English translation — בס"ד. שיחת ש"פ וילך, שבת שובה, ו' תשרי ה'תשמ"ו. - הנחת הת' בלתי מוגה

English translation 1

It is Shabbos Shuva, or

ס'איז שבת שובה, אדער

English translation 2

(as it is called in several places)

(ווי עס ווערט אנגערופן בכמה מקומות)

English translation 3

Shabbos Teshuvah

שבת תשובה

English translation 4

(with a 1 at the beginning).

(מיט א תי"ו בתחלה 1).

English translation 5

The name "Shabbos Shuva" is simply from the haftarah 2 "Shuva Yisrael ad Hashem Elokecha" 3. And the name "Shabbos Teshuvah" is simply from the fact that this is the Shabbos of the Ten Days of Repentance 4.

דער נאמען "שבת שובה" איז בפשטות על שם ההפטורה 2 "שובה ישראל עד ה' אלקיך" 3. און דער נאמען "שבת תשובה" איז בפשטות על שם זה וואס דאס איז דער שבת פון די עשרת ימי תשובה 4.

English translation 6

In general, both names have the same content,

בכללות האבן ביידע נעמען דעם זעלבן תוכן,

English translation 7

"Shuva" means that you should do teshuvah. But since they are nevertheless two separate names,

"שובה" מיינט אז דו זאלסט תשובה טאן. אבער וויבאלד אז זיי זיינען פארט צוויי באזונדערע נעמען,

English translation 8

and both are names from great and authoritative Jews,

און ביידע זיינען נעמען פון גדולי ישראל וברי סמכא,

English translation 9

that in several places they call this Shabbos by the name "Shabbos Shuva" and in several places they call it by the name "Shabbos Teshuvah" 1;

וואס בכמה מקומות רופט מען אן דעם שבת בשם "שבת שובה" ובכ"מ רופט מען אים אן בשם "שבת תשובה" 1;

English translation 10

and everything is precise,

און יעדער זאך איז דאך בדיוק,

English translation 11

and especially since these two names have become "the custom of Israel is Torah" 5,

ובפרט אז די צוויי נעמען זיינען געווארן "מנהג ישראל תורה היא" 5,

English translation 12

both Shabbos Shuva is Torah and Shabbos Teshuvah is Torah –

סיי שבת שובה תורה הוא און סיי שבת תשובה תורה הוא –

English translation 13

one must say that there is in this what is not in that.

מוז מען זאגן אז יש בזה מה שאין בזה.

English translation 14

The simple difference between the two names:

דער חילוק בפשטות צווישן די צוויי נעמען:

English translation 15

"Shuva" is a language of command and directive and promise that applies to a person –

"שובה" איז א לשון של פקודה וציווי והבטחה וואס איז חל אויף א מענטשן –

English translation 16

"Shuva Yisrael".

"שובה ישראל".

English translation 17

That is, the term "Shuva" can only be used when there is already a person to whom one can say it.

ד.ה. אז דער לשון "שובה" קען מען נוצן נאר ווען ס'איז שוין דא אן אדם צו וועמען מ'קען דאס זאגן.

English translation 18

In contrast, "Teshuvah" is an independent noun.

משא"כ "תשובה" איז א שם דבר בפ"ע.

English translation 19

There is a reality in the world,

ס'איז דא א מציאות בעולם,

English translation 20

beginning from the world of Torah,

אנהויבנדיק פון עולם התורה,

English translation 21

that is called teshuvah,

וואס הייסט תשובה,

English translation 22

not dependent on whether there is a person to whom it is said.

ניט תלוי צי ס'איז דא אן אדם צו וועמען מ'זאגט עס אן.

English translation 23

According to this, it follows that "Teshuvah" has precedence over "Shuva",

וואס עפ"ז קומט אויס אז "תשובה" האט א קדימה לגבי "שובה",

English translation 24

because first there is a reality of teshuvah in the world

ווייל פריער איז דא א מציאות פון תשובה בעולם

English translation 25

(the Torah),

(התורה),

English translation 26

and afterwards one says to a person "Shuva Yisrael ad Hashem Elokecha",

און דערנאך זאגט מען א מענטשן "שובה ישראל עד ה' אלקיך",

English translation 27

that he should use the concept of teshuvah in relation to himself.

אז ער זאל נוצן דעם ענין התשובה בנוגע צו זיך.

English translation 28

That is, teshuvah is not connected to a person who is in the world,

ד.ה. תשובה איז ניט פארבונדן מיט אן אדם וואס געפינט זיך בעולם,

English translation 29

in contrast, "Shuva" is like teshuvah coming down below to a person.

משא"כ "שובה" איז ווי תשובה קומט אראפ למטה צו אן אדם.

English translation 30

And particularly according to what is explained in Chazal 6 that seven things were created before the world was created, including the concept of teshuvah,

ובפרט ע"פ המבואר בחז"ל 6 אז ז' דברים נבראו קודם שנברא העולם כולל דער ענין התשובה,

English translation 31

according to which it is understood that first there was the reality of teshuvah

וואס עפ"ז איז מובן אז פריער איז געווען מציאות התשובה

English translation 32

(before the creation of the world),

(קודם בריאת העולם),

English translation 33

and only afterwards was the creation of the world and the creation of man, at which point the directive to man "Shuva Yisrael" is applicable.

און ערשט דערנאך איז געווען בריאת העולם און בריאת האדם וואס דעמולט איז שייך דער ציווי על האדם "שובה ישראל".

English translation 34

According to this, it follows that "Teshuvah" is the essence and the cause,

וואס לויט דעם קומט אויס אז "תשובה" איז דער עיקר און די סיבה,

English translation 35

in contrast, "Shuva" comes afterwards as the effect and result.

משא"כ "שובה" קומט דערנאך אלס מסובב ותוצאה.

English translation 36

On the other hand,

לאידך גיסא,

English translation 37

there are things that were indeed created earlier,

זיינען דא זאכן וואס זיינען טאקע פריער באשאפן געווארן,

English translation 38

but the purpose of their creation is not for themselves,

אבער כוונת בריאתן איז ניט צוליב זיך,

English translation 39

but for the sake of another thing. According to this, it is understandable that even though one thing was created earlier,

נאר צוליב א צווייטער זאך. וואס לויט דעם איז פארשטאנדיק אז אע"פ וואס איין זאך איז באשאפן געווארן פריער,

English translation 40

it is nevertheless secondary and a result to the thing for the sake of which it was created. That thing is the essence. On the contrary –

איז זי אבער א טפל ומסובב צו דער זאך צוליב וועלכער זי איז באשאפן געווארן. וואס יענע איז דער עיקר. אדרבה –

English translation 41

this proves the strength of the second thing for the sake of which it was created,

דאס באווייזט אויף דער שטארקייט פון דער צווייטער זאך צוליב וועלכער זי איז באשאפן געווארן,

English translation 42

that that thing is so strong and such an essential and important thing that it compels that for its sake one should

אז יענע זאך איז אזוי שטארק און אזא דבר עיקרי ודבר חשוב אז דאס איז מכריח אז צוליב אים זאל מען

English translation 43

(earlier)

(פריער)

English translation 44

create another thing.

באשאפן נאך א זאך.

English translation 45

And so it is regarding all the matters of the creation of the world,

וואס אזוי איז דאס בנוגע לכל הענינים בבריאת העולם,

English translation 46

including the concept of teshuvah

כולל דעם ענין התשובה

English translation 47

(which was also created,

(וואס איז אויך באשאפן געווארן,

English translation 48

but before the world) –

אבער קודם לעולם) –

English translation 49

that they were all created not for themselves but for the sake of Yisrael and for the sake of the Torah 7.

אז זיי זיינען אלע באשאפן געווארן ניט צוליב זיך אליין נאר בשביל ישראל ובשביל התורה 7.

English translation 50

And as it is also stated at the end of Pirkei Avos

און ווי עס שטייט אויך אין סיום פון פרקי אבות

English translation 51

[which we finish reciting at the end of the Shabbosos of the summer,

[וואס מ'פארענדיקט זאגן בסיום שבתות הקיץ,

English translation 52

on this Shabbos before Rosh Hashanah,

אין דעם שבת פאר ראש השנה,

English translation 53

according to the custom of Chabad,

כמנהג חב"ד,

English translation 54

as the Alter Rebbe writes in his Siddur haShaveh laKol Nefesh that "some are accustomed" to recite Pirkei Avos "all the Shabbosos of the summer". And as we see in the discourses of our Rebbes and Nesi'im,

ווי דער אלטער רבי שרייבט בסידורו השוה לכל נפש אז "יש נוהגין" צו זאגן פרקי אבות "כל שבתות הקיץ". און ווי מ'זעט עס במאמרי רבותינו נשיאינו,

English translation 55

that several of their discourses from the Shabbosos of the summer (the Shabbosos after Shavuos) begin with a statement beginning from a discourse of Pirkei Avos of that corresponding Shabbos 8] –

אז כמה מאמרים שלהם משבתות הקיץ (די שבתות נאך חג השבועות) הויבן זיך אן מיט א דיבור המתחיל פון א מאמר פון פרקי אבות פון דעם שבת המתאים 8] –

English translation 56

"Everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He created only for His glory." And this,

"כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא בראו אלא לכבודו". וואס דאס,

English translation 57

"Everything that the Holy One, blessed be He, created in His world",

"כל מה שברא הקב"ה בעולמו",

English translation 58

is in all worlds –

איז אין אלע עולמות –

English translation 59

Biya and also the world of Atzilus,

בי"ע און אויך עולם האצילות,

English translation 60

as is known the explanation 9 of the verse 10

כידוע דער פירוש 9 אין דעם פסוק 10

English translation 61

(which is brought as a proof for this)

(וואס מ'ברענגט אלס ראי' דערצו)

English translation 62

"Everyone who is called by My name and for My glory I created him, I formed him, even I made him",

"כל הנקרא בשמי ולכבודי בראתיו יצרתיו אף עשיתיו",

English translation 63

that "I created him",

אז "בראתיו",

English translation 64

"I formed him" and "I made him" refer to the worlds of Biya,

"יצרתיו" און "עשיתיו" גייען אויף עולמות בי"ע,

English translation 65

and the "even" includes the world of Atzilus –

און דער "אף" איז מרבה עולם האצילות –

English translation 66

they are all,

זיינען זיי אלע,

English translation 67

even the world of Atzilus,

אפילו עולם האצילות,

English translation 68

created

באשאפן געווארן

English translation 69

(as it is possible to say created regarding Atzilus)

(ווי ס'איז שייך זאגן באשאפן אויף אצילות)

English translation 70

not for themselves but "for His glory" of the Holy One, blessed be He.

ניט צוליב זיך נאר "לכבודו" של הקב"ה.

English translation 71

As explained in Tanya11, then "the purpose of the descent of the worlds and their descent from level to level is not for the sake of the upper worlds, for to them –

כמבואר בתניא 11 אז "תכלית השתלשלות העולמות וירידתם ממדרגה למדרגה אינו בשביל עולמות העליונים הואיל ולהם –

English translation 72

also the World of Atzilus –

אויך עולם האצילות –

English translation 73

it is a descent from the light of His countenance, blessed be He,

ירידה מאור פניו ית',

English translation 74

but the purpose is this lowly world,

אלא התכלית הוא עוה"ז התחתון",

English translation 75

for the glory of the Holy One, blessed be He,

לכבודו של הקב"ה,

English translation 76

in order that there should be a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms,

בכדי עס זאל זיין א דירה לו ית' בתחתונים,

English translation 77

which is accomplished by Yisrael and by the Torah, which is called a house

וואס ווערט אויפגעטאן ע"י ישראל וע"י התורה וואס נקראת בית

English translation 78

(dwelling place)12.

(דירה) 12.

English translation 79

That is, that the intention of the creation of all the worlds

ד.ה. אז כוונת בריאת כל העולמות

English translation 80

(also the World of Atzilus),

(אויך עולם האצילות),

English translation 81

and all the matters within them,

וכל הענינים שבהם,

English translation 82

including the matter of teshuvah,

כולל דעם ענין התשובה,

English translation 83

is for the sake of Yisrael and for the sake of the Torah,

איז בשביל ישראל ובשביל התורה,

English translation 84

that Yisrael brings about through the Torah that there should be a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms.

וואס ישראל טוען אויף ע"י התורה אז עס זאל זיין א דירה לו ית' בתחתונים.

English translation 85

And accordingly it follows that "

וואס עפ"ז קומט אויס אז "

English translation 86

(Shabbos)

(שבת)

English translation 87

Shuvah" after the name "Shuvah Yisrael"

שובה" על שם "שובה ישראל"

English translation 88

(the command to man)

(דער ציווי על האדם)

English translation 89

has an advantage over "

האט א מעלה לגבי "

English translation 90

(Shabbos)

(שבת)

English translation 91

Teshuvah" –

תשובה" –

English translation 92

because the entire existence of "teshuvah" was created for the sake of Yisrael, in order that there should be "Shuvah Yisrael," and for the sake of the Torah, for which reason the entire matter of teshuvah is found in the Torah

ווייל די גאנצע מציאות פון "תשובה" איז באשאפן געווארן בשביל ישראל בכדי עס זאל זיין "שובה ישראל" ובשביל התורה וואס דערפאר שטייט די גאנצע זאך פון תשובה אין תורה

English translation 93

(and without the Torah one would not know that there is this matter of teshuvah).

(און אָן תורה ווייסט מען ניט אז ס'איז דא די זאך פון תשובה).

English translation 94

That is, that "Shuvah

ד.ה. אז "שובה

English translation 95

(Yisrael)

(ישראל)

English translation 96

" is the cause because of which the matter of "teshuvah" came into being.

" איז די סיבה וואס צוליב איר איז געווארן דער ענין פון "תשובה".

English translation 97

And accordingly, we have a resolution that the name "Shabbos Shuvah" is superior to the name "Shabbos Teshuvah,"

ולפי"ז האט מען א פתרון אז דער נאמען "שבת שובה" איז העכער פאר דעם נאמען "שבת תשובה",

English translation 98

because the matter of "teshuvah" came into being for the sake of "Shuvah

ווייל דער ענין פון "תשובה" איז געווארן בשביל "שובה

English translation 99

(Yisrael)".

(ישראל) ".

English translation 100

And this also corresponds with the fact that the name "Shabbos Shuvah" is after the language of a verse in the Written Torah where it is written

און דאס איז אויך מתאים דערמיט וואס דער נאמען "שבת שובה" איז על שם א לשון הכתוב אין תורה וווו כתב

English translation 101

("Shuvah Yisrael ad Hashem Elokecha"),

("שובה ישראל עד ה' אלקיך"),

English translation 102

in contrast, "teshuvah" is not found in the Written Torah,

משא"כ "תשובה" שטייט ניט אין תורה שבכתב,

English translation 103

rather "Aseres Yemei Teshuvah" –

נאר "עשרת ימי תשובה" –

English translation 104

in the Oral Torah,

אין תורה שבעל-פה,

English translation 105

which is

וואס איז

English translation 106

(in the language of the Rambam13)

(בלשון הרמב"ם 13)

English translation 107

the "explanation" of the Written Torah.

"פירושה" פון תושב"כ.

English translation 108

And the very fact that this is its "explanation" shows that it comes after the Written Torah upon which it is an explanation,

וואס די עצם זאך אז דאס איז "פירושה" ווייזט אז דאס קומט נאך תושב"כ אויף וועלכער דאס איז א פירוש,

English translation 109

in addition to the fact that there is nothing that is not hinted at in the Torah14,

נוסף לזה וואס ליכא מידי דלא רמיזא באורייתא 14,

English translation 110

that is, that the "explanation" in the Oral Torah is already included in the Written Torah.

ד.ה. אז דער "פירושה" בתושבע"פ איז שוין נכלל אין תושב"כ.

English translation 111

That is, that also in the source of the two names it is emphasized how "teshuvah" is an explanation that comes after "Shuvah" which is in the Written Torah –

ד.ה. אז אויך אין דעם מקור פון די צוויי נעמען איז מודגש ווי "תשובה" איז א פירוש וואס קומט נאך "שובה" וואס שטייט אין תושב"כ –

English translation 112

in accordance with the content of the two names,

בהתאם צום תוכן פון די ביידע נעמען,

English translation 113

that "teshuvah" is a result and consequence of "Shuvah Yisrael".

אז "תשובה" איז א תוצאה ומסובב פון "שובה ישראל".

English translation 114

According to this, however, we must understand on the other hand:

לפי"ז דארף מען אבער פארשטיין לאידך גיסא:

English translation 115

In the word "teshuvah" there is an addition relative to "Shuvah" –

אין דעם ווארט "תשובה" קומט צו א הוספה לגבי "שובה" –

English translation 116

the letter Taf at the beginning of the word. And an addition of a letter in the Holy Tongue is not merely a matter,

דער אות תי"ו בתחלת התיבה. וואס א הוספה פון אן אות אין לשון הקודש איז ניט סתם אן ענין,

English translation 117

but an addition according to Torah,

נאר א הוספה ע"פ תורה,

English translation 118

and moreover –

און נאכמער –

English translation 119

according to halachah,

ע"פ הלכה,

English translation 120

that is, not merely in the study of Torah, but this is relevant practically regarding several matters.

ד.ה. ניט סתם אין לימוד התורה נאר דאס איז נוגע לפועל בנוגע לכמה ענינים.

English translation 121

And particularly according to the words of our Sages, may their memory be for blessing15, that the creation of the world –

ובפרט ע"פ דברי חז"ל 15 אז בריאת העולם –

English translation 122

which is connected with Rosh Hashanah

וואס איז פארבונדן מיט ראש השנה

English translation 123

(as will be discussed) –

(כדלקמן) –

English translation 124

was through the twenty-two letters of the Alef-Beis.

איז געווען דורך די כ"ב אותיות פון אל"ף בי"ת.

English translation 125

And furthermore, the letters are also relevant to Torah –

און דערצו זיינען די אותיות אויך נוגע צו תורה –

English translation 126

because the entire Torah is composed of the twenty-two letters16,

ווייל כל התורה שטעלט זיך צוזאמען פון די כ"ב אותיות 16,

English translation 127

beginning with the Ten Commandments,

אנהויבנדיק פון די עשרת הדברות,

English translation 128

which begin with the letter Alef of "Anochi",

וואס זיי הויבן זיך אן מיטן אות אל"ף פון "אנכי",

English translation 129

and then the rest of the letters which compose the Ten Commandments and the entire Torah.

און דערנאך שאר האותיות וועלכע שטעלן צוזאמען די עשרת הדברות און כל התורה כולה.

English translation 130

And all the more so, that in the letters themselves there is the conclusion and seal of the letters

ועאכו"כ אז אין די אותיות גופא קומט צו דער סיום וחותם האותיות

English translation 131

(with which the world was created) –

(שבהם נברא העולם) –

English translation 132

the letter Taf.

דער אות תי"ו.

English translation 133

It follows,

קומט אויס,

English translation 134

that in "teshuvah"

אז אין "תשובה"

English translation 135

(which has an addition of the letter Taf)

(וואס האט א הוספה פון אן אות תי"ו)

English translation 136

there is an addition in holiness relative to "Shuvah". How does this accord with the above that "Shuvah"

קומט צו א הוספה אין קדושה לגבי "שובה". איז ווי שטימט עס עם הנ"ל אז "שובה"

English translation 137

(which is in the Written Torah)

(וואס שטייט בתושב"כ)

English translation 138

is superior to "teshuvah"

איז העכער פאר "תשובה"

English translation 139

(which is in the Oral Torah)?

(וואס שטייט בתושבע"פ)?

English translation 140

This is, at the outset, not a question at all –

איז דאס לכתחילה קיין שאלה ניט –

English translation 141

because the entire matter of the Oral Torah is an addition and elevation relative to the Written Torah:

ווייל דער גאנצער ענין פון תורה שבעל-פה איז א הוספה ועילוי לגבי תושב"כ:

English translation 142

It is true that there is nothing that is not hinted at in the Torah,

ס'איז טאקע ליכא מידי דלא רמיזא באורייתא,

English translation 143

everything in the Oral Torah exists as a hint in the Written Torah,

יעדער זאך אין תושבע"פ איז דא ברמז אין תושב"כ,

English translation 144

and the Oral Torah is the "explanation" of the Written Torah,

און תושבע"פ איז "פירושה" פון תושב"כ,

English translation 145

but in the Written Torah it is nonetheless only in hint

אבער אין תושב"כ שטייט עס פאָרט ברמז

English translation 146

(remez),

(רמיזא),

English translation 147

not explicitly,

ניט בגלוי,

English translation 148

and Torah is from the word hora'ah17,

און תורה איז מלשון הוראה 17,

English translation 149

and Torah is light,

און תורה אור,

English translation 150

a luminous and clear instruction –

א ליכטיקע און קלארע הוראה –

English translation 151

one cannot rely on that which is stated as a hint in the Written Torah,

קען מען זיך דערביי ניט פארלאזן אויף דעם וואס שטייט ברמז בתושב"כ,

English translation 152

rather one must arrive at the "explanation" of the Oral Torah which produces clear halachos and instructions how one must conduct oneself in practice,

נאר מ'דארף דא אנקומען צו דער "פירושה" פון תושבע"פ וואס גיט ארויס קלארע הלכות והוראות ווי מ'דארף זיך אויפפירן בפועל,

English translation 153

as explained in Iggeres HaKodesh18 that "the Supernal Will, blessed be He, which is clothed in the 613 mitzvos of the Written Torah, is wondrous and concealed, hidden and hidden, and is not revealed except through the Oral Torah, etc."

כמבואר באגה"ק 18 אז "רצון העליון ב"ה המלובש בתרי"ג מצות שבתורה שבכתב הוא מופלא ומכוסה טמיר ונעלם ואינו מתגלה אלא בתורה שבע"פ כו'".

English translation 154

It turns out that the Oral Torah adds an addition and elevation relative to the Written Torah,

קומט אויס אז תושבע"פ טוט אויף א הוספה ועילוי לגבי תושב"כ,

English translation 155

that the will of Hashem is revealed openly in a way that one knows how one must conduct oneself. From this it is also understood regarding "Teshuvah" which is stated in the Oral Torah and "Shuvah" which is stated in the Written Torah –

אז דער רצון ה' קומט ארויס בגלוי באופן אז מ'ווייסט ווי מ'דארף זיך פירן. איז דערפון אויך מובן בנוגע צו "תשובה" וואס שטייט אין תושבע"פ און "שובה" וואס שטייט אין תושב"כ –

English translation 156

that in "Teshuvah" there is an addition and elevation

אז אין "תשובה" קומט צו א הוספה ועילוי

English translation 157

(relative to "Shuvah")

(לגבי "שובה")

English translation 158

of another letter beyond the letter with which the world was created and which comprises Torah,

פון נאך אן אות שבו נברא העולם און וואס שטעלט צוזאמען תורה,

English translation 159

and the final letter –

און דער לעצטער אות –

English translation 160

the letter Tav.

דער אות תי"ו.

English translation 161

Accordingly, the matter and elevation that exists in this which does not exist in that is understood regarding the two names "Shabbat Shuvah" and "Shabbat Teshuvah".

עפ"ז איז פארשטאנדיק דער ענין ועילוי שיש בזה מה שאין בזה אין די צוויי נעמען פון "שבת שובה" און "שבת תשובה".

English translation 162

And one should connect this also with the principle in Sefer Yetzirah19

ויש לקשר זה אויך מיטן כלל בספר יצירה 19

English translation 163

(brought in Chassidus and in the farbrengens many times)

(געבראכט אין חסידות און אין די התוועדויות כמ"פ)

English translation 164

that in all matters of holiness "their end is embedded in their beginning and their beginning in their end".

אז בכל עניני קדושה איז "נעוץ סופן בתחלתן ותחלתן בסופן".

English translation 165

That is, regarding a beginning and an end, there is in this what is not in that:

ד.ה. אז בנוגע צו א התחלה און א סוף איז יש בזה מה שאין בזה:

English translation 166

There is an advantage in the end that is not in the head and beginning,

ס'איז דא א מעלה אין דעם סוף וואס איז ניטא אין דעם ראש ותחלה,

English translation 167

and by virtue of this advantage the head and beginning must come and receive from the end –

ומצד מעלה זו דארף דער ראש ותחלה אנקומען און מקבל זיין פון דעם סוף –

English translation 168

"their beginning is embedded in their end",

"נעוץ תחלתן בסופן",

English translation 169

and there is an advantage in the head and beginning from which the end must receive –

און ס'איז דא א מעלה אין דעם ראש ותחלה וואס דערפון דארף דער סוף מקבל זיין –

English translation 170

"their end is embedded in their beginning".

"נעוץ סופן בתחלתן".

English translation 171

Until in a manner –

ביז אין אן אופן –

English translation 172

as it is stated in Likkutei Torah, Parshat Nitzavim,20

ווי עס שטייט אין לקו"ת פ' נצבים 20,

English translation 173

the portion that is always read before Rosh Hashanah21 –

די פרשה שקורין לעולם קודם ראש השנה 21 –

English translation 174

that "without finding, etc., head and end".

אז "בלי ימצא כו' ראש וסוף".

English translation 175

And so in our matter regarding "Shuvah" and "Teshuvah",

ועד"ז בעניננו בנוגע צו "שובה" און "תשובה",

English translation 176

which are the aspect of head and the aspect of end:

וואס זיי זיינען בחי' ראש און בחי' סוף:

English translation 177

"Shuvah" is the aspect of beginning,

"שובה" איז בחי' תחלה,

English translation 178

because this is the intention of all of creation including the matter of teshuvah –

ווייל דאס איז כוונת כל הבריאה כולל ענין התשובה –

English translation 179

for the sake of Israel

בשביל ישראל

English translation 180

(Shuvah Yisrael),

(שובה ישראל),

English translation 181

and "Teshuvah" is a result and end,

און "תשובה" איז א מסובב וסוף,

English translation 182

and connected with the addition of the letter Tav,

און פארבונדן מיט דער הוספה פון אות תי"ו,

English translation 183

the end of all letters;

סוף כל האותיות;

English translation 184

or conversely:

אדער פארקערט:

English translation 185

Teshuvah preceded the world

תשובה איז קדמה לעולם

English translation 186

(beginning)

(תחלה)

English translation 187

and the command of "Shuvah" applies specifically after the creation of man which was at the end of creation. Regarding the aspect of beginning and the aspect of end

און דער ציווי פון "שובה" איז שייך דוקא לאחרי בריאת האדם וואס איז געווען בסוף הבריאה. זאגט מען בנוגע צו בחי' תחלה און בחי' סוף

English translation 188

("Shuvah" and "Teshuvah")

("שובה" און "תשובה")

English translation 189

it is said that their end is embedded in their beginning and their beginning in their end,

אז נעוץ סופן בתחלתן ותחלתן בסופן,

English translation 190

until in a manner of "without finding, etc., head and end".

ביז באופן פון "בלי ימצא כו' ראש וסוף".

English translation 191

And so too regarding the very matter of "Shuvah Yisrael":

ועד"ז איז אויך בנוגע צו דעם עצם ענין פון "שובה ישראל":

English translation 192

"Shuvah Yisrael" applies specifically at the end of creation

"שובה ישראל" איז שייך דוקא בסוף הבריאה

English translation 193

(because this is a command upon man which applies specifically after the creation of man),

(ווייל דאס איז א ציווי על האדם וואס איז שייך דוקא לאחרי בריאת האדם),

English translation 194

whereas "Teshuvah" preceded the world,

משא"כ "תשובה" קדמה לעולם,

English translation 195

but the intention of all of creation including the matter of teshuvah is for the sake of Israel,

איז אבער כוונת כל הבריאה כולל דער ענין התשובה איז בשביל ישראל,

English translation 196

it turns out that the end of creation is embedded in its beginning,

קומט אויס אז דער סוף הבריאה איז נעוץ בתחלתן,

English translation 197

until that this becomes the beginning.

ביז אז דאס ווערט די תחלה.

English translation 198

And that

וואס דאס

English translation 199

(the matter of Shabbat Shuvah)

(דער ענין פון שבת שובה)

English translation 200

is also connected with Rosh Hashanah,

איז אויך פארבונדן מיט ראש השנה,

English translation 201

for Shabbat Shuvah always comes in sequence to Rosh Hashanah and then the matters of Rosh Hashanah are elevated in the manner of "Vayechulu"

וואס שבת שובה קומט אלעמאל בהמשך צו ראש השנה און דעמולט זיינען עולה באופן פון "ויכולו" די ענינים פון ראש השנה

English translation 202

(as will be explained):

(כדלקמן):

English translation 203

In Rosh Hashanah one also finds these two extremes,

בראש השנה געפינט מען אויך די צוויי קצוות הנ"ל,

English translation 204

as one finds them in Shabbat Shuvah:

ווי מ'געפינט עס אין שבת שובה:

English translation 205

Regarding Rosh Hashanah it is stated22 "This day is the beginning of Your works". Chassidus asks:23

אויף ראש השנה שטייט 22 "זה היום תחלת מעשיך". פרעגט חסידות 23:

English translation 206

On the twenty-fifth of Elul the world was created from nothing to something,24

בכ"ה באלול נברא העולם מאין ליש 24,

English translation 207

and furthermore:

און נאכמער:

English translation 208

"All the generations of heaven and earth were created from the first day and each one was fixed on the day it was decreed upon it"

"כל תולדות שמים וארץ נבראו מיום ראשון וכל אחד ואחד נקבע ביום שנגזר עליו"

English translation 209

(as Rashi explains*24),

(ווי רש"י איז מפרש* 24),

English translation 210

so why was Rosh Hashanah established not on the first day of the act of creation but on the sixth day of the act of creation,

היינט פארוואס האט מען קובע געווען ראש השנה ניט ביום ראשון למעשה בראשית נאר ביום הששי למעשה בראשית,

English translation 211

the day Adam the first man was created?

יום ברוא אדם הראשון?

English translation 212

Chassidus explains

איז חסידות מבאר

English translation 213

(as discussed in the preceding maamar25),

(ווי גערעדט אין דעם פריערדיקן מאמר 25),

English translation 214

that the purpose of all of creation is for the sake of Israel,

אז דער תכלית כל הבריאה איז בשביל ישראל,

English translation 215

the creation of man,

בריאת האדם,

English translation 216

who was created at the end of the six days of creation,

וואס ער איז באשאפן געווארן בסוף ששת ימי בראשית,

English translation 217

therefore it is specifically then stated "And God saw all that He had made, and behold, it was very good".26

דערפאר שטייט דוקא דעמולט "וירא אלקים את כל אשר עשה והנה טוב מאד" 26.

English translation 218

And therefore –

און דעריבער –

English translation 219

since the creation of man is the purpose of all of creation –

וויבאלד אז בריאת האדם איז תכלית כל הבריאה –

English translation 220

after the creation of the world the first time

איז לאחרי בריאת העולם בפעם הראשונה

English translation 221

(on the twenty-fifth of Elul)

(בכ"ה באלול)

English translation 222

in each and every year thereafter,

איז בכל שנה ושנה שלאח"ז,

English translation 223

and especially after the giving of the Torah –

ובפרט לאחרי מתן תורה –

English translation 224

Rosh Hashanah

איז ראש השנה

English translation 225

(the day of the creation of Adam the first man)

(יום בריאת אדם הראשון)

English translation 226

is "the beginning of Your works",

"תחלת מעשיך",

English translation 227

then the life-force of all of creation returns to its source,27

דעמולט איז דער חיות פון כל הבריאה כולה חוזר לקדמותו 27,

English translation 228

and all of creation is then brought into being anew,

און כל הבריאה ווערט דעמולט נתהווה מחדש,

English translation 229

not only the creation of man,

ניט נאר בריאת אדם,

English translation 230

but all creatures,

נאר כל היצורים,

English translation 231

even the entirety of the speaking species

אפילו כללות מין המדבר

English translation 232

(also the children of Noah)

(אויך בני נח)

English translation 233

and even the animal species and even the plant species and even the inanimate species!

ואפילו מין החי ואפילו מין הצומח ואפילו מין הדומם!

