבי דעם חידוש שבשנה שעברה.

English translation 1643

And in continuation to this –

ובהמשך לזה –

English translation 1644

a Chassidic farbrengen is connected with beverage,

איז דאך א חסידישע פארברענגען פארבונדן מיט משקה,

English translation 1645

therefore it is customary to distribute beverage before the gathering,

וואס דעריבער איז רגיל צו טיילן משקה פאר דעם כינוס,

English translation 1646

and especially since this is beverage from a gathering in the four cubits of the Rebbe, my father-in-law, the Nasi of our generation,

ובפרט אז דאס איז משקה פון א התוועדות אין די ד' אמות פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו,

English translation 1647

and the four cubits of a place where Torah is grown and a place where prayer is grown.

און ד' אמות פון א מקום שמגדלים בו תורה ומקום שמגדלים בו תפלה 195.

English translation 1648

And the matter of beverage is to add in joy,

וואס דער ענין פון משקה איז צו מוסיף זיין אין שמחה,

English translation 1649

and joy breaks through barriers,

וואס שמחה איז פורץ גדר 196,

English translation 1650

and in a manner of "and you shall spread forth,"

ובאופן פון "ופרצת" 197,

English translation 1651

breaking through every barrier and measure and limitation,

פורץ כל גדר ומדידה והגבלה,

English translation 1652

which is a most exalted matter,

וואס דאס איז אן ענין הכי נעלה,

English translation 1653

to the point that it is said "Jerusalem shall be inhabited as unwalled villages,"

ביז אז מ'זאגט אז "פרזות תשב ירושלים" 198,

English translation 1654

i.e., that even regarding the wall of Jerusalem, which is an essential matter in the holiness of Jerusalem

ד.ה. אז אפילו בנוגע צו חומת ירושלים וואס איז אן ענין עיקרי אין קדושת ירושלים

English translation 1655

(as is known the differences in laws between within the wall and outside the wall),

(כידוע די חילוקי דינים צווישן לפנים מן החומה און מחוץ לחומה 199),

English translation 1656

in this very thing there is a greater perfection of "unwalled villages,"

איז אין דעם גופא פאראן א גרעסערע שלימות פון "פרזות",

English translation 1657

breaking through the barriers of the wall,

פורץ זיין די גדרי החומה,

English translation 1658

for then the perfection of "Jerusalem" is achieved,

וואס דאן ווערט די שלימות פון "ירושלים",

English translation 1659

the perfection of awe,

שלימות היראה 200,

English translation 1660

perfection in all matters of Judaism,

שלימות אין אלע ענינים פון אידישקייט,

English translation 1661

Torah and commandments.

תורה ומצוותי'.

English translation 1662

And the concept of "and you shall spread forth" is a preparation for "the breaker has gone up before them,"

און דער ענין פון "ופרצת" איז א הכנה צו "עלה הפורץ לפניהם" 201,

English translation 1663

at the coming of Mashiach our righteousness,

בביאת משיח צדקנו,

English translation 1664

in one moment and in one instant.

בשעתא חדא וברגעא חדא.

English translation 1665

And particularly when it is on the day of Shabbat,

ובפרט אז מ'שטייט ביום השבת,

English translation 1666

whose concept is delight,

וואס ענינו איז תענוג,

English translation 1667

and specifically in this time of "Rava d'Ravin" which is connected to "an inheritance without borders –

ובפרטיות אין דעם זמן פון "רעוא דרעוין" 202 וואס איז פארבונדן מיט "נחלה 203 בלי מצרים –

English translation 1668

and you shall spread forth to the west and to the east and to the north and to the south,"

ופרצת ימה וקדמה וצפונה ונגבה",

English translation 1669

then the Most High delights all Jews with "children, life, and ample sustenance,"

אז דער אויבערשטער איז מענג אלע אידן אין "בני חיי ומזוני רויחי",

English translation 1670

immediately, literally from the word actuality,

בקרוב ממש מלשון ממשות 204,

English translation 1671

including and especially the actuality of the future redemption.

כולל ובמיוחד די ממשות פון דער גאולה העתידה.

English translation 1672

Then there will be "and the glory of the Lord shall be revealed, and all flesh together shall see that the mouth of the Lord has spoken,"

וואס דאן וועט זיין דער "ונגלה כבוד ה' וראו כל בשר יחדיו כי פי ה' דיבר" 205,

English translation 1673

"for they shall all know Me, from their smallest to their greatest."

"כי כולם ידעו אותי למקטנם ועד גדולם" 206.

English translation 1674

And this is accomplished through the spreading of the wellsprings in particular,

וואס דאס ווערט אויפגעטאן דורך הפצת המעיינות במיוחד,

English translation 1675

and also through the spreading of Judaism,

און אויך דורך הפצת היהדות,

English translation 1676

Torah and its commandments in general,

תורה ומצוותי' בכלל,

English translation 1677

including the concept of the seven commandments of the children of Noah for "all inhabitants of the world"

כולל דעם ענין פון ז'ז מצוות בני נח פאר "כל באי העולם" 207

English translation 1678

(as discussed several times),

(כמדובר כמה פעמים 208),

English translation 1679

and according to the promise of Mashiach in the "Sanctuary of Mashiach" that when your wellsprings spread forth outward, "the Master has come" –

וכהבטחת משיח אין "היכל משיח" אז לכשיפוצו מעינותיך חוצה איז "אתי מר" 209 –

English translation 1680

this is King Mashiach,

דא מלכא משיחא,

English translation 1681

and with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 1682

[His Holy Honor, our Master, Teacher, and Rebbe, may he live for many good years, gave a drink to the honorable Rabbi D.R., may he live, for the gathering of Tzeirei Agudas Chabad].

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן משקה להר"ר ד.ר. שיחי' עבור הכינוס דצא"ח].

English translation 1683

The explanation in Rashi's commentary –

דער ביאור בפירוש רש"י –

English translation 1684

and with an introduction, another difficulty in Rashi:

ובהקדם נאך א תמיהה אין רש"י:

English translation 1685

At the end of the commentary on both verses,

צום סוף פון דעם פירוש פון ביידע פסוקים,

English translation 1686

after he brings the commentary of the Sifri,

נאך דעם וואס ער ברענגט דעם פירוש הספרי,

English translation 1687

Rashi writes:

שרייבט רש"י:

English translation 1688

"And there is another way to explain these two verses

"ועוד יש לפרש שני מקראות הללו

English translation 1689

[the two verses]

[די ביידע פסוקים]

English translation 1690

according to the Targum of Onkelos:

אחר תרגום של אונקלוס:

English translation 1691

'I will cause them to dwell upon the strength of the land, etc.'"

אשרינון על תקפי ארעא וגו'".

English translation 1692

And according to the simple interpretation of "according to its Targum,"

וואס לפי הפירוש הפשוט אין "כתרגומו",

English translation 1693

that this means "the Targum of Onkelos,"

אז דאס מיינט "תרגום אונקלוס",

English translation 1694

it is entirely not understood:

איז אינגאנצן ניט מובן:

English translation 1695

Earlier Rashi says "the entire verse is according to its Targum,"

פריער זאגט רש"י "כל המקרא כתרגומו",

English translation 1696

then he explains the verses not according to the explanation of the Targum,

דערנאך איז ער מפרש די פסוקים ניט כפירוש התרגום,

English translation 1697

and at the end he says further that one can explain the verses "according to the Targum of Onkelos"?!

און צום סוף זאגט ער ווייטער אז מ'קען מפרש זיין די פסוקים "אחר תרגום של אונקלוס"?!

English translation 1698

But according to the above explanation, this is understood:

אבער על פי הביאור דלעיל איז דאס מובן:

English translation 1699

That which Rashi says at the beginning of the commentary "the entire verse is according to its Targum" does not mean "the Targum of Onkelos,"

דאס וואס רש"י זאגט בתחילת הפירוש "כל המקרא כתרגומו" מיינט ניט "תרגום אונקלוס",

English translation 1700

rather it means "according to its translation" in any language it may be,

נאר דאס מיינט "כתרגומו" בכל לשון שיהי',

English translation 1701

according to its literal explanation.