English translation 234

It turns out that specifically the creation of man at the end of creation is "the beginning of Your works" and Rosh Hashanah,

קומט אויס אז דוקא בריאת האדם בסוף הבריאה איז "תחלת מעשיך" און ראש השנה,

English translation 235

the head of all matters and of all heads –

דער ראש לכל הענינים ולכל הראשים –

English translation 236

because the purpose of all of creation is for the sake of Israel,

ווייל תכלית כל הבריאה איז בשביל ישראל,

English translation 237

on account of the creation of man.

צוליב בריאת האדם.

English translation 238

And just as Rosh Hashanah contains within itself the elevation,

וכשם ווי ראש השנה האט אין זיך דעם עילוי,

English translation 239

so too is this also in the Shabbat following Rosh Hashanah –

אזוי איז דאס אויך אין דעם שבת שלאחרי ראש השנה –

English translation 240

Shabbat Shuvah,

שבת שובה,

English translation 241

in which all the matters of Rosh Hashanah are elevated in a manner of "Vayechulu",

וואס דעמולט זיינען עולה אלע ענינים פון ראש השנה אין אן אופן פון "ויכולו" 28,

English translation 242

so that in it is emphasized

אז דעמולט איז מודגש

English translation 243

(in the name "Shuvah" from "Shuvah Yisrael")

(אין דעם נאמען "שובה" על שם "שובה ישראל")

English translation 244

that the intention of all the matters of creation including the matter of teshuvah is specifically for the sake of Israel,

אז די כוונה פון כל עניני הבריאה כולל ענין התשובה איז דוקא בשביל ישראל,

English translation 245

"Shuvah Yisrael",

"שובה ישראל",

English translation 246

and therefore this is "the beginning of Your work",

און דערפאר איז דאס "תחלת מעשיך",

English translation 247

as explained above.

כנ"ל.

English translation 248

The connection of Shabbat Shuvah and Rosh Hashanah is further understood based on what has been discussed many times,

די שייכות פון שבת שובה און ראש השנה איז נאכמער מובן ע"פ המדובר כמ"פ 29,

English translation 249

that Rosh Hashanah contains within itself two matters:

אז ראש השנה האט אין זיך צוויי ענינים:

English translation 250

a) Its unique matter as a matter unto itself –

א) זיין ענין מיוחד אלס אן ענין לעצמו –

English translation 251

Rosh Hashanah,

ראש השנה,

English translation 252

which exists only on that day of the year;

וואס דאס איז דא נאר אין דעם טאג אין יאר;

English translation 253

b) A day and the beginning of the Ten Days of Teshuvah,

ב) א טאג און די התחלה פון די עשרת ימי תשובה,

English translation 254

by virtue of which it is not a day unto itself but a part and beginning of the ten days

וואס מצד דעם איז ער ניט א יום לעצמו נאר א חלק והתחלה פון עשרה ימים

English translation 255

(the Ten Days of Teshuvah).

(עשי"ת).

English translation 256

And correspondingly, there are these two matters in Yom Kippur:

ועד"ז זיינען דא די ביידע ענינים אין יום הכפורים:

English translation 257

a) Its unique matter in which it is "once a year" –

א) זיין ענין מיוחד וואס אין דעם איז ער "אחת בשנה" 30 –

English translation 258

which is the matter that "the essence of the day atones";

וואס דאס איז דער ענין אז "עיצומו של יום מכפר" 31;

English translation 259

b) A day and the conclusion of the Ten Days of Teshuvah,

ב) א טאג און דער סיום פון די עשרת ימי תשובה,

English translation 260

by virtue of which it is not a day unto itself but a part and conclusion of the ten days –

וואס מצד דעם איז ער ניט א יום לעצמו נאר א חלק וסיום פון עשרה ימים –

English translation 261

the Ten Days of Teshuvah.

די עשרת ימי תשובה.

English translation 262

And correspondingly, this is also regarding the Shabbat that falls between Rosh Hashanah and Yom Kippur –

ועד"ז איז אויך בנוגע צו דעם שבת שבין ראש השנה ויוהכ"פ –

English translation 263

Shabbat Shuvah

שבת שובה

English translation 264

(or Shabbat Teshuvah) –

(אדער שבת תשובה) –

English translation 265

that in it there are two matters:

אז אין דעם זיינען דא צוויי ענינים:

English translation 266

a) Its unique matter in which it is "once a year" –

א) זיין ענין מיוחד וואס אין דעם איז ער "אחת בשנה" –

English translation 267

the only Shabbat Shuvah in the entire year. b) A day

דער איינציקער שבת שובה אין דעם גאנצן יאר. ב) א טאג

English translation 268

(the Shabbat)

(דער שבת)

English translation 269

of the Ten Days of Teshuvah.

פון די עשרת ימי תשובה.

English translation 270

And by virtue of this second matter in Rosh Hashanah and Yom Kippur and Shabbat Shuvah

וואס מצד דעם צווייטן ענין אין ר"ה און יוהכ"פ און שבת שובה

English translation 271

(that they are a part of the Ten Days of Teshuvah)

(אז זיי זיינען א חלק פון עשי"ת)

English translation 272

these three matters are connected one with the other –

זיינען די דריי ענינים פארבונדן זה בזה –

English translation 273

they are all a part of the single point of the Ten Days of Teshuvah which begins at the first moment of Rosh Hashanah and ends at the last moment of Yom Kippur,

זיי זיינען אלע א חלק פון דער נקודה אחת פון די עשי"ת וואס הויבט זיך אן ברגע הראשון פון ר"ה און ענדיקט זיך ברגע האחרון פון יוהכ"פ,

English translation 274

and whose content is –

און וואס ענינה איז –

English translation 275

the matter of teshuvah,

ענין התשובה,

English translation 276

"Seek the Lord when He is to be found, call upon Him when He is near".

"דרשו ה' בהמצאו קראוהו בהיותו קרוב" 32.

English translation 277

And the second matter

און דער צווייטער ענין

English translation 278

(that it is a day connected with the other Ten Days of Teshuvah)

(ווי דאס איז א טאג פארבונדן מיט די אנדערע עשי"ת)

English translation 279

is further emphasized in Shabbat Shuvah

איז נאכמער מודגש אין שבת שובה

English translation 280

(the Shabbat of the Ten Days of Teshuvah) –

(דער שבת פון די עשי"ת) –

English translation 281

because Shabbat in general is connected both with the days before it and with the days after it:

ווייל שבת בכלל איז פארבונדן סיי מיט די ימים שלפניו און סיי מיט די ימים שלאחריו:

English translation 282

On Shabbat there is the "Vayechulu" of the days before it,

בשבת איז דער "ויכולו" פון די ימים שלפניו,

English translation 283

and from it all the days of the following week are blessed. It follows,

און מיני' מתברכין כולהו יומין בשבוע שלאחריו 33. קומט אויס,

English translation 284

that on Shabbat Shuvah

אז בשבת שובה

English translation 285

(which comes between Rosh Hashanah and Yom Kippur)

(וואס קומט בין ר"ה ויוהכ"פ)

English translation 286

the "Vayechulu" and perfection of the days of the Ten Days of Teshuvah before it, including and beginning from Rosh Hashanah, is effected,

ווערט דער "ויכולו" ושלימות פון די טעג פון עשי"ת שלפניו כולל און אנהויבנדיק פון ר"ה,

English translation 287

and from this Shabbat the days of the Ten Days of Teshuvah after it, including their conclusion –

און פון דעם שבת ווערן מתברך די טעג פון עשי"ת שלאחריו כולל סיומם –

English translation 288

Yom Kippur – are blessed.

יוהכ"פ.

English translation 289

And by virtue of this second matter in Rosh Hashanah and Shabbat Shuvah

ומצד דעם צווייטן ענין אין ר"ה און שבת שובה

English translation 290

(that they are both a part of the Ten Days of Teshuvah,

(וואס זיי זיינען ביידע א חלק פון עשי"ת,

English translation 291

and on Shabbat the "Vayechulu" of Rosh Hashanah is effected) –

און בשבת ווערט דער "ויכולו" פון ר"ה) –

English translation 292

the connection of Rosh Hashanah and Shabbat Shuvah is further understood,

איז נאכמער מובן די שייכות פון ר"ה און שבת שובה,

English translation 293

including in this the aforementioned matter that in them is emphasized the matter that the entire creation was created for the sake of Israel

כולל אין דעם ענין הנ"ל אז אין זיי איז מודגש דער ענין אז כל הבריאה כולה איז באשאפן געווארן בשביל ישראל

English translation 294

(including in our context –

(כולל בעניננו –

English translation 295

"Shuvah Yisrael"),

"שובה ישראל"),

English translation 296

by which it becomes "the beginning of Your work",

וואס עי"ז ווערט דאס "תחלת מעשיך",

English translation 297

as explained at length above.

כנ"ל בארוכה.

English translation 298

Based on the above, it follows that in this Shabbat –

ע"פ הנ"ל קומט אויס אז אין דעם שבת –

English translation 299

Shabbat Shuvah –

שבת שובה –

English translation 300

there are several elevations:

זיינען דא כמה עילויים:

English translation 301

The elevation of the Shabbat itself,

דער עילוי פון דעם שבת עצמו,

English translation 302

"once a year",

"אחת בשנה",

English translation 303

as the only Shabbat Shuvah in the entire year,

אלס דער איינציקער שבת שובה בכל השנה כולה,

English translation 304

including the two elevations of "Shuvah" and "Teshuvah" as discussed above;

כולל די ביידע עילויים פון "שובה" און "תשובה" כמדובר לעיל;

English translation 305

The elevation of this Shabbat as one of the Ten Days of Teshuvah,

דער עילוי פון דעם שבת אלס איינער פון די עשרת ימי תשובה,

English translation 306

connected with Rosh Hashanah and Yom Kippur,

פארבונדן מיט ראש השנה ויוהכ"פ,

English translation 307

with all the virtues that exist in these days. And especially that it is the Shabbat between Rosh Hashanah and Yom Kippur,

מיט די אלע מעלות וואס זיינען דא בימים אלו. ובפרט אז ס'איז דער שבת שבין ר"ה ויוהכ"פ,

English translation 308

which connects it further with the other Ten Days of Teshuvah including Rosh Hashanah and Yom Kippur,

וואס דאס פארבינדט אים נאכמער מיט די אנדערע עשי"ת כולל ר"ה ויוהכ"פ,

English translation 309

with the two details in this –

מיט די ביידע פרטים בזה –

English translation 310

that in it all the matters of Rosh Hashanah are elevated to the ultimate perfection

אז דעמולט ווערן נתעלה ביז אין תכלית השלימות

English translation 311

(in a manner of "Vayechulu")

(באופן פון "ויכולו")

English translation 312

all the matters of Rosh Hashanah,

אלע ענינים פון ראש השנה,

English translation 313

and from it Yom Kippur is blessed,

און מיני' מתברך יוהכ"פ,

English translation 314

which further demonstrates the elevation of this Shabbat,

וואס דאס באווייזט נאכמער אויף דער עילוי פון דעם שבת,

English translation 315

that it includes the elevations of Rosh Hashanah

אז ער איז כולל די עילויים פון ר"ה

English translation 316

(which then stand in a manner of ultimate perfection)

(וואס שטייען דעמולט באופן פון תכלית השלימות)

English translation 317

and the elevations of Yom Kippur

און די עילויים פון יוהכ"פ

English translation 318

(which is blessed from this Shabbat).

(וואס ווערט געבענטשט פון דעם שבת).

English translation 319

Further:

נאכמער:

English translation 320

It is stated in the writings of the AriZal

עס שטייט אין כתבי האריז"ל

English translation 321

(in the Siddur of the AriZal)

(אין סידור האריז"ל 34)

English translation 322

that the seven consecutive days of the Ten Days of Repentance

אז די ז' ימים רצופים פון די עשי"ת

English translation 323

(between Rosh Hashanah and Yom Kippur)

(בין ר"ה ויוהכ"פ)

English translation 324

correspond to the seven days of the week of the entire past year,

זיינען כנגד די ז' ימי השבוע פון כל השנה שעברה,

English translation 325

and then one does repentance and rectifies and completes the service of all these seven days of the week of the past year

און דעמולט טוט מען תשובה און מ'איז מתקן ומשלים די עבודה פון די אלע ז' ימי השבוע דשנה שעברה

English translation 326

(on Sunday one rectifies the service of all Sundays, and so forth),

(ביום ראשון איז מען מתקן די עבודה פון אלע יום ראשון'ס וכיו"ב),

English translation 327

and as it is explained,

און ווי מ'איז מפרש 35,

English translation 328

that the seven consecutive days of the Ten Days of Repentance also correspond to and are a preparation for the service in the seven days of the week of the entire coming year.

אז די ז' ימים רצופים פון די עשי"ת זיינען אויך כנגד און א הכנה צו דער עבודה אין די ז' ימי השבוע פון כל השנה הבאה.

English translation 329

According to this it follows that the Shabbat of the Ten Days of Repentance

עפ"ז קומט אויס אז דער שבת פון די עשי"ת

English translation 330

(and of the seven consecutive days)

(און פון די ז' ימים רצופים)

English translation 331

-- Shabbat Shuvah -- corresponds to all Shabbatot of the past year and of the coming year,

-- שבת שובה -- איז כנגד אלע שבתות פון שנה שעברה און פון שנה הבאה,

English translation 332

one then has the power to rectify and complete all Shabbatot of the past year,

מ'האט דעמולט בכח צו מתקן ומשלים זיין אלע שבתות פון שנה שעברה,

English translation 333

and one draws from it for all Shabbatot in the coming year.

און מ'נעמט דערפון פאר אלע שבתות בשנה הבאה.

English translation 334

That the two aspects in this Shabbat Shuvah

וואס די צוויי ענינים אין דעם שבת שובה

English translation 335

(corresponding to all Shabbatot of the past year and all Shabbatot of the coming year)

(כנגד כל השבתות דשנה שעברה און כל השבתות דשנה הבאה)

English translation 336

are in accordance with the two aspects of every Shabbat

זיינען בהתאם מיט די צוויי ענינים בכל שבת

English translation 337

(as above),

(כנ"ל),

English translation 338

that it is connected both with the days that have passed

אז דאס איז פארבונדן סיי מיט די ימים שעברו

English translation 339

(then the "Vayechulu" of all the days of the past week is made)

(דעמולט ווערט דער "ויכולו" פון כל הימים בשבוע שעבר)

English translation 340

and also with the coming days

און סיי מיט די ימים הבאים

English translation 341

(from it all the days are blessed).

(מיני' מתברכין כולהו יומין).

English translation 342

And according to this, an additional elevation in Shabbat Shuvah follows:

ועפ"ז קומט אויס נאך אן עילוי אין שבת שובה:

English translation 343

The other seven days of the Ten Days of Repentance correspond to only one day of the week in the past year and in the coming year

די אנדערע ז' ימים פון די עשי"ת זיינען כנגד בלויז איין טאג בשבוע בשנה שעברה ובשנה הבאה

English translation 344

(Sunday corresponds to all Sundays,

(יום ראשון איז כנגד אלע יום ראשון'ס,

English translation 345

but not to the other days);

אבער ניט כנגד די אנדערע ימים);

English translation 346

however, regarding Shabbat Shuvah,

משא"כ בנוגע צו שבת שובה,

English translation 347

which then elevates all the days of the Ten Days of Repentance of the past week and from it all the days of the Ten Days of Repentance of the coming week are blessed,

וואס דעמולט זיינען עולה די אלע טעג פון עשי"ת בשבוע שעבר און מיני' מתברכין די אלע טעג פון עשי"ת בשבוע הבא,

English translation 348

which includes all seven consecutive days

וואס דאס איז כולל אלע ז' ימים רצופים

English translation 349

(which correspond to all the days of the week in the past year and in the coming year) --

(וואס זיינען כנגד אלע ימי השבוע בשנה שעברה ובשנה הבאה) –

English translation 350

it follows that the Shabbat corresponds to

קומט אויס אז דער שבת איז כנגד

English translation 351

(rectifies and completes)

(מתקן ומשלים)

English translation 352

all the days of the past year and

אלע ימים פון שנה שעברה און

English translation 353

(is a preparation for)

(א הכנה צו)

English translation 354

all the days of the coming year!

אלע ימים פון שנה הבאה!

English translation 355

The lesson from this, at first glance,

דער לימוד דערפון לכאו"א,

English translation 356

that seemingly a Jew can come with humility, "Who am I and what am I,"

דלכאורה קען א איד קומען מיט אן עניוות מי אני ומה אני,

English translation 357

a humility that is not for its own sake,

אן עניוות שלא לשמה,

English translation 358

or even true humility,

אדער אפילו אן עניוות אמיתית,

English translation 359

and claim, what connection does he have to all these elevations in Shabbat Shuvah?!

און טענה'ן וואס האט ער א שייכות צו די אלע עילויים בשבת שובה?!

English translation 360

The answer to this is --

איז דער ענטפער אויף דעם –

English translation 361

and with an introduction:

ובהקדים:

English translation 362

It has been stated many times that at every time, the specific time is the "gate" through which all aspects of this time are elevated.

דובר כמ"פ אז בכל זמן איז דער זמן המסויים דער "שער" דורך וועלכן עס זיינען עולה אלע ענינים פון אט דעם זמן 36.

English translation 363

And regarding this, in our matter:

ועד"ז בעניננו:

English translation 364

All the aforementioned elevations in Shabbat Shuvah --

די אלע עילויים הנ"ל אין שבת שובה –

English translation 365

whether the elevation of this Shabbat in and of itself

הן דער עילוי פון דעם שבת מצ"ע

English translation 366

("Shuvah" and "Teshuvah"),

("שובה" און "תשובה"),

English translation 367

whether the elevation in that it elevates the aspects of Rosh Hashanah and blesses Yom Kippur,

הן דער עילוי בזה וואס דאס איז מעלה די ענינים פון ר"ה און איז מברך יוהכ"פ,

English translation 368

whether the elevation of its being a Shabbat of the Ten Days of Repentance which rectifies all Shabbatot and all days of the past year and is a preparation for all Shabbatot and all days of the coming year --

הן דער עילוי פון זיין א שבת פון די עשי"ת וואס איז מתקן כל השבתות וכל ימי השנה שעברה און איז א הכנה צו כל השבתות וכל ימי השנה הבאה –

English translation 369

and certainly there are additional elevations in this Shabbat that have not been enumerated here for whatever reason,

און זיכער זיינען דא נאך עילויים אין דעם שבת וואס מ'האט דא ניט אויסגערעכנט מפני איזו סיבה שתהי',

English translation 370

due to lack of time and so forth --

מפני קוצר הזמן וכו' –

English translation 371

all these elevations are elevated through the "gate" of Shabbat.

זיינען די אלע עילויים עולה דורך דעם "שער" פון שבת.

English translation 372

And according to this, one will understand its relevance to every Jew:

וואס עפ"ז וועט מען פארשטיין די שייכות דערפון צו יעדער איד:

English translation 373

First of all --

לכל לראש –

English translation 374

since all these aspects and elevations in Shabbat Shuvah,

וויבאלד אז די אלע ענינים ועילויים בשבת שובה,

English translation 375

which in general is the service of repentance,

וואס בכללות איז דאס עבודת התשובה,

English translation 376

are elevated through the "gate" of Shabbat,

זיינען עולה דורך דעם "שער" פון שבת,

English translation 377

it is understood that all these elevations in this Shabbat are drawn down also into every Jew --

איז מובן אז די אלע עילויים אין דעם שבת ווערן נמשך אויך אין יעדער אידן –

English translation 378

for Shabbat and Jews are one thing,

ווארום שבת און אידן זיינען איין זאך,

English translation 379

as explained in the Midrash that all the days of the week have a partner,

כמבואר במדרש 37 אז אלע ימי השבוע האבן א בן זוג,

English translation 380

but Shabbat "has no partner,"

משא"כ שבת "אין לו בן זוג",

English translation 381

and just as this is in time, so too is it among the nations, that Jews have no partner,

וע"ד ווי דאס איז אין זמן עד"ז איז אויך אין אומות אז אידן האבן ניט קיין בן זוג,

English translation 382

the Almighty paired Shabbat and Israel and said to Shabbat, "The Congregation of Israel is your partner."

האט דער אויבערשטער צוזאמען- געשטעלט שבת און ישראל און געזאגט צו שבת "כנסת ישראל היא בן זוגך".

English translation 383

And from this it is understood also regarding Shabbat Shuvah,

וואס דערפון איז מובן אויך בנוגע צו שבת שובה,

English translation 384

that the "partner" of Shabbat Shuvah is Israel,

אז דער "בן זוג" פון שבת שובה איז ישראל,

English translation 385

and consequently it is understood that the Shabbat draws down to its "partner"

ובמילא איז מובן אז דער שבת איז ממשיך צו איר "בן זוג"

English translation 386

(Jews)

(אידן)

English translation 387

all the elevations that exist in this Shabbat Shuvah,

די אלע עילויים וואס זיינען דא אין דעם שבת שובה,

English translation 388

and in general --

ובכללות –

English translation 389

a granting of power in the service of repentance,

א נתינת כח בעבודת התשובה,

English translation 390

"Shuvah Yisrael."

"שובה ישראל".

English translation 391

And this means to every Jew,

און דאס מיינט צו יעדער איד,

English translation 392

because the "partner" of Shabbat

ווארום דער "בן זוג" פון שבת

English translation 393

(Knesset Yisrael)

(כנסת ישראל)

English translation 394

includes every Jew, from

איז כולל יעדער אידן, פון

English translation 395

(as it is stated in the portion that is always read before Rosh Hashanah)

(ווי עס שטייט אין דער פרשה שקורין לעולם קודם ר"ה)

English translation 396

"your heads, your tribes" until "your wood cutters" and "your water drawers",

"ראשיכם שבטיכם" ביז "חוטב עציך" און "שואב מימיך" 38,

English translation 397

who all stand together,

וואס זיי שטייען אלע צוזאמען,

English translation 398

"you are standing today before Hashem your God",

"נצבים גו' לפני ה' אלקיכם",

English translation 399

"to pass into the covenant of Hashem your God",

"לעברך בברית ה' אלקיך" 39,

English translation 400

as explained in Likkutei Torah that the concept of the covenant makes one thing between those who make the covenant,

כמבואר בלקו"ת 40 אז דער ענין הברית מאכט איין זאך צווישן די כורתי הברית,

English translation 401

that is, one thing between Jews and His Essence, may He be blessed,

ד.ה. איין זאך צווישן אידן און עצמותו ית'

English translation 402

(as it were),

(כביכול),

English translation 403

and through this all Jews become one thing and all stand together "you are standing today before Hashem your God".

ועי"ז ווערן אלע אידן איין זאך און שטייען אלע צוזאמען "נצבים גו' לפני ה' אלקיכם".

English translation 404

And to every Jew and to all Jews is drawn from Shabbat Shuvah –

און צו יעדער אידן און צו אלע אידן ווערט נמשך פון שבת שובה –

English translation 405

the "partner" of Israel –

דער "בן זוג" פון ישראל –

English translation 406

all these above-mentioned elevations that are in this Shabbat,

די אלע עילויים הנ"ל וואס זיינען דא אין דעם שבת,

English translation 407

the elevation of this Shabbat Mevorchim,

דער עילוי פון דעם שבת מצ"ע,

English translation 408

the elevation that it elevates Rosh Hashanah and blesses Yom Kippur,

דער עילוי וואס ער איז מעלה ר"ה און מברך יוהכ"פ,

English translation 409

and the elevation that this Shabbat rectifies and completes all these days of the past year and is a preparation for all these days of the coming year!

און דער עילוי וואס דער שבת איז מתקן ומשלים די אלע ימים בשנה שעברה און א הכנה צו די אלע ימים בשנה הבאה!

English translation 410

And the manner in which Shabbat

און דער אופן ווי שבת

English translation 411

(Shuvah)

(שובה)

English translation 412

draws down powers into a Jew in all the matters of service of this Shabbat,

איז ממשיך כחות אין א אידן בכל עניני העבודה דשבת זו,

English translation 413

and in general –

ובכללות –

English translation 414

in the service of teshuvah,

בעבודת התשובה,

English translation 415

is in a Shabbat-like manner.

איז אין א שבת'דיקן אופן.

English translation 416

And the explanation:

והענין:

English translation 417

Shabbat, its concept is delight,

שבת איז ענינו תענוג,

English translation 418

"and you shall call Shabbat a delight",

"וקראת לשבת עונג" 41,

English translation 419

and the negation of the opposite of delight –

און די שלילה פון היפך התענוג –

English translation 420

"there is no sadness in it". On Shabbat "all your work is done",

"אין עצב בו" 42. בשבת איז "כל מלאכתך עשוי'" 43,

English translation 421

one has all matters prepared,

מ'האט אלע ענינים במזומן,

English translation 422

and one does not need to come to any exertion and toil,

און מ'דארף ניט אנקומען צו קיין טירחא ויגיעה,

English translation 423

rather one receives everything from what is prepared and out of delight.

נאר מ'באקומט אלץ מן המוכן ומתוך תענוג.

English translation 424

And the delight of Shabbat permeates all matters of a person,

און דער תענוג פון שבת נעמט דורך אלע עניני האדם,

English translation 425

also his physical matters –

אויך זיינע ענינים גשמיים –

English translation 426

his eating and drinking and sleeping,

אכילה ושתי' ושינה שלו,

English translation 427

so that when one eats and drinks and sleeps on Shabbat, this is a matter of the delight of Shabbat.

וואס בשעת מ'עסט און מ'טרינקט און מ'שלאפט בשבת איז דאס אן ענין של עונג שבת.

English translation 428

That is, that the delight of Shabbat becomes blood and flesh like his flesh

ד.ה. אז דער עונג שבת ווערט דם ובשר כבשרו

English translation 429

(through the drawing down of the light of Shabbat).

(ע"י האכו"ש בשבת).

English translation 430

This means:

דאס הייסט:

English translation 431

eating in general is a matter of the war of clarifications,

אכילה בכלל איז אן ענין של מלחמת הבירורים,

English translation 432

and as the saying "bread on the point of a sword he shall eat". From this it is understood that this can sometimes come easily but sometimes it comes with great toil and war.

וכמאמר 44 "נהמא אפום חרבא ליכול". וואס מזה איז מובן אז דאס קען אמאל אנקומען לייכטערהייט אבער אמאל קומט עס אן מיט א שטארקע יגיעה ומלחמה 45.

English translation 433

Regarding, however, the eating on Shabbat,

בנוגע אבער דער אכילה בשבת,

English translation 434

when selecting is forbidden,

וואס דעמולט איז בורר אסור 46,

English translation 435

Shabbat gives power that the eating should be not in a manner of the war of clarifications but only –

גיט שבת כח אז די אכילה זאל זיין ניט באופן של מלחמת הבירורים נאר בלויז –

English translation 436

delight.

תענוג 47.

English translation 437

For the eating on Shabbat is analogous to the concept of the "manna" –

וואס די אכילה בשבת איז בדוגמא ווי דער ענין פון "מן" –

English translation 438

as explained in Torah Or that Shabbat and "manna" are the same level,

כמבואר בתורה אור 48 אז שבת און "מן" זיינען די זעלבע בחינה,

English translation 439

and therefore, even though the descent of the manna below was on all weekdays except Shabbat,

און דערפאר איז אע"פ וואס ירידת המן למטה איז געווען בכל ימי החול חוץ משבת,

English translation 440

but the existence of the manna above was specifically on Shabbat,

אבער התהוות המן למעלה איז געווען דוקא בשבת 49,

English translation 441

for "manna" is "bread from the heavens",

וואס "מן" איז "לחם מן השמים" 50,

English translation 442

it comes from above without toil,

דאס קומט מלמעלה אן יגיעה,

English translation 443

not like bread from the earth which comes through toil.

ניט ווי לחם מן הארץ וואס קומט ע"י יגיעה.

English translation 444

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 445

In the "manna" itself there were also differences,

אין "מן" גופא זיינען אויך געווען חילוקים,

English translation 446

as the Gemara explains in tractate Yoma

ווי די גמרא איז מבאר אין מס' יומא 51

English translation 447

[which has a connection to Yom Kippur which is blessed from this Shabbat –

[וואס האט א שייכות מיט יוהכ"פ וואס ווערט מתברך משבת זו –

English translation 448

as is known that in many places the tractate is called by the name "Yom HaKippurim",

כידוע אז בכ"מ ווערט די מסכתא אנגערופן בשם "יום הכפורים" 52,

English translation 449

in addition to that the last chapter of the tractate is called "Yom HaKippurim"],

נוסף לזה וואס דער פרק האחרון פון דער מסכתא הייסט "יום הכפורים"],

English translation 450

that there were those who received the manna without any toil,

אז עס זיינען געווען אזוינע וואס האבן באקומען דעם מן בלי שום יגיעה,

English translation 451

but by others it came with exertion;

אבער ביי אנדערע איז דאס אנגעקומען מיט א טירחא;

English translation 452

But regarding the eating on Shabbat,

אבער בנוגע צו דער אכילה בשבת,

English translation 453

about which "there is no sadness in it",

וואס "אין עצב בו",

English translation 454

it comes to all Jews without any exertion and toil,

קומט אן צו אלע אידן בלי שום טירחא ויגיעה,

English translation 455

because "all your work is done",

ווארום "כל מלאכתך עשוי'",

English translation 456

one receives everything prepared,

מ'באקומט אלץ במזומן,

English translation 457

and furthermore –

און נאכמער –

English translation 458

in a manner of delight.

באופן של תענוג.

English translation 459

And likewise, also the sleep on Shabbat becomes a matter of delight. For seemingly:

ועד"ז ווערט אויך די שינה בשבת אן ענין של תענוג 53. וואס לכאורה:

English translation 460

When a person sleeps he is entirely not responsible for himself. We are not speaking here about the level of sleep of Rosh Hashanah,

בשעת א מענטש שלאפט איז ער אינגאנצן ניט קיין אחראי אויף זיך. מ'רעדט דא ניט וועגן בחי' שינה דראש השנה,

English translation 461

the level of slumber,

בחי' דורמיטא 54,

English translation 462

neither asleep nor awake,

נים ולא נים 55,

English translation 463

but a simple sleep in the middle of the night,

נאר א שינה כפשוטה באמצע הלילה,

English translation 464

a deep sleep –

א שינה חזקה –

English translation 465

nevertheless,

אעפ"כ,

English translation 466

since it is Shabbat, it automatically becomes "sleep on Shabbat is a delight"!

וויבאלד אז ס'איז שבת ווערט בדרך ממילא "שינה בשבת תענוג" 56!

English translation 467

And all these matters in a prepared manner and in a manner of delight are drawn from themselves from above on the day of Shabbat,

און די אלע ענינים במזומן ובאופן של תענוג ווערן נמשך מצד עצמן מלמעלה ביום השבת,

English translation 468

at the first moment of Shabbat –

ברגע הראשון דשבת –

English translation 469

because Shabbat is "sanctified and established" from above,

ווייל שבת "מקדשא וקיימא" 57 מלמעלה,

English translation 470

one does not need to come to the service of man for this.

מ'דארף אויף דעם ניט אנקומען צו עבודת האדם.

English translation 471

All the more so after there is also the concept of the service of man

עאכו"כ לאחרי ווי ס'איז אויך דא דער ענין פון עבודת האדם

English translation 472

(in addition to "sanctified and established"),

(נוסף אויף "מקדשא וקיימא"),

English translation 473

first and foremost –

לכל לראש –

English translation 474

the "one who toiled on the eve of Shabbat" through which one comes to furthermore "shall eat on Shabbat",

דער "מי שטרח בערב שבת" וואס דורך דעם קומט צו נאכמער אין דעם "יאכל בשבת" 58,

English translation 475

and then also the service on Shabbat itself –

און דערנאך אויך די עבודה אין שבת עצמו –

English translation 476

"and you shall call Shabbat a delight",

"וקראת לשבת עונג",

English translation 477

and "one who delights the Shabbat",

און "המענג את השבת" 59,

English translation 478

through this one comes to additional delight on Shabbat,

אט דורך דעם קומט צו נאכמער עונג אין שבת,

English translation 479

more than what exists from above.

נאכמער וויפל ס'איז דא מצד מלמעלה.

English translation 480

From all this, the content of this "gate" of the day of Shabbat is understood,

וואס מכל זה איז מובן דער תוכן פון דעם "שער" פון יום השבת,

English translation 481

that then all matters ascend through this "gate" –

וואס דעמולט זיינען אלע ענינים עולה דורך דעם "שער" –

English translation 482

that in all these matters of service that one performs on the day of Shabbat, one receives the powers for this ready-made,

אז אין די אלע עניני עבודה וואס מ'טוט ביום השבת באקומט מען די כחות אויף דעם במזומן,

English translation 483

"all your work is done,"

"כל מלאכתך עשוי'",

English translation 484

and moreover –

און נאכמער –

English translation 485

in a manner of delight

באופן של תענוג

English translation 486

(even before the service of man (from the aspect of "it is sanctified and established"), all the more so during this there is also the service of man),

(אפילו לפני עבודת האדם (מצד "מקדשא וקיימא") עאכו"כ בשעת דערצו איז אויך דא עבודת האדם),

English translation 487

one only needs to utilize the powers in actuality.

מ'דארף נאר אויסנוצן די כחות בפועל.

English translation 488

And regarding this, it is understood in our matter concerning Shabbat Shuvah –

ועד"ז איז מובן בעניננו בנוגע צו שבת שובה –

English translation 489

that all these aforementioned matters that exist in Shabbat Shuvah that are drawn down to Jews

אז די אלע ענינים הנ"ל וואס זיינען דא אין שבת שובה וואס ווערן נמשך צו אידן

English translation 490

(the "partner" of Shabbat),

(דער "בן זוג" פון שבת),

English translation 491

and in general –

ובכללות –

English translation 492

the service of repentance of a Jew,

עבודת התשובה פון א אידן,

English translation 493

Jews receive ready-made,

באקומען אידן במזומן,

English translation 494

all as prepared,

אלץ מן המוכן,

English translation 495

"all your work is done,"

"כל מלאכתך עשוי'",

English translation 496

without any toil and exertion,

בלי שום יגיעה וטירחא,

English translation 497

and in a manner of delight;

ובאופן של תענוג;

English translation 498

one has before oneself a "set table,"

מ'האט פאר זיך א "שולחן ערוך",

English translation 499

so that a Jew only needs to approach the table and utilize the powers in actuality,

אזוי אז א איד דארף נאר צוגיין צום שולחן און אויסנוצן די כחות בפועל,

English translation 500

and the matter depends only on his will.

ואין הדבר תלוי אלא ברצונו.

English translation 501

And from this, the answer to the claim of humility is understood,

און דערפון איז מובן דער ענטפער אויף די טענה של עניוות,

English translation 502

that "who am I and what am I to accomplish all these matters connected with Shabbat Shuvah, etc.":

אז מי אני ומה אני צו אויפטאן די אלע ענינים פארבונדן מיט שבת שובה וכו':

English translation 503

Not only is the matter of humility not applicable,

ניט נאר וואס ס'איז ניט שייך דער ענין פון עניוות,

English translation 504

but because a Jew is a "partner" of Shabbat and the Most High draws down to the Jew on the day of Shabbat all these powers ready-made

נאר וויבאלד אז א איך איז א "בן זוג" פון שבת און דער אויבערשטער איז ממשיך צו דעם אידן ביום השבת די אלע כחות במזומן

English translation 505

(all your work is done)

(כל מלאכתך עשוי')

English translation 506

and with delight, etc. –

און מתוך תענוג וכו' –

English translation 507

it is understandable the great necessity that he should utilize all these most lofty powers that the Most High draws down to him on the day of Shabbat,

איז פארשטאנדיק דער גודל ההכרח אז ער זאל אויסנוצן די אלע כחות הכי נעלים וואס דער אויבערשטער איז צו אים ממשיך ביום השבת,

English translation 508

all the more so from the fact that "everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He did not create a single thing in vain,"

במכ"ש דערפון וואס "כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא ברא דבר אחד לבטלה" 60,

English translation 509

all the more so the lofty powers of the day of Shabbat,

עאכו"כ די כחות נעלים פון יום השבת,

English translation 510

it is therefore understandable the great responsibility that one has to utilize these powers and not leave them unused, heaven forbid!

איז דאך פארשטאנדיק דער גודל האחריות וואס מ'האט צו אויסנוצן די כחות און זיי ניט לאזן לבטלה ח"ו!

English translation 511

This means simply:

דאס הייסט בפשטות:

English translation 512

Because every Jew is a "partner" of Shabbat,

וויבאלד אז יעדער איד איז א "בן זוג" פון שבת,

English translation 513

including Shabbat Shuvah,

כולל שבת שובה,

English translation 514

he has a connection to all the above-mentioned elevations of this Shabbat,

האט ער א שייכות צו די אלע אויבנגערעכנטע עילויים פון דעם שבת,

English translation 515

including that then the matters of Rosh Hashanah are elevated and he blesses Yom Kippur,

כולל אז דעמולט ווערן נתעלה די ענינים פון ר"ה און ער איז מברך יוהכ"פ,

English translation 516

and the Shabbat rectifies all the days of the past year and is a preparation for all the days of the coming year,

און דער שבת איז מתקן כל הימים בשנה שעברה און איז א הכנה צו כל הימים בשנה הבאה,

English translation 517

and he has all these powers ready-made to actualize them with true delight without any toil and exertion, because "all your work is done" and "there is no sadness in it,"

און ער האט די אלע כחות במזומן דאס צו אויספירן בפועל מתוך תענוג אמיתי בלי שום יגיעה וטירחא ווארום "כל מלאכתך עשוי'" און "אין עצב בו",

English translation 518

including and especially –

כולל ובמיוחד –

English translation 519

that his service of repentance should be with delight without any exertion and toil.

אז זיין עבודת התשובה זאל זיין מתוך עונג בלי שום טירחא ויגיעה.

English translation 520

And the power for this is drawn down from above

און דער כח לזה ווערט נמשך מלמעלה

English translation 521

(even before the service of man),

(אפילו לפני עבודת האדם),

English translation 522

because Shabbat

ווייל שבת

English translation 523

(Shuvah)

(שובה)

English translation 524

"is sanctified and established." And from this it is understood,

"מקדשא וקיימא". וואס דערפון איז מובן,

English translation 525

that even before a Jew actually repents on Shabbat Shuvah,

אז אפילו איידער א איד טוט בפועל תשובה בשבת שובה,

English translation 526

he receives power from above ready-made for this service

באקומט ער כח מלמעלה במזומן אויף דער עבודה

English translation 527

(as discussed above).

(כמדובר לעיל).

English translation 528

Moreover:

נאכמער:

English translation 529

It must be that "all his days are in repentance,"

עס דארף דאך זיין "כל ימיו בתשובה" 61,

English translation 530

which the explanation of this is not that he repents only once each day,

וואס דער פירוש בזה איז ניט אז ער טוט תשובה בלויז איין מאל בכל יום,

English translation 531

but that he repents every single moment each day,

נאר אז ער טוט תשובה בכל רגע ורגע בכל יום,

English translation 532

that is, that even after he has already repented in the previous moment,

ד.ה. אז אפילו לאחרי ווי ער האט שוין תשובה געטאן ברגע שלפנ"ז,

English translation 533

he is obligated that in the subsequent moments he should perform an even higher repentance,

מאנט מען פון אים אז ברגע וברגעים שלאח"ז זאל ער טאן נאך א העכערע תשובה 62,

English translation 534

and since all Israel are presumed to be fit, he will certainly do this. And regarding Shabbat Shuvah, this means –

און וויבאלד אז כל ישראל בחזקת כשרות 63 וועט ער דאס זיכער טאן. ובנוגע לשבת שובה מיינט עס –

English translation 535

that even after he has performed a supernal repentance in the previous moment,

אז אפילו לאחרי ווי ער האט געטאן תשובה עילאה ברגע שלפנ"ז,

English translation 536

he must in the subsequent moments be elevated to even higher levels in the supernal repentance itself.

דארף ער ברגעים שלאח"ז נתעלה ווערן צו נאך העכערע דרגות אין תשובה עילאה עצמה.

English translation 537

He is told,

זאגט מען אים,

English translation 538

because Shabbat "is sanctified and established,"

וויבאלד אז שבת "מקדשא וקיימא",

English translation 539

Shabbat gives him power to perform repentance

גיט אים שבת כח אויף טאן תשובה

English translation 540

(not only once and on one level of repentance, but)

(ניט בלויז איין מאל און אין איין דרגא פון תשו"ע, נאר)

English translation 541

in every single moment of the day,

בכל רגע ורגע פון דעם טאג,

English translation 542

and in all the levels within this.

ובכל הדרגות שבזה.

English translation 543

That is, that even before he performs the higher repentance in the subsequent moments,

ד.ה. אז אפילו איידער ער טוט די העכערע תשובה ברגע וברגעים שלאח"ז,

English translation 544

Shabbat gives him power from above for this.

גיט אים שבת כח מלמעלה אויף דעם.

English translation 545

The power of Shabbat Shuvah that the service of repentance should be with delight without any toil and exertion –

דער כח פון שבת שובה אז עבודת התשובה זאל זיין מתוך תענוג בלי שום יגיעה וטירחא –

English translation 546

is further understood according to what is explained in the Iggeret HaTeshuvah regarding every Shabbat,

איז נאכמער מובן ע"פ המבואר באגה"ת 64 בנוגע צו יעדער שבת,

English translation 547

that "Shabbat is the letters of 'teshuv' (repentance),"

אז "שבת אותיות תשב" 65,

English translation 548

the aspect of supernal repentance

בחי' תשובה עילאה

English translation 549

(in contrast to the eve of Shabbat, which is the aspect of lower repentance),

(משא"כ ערב שבת איז בחי' תשובה תתאה 66),

English translation 550

which supernal repentance is the matter of engaging in Torah,

וואס תשובה עילאה איז דער ענין פון עסק התורה 67,

English translation 551

the aspect of the union of kisses, etc.

בחי' זיווג נשיקין וכו' 68.

English translation 552

That is, in other words,

ד.ה. אין אנדערע ווערטער,

English translation 553

that the repentance of Shabbat –

אז די תשובה פון שבת –

English translation 554

the superior repentance –

תשובה עילאה –

English translation 555

is in a manner of rest and delight,

איז באופן של מנוחה ותענוג,

English translation 556

"there is no sadness in it"

"אין עצב בו"

English translation 557

(in accordance with the matter of Shabbat),

(בהתאם לענינו פון שבת),

English translation 558

not like the aspect of the lower repentance which is connected with undesirable things and connected with coercion and exertion etc.,

ניט ווי בחי' תשובה תתאה וואס איז פארבונדן מיט דברים בלתי רצויים און פארבונדן מיט א כפי' ויגיעה וכו',

English translation 559

but the repentance on Shabbat

משא"כ די תשובה בשבת

English translation 560

(the superior repentance)

(תשובה עילאה)

English translation 561

is from the outset in a manner of pleasure and rest,

איז לכתחילה באופן של עונג ומנוחה,

English translation 562

not connected with any matter of coercion.

ניט פארבונדן מיט קיין ענין של כפי'.

English translation 563

That is, that even there where according to Torah it must be "they coerce him until he says I want" on weekdays,

ד.ה. אז אפילו דארטן וואו ע"פ תורה דארף זיין כופין אותו עד שיאמר רוצה אני 69 בימי החול,

English translation 564

this may not be on the day of Shabbat when "there is no sadness in it",

טאר דאס ניט זיין ביום השבת ווען "אין עצב בו",

English translation 565

but then all matters are conducted out of rest and delight.

נאר דעמולט פירן זיך דורך אלע ענינים מתוך מנוחה ותענוג.

English translation 566

All the more so on Shabbat itself –

עאכו"כ אין שבת גופא –

English translation 567

on Shabbat Shuvah

בשבת שובה

English translation 568

(or Shabbat Teshuvah),

(אדער שבת תשובה),

English translation 569

which is the "one time in the year",

וואס ער איז דער "אחת בשנה",

English translation 570

the only Shabbat Shuvah in the entire year,

דער איינציקער שבת שובה בכל השנה כולה,

English translation 571

with all the details therein

עם כל הפרטים בזה

English translation 572

(as above),

(כנ"ל),

English translation 573

it is certain that one then receives the power for this, that the service of repentance

איז זיכער אז מ'באקומט דעמולט דעם כח דערצו אז עבודת התשובה

English translation 574

(the superior one)

(עילאה)

English translation 575

should be out of pleasure and rest etc.

זאל זיין מתוך תענוג ומנוחה וכו'.

English translation 576

All the more so that in addition to this that it is Shabbat Shuvah

עאכו"כ אז נוסף לזה וואס ס'איז שבת שובה

English translation 577

(Shabbat is the letters of Tashuv,

(שבת אותיות תשב,

English translation 578

and in this itself –

ובזה גופא –

English translation 579

Shabbat Shuvah),

שבת שובה),

English translation 580

it is also the Shabbat that comes after Rosh Hashanah,

איז עס אויך דער שבת וואס קומט נאך ראש השנה,

English translation 581

when then all the matters of Rosh Hashanah ascend in the manner of "Vayechulu":

וואס דעמולט זיינען עולה אלע ענינים פון ר"ה באופן פון "ויכולו":

English translation 582

On Rosh Hashanah there is drawn down from the innerness of delight

בראש השנה ווערט נמשך פון פנימיות התענוג

English translation 583

(as the Mitteler Rebbe explains in the Siddur built upon the discourse of the Alter Rebbe in the explanation of Tikkun Shofar according to the kavanot of the Baal Shem Tov).

(ווי דער מיטעלער רבי איז מבאר אין סידור 70 געבויט אויף דעם דרוש פון דעם אלטן רבי'ן בביאור תק"ש ע"פ כוונות הבעש"ט).

English translation 584

And on Shabbat Shuvah

און בשבת שובה

English translation 585

(after Rosh Hashanah)

(שלאחרי ר"ה)

English translation 586

the matters of Rosh Hashanah

ווערן די ענינים פון ר"ה

English translation 587

(including the drawing down of the innerness of delight)

(כולל המשכת פנימיות התענוג)

English translation 588

are elevated to the ultimate perfection in the manner of "Vayechulu" from the term delight –

נתעלה בתכלית השלימות באופן פון "ויכולו" מלשון תענוג 71 –

English translation 589

it follows that on Shabbat Shuvah there is an even higher elevation in the drawing down of the innerness of delight of Rosh Hashanah.

קומט אויס אז בשבת שובה איז דא נאך א העכערע עלי' אין דער המשכה פון פנימיות התענוג דראש השנה.

English translation 590

And in addition to this:

ונוסף לזה:

English translation 591

The drawing down of the innerness of delight on Rosh Hashanah is drawn down on the Shabbat that follows it

די המשכה פון פנימיות התענוג בר"ה ווערט נמשך אין דעם שבת שלאח"ז

English translation 592

(Shabbat Shuvah)

(שבת שובה)

English translation 593

into time and place,

אין זמן ומקום,

English translation 594

for Shabbat is specifically connected with time,

ווארום שבת איז דאך במיוחד פארבונדן מיט זמן,

English translation 595

and also with place,

און אויך מיט מקום,

English translation 596

as the simple understanding of the matter –

כפשטות הענין –

English translation 597

that there are differences from place to place regarding when Shabbat begins.

אז ס'איז דא שינויים ממקום למקום ווען עס הויבט זיך אן שבת.

English translation 598

[For this is generally the function of Shabbat –

[וואס דאס איז בכלל דער אויפטו פון שבת –

English translation 599

the elevation of time and place into the world of thought:

די עלי' פון זמן ומקום אין עולם המחשבה 72:

English translation 600

Before creation (before the 25th of Elul when the world was created) there was also the matter of thought,

קודם הבריאה (לפני כ"ה אלול שבו נברא העולם) איז אויך געווען דער ענין פון מחשבה,

English translation 601

but then it was not connected with the world (time and place);

אבער דעמולט איז דאס ניט געווען פארבונדן מיט וועלט (זמן ומקום);

English translation 602

the function of Shabbat is,

דער אויפטו פון שבת איז,

English translation 603

the elevation of time and place into the world of thought].

עליית זמן ומקום אין עולם המחשבה].

English translation 604

All this brings out even more how the service of repentance of Shabbat Shuvah is connected with delight and with a most elevated level in delight. This gives even more powers to a Jew that his service of repentance should be with delight.

וואס דאס אלץ ברענגט נאכמער ארויס ווי די עבודת התשובה פון שבת שובה איז פארבונדן מיט תענוג און מיט א דרגא הכי נעלית אין תענוג. וואס דאס גיט נאכמער כחות א אידן אז זיין עבודת התשובה זאל זיין בתענוג.

English translation 605

And particularly when one stands on Shabbat itself –

ובפרט ווען מ'שטייט אין שבת גופא –

English translation 606

at the time of Ratzon d'Ratzin,

בזמן רעוא דרעוין 73,

English translation 607

the delight of all delights –

תענוג דכל התענוגים –

English translation 608

which are the current hours of this Shabbat. And it is known that the third meal at the time of Ratzon d'Ratzin is "the inheritance of Yaakov",

וואס דאס זיינען די איצטיקע שעות פון היינטיקן שבת. וידוע 74 אז די סעודה שלישית בזמן רעוא דרעוין איז "נחלת יעקב" 75,

English translation 609

about which the Gemara in Tractate Shabbat says

וואס אויף איר זאגט די גמרא אין מס' שבת 76

English translation 610

(in the section where it discusses the Shabbat meals),

(אין דער סוגיא וואו עס רעדט זיך וועגן סעודות שבת),

English translation 611

as also brought in Halachah,

ווי געבראכט אויך אין הלכה 77,

English translation 612

"the word of Hashem, this is Halachah",

"דבר ה' זו הלכה" 78,

English translation 613

that "whoever delights in Shabbat is given an inheritance without borders",

אז "כל המענג את השבת נותנין לו נחלה בלי מצרים",

English translation 614

"like Yaakov about whom it is written 'and you shall spread out westward and eastward and northward and southward.'

"כיעקב שכתוב בו 79 ופרצת ימה וקדמה וצפונה ונגבה 80.

English translation 615

That is, that this is connected with a delight that breaks all measures and limitations.

ד.ה. אז דאס איז פארבונדן מיט א תענוג וואס איז פורץ אלע מדידות והגבלות 81.

English translation 616

In this it is also emphasized how the drawing down of delight that breaks every measure and limitation comes down into time and place,

וואס אין דעם איז אויך מודגש ווי המשכת התענוג וואס איז פורץ כל מדידה והגבלה קומט אראפ אין זמן ומקום,

English translation 617

into the time of Ratzon d'Ratzin,

אין זמן רעוא דרעוין,

English translation 618

and into place –

און אין מקום –

English translation 619

because there are differences from place to place regarding when it is Ratzon d'Ratzin,

ווייל עס זיינען דא חילוקים ממקום למקום ווען ס'איז רעוא דרעוין,

English translation 620

in one place Ratzon d'Ratzin can be now and in a second place it was earlier or will be later.

במקום אחד קען רעוא דרעוין זיין איצטער ובמקום שני איז דאס געווען פריער אדער וועט זיין שפעטער.

English translation 621

And may it be His will that from the Halachah regarding the third meal that "whoever delights in Shabbat is given an inheritance without borders" –

ויה"ר אז פון דער הלכה בנוגע צו סעודה השלישית אז "כל המענג את השבת נותנין לו נחלה בלי מצרים" –

English translation 622

one should merit "whoever studies Halachot every day is assured that he is a member of the World to Come, as it is said 'the ways of the world are his',

זאל מען זוכה זיין צו "כל 82 השונה הלכות בכל יום מובטח לו שהוא בן עוה"ב שנאמר 83 הליכות עולם לו,

English translation 623

do not read 'ways' but 'Halachot'",

א"ת הליכות אלא הלכות",

English translation 624

and then one will have the perfection of "an inheritance without borders",

וואס דעמולט וועט מען האבן די שלימות פון "נחלה בלי מצרים",

English translation 625

"and you shall spread out westward and eastward etc." through our righteous Mashiach who "the breaker goes up before them",

"ופרצת ימה וקדמה גו'" ע"י משיח צדקנו וואס "עלה הפורץ לפניהם" 84,

English translation 626

And the preparation for this begins even now in the time of exile when one has the "inheritance without borders",

און די הכנה לזה הויבט זיך אן נאך איצטער בזמן הגלות אז מ'האט די "נחלה בלי מצרים",

English translation 627

and this breaks all measures and limitations, also the measures and limitations of time,

און דאס איז פורץ אלע מדידות והגבלות אויך די מדידות והגבלות פון זמן,

English translation 628

so that in one hour and in one moment our righteous Mashiach comes in actual reality below ten handbreadths

אזוי אז בשעתא חדא וברגעא חדא קומט משיח צדקנו בפועל ממש למטה מעשרה טפחים

English translation 629

(for the deed is the main thing),

(ווארום המעשה הוא העיקר 85),

English translation 630

and speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 631

The gathering is connected with another matter –

די התוועדות איז פארבונדן מיט נאך אן ענין –

English translation 632

with the yahrtzeit of my mother, of blessed memory.

מיטן יארצייט פון דער מאמען ע"ה.

English translation 633

And although this is a private matter of mine,

ואע"פ אז דאס איז מיינער אן ענין פרטי,

English translation 634

since it is connected with a community and a community rabbi by making a gathering "with a multitude of people is the glory of a king" where many participate in it –

וויבאלד מ'פארבינדט עס אבער מיט אן עם און אן עם רב דורך מאכן א התוועדות "ברב עם הדרת מלך" 86 וואו א רבים זיינען זיך אין דעם משתתף –

English translation 635

it becomes a general matter,

ווערט עס אן ענין כללי,

English translation 636

or also a general matter

אדער אויך אן ענין כללי

English translation 637

(in addition to this being a private matter of mine).

(בנוסף לזה וואס דאס איז אן ענין פרטי שלי).

English translation 638

And especially when one connects it with reviewing verses and discourses from the Written Torah and the Oral Torah,

ובפרט בשעת מ'פארבינדט עס מיט חזר'ן פסוקים ומאמרים פון תושב"כ און תושבע"פ,

English translation 639

and furthermore, the main point –

ועוד ועיקר –

English translation 640

since the deed is the main thing,

וויבאלד אז המעשה הוא העיקר,

English translation 641

one also derives instructions regarding practical action for all Jews for the following days –

לערנט מען אויך ארויס הוראות בנוגע לפועל פאר אלע אידן אויף די ימים שלאח"ז –

English translation 642

it certainly becomes a general matter that pertains to everyone.

ווערט עס זיכער אן ענין כללי השייך לכולם.

English translation 643

And especially since it is customary to tell about the good deeds of the deceased so that each person should learn from them –

ובפרט אז מ'פירט זיך צו דערציילן וועגן די מעשים טובים פון דעם נפטר על מנת אז יעדערער זאל זיך דערפון אפלערנען 87 –

English translation 644

it becomes a general matter that is relevant to everyone

ווערט עס אן ענין כללי וואס איז נוגע צו אלעמען

English translation 645

(even though these are the good deeds of an individual).

(אע"פ וואס דאס זיינען מעשים טובים פון א יחיד).

English translation 646

Especially when among the good deeds themselves, they are good deeds that pertain to a multitude. For even when the good deeds are of an individual for an individual, one can also derive from them a lesson for a multitude,

ספעציעל ווען צווישן די מעשים טובים גופא זיינען זיי מעשים טובים וועלכע זיינען נוגע צו א רבים. וואס אפילו בשעת די מעשים טובים זיינען פון א יחיד פאר א יחיד קען מען דערפון אויך ארויסנעמען א לימוד פאר א רבים,

English translation 647

all the more so when the good deeds were from the outset such that from them comes a benefit for a multitude.

עאכו"כ ווען די מעשים טובים זיינען לכתחילה געווען אזוינע וואס דערפון קומט ארויס א תועלת פאר א רבים.

English translation 648

Of course, simply, in the good deeds themselves there are distinctions:

כמובן בפשטות אז אין מעשים טובים גופא זיינען דא חילוקים:

English translation 649

All Jews have good deeds. Even the lowest type are "full of commandments like a pomegranate."

אלע אידן האבן דאך מעשים טובים. ביז אפילו דער סוג הכי תחתון זיינען "מלאין מצוות כרמון" 88.

English translation 650

All the more so Jews who stand on higher levels. And also among them themselves there are good deeds of an individual for an individual,

עאכו"כ אידן וואס שטייען אויף העכערע דרגות. און אויך בא זיי גופא זיינען דא מעשים טובים פון א יחיד פאר א יחיד,

English translation 651

or good deeds of an individual for a multitude,

אדער מעשים טובים פון א יחיד פאר א רבים,

English translation 652

and within this itself –

ובזה גופא –

English translation 653

good deeds for a multitude from which there is a lesson only for individuals,

מעשים טובים פאר א רבים וואס דערפון איז אבער דא א לימוד נאר צו יחידים,

English translation 654

or good deeds for a multitude that pertain to a multitude.

אדער מעשים טובים פאר א רבים וואס איז נוגע צו א רבים.

English translation 655

This type of good deeds

וואס דעם סוג במעשים טובים

English translation 656

(that has a benefit for a multitude)

(וואס האט א תועלת פאר א רבים)

English translation 657

is also found by my mother,

געפינט מען אויך ביי דער מאמען,

English translation 658

as follows.

כדלקמן.

English translation 659

In this itself there were several good deeds. Now we will speak about one of her good deeds that is most astonishing and completely unusual –

אין דעם גופא זיינען געווען כמה וכמה מעשים טובים. וועט מען איצטער רעדן וועגן א מעשה טוב אירער וואס איז הכי תמוה און בלתי רגיל כלל וכלל –

English translation 660

because,

ווייל,

English translation 661

as is human nature,

כטבע בני אדם,

English translation 662

an unusual matter and a novel thing makes a stronger impression on a person,

אן ענין בלתי רגיל און א דבר חידוש מאכט א שטארקערן רושם אויף א מענטשן,

English translation 663

and consequently it evokes more strongly an instruction in practical action. From this it is understood that this human nature is also upheld according to Torah,

און במילא רופט עס שטארקער ארויס א הוראה במעשה בפועל. וואס דערפון איז מובן אז דער טבע בני אדם איז אויך אויסגעהאלטן ע"פ תורה,

English translation 664

since the intention in speaking about this is in order to awaken and evoke in Jews a practical action in the service of G-d,

ווייל היות אז די כוונה אין רעדן וועגן דעם איז בכדי מעורר זיין און ארויסרופן בא אידן א מעשה בפועל אין עבודת ה',

English translation 665

it is therefore understandable that according to Torah one must endeavor to speak about a matter that will have a greater effect on a Jew,

איז דאך פארשטאנדיק אז ע"פ תורה דארף מען זיך משתדל זיין רעדן וועגן אן ענין וואס וועט מערער פועל'ן אויף א אידן,

English translation 666

even on a Jew who has not yet changed his nature so that from an unusual thing he becomes more impressed.

אויך אויף א אידן וואס האט נאך ניט משנה געווען טבעו אז פון א דבר בלתי רגיל ווערט ער מער נתפעל.

English translation 667

One of the unusual good deeds of my mother, as it is already printed and publicized and widespread, etc., was –

איינער פון די מעשים טובים בלתי רגילים פון דער מאמען ווי עס איז שוין געדרוקט ונתפרסם און נפוץ כו' איז געווען –

English translation 668

that she, with her good will, went with my father into exile.

וואס זי איז ברצונה הטוב געגאנגען מיטן טאטן אין גלות.

English translation 669

And with an introduction:

ובהקדים:

English translation 670

It is stated in Sefer HaChinuch that the pain of exile "is almost equivalent to the pain of death, etc."

עס שטייט אין ספר החינוך 89 אז צער גלות "שקול כמעט כצער מיתה כו'".

English translation 671

And it can be said,

ויש לומר,

English translation 672

that in one aspect the pain of exile is even more difficult than the pain of the opposite of life –

אז בפרט אחד איז צער גלות נאך שווערער ווי צער היפך החיים –

English translation 673

because:

ווייל:

English translation 674

The transition from life to the opposite of life is only in one moment. As this is also according to halachah,

דער איבערגאנג פון חיים להיפך החיים איז נאר ברגע אחד. ווי דאס איז אויך ע"פ הלכה,

English translation 675

that as long as a person is alive he is pure,

אז כל זמן וואס דער אדם איז חי איז ער טהור,

English translation 676

and in one moment, at the time of the departure of his soul, he becomes the opposite of pure.

וברגע א' בשעת יציאת נשמתו ווערט ער היפך הטהור.

English translation 677

However, the pain of exile is a thing that continues over a long period of time. As this is regarding the exile to the cities of refuge

משא"כ צער גלות איז א דבר הנמשך במשך זמן רב. ווי דאס איז בנוגע צו דעם גלות פון ערי מקלט

English translation 678

(about which he speaks in Sefer HaChinuch),

(וואס וועגן דעם רעדט ער אין ספר החינוך),

English translation 679

that the pain of exile begins immediately at the time he goes away from his home

אז דער צער הגלות הויבט זיך אן גלייך בשעת ער גייט אוועק מביתו

English translation 680

(even before he arrives at his city of refuge),

(אפילו איידער ער קומט אן לעיר מקלטו),

English translation 681

and continues "until the death of the High Priest,"

און ציט זיך "עד מות הכהן הגדול" 90,

English translation 682

that is, over a long period of time.

ד.ה. במשך זמן רב.

English translation 683

And based on this it is understood that the pain of exile is specifically more difficult than the pain of the opposite of life, because it extends over a duration of time. As it is also understood from the Gemara regarding Chananiah, Mishael, and Azariah, that "had they tortured them, etc.," they would not have withstood the trial,

ועפ"ז איז מובן אז צער גלות איז בפרט זה שווערער ווי צער היפך החיים ווייל דאס ציט זיך א משך זמן. ווי ס'איז אויך מובן פון גמרא בנוגע צו חנני' מישאל ועזרי' אז "אילמלי נגדוה כו'" 91 וואלטן זיי ניט בייגעשטאנען דעם נסיון,

English translation 684

or they would possibly not have withstood it

אדער זיי וואלטן אפשר אים ניט בייגעשטאנען

English translation 685

(as one should learn the interpretation of this),

(ווי מ'זאל לערנען דעם פירוש בזה),

English translation 686

even though the trial of going from life to the opposite of life

אע"פ וואס דער נסיון פון איבערגיין מחיים להיפך החיים

English translation 687

(by throwing them into the fiery furnace)

(דורך אריינווארפן זיי בכבשן האש)

English translation 688

they did withstand. Because "torture," which extends over a duration of time,

האבן זיי יע בייגעשטאנען. ווייל "נגדוה" וואס ציט זיך א משך זמן,

English translation 689

is a more difficult trial than the trial of the opposite of life, which is only momentary.

איז א שווערערער נסיון ווי דער נסיון פון היפך החיים וואס איז בלויז לרגע.

English translation 690

From this it is also understood regarding the punishment of exile of the father –

דערפון איז אויך מובן בנוגע צו דעם עונש פון גלות בא דעם טאטן –

English translation 691

that the very punishment and withstanding the trial is a most astonishing thing,

אז דער עצם עונש און דעם ביישטיין דעם נסיון איז א דבר הכי תמוה,

English translation 692

because this is a greatest pain which is even worse

ווייל דאס איז א צער הכי גדול וואס איז נאך ערגער

English translation 693

(in one aspect)

(בפרט אחד)

English translation 694

than the pain of the opposite of life,

ווי צער היפך החיים,

English translation 695

because it extended over a duration of time.

ווייל דאס האט זיך געצויגן א משך זמן.