כפירושו המילולי.

English translation 1702

And therefore Rashi prefaces this,

וואס דעריבער איז דאס רש"י מקדים,

English translation 1703

because this is the foundation for the continuation of his commentary on "with the heights of the earth" and "the produce of the field" and "honey from a rock and oil from a flinty rock,"

ווייל דאס איז דער יסוד צו המשך פירושו אויף "במתי ארץ" און "תנובות שדי" און "דבש מסלע ושמן מחלמיש צור",

English translation 1704

and so on regarding the matters that follow.

ועד"ז די ענינים שלאח"ז.

English translation 1705

Later Rashi explains the details in the verses,

שפעטער איז רש"י מפרש די פרטים שבפסוקים,

English translation 1706

that all these matters mean according to their simple meaning

וואס מיינען די אלע ענינים כפשוטו

English translation 1707

(not like the Targum of Onkelos).

(ניט ווי תרגום אונקלוס).

English translation 1708

And therefore he first prefaces the general explanation,

און דערפאר איז ער פריער מקדים דעם פירוש הכללי,

English translation 1709

in order to explain how this is consistent according to the simple meaning of the verse according to "its translation,"

כדי לבאר ווי דאס שטימט ע"פ פשוטו של מקרא לפי "תרגומו",

English translation 1710

and only afterwards does he explain the details of the words.

און ערשט לאח"ז איז ער מפרש פרטי התיבות.

English translation 1711

And after all this he elaborates,

און לאחרי כל זה פירט ער אויס,

English translation 1712

that there is another explanation,

אז ס'איז דא נאך א פירוש,

English translation 1713

"the Targum of Onkelos,"

"תרגום של אונקלוס",

English translation 1714

not according to its simple translation.

ניט כתרגומו בפשטות.

English translation 1715

And with this, all the aforementioned matters are understood,

וואס דערמיט זיינען מובן די אלע ענינים הנ"ל,

English translation 1716

and also the precise points in this Rashi commentary,

און נאך דיוקים שבפירוש רש"י זה,

English translation 1717

and give to a wise man and he will become yet wiser.

ותן לחכם ויחכם עוד.

English translation 1718

The explanation in the note in the Zohar:

דער ביאור אין דער הערה אין זהר:

English translation 1719

In the note, the father explains how the expression "on that day" which appears in the Zohar regarding the day of the passing of Rabbi Shimon bar Yochai alludes to the names etc. according to Kabbalah,

אין דער הערה איז דער טאטע מבאר ווי דער לשון "בההוא יומא" וועלכער שטייט אין זהר בנוגע צו יום הסתלקותו של רשב"י איז מרמז אויף די שמות וכו' ע"פ קבלה,

English translation 1720

and from this it is understood how the expression is precise and brings out a unique content.

וואס דערפון איז מובן ווי דער לשון איז בדיוק און ברענגט ארויס א תוכן מיוחד.

English translation 1721

And indeed one sees,

און מ'זעט טאקע,

English translation 1722

that although in other books

אז כאטש אין אנדערע ספרים

English translation 1723

(books of the chronicles of the days of Rabbi Shimon bar Yochai and the like)

(ספרי תולדות ימי רשב"י וכיו"ב)

English translation 1724

a different expression is used regarding this day of Lag BaOmer,

ווערט גענוצט אן אנדער לשון בנוגע צו דעם טאג פון ל"ג בעומר,

English translation 1725

nevertheless in the Zohar the expression is "on that day,"

איז אבער אין זהר דער לשון "בההוא יומא",

English translation 1726

which certainly contains in it a lesson and instruction in the service of man.

וואס זיכער איז אין דעם פאראן א הוראה ולימוד בעבודת האדם.

English translation 1727

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 1728

It is explained in many places the difference between the usual expression in the Talmud "come and hear" and the usual expression in the Zohar "come and see":

ס'איז מבואר בכ"מ 210 דער חילוק צווישן דעם לשון הרגיל בש"ס "תא שמע" מיטן לשון הרגיל בזהר "תא חזי":

English translation 1729

Both parts of the Torah

ביידע חלקים בתורה

English translation 1730

(both the Talmud and the Zohar)

(סיי ש"ס סיי זהר)

English translation 1731

are "the word of the Lord." However, there is a difference between them,

זיינען "דבר ה'". ס'איז אבער פאראן א חילוק ביניהם,

English translation 1732

that in the revealed part of the Torah one does not see openly the word of the Lord,

אז אין נגלה דתורה זעט מען ניט בגלוי דעם דבר ה',

English translation 1733

rather it is only a matter of understanding and hearing,

נאר ס'איז בלויז אן ענין של הבנה ושמיעה,

English translation 1734

because regarding practical application, only the halachah which is the revelation of the Supreme Will is relevant,

ווייל בנוגע לפועל איז בלויז נוגע די הלכה וואס איז גילוי רצון העליון,

English translation 1735

a matter of hearing,

אן ענין של שמיעה,

English translation 1736

which is not a recognition of the essence but only knowledge of the existence,

וואס דאס איז ניט א הכרת המהות נאר בלויז ידיעת המציאות,

English translation 1737

in contrast to the inner dimension of the Torah, where there is the seeing of the essence of the word of the Lord.

משא"כ אין פנימיות התורה איז פאראן די ראיית המהות פון דעם דבר הוי'.

English translation 1738

And this is simply the difference between seeing and hearing,

וואס דאס איז בפשטות דער חילוק צווישן ראי' און שמיעה 211,

English translation 1739

as one sees it in a person simply regarding the body and soul,

ווי מ'זעט עס ביי א מענטשן בפשטות בנוגע צום גוף ונשמה,

English translation 1740

that in the body there is sight,

אז אין דעם גוף איז פאראן ראי',

English translation 1741

recognition of the essence,

הכרת המהות,

English translation 1742

in contrast regarding the soul there is only knowledge of the existence,

משא"כ בנוגע דער נשמה איז פאראן בלויז ידיעת המציאות,

English translation 1743

that one knows that there is an existence that enlivens the body,

אז מ'ווייס אז ס'איז דא א מציאות וואס איז מחי' דעם גוף,

English translation 1744

and that it is "literally a part of God from above,"

און אז זי איז א "חלק אלוקה ממעל ממש" 212,

English translation 1745

but what is its essence and what is it,

אבער וואס איז איר מהות און וואס איז זי,

English translation 1746

that one does not know,

דאס ווייס מען ניט,

English translation 1747

just as one does not know what is Divinity.

אזוי ווי מ'ווייס ניט וואס איז אלקות 213.

English translation 1748

And as we also see the difference between seeing and hearing in halachah,

און ווי מ'זעט אויך דעם חילוק צווישן ראי' און שמיעה אין הלכה,

English translation 1749

in the law of "a witness cannot become a judge,"

אין דעם דין פון "אין עד נעשה דיין" 214,

English translation 1750

that although hearing the words of the witnesses indeed influences the court,

אז כאטש שמיעת דברי העדים איז טאקע משפיע אויף בית-דין,

English translation 1751

because they have a "presumption of integrity,"

ווייל זיי האבן א "חזקת כשרות",

English translation 1752

until they rule based upon them;

ביז אז מען פסק'נט על פיהם;

English translation 1753

one can, however, also offer a reasoning to the contrary,

קען מען אבער זאגן אויך א סברא להיפך,

English translation 1754

until there can be a reality of conspiring witnesses;

ביז אז עס קען זיין א מציאות פון עדים זוממין;

English translation 1755

but not so if a fellow member of the court himself saw the act,

משא"כ אויב דער חבר הבית-דין האט אליין געזען די מעשה,

English translation 1756

then "a witness cannot become a judge,"

איז "אין עד נעשה דיין",

English translation 1757

because there cannot be any reality that he should have a reasoning to the contrary.