English translation 696

And in this very matter, there is an even greater wonder regarding the mother

און אין דעם גופא קומט צו נאכמער פלא בנוגע צו דער מאמען

English translation 697

(whose yahrtzeit is today):

(וואס היינט איז איר יארצייט):

English translation 698

The father was compelled

דער טאטע איז געווען מוכרח

English translation 699

(as it were)

(כביכול)

English translation 700

to go into exile,

גיין אין גלות,

English translation 701

because he was exiled there. But the mother went there to be together with the father, of her own good will and with joy and with a pleasant countenance,

ווייל אים האט מען דארטן פארשיקט. אבער די מאמע איז דארטן געגאנגען צו זיין צוזאמען מיטן טאטן ברצונה הטוב ובשמחה ובסבר פנים יפות,

English translation 702

not looking at the greatness of the pain of exile,

ניט קוקנדיק אויף דעם גודל הצער פון גלות,

English translation 703

and not looking at this,

און ניט קוקנדיק אויף דעם,

English translation 704

that as his wife she was not obligated to do this,

אז אלס זיין אשה איז זי ניט געווען מחוייב דאס טאן,

English translation 705

it is not written in a ketubah,

עס שטייט ניט אין א כתובה,

English translation 706

that a wife must follow her husband into exile –

אז א אשה דארף נאכגיין איר מאן אין גלות –

English translation 707

nevertheless she did this of her own good will!

אעפ"כ האט זי דאס געטאן ברצונה הטוב!

English translation 708

And particularly since this was not merely an exile,

ובפרט אז דאס איז געווען ניט סתם א גלות,

English translation 709

but an exile within an exile within an exile, etc.,

נאר א גלות בתוך גלות בתוך גלות וכו',

English translation 710

because in general Jews were then in exile,

ווייל בכלל זיינען אידן דעמולט געווען אין גלות,

English translation 711

and particularly in that country after the regime of the country changed, that then even the Jews living in the cities

ובפרט במדינה ההיא לאחרי שנשתנתה משטר המדינה וואס דעמולט זיינען אפילו די אידן לעבענדיק אין די שטעט

English translation 712

(not exiled)

(ניט פארשיקט)

English translation 713

were in an exile within an exile,

געווען אין גלות בתוך גלות,

English translation 714

with all the restrictions that were then made upon Judaism,

מיט די אלע הגבלות וואס מ'האט דעמולט געמאכט אויף אידישקייט,

English translation 715

as one sees it with physical eyes,

ווי מ'זעט עס בעיני בשר,

English translation 716

and in that country itself –

און אין יענע מדינה גופא –

English translation 717

the father was exiled into exile,

איז דער טאטע פארשיקט געווארן אין גלות,

English translation 718

and the mother went along with him,

און די מאמע איז מיט אים מיטגעגאנגען,

English translation 719

and there itself –

און דארטן גופא –

English translation 720

exile within an exile and another exile, etc.,

גלות בתוך גלות און נאך א גלות וכו',

English translation 721

and give to the wise and he will become wiser yet...

ותן לחכם ויחכם עוד...

English translation 722

That when one hears about this unusual thing, it evokes an extraordinary arousal

וואס בשעת מ'דערהערט וועגן דעם דבר בלתי רגיל רופט עס ארויס א התפעלות יתירה

English translation 723

(as is the nature of human beings,

(כטבע בני אדם,

English translation 724

as above)

כנ"ל)

English translation 725

and consequently it gives an awakening with greater vigor and greater strength to each individual in his service.

ובמילא גיט עס צו א התעוררות ביתר שאת וביתר עוז צו יעדער איך אין זיין עבודה.

English translation 726

This conduct of hers, however, was not such a wondrous and unusual thing,

אט די הנהגה אירע איז אבער ניט געווען אזא דבר פלא ודבר בלתי רגיל,

English translation 727

because one finds the same conduct in several kosher Jewish daughters,

ווייל מ'געפינט די זעלבע הנהגה בא כמה בנות ישראל כשרות,

English translation 728

in several wives of Chassidim who were exiled into exile and their wives went along with them.

בא כמה פרויען פון חסידים וואס זיינען פארשיקט געווארן אין גלות און זייערע פרויען זיינען מיט זיי מיטגעגאנגען.

English translation 729

That in each one of them this is a greatest and most wondrous thing, and when one hears about it, it acts in a corresponding manner,

וואס בא יעדערע פון זיי איז דאס א דבר הכי גדול והכי נפלא און בשעת מ'דערהערט וועגן דעם פועל'ט עס באופן המתאים,

English translation 730

but it is understood that since several conducted themselves thus, it does not evoke such a great arousal as when one finds a completely unusual conduct that only one person conducted himself thus.

אבער ס'איז מובן אז וויבאלד עטלעכע האבן זיך אזוי געפירט רופט עס ניט ארויס אזא גרויסע התפעלות ווי בשעת מ'געפינט א הנהגה בלתי רגילה כלל וואס נאר איינער האט זיך אזוי געפירט 92.

English translation 731

One finds such a completely and utterly unusual conduct in the mother, being together with the father in exile, which one does not find by others.

געפינט מען אזא הנהגה בלתי רגילה כלל וכלל בא דער מאמען זייענדיק צוזאמען מיטן טאטן אין גלות וואס מ'געפינט ניט ביי אנדערע.

English translation 732

By the father there was a fervor and a vitality in the study of Torah,

ביים טאטן איז געווען א קאך און א חיות אין לימוד התורה,

English translation 733

and this very thing –

און דאס גופא –

English translation 734

in a manner of "to expand it,"

אין אן אופן פון "לאפשא לה" 93,

English translation 735

to innovate in Torah,

לחדש בתורה 94,

English translation 736

and in this very thing –

און אין דעם גופא –

English translation 737

"to expand it" in the inner dimension of Torah,

"לאפשה לה" אין פנימיות התורה 95,

English translation 738

and the inner dimension of Torah in a manner of "they shall be sustained from it" in Chassidus Chabad,

און פנימיות התורה אין אן אופן פון "יתפרנסון מיני'" 96 בחסידות חב"ד,

English translation 739

which is connected with our Nesiim.

וואס דאס איז פארבונדן מיט רבותינו נשיאינו.

English translation 740

In this very matter, he did not so fervently desire that the innovations should remain for himself alone,

אין דעם גופא האט ער זיך ניט אזוי געקאכט אז די חידושים זאלן בלייבן פאר זיך אליין,

English translation 741

but rather that this should also reach others,

נאר אז דאס זאל אויך אנקומען צו אנדערע,

English translation 742

the dissemination of the wellsprings outward.

הפצת המעינות חוצה.

English translation 743

That this

וואס דאס

English translation 744

(the dissemination of the innovations to others)

(די הפצה פון די חידושים צו אנדערע)

English translation 745

itself can be in several manners:

גופא קען זיין אויף כמה אופנים:

English translation 746

It can be that one gives it out only verbally,

עס קען זיין אז מ'גיט עס ארויס בלויז בדיבור,

English translation 747

but then it has the shortcoming that it remains with the listener only for a short time that he remembers what he heard,

אבער דעמולט האט עס דעם חסרון אז דאס בלייבט באם שומע נאר לזמן קצר וואס ער געדענקט דאס וואס ער האט געהערט,

English translation 748

in addition to that when he transmits it to others, a doubt can arise whether this is the language of the teacher and whether this is exact, etc.

נוסף לזה וואס בשעת ער גיט עס איבער צו אנדערע קען אין דעם ווערן א ספק צי דאס איז לשון הרב און צי דאס איז בדיוק וכו'.

English translation 749

Afterwards there is a second way in which one can give over the novellae to others –

דערנאך איז דא א צווייטער אופן ווי מ'קען ארויסגעבן די חידושים צו אנדערע –

English translation 750

through writing,

ע"י כתב,

English translation 751

as was the case with the father,

ווי ס'איז געווען באם טאטן,

English translation 752

for then one knows that this is exactly in his language because one sees that this is his handwriting,

וואס דעמולט ווייסט מען אז דאס איז בדיוק בלשונו ווייל מ'זעט אז דאס איז כתב ידו,

English translation 753

and furthermore this is a thing that remains forever because it did not remain through speech and the like, rather he wrote it down in writing,

און דערצו איז דאס א זאך וואס בלייבט לעולם ווייל ס'איז ניט געבליבן בדיבור וכיו"ב נאר ער האט עס אראפגעשריבן בכתב,

English translation 754

and with the hope that afterwards it will be printed.

און מיט דער האפענונג אז מ'וועט עס דערנאך אפדרוקן.

English translation 755

When the father was exiled in exile it was difficult to produce ink

בשעת דער טאטע איז אבער געווען פארשיקט אין גלות איז געווען שווער צו שאפן טינט

English translation 756

(ink)

(דיו)

English translation 757

with which to write his notes and novellae.

מיט וואס צו שרייבן זיינע הערות וחידושים.

English translation 758

It has already been told at length

האט מען שוין אמאל דערציילט בארוכה

English translation 759

(and it is already printed in various places),

(און ס'איז שוין געדרוקט בכ"מ),

English translation 760

that his "helpmeet opposite him,"

אז זיין "עזר כנגדו" 97,

English translation 761

the mother,

די מאמע,

English translation 762

being together with the father in exile,

זייענדיק צוזאמען מיטן טאטן אין גלות,

English translation 763

went to gather herbs and performed with them various actions and methods etc. to transform them into ink

איז געגאנגען קלייבן עשבים און געטאן דערמיט פארשידענע פעולות ואופנים וכו' אויף דאס מהפך זיין צו דיו

English translation 764

(presumably she inquired of one who knew this craft),

(- מסתמא האט זי זיך נאכגעפרעגט ביי אזא וואס האט געקענט די מלאכה),

English translation 765

in order that the father should have ink with which to write his novellae,

בכדי אז דער טאטע זאל האבן טינט מיט וואס צו שרייבן זיינע חידושים,

English translation 766

and from this the action has been drawn forth until this very day,

און דערפון איז געווארן די פעולה נמשכת עד היום הזה,

English translation 767

that now in the year 5746 one can study in it,

אז איצטער בשנת תשמ"ו קען מען אין דעם לערנען,

English translation 768

and being a part of the spreading forth of the wellsprings outward, this brings closer the redemption!

און זייענדיק א חלק פון הפצת המעינות חוצה איז דאס מקרב די גאולה!

English translation 769

From the writing and study of the novellae in the inner dimensions of the Torah in a state of "From the straits I called upon Yah,"

פון די כתיבה ולימוד החידושים בפנימיות התורה במצב פון "מן המיצר קראתי י-ה" 98,

English translation 770

and from the study of Torah out of poverty –

און פון לימוד התורה מתוך עוני 99 –

English translation 771

there afterwards emerged,

איז דערנאך ארויסגעקומען,

English translation 772

through the aforementioned efforts of the mother,

ע"י די השתדלות הנ"ל פון דער מאמען,

English translation 773

the study of his Torah out of wealth and with expansiveness,

לימוד תורתו מתוך עושר ובהרחבה,

English translation 774

as it is now.

ווי דאס איז איצטער.

English translation 775

That this is a conduct that is entirely not ordinary –

וואס דאס איז א הנהגה בלתי רגילה כלל וכלל –

English translation 776

that being found in such an exile,

אז געפינענדיק זיך אין אזא גלות,

English translation 777

and an exile within an exile etc.,

וגלות בתוך גלות כו',

English translation 778

which is as difficult as the opposite of life and even worse,

וואס איז קשה כהיפך החיים און נאך ערגער,

English translation 779

she should go to gather herbs in order that her husband should have ink with which to write:

זאל זי גיין קלייבן עשבים בכדי איר מאן זאל האבן טינט מיט וואס צו שרייבן:

English translation 780

according to Torah there is the concept that a "helpmeet opposite him" must prepare foods and garments for her husband and the like,

ע"פ תורה איז דא דער ענין אז אן "עזר כנגדו" דארף צוגרייטן מאכלים ולבושים לבעלה וכיו"ב,

English translation 781

as our sages of blessed memory said on the verse,

כמאחז"ל 100 עה"פ 97,

English translation 782

"A man brings wheat, he chews the wheat

"אדם מביא חיטין חיטין כוסס

English translation 783

(with difficulty)

(בתמי')

English translation 784

etc.,"

וכו'",

English translation 785

but there is no such obligation that she must go out to gather herbs in order to make from them ink for her husband!

אבער ס'איז ניטא אזא חיוב אז זי דארף ארויסגיין קלייבן עשבים בכדי מאכן דערפון טינט פאר איר מאן!

English translation 786

There is no such obligation neither in the obligations according to Torah of a woman to her husband,

ס'איז ניטא אזא חיוב ניט אין די חיובים ע"פ תורה פון אן אשה לבעלה,

English translation 787

nor in the obligations by rabbinic decree,

ניט אין די חיובים מדרבנן,

English translation 788

nor in the obligations according to the custom of Israel which is Torah,

ניט אין די חיובים ע"פ מנהג ישראל תורה היא,

English translation 789

nor in the obligations according to the custom of the world.

ניט אין די חיובים ע"פ מנהג העולם.

English translation 790

Rather this is a thing that is entirely not in the natural way of the order of service of a woman. One cannot even say that this is beyond the nature of a woman,

נאר דאס איז א זאך וואס איז אינגאנצן ניט בדרך הטבע פון סדר העבודה פון אן אשה. מ'קען אפילו ניט זאגן אז דאס איז למעלה מטבע האשה,

English translation 791

because this is entirely not within the category of nature and the order of conduct of a woman!

ווייל דאס איז אינגאנצן ניט בגדר טבע וסדר ההנהגה פון אן אשה!

English translation 792

Such a conduct was not her mission in life,

אזא הנהגה איז ניט געווען איר שליחות אין לעבן,

English translation 793

this was not a part of her clarifications. Even daughters and women who are kosher in Israel with ultimate perfection –

דאס איז ניט געווען א חלק פון אירע בירורים. אפילו בנות ונשים כשרות בישראל בתכלית השלימות –

English translation 794

do not need to perform such service.

דארפן ניט טאן אזא עבודה.

English translation 795

And she was not at all educated for this. And not because there was something lacking in her education, heaven forbid,

און מ'האט איר בכלל אויף דעם אינגאנצן ניט מחנך געווען. און ניט ווייל ס'האט עפעס געפעלט אין איך חינוך ח"ו,

English translation 796

she had an education in perfection,

זי האט געהאט א חינוך בשלימות,

English translation 797

but in the education of a kosher daughter of Israel there is no necessity that one should teach her to gather herbs and make from them ink!

אבער אין א חינוך פון א בת ישראל כשרה איז ניטא קיין הכרח אז מ'זאל איך לערנען צו קלייבן עשבים און מאכן דערפון טינט!

English translation 798

And furthermore –

און נאכמער –

English translation 799

one could not educate her in such a conduct,

מ'האט איר ניט געקענט מחנך זיין אין אזא הנהגה,

English translation 800

because when she was educated one did not at all anticipate that there would be such a situation and condition,

ווייל בשעת מ'האט איר מחנך געווען האט מען זיך אינגאנצן ניט געריכט אז ס'וועט זיין אזא מעמד ומצב,

English translation 801

for in her years of education there was a different regime in the country,

ווייל אין אירע חינוך יארן איז געווען אן אנדער משטר אין דער מדינה,

English translation 802

and one could not foresee the change of regime and that they would exile into exile and one would need to come to ink etc.!

און מ'האט זיך ניט געקענט פאראויסזען דער שינוי המשטר און אז זיי וועלן פארשיקן אין גלות און מ'וועט דארפן אנקומען צו טינט וכו'!

English translation 803

And notwithstanding all this,

און ניט קוקנדיק אויף דעם אלעם,

English translation 804

she went to gather herbs and made from them ink in order that her husband could write his novellae in the inner dimensions of the Torah connected with "they will be sustained from Me" of Chabad Chassidus,

איז זי געגאנגען קלייבן עשבים און געמאכט דערפון טינט בכדי איר מאן זאל קענען שרייבן זיינע חידושים אין פנימיות התורה פארבונדן מיט "יתפרנסון מיני'" פון חסידות חב"ד,

English translation 805

and from this one can study today in the year 5746!

און דערפון קען מען לערנען היינט אין שנת תשמ"ו!

English translation 806

According to the teaching of the Baal Shem Tov that from every thing that a Jew sees or hears he must derive a lesson in the service of G-d,

ע"פ תורת הבעש"ט 101 אז פון יעדער זאך וואס א איד זעט אדער הערט דארף ער ארויסנעמען א הוראה בעבודת ה',

English translation 807

and in the language of our sages of blessed memory –

ובלשון חז"ל 102 –

English translation 808

"Everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He created only for His glory,"

"כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא בראו אלא לכבודו",

English translation 809

it is understood that a Jew,

איז פארשטאנדיק אז א איד,

English translation 810

a man or a woman,

א מאן אדער א פרוי,

English translation 811

hears about a conduct of another Jew,

דערהערט וועגן א הנהגה פון נאך א איד,

English translation 812

a man or a woman,

א מאן אדער א פרוי,

English translation 813

he must learn from it for his service to his Master,

דארף ער זיך דערפון אפלערנען בעבודתו לקונו,

English translation 814

and especially since all Jews are one "holy nation."

ובפרט אז אלע אידן זיינען איין "גוי קדוש" 103.

English translation 815

So too regarding the aforementioned conduct of the one whose yahrtzeit is today,

אזוי אויך בנוגע צו די הנהגה הנ"ל פון דער וואס היינט איז איר יארצייט,

English translation 816

that from this everyone must learn in his service. And especially at a time when one hears about such an astonishing conduct which is entirely unusual –

אז דערפון דארף זיך יעדערער אפלערנען בעבודתו. ובפרט בשעת מ'דערהערט וועגן אזא הנהגה תמוהה וואס איז בלתי רגיל כלל –

English translation 817

it evokes even more amazement,

רופט עס ארויס נאכמער התפעלות,

English translation 818

and this gives more encouragement and affects more upon every Jew who hears about it.

און דאס גיט נאכמער עידוד און פועל'ט נאכמער אויף יעדער איד וואס דערהערט דערפון.

English translation 819

And first and foremost, the lesson from this is for the women and daughters of Israel regarding their role as "the mainstay of the home" 104 –

ולכל לראש איז די הוראה דערפון צו נשי ובנות ישראל בנוגע צו זייער תפקיד אלס "עקרת הבית" 104 –

English translation 820

that they should learn from the aforementioned conduct of the mother regarding their attitude and their service to their husbands,

אז זיי זאלן זיך לערנען פון די הנהגה הנ"ל פון דער מאמען בנוגע צו זייער יחס און זייער עבודה לבעליהם,

English translation 821

but,

אבער,

English translation 822

of course,

כמובן,

English translation 823

in a state of expansiveness and in manifest and revealed good, out of children, life, and ample sustenance

אין א מצב של הרחבה ובטוב הנראה והנגלה מתוך בני חיי ומזוני רויחי

English translation 824

(not as it was by the mother in a state of "from the straits"):

(ניט ווי ס'איז געווען בא דער מאמען אין א מצב פון "מן המיצר"):

English translation 825

that a wife should fulfill the obligations according to law of a wife to her husband –

אז אן אשה זאל טאן די חיובים ע"פ דין פון אן אשה לבעלה –

English translation 826

what is the news?

מאי קמ"ל.

English translation 827

That she should act beyond the letter of the law –

אז זיי זאל טאן לפנים משורת הדין –

English translation 828

what is the news,

מאי קמ"ל,

English translation 829

today also beyond the letter of the law has become a law. That she should do matters which are also today beyond the letter of the law –

היינט איז דאך אויך לפנים משורת הדין געווארן א דין. אז זי זאל טאן די ענינים וואס זיינען אויך היינט לפנים משורת הדין –

English translation 830

that is further what is the news,

איז ווייטער מאי קמ"ל,

English translation 831

we are speaking here about Chassidic women and daughters,

מ'רעדט דאך דא וועגן חסיד'ישע פרויען און טעכטער,

English translation 832

for whom the entire matter of Chassidus

וואס כל ענין החסידות

English translation 833

("matters of piety")

("מילי דחסידותא")

English translation 834

is beyond the letter of the law.

איז לפנים משורת הדין.

English translation 835

The lesson that comes from the aforementioned conduct – is,

די הוראה וואס קומט צו פון די הנהגה הנ"ל – איז,

English translation 836

that one must conduct oneself

אז מ'דארף זיך פירן

English translation 837

(not merely beyond the letter of the law, but) –

(ניט סתם לפנים משורת הדין, נאר) –

English translation 838

out of expansiveness and in manifest and revealed good –

מתוך הרחבה ובטוב הנראה והנגלה –

English translation 839

in a manner that is entirely above measure and limitation,

באופן שלמעלה ממדידה והגבלה לגמרי,

English translation 840

even in matters that are entirely within the category of the nature and order of a woman's service

אפילו אין זאכן וואס זיינען אינגאנצן בגדר פון טבע וסדר העבודה פון אן אשה

English translation 841

(as in the example of the conduct of going to gather herbs in order to make ink for her husband's Torah novellae).

(בדוגמא ווי די הנהגה פון גיין קלייבן עשבים בכדי מאכן טינט פאר די חידושי תורה פון איר מאן).

English translation 842

And in addition to the lesson and instruction that one has from the one whose yahrtzeit is today –

און נוסף אויף דעם לימוד און די הוראה וואס מ'האט פון דער וועמען'ס יארצייט איז היינט –

English translation 843

one also has from her the empowerment for this,

האט מען פון איר אויך דעם נתינת כח לזה,

English translation 844

for after she opened and paved the way in such an order of conduct above measure and limitation and the nature and order of a woman's conduct in the world,

ווארום לאחרי וואס זי האט פותח געווען וסללה את הדרך אין אזא סדר ההנהגה שלמעלה ממדידה והגבלה וטבע וסדר הנהגת האשה בעולם,

English translation 845

she opened the way also for others to do likewise,

האט זי אויפגעעפנט די וועג אויך פאר אנדערע צו טאן בדוגמא לזה,

English translation 846

as explained in Chassidus in the elucidation of the concept of "opening" 105.

כמבואר בחסידות בביאור הענין פון "פתח" 105.

English translation 847

And although by the mother this conduct was in a state of straits and distress and the study of Torah out of poverty

ואע"פ אז בא דער מאמען איז די הנהגה געווען אין א מצב של מיצר ומצוק ולימוד התורה מתוך עוני

English translation 848

(exile within exile) –

(גלות בתוך גלות) –

English translation 849

one can also learn from this

קען מען זיך דערפון אויך אפלערנען

English translation 850

(when one finds oneself in a state of expansiveness relative to then),

(ווען מ'געפינט זיך אין א מצב של הרחבה ביחס צו דעמולט),

English translation 851

for we have the command of "ascend in holiness" 106 and "they shall go from strength to strength" 107,

ווארום מ'האט דאך דעם ציווי פון "מעלין בקודש" 106 און "ילכו מחיל אל חיל" 107,

English translation 852

meaning that even when one stands in a state of expansiveness and the study of Torah out of wealth,

ד.ה. אז אפילו ווען מ'שטייט במצב של הרחבה ולימוד התורה מתוך עושר,

English translation 853

there must be within this itself a constant ascending in holiness,

דארף אין דעם גופא שטענדיק זיין מעלין בקודש,

English translation 854

and not merely "ascend in holiness" but furthermore –

און ניט סתם "מעלין בקודש" נאר נאכמער –

English translation 855

"they shall go from strength to strength":

"ילכו מחיל אל חיל":

English translation 856

"Ascend in holiness" is indeed an ascent relative to one's previous standing and condition,

"מעלין בקודש" איז טאקע אן עלי' לגבי מעמדו ומצבו לפנ"ז,

English translation 857

but this can be a relative ascent,

אבער דאס קען זיין אן עלי' שבערך,

English translation 858

within the same category where one stood previously.

באותו סוג וואו מ'איז געשטאנען לפנ"ז.

English translation 859

However, when one says "they shall go from strength to strength" it is a true going, specifically a going that is incomparable

משא"כ ווען מ'זאגט "ילכו מחיל אל חיל" איז הליכה אמיתית דוקא א הליכה שלא בערך

English translation 860

(as explained in Chassidus 108),

(כמבואר בחסידות 108),

English translation 861

that he goes entirely away from his previous standing and arrives at a new category and strength,

אז ער גייט אינגאנצן אוועק פון מעמדו לפנ"ז און קומט אן צו א נייעם סוג וחיל,

English translation 862

in the quantity and quality of the service.

בכמות ובאיכות העבודה.

English translation 863

And as is understood from the exposition of our Sages 109 on the verse "they shall go from strength to strength" –

וכמובן פון דרשת חז"ל 109 עה"פ "ילכו מחיל אל חיל" –

English translation 864

"one who goes out from the synagogue to the study hall":

"היוצא מבית הכנסת לבית המדרש":

English translation 865

The difference between the synagogue and the study hall is the difference between prayer and Torah,

דער חילוק צווישן בית הכנסת און בית המדרש איז דער חילוק צווישן תפלה און תורה,

English translation 866

a synagogue is a place of prayer and a study hall is a place of Torah. And the difference between prayer and Torah is an incomparable difference –

א ביהכנ"ס איז א מקום תפלה און א ביהמ"ד איז א מקום תורה. וואס דער חילוק צווישן תפלה און תורה איז א חילוק שלא בערך –

English translation 867

prayer is "life of the hour" and Torah is "life of the world" 110,

תפלה איז "חיי שעה" און תורה איז "חיי עולם" 110,

English translation 868

and the difference between "life of the hour" and "life of the world" is not merely in quantity

וואס דער חילוק צווישן "חיי שעה" און "חיי עולם" איז ניט בלויז אין כמות

English translation 869

(that "world" is longer than "hour" which is only temporary),

(אז "עולם" איז לענגער פאר "שעה" וואס איז נאר צייטווייליק),

English translation 870

but also and primarily in quality,

נאר אויך ובעיקר באיכות,

English translation 871

meaning that also the very first moment of "life of the world" is entirely different and higher than all the moments of "life of the hour",

ד.ה. אז אויך דער רגע הראשון פון "חיי עולם" איז אינגאנצן אנדערש און העכער פון אלע רגעים פון "חיי שעה",

English translation 872

because "life of the hour" is within measure and limitation,

ווייל "חיי שעה" איז במדידה והגבלה,

English translation 873

whereas "life of the world" is without limit. It follows that "they shall go from strength to strength",

משא"כ "חיי עולם" איז בלי גבול. קומט אויס אז "ילכו מחיל אל חיל",

English translation 874

which means one who goes out from the synagogue

וואס מיינט היוצא מביהכנ"ס

English translation 875

(the service of prayer,

(עבודת התפלה,

English translation 876

life of the hour)

חיי שעה)

English translation 877

to the study hall

לביהמ"ד

English translation 878

(Torah,

(תורה,

English translation 879

life of the world) –

חיי עולם) –

English translation 880

is a completely incomparable going,

איז א הליכה שלא בערך לגמרי,

English translation 881

from a state of "life of the hour" to a state of "life of the world".

פון א מצב פון "חיי שעה" צו א מצב פון "חיי עולם".

English translation 882

And that which in the continuation of the exposition of our Sages 111

און דאס וואס בהמשך דרשת חז"ל 111

English translation 883

(on the verse "they shall go from strength to strength")

(עה"פ "ילכו מחיל אל חיל")

English translation 884

it says "and from the study hall to the synagogue"

שטייט "ומבית המדרש לבית הכנסת"

English translation 885

(even though the study hall is seemingly incomparably higher than the synagogue) –

(אע"פ וואס ביהמ"ד איז לכאורה שלא בערך העכער פאר ביהכנ"ס) –

English translation 886

one can say according to the known fact that there are two levels in prayer:

יש לומר ע"פ הידוע אז עס זיינען דא צוויי דרגות אין תפלה:

English translation 887

One level of prayer which is lower and a preparation for Torah

איין דרגא פון תפלה וואס איז נידעריקער און א הכנה צו תורה

English translation 888

("from the synagogue to the study hall",

("מביהכנ"ס לביהמ"ד",

English translation 889

life of the hour to life of the world),

חיי שעה צו חיי עולם),

English translation 890

as explained in Tanya 112 that before the study of Torah there must be the preparation of study for its own sake which is achieved through the preceding of prayer before Torah,

כמבואר בתניא 112 אז לפני לימוד התורה דארף זיין די הכנה פון לימוד לשמה וואס דאס ווערט ע"י הקדמת התפלה לפני התורה,

English translation 891

"and when one studies many consecutive hours, he should contemplate this preparation etc. every hour etc." And a second level of prayer which is higher and comes after Torah and completes the study of Torah

"וכשלומד שעות הרבה רצופות יש לו להתבונן בהכנה זו כו' בכל שעה ושעה כו'". און א צווייטע דרגא פון תפלה וואס איז העכער און קומט נאך תורה און טוט אויף א שלימות בלימוד התורה

English translation 892

("from the study hall to the synagogue"),

("מביהמ"ד לביהכנ"ס"),

English translation 893

as it is written 113 "and Hashem commanded us to do all these statutes, to fear Hashem your God",

כמ"ש 113 "ויצונו ה' לעשות את כל החוקים האלה ליראה את ה' אלקיך",

English translation 894

and "to fear etc." is the matter of prayer,

וואס "ליראה גו'" איז דער ענין התפלה,

English translation 895

meaning that Torah is a preparation for prayer. And according to this manner, the incomparable going from strength to strength is –

ד.ה. אז תורה איז א הכנה צו תפלה. וואס לויט דעם אופן איז די הליכה שלא בערך מחיל אל חיל –

English translation 896

"from the study hall

"מביהמ"ד

English translation 897

(Torah)

(תורה)

English translation 898

to the synagogue

לביהכנ"ס

English translation 899

(prayer)".

(תפלה) ".

English translation 900

And in both of these manners

און אין ביידע אופנים אלו

English translation 901

("from the synagogue to the study hall" and "from the study hall to the synagogue")

("מביהכנ"ס לביהמ"ד" און "מביהמ"ד לביהכנ"ס")

English translation 902

it follows that "they shall go from strength to strength" is an incomparable going –

קומט אויס אז "ילכו מחיל אל חיל" זיינען א הליכה שלא בערך –

English translation 903

either an incomparable going from prayer to Torah

אדער א הליכה שלא בערך פון תפלה לתורה

English translation 904

(life of the hour to life of the world),

(חיי שעה לחיי עולם),

English translation 905

or from Torah to prayer

אדער פון תורה לתפלה

English translation 906

(according to the manner that prayer is higher and completes and elevates Torah,

(לויט דעם אופן אז תפלה איז העכער און טוט אויף א שלימות ועלי' אין תורה,

English translation 907

and therefore Torah is a preparation for it).

וואס דערפאר איז תורה א הכנה דערצו).

English translation 908

And afterwards there is a third matter that is above both of them –

און דערנאך איז דא א דריטער ענין שלמעלה משניהם –

English translation 909

the connection of Torah and prayer,

דער חיבור פון תורה ותפלה,

English translation 910

"the gates marked out in halachah" 114.

"שערים המצויינים בהלכה" 114.

English translation 911

And one can connect this also with the matter of Shabbos,

ויש לקשר זה אויך מיט דעם ענין פון שבת,

English translation 912

for also on Shabbos one finds these three matters:

וואס אויך בשבת געפינט מען די דריי ענינים:

English translation 913

Shabbos is particularly connected with the matter of the service of prayer 115,

שבת איז פארבונדן במיוחד מיט דעם ענין פון עבודת התפלה 115,

English translation 914

to the extent that "they only reluctantly permitted speaking words of Torah on Shabbos" 116,

ביז אז "בקושי התירו לדבר דברי תורה בשבת" 116,

English translation 915

as explained in the additions to Torah Or 117. Together with this, Shabbos is connected with Torah –

כמבואר בהוספות לתורה אור 117. ביחד עם זה איז שבת פארבונדן מיט תורה –

English translation 916

"everyone agrees that the Torah was given on Shabbos" 118. And afterwards there is the third matter which connects both of them together.

"דכולי עלמא בשבת ניתנה תורה" 118. און דערנאך איז דא דער ענין השלישי וואס איז מחבר שניהם יחד.

English translation 917

Returning to our subject –

אומקערנדיק זיך לעניננו –

English translation 918

one has the lesson from today's yahrtzeit,

האט מען די הוראה פון היינטיקן יארצייט,

English translation 919

that just as by the mother there was a conduct towards her husband in a manner entirely above measure and limitation from the nature and order of a woman's conduct even in a state of exile and exile within exile etc.,

אז כשם ווי בא דער מאמען איז געווען די הנהגה ביחס לבעלה באופן שלמעלה ממדידה והגבלה לגמרי מטבע וסדר הנהגת האשה אפילו אין א מצב פון גלות און גלות בתוך גלות וכו',

English translation 920

so too now, in a state of expansiveness, there must be an ascending in holiness and furthermore –

אזוי דארף זיין איצטער אז אין א מצב של הרחבה זאל זיין מעלין בקודש און נאכמער –

English translation 921

they shall go from strength to strength,

ילכו מחיל אל חיל,

English translation 922

and in a constant manner that "they have no rest" 119.

ובאופן תמידי ש"אין להם מנוחה" 119.

English translation 923

And as discussed above regarding the severity of the exile within exile and yet another exile in which they were then,

וכמדובר לעיל וועגן דעם חומר הגלות בתוך גלות און נאך א גלות אין וועלכן מ'איז דעמולט געווען,

English translation 924

and give to the wise and he will become wiser still.

ותן לחכם ויחכם עוד.

English translation 925

But the main thing is –

אבער דער עיקר איז –

English translation 926

that Mashiach should already come,

אז משיח זאל שוין קומען,

English translation 927

and they shall awake and sing, dwellers of the dust, and they among them,

והקיצו ורננו שוכני עפר והם בתוכם,

English translation 928

and we will all go together to our holy land,

און מ'וועט אלע צוזאמען גיין אין ארצנו הקדושה,

English translation 929

to Jerusalem the holy city,

אין ירושלים עיר הקודש,

English translation 930

to the "Sanctuary, Hashem, Your hands established" *119,

אין "מקדש אד' כוננו ידיך" *119,

English translation 931

speedily in our days.

במהרה בימינו.

English translation 932

Consequently, let each one increase in his service if one still needs to increase,

במילא זאל יעדערער מוסיף זיין בעבודתו אויב מ'דארף נאך מוסיף זיין,

English translation 933

and this will further hasten the coming of Mashiach our righteousness,

און דאס וועט נאכמער מקרב זיין ביאת משיח צדקנו,

English translation 934

and they shall awake and sing, dwellers of the dust.

והקיצו ורננו שוכני עפר.

English translation 935

In addition, there is also the special conjunction of Shabbos Shuvah and the 6th of Tishrei

דערצו איז אויך דא די קביעות מיוחדת פון שבת שובה און ו' תשרי

English translation 936

(the yahrtzeit)

(דער יארצייט)

English translation 937

in this year.

בשנה זו.

English translation 938

The 6th of Tishrei this year occurs on the day of Shabbos,

ו' תשרי בשנה זו קומט אויס ביום השבת,

English translation 939

Shabbos Shuvah,

שבת שובה,

English translation 940

and on Shabbos itself –

און בשבת גופא –

English translation 941

it occurs on Shabbos of Parshas Vayeilech,

קומט עס אויס בשבת פ' וילך,

English translation 942

not on Parshas Haazinu as it can sometimes occur.

ניט בפ' האזינו ווי עס קען אמאל אויסקומען.

English translation 943

And since all matters are with Divine providence and with utmost precision,

און וויבאלד אז אלע ענינים זיינען בהשגחה פרטית ובתכלית הדיוק,

English translation 944

one must say that there is a connection between all these matters:

מוז מען זאגן אז ס'איז דא א שייכות צווישן די אלע ענינים:

English translation 945

the yahrtzeit on the 6th of Tishrei,

דער יארצייט בו' תשרי,

English translation 946

the day of Shabbos,

יום השבת,

English translation 947

Shabbos Shuvah

שבת שובה

English translation 948

(the matter of repentance),

(ענין התשובה),

English translation 949

and Parshas Vayeilech.

און פ' וילך.

English translation 950

And one can say that all these matters are connected with an incomparable ascent from the world of action and speech into the world of thought.

ויש לומר אז די אלע ענינים זיינען פארבונדן מיט א הליכה שלא בערך פון עולם המעשה והדיבור אין עולם המחשבה.

English translation 951

In the matter of yahrtzeit:

אין דעם ענין פון יארצייט:

English translation 952

A yahrtzeit is the day of the departure of the soul from the body. And the departure of the soul from the body is the ascent of the soul from a body in the world of action into the world of souls above.

א יארצייט איז דער יום ההסתלקות של הנשמה מן הגוף. וואס הסתלקות הנשמה מן הגוף איז די עלי' פון דער נשמה פון א גוף בעולם העשי' אין עולם הנשמות למעלה.

English translation 953

Which in other words is the ascent from the world of action and speech into the world of thought:

וואס אין אנדערע ווערטער איז דאס די עלי' פון עולם המעשה והדיבור אין עולם המחשבה:

English translation 954

Speech and action relative to thought are like a body relative to a soul.

דיבור ומעשה ביחס למחשבה איז ווי א גוף ביחס לנשמה.

English translation 955

And as explained in Tanya 120,

וכמבואר בתניא 120,

English translation 956

that "it is impossible for the G-dly soul to articulate with physical lips and mouth and tongue and teeth

אז "אי אפשר לנפש האלקית לבטא בשפתיים ופה ולשון ושיניים הגשמיים

English translation 957

[in order to fulfill the mitzvah of Torah study etc. which must specifically be with the mouth]

[בכדי מקיים זיין מצות תלמוד תורה וכיו"ב וואס דארף זיין דוקא בפה]

English translation 958

except through the animalistic vital soul which is clothed in the actual limbs of the body etc."

כי אם ע"י נפש החיונית הבהמית המלובשת באברי הגוף ממש כו'"

English translation 959

[and with this he explains what is written "all my bones shall say" 121,

[און ער איז דערמיט מבאר וואס עס שטייט "כל עצמותי תאמרנה" 121,

English translation 960

and "if it is arranged with all 248 limbs etc." 122].

און "אם ערוכה בכל רמ"ח אברים כו'" 122].

English translation 961

And from this it follows,

וואס דערפון קומט אויס,

English translation 962

that the soul itself

אז די נשמה אליין

English translation 963

(the world of souls)

(עולם הנשמות)

English translation 964

is in the category of thought,

איז בחי' מחשבה,

English translation 965

and only through the body does it descend into speech and action. And from this it is understood,

און דוקא ע"י הגוף קומט עס אראפ אין דיבור ומעשה. וואס מזה מובן,

English translation 966

that the matter of the departure of the soul from the body and its ascent to the world of souls is the departure and ascent from the world of action and speech into the world of thought.

אז דער ענין הסתלקות הנשמה מן הגוף ועלייתה לעולם הנשמות איז די הסתלקות ועלי' פון עולם העשי' והדיבור אין עולם המחשבה.

English translation 967

And this ascent

וואס די עלי'

English translation 968

(at the time of the departure of the soul from the body)

(בשעת הסתלקות הנשמה מן הגוף)

English translation 969

is an incomparable ascent:

איז אן עלי' שלא בערך:

English translation 970

It is not merely a change and ascent in degree from smallness to greatness,

ס'איז ניט בלויז א שינוי ועלי' בערך פון קטנות און גדלות,

English translation 971

weakness to strength and power,

חלישות און חוזק ותוקף,

English translation 972

but it is entirely incomparable:

נאר דאס איז לגמרי שלא בערך:

English translation 973

The matter of fainting, G-d forbid, is not an incomparable change,

דער ענין פון התעלפות ר"ל איז ניט קיין שינוי שלא בערך,

English translation 974

it is a change from a life of strength to a life of weakness,

ס'איז א שינוי פון א חיות בתוקף און א חיות בחלישות,

English translation 975

a change in degree. Also at the time of fainting, his legal status is that of a living person,

א שינוי בערך. אויך בשעת ההתעלפות איז דינו כחי,

English translation 976

and then all the laws of a living person apply with full force,

און דעמולט זיינען חל מיטן גאנצן תוקף אלע דינים פון א חי,

English translation 977

danger to life overrides the entire Torah 123 etc.:

פקו"נ דוחה כל התורה כולה 123 וכו':

English translation 978

However, the change from life to the opposite of life is incomparable,

משא"כ דער שינוי פון חיים צו היפך החיים איז שלא בערך,

English translation 979

with all the laws connected to it

מיט די אלע דינים פארבונדן דערמיט

English translation 980

(as mentioned above regarding purity etc.).

(כנזכר לעיל בנוגע לטהרה וכיו"ב).

English translation 981

But the change from life to the opposite of life is not from above to below, G-d forbid,

אבער דער שינוי פון חיים להיפך החיים איז ניט מלמעלה למטה ח"ו,

English translation 982

but from below to above –

נאר מלמטה למעלה –

English translation 983

an ascent from the world of action and speech to the world of thought,

אן עלי' פון עולם המעשה והדיבור לעולם המחשבה,

English translation 984

as above.

כנ"ל.

English translation 985

Also the matter of Shabbos is an ascent from the world of action and speech to the world of thought

אויך דער ענין פון שבת איז אן עלי' פון עולם המעשה והדיבור לעולם המחשבה

English translation 986

(as explained in many places 72):

(כמבואר בכ"מ 72):

English translation 987

The six weekdays are connected with the category of action,

די ששת ימי המעשה זיינען פארבונדן מיט בחי' עשי',

English translation 988

as it is written "and G-d made etc." Or at least with the category of speech –

כמ"ש "ויעש אלקים גו'". אדער עכ"פ מיט בחי' דיבור –

English translation 989

"and G-d said etc.",

"ויאמר אלקים גו'",

English translation 990

"with ten utterances the world was created" 124;

"בעשרה מאמרות נברא העולם" 124;

English translation 991

and on the day of Shabbos there is the ascent from the world of action and speech into the world of thought. And this is further an incomparable ascent.

וביום השבת ווערט די עלי' פון עולם המעשה והדיבור אין עולם המחשבה. וואס דאס איז ווייטער אן עלי' שלא בערך.

English translation 992

So too the matter of repentance –

אזוי אויך דער ענין התשובה –

English translation 993

which is connected with Shabbos, the letters of which spell "Shav" (return),

וואס איז פארבונדן מיט שבת אותיות תשב,

English translation 994

and especially Shabbos Shuvah –

ובפרט שבת שובה –

English translation 995

is an ascent from the world of action and speech into the world of thought:

איז אן עלי' פון עולם המעשה והדיבור אין עולם המחשבה:

English translation 996

Torah and mitzvos are generally in speech and action,

תורה ומצוות איז בכלל אין דיבור ומעשה,

English translation 997

whereas repentance is "the essence of repentance is in the heart" 125,

משא"כ תשובה איז "עיקר התשובה בלב" 125,

English translation 998

meaning the matter of thought.

ד.ה. דער ענין המחשבה.

English translation 999

And the advantage of repentance over the service of Torah and mitzvos –

און דער אויפטו פון תשובה לגבי דער עבודה פון תומ"צ –

English translation 1000

is a matter of going and ascending,

איז אן ענין של הליכה ועלי',

English translation 1001

and an incomparable going and ascending,

און א הליכה ועלי' שלא בערך,

English translation 1002

similar to the ascent from the world of action and speech to the world of thought

בדוגמא ווי די עלי' פון עולם המעשה והדיבור צו עולם המחשבה

English translation 1003

(heart):

(לב):

English translation 1004

In the simple sense of the matter of repentance

כפשטות ענין התשובה

English translation 1005

(as the world mistakenly thinks 126) –

(כטעות העולם 126) –

English translation 1006

that he flees and is elevated from an undesirable state to a good state. And this is an incomparable ascent.

אז ער אנטלויפט און ווערט נתעלה ממצב בלתי רצוי צו א מצב טוב. וואס דאס איז אן עלי' שלא בערך.

English translation 1007

And even according to the true interpretation of repentance

ואפילו לויטן פירוש האמיתי אין תשובה

English translation 1008

(as explained in Likkutei Torah 127) –

(כמבואר בלקו"ת 127) –

English translation 1009

that it is not necessarily about a matter of sin,

אז ס'איז ניט דוקא אויף אן ענין של חטא,

English translation 1010

but it is the matter of "and the spirit shall return to G-d who gave it" 128,

נאר דאס איז דער ענין פון "והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה" 128,

English translation 1011

to bring back the righteous in repentance 129 –

לאתבא צדיקיא בתיובתא 129 –

English translation 1012

the content of the service of repentance

איז דער תוכן פון עבודת התשובה

English translation 1013

(also according to the true interpretation of this),

(אויך לויטן פירוש האמיתי שבזה),

English translation 1014

is that there is a fundamental change in his standing and condition,

אז עס ווערט א שינוי עיקרי במעמדו ומצבו,

English translation 1015

meaning that he flees from whatever standing and condition he may find himself in. Even when he stands at the pinnacle of holiness,

ד.ה. אז ער אנטלויפט פון וועלכן מעמד ומצב ער זאל זיך נאר געפינען. אפילו בשעת ער שטייט בתכלית הקדושה,

English translation 1016

the righteous –

צדיקיא –

English translation 1017

he flees from it and comes to the level of the righteous who have repented. And this is an incomparable change and ascent,

אנטלויפט ער דערפון און קומט צו דער דרגא פון צדיקיא בתיובתא. וואס דאס איז א שינוי ועלי' שלא בערך,

English translation 1018

similar to the ascent of simple repentance from an undesirable state to a state of good and holiness.

בדוגמא ווי די עלי' פון תשובה כפשוטה פון א מצב בלתי רצוי צו א מצב של טוב וקדושה.

English translation 1019

And as is understood

וכמובן

English translation 1020

(that the ascent from the level of the righteous to the level of repentance,

(אז די עלי' פון דרגת צדיקים צו דרגת התשובה,

English translation 1021

the righteous who have repented,

צדיקיא בתיובתא,

English translation 1022

is an incomparable ascent)

איז אן עלי' שלא בערך)

English translation 1023

from that which "in the place where penitents stand, completely righteous individuals cannot stand" 130,

פון דעם וואס "מקום שבעלי תשובה עומדין צדיקים גמורים אינם עומדין" 130,

English translation 1024

and furthermore 131 –

און נאכמער 131 –

English translation 1025

"completely righteous individuals cannot stand in it" 132.

"אין צדיקין גמורין יכולין לעמוד בו" 132.

English translation 1026

And this is also the explanation of the ruling of the Rambam 133 that regarding a penitent, the Holy One, blessed be He, says "before they call, I will answer" 134. And seemingly this is the opposite of the order 135:

וואס דאס איז אויך דער ביאור אין פס"ד הרמב"ם 133 אז בנוגע צו א בעל תשובה זאגט דער אויבערשטער "טרם יקראו ואני אענה" 134. וואס לכאורה איז דאס היפך הסדר 135:

English translation 1027

Since this is connected with an answer from the Holy One, blessed be He,

וויבאלד אז דאס איז פארבונדן מיט א מענה של הקב"ה,

English translation 1028

"and I will answer" –

"ואני אענה" –

English translation 1029

there must, according to the order of the world, first be a call to which to answer. So how can it say "before they call, I will answer"?!

מוז דאך ע"פ סדר העולם פריער זיין א קריאה אויף וועלכע צו ענטפערן. היינט ווי זאגט מען "טרם יקראו ואני אענה"?!

English translation 1030

Rather, because repentance is an ascent

נאר וויבאלד אז תשובה איז אן עלי'

English translation 1031

(incomparable)

(שלא בערך)

English translation 1032

above the order of the chain of descent,

למעלה מסדר השתלשלות,

English translation 1033

an ascent from the world of action and speech into the world of thought –

אן עלי' פון עולם המעשה והדיבור אין עולם המחשבה –

English translation 1034

therefore also the answer of the Holy One, blessed be He, is above the order according to the chain of descent

דערפאר איז אויך דער מענה של הקב"ה למעלה פון דעם סדר ע"פ השתלשלות

English translation 1035

(where first there must be a call so that afterwards there can be an answer),

(וואו פריער דארף זיין א קריאה בכדי אז דערנאך זאל זיין א מענה),

English translation 1036

and "before they call" "I will answer".

און "טרם יקראו" ווערט "אני אענה".

English translation 1037

The explanation: Then the service of the righteous in general

ד.ה. אז תומ"צ בכלל

English translation 1038

(the service of the righteous),

(עבודת הצדיקים),

English translation 1039

which is primarily in speech and action,

וואס איז בעיקר בדיבור ומעשה,

English translation 1040

is connected with measurement and limitation of the order of the chain of descent,

איז פארבונדן מיט מדידה והגבלה פון סדר השתלשלות,

English translation 1041

but the service of repentance

משא"כ עבודת התשובה

English translation 1042

(whose essence is in the heart,

(שעיקרה בלב,

English translation 1043

thought)

מחשבה)

English translation 1044

is an ascent above the order of the chain of descent,

איז אן עלי' למעלה מסדר השתלשלות,

English translation 1045

a walk that is entirely without comparison.

א הליכה שלא בערך לגמרי.

English translation 1046

From this it is understood that repentance is analogous to the concept of Shabbat –

וואס דערפון איז מובן אז תשובה איז בדוגמת ענין השבת –

English translation 1047

an ascent without comparison from the world of action and speech into the world of thought.

אן עלי' שלא בערך פון עולם המעשה והדיבור אין עולם המחשבה.

English translation 1048

And likewise the concept of "Vayelech"

ועד"ז אויך דער ענין פון "וילך"

English translation 1049

(which in this year the yahrtzeit of the seventh of Tishrei occurs,

(וואס בשנה זו קומט אויס דער יארצייט פון ו' תשרי,

English translation 1050

and Shabbat Shuvah –

און שבת שובה –

English translation 1051

in the weekly portion Vayelech,

בש"פ וילך,

English translation 1052

not in the portion Haazinu) –

ניט בפ' האזינו) –

English translation 1053

a walk that is without comparison:

א הליכה שלא בערך:

English translation 1054

When it speaks about the concept of "Haazinu" –

ווען עס רעדט זיך וועגן דעם ענין פון "האזינו" –

English translation 1055

hearing and consequently the concept of listening intently –

שמיעה ועאכו"כ דער ענין פון האזנה –

English translation 1056

it is relevant that he specifically stand in one place with tranquility of the soul and tranquility of the body and not go around and run around. If during the act he will run around or at least not stand in tranquility in his place, it will disturb him from hearing well what is being spoken.

איז נוגע אז ער זאל דוקא שטיין אויף איין ארט במנוחת הנפש ומנוחת הגוף און ניט ארומגיין און ארומלויפן. אויב ער וועט בשעת מעשה ארומלויפן אדער עכ"פ ניט שטיין במנוחה על מקומו וועט עס אים שטערן פון גוט הערן וואס מ'רעדט.

English translation 1057

But the concept of "Vayelech" is as its name –

משא"כ דער ענין פון "וילך" איז כשמו –

English translation 1058

walking,

הליכה,

English translation 1059

for true walking is specifically without comparison

וואס הליכה אמיתית איז דוקא שלא בערך

English translation 1060

(as above in section twenty-two).

(כנ"ל סכ"ב).

English translation 1061

Analogous to the concept of the service of repentance,

בדוגמא ווי דער ענין פון עבודת התשובה,

English translation 1062

and the concept of the passing,

און דער ענין ההסתלקות,

English translation 1063

the ascent of the soul from the world of action to the world of souls.

עליית הנשמה מעולם העשי' לעולם הנשמות.

English translation 1064

And after the portion Vayelech one always reads the portion Haazinu.

און נאך פ' וילך לייענט מען אלעמאל פ' האזינו.

English translation 1065

And according to the known principle that the order in the Torah is also Torah,

וע"פ הידוע אז סדר אין תורה איז אויך תורה 136,

English translation 1066

it is understood that the content of the concept of "Vayelech"

איז פארשטאנדיק אז דער תוכן הענין פון "וילך"

English translation 1067

(a walk without comparison)

(הליכה שלא בערך)

English translation 1068

is a preparation for "Haazinu".

איז א הכנה צו "האזינו".

English translation 1069

And especially since the portion Haazinu is always begun to be read after the afternoon prayer of Shabbat of the portion Vayelech. And furthermore:

ובפרט אז פ' האזינו הויבט מען אן אלעמאל לייענען נאך בתפלת מנחה פון שבת פ' וילך. און נאכמער:

English translation 1070

In the portion Vayelech itself

בפ' וילך גופא

English translation 1071

(at its conclusion)

(בסיומה)

English translation 1072

it already states about the Song of Haazinu –

שטייט שוין וועגן שירת האזינו –

English translation 1073

"And Moshe spoke in the ears of all the assembly of Israel the words of this song until their completion",

"וידבר משה באזני כל קהל ישראל את דברי השירה הזאת עד תומם",

English translation 1074

meaning that the portion Vayelech includes the Song of Haazinu "until their completion",

ד.ה. אז פ' וילך איז כולל שירת האזינו "עד תומם",

English translation 1075

with all the completeness and perfection therein.

מיט דער גאנצער תמימות ושלימות שבזה.

English translation 1076

One must say that the content of the concept of "Vayelech"

מוז מען זאגן אז דער תוכן הענין פון "וילך"

English translation 1077

(a walk and ascent without comparison)

(הליכה ועלי' שלא בערך)

English translation 1078

is a preparation for the concept of "Haazinu". And the explanation:

איז א הכנה צו דעם ענין פון "האזינו". והביאור:

English translation 1079

It states in Sifri on the verse,

עס שטייט אין ספרי עה"פ,

English translation 1080

"Because Moshe was close to the heavens therefore he said 'Give ear, O heavens'

"לפי שהי' משה קרוב לשמים לפיכך אמר האזינו השמים

English translation 1081

(for 'listening intently' indicates closeness),

(וואס "האזנה" ווייזט אויף קירוב),

English translation 1082

and because he was distant from the earth therefore he said 'And hear, O earth'

ולפי שהי' רחוק מן הארץ לפיכך אמר ותשמע הארץ

English translation 1083

(for 'hearing' indicates distance)".

(וואס שמיעה ווייזט אויף ריחוק) ".

English translation 1084

But Yeshayahu said it in a reversed order:

משא"כ ישעי' האט עס געזאגט אין א פארקערטן סדר:

English translation 1085

"Hear, O heavens, and give ear, O earth"

"שמעו שמים והאזיני ארץ" 137

English translation 1086

(regarding heavens the term hearing and regarding earth the term listening intently),

(ביי שמים לשון שמיעה און ביי ארץ לשון האזנה),

English translation 1087

because he was "distant from the heavens" and "close to the earth".

ווייל ער איז געווען "רחוק מן השמים" און "קרוב לארץ".

English translation 1088

And based on this it can be explained,

ועפ"ז יש לבאר,

English translation 1089

that the preparation for this that down here one should stand "close to the heavens"

אז די הכנה לזה אז דא למטה זאל מען שטיין "קרוב לשמים"

English translation 1090

(and "distant from the earth")

(און "רחוק מן הארץ")

English translation 1091

is the concept of "Vayelech",

איז דער ענין פון "וילך",

English translation 1092

a true walk and ascent from the world of action

א הליכה ועלי' אמיתית פון עולם העשי'

English translation 1093

(earth)

(ארץ)

English translation 1094

into the world of thought

אין עולם המחשבה

English translation 1095

(heavens).

(שמים).

English translation 1096

According to the above it follows that all these concepts on this day –

ע"פ הנ"ל קומט אויס אז די אלע ענינים ביום זה –

English translation 1097

the yahrtzeit

דער יארצייט

English translation 1098

(the seventh of Tishrei), Shabbat,

(ו' תשרי), שבת,

English translation 1099

Shabbat Shuvah,

שבת שובה,

English translation 1100

the weekly portion Vayelech –

ש"פ וילך –

English translation 1101

have in general one content:

האבן בכללות איין תוכן:

English translation 1102

a walk without comparison.

הליכה שלא בערך.

English translation 1103

That is, that in addition to what each one individually indicates the same concept,

ד.ה. אז נוסף לזה וואס יעדערער בפ"ע ווייזט אויף דעם זעלבן ענין,

English translation 1104

additional power comes to this through the fact that there is the connection of all these concepts together. As discussed many times the example from the Gemara,

קומט צו נאכמער כח לזה עי"ז וואס מ'האט דעם חיבור פון די אלע ענינים ביחד. כמדובר כמ"פ די דוגמא פון גמרא 138,

English translation 1105

that when two people together lift a burden,

אז ווען צוויי מענטשן צוזאמען הויבן אויף א משא,

English translation 1106

they can lift more than twice as much as each one of them individually can lift. And just as this is with a human being,

קענען זיי אויפהויבן מער ווי צוויי מאל אזויפיל וויפל יעדערער פון זיי באזונדער קען אויפהויבן. וכשם ווי דאס איז ביי א בן אדם,

English translation 1107

so too is this in the Torah,

אזוי איז דאס אויך אין תורה,

English translation 1108

which is "This is the Torah, a man",

וואס "זאת התורה אדם" 139,

English translation 1109

that when two or more matters in the Torah come together,

אז ווען עס קומען צוזאמען צוויי אדער מערער זאכן אין תורה,

English translation 1110

there comes more than twice as much as each one of them individually.

קומט צו מער וויפל צוויי מאל יעדערער פון זיי באזונדער.

English translation 1111

And based on this it is understood that when all these concepts come together on the day of the passing

ועפ"ז איז מובן אז בשעת די אלע ענינים קומען צוזאמען אין דעם יום ההסתלקות

English translation 1112

(the seventh of Tishrei) –

(ו' תשרי) –

English translation 1113

it gives additional power in the service of a walk without comparison from strength to strength.

גיט עס צו נאכמער כח אין דער עבודה פון הליכה שלא בערך מחיל אל חיל.

English translation 1114

The lesson from this for each individual:

די הוראה דערפון לכאו"א:

English translation 1115

When the soul is above in the world of truth, it has true satisfaction when it sees that despite the fact that Jews are below in the world of falsehood,

ווען די נשמה געפינט זיך למעלה אין עולם האמת האט זי אמת'ע נחת רוח בשעת זיי זעט אז ניט קוקנדיק אויף דעם וואס אידן געפינען זיך למטה אין עלמא דשקרא 140,

English translation 1116

where all his deeds are hard and evil and the wicked prevail over him,

וואס כל מעשיו קשים ורעים און רשעים גוברים בו 141,

English translation 1117

and it is "darkness shall cover the earth and thick darkness the nations" –

און ס'איז "החושך יכסה ארץ וערפל לאומים" 142 –

English translation 1118

nevertheless they perform their service there and draw down truth there and draw down that it should be "and upon you shall shine the L-rd".

אעפ"כ טוען זיי דארטן עבודתם און זיינען דארט ממשיך אמת און זיינען ממשיך אז עס זאל זיין "ועליך 142 יזרח ה'" 143.

English translation 1119

For specifically through this comes an elevation that is higher and more elevated

וואס דוקא דורך דעם קומט צו אן עילוי נעלה יותר

English translation 1120

(which does not exist in the world of souls) –

(וואס איז ניטא אין עולם הנשמות) –

English translation 1121

the elevation of "night shines like day" and the advantage of light from within darkness,

דער עילוי פון "לילה כיום יאיר" 144 און יתרון האור מתוך החושך 145,

English translation 1122

that from within darkness light becomes.

אז מתוך החושך ווערט אור.

English translation 1123

And in this one has the lesson from the concept of the passing and the other concepts in this Shabbat –

און דערביי האט מען די הוראה פון דעם ענין ההסתלקות ושאר הענינים בשבת זו –

English translation 1124

whose content is the ascent and walk without comparison:

וואס תוכנם איז די עלי' והליכה שלא בערך:

English translation 1125

In the avodah of each and every one as a soul in a body, in the revealed and visible good, there must be a going that is incomparable, similar to the going at the time of the departure of the soul from the body to the world of souls.

בעבודת כאו"א אלס א נשמה בגוף בטוב הנראה והנגלה דארף זיין א הליכה שלא בערך בדוגמת ההליכה בשעת הסתלקות הנשמה מן הגוף לעולם הנשמות.

English translation 1126

[For in this going that is incomparable of a soul in a body, there is an elevation relative to the going that is incomparable of a soul alone (when it leaves the body) –

[וואס אין דער הליכה שלא בערך פון א נשמה בגוף איז דא אן עילוי לגבי די הליכה שלא בערך פון א נשמה אליין (בצאתה מן הגוף) –

English translation 1127

the elevation of the advantage of light from within darkness,

דער עילוי פון יתרון האור מתוך החושך,

English translation 1128

that specifically when the soul is in a body in this lowest world,

אז דוקא ווי די נשמה געפינט זיך אין א גוף אין עוה"ז התחתון,

English translation 1129

a going that is incomparable occurs]:

ווערט א הליכה שלא בערך]:

English translation 1130

When a soul in a body finds itself in the revealed and visible good, he must bring about that his body become completely nullified to the soul,

ווי א איך געפינט זיך א נשמה בגוף בטוב הנראה והנגלה דארף ער אויפטאן אז זיין גוף זאל ווערן אינגאנצן בטל צו דער נשמה,

English translation 1131

until they become one thing,

ביז זיי ווערן איין זאך,

English translation 1132

not only that the soul is primary and the body is secondary 146,

ניט נאר אז די נשמה איז עיקר און דער גוף איז טפל 146,

English translation 1133

for then there is still an existence of body,

וואס דעמולט איז נאך אבער דא א מציאות של גוף,

English translation 1134

but rather the body is nullified to the soul to such an extent that they both become one thing,

נאר דער גוף איז עד כדי כך בטל צו דער נשמה אז זיי ווערן ביידע איין זאך,

English translation 1135

so that it is as if the existence of the body is completely absent, because only the soul shines –

אזוי אז ס'איז כאילו ווי ס'איז אינגאנצן ניטא מציאות הגוף ווייל נאר די נשמה לייכט –

English translation 1136

"there is none else" 147.

"אין עוד" 147.

English translation 1137

That is, not that the existence of the body is absent,

ד.ה. ניט אז ס'איז ניטא מציאות הגוף,

English translation 1138

certainly the existence of a body exists and one feels a body,

זיכער איז דא די מציאות פון א גוף און מ'טאפט גוף,

English translation 1139

with 248 limbs and 365 sinews, healthy and whole,

מיט רמ"ח אברים און שס"ה גידים בריאים ושלמים,

English translation 1140

with all the measurements and limitations of a body,

מיט די אלע מדידות והגבלות פון א גוף,

English translation 1141

and therefore when he goes into a mikveh, the mikveh must be "a cubit by a cubit by a height of three cubits" 148,

און דערפאר בשעת ער גייט אין מקוה דארף די מקוה זיין "אמה על אמה ברום שלש אמות" 148,

English translation 1142

"in order to contain enough water for the immersion of the entire body of a person at once" 149;

"כדי להעלות בהן כדי טבילה לכל גוף האדם בבת אחת" 149;

English translation 1143

But together with this, there must be immersion in a mikveh,

אבער ביחד עם זה דארף זיין טבילה אין מקוה,

English translation 1144

for immersion is the letters of (the word) bittul

וואס טבילה איז אותיות (ה)

English translation 1145

nullification, etc. 150 –

ביטול כו' 150 –

English translation 1146

his body must become completely nullified and covered in the waters of the mikveh,

זיין גוף דארף אינגאנצן ווערן בטל ומכוסה במי המקוה,

English translation 1147

and through this he ascends in the water,

און דורך דעם איז ער עולה במים,

English translation 1148

for the precise wording of "ascends" is

וואס דער דיוק אין "עולה" איז

English translation 1149

(although ostensibly the term "nullified" or the like would have been more appropriate)

(דלכאורה האט דא מער געפאסט דער לשון "בטל" וכיו"ב)

English translation 1150

like the language regarding terumah 151 "it ascends in one in a hundred" –

ע"ד הלשון ביי תרומה 151 "עולה במאה ואחד" –

English translation 1151

that through his being nullified, he does not cease to exist,

אז דורך דעם וואס ער איז בטל ווערט ער ניט אויס מציאות,

English translation 1152

but rather, on the contrary:

נאר אדרבה:

English translation 1153

in him there is an elevation and a novelty that he ascends to the level of one in a hundred,

אין אים ווערט אן עלי' און א חידוש אז ער איז עולה צו דער דרגא פון מאה ואחד,

English translation 1154

and so too in our matter –

ועד"ז בעניננו –

English translation 1155

that through the body becoming nullified and covered in the waters of the mikveh,

אז דורך דעם וואס דער גוף ווערט בטל ומכוסה במי המקוה,

English translation 1156

the body is elevated in an incomparable elevation and becomes one thing with the soul –

ווערט דער גוף נתעלה בעלי' שלא בערך און ער ווערט איין זאך מיט דער נשמה –

English translation 1157

"there is none else."