ווייל עס קען ניט זיין קיין מציאות אז ביי אים זאל זיין א סברא להיפך.

English translation 1758

So it is also in Torah –

וואס אזוי איז אויך אין תורה –

English translation 1759

"This is the Torah, a man" –

זאת התורה אדם 215 –

English translation 1760

that it contains within itself the two aspects of body and soul,

אז זי האט אין זיך די ביידע ענינים פון גוף ונשמה,

English translation 1761

the revealed part of Torah

נגלה דתורה

English translation 1762

(the bodies of Torah)

(גופי תורה 216)

English translation 1763

and the inner dimension of Torah

און פנימיות התורה

English translation 1764

(the soul of Torah).

(נשמתא דאורייתא 216).

English translation 1765

Thus, when it comes to the bodies of Torah,

איז ווען עס קומט צו גופי תורה,

English translation 1766

the revealed part of Torah,

נגלה דתורה,

English translation 1767

there one has only knowledge of the reality in the soul within the matter,

האט מען דארט בלויז ידיעת המציאות אין דער נשמה שבדבר,

English translation 1768

in the Divinity within the Torah,

אין די אלקות שבתורה,

English translation 1769

which is why the usual expression in the Talmud is "come and hear,"

וואס דעריבער איז דער לשון הרגיל אין ש"ס "תא שמע",

English translation 1770

a matter of hearing,

אן ענין של שמיעה,

English translation 1771

knowledge of the reality;

ידיעת המציאות;

English translation 1772

but not so in the inner dimension of Torah,

משא"כ אין פנימיות התורה,

English translation 1773

the soul of Torah,

נשמתא דאורייתא,

English translation 1774

there the Divinity within the Torah is in a revealed manner and in a manner of seeing and ultimate realization.

דארט איז די אלקות שבתורה באופן גלוי ובאופן של ראי' ותכלית ההתאמתות.

English translation 1775

This is also alluded to in the name of the book of the Zohar,

וואס דאס איז אויך נרמז אין דעם נאמען פון ספר הזהר,

English translation 1776

which is called in books by another name that is connected with a matter of light and revelation,

וואס ווערט אנגערופן אין ספרים מיט אן אנדער נאמען וואס איז פארבונדן מיט אן ענין של אור וגילוי,

English translation 1777

until the name "Zohar" itself is

ביז אז דער נאמען "זהר" גופא איז

English translation 1778

its beginning from the verse "and the wise will shine like the brightness of the firmament,"

התחלתו 218 מיטן פסוק 219 "והמשכילים יזהירו כזהר הרקיע",

English translation 1779

which is from the language of brightness and light.

וואס איז מלשון בהירות ואור.

English translation 1780

According to all this, it is also understood why specifically in the Zohar the day of the passing of Rabbi Shimon bar Yochai is called "that day,"

וואס לפי כל זה איז אויך מובן פארוואס דוקא אין זהר ווערט יום הסתלקות רשב"י אנגערופן בשם "ההוא יומא",

English translation 1781

because in this description the matter of revelation is also expressed:

ווייל אין דעם תואר ווערט אויך אויסגעדריקט דער ענין הגילוי:

English translation 1782

"Day" is indeed a matter of revelation,

"יומא" איז דאך אן ענין של גילוי,

English translation 1783

for the description "day" indicates "light,"

ווארום דער תואר יום איז מורה אויף "אור",

English translation 1784

as it is said "and God called the light day,"

כמ"ש 220 "ויקרא אלקים לאור יום" 221,

English translation 1785

so at the time of the passing of Rabbi Shimon bar Yochai,

איז בשעת ההסתלקות של רשב"י,

English translation 1786

the author of the Zohar,

בעל הזהר,

English translation 1787

there was a time of revelation of Divinity,

איז געווען א זמן של גילוי אלקות,

English translation 1788

"day"

"יומא"

English translation 1789

[only it is called "that,"

[נאר דאס ווערט אנגערופן "ההוא",

English translation 1790

a term of concealment,

לשון נסתר,

English translation 1791

because in full revelation it will be in the future,

ווייל בגלוי ממש וועט עס זיין לע"ל,

English translation 1792

"on that day,"

"ביום ההוא",

English translation 1793

but the matter is in a manner of "day,"

אבער דער ענין איז באופן של "יומא",

English translation 1794

light and revelation],

אור וגילוי],

English translation 1795

and this stands in a revealed manner in the book of the Zohar.

און דאס שטייט באופן גלוי אין ספר הזהר.

English translation 1796

From this there is a wonderful lesson in the service of God:

איז דערפון האט מען א הוראה נפלאה בעבודת ה':

English translation 1797

Just as it is in the service of man in general,

ע"ד ווי דאס איז אין עבודת האדם בכלל,

English translation 1798

that there must be the overcoming of the soul over the body,

אז עס דארף זיין די התגברות הנשמה על הגוף,

English translation 1799

the overcoming of light over concealment, etc.,

התגברות האור על ההעלם וכו',

English translation 1800

so it is also in Torah itself,

אזוי איז אויך אין תורה גופא,

English translation 1801

that there must be the overcoming of the soul of Torah over the "bodies of Torah,"

אז עס דארף זיין די התגברות פון נשמתא דאורייתא אויף "גופי תורה",

English translation 1802

which is accomplished through "on that day,"

וואס דאס ווערט אויפגעטאן דורך "בההוא יומא",

English translation 1803

through the fact that the soul of the Torah shines for him,

דורך דעם וואס עס לייכט ביי אים די נשמה פון דער תורה,

English translation 1804

and he does not reckon with any measures or limitations.

און ער רעכנט זיך ניט מיט קיינע מדידות והגבלות.

English translation 1805

From this emerges in the study of Torah,

וואס דערפון קומט ארויס אין לימוד התורה,

English translation 1806

that when he studies a difficult matter in Torah that is hard to understand,

אז בשעת ער לערנט אן ענין קשה בתורה וואס איז שווער צו פארשטיין,

English translation 1807

he does not reckon with it,

רעכנט ער זיך ניט דערמיט,

English translation 1808

until the light of Torah shines for him,

ביז עס איז מאיר ביי אים דער אור התורה,

English translation 1809

and the concealment within it is nullified.

און עס ווערט בטל דער העלם שבזה.

English translation 1810

Until even when he deals with "statutes" in Torah,

ביז אז אפילו בשעת ער האט צו טאן מיט "חוקים" שבתורה,

English translation 1811

he does not reckon with what "the Satan and the nations of the world taunt Israel,"

רעכנט ער זיך ניט דערמיט וואס "השטן ואומות העולם מונין את ישראל" 222,

English translation 1812

because "a statute I have decreed, a decree I have issued" and "you have no permission to speculate about it,"

ווייל "חוקה חקקתי גזירה גזרתי" 223 און "אין לך רשות להרהר אחרי'" 224,

English translation 1813

consequently the light of Torah shines for him that this is how it must be,

במילא לייכט ביי אים דער אור התורה אז אזוי דארף עס זיין,

English translation 1814

and he does not reckon at all with the fact that there is a concealment and hiding from the Satan and the nations of the world.

און ער רעכנט זיך ניט כלל דערמיט וואס ס'איז פאראן א העלם והסתר פון דעם שטן ואומות העולם.

English translation 1815

And that there is the reality of darkness and the claim of the evil inclination – God

אי וואס ס'איז פאראן די מציאות החושך און טענת היצר – א-ל

English translation 1816

"a stranger who is within you" –

זר אשר בקרבך 225 –

English translation 1817

and the nations,

והאומות,

English translation 1818

this does not affect him,

איז דאס אים ניט נוגע,

English translation 1819

because he nullifies the reality of darkness not through war with it and arguments with it,

ווייל ער איז מבטל די מציאות החושך ניט דורך מלחמה מיט אים און טענות מיט אים,

English translation 1820

because "one who wrestles with a filthy person becomes filthy as well,"

ווייל "המתאבק עם מנוול מתנוול ג"כ" 226,

English translation 1821

rather "you have no permission to speculate about it,"

נאר "אין לך רשות להרהר אחרי'",

English translation 1822

not in a manner of war with the darkness,

ניט באופן של מלחמה עם החושך,

English translation 1823

but in a manner that he shines with the light of Torah and the darkness is nullified automatically.