"אין עוד".

English translation 1158

And what this means in practical avodah –

וואס אין עבודה בפועל מיינט עס –

English translation 1159

as the Rambam rules at the end of the Laws of Mikvaot:

ווי דער רמב"ם פסק'נט בסוף הל' מקוואות:

English translation 1160

Even though "immersion from impurities is among the chukim, etc., but it is a decree of the Scripture, etc.,

אע"פ וואס "הטבילה מן הטומאות מכלל החוקים הוא כו' אלא גזירת הכתוב היא כו',

English translation 1161

nevertheless, there is a hint in the matter: just as one who directs his heart to become purified, once he immerses, he is pure, etc.,

ואעפ"כ רמז יש בדבר כשם שהמכוין לבו לטהר כיון שטבל טהור כו',

English translation 1162

so too, one who directs his heart to purify his soul from impurities of the souls, etc., and brings his soul into the pure waters of knowledge,

כך המכוין לטהר נפשו מטומאות הנפשות כו' והביא נפשו במי הדעת הטהור,

English translation 1163

is pure" 152.

טהור" 152.

English translation 1164

And as explained in many places 153, that immersion in the forty se'ah of the mikveh 154 is the matter of immersion in the knowledge of the Torah

וכמבואר בכ"מ 153 אז די טבילה אין די מ' סאה במקוה 154 איז דער ענין פון טבילה בדעת התורה

English translation 1165

("the pure waters of knowledge")

("מי הדעת הטהור")

English translation 1166

which was given in forty days.

וואס ניתנה במ' יום.

English translation 1167

And as mentioned above,

און כאמור לעיל,

English translation 1168

that through his immersing himself in the "pure waters of knowledge" and completely nullifying his existence and body

אז דורך דעם וואס ער איז זיך טובל אין "מי הדעת הטהור" און איז אינגאנצן מבטל מציאותו וגופו

English translation 1169

(immersion is the letters of bittul),

(טבילה אותיות ביטול),

English translation 1170

his body does not cease to exist,

ווערט זיין גוף ניט אויס מציאות,

English translation 1171

but rather, on the contrary –

נאר אדרבה –

English translation 1172

it is elevated in an incomparable elevation to the level of the soul,

ער ווערט נתעלה בעלי' שלא בערך צו דרגת הנשמה,

English translation 1173

and becomes one thing with the soul.

און ווערט איין זאך מיט דער נשמה.

English translation 1174

The perfection of this nullification of the body to the soul in the pure waters of knowledge,

די שלימות פון דעם ביטול הגוף להנשמה במי הדעת הטהור,

English translation 1175

and in general –

ובכללות –

English translation 1176

the nullification of the physicality of the world to spirituality,

דער ביטול פון גשמיות העולם לרוחניות,

English translation 1177

will be in the future,

וועט זיין לעתיד לבוא,

English translation 1178

as the Rambam rules at the end of his book,

כפס"ד הרמב"ם בסיום ספרו,

English translation 1179

that "at that time, etc., the entire world's occupation will be solely to know Hashem, etc., as it is stated 155, 'For the earth will be filled with knowledge of Hashem as the waters cover the sea,'"

אז "באותו הזמן כו' לא יהי' עסק כל העולם אלא לדעת את ה' בלבד כו' שנאמר 155 כי מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים",

English translation 1180

meaning that the entire world will be covered and nullified in the pure waters of knowledge in a manner of "as the waters cover the sea,"

ד.ה. אז כל העולם כולו וועט זיין מכוסה ובטל במי הדעת הטהור באופן פון "כמים לים מכסים",

English translation 1181

so that only the existence of the water will be seen,

אז מ'וועט אָנזען נאר מציאות המים,

English translation 1182

the knowledge of Hashem 156.

דעת ה' 156.

English translation 1183

Until then the entire world will be "water in water" 157

ביז אז דעמולט וועט כל העולם כולו זיין "מים במים" 157

English translation 1184

(as it was at the beginning of creation 158),

(אזוי ווי ס'איז געווען בתחלת הבריאה 158),

English translation 1185

the entire world will be nullified in the existence of water

די גאנצע וועלט וועט זיין בטל במציאות המים

English translation 1186

(the knowledge of Hashem).

(דעת ה').

English translation 1187

And regarding Jews, they will then not only become nullified to the existence of water

און בנוגע צו אידן וועלן זיי דעמולט ניט בלויז בטל ווערן למציאות המים

English translation 1188

(the knowledge of Hashem),

(דעת ה'),

English translation 1189

but they will be elevated in an incomparable elevation even higher than the aspect of water

נאר זיי וועלן נתעלה ווערן בעלי' שלא בערך נאך העכער פאר בחי' מים

English translation 1190

(similar to the above, that being a soul in a body, one is elevated incomparably to a level where body and soul become one thing) –

(ע"ד הנ"ל אז זייענדיק א נשמה בגוף ווערט מען נתעלה שלא בערך צו א דרגא וואו גוף ונשמה ווערן איין זאך) –

English translation 1191

As the Sages said 159, "Those

כמאחז"ל 159 "אותן

English translation 1192

(one thousand 160)

(אלף 160)

English translation 1193

years that the Holy One, blessed be He, will renew His world, etc., what do the righteous do?

שנים שעתיד הקב"ה לחדש בהן את עולמו כו' צדיקים מה הן עושין?

English translation 1194

The Holy One, blessed be He, makes them wings like eagles, and they fly over the surface of the water,"

הקב"ה עושה להם כנפים כנשרים ושטין על פני המים",

English translation 1195

as the Tzemach Tzedek explains this in Ohr HaTorah Bereishit at its beginning 161, that even though this speaks about holy waters

ווי דער צ"צ איז דאס מבאר באוה"ת בראשית בתחלתו 161 אז אע"פ וואס דאס רעדט זיך וועגן מים דקדושה

English translation 1196

(supernal wisdom),

(חכמה עילאה),

English translation 1197

and water as it will be in the future "water in water,"

און מים ווי ס'וועט זיין לע"ל "מים במים",

English translation 1198

the connection of supernal wisdom and lower wisdom,

חיבור חכמה עילאה וחכמה תתאה,

English translation 1199

nevertheless, Jews will then be even higher than this –

אעפ"כ וועלן אידן דעמולט זיין נאך העכער דערפון –

English translation 1200

"they fly over the surface of the water."

"שטין על פני המים".

English translation 1201

And the necessity for this:

וההכרח לזה:

English translation 1202

In the future, in the entire world,

לעתיד לבוא וועט בכל העולם כולו,

English translation 1203

also among the nations of the world,

אויך ביי אומות העולם,

English translation 1204

there will be the state of "the earth will be filled with knowledge of Hashem as the waters cover the sea"

זיין דער מצב פון "מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים"

English translation 1205

("the entire world's occupation will be solely to know Hashem"),

("לא יהי' עסק כל העולם אלא לדעת את ה' בלבד"),

English translation 1206

for it will be "and the kingdom will be Hashem's" 162. One must therefore say that regarding Jews there will be more than this –

ווארום ס'וועט זיין "והיתה לה' המלוכה" 162. מוז מען דאך זאגן אז בא אידן וועט זיין נאכמער דערפון –

English translation 1207

because the nations of the world will then be secondary and nullified to the Jews,

ווייל די אוה"ע וועלן דעמולט זיין טפל ובטל צו אידן,

English translation 1208

as it is written 163, "And strangers will stand and shepherd your flocks." And this is what is said,

כמ"ש 163 "ועמדו זרים ורעו צאנכם". און דאס זאגט מען,

English translation 1209

that the entire world will then be "water in water,"

אז כל העולם כולו וועט דעמולט זיין "מים במים",

English translation 1210

and Jews will be even higher than this –

און אידן וועלן זיין נאך העכער דערפון –

English translation 1211

"The Holy One, blessed be He, makes them wings like eagles, and they fly over the surface of the water."

"הקב"ה עושה להם כנפים כנשרים ושטין על פני המים".

English translation 1212

And this comes about through the fact that Jews have "wings like eagles,"

און דאס ווערט דורך דעם וואס אידן האבן "כנפים כנשרים",

English translation 1213

the matter of love and fear

דער ענין פון אהבה ויראה

English translation 1214

(as is known that wings are love and fear 164).

(כידוע אז כנפיים זיינען אהוי"ר 164).

English translation 1215

And "The Holy One, blessed be He, makes them wings like eagles" –

און "הקב"ה עושה להם כנפים כנשרים" –

English translation 1216

the drawing down of love and fear from above,

המשכת אהבה ויראה מלמעלה,

English translation 1217

as the matter is explained in the Siddur in the note on Tikkun Chatzot 165 and in brief –

כמבואר הענין בסידור בהערה לתיקון חצות 165 און בקיצור –

English translation 1218

in the Tanya 166

בספר התניא 166

English translation 1219

(brought there in the note on Tikkun Chatzot).

(געבראכט דארטן אין דער הערה לתיקון חצות).

English translation 1220

32. And all this comes about through our deeds and our avodah in this time 167,

לב. וואס כל זה ווערט ע"י מעשינו ועבודתינו בזמן הזה 167,

English translation 1221

both the matter of "our deeds" from the language of coercion 168

סיי דער ענין פון "מעשינו" מלשון כפי' 168

English translation 1222

(if one needs to come to this),

(אויב מ'דארף דערצו אנקומען),

English translation 1223

and the matter of "our avodah" from the language of "servant 169 of God" 170 and from the language of "working hides" as explained in Torah Ohr on Parshat Mishpatim 171.

און סיי דער ענין פון "עבודתינו" מלשון "עובד 169 אלקים" 170 ומלשון "עבוד עורות" כמבואר בתורה אור פ' משפטים 171.

English translation 1224

And through our deeds and our avodah, one will bring about that all these matters will be seen with physical eyes,

וע"י מעשינו ועבודתינו וועט מען אויפטאן אז מ'זאל זען די אלע ענינים בעיני בשר,

English translation 1225

and furthermore –

און נאכמער –

English translation 1226

"and all flesh together will see that the mouth of Hashem has spoken" 172,

"וראו כל בשר יחדיו כי פי ה' דיבר" 172,

English translation 1227

not only with physical eyes,

ניט נאר בעיני בשר,

English translation 1228

but the flesh itself 173 will see and feel the word of Hashem,

נאר דער בשר אליין 173 וועט זען און פילן דעם דבר ה',

English translation 1229

the power of the agent in the object acted upon,

כח הפועל בנפעל,

English translation 1230

for the body and flesh become completely nullified to the soul and G-dliness –

ווארום דער גוף ובשר ווערט אינגאנצן בטל צו דער נשמה ואלקות –

English translation 1231

"absolute nullification."

"ביטול אידיאט".

English translation 1232

And simply:

ובפשטות:

English translation 1233

One goes to dance to greet our righteous Moshiach,

מ'גייט טאנצן לקבל פני משיח צדקנו,

English translation 1234

and in a manner of "and behold, with the clouds of heaven" 174,

ובאופן פון "וארו עם ענני שמיא" 174,

English translation 1235

and in an instant, one realizes that we are all in the Land of Israel,

און ברגע כמימרא גיט מען זיך א כאפ אז מ'געפינט זיך אלע אין ארץ ישראל,

English translation 1236

and those who sleep in the dust will awaken and sing,

והקיצו ורננו שוכני עפר,

English translation 1237

and Moshe and Aharon are with them 175,

ומשה ואהרן עמהם 175,

English translation 1238

and they are among them,

והם בתוכם,

English translation 1239

and all Jews throughout all the generations.

און אלע אידן במשך כל הדורות.

English translation 1240

That is, all Jews,

ד.ה. אז אלע אידן,

English translation 1241

both the Jews who are currently souls in bodies –

סיי די אידן וואס זיינען יעצט נשמות בגופים –

English translation 1242

will then be with the same souls in bodies,

וועלן דעמולט זיין מיט די זעלבע נשמות בגופים,

English translation 1243

and also all Jews throughout all the generations will then rise as souls in bodies, –

און סיי אלע אידן במשך כל הדורות וועלן דעמולט אויפשטיין נשמות בגופים, –

English translation 1244

And all together –

און אלע צוזאמען –

English translation 1245

in the Land of Israel,

אין ארץ ישראל,

English translation 1246

and there itself –

און דארטן גופא –

English translation 1247

in Yerushalayim, the holy city,

אין ירושלים עיר הקודש,

English translation 1248

"the city of the great King" 176,

"קרית מלך רב" 176,

English translation 1249

and there itself –

און דארטן גופא –

English translation 1250

on the Temple Mount,

על הר הבית,

English translation 1251

the holy mountain,

הר הקודש,

English translation 1252

and in the Holy Temple,

און אין בית המקדש,

English translation 1253

"the Sanctuary of Hashem, which Your hands established."

"מקדש אד' כוננו ידיך".

English translation 1254

And even though there will be a great multitude of Jews there –

וואס אע"פ אז עס וועט דארט זיין א ריבוי גדול פון אידן –

English translation 1255

all the souls of Israel from now that will then be in bodies exactly as they are now,

אלע נשמות ישראל פון איצטער וואס וועלן דעמולט זיין אין גופים פונקט ווי זיי זיינען איצטער,

English translation 1256

and all Jews throughout all the generations –

און אלע אידן במשך כל הדורות –

English translation 1257

it will indeed be "they stand crowded" but "they prostrate themselves with ample space" 177,

וועט טאקע זיין "עומדים צפופים" אבער "משתחווים רווחים" 177,

English translation 1258

and furthermore:

און נאכמער:

English translation 1259

Since then there will be a prostration of holiness, it is understood that there cannot be a crowding of deficiency there.

וויבאלד אז דעמולט וועט זיין א השתחוואה דקדושה איז דאך פארשטאנדיק אז דארטן איז ניט שייך א צפיפות של חסרון.

English translation 1260

And all this –

וכל זה –

English translation 1261

speedily, in our very own days.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1262

Maamar (like a sicha)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 1263

beginning "Shuvah Yisrael etc."

ד"ה שובה ישראל גו'.

English translation 1264

It is also customary to study a verse from the weekly portion together with Rashi,

ס'איז אויך רגיל אפצולערנען א פסוק פון פרשת השבוע צוזאמען מיט פרש"י,

English translation 1265

and a matter in the notes of the Tatte on the Zohar,

און אן ענין אין די הערות פון טאטן אויפן זהר,

English translation 1266

and a matter in the daily study of the Rambam.

און אן ענין אין דעם שיעור היומי ברמב"ם.

English translation 1267

Regarding Rashi, there is a "big difficulty" that usually –

בנוגע לפרש"י איז דא א "קלאץ קשיא" וואס כרגיל –

English translation 1268

one does not address it,

שטעלט מען זיך אויף דעם ניט אפ,

English translation 1269

and Rashi also does not address it. But regarding Rashi, one must understand why he does not address it,

און רש"י שטעלט זיך אויך ניט אפ אויף דעם. אבער בנוגע צו רש"י מוז מען פארשטיין פארוואס ער שטעלט זיך ניט אפ אויף דעם,

English translation 1270

because as discussed many times,

ווייל כמדובר כמ"פ,

English translation 1271

Rashi comes to explain all matters in the plain meaning of Scripture 178 that a five-year-old studying Scripture does not understand,

רש"י קומט באווארענען אלע ענינים אין פשוטו של מקרא 178 וואס דער בן חמש למקרא פארשטייט ניט,

English translation 1272

and where he has no explanation according to the plain meaning, he writes "I do not know,"

און דארטן וואו ער האט ניט קיין פירוש ע"ד הפשט שרייבט ער "לא ידעתי",

English translation 1273

and the like 179. And therefore,

וכיו"ב 179. און דעריבער,

English translation 1274

when there is a difficulty in the plain meaning of Scripture that a five-year-old would ask,

בשעת ס'איז דא א קשיא אין פשוטו של מקרא וואס דער בן חמש וועט פרעגן,

English translation 1275

Rashi must address it,

דארף זיך רש"י אויף דעם אפשטעלן,

English translation 1276

and explain it or write "I do not know."

און דאס באווארענען אדער שרייבן "לא ידעתי".

English translation 1277

Regarding the commentary of the Ramban –

בנוגע צום פירוש הרמב"ן –

English translation 1278

there is no such necessity,

איז ניטא אזא הכרח,

English translation 1279

because the Ramban does not address everything,

ווייל דער רמב"ן שטעלט זיך ניט אפ אויף אלע זאכן,

English translation 1280

he relies on earlier commentators,

ער פארלאזט זיך אויף פריערדיקע מפרשים,

English translation 1281

and he does not explain all matters in their place,

און ער איז ניט מפרש אלע ענינים על אתר,

English translation 1282

sometimes he explains it in a later verse;

אמאל איז ער דאס מבאר אין א שפעטערדיקן פסוק;

English translation 1283

however, Rashi explains all matters of the plain meaning of Scripture in their place 180,

משא"כ רש"י איז מבאר אלע ענינים פון פשוטו של מקרא על אתר 180,

English translation 1284

and if not, he writes "I do not know."

און אויב ניט שרייבט ער "לא ידעתי".

English translation 1285

And based on this, one must understand why Rashi does not explain a "big difficulty" in our portion:

ועפ"ז דארף מען פארשטיין פארוואס רש"י באווארנט ניט א "קלאץ קשיא" בפרשתנו:

English translation 1286

In chapter 31, verse 28, it states that Moshe said:

בקאפיטל לא פסוק כח שטייט אז משה האט געזאגט:

English translation 1287

"Assemble to me all the elders of your tribes and your officers, and I will speak these words in their ears."

"הקהילו אלי את כל זקני שבטיכם ושוטריכם ואדברה באזניהם את הדברים האלה".

English translation 1288

The block of difficulty stands –

שטעלט זיך די קלאץ קשיא –

English translation 1289

How does "your officers" come in here?

ווי קומט דא אריין "שוטריכם":

English translation 1290

When Moses wanted to convey something to the people of Israel, he –

בשעת משה האט געוואלט עפעס איבערגעבן צום עם ישראל האט ער –

English translation 1291

as was more than usual –

ווי ס'איז געווען מער ע"ד הרגיל –

English translation 1292

gathered the elders and told them what to convey to the Jews,

צוזאמענגערופן די זקנים און זיי געזאגט וואס צו איבערגעבן אידן,

English translation 1293

or –

אדער –

English translation 1294

more rarely –

זעלטענער –

English translation 1295

he assembled all the Jews and spoke with them directly.

ער האט צוזאמענגעקליבן אלע אידן און מיט זיי גערעדט באופן ישר.

English translation 1296

But one does not find that Moses called the elders and the officers and not the rest of the children of Israel.

מ'געפינט אבער ניט אז משה זאל רופן די זקנים און די שוטרים און ניט שאר בני ישראל.

English translation 1297

And the reason for this

און דער טעם לזה

English translation 1298

(that earlier he spoke with the elders and they conveyed the words to the Jews)

(אז פריער האט ער גערעדט מיט די זקנים און זיי האבן איבערגעגעבן די רייך צו אידן)

English translation 1299

is understood based on what was said earlier in Parshat Behaalotecha, that Moses appointed the seventy elders to be an intermediary between him and the Jews.

איז מובן ע"פ מ"ש פריער אין פ' בהעלותך 181 אז משה האט ממנה געווען די שבעים זקנים צו זיין א ממוצע צווישן אים מיט אידן.

English translation 1300

And regarding this, the Ben Chamesh already learned earlier concerning "How is the order of the Mishnah? Moses learned from the mouth of the Almighty, etc. The elders entered, Moses taught them his chapter, the elders departed, etc. All the people entered, etc." Consequently, it is understood why Moses conveyed his words through the elders. But there

ועד"ז האט דער בן חמש שוין פריער געלערנט 182 בנוגע צו "כיצד סדר המשנה משה הי' לומד מפי הגבורה כו' נכנסו זקנים שנה להם משה פרקם נסתלקו זקנים כו' נכנסו כל העם כו'". במילא איז מובן פארוואס משה האט איבערגעגעבן זיינע רייך דורך די זקנים. אבער דארטן

English translation 1301

(in the order of the Mishnah)

(בסדר המשנה)

English translation 1302

the officers are not specifically distinguished from the rest of the children of Israel.

זיינען די שוטרים ניט ספעציעל אויסגעטיילט פון שאר בני ישראל.

English translation 1303

Consequently, the question in our verse becomes:

במילא ווערט די שאלה אין אונזער פסוק:

English translation 1304

It is understandable why Moses called the elders of your tribes in order to convey the words to the Jews

ס'איז פארשטאנדיק פארוואס משה האט גערופן זקני שבטיכם בכדי איבערגעבן די רייד צו די אידן

English translation 1305

(each elder to his tribe, etc.) –

(יעדער זקן צו זיין שבט כו') –

English translation 1306

because this was the usual order,

ווייל אזוי איז געווען דער סדר הרגיל,

English translation 1307

for Moses specifically distinguished them to be an intermediary between him and Israel,

ווארום זיי האט משה ספעציעל אויסגעטיילט צו זיין א ממוצע בינו ובין ישראל,

English translation 1308

and they appear before the Jews in the order of the Mishnah as above,

און זיי קומען פאר אידן בסדר המשנה כנ"ל,

English translation 1309

but how does it fit here to also call "your officers"?

אבער ווי פאסט דא רופן אויך "שוטריכם";

English translation 1310

Rather, what then,

אלא וואס-דען,

English translation 1311

he does not want to speak only with the elders but also with additional Jews

ער וויל ניט רעדן בלויז מיט די זקנים נאר אויך מיט נאך אידן

English translation 1312

(the officers) –

(די שוטרים) –

English translation 1313

then why are specifically the officers distinguished from the rest of the children of Israel?!

איז פארוואס זיינען דוקא די שוטרים אויסגעטיילט פון שאר בני ישראל?!

English translation 1314

And especially since between the elders and the people of Israel there are several levels for the officers –

ובפרט אז צווישן די זקנים מיט עם ישראל זיינען דא כמה דרגות פאר די שוטרים –

English translation 1315

captains of thousands and captains of hundreds, etc.

שרי אלפים ושרי מאות וכו'.

English translation 1316

There is no question why Moses did not call all the Jews here,

ס'איז קיין שאלה ניט פארוואס משה האט דא ניט גערופן אלע אידן,

English translation 1317

because

ווייל

English translation 1318

(as mentioned above) –

(כנזכר לעיל) –

English translation 1319

most of the time Moses did not speak with the Jews themselves,

רוב מאל האט משה ניט גערעדט מיט די אידן אליין,

English translation 1320

but rather through the elders. And especially since for this one needed a whole procedure,

נאר ע"י הזקנים. ובפרט אז דערצו האט מען געדארפט האבן א גאנצע עבודה,

English translation 1321

of blowing with trumpets, etc. And especially according to Rashi on the verse here, that in this matter "they did not blow the trumpets that day to assemble the congregation, because it is said 'make for yourself' and Joshua did not rule over them,

פון תקיעה בחצוצרות וכו' 183. ובפרט ע"פ פרש"י עה"פ כאן אז בנדו"ד "לא תקעו אותו היום בחצוצרות להקהיל את הקהל לפי שנאמר 184 עשה לך ולא השליט יהושע עליהם,

English translation 1322

and even in his lifetime they were hidden before the day of his death to fulfill what is said 'and there is no dominion on the day of death.'"

ואף בחייו נגנזו קודם יום מותו לקיים מה שנאמר 185 ואין שלטון ביום המות".

English translation 1323

And therefore it is understood why he called the elders in order to convey the words to the people of Israel;

און דעריבער איז מובן פארוואס ער האט גערופן די זקנים בכדי איבערגעבן די רייד צו עם ישראל;

English translation 1324

but it is not understood why he also called the officers.

אבער ס'איז ניט מובן פארוואס ער האט אויך גערופן די שוטרים.

English translation 1325

And nevertheless, Rashi does not address it,

ואעפ"כ באווארנט עס ניט רש"י,

English translation 1326

and also does not write "I do not know." One must say that this is because the Ben Chamesh understands it himself, or because Rashi already addressed it earlier –

און שרייבט אויך ניט "לא ידעתי". מוז מען זאגן אז דאס איז ווייל דער בן חמש פארשטייט עס אליין אדער ווייל רש"י האט עס שוין פריער באווארנט –

English translation 1327

and as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1328

In the father's notes on the Zohar of our parshah, he addresses what is stated in the Zohar: "All of them are engraved in the name of the Holy One, blessed be He, and all those words were coming and ascending and descending and being engraved there,

אין די הערות פון טאטן אויפן זהר דפרשתנו שטעלט ער זיך 186 אויף דעם וואס שטייט אין זהר 187 "כלהו מתגלפי בשמא דקב"ה וכל אינון מלין הוו אתיין וסלקין ונחתין ומתגלפין תמן,

English translation 1329

and each and every word was coming before Moses to be engraved by his hand and stood before him,"

וכל מלה ומלה הוה אתייא קמי משה לאתגלפא על ידוי וקיימא קמי'",

English translation 1330

and he explains that "these four expressions correspond to the four letters of the name Havayah, because the words are in the name of the Holy One, blessed be He, etc.

און איז מבאר אז "הד' לשונות י"ל לנגד הד' אותיות דשם הוי' כי המלין הם בשמא דקוב"ה כו'.

English translation 1331

And it is similar to the matter of Akudim, which is the drawing of light from the mouth of Atik

והוא ע"ד כמו עקודים שהוא המשכת האור מפה דא"ק

English translation 1332

(which is the concept of speech and words)

(שהוא ענין דבור ומלין)

English translation 1333

it is in these four aspects, etc.,

הוא בד' בחינות אלו כו',

English translation 1334

and afterwards, each and every word was coming before Moses to be engraved by his hand and stood before him,

ואח"כ כל מלה ומלה הוה אתייא קמי משה לאתגלפא על ידוי וקיימא קמי',

English translation 1335

it is what was drawn afterwards from Akudim to the aspect of Nekudim,"

הוא מה שנמשך אח"כ מעקודים לבחי' נקודים",

English translation 1336

where "there ten vessels were revealed,

וואס "שם נתגלו עשר כלים,

English translation 1337

this is what it said 'each and every word,'

זהו מה שאמר כל מלה ומלה,

English translation 1338

meaning each and every word individually,

היינו כל מלה ומלה בפ"ע,

English translation 1339

not like in Akudim where there all are in one vessel,

לא כמו בעקודים ששם כולם בכלי אחד,

English translation 1340

therefore it stated 'all the words,'

שלכן נקט כלהו מלי,

English translation 1341

and 'all those words,'

וכל אינן מלין,

English translation 1342

but in Nekudim it is 'each and every word individually.'"

משא"כ בנקודים הוא כל מלה ומלה בפ"ע".

English translation 1343

As is his way in his book, he explains the concept according to Kabbalah and according to Chabad Chassidus,

כדרכו בספרו איז ער מבאר דעם ענין ע"פ קבלה וע"פ חסידות חב"ד,

English translation 1344

but the concept of the notes is not to explain the concept for masters of service,

אבער דער ענין פון די הערות איז ניט צו מבאר זיין דעם ענין פאר מארי עבודה,

English translation 1345

and regarding the lesson from it in the service of G-d to his Master, he relies that whoever will study the Chassidic discourses will know it himself. And as will be explained below.

ובנוגע צו דער הוראה דערפון בעבודת ה' לקונו פארלאזט ער זיך אז דער וואס וועט לערנען די מאמרי חסידות וועט עס אליין וויסן. וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1346

In today's Rambam lesson, he speaks about the concept of thought and intention that is necessary in the offering of sacrifices,

אין היינטיקן שיעור רמב"ם 188 רעדט ער 189 וועגן דעם ענין המחשבה וכוונה וואס איז מוכרח בהקרבת הקרבנות,

English translation 1347

in the four services of slaughter,

אין די ארבע עבודות פון שחיטה,

English translation 1348

receiving,

קבלה,

English translation 1349

carrying the blood,

הולכת הדם,

English translation 1350

and sprinkling it on the altar,

וזריקתו על המזבח,

English translation 1351

in which four services the sacrifice is invalidated by thought.

וואס בארבע עבודות אלו הזבח נפסל במחשבה.

English translation 1352

And the reason for this, why specifically in sacrifices there is such a necessity for thought and intention –

און דער טעם לזה וואס דוקא בא קרבנות איז אזא הכרח די מחשבה וכוונה –

English translation 1353

because sacrifices are a general and fundamental concept.

ווייל קרבנות איז אן ענין כללי ועיקרי.

English translation 1354

The Rambam writes190:

שרייבט דער רמב"ם 190:

English translation 1355

"Three thoughts are they that invalidate the sacrifices,

"שלש מחשבות הן שפוסלין את הקרבנות,

English translation 1356

and they are:

ואלו הן:

English translation 1357

thought of change of name, thought of place, and thought of time. Thought of change of name, how so?

מחשבת שינוי השם ומחשבת המקום ומחשבת הזמן. מחשבת שינוי השם כיצד,

English translation 1358

This is one who slaughters the sacrifice not for its name,

זה השוחט את הזבח שלא לשמו,

English translation 1359

for example, if it was a burnt-offering and he thought it was a peace-offering, etc.

כגון שהי' עולה ויחשב שהוא שלמים כו'.

English translation 1360

Thought of place, how so?

מחשבת המקום כיצד,

English translation 1361

For example, if he slaughtered the sacrifice for its name with the intent to sprinkle its blood or to burn from it something fit for burning outside the Temple courtyard, etc.

כגון ששחט את הזבח לשמו על מנת לזרוק דמו או להקטיר ממנו דבר הראוי להקטרה חוץ לעזרה כו'.

English translation 1362

Thought of time, how so?

מחשבת הזמן כיצד,

English translation 1363

For example, if he slaughtered the sacrifice for its name with the intent to sprinkle its blood after sunset, which is not the time for its sprinkling,

כגון ששחט את הזבח לשמו על מנת לזרוק דמו מאחר שתשקע החמה שאינו זמן זריקתו,

English translation 1364

or to burn from it something fit for burning on the next day after dawn, which is not the time for its burning,

או להקטיר ממנו דבר הראוי להקטיר למחר מאחר שיעלה עמוד השחר שאינו זמן הקטרתו,

English translation 1365

or to eat from it something fit for eating after the time fit for its eating –

או לאכול ממנו דבר הראוי לאכילה לאחר זמן הראוי לאכילתו –

English translation 1366

this is the thought of time,

זו היא מחשבת הזמן,

English translation 1367

and sacrifices in which one thought this thought are called sacrifices slaughtered outside their time, and they are called pigul in every place,

וזבחים שחשב בהן מחשבה זו הם הנקראים זבחים שנשחטו חוץ לזמנן והם הנקראים פגול בכל מקום,

English translation 1368

and this is the pigul mentioned in the Torah."

וזהו פגול האמור בתורה".