נאר באופן אז ער איז מאיר באור התורה און דער חושך איז בטל ממילא.

English translation 1824

Where there is a commandment of the Torah that one must engage with evil,

דארט וואו עס איז פאראן א ציווי התורה אז מען דארף זיך פארנעמען מיטן רע,

English translation 1825

one has no choice,

האט מען קיין ברירה ניט,

English translation 1826

but most of the time one proceeds in a manner of "on that day,"

אבער ברוב הפעמים גייט מען אין אן אופן פון "בההוא יומא",

English translation 1827

"day" meaning revelation,

יום לשון גילוי,

English translation 1828

that one shines with the light of Torah and the darkness is nullified automatically.

אז מ'איז מאיר באור התורה און דער חושך איז בטל ממילא.

English translation 1829

It is written in the verse "Turn away from evil and do good,"

אי עס שטייט אין פסוק 227 "סור מרע ועשה טוב",

English translation 1830

according to the order that "Turn away from evil" comes before "and do good" –

לויטן סדר אז "סור מרע" קומט פאר "ועשה טוב" –

English translation 1831

it is well known that in this verse there are two interpretations:

איז דאך ידוע אז אין דעם פסוק זיינען פאראן צוויי פירושים:

English translation 1832

One interpretation is,

איין פירוש איז,

English translation 1833

"Turn away from evil" literally and then "and do good,"

"סור מרע" כפשוטו און דערנאך "ועשה טוב",

English translation 1834

but the second interpretation is "Turn away from evil" through "and do good,"

אבער דער צווייטער פירוש איז "סור מרע" דורך "ועשה טוב",

English translation 1835

that one transforms the evil into good,

אז מ'איז מהפך דעם רע לטוב,

English translation 1836

which is achieved through illuminating with the light of the Torah,

וואס דאס ווערט דורך דעם וואס מ'איז מאיר באור התורה,

English translation 1837

and the darkness is nullified from the outset,

און עס ווערט מלכתחילה בטל דער חושך,

English translation 1838

"from the outset, overcome."

"לכתחילה אריבער".

English translation 1839

And this is in the manner of "You have no permission to contemplate My [ways],"

און דאס איז באופן פון "אין לך רשות להרהר אחרי'",

English translation 1840

that the contemplation and argument and the darkness become completely nullified,

אז דער הירהור וטענה און דער חושך ווערט בטל לגמרי,

English translation 1841

until there is entirely no place, permission, and ability over it,

ביז ס'איז אינגאנצן ניטא קיין נתינת מקום ורשות ויכולת עליו,

English translation 1842

and it is known that the concept of "permission" also includes "ability,"

וכידוע אז דער ענין פון "רשות" איז כולל אויך "יכולת",

English translation 1843

and when one says "you have no permission," this also negates the ability over it.

און אז מ'זאגט "אין לך רשות" איז דאס אויך שולל די יכולת על זה.

English translation 1844

And accordingly, the explanation of the Sages' statement "From here [it is derived] that permission has been granted to a physician to heal,"

וע"ד פירוש לשון חז"ל 228 "מכאן שניתה רשות לרופא לרפאות",

English translation 1845

that this is not merely a granting of permission,

אז דאס איז ניט בלויז א נתינת רשות,

English translation 1846

but also the ability,

נאר אויך די יכולת,

English translation 1847

because were it not for the possibility that the Torah would have given a physician to heal,

ווייל אילולא די מעגלעכקייט וואס תורה וואלט געגעבן א רופא צו מרפא זיין,

English translation 1848

it would not be understood at all how he can heal and involve himself in the matters of the Most High

איז דאך בכלל ניט מובן ווי קען ער מרפא זיין און מישן זיך אין דעם אויבערשטנ'ס געשעפטן

English translation 1849

(and known is the dispute among the early authorities,

(וכידוע די שקו"ט בראשונים 229,

English translation 1850

even after the Sages' statement "that permission has been granted to a physician to heal,"

אויך לאחרי מאמר חז"ל "שניתנה רשות לרופא לרפאות",

English translation 1851

whether a physician may heal, etc.).

צי א רופא מעג מרפא זיין וכו'].

English translation 1852

And also known is the story of our Nesi'im,

וכידוע אויך דער סיפור פון רבותינו נשיאינו 230,

English translation 1853

that when a physician said a harsh word regarding the future of a patient,

אז בשעת א רופא האט געזאגט א שווערן ווארט וועגן דעם עתיד פון א חולה,

English translation 1854

it was said that regarding this he has no permission;

האט מען געזאגט אז אויף דעם האט ער ניט קיין רשות;

English translation 1855

the Torah gave permission to a physician only to heal, but not to give up and say a harsh word regarding the future of the patient!

תורה האט געגעבן רשות לרופא נאר לרפאות אבער ניט אפזאגן און זאגן א שווערן ווארט וועגן דעם עתיד פון דעם חולה!

English translation 1856

[And this is also understood simply,

[און דאס איז אויך מובן בפשטות,

English translation 1857

for how can the physician know what will be tomorrow! He is not a prophet,

ווייל ווי קען דער רופא וויסן וואס וועט זיין מארגן! ער איז ניט קיין נביא,

English translation 1858

"neither a prophet nor the son of a prophet,"

"לא נביא ולא בן נביא",

English translation 1859

and he himself says,

און ער אליין זאגט,

English translation 1860

that what he says, a harsh word, is based on his knowledge in the wisdom of medicine,

אז דאס וואס ער זאגט א שווערן ווארט איז מיוסד אויף זיין ידיעה אין חכמת הרפואה,

English translation 1861

from where does he know whether tomorrow a new matter in the wisdom of medicine will not be revealed,

איז פון וואנען ווייס ער צי מארגן וועט ניט נתגלה ווערן א נייער ענין אין חכמת הרפואה,

English translation 1862

there will be a cure for the patient! And even if he will not know about it,

וועט זיין א רפואה פאר דעם חולה! און אפילו אויב ער וועט וועגן דעם ניט וויסן,

English translation 1863

another will know...

וועט א צווייטער וויסן...

English translation 1864

And especially in recent times,

ובפרט בזמן האחרון,

English translation 1865

in the last hundreds of years of the sixth millennium,

אין די מאות שנים האחרונות פון דעם אלף הששי,

English translation 1866

as explained in the Zohar on the portion of Noach on the verse "In the six hundredth year of Noach's life, etc.,

כמבואר אין זהר פרשת נח 231 אויפן פסוק 232 "בשנת שש מאות שנה לחיי נח וגו',

English translation 1867

all the fountains of the great deep were broken up and the windows of heaven were opened,"

נבקעו כל מעינות תהום רבה וארובות השמים נפתחו",

English translation 1868

that "in the six hundredth year of the sixth [millennium] the gates of wisdom above will be opened and the fountains of wisdom below," i.e., there will be an abundance of innovations in external wisdoms,

אז "בשית מאה שנה לשתיתאה יתפתחון תרעי דחכמתא לעילא ומבועי דחכמתא לתתא" ד.ה. עס וועט זיין א ריבוי חידושים אין חכמות חיצוניות* 232,

English translation 1869

and especially in the last decades,

ובמיוחד בעשרות השנים האחרונות,

English translation 1870

in which one sees "new every morning" that new matters are being revealed day by day,

וואס מ'זעט "חדשים לבקרים" 233 אז עס ווערן נתגלה ענינים חדשים מדי יום ביומו,

English translation 1871

until even matters that used to take years now take days to be revealed –

ביז אז אויך ענינים וואס עס פלעגט נעמען יארן נעמען יעצט טעג צו מגלה זיין –

English translation 1872

so how can the physician say a harsh word about what will be tomorrow,

איז ווי קען דער רופא זאגן א שווערן ווארט וועגן וואס וועט זיין מארגן,

English translation 1873

when he himself does not know].

ווען ער אליין ווייס ניטו].

English translation 1874

And regarding our matter –

ובנוגע לעניננו –

English translation 1875

one sees the lesson from "on that day,"

זעט מען די הוראה פון "בההוא יומא",

English translation 1876

that the service must be in a manner that the light of the Torah shines,

אז עס דארף זיין די עבודה באופן אז ס'איז מאיר דער אור התורה,

English translation 1877

and this nullifies completely, automatically, the concealment and darkness,

און דאס איז מבטל לגמרי בדרך ממילא דעם העלם וחושך,

English translation 1878

in the manner of "from the outset, overcome."

באופן פון "לכתחילה אריבער".

English translation 1879

The lesson from today's study of the Rambam:

די הוראה פון היינטיקן שיעור הרמב"ם:

English translation 1880

As mentioned earlier,

ווי דערמאנט פריער,

English translation 1881

today's study of the Rambam consists of a "conclusion" and a "beginning,"

באשטייט דער היינטיקער שיעור הרמב"ם פון א "סיום" און א "התחלה",

English translation 1882

the conclusion of "Laws of Me'ilah" and the beginning of "Laws of the Paschal Offering."

דער סיום פון "הלכות מעילה" און התחלה פון "הלכות קרבן פסח".

English translation 1883

In the conclusion of the Laws of Me'ilah, the Rambam brings at great length matters of ethics that are learned from the Laws of Me'ilah. And as is his way in his book,

אין דעם סיום פון הלכות מעילה ברענגט דער רמב"ם אן אריכות גדולה אין עניני מוסר וואס מ'לערנט פון הלכות מעילה. וכדרכו בספרו,

English translation 1884

that the laws themselves are only in the manner of "laws, laws,"

אז די הלכות גופא זיינען נאר באופן של "הלכות הלכות" 234,

English translation 1885

definitive laws,

הלכות פסוקות,

English translation 1886

but at the conclusion of each "Laws" he brings a lesson and instruction in the way of ethics and homiletics.

אבער בסיום פון יעדע "הלכות" ברענגט ער א לימוד והוראה בדרך המוסר והדרוש.

English translation 1887

And he says there,

און ער זאגט דארטן,

English translation 1888

"It is fitting for a person to contemplate the judgments of the Torah...

"ראוי לאדם להתבונן במשפטי התורה...

English translation 1889

And a matter for which he finds no reason and does not know its cause,

ודבר שלא ימצא לו טעם ולא ידע לו עילה,

English translation 1890

should not be light in his eyes...

אל יהי קל בעיניו...

English translation 1891

Come and see how stringent the Torah is regarding misuse of sacred property,

בוא וראה כמה החמירה תורה במעילה,

English translation 1892

And if wood and stones and dust and ashes, which are the ultimate materiality,

ומה אם עצים ואבנים ועפר ואפר נוואס עפר איז תכלית הגשמיות,

English translation 1893

and as Abraham said, 'And I am dust and ashes,' once the name of the Master of the world is called upon them through words alone, they become sanctified,

וכמאמר אברהם 235 "ואנכי עפר ואפר") כיון שנקרא שם אדון העולם עליהם בדברים בלבד נתקדשו,

English translation 1894

and anyone who treats them in a profane manner has misused them,

וכל הנוהג בהן מנהג חול מעל בה,

English translation 1895

and even if he was unaware, he requires atonement

ואפילו הי' שוגג צריך כפרה

English translation 1896

[In which there is the concept of a "sin offering" which can be merely a "bat danka,"

[וואס אין דעם איז פאראן דער ענין פון "חטאת" וואס קען זיין בלויז א "בת דנקא" 236,

English translation 1897

and furthermore, this is when there is a doubt,

און נאכמער איז דאס ווען ס'איז א ספק,

English translation 1898

in which case one brings a "suspended guilt offering,"

וואס דאן ברענגט מען אן "אשם תלוי",

English translation 1899

which is worth two selas],

וואס איז שוה שני סלעים 236],

English translation 1900

all the more so for a commandment that the Holy One, blessed be He, engraved for us, that a person should not rebel against them because he does not know their reason...

קל וחומר למצוה שחקק לנו הקב"ה שלא יבעט האדם בהן מפני שלא ידע טעמן...

English translation 1901

Behold, it is stated in the Torah, 'And you shall observe all My statutes and all My judgments and do them,'

הרי נאמר בתורה 237 ושמרתם את כל חוקותי ואת כל משפטי ועשיתם אותם,

English translation 1902

The Sages said, to equate guarding and doing for statutes as for judgments,

אמרו חכמים ליתן שמירה ועשי' לחוקים כמשפטים,

English translation 1903

And 'doing' is known, that one performs the statutes,

והעשי' ידועה והיא שיעשה החוקים,

English translation 1904

And 'guarding' is that one is careful with them and does not think they are inferior to the judgments,

והשמירה שיזהר בהן ולא ידמה שהן פחותין מן המשפטים,

English translation 1905

And the judgments are the commandments whose reason is revealed...

והמשפטים הן המצות שטעמן גלוי...

English translation 1906

And the statutes are the commandments whose reason is not known,

והחוקים הן המצות שאין טעמן ידוע,

English translation 1907

The Sages said,

אמרו חכמים,

English translation 1908

'Statutes I have enacted for you,' we need to note,

חוקים חקתי לך נויש להעיר,

English translation 1909

For the language of the Rambam is not "chakakti" in the usual language of Chazal, but "chakati"] and you have no permission to ponder them,

אז לשון הרמב"ם איז ניט "חקקתי" בלשון הרגיל בחז"ל 238 נאר "חקתי"] ואין לך רשות להרהר בהן,

English translation 1910

And a person's evil inclination incites him regarding them, and the nations of the world argue against them...

ויצרו של אדם נוקפו בהן ואומות העולם משיבין עליהן...

English translation 1911

And all the sacrifices, all of them, are included in the statutes

וכל הקרבנות כולן מכלל החוקים הן

English translation 1912

[This is a novel idea in the Rambam]

[דאס איז א חידוש אין רמב"ם]

English translation 1913

etc."

וכו'".

English translation 1914

And from this, we derive the same concept mentioned above

וואס דערפון האט מען ארויס דעם זעלבן ענין האמור לעיל

English translation 1915

(in the explanation of the notes to the Zohar),

(אין דעם ביאור פון די הערות לזהר),

English translation 1916

that the fulfillment of the statutes must be with the same vitality as the fulfillment of the judgments,

אז דער קיום החוקים דארף זיין מיט דער זעלבער חיות ווי דער קיום פון משפטים,

English translation 1917

because "you have no permission to ponder them."

ווייל "אין לך רשות להרהר בהן".

English translation 1918

And in order to stand at this level,

וואס כדי צו שטיין אין דער דרגא,

English translation 1919

one must stand in a movement of "from the outset, beyond,"

דארף מען שטיין אין א תנועה פון "לכתחילה אריבער",

English translation 1920

so that one is not affected by the fact that one has the "evil inclination"

אזוי אז מ'ווערט ניט נתפעל דערפון וואס מ'האט דעם "יצר"

English translation 1921

(a strange god within you)

(א-ל זר אשר בקרבך)

English translation 1922

and one finds oneself in a world with "nations of the world,"

און מ'געפינט זיך אין א וועלט מיט "אומות העולם",

English translation 1923

who distress Jews and "argue" against the fulfillment of the statutes which are above reason and intellect,

וועלכע זיינען מצער אידן און "משיבין" אויף קיום החוקים שלמעלה מטעם ודעת,

English translation 1924

because one is "from the outset, beyond."