English translation 1369

Afterwards he continues191 regarding the law of pigul:

דערנאך איז ער ממשיך 191 בנוגע צום דין פיגול:

English translation 1370

"From tradition they learned192 that this which is stated in the Torah193 'And if any of the flesh of his peace-offering sacrifice be eaten' speaks only of one who thought at the time of offering that it would be eaten on the third day,

"מפי השמועה למדו 192 שזה שנאמר בתורה 193 ואם האכל יאכל מבשר זבח שלמיו אינו מדבר אלא במחשב בשעת הקרבה שיאכל ממנו בשלישי,

English translation 1371

and the same applies to any sacrifice about which he thought during its acts that it would be eaten after the time fit for eating that sacrifice,

והוא הדין לכל קרבן שחשב עליו בשעת מעשיו שיאכל ממנו לאחר זמן הראוי לאכילת אותו קרבן,

English translation 1372

and similarly if he thought to burn from it on the altar something fit for burning after the time fit for burning, etc.,

וכן אם חשב להקטיר ממנו במזבח דבר הראוי להקטרה לאחר זמן הראוי להקטרה כו',

English translation 1373

if he thought about them after their time, the sacrifice is pigul,"

אם חשב עליהן אחר זמנן הרי הקרבן פגול",

English translation 1374

"But194 a sacrifice whose thought was not spoiled, rather its blood was sprinkled on the altar according to its law, and some of it remained after the time of its eating –

"אבל 194 קרבן שלא נפסדה מחשבתו אלא נזרק דמו על המזבח כהלכתו ונשאר ממנו לאחר זמן אכילתו –

English translation 1375

that which remains is called notar and is forbidden to eat,

אותו הנשאר נקרא נותר ואסור לאכלו,

English translation 1376

but the sacrifice has already been accepted and atoned,

והקרבן כבר נרצה וכפר,

English translation 1377

for it says regarding the blood195 'And I have given it to you upon the altar to make atonement,'

הרי הוא אומר בדם 195 ואני נתתיו לכם על המזבח לכפר,

English translation 1378

since the blood reached the altar according to its law, the owners are atoned and the sacrifice is accepted, etc."

כיון שהגיע דם למזבח כהלכתו נתכפרו הבעלים ונרצה הקרבן כו'".

English translation 1379

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 1380

It is true that thought is a great and fundamental matter in sacrifices,

אמת טאקע אז מחשבה איז אן ענין גדול ועיקרי בקרבנות,

English translation 1381

but this does not reach the main point of all main points –

אבער דאס קומט ניט צום עיקר דכל העיקרים –

English translation 1382

the actual deed,

דער מעשה בפועל,

English translation 1383

in the language of the Mishnah –

בלשון המשנה –

English translation 1384

the deed is the main thing,

המעשה הוא העיקר,

English translation 1385

so that if he has all thoughts and intentions but the actual deed is lacking –

וואס אויב ער האט אלע מחשבות וכוונות אבער עס פעלט דער מעשה בפועל –

English translation 1386

the entire thing is lacking,

פעלט די גאנצע זאך,

English translation 1387

as the Alter Rebbe explains in Tanya.196

ווי דער אלטער רבי איז מבאר בספר התניא 196.

English translation 1388

And as is also emphasized in the laws of the Rambam himself,

און ווי ס'איז אויך מודגש אין די הלכות ברמב"ם גופא,

English translation 1389

that thought is relevant only during the actual deed,

אז מחשבה איז נוגע נאר בשעת המעשה בפועל,

English translation 1390

not before it and not after it:

ניט לפנ"ז און ניט לאח"ז:

English translation 1391

If someone has undesirable thoughts the entire day,

אויב איינער וועט האבן מחשבות בלתי רצויות בכל היום כולו,

English translation 1392

but during the time he performs the four services of the sacrifice

אבער בשעת ער טוט די ארבע עבודות הזבח

English translation 1393

(slaughter,

(שחיטה,

English translation 1394

receiving,

קבלה,

English translation 1395

bringing the blood and sprinkling it on the altar)

הולכת הדם וזריקתו על המזבח)

English translation 1396

he does not have the three thoughts –

האט ער ניט די שלש מחשבות –

English translation 1397

the sacrifice is valid! From this we see that however great thought is,

איז דאס א קרבן כשר! זעט מען דערפון אז ווי גרויס מחשבה איז,

English translation 1398

it must be during the deed.

דארף דאס זיין בשעת המעשה.

English translation 1399

Therefore, the aforementioned law is entirely incomprehensible:

איז לפי"ז אינגאנצן ניט פארשטאנדיק די הלכה הנ"ל:

English translation 1400

At the time of his thought it was not proper,

בשעת מחשבתו איז ניט געווען כדבעי,

English translation 1401

for example, if he thought

כגון אז ער האט געטראכט

English translation 1402

(during the slaughter or in one of the other four services)

(בשעת השחיטה אדער בא איינע פון די אנדערע פיר עבודות)

English translation 1403

to eat the sacrifice after the time fit for its eating, etc. –

צו עסן דעם קרבן לאחר זמן הראוי לאכילתו וכיו"ב –

English translation 1404

then the sacrifice is invalid;

דעמולט איז דאס א קרבן פסול;

English translation 1405

but if "his thought was not spoiled" and he had the proper thought,

משא"כ אויב "לא נפסדה מחשבתו" און ער האט געהאט די פאסיקע מחשבה,

English translation 1406

he thought that he would eat the sacrifice in its time –

ער האט געטראכט אז ער וועט עסן דעם קרבן בזמנו –

English translation 1407

then even if in actual deed he ate part of it after its time, only that part becomes "notar,"

איז אפילו אויב במעשה בפועל האט ער א חלק דערפון געגעסן לאחרי זמנו ווערט נאר דער חלק "נותר",

English translation 1408

but the rest of the sacrifice remains entirely valid,

אבער שאר הקרבן בלייבט אינגאנצן כשר,

English translation 1409

"the sacrifice has already been accepted and atoned."

"הקרבן כבר נרצה וכפר".

English translation 1410

That is, his deed does not have the power to invalidate the entire sacrifice,

ד.ה. אז זיין מעשה האט ניט בכח צו פסל'נען כל הקרבן,

English translation 1411

but his thought beforehand

אבער זיין מחשבה לפנ"ז

English translation 1412

(to eat the sacrifice in its time)

(צו עסן דעם קרבן בזמנו)

English translation 1413

does have the power?!

האט יע דעם כח?!

English translation 1414

And as will be explained further.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1415

In any case,

עכ"פ,

English translation 1416

from what was discussed above we see the greatness of the matter of thought,

מהמדובר לעיל זעט מען דער גודל הענין פון מחשבה,

English translation 1417

and on the other hand –

ולאידך גיסא –

English translation 1418

the greatness of the matter of deed,

דער גודל הענין פון מעשה,

English translation 1419

that despite the greatness of the matter of thought, it is specifically when a thought is connected with a deed that it accomplishes its effect.

וואס ניט קוקנדיק אויף גודל ענין המחשבה איז דוקא בשעת א מחשבה איז פארבונדן מיט א מעשה איז דאס פועל פעולתה.

English translation 1420

From this we have a twofold directive:

וואס דערפון האט מען א צווייענדיקע הוראה:

English translation 1421

Firstly, that one must accept good resolutions in thought,

ערשטנ'ס אז מ'דארף אננעמען במחשבה החלטות טובות,

English translation 1422

and especially standing on Shabbos –

ובפרט שטייענדיק בשבת –

English translation 1423

as is known that we attend to the needs of the public on Shabbos.197

כידוע אז מפקחין על צרכי ציבור בשבת 197.

English translation 1424

And together with this, on the other hand –

וביחד עם זה ולאידך גיסא –

English translation 1425

one must immediately connect the good thought with an actual deed.

דארף מען גלייך פארבינדן די מחשבה טובה מיט א מעשה בפועל.

English translation 1426

And simply:

ובפשטות:

English translation 1427

Just as there are those who have accepted good resolutions,

אזוי ווי עס זיינען דא אזוינע וואס האבן אנגענומען החלטות טובות,

English translation 1428

including also –

כולל אויך –

English translation 1429

the good resolutions that were accepted on this Shabbos

די החלטות טובות וואס מ'האט אנגענומען בשבת זו

English translation 1430

(when we attend to the needs of the public on Shabbos)

(וואס מפקחין. על צרכי ציבור בשבת)

English translation 1431

to make a "dinner,"

צו מאכן א "דינער",

English translation 1432

a farbrengen,

א התוועדות,

English translation 1433

a siyum, etc., in the coming days –

א סיום וכיו"ב בימים הבאים –

English translation 1434

One must know,

דארף מען וויסן זיין,

English translation 1435

that although a good thought the Holy One, blessed be He, joins to deed,198

אז אע"פ וואס מחשבה טובה הקב"ה מצרפה למעשה 198,

English translation 1436

one must also endeavor that immediately at the time of the thought and resolution one should connect it with an actual deed,

דארף מען זיך אויך משתדל זיין אז גלייך בשעת המחשבה והחלטה זאל מען דאס פארבינדן מיט א מעשה בפועל,

English translation 1437

according to what was said above

ע"פ האמור לעיל

English translation 1438

(in connection with the Rambam)

(בקשר מיטן רמב"ם)

English translation 1439

that when one has thoughts throughout the entire day but not during the actual deed, this is not sufficient. Rather, the thought must be during the actual deed.

אז בשעת מ'האט מחשבות במשך כל היום כולו אבער ניט בשעת המעשה בפועל איז דאס ניט מספיק. נאר די מחשבה דארף זיין בשעת המעשה בפועל.

English translation 1440

And this is one of the reasons for that which one endeavors that when one accepts good resolutions on Shabbos

וואס דאס איז איינער פון די טעמים אויף דעם וואס מ'איז זיך משתדל אז בשעת מ'נעמט אן החלטות טובות בשבת

English translation 1441

(to make a "dinner," etc., after Shabbos)

(צו מאכן א "דינער" וכיו"ב נאך שבת)

English translation 1442

one should immediately connect it with an actual deed by announcing about the "dinner," etc.

זאל מען דאס גלייך פארבינדן מיט א מעשה בפועל דורך מכריז זיין וועגן דעם "דינער" וכיו"ב.

English translation 1443

And in addition to this –

ונוסף לזה –

English translation 1444

by connecting it with the actual deed of giving whiskey from the farbrengen,

דורך פארבינדן דאס מיט די מעשה בפועל פון געבן יין שרף פון דער התוועדות,

English translation 1445

and one says over it immediately "L'Chaim,"

און מ'זאגט אויף דעם גלייך "לחיים",

English translation 1446

and especially when one distributes from it immediately

ובפרט אז מ'טיילט דערפון גלייך פאנאנדער

English translation 1447

(still on the day of Shabbos)

(נאך ביום השבת)

English translation 1448

to several of the participants,

לכמה מהמתוועדים,

English translation 1449

which accomplishes

וואס דאס טוט אויף

English translation 1450

(in addition to the reason for this from the laws of Shabbos,

(נוסף להטעם לזה מצד דיני שבת,

English translation 1451

it also accomplishes)

טוט עס אויך אויף)

English translation 1452

an actual deed among the recipients of the drink,

א מעשה בפועל בא די מקבלי המשקה,

English translation 1453

that it awakens them to joy

אז ס'איז זיי מעורר לשמחה

English translation 1454

(and joy is a great service199),

(וואס שמחה איז אן עבודה גדולה 199),

English translation 1455

in addition to that which it contributes to the fulfillment of the resolutions in actuality.

נוסף לזה וואס דאס גיט צו אין קיום ההחלטות בפועל.

English translation 1456

And as has been discussed many times, the explanation of the early authorities200 on that which several prophecies the prophet immediately connected with an actual deed,

וכמדובר כמ"פ דער ביאור בראשונים 200 אויף דעם וואס כמה נבואות האט דער נביא גלייך פארבונדן מיט א מעשה בפועל,

English translation 1457

because although the prophecy is the word of Hashem,

ווייל אע"פ אז די נבואה איז דבר ה',

English translation 1458

"He reveals His secret to His servants the prophets,"201

"גלה סודו אל עבדיו הנביאים" 201,

English translation 1459

nevertheless, through connecting it with a deed in this physical world,

איז אבער דורך דעם וואס מ'פארבינדט עס מיט א מעשה בעוה"ז הגשמי,

English translation 1460

it gives strength that the prophecy should be fulfilled in the physicality of the world.

גיט עס דעם תוקף אז די נבואה זאל מקויים ווערן בגשמיות העולם.

English translation 1461

And especially when one gives the drink and one accepts the resolutions on the day of Shabbos,

ובפרט אז מ'גיט די משקה און מ'נעמט אן די החלטות ביום השבת,

English translation 1462

which also draws down into all these matters from the delight of Shabbos,

וואס דאס איז אויך ממשיך בכל ענינים אלו פון עונג שבת,

English translation 1463

and consequently it also contributes,

ובמילא גיט עס אויך צו,

English translation 1464

that the resolutions should come down into actuality,

אז די החלטות זאלן אראפקומען בפועל,

English translation 1465

and especially since this is also in a place where Torah is magnified and prayer is magnified.202

ובפרט אז דאס איז אויך אין א מקום שמגדלין בו תורה ומגדלין בו תפלה 202.

English translation 1466

And therefore –

און דעריבער –

English translation 1467

in continuation of the above –

בהמשך להנ"ל –

English translation 1468

we will now give drink from the farbrengen for the "dinner" of "Kollel Chabad" that will take place after Shabbos,

וועט מען איצטער געבן משקה פון דער התוועדות פאר דעם "דינער" פון "כולל חב"ד" וואס קומט פאָר נאך שבת,

English translation 1469

and likewise we will give drink for the siyum of the Rambam that will take place in the Land of Israel after some time –

ועד"ז וועט מען געבן משקה פאר דעם סיום הרמב"ם וואס קומט פֿאָר בארץ ישראל לאחר זמן –

English translation 1470

in order to connect the good resolution in this with an actual deed,

בכדי פארבינדן די החלטה טובה בזה מיט א מעשה בפועל,

English translation 1471

and a part of it should be distributed here,

און א חלק דערפון זאל מען טיילן דא,

English translation 1472

with all the details mentioned above.

מיט די אלע פרטים האמורים לעיל.

English translation 1473

And all this will add even more to the success in this matter itself,

וואס דאס אלעם וועט נאכמער צוגעבן אין דער הצלחה בענין זה עצמו,

English translation 1474

until a success beyond measure –

ביז א הצלחה למעלה מן המשוער –

English translation 1475

that there should come in an income beyond measure.

אז עס זאל אריינקומען א הכנסה למעלה מן המשוער.

English translation 1476

And all these matters are included in our deeds and service that hasten even more the true and complete redemption when there will be "entirely drink,"

וואס די אלע ענינים זיינען נכלל אין מעשינו ועבודתינו וואס איילן נאכמער צו די גאולה האמיתית והשלימה ווען עס וועט זיין "כולה משקה",

English translation 1477

as per the statement of the Alter Rebbe brought in the well-known continuation of the Rebbe Maharash,203

כמאמר אדה"ז געבראכט אין דעם המשך הידוע פון דעם רבי'ן מהר"ש 203,

English translation 1478

"From the beginning, cross over,"204

"מלכתחילה אריבער" 204,

English translation 1479

And speedily in our days, literally,

ובמהרה בימינו ממש,

English translation 1480

and with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 1481

[His Holy Presence, our Rebbe, may he live for many good days, gave a bottle of drink to R. Y.F. for the dinner for the benefit of "Kollel Chabad."

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן בקבוק משקה להר"ר י.פ. עבור הדינער לטובת "כולל חב"ד".

English translation 1482

And to R. S.A. shlita –

ולהר"ר ש.א. שיחי' –

English translation 1483

for the siyum of the Rambam in the Holy Land].

עבור סיום הרמב"ם בארץ הקודש].

English translation 1484

The explanation in Rashi:

דער ביאור בפרש"י:

English translation 1485

Moshe's intention in "Assemble to me all the elders of your tribes and your officers, and I will speak in their ears these words, etc."

די כוונה פון משה אין "הקהילו אלי את כל זקני שבטיכם ושוטריכם ואדברה באזניהם את הדברים האלה וגו'"

English translation 1486

(which was on the day of Moshe's death)

(וואס דאס איז דאך געווען ביום מיתת משה)

English translation 1487

was not in order to accomplish in the present

איז ניט בכדי אויפטאן בהוה

English translation 1488

(on the last day of Moshe's life),

(ביום האחרון פון חיי משה),

English translation 1489

but in order to accomplish in the future,

נאר בכדי אויפטאן בעתיד,

English translation 1490

after the death of Moshe Rabbeinu,

לאחרי מיתת משה רבינו,

English translation 1491

tomorrow and the day after, and some tomorrow after some time,

מארגן און איבערמארגן ויש מחר לאחר זמן,

English translation 1492

until –

ביז –

English translation 1493

for the generations after this.

לדורות שלאחרי זה.

English translation 1494

From this it is understood,

וואס דערפון איז מובן,

English translation 1495

that the intention in "all the elders of your tribes and your officers" is not to the elders and officers that were once,

אז די כוונה אין "כל זקני שבטיכם ושוטריכם" איז ניט צו די זקנים ושוטרים וואס זיינען געווען אמאל,

English translation 1496

but those that are and will be from today and onward.

נאר די וואס זיינען דא און וועלן זיין מהיום ולהבא.

English translation 1497

And based on this, a question seemingly arises:

וואס עפ"ז שטעלט זיך לכאורה א שאלה:

English translation 1498

In the preceding verse, Moshe Rabbeinu says "For I know your rebellion and your stiff neck: behold, while I am still alive with you today, you have been rebellious against Hashem; and how much more after my death." And in continuation of this, Moshe says "Assemble to me all the elders of your tribes."

אין דעם פסוק שלפנ"ז זאגט משה רבינו "כי אנכי ידעתי את מריך ואת ערפך הקשה הן בעודני חי עמכם היום ממרים היתם עם ה' ואף כי אחרי מותי". ובהמשך לזה זאגט משה "הקהילו אלי את כל זקני שבטיכם".

English translation 1499

It is entirely incomprehensible:

איז אינגאנצן ניט פארשטאנדיק:

English translation 1500

Since Moshe says "For I know your rebellion, etc., behold, while I am still alive with you today, you have been rebellious against Hashem; and how much more after my death" –

וויבאלד אז משה זאגט אן "כי אנכי ידעתי את מריך גו' הן בעודני חי עמכם היום ממרים היתם עם ה' ואף כי אחרי מותי" –

English translation 1501

then how is it that Moshe Rabbeinu did not effect upon them that they should not be rebellious

איז מה-דאך אז משה רבינו האט אויף זיי ניט גע'פועל'ט אז זיי זאלן ניט זיין ממרים

English translation 1502

(while I am still alive),

(הן בעודני חי),

English translation 1503

how then will the elders of your tribes effect this after his death

ווי וועלן דען די זקני שבטיכם דאס פועל'ן אחרי מיתתו

English translation 1504

(when also then they will be rebellious, as Moshe says here)?!

(וואס אויך דאן וועלן זיי זיין ממרים ווי משה זאגט דא)?!

English translation 1505

Moshe guarded against this with what he said "Assemble to me

האט דאס משה באווארנט דערמיט וואס ער האט געזאגט "הקהילו אלי

English translation 1506

(not only)

(ניט נאר)

English translation 1507

all the elders of your tribes

את כל זקני שבטיכם

English translation 1508

(but also)

(נאר אויך)

English translation 1509

and your officers, and I will speak in their ears these words, etc.":

ושוטריכם ואדברה באזניהם את הדברים האלה וגו'":

English translation 1510

The role of officers Rashi already explained earlier on the verse205 "Judges and officers you shall appoint for yourself in all your gates":

דער תפקיד פון שוטרים האט שוין רש"י פריער מפרש געווען עה"פ 205 "שופטים ושוטרים תתן לך בכל שעריך":

English translation 1511

"And officers –

"ושוטרים –

English translation 1512

those who subjugate the people to [follow] their command, who strike and bind with a stick and strap until he accepts upon himself the judgment of the judge."

הרודין את העם אחר מצותן שמכין וכזופתין במקל וברצועה עד שיקבל עליו את דין השופט".

English translation 1513

Therefore Moshe commanded to assemble the elders of your tribes together with the officers and spoke to them together –

דערפאר האט משה געהייסן מקהיל זיין די זקני שבטיכם צוזאמען מיט די שוטרים און צו זיי צוזאמען גערעדט –

English translation 1514

because knowing that Jews are rebellious against Hashem

ווייל וויסנדיק אז אידן זיינען ממרים עם ה'

English translation 1515

("For I know your rebellion and your stiff neck: behold, while I am still alive with you today, you have been rebellious against Hashem; and how much more after my death"),

("אנכי ידעתי את מריך ואת ערפך הקשה הן בעודני חי עמכם היום ממרים היתם עם ה' ואף כי אחרי מותי"),

English translation 1516

he wanted to guard against this through the fact that officers would stand there,

האט ער געוואלט דאס באווארענען דורך דעם וואס שוטרים וועלן דערביי שטיין,

English translation 1517

for then it is simply understood that although Jews are rebellious,

וואס דעמולט איז מובן בפשטות אז אע"פ וואס אידן זיינען ממרים,

English translation 1518

but when they see that together with the elders who convey to them the words of Moshe, officers stand with a stick in hand,

אבער בשעת זיי זעען אז צוזאמען מיט די זקנים וואס גיבן זיי איבער דברי משה שטייען שוטרים מיט א שטעקן אין האנט,

English translation 1519

and if they obey what is spoken it is good, and if not –

און אויב זיי וועלן פאלגן וואס מ'רעדט איז גוט און אויב ניט –

English translation 1520

here are the officers –

אט זיינען די שוטרים –

English translation 1521

it is understandable that this will effect upon them that they should not be rebellious!

איז דאך פארשטאנדיק אז דאס וועט אויף זיי פועל'ן אז זיי זאלן ניט ממיר זיין!

English translation 1522

And although also in the time of Moshe, when Moshe himself spoke with the Jews, they were also rebellious

ואע"פ אז אויך בזמן משה בשעת משה אליין האט גערעדט מיט אידן זיינען זיי אויך געווען ממרים

English translation 1523

("behold, while I am still alive with you today, you have been rebellious against Hashem"),

("הן בעודני חי עמכם היום ממרים היתם עם ה'"),

English translation 1524

now how can the elders accomplish –

היינט ווי קענען די זקנים אויפטאן –

English translation 1525

but when Moshe spoke with the Jews, we do not find that officers stood there who were ready to punish if one did not obey.

איז אבער בשעת משה האט גערעדט מיט די אידן געפינט מען ניט אז דערביי זיינען געשטאנען שוטרים וואס זיינען גרייט צו מעניש זיין אויב מ'פאלגט ניט.

English translation 1526

And on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1527

we find that regarding several commands that Moshe told them and the Jews did not obey and were rebellious against his words,

מ'געפינט אז בכמה ציוויים וואס משה האט זיי אנגעזאגט און אידן האבן ניט געפאלגט און ממיר געווען בדבריו,

English translation 1528

they were not punished at the time of the act, only after much time.

האט מען זיי ניט מעניש געווען בשעת מעשה נאר לאחרי ריבוי זמן.

English translation 1529

Until we find further:

ביז אז מ'געפינט נאכמער:

English translation 1530

After the sin of the spies and after the Jews were punished with that they would not enter the Land of Israel,

לאחרי דער חטא המרגלים און נאכדעם וואס מ'האט מעניש געווען די אידן דערמיט אז זיי וועלן ניט אריין גיין אין ארץ ישראל,

English translation 1531

there were the Jews who "rose early in the morning and went up to the top of the mountain, saying, 'Here we are, and we will go up to the place that Hashem has spoken, for we have sinned,'"206

זיינען דאך געווען די אידן וואס "וישכימו בבוקר ויעלו אל ראש ההר לאמר הננו ועלינו אל המקום אשר אמר ה' כי חטאנו" 206,

English translation 1532

it states afterwards that "Moshe said, 'Why do you transgress the command of Hashem? It will not succeed.

שטייט דערנאך אז "ויאמר משה למה זה אתם עוברים את פי ה' והיא לא תצלח,

English translation 1533

Do not go up, for Hashem is not among you, and you will be struck down before your enemies.

אל תעלו כי אין ה' בקרבכם ולא תנגפו לפני אויביכם,

English translation 1534

For the Amalekite and the Canaanite are there before you, and you will fall by the sword, because you have turned away from Hashem, and Hashem will not be with you,'"207

כי העמלקי והכנעני שם לפניכם ונפלתם בחרב כי על כן שבתם מאחרי ה' ולא יהי' ה' עמכם" 207,

English translation 1535

and so it was –

וכך הוה –

English translation 1536

"And the Amalekite and the Canaanite who dwelt in that mountain came down and struck them and beat them down as far as Chormah."208

"וירד העמלקי והכנעני היושב בהר ההוא ויכום ויכתום עד החרמה" 208.

English translation 1537

From this we see that when Moshe warned them, there were no officers there who would ensure that they obey Moshe and punish if they did not obey,

וואס דערפון זעט מען אז בשעת משה האט זיי געווארנט זיינען דערביי ניט געווען שוטרים וואס וועלן באווארענען אז מ'זאל פאלגן משה'ן און מעניש זיין אויב מ'פאלגט ניט,

English translation 1538

because it was not officers who punished them, but the Amalekite and the Canaanite punished them.

ווייל ניט שוטרים האבן זיי מעניש געווען נאר העמלקי והכנעני האבן זיי מעניש געווען.

English translation 1539

And the reason why Moshe's command and speech was not in the presence of officers –

און דער טעם פארוואס ציוויו ודיבורו של משה איז ניט געווען במעמד פון שוטרים –

English translation 1540

even a five-year-old can understand,

קען דער בן חמש אליין פארשטיין,

English translation 1541

because they wanted to give the Jews free choice that they themselves should choose whether to obey or not to obey,

ווייל מ'האט געוואלט געבן אידן בחירה אז זיי זאלן אליין אויסקלייבן צו פאלגן אדער ניט צו פאלגן,

English translation 1542

or another explanation.

אדער אן אנדער ביאור.

English translation 1543

But when Moshe wanted to ensure that the Jews would obey the elders who would be after his death,

אבער בשעת משה האט געוואלט באווארענען אז אידן זאלן פאלגן די זקנים וואס וועלן זיין לאחרי מיתתו,

English translation 1544

although "I know your rebellion, etc., behold, while I am still alive with you today, you have been rebellious against Hashem; and how much more after my death,"

אע"פ וואס "אנכי ידעתי את מריך גו' הן בעודני חי עמכם היום ממרים היתם עם ה' ואף כי אחרי מותי",

English translation 1545

he called the officers together with the elders,

האט ער גערופן די שוטרים צוזאמען מיט די זקנים,

English translation 1546

in order that the very fact that the officers stand there when the elders speak to the Jews should afterwards ensure that the Jews obey.

בכדי אז דער עצם ענין וואס די שוטרים שטייען דערביי בשעת די זקנים רעדן צו אידן זאל דערנאך באווארענען אז אידן זאלן פאלגן.

English translation 1547

And it is understood that for this one only needs that the officers should stand there when the elders speak,

וכמובן אז דערביי דארף מען נאר אנקומען אז די שוטרים זאלן דערביי שטיין ווען די זקנים רעדן,

English translation 1548

for the very existence that they stand there with sticks in hand already frightens the Jews to obey what is spoken.

וואס דער עצם מציאות אז זיי שטייען דארט מיט שטעקן'ס אין האנט דערשרעקט שוין אידן אז זיי זאלן פאלגן וואס מ'רעדט.

English translation 1549

And based on this it is simply understood why Rashi does not need to explain why Moshe also called the officers

וואס עפ"ז איז מובן בפשטות פארוואס רש"י דארף ניט באווארענען פארוואס משה האט גערופן אויך די שוטרים

English translation 1550

(although ordinarily it is only the elders who convey the words of Moshe to the people of Israel) –

(אע"פ וואס ע"ד הרגיל זיינען נאר די זקנים די וואס גיבן איבער דברי משה לעם ישראל) –

English translation 1551

because here too he called only the elders to convey his words,

ווייל אויך דא האט ער גערופן נאר די זקנים צו איבערגעבן דבריו,

English translation 1552

and that which he called the officers was not so that they should convey his words,

און דאס וואס ער האט גערופן די שוטרים איז ניט בכדי זיי זאלן איבערגעבן דבריו,

English translation 1553

but so that they should stand to the side, and this itself will already ensure that the Jews obey what the elders speak,

נאר בכדי זיי זאלן שטיין בא דער זייט און דאס אליין וועט שוין באווארענען אז אידן זאלן פאלגן וואס די זקנים רעדן,

English translation 1554

because if not –

ווייל אויב ניט –

English translation 1555

here you have an officer.

אָט האָסטו אַ שוטר.

English translation 1556

And according to the simple understanding of the matter,

וכפשטות הענין,

English translation 1557

then even though Moshe said "Assemble to Me all the elders of your tribes and your officers,"

אז אע"פ וואס משה האט געזאגט "הקהילו אלי את כל זקני שבטיכם ושוטריכם",

English translation 1558

however afterwards only the elders spoke to the Jews and the officers

איז אבער דערנאך האבן נאר די זקנים גערעדט צו אידן און די שוטרים

English translation 1559

(in the presence of the elders)

(במעמד הזקנים)

English translation 1560

were merely standing at the side and did not speak.

זיינען נאר געשטאנען בא דער זייט און ניט גערעדט.

English translation 1561

And this is as we find earlier regarding war,

ע"ד ווי מ'געפינט עס פריער בנוגע למחלמה 209,

English translation 1562

that initially and primarily the Kohen spoke to the Jews before going out to war and the "officer who announces,"

אז פריער ובעיקר האט דער כהן גערעדט צו די אידן איידער מ'איז ארויס למלחמה און דער "שוטר משמיע" 210,

English translation 1563

and only at the end did the officers add to the words of the Kohen.

און ערשט צום סוף האבן די שוטרים מוסיף געווען על דברי הכהן.

English translation 1564

And based on this, the aforementioned precision is understood,

וואס עפ"ז איז מובן דער דיוק הנ"ל,

English translation 1565

and also several other precisions.

און נאך כמה דיוקים.

English translation 1566

According to the above, it follows that one does not need to reach the point that an officer should perform his function in actuality,

ע"פ הנ"ל קומט אויס אז מ'דארף ניט אנקומען דערצו אז א שוטר זאל טאן פעולתו בפועל,

English translation 1567

rather it is sufficient that one merely sees that he is standing nearby,

נאר ס'איז גענוג אז מ'זאל נאר זען אז ער שטייט דערביי,

English translation 1568

it already safeguards all matters.

באווארנט עס שוין אלע ענינים.

English translation 1569

All the more so at a time when one speaks about "You are children to Hashem your God," then one also does not need an officer in actuality, and it is sufficient that it is written about officers in the Torah,

עאכו"כ בשעת מ'רעדט וועגן "בנים אתם לה' אלקיכם" 211 דעמולט דארף מען אויך ניט האבן א שוטר בפועל און ס'איז גענוג אז עס שטייט וועגן שוטרים אין תורה,

English translation 1570

it already safeguards all matters.

באווארנט עס שוין אלע ענינים.

English translation 1571

And if this is so regarding the opposite side,

וואס אויב דאס איז אזוי בנוגע צו דער צד ההיפך,

English translation 1572

all the more so on the side of good,

עאכו"כ בצד הטוב,

English translation 1573

because the measure of good is greater than the measure of punishment –

ווארום מדה טובה מרובה ממדת כו' 212 –

English translation 1574

that at a time when it is written in the Torah "If you walk in My statutes and keep My commandments and perform them,

אז בשעת עס שטייט אין תורה 213 "אם בחוקותי תלכו ואת מצוותי תשמרו ועשיתם אותם,

English translation 1575

then I will give your rains in their time etc.,"

ונתתי גשמיכם בעתם וגו'",

English translation 1576

with all these blessings,

מיט די אלע ברכות,

English translation 1577

until "and I will lead you upright" –

ביז "ואולך אתכם קוממיות" 214 –

English translation 1578

the very fact that this is written in the Torah

איז דער עצם זאך וואס דאס שטייט אין תורה

English translation 1579

(even before he sees the reward in actuality)

(נאך איידער וואס ער זעט דער שכר בפועל)

English translation 1580

arouses him and gives him the ability to study Torah and fulfill the commandments.

איז אים מעורר און גיט אים א מעגלעכקייט אז ער זאל לערנען תורה און מקיים זיין מצוות.