ווייל מ'איז "לכתחילה אריבער".

English translation 1925

Furthermore:

נאכמער:

English translation 1926

Even though the Rambam himself distinguishes between "statutes" and "judgments,"

אע"פ וואס דער רמב"ם אליין איז מחלק צווישן "חוקים" און "משפטים",

English translation 1927

that judgments have a reason and statutes have no reason,

אז משפטים האבן א טעם און חוקים האבן ניט קיין טעם,

English translation 1928

nevertheless, this does not change the vitality and enthusiasm with which one fulfills the commandments of statutes.

אעפ"כ איז דאס ניט משנה אין דער חיות והתלהבות מיט וועלכער מ'איז מקיים די מצוות פון חוקים.

English translation 1929

However, there is an even higher level of this:

עס איז אבער פאראן נאך א העכערע דרגא דערפון:

English translation 1930

According to the words of

לויט דברי

English translation 1931

the Rambam, it follows

הרמב"ם קומט אויס,

English translation 1932

that the fulfillment of the statutes must be with the same vitality as the judgments,

אז קיום החוקים דארף זיין מיט דער זעלבער חיות ווי משפטים,

English translation 1933

even though statutes have no reason;

כאטש חוקים האבן ניט קיין טעם;

English translation 1934

but in Chassidus

אבער אין חסידות

English translation 1935

(in the discourses of His Holiness, my father-in-law, the Rebbe, the Nasi of our generation,

(אין די מאמרים פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו 239,

English translation 1936

especially in the discourses of Pesach)

בפרט בדרושי פסח 240)

English translation 1937

it is explained to the contrary,

איז מבואר להיפך,

English translation 1938

that also the fulfillment of "judgments" must be

אז אויך דער קיום פון "משפטים" דארף זיין

English translation 1939

(not because of their rational reason, but)

(ניט צוליב זייער טעם שכלי, נאר)

English translation 1940

like "statutes,"

אזוי ווי "חוקים",

English translation 1941

because they are commands of the Holy One, blessed be He.

מצד דעם וואס זיי זיינען ציוויי הקב"ה.

English translation 1942

For the fulfillment of "statutes" is simply,

וואס דער קיום פון "חוקים" איז בפשטות,

English translation 1943

only from the aspect of "acceptance of the yoke,"

נאר מצד "קבלת עול",

English translation 1944

"Who has sanctified us with His commandments and commanded us,"

"אשר קדשנו במצוותיו וציונו",

English translation 1945

fulfillment of the commandments because such is the will of the Holy One, blessed be He,

קיום המצוות ווייל אזוי איז רצונו של הקב"ה,

English translation 1946

from which the pleasure of a Jew must be in ultimate perfection. And as explained in the Rambam, Laws of Repentance,

וואס מצד דעם דארף זיין דער געשמאק פון א אידן בתכלית השלימות. וכמבואר אין רמב"ם הל' תשובה 241,

English translation 1947

that the perfection of fulfilling the commandments is not for any purpose,

אז די שלימות פון קיום המצוות איז ניט צוליב קיין מטרה,

English translation 1948

even not for the sake of the World to Come,

אפילו ניט צוליב עולם הבא,

English translation 1949

but only to fulfill the command of God. It follows,

נאר בלויז כדי לקיים ציווי השם. קומט אויס,

English translation 1950

that according to this, also the fulfillment of the judgments must be with the same pleasure and intention as the fulfillment of the statutes,

אז לפי זה דארף אויך דער קיום המשפטים זיין מיט דער זעלבער געשמאק וכוונה ווי קיום החוקים,

English translation 1951

only from the aspect of acceptance of the yoke,

בלויז מצד קבלת עול,

English translation 1952

"Who has sanctified us with His commandments and commanded us,"

"אשר קדשנו במצוותיו וציונו",

English translation 1953

that is, that one goes "from the outset, beyond,"

ד.ה. אז מ'גייט "מלכתחילה אריבער",

English translation 1954

so that also the fulfillment of the judgments which have a reason is "beyond,"

אז אויך דער קיום המשפטים שיש להם טעם איז "אַריבער",

English translation 1955

from the aspect of acceptance of the yoke.

מצד קבלת עול.

English translation 1956

And the reason for the matter is,

וואס דער טעם הדבר איז,

English translation 1957

because Jews are one entity with the Most High,

ווייל אידן זיינען איין זאך מיטן אויבערשטן,

English translation 1958

therefore, a Jew is from the outset in a state where it does not occur to him at all to ask why the fulfillment of the commandments must be,

במילא שטייט א איד לכתחילה אין א מצב אז עס פאלט אים גאר ניט איין צו פרעגן פארוואס עס דארף זיין דער קיום המצוות,

English translation 1959

"You have no permission to ponder after Me,"

"אין לך רשות להרהר אחרי'",

English translation 1960

he has no permission or ability for this because he is one entity with the Most High,

ער האט ניט קיין רשות ויכולת אויף דעם ווייל ער איז איין זאך מיטן אויבערשטן,

English translation 1961

therefore, he wants to fulfill that which the Most High says.

במילא וויל ער מקיים זיין דאס וואס דער אויבערשטער זאגט.

English translation 1962

However, one must say that also this concept is found in the Rambam,

מען מוז דאך אבער זאגן אז אויך דער ענין שטייט אין רמב"ם,

English translation 1963

because the Rambam is "laws upon laws,"

ווייל דער רמב"ם איז דאך "הלכות הלכות",

English translation 1964

and includes all matters,

און איז כולל אלע ענינים,

English translation 1965

until the Rambam writes, "Therefore I have called the name of this compilation Mishneh Torah,

ביז ווי דער רמב"ם שרייבט 234 "לפיכך קראתי שם חיבור זה משנה תורה,

English translation 1966

because a person reads the Written Torah first and afterwards reads this and knows from it the entire Oral Torah and does not need to read any other book between them."

לפי שאדם קורא בתורה שבכתב תחלה ואחר כך קורא בזה ויודע ממנו תורה שבעל פה כולה ואינו צריך לקרות ספר אחר ביניהם".

English translation 1967

This is indeed found explicitly in a halachic ruling in the Rambam,

געפינט מען דאס טאקע בפירוש אין א פסק הלכה אין רמב"ם,

English translation 1968

at the end of chapter two of the Laws of Divorce,

בסוף פ"ב מהלכות גירושין 242,

English translation 1969

that even when a Jew says "I do not want" to fulfill a matter in the Torah, "we coerce him until he says 'I want,'"

אז אפילו ווען א איד זאגט "איני רוצה" צו מקיים זיין אן ענין אין תורה איז "כופין אותו עד שיאמר רוצה אני" 243,

English translation 1970

because "he wants to perform all the commandments,"

דערפאר וואס "רוצה הוא לעשות כל המצוות" 244,

English translation 1971

the true will of every Jew is to fulfill the will of his Creator.

רצונו האמיתי פון יעדן אידן איז לקיים רצון קונו.

English translation 1972

It follows accordingly,

קומט דאך לפי זה אויס,

English translation 1973

that the true will of a Jew in the fulfillment of the commandments is not due to a reason or a cause,

אז דער רצון האמיתי פון א אידן ביי קיום המצוות איז ניט צוליב א טעם אדער א סיבה,

English translation 1974

for the sake of the World to Come and the like,

לשם עוה"ב וכיו"ב,

English translation 1975

but rather "to do the will of his Creator,"

נאר "לעשות רצון קונו",

English translation 1976

to fulfill the will of God.

צו מקיים זיין רצון השם.

English translation 1977

Only because the Almighty wanted there to be the service from below

נאר וויבאלד דער אויבערשטער האט געוואלט עס זאל זיין די עבודה מלמטה

English translation 1978

("His vessel"),

("קב שלו"),

English translation 1979

He placed the Jew in a world where there exists "his evil inclination overpowered him,"

האט ער דעם אידן אריינגעשטעלט אין א וועלט וואו עס איז פאראן דער "יצרו הוא שתקפו",

English translation 1980

and a world where there is a court that must coerce him so that he does not obey the evil inclination.

און א וועלט וואו עס איז דא א בית-דין וואס דארף אים כופה זיין ער זאל ניט פאלגן דעם יצר.

English translation 1981

This matter also exists in the service of man himself,

וואס דער ענין איז פאראן אויך בעבודת האדם בעצמו,

English translation 1982

as is known the explanation of the Siftei Kohen on the Torah on the verse "Judges and officers you shall appoint for yourself in all your gates,"

כידוע דער פירוש פון ש"ך על התורה אויפן פסוק 245 "שופטים ושוטרים תתן לך בכל שעריך",

English translation 1983

that this refers to the gates of man's own body,

אז דאס מיינט די שערים פון גוף האדם עצמו,

English translation 1984

the mouth, eyes, etc., through which one fulfills the commandments in thought, speech, and action,

פה עינים וכו' וואס דורך זיי איז מען מקיים די מצוות במחשבה דיבור ומעשה,

English translation 1985

and regarding this he has the "judges and officers,"

און אויף דעם האט ער די "שופטים ושוטרים",

English translation 1986

the court with the officers that coerce the evil inclination,

דער בית-דין מיט די שוטרים וואס זיינען כופה דעם יצר,

English translation 1987

"until he says 'I want,'"

"עד שיאמר רוצה אני",

English translation 1988

until he is freed from the claim of the evil inclination,

ביז ער ווערט פטור פון טענת היצר,

English translation 1989

and his true will is revealed,

און עס ווערט נתגלה רצונו האמיתי,

English translation 1990

and furthermore,

און נאכמער,

English translation 1991

that it becomes the "with all your heart, with both your inclinations."

אז עס ווערט דער בכל לבבך בשני יצריך.

English translation 1992

The point of the matter is,

וואס די נקודת הענין איז,

English translation 1993

as mentioned,

כאמור,

English translation 1994

that the true will of every Jew is to do the will of his Creator.

ווי רצונו האמיתי פון יעדן אידן איז לעשות רצון קונו.

English translation 1995

And indeed this is also emphasized in the entirety of the book of the Rambam,

ובאמת איז דאס מודגש אויך אין כללות ספר הרמב"ם,

English translation 1996

where the Rambam first wrote laws without reasons,

וואו דער רמב"ם האט געשריבן פריער הלכות בלא טעמים 246,

English translation 1997

in the manner of statutes,

באופן של חוקים,

English translation 1998

because this is the true will of a Jew,

ווייל דאס איז דער אמת'ער רצון פון א אידן,

English translation 1999

to fulfill the commandments not because of their reasons,

צו מקיים זיין מצוות ניט מצד זייערע טעמים,

English translation 2000

but because "He sanctified us with His commandments and commanded us,"

נאר ווייל "קדשנו במצוותיו וציונו",

English translation 2001

and only at the conclusion of the Laws of Me'ilah does he bring that "it is fitting to contemplate, etc."

און ערשט בסיום הלכות מעילה ברענגט ער אז "ראוי להתבונן וכו'".

English translation 2002

All this is from the perspective of the book of the Rambam,

וואס דאס אלץ איז מצד ספר הרמב"ם,

English translation 2003

that in practice there exists the reality of "his evil inclination overpowered him,"

אז לפועל איז פאראן די מציאות פון "יצרו הוא שתקפו",

English translation 2004

and one must deal with it –

און מען דארף זיך מיט איר פארנעמען –

English translation 2005

but the instruction and innovation of Chassidus is,

אבער די הוראה וחידוש פון חסידות איז,

English translation 2006

"from the outset, leap over,"

"מלכתחילה אריבער",

English translation 2007

that one should not reckon with the evil inclination at all,

אז מען דארף זיך כלל ניט רעכענען מיטן יצר,

English translation 2008

one does not wait for the evil inclination to argue with it,

מען וואַרט ניט אויפן יצר צו אויס'טענה'ן זיך מיט אים,

English translation 2009

rather one goes "from the outset, leap over!"

נאר מ'גייט "מלכתחילה אַריבער"!

English translation 2010

And as mentioned above

וכאמור לעיל

English translation 2011

(section forty-nine),

(סעיף מ"ט),

English translation 2012

that where the Torah gives the choice,

אז דארט וואו תורה גיט די ברירה,

English translation 2013

the free will and permission to a Jew,

די בחירה ורשות פאר א אידן,

English translation 2014

the service must be from the outset not in digging into the darkness,

דארף זיין די עבודה מלכתחילה ניט אין גריבלען זיך אין דעם חושך,

English translation 2015

but rather in nullifying the darkness through increasing the light.

נאר אין ביטול החושך ע"י ריבוי האור.

English translation 2016

Since one has the choice,

איז וויבאלד אז מ'האט די ברירה,

English translation 2017

why must one dig into the "deep pit"? Indeed, one went into exile "not with our will,"

איז צוליב וואס דארף מען זיך גריבלען אין דער "בירא עמיקתא"? מ'איז טאקע געגאנגען אין גלות "ניט מיט אונזער רצון",

English translation 2018

as the well-known saying,

כפתגם הידוע 247,

English translation 2019

but no more than that. And regarding the soul,

אבער ניט מערער דערפון. און בנוגע צו דער נשמה,

English translation 2020

he says there,

זאגט ער דאך דארט,

English translation 2021

that the soul from the outset did not go into exile,

אז די נשמה איז מלכתחילה ניט געגאנגען אין גלות,

English translation 2022

consequently the choice was given to him,

במילא איז אים איבערגעגעבן געווארן די בחירה,

English translation 2023

that he should cause that the exile not be a master over him,

ער זאל אויפטאן אז דער גלות זאל ניט זיין קיין בעה"ב איבער אים,

English translation 2024

but rather he should be the master over the exile,

נאר ער זאל זיין דער בעה"ב איבער דעם גלות,

English translation 2025

until he transforms the exile and makes from it "redemption,"

ביז ער זאל מהפך זיין דעם גלות און מאכן פון אים "גאולה" 248,

English translation 2026

through his inserting the Aleph,

דורך דעם וואס ער וועט אריינשטעלן דעם אל"ף,

English translation 2027

the Master of the world,

אלופו של עולם 249,

English translation 2028

into "exile."

אין "גולה" 248.

English translation 2029

This is the general instruction from the conclusion of the Laws of Me'ilah,

וואס דאס איז די הוראה כללית פון סיום הל' מעילה,

English translation 2030

connected with the movement of "from the outset, leap over."

פארבונדן מיט דער תנועה פון "לכתחילה אריבער".

English translation 2031

The same matter is also emphasized in the laws that we begin in today's Rambam lesson,

דער זעלבער ענין איז אויך מודגש אין די הלכות וואס מ'הויבט אָן אין היינטיקן שיעור רמב"ם,

English translation 2032

the Laws of the Paschal Offering:

הלכות קרבן פסח:

English translation 2033

The laws of the Paschal Offering deal only with the matter of "Pesach,"

די הלכות פון קרבן פסח זיינען עוסק בלויז אין דעם ענין פון "פסח",

English translation 2034

for the matters of "leaven and matzah" and the like have already been explained by the Rambam in the Laws of Leaven and Matzah in the Book of Seasons,

ווארום די ענינים פון "חמץ ומצה" וכיו"ב האט שוין דער רמב"ם מבאר געווען אין הלכות חמץ ומצה שבספר זמנים,

English translation 2035

and here,

און דא,

English translation 2036

in the Book of Offerings, he explains the matter of the Paschal Offering.

אין ספר קרבנות איז ער מבאר דעם ענין פון קרבן פסח.

English translation 2037

The essence of an offering in general is indeed connected,

וואס ענינו של קרבן בכלל איז דאך פארבונדן,

English translation 2038

as discussed many times,

כמדובר כמ"פ,

English translation 2039

with the entirety of man's service,

מיט כללות עבודת האדם,

English translation 2040

"When a man among you brings an offering,"

"אדם כי יקריב מכם" 250,

English translation 2041

to offer from himself "an offering to God,"

צו מקריב זיין פון זיך אליין "קרבן לה'" 250,

English translation 2042

until that the matter of the offerings is one of the three pillars upon which the world stands,

ביז אז דער ענין הקרבנות איז פון די שלשה עמודים שעליהם העולם עומד 251,

English translation 2043

the pillar of service.

דער עמוד העבודה 252.

English translation 2044

And in this is the innovation of the Laws of the Paschal Offering,

און אין דעם איז דער חידוש פון הלכות ק"פ,

English translation 2045

that the offering is in the manner of "Pesach,"

אז דער קרבן איז באופן של "פסח",

English translation 2046

the simple reason for the name Pesach is because of the passing over and skipping,

וואס דער טעם הפשוט אויפן תואר פסח איז ע"ש הפסיחה ודילוג 253,

English translation 2047

"And God passed over the entrance, etc."

"ופסח ה' על הפתח וגו'" 254.

English translation 2048

This is indeed a matter of "from the outset, leap over,"

וואס דאס איז דאך אן ענין של "לכתחילה אריבער",

English translation 2049

that one jumps "from the outset, leap over" in a manner of skipping.

אז מ'שפרינגט "מלכתחילה אריבער" באופן של דילוג.

English translation 2050

And this is so both according to the explanation in Chassidus,

און דאס איז אזוי סיי לויטן פירוש אין חסידות 255,

English translation 2051

that then there was the revelation of G-dliness in a manner of skipping and leaping,

אז דאן איז געווען דער גילוי אלקות באופן של דילוג ופסיחה,

English translation 2052

the revelation of "in His glory and in His essence" in the Sefirah of Malchus

דער גילוי פון "בכבודו ובעצמו" 256 אין ספירת המלכות

English translation 2053

("opening"),

("פתח"),

English translation 2054

i.e., in the lowest level,

ד.ה. למטה ביותר,

English translation 2055

both according to the explanation of the Midrash,

סיי לויטן פירוש פון מדרש 257,

English translation 2056

that "the voice of my Beloved, behold He comes, skipping over the mountains,"

אז "קול דודי הנה זה בא מדלג על ההרים" 258,

English translation 2057

the matter of the skipping and jumping and leaping of Pesach is connected with that "He skipped over the end" and "the place did not contain

דער ענין הדילוג וקפיצה ופסיחה פון פסח איז פארבונדן דערמיט וואס "דילג על הקץ" און "לא עכבן המקום

English translation 2058

(even)

(אפילו)

English translation 2059

the blink of an eye,"

כהרף עין" 259,

English translation 2060

which also this is a movement of "to go over immediately,"

וואס אויך דאס איז א תנועה פון "לכתחילה אַריבער",

English translation 2061

not taking into account the "end,"

ניט גערעכנט זיך מיטן "קץ",

English translation 2062

rather "the place did not contain the blink of an eye."

נאר "לא עכבן המקום כהרף עין".

English translation 2063

And from this is the lesson in divine service in simplicity,

וואס דערפון איז די הוראה אין עבודה בפשטות,

English translation 2064

that the service of "when a man from among you brings an offering" must be in a manner of "Pesach,"

אז די עבודה פון "אדם כי יקריב מכם גו'" דארף זיין אין אן אופן פון "פסח",

English translation 2065

"to go over immediately,"

"לכתחילה אריבער",

English translation 2066

and as explained at length.

וכנ"ל בארוכה.

English translation 2067

From this, however, there is yet another lesson:

דערפון האט מען אבער אויך נאך א הוראה:

English translation 2068

Since "He declares His words to Jacob, His statutes and His judgments to Israel,"

וויבאלד אז "מגיד דבריו ליעקב חוקיו ומשפטיו לישראל" 260,

English translation 2069

"what He does, He tells Israel to do,"

"מה שהוא עושה הוא אומר לישראל לעשות" 261,

English translation 2070

there must also be from above the drawing down of all the matters in a manner of "to go over immediately,"

דארף אויך מלמעלה זיין די המשכה פון כל הענינים באופן ד"לכתחילה אריבער",

English translation 2071

that even when He desires that there be the service of man,

אז אפילו ווען ער וויל עס זאל זיין עבודת האדם,

English translation 2072

He must, however, "immediately,"

דארף ער אבער "לכתחילה",

English translation 2073

first and foremost,

לכל לראש,

English translation 2074

give children, life, and ample sustenance,

געבן בני חיי ומזוני רויחי,

English translation 2075

and illuminate with a ray of light for all of Israel,

און מאיר זיין בקרן אורה לכל ישראל,

English translation 2076

until that for all the children of Israel there shall be light in their dwellings,

ביז אז לכל בני ישראל יהי' אור במושבותם,

English translation 2077

in the manner of how it was at "the days of your going out from the land of Egypt I will show him wonders,"

ע"ד ווי ס'איז געווען ביי "ימי 262 צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות" 263,

English translation 2078

when then Jews will increase in the study of Torah and the fulfillment of His commandments,

וואס דאן וועלן אידן מוסיף זיין אין לימוד התורה וקיום מצוותי',

English translation 2079

until that "the place did not contain

ביז אז "לא עכבן המקום

English translation 2080

(even)

(אפילו)

English translation 2081

the blink of an eye,"

כהרף עין",

English translation 2082

and one goes immediately,

און מ'גייט גלייך,

English translation 2083

in a manner of skipping and jumping,

באופן של דילוג וקפיצה,

English translation 2084

"with our young and with our old, with our sons and with our daughters"

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 264

English translation 2085

(as it was at the first redemption),

(ווי עס איז געווען ביים ערשטן ק"פ),

English translation 2086

that no Jew remains in exile,

אז קיין איד בלייבט ניט אין גלות,

English translation 2087

and one goes immediately,

און מ'גייט גלייך,

English translation 2088

"with the clouds of heaven,"

"וארו עם ענני שמיא",

English translation 2089

to our holy land,

לארצנו הקדושה,

English translation 2090

and to the holy city and to the holy mountain and to the Holy Temple, and one goes there as a "holy nation,"

ולעיר הקודש ולהר הקודש ולבית המקדש און מ'גייט דארט אלס א "גוי קדוש" 265,

English translation 2091

and as it is written "you shall be holy, for I am holy,"

וכמ"ש 266 "קדושים תהיו כי קדוש אני",

English translation 2092

as explained in many places in the explanation of the Midrash "it could be like Me,"

כמבואר בכ"מ 267 בפירוש המדרש 268 "יכול כמוני",

English translation 2093

that this is with ease,

אז דאס איז בניחותא,

English translation 2094

And the reason –

און דער טעם –

English translation 2095

"for I am holy,"

"כי קדוש אני",

English translation 2096

"My holiness above" comes from "your holiness,"

"קדושתי למעלה" קומט "מקדושתכם",

English translation 2097

Speedily in our days,

בעגלא דידן,

English translation 2098

and with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 2099

His Holiness the Rebbe, may he live for many good years, commanded the holy chassid, may he live, to play the melody "May it be His will, etc., that the Holy Temple be built speedily in our days, and give us our portion in Your Torah."

כ"ק אדמו"ר שליט"א צוה להש"צ שי' לנגן "יה"ר כו' שיבנה ביהמ"ק ב"ב ותן חלקנו בתורתך".

English translation 2100

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 2101

Those who need to make a final blessing will make sure to make a final blessing.

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 2102

He gave the food to the honorable Rabbi M.Y., may he live

נתן המזונות להר"ר מ.י. שיחי'

English translation 2103

(for the guests).

(עבור האורחים).