English translation 1581

And especially after one has gone through the actual trials of the generation of the footsteps of Moshiach, which consists primarily of "do not be ashamed of those who mock," as is ruled at the beginning of all four sections of the Shulchan Aruch,

ובפרט לאחרי ווי מ'איז דורכגעגאנגען די נסיונות בפועל פון דרא דעקבתא דמשיחא וואס באשטייט בעיקר פון אל ייבוש מפני המלעיגים 215. ווי אפגע'פסק'נט אין תחלת כל הד' ספרים פון שולחן ערוך 216,

English translation 1582

and there itself –

ושם גופא –

English translation 1583

in the first Siman of the first section of the four sections of the Shulchan Aruch,

אין דער ערשטער סימן פון דעם ערשטן ספר פון די ד' ספרי שו"ע,

English translation 1584

and there itself –

ושם גופא –

English translation 1585

at the beginning of the first Seif of the first Siman in the Shulchan Aruch.

אין אנהויבס פון דעם ערשטן סעיף פון דעם ערשטן סימן בשו"ע 217.

English translation 1586

For example:

ולדוגמא:

English translation 1587

When gentiles see how Jews observe Shabbat,

בשעת גוים זען ווי אידן פראווען שבת,

English translation 1588

and one then deals with "heavenly matters" –

און מ'האט דעמולט צוטאן מיט "הימל זאכן" –

English translation 1589

there is no greater wonder for a gentile who is immersed in gentile ways!

איז ניטא קיין גרעסערער פלא ביי א גוי וואס ליגט אין גוי'שקייט!

English translation 1590

Nevertheless, among Jews there is the principle of "do not be ashamed of those who mock,"

אעפ"כ איז בא אידן דא דער אל ייבוש מפני המלעיגים,

English translation 1591

not only does their mockery not cause any weakening in his actual service,

ניט נאר וואס זייער ליצנות פועל'ט ניט קיין חלישות אין זיין עבודה בפועל,

English translation 1592

but even shame does not exist in him,

נאר אפילו ייבוש איז ביי אים ניטא,

English translation 1593

because what does he have to be ashamed of before them,

ווייל וואס האט ער זיך וואס צו שעמען פאר זיי,

English translation 1594

he is a Jew and has all the promises and blessings that the Almighty promises him in the Torah when he will fulfill Torah and commandments,

ער איז א איד און האט די אלע הבטחות וברכות וואס דער אויבערשטער איז אים מבטיח בתורה בשעת ער וועט מקיים זיין תומ"צ,

English translation 1595

"I will give your rains in their time" until "and I will lead you upright,"

"ונתתי גשמיכם בעתם" ביז "ואולך אתכם קוממיות",

English translation 1596

the very promise in the Torah

וואס דער עצם הבטחה בתורה

English translation 1597

(even before it is fulfilled in actuality)

(אפילו איידער דאס ווערט מקויים בפועל)

English translation 1598

gives him the strength to stand proudly with his Judaism and not be affected at all and not be ashamed before gentiles!

גיט אים דעם כח צו שטיין שטאָלץ מיט זיין אידישקייט און אינגאנצן ניט נתפעל ווערן און שעמען זיך פאר גוים!

English translation 1599

And especially since one also has the promise in today's portion of Tehillim

ובפרט אז מ'האט אויך די הבטחה אין היינטיקן שיעור תהלים

English translation 1600

(according to the three chapters per day that are recited from the second day of Rosh Chodesh Elul until Yom Kippur)

(לויט די ג' פרקים ליום וואס מ'זאגט מ(יום ב' ד)ר"ח אלול עד יוהכ"פ 218)

English translation 1601

(end of chapter 105) –

(סוף קאַפיטל קה) –

English translation 1602

"And He gave them the lands of nations, and they inherited the toil of the peoples,"

"ויתן להם ארצות גוים ועמל לאומים יירשו",

English translation 1603

meaning that He will give the Jews "the lands of nations."

ד.ה. אז מ'וועט געבן אידן "ארצות גוים".

English translation 1604

And knowing this –

און וויסנדיק דאס –

English translation 1605

one certainly has nothing to be ashamed of before the gentiles,

האט מען זיכער ניט וואס צו שעמען זיך פאר די גוים,

English translation 1606

and one can fulfill Torah and commandments with complete pride etc.,

און מ'קען מקיים זיין תומ"צ מיט די גאַנצע שטאָלצקייט וכו',

English translation 1607

as he continues in this chapter:

ווי ער איז ממשיך אין דעם קאַפיטל:

English translation 1608

"So that they might keep His statutes and guard His Torahs

"בעבור ישמרו חוקיו ותורתיו ינצורו

English translation 1609

(fulfill)

(יקיימו)

English translation 1610

Halleluyah." And one of the explanations of this is,

הללוי'". וואס איינער פון די פירושים בזה איז,

English translation 1611

that the reward of "And He gave them the lands of nations etc." is "so that,"

אז דער שכר פון "ויתן להם ארצות גוים גו'" איז "בעבור",

English translation 1612

in order that it should be "they might keep His statutes and guard His Torahs."

בכדי אז עס זאל זיין "ישמרו חוקיו ותורתיו ינצורו".

English translation 1613

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 1614

The order should seemingly be reversed –

דער סדר דארף לכאורה זיין פארקערט –

English translation 1615

first one fulfills Torah and commandments and because of this one subsequently receives reward;

פריער איז מען מקיים תומ"צ און בעבור זה באקומט מען דערנאך שכר;

English translation 1616

how does it make sense to say that one receives the reward "so that

ווי שטימט זאגן אז מ'באקומט דער שכר "בעבור

English translation 1617

(in order that it should be)

(בכדי עס זאל זיין)

English translation 1618

they might keep His statutes etc."?

ישמרו חוקיו גו'"?

English translation 1619

This will be understood based on what the Rambam writes at the end of the Laws of Repentance, explaining the matter of reward and physical promises in the Torah. There he asks a question:

וועט מען דאס פארשטיין ע"פ מ"ש הרמב"ם בסוף הל' תשובה בביאור ענין השכר ויעודים גשמיים בתורה. ער פרעגט דארטן א קשיא:

English translation 1620

"Since it is known that the reward for the commandments etc. is the life of the World to Come etc., what is this that is written throughout the entire Torah, 'If you listen, such and such will come to you'",

"מאחר שנודע שמתן שכרן של מצות כו' היא חיי העוה"ב כו' מהו זה שכתוב בכל התורה כולה אם תשמעו יגיע לכם כך",

English translation 1621

all these physical promises in the Torah? And he explains:

די אלע יעודים גשמיים בתורה? און איז מבאר:

English translation 1622

"The Torah promised us that if we perform it with joy and a good spirit and constantly meditate on its wisdom, He will remove from us all the things that prevent us from doing it, such as illness etc., and will bestow upon us all the good things that strengthen our hands to do the Torah, such as plenty, peace, and abundance of silver and gold, so that we will not spend all our days on things the body needs, but rather sit free to study wisdom and perform the commandment etc."

"הבטיחנו בתורה שאם נעשה אותה בשמחה ובטובת נפש ונהגה בחכמתה תמיד שיסיר ממנו כל הדברים המונעים אותנו מלעשותה כגון חולי כו' וישפיע לנו כל הטובות המחזיקות את ידינו לעשות התורה כגון שובע ושלום ורבוי כסף וזהב כדי שלא נעסוק כל ימינו בדברים שהגוף צריך להן אלא נשב פנויים ללמוד בחכמה ולעשות המצוה כו'".

English translation 1623

And as he also rules at the end of the Laws of Kings –

און ווי ער פסק'נט אויך בסוף הל' מלכים –

English translation 1624

"The sages and prophets did not yearn for the days of Mashiach in order to rule over the entire world, nor to dominate the nations, nor to be exalted by the nations etc.,

"לא נתאוו החכמים והנביאים ימות המשיח לא כדי שישלטו על כל העולם ולא כדי שירדו בעכו"ם ולא כדי שינשאו אותם העמים כו',

English translation 1625

but rather in order to be free for Torah and its wisdom etc."

אלא כדי שיהיו פנויין בתורה וחכמתה כו'".

English translation 1626

Based on this, the explanation of "And He gave them the lands of nations etc. so that

ועפ"ז איז אויך מובן דער פירוש אין "ויתן להם ארצות גוים גו' בעבור

English translation 1627

(in order that it should be)

(בכדי אז עס זאל זיין)

English translation 1628

they might keep His statutes and observe His Torahs" is also understood:

ישמרו חוקיו ותורתיו ינצורו":

English translation 1629

Jews are given the lands of nations "so that"

מ'גיט אידן ארצות גוים "בעבור"

English translation 1630

(in order)

(בכדי)

English translation 1631

they should be "free to study wisdom and perform the commandment"

אז זיי זאלן זיין "פנויים ללמוד בחכמה ולעשות המצוה"

English translation 1632

("they might keep His statutes and observe His Torahs").

("ישמרו חוקיו ותורתיו ינצורו").

English translation 1633

Based on this, one will understand why Jews are given "lands of nations" at all. For seemingly a Jew could argue:

וואס עפ"ז וועט מען פארשטיין פארוואס מ'גיט אידן בכלל "ארצות גוים". דלכאורה קען א איד טענה'ן:

English translation 1634

Why does he need to have lands of nations –

צוליב וואס דארף ער האבן ארצות גוים –

English translation 1635

if only he could manage with his own service in Torah and commandments,

הלואי זאל ער זיך עספראווען מיט די אייגענע עבודה בתומ"צ,

English translation 1636

why does he need the additional distraction of managing lands of nations with millions of gentiles and ensuring that they do not harm one another and that they fulfill the Seven Noahide Laws219 –

איז וואס דארף ער נאך האבן דעם פיזור נפש פון אנפירן מיט ארצות גוים מיט מיליאָנען גוים און פאַרזיכערן אז זיי זאלן זיך איינעם דעם צווייטן ניט מזיק זיין און זיי זאלן מקיים זיין די שבע מצוות בני נח 219 –

English translation 1637

why does he need all this "trouble"

וואס דארף ער האבן די גאנצע "טראָבעל"

English translation 1638

(in common parlance)?!

(בלשון העולם)?!

English translation 1639

Nevertheless, it is said that in the future it will be "and the kingship will be Hashem's",

אעפ"כ זאגט מען אז לע"ל וועט זיין "והיתה לה' המלוכה",

English translation 1640

and Jews will have the role,

און אידן וועלן האבן דער תפקיד,

English translation 1641

that in addition to their own service in Torah study and fulfillment of commandments,

אז נוסף צו זייער אייגענע עבודה בלימוד התורה וקיום המצוות,

English translation 1642

and the service with their household,

און די עבודה מיט בני ביתו,

English translation 1643

"and you shall teach them to your children"220,

"ושננתם לבניך" 220,

English translation 1644

they will also be given "lands of nations" throughout the entire world in order to manage them.

וועט מען זיי אויך געבן "ארצות גוים" בכל העולם כולו בכדי זיי זאלן מיט זיי אנפירן.

English translation 1645

The question arises –

פרעגט זיך די שאלה –

English translation 1646

why does a Jew need this?

צוליב וואס דארף דאס א איד האבן?

English translation 1647

The reason for this

איז דער טעם אויף דעם

English translation 1648

("And He gave them the lands of nations etc.") –

("ויתן להם ארצות גוים גו'") –

English translation 1649

"so that

"בעבור

English translation 1650

(in order)

(בכדי)

English translation 1651

they might keep His statutes and observe His Torahs":

ישמרו חוקיו ותורתיו ינצורו":

English translation 1652

A Jew is given management of the entire world and all the millions of gentiles within it because this pertains to his perfection –

מ'גיט א אידן צו אנפירן מיט כל העולם כולו און מיט די אלע מיליאָנען גוים שבתוכו ווייל דאס איז נוגע צו זיין שלימות –

English translation 1653

"so that"

"בעבור"

English translation 1654

(in order)

(בכדי)

English translation 1655

they

אז זיי

English translation 1656

(the Jews)

(די אידן)

English translation 1657

should be "free to study wisdom and perform the commandment",

זאלן זיין "פנויים ללמוד בחכמה ולעשות המצוה",

English translation 1658

"they might keep His statutes and observe His Torahs",

"ישמרו חוקיו ותורתיו ינצורו",

English translation 1659

for as long as a Jew knows that there is a corner in the world where the supernal intention has not yet been fulfilled,

ווארום כל זמן וואס א איך ווייסט אז ס'איז דא א ווינקל אין וועלט וואס דארטן האט זיך נאך ניט אויסגעפירט די כוונה עליונה,

English translation 1660

where it is not yet heard that the Almighty is "King over all the earth",

דארטן הערט זיך נאך ניט אז דער אויבערשטער איז "מלך על כל הארץ",

English translation 1661

"and the kingship will be Hashem's" –

"והיתה לה' המלוכה" –

English translation 1662

he cannot have peace of mind, and consequently he does not have a free mind to study Torah and fulfill the commandments!

קען ער ניט האבן מנוחת הנפש און במילא האט ער ניט א דעת פנוי' צו לערנען תורה און מקיים זיין מצוות!

English translation 1663

Therefore, Jews are given lands of nations in order to manage them and bring about that there the "and the kingship will be Hashem's" be fulfilled,

דעריבער גיט מען אידן ארצות גוים בכדי דערמיט אנפירן און אויפטאן אז דארטן זאל מען אויספירן דער "והיתה לה' המלוכה",

English translation 1664

"For then I will turn to the peoples a pure language, that they may all call upon the name of Hashem, to serve Him with one accord"221,

"אהפוך אל עמים שפה ברורה לקרוא כולם בשם ה' לעבדו שכם אחד" 221,

English translation 1665

and through this they themselves will be "free to study wisdom and perform the commandment",

און דורך דעם זאלן זיי אליין זיין "פנויים ללמוד בחכמה ולעשות המצוה",

English translation 1666

"they might keep His statutes and observe His Torahs".

"ישמרו חוקיו ותורתיו ינצורו".

English translation 1667

And therefore it concludes "Halleluyah",

און דערפאר איז מען דערנאך מסיים "הללוי'",

English translation 1668

that one praises and lauds the Holy One, blessed be He, for giving Jews lands of nations "so that they might keep His statutes and observe His Torahs". This also includes "Halleluyah" as per the explanation of the Midrash222 on the verse223 "Let every soul praise Yah" –

אז מ'איז מהלל ומשבח הקב"ה אויף דעם וואס ער גיט אידן ארצות גוים "בעבור ישמרו חוקיו ותורתיו ינצורו". כולל אויך "הללוי'" כפירוש המדרש 222 עה"פ 223 "כל הנשמה תהלל י-ה" –

English translation 1669

"For every breath a person takes, he must praise the Creator,

"על כל נשימה ונשימה שאדם נושם צריך לקלס לבורא,

English translation 1670

why? 'Let every soul praise Yah, let every breath praise Yah'",

מ"ט כל הנשמה תהלל י-ה כל הנשימה תהלל י-ה",

English translation 1671

meaning, that with every breath and in every point in the world, it will be heard and permeated with G-dliness.

ד.ה. אז בכל נשימה ונשימה ובכל נקודה ונקודה בעולם וועט זיך הערן און זיין דורכגענומען מיט אלקות.

English translation 1672

From this there is also a lesson for now –

דערפון איז אויך א לימוד איצטער –

English translation 1673

even before the redemption:

נאך פאר דער גאולה:

English translation 1674

Since there must be "those who taste life merit"224 from all the matters of the future,

וויבאלד אז עס דארף זיין "טועמי' חיים זכו" 224 פון אלע ענינים דלע"ל,

English translation 1675

including the matter of "and the kingship will be Hashem's"

כולל פון דעם ענין פון "והיתה לה' המלוכה"

English translation 1676

(which brings about that Jews should be free to occupy themselves with Torah and commandments) –

(וואס טוט אויף אז אידן זאלן זיין פנויים צו זיך עוסק זיין בתומ"צ) –

English translation 1677

one must now endeavor to reveal G-dliness throughout the entire world,

דארף מען זיך איצטער משתדל זיין מגלה זיין אלקות בכל העולם כולו,

English translation 1678

in all the lands of the nations.

בכל ארצות הגוים.

English translation 1679

He could argue:

קען ער דאך טענה'ן:

English translation 1680

What do they want from him? He wants to occupy himself with Torah and commandments and the education of his household etc. –

וואס וויל מען פון אים? ער וויל זיך עוסק זיין בתומ"צ און חינוך בני ביתו וכו' –

English translation 1681

why does he also need the distraction of involving himself with gentiles throughout the entire world?

וואס דארף ער האבן אויך דער פיזור הנפש פון זיך פֿאַרנעמען מיט גוים בכל העולם כולו?

English translation 1682

To this he is told,

אויף דעם זאגט מען אים,

English translation 1683

that the service of revealing G-dliness in all the lands of the nations pertains to his individual service,

אז די עבודה פון מגלה זיין אלקות בכל ארצות הגוים איז נוגע צו זיין עבודה פרטית,

English translation 1684

and as long as he has not brought this about in the world, there is a lack in his service.

וכל זמן ער טוט ניט אויף בעולם פעלט אין זיין עבודה.

English translation 1685

Therefore, every Jew has a mission even in the last days of exile

דעריבער האט יעדער איד א שליחות נאך אין די לעצטע טעג פון גלות

English translation 1686

(when there must be "those who taste life merit"),

(ווען עס דארף זיין "טועמי' חיים זכו"),

English translation 1687

that in addition to his own service in Torah study and fulfillment of commandments,

אז נוסף אויף זיין אייגענע עבודה בלימוד התורה וקיום המצוות,

English translation 1688

and the service with his household –

און די עבודה מיט בני ביתו –

English translation 1689

he must also do all that is incumbent upon him to reveal G-dliness in all the lands of the nations.

דארף ער אויך טאן כל התלוי בו צו מגלה זיין אלקות בכל ארצות הגוים.

English translation 1690

And even though "darkness shall cover the earth and thick darkness the peoples" –

ואע"פ אז "החושך יכסה ארץ וערפל לאומים" –

English translation 1691

how can he bring about matters with gentiles in the lands of the nations?

איז ווי קען ער אויפטאן מיט גוים בארצות הגוים?

English translation 1692

He is told:

זאגט מען אים:

English translation 1693

It is indeed "darkness shall cover the earth",

ס'איז טאקע "החושך יכסה ארץ",

English translation 1694

but not regarding a Jew,

אבער ניט בנוגע צו א איד,

English translation 1695

as it was in the days of your exodus from the land of Egypt225,

ווי ס'איז געווען כימי צאתך מארץ מצרים 225,

English translation 1696

that even though in Egypt there was darkness, nevertheless "for all the children of Israel there was light in their dwellings"226.

אז אע"פ וואס אין מצרים איז געווען חושך איז אבער "ולכל בני ישראל הי' אור במושבותם" 226.

English translation 1697

To the extent that even when a Jew entered an Egyptian house

ביז אז אפילו בשעת א איד איז אריין אין א בית מצרי

English translation 1698

(a house of a gentile)

(א בית פון א גוי)

English translation 1699

where all the matters of that gentile were found and under his authority –

וואו עס געפינען זיך אלע ענינים פון דעם גוי ותחת רשותו –

English translation 1700

he also had light, so that "the Jews searched and saw their vessels, and when they left and asked them, they would say, 'We have nothing in our possession,'

איז ביי אים אויך געווען ליכטיק בכדי אז "חפשו ישראל וראו את כליהם וכשיצאו והיו שואלין מהן והיו אומרים אין בידינו כלום,

English translation 1701

he would say to him, 'I saw it in your house, and it is in such and such a place'"227.

אומר לו אני ראיתיו בביתך ובמקום פלוני הוא" 227.

English translation 1702

That is:

דאס הייסט:

English translation 1703

This speaks about a house of an Egyptian,

דאס רעדט זיך וועגן א בית פון א מצרי,

English translation 1704

a gentile,

א גוי,

English translation 1705

and about his vessels,

און וועגן זיינע כלים,

English translation 1706

which according to Torah are his house and the vessels belong to him,

וואס ע"פ תורה איז דאס זיין בית און די כלים באלאנגען צו אים,

English translation 1707

which is why the Jews did not immediately take the vessels

וואס דערפאר האבן אידן ניט גלייך גענומען די כלים

English translation 1708

(during the plague of darkness)

(בשעת מכת חושך)

English translation 1709

but rather they later asked for them from the Egyptians.

נאר זיי האבן עס דערנאך געבעטן בא די מצריים.

English translation 1710

Based on this, a perplexing matter regarding this is understood:

וואס עפ"ז איז מובן א דבר תמוה בענין זה:

English translation 1711

Since the intention was that the Jews should take the vessels from the Egyptians,

וויבאלד אז די כוונה איז אז אידן זאלן נעמען די כלים פון די מצריים,

English translation 1712

and to such an extent that a miracle was made so that the Jews would see the vessels in the houses of the Egyptians –

ועד כדי כך אז דערפאר האט מען געמאכט א נס אז אידן זאלן זען די כלים בבתי המצרים –

English translation 1713

why did the Jews not take the vessels immediately then,

איז פארוואס האבן די אידן גלייך דעמולט ניט גענומען די כלים,

English translation 1714

and it was necessary that the Jews later had to ask for them from the Egyptians and cause them to sin by telling a lie

און מ'האט געדארפט אנקומען אז אידן זאלן דערנאך דארפן דאס בעטן בא די מצרים און זיי מכשיל זיין מיט זאגן א ליגן

English translation 1715

("We have nothing in our possession"),

("אין בידינו כלום"),

English translation 1716

and then they say "I saw it in your house, and it is in such and such a place" and they had to come to a favor from the Egyptian that he should give it back –

און דערנאך זאגן זיי "אני ראיתיו בביתך ובמקום פלוני הוא" און מ'דארף אנקומען צו א טובה פון דעם מצרי אז ער זאל דאס אפגעבן –

English translation 1717

they should not need to come to their favors,

מ'דארף ניט אנקומען צו זייערע טובות,

English translation 1718

and especially according to the claim of Geviha ben Pesisa228 "Give us the wages of the work of six hundred thousand whom you enslaved in Egypt for thirty years and four hundred years," the vessels of the Egyptians certainly belong to them –

ובפרט כטענת גביהא בן פסיסא 228 "תנו לנו שכר עבודה של ששים ריבוא ששיעבדתם במצרים שלשים שנה וארבע מאות שנה" קומט זיי זיכער די כלים פון די מצרים –

English translation 1719

so why did the Jews themselves not take the vessels,

היינט פארוואס האבן אידן אליין ניט גענומען די כלים,

English translation 1720

and had to ask for them from the Egyptians?!

און געדארפט דאס בעטן בא די מצרים?!

English translation 1721

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 1722

A Jew does not take on his own! A Jew does not know what it means to take something on his own. Even when it comes to something that belongs to the Jew –

א איד נעמט ניט אליין! א איד ווייסט ניט וואס דאס מיינט צו אליין נעמען א זאך. אפילו ווען דאס רעדט זיך וועגן א זאך וואס קומט דעם אידן –

English translation 1723

he is given all the knowledge of how and where to find it,

גיט מען אים די אלע ידיעות ווי און וואו ער זאל דאס געפינען,

English translation 1724

but to take it himself –

אבער אליין נעמען דאס –

English translation 1725

where has it ever been heard that a Jew should take on his own! Rather, he must come to the point that the Egyptian gives it back to him.

וואו איז דאס געהערט געווארן אז א איך זאל נעמען אליין! נאר ער דארף אנקומען אז דער מצרי זאל דאס אים אפגעבן.

English translation 1726

From this, it is also understood in the present time,

וואס דערפון איז אויך מובן בזמן הזה,

English translation 1727

that even though "darkness shall cover the earth", nevertheless among Jews there is light even when they find themselves in the lands of the nations in a house of a gentile,

אז אע"פ וואס "החושך יכסה ארץ" איז אבער בא אידן לייכט אור אפילו בשעת זיי געפינען זיך אין ארצות גוים אין א בית פון א גוי,

English translation 1728

and this gives them the strength to accomplish the refinement of the gentiles,

און דאס גיט זיי דעם כח צו אויפטאן דעם בירור פון די גוים,

English translation 1729

as preparation for the state of "and the kingship will be Hashem's".

אלס הכנה צו דעם מצב פון "והיתה לה' המלוכה".

English translation 1730

The practical lesson from this:

די הוראה דערפון בפשטות:

English translation 1731

A Jew might think –

א איד קען דאך מיינען –

English translation 1732

what does he have to do with the world and with gentiles,

וואס האט ער צוטאן מיט וועלט און מיט גוים,

English translation 1733

he does not need to come to this,

ער דארף דערצו ניט אנקומען,

English translation 1734

he enjoys the world when he is locked in his own four cubits and studies Torah and fulfills commandments,

ער האט הנאה פון וועלט בשעת ער געפינט זיך פארשפארט אין זיינע אייגענע ד' אמות און לערנט תורה און איז מקיים מצוות,

English translation 1735

and educates his household,

און איז מחנך בני ביתו,

English translation 1736

And especially since he studies Chassidus and understands Chassidus,

ובפרט נאך אז ער לערנט חסידות און פארשטייט חסידות,

English translation 1737

and especially since new Chassidic discourses of our Rebbes are being revealed that until now were not,

ובפרט אז עס ווערן נתגלה נייע מאמרי חסידות פון רבותינו נשיאינו וואס זיינען ביז איצטער ניט געווען,

English translation 1738

Until –

ביז –

English translation 1739

in the words of my revered father-in-law, the Rebbe, leader of our generation, in the continuation of the Hillula229 –

בלשון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו בהמשך ההילולא 229 –

English translation 1740

that one "squanders all the treasures of precious wealth that was gathered and collected over many years from generation to generation and which was never used for anything,

אז מ'איז "מבזבז כל סגולות האוצרות דהון יקר הנאסף והנקבץ במשך כמה שנים מדור אחר דור ואשר מעולם לא השתמש מזה לשום דבר,

English translation 1741

and hidden and sealed from the eye of every beholder,

וכמוס וחתום מעין כל רואה,

English translation 1742

behold, at the time of waging war, he squanders all the treasures",

הנה בעת ניצוח המלחמה הוא מבזבז כל האוצרות",

English translation 1743

and one squanders the treasures specifically for the soldiers,

און מ'איז מבזבז די אוצרות דוקא פאר די אנשי חיל,

English translation 1744

the simple people,

די אנשים פשוטים,

English translation 1745

who specifically go into the war and bring the victory.

וואס דוקא זיי גייען אין דער מלחמה און ברענגען דעם נצחון.

English translation 1746

What in the allegory it means,

וואס אין דעם נמשל מיינט עס,

English translation 1747

that because of the war with "the footsteps of Your anointed have been insulted" in this last generation,

אז צוליב דער מלחמה מיט "חרפו עקבות משיחך" 230 בדור זה האחרון 231,

English translation 1748

which is the final war,

וואס זי איז די לעצטע מלחמה,

English translation 1749

because "at that time there will not be war",

ווייל "באותו הזמן לא יהי' כו' מלחמה" 232,

English translation 1750

consequently there is no longer time to set aside –

במילא איז שוין ניטא קיין צייט ווען צו אפלייגן –

English translation 1751

one squanders all the treasures,

איז מען מבזבז אלע אוצרות,

English translation 1752

all the Chassidus discourses,

אלע מאמרי חסידות,

English translation 1753

even "that which was gathered and collected over many years from generation to generation",

אפילו "הנאסף והנקבץ במשך כמה שנים מדור אחר דור",

English translation 1754

by him and by his fathers,

על ידו וע"י אבותיו 233,

English translation 1755

"and which he never used for anything,

"ואשר מעולם לא השתמש מזה לשום דבר,

English translation 1756

and hidden and sealed from the eye of every beholder".

וכמוס וחתום מעין כל רואה".

English translation 1757

And as one sees in actuality,

און ווי מ'זעט בפועל,

English translation 1758

that now Chassidus discourses are being revealed which until now were not revealed and were hidden for many years from generation to generation,

אז איצטער ווערן נתגלה מאמרי חסידות וואס זיינען ביז איצטער ניט נתגלה געווארן און זיינען געווען באהאלטן במשך כמה שנים מדור אחר דור,

English translation 1759

both in the generation of the Nasi of our generation,

סיי בדור נשיא דורנו,

English translation 1760

and in the generation before him

סיי בדור שלפניו

English translation 1761

(the generation of his father,

(דור אביו,

English translation 1762

the Rebbe (the Maharash) of blessed memory),

דער רבי (מהורש"ב) נ"ע),

English translation 1763

until even our Rebbes and Nesiim themselves "never used it for anything",

ביז אז אויך רבותינו נשיאינו אליין "מעולם לא השתמשו מזה לשום דבר",

English translation 1764

even not for themselves,

אפילו ניט צוליב זיך אליין,

English translation 1765

as one sees that there are discourses which have now been revealed that are not brought at all in the discourses of his holiness our master and teacher the Rebbe and in the discourses of his holiness the Rebbe of blessed memory.

ווי מ'זעט אז עס זיינען דא מאמרים וואס זיינען איצטער נתגלה געווארן וואס ברענגען זיך אינגאנצן ניט בדרושי כ"ק מו"ח אדמו"ר ובדרושי כ"ק אדמו"ר נ"ע.

English translation 1766

And based on this one must explain the word of the Rebbe of blessed memory,

ועפ"ז יש לבאר דער ווארט פון דעם רבי'ן נ"ע,

English translation 1767

that there are discourses of the middle Rebbe that one did not begin to work on them. –

אז עס זיינען דא מאמרים פון דעם מיטעלן רבי'ן וואס מ'האט ניט אנגעהויבן טאן אין זיי. –

English translation 1768

Explicitly he said this only regarding the middle Rebbe,

בפירוש האט ער דאס געזאגט נאר בנוגע צו דעם מיטעלן רבי'ן,

English translation 1769

but presumably,

אבער מסתמא,

English translation 1770

or certainly,

אדער זיכער,

English translation 1771

it was also so regarding many discourses of the old Rebbe,

איז אזוי אויך געווען בנוגע צו כמה מאמרים פון דעם אלטן רבי'ן,

English translation 1772

that one did not begin to work on them 233*.

אז מ'האט ניט אנגעהויבן טאן אין זיי 233*.

English translation 1773

And it is understood that he is not speaking here about the common people but about those who need to work on the discourses,

וכמובן אז ער רעדט דא ניט וועגן עמא דבר נאר וועגן די וואס דארפן טאן אין די מאמרים,

English translation 1774

beginning from the Nesiim themselves,

אנהויבנדיק פון די נשיאים אליין,

English translation 1775

including the Rebbe of blessed memory himself,

כולל דער רבי נ"ע אליין,

English translation 1776

that there are discourses of the middle Rebbe etc. that one did not begin to work on them.

אז עס זיינען דא מאמרים פון דעם מיטעלן רבי'ן וכו' וואס מ'האט ניט אנגעהויבן טאן אין זיי.

English translation 1777

So the explanation in this is understood based on the above:

איז דער ביאור בזה מובן ע"פ הנ"ל:

English translation 1778

The Rebbe of blessed memory speaks about the discourses,

דער רבי נ"ע רעדט וועגן די מאמרים,

English translation 1779

the treasures,

די אוצרות,

English translation 1780

which "he never used for anything",

וואס "מעולם לא השתמש מזה לשום דבר",

English translation 1781

also not for himself,

אויך ניט צוליב זיך אליין,

English translation 1782

therefore he had not yet begun to work on them;

דערפאר האט ער אין זיי נאך ניט אנגעהויבן טאן;

English translation 1783

but in this last generation,

אבער בדור זה האחרון,

English translation 1784

at the time of the final war,

בא די מלחמה הכי אחרונה,

English translation 1785

one reveals and squanders also the discourses

איז מען מגלה ומבזבז אויך די מאמרים

English translation 1786

(treasures),

(אוצרות),

English translation 1787

and one will reveal more.

און מ'וועט מגלה זיין נאכמער.

English translation 1788

Based on the above one will understand why his holiness our master and teacher the Rebbe Nasi of our generation writes about the allegory of the squandering of the treasures in his final discourse,

ע"פ הנ"ל וועט מען פארשטיין פארוואס כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו שרייבט וועגן דעם משל פון בזבוז האוצרות אין זיין מאמר האחרון,

English translation 1789

the discourse of the Hillula. For at first glance it is not understood:

מאמר ההילולא. דלכאורה איז ניט מובן:

English translation 1790

In general one speaks in a Chassidus discourse only about the most essential matters. Particularly in the final discourse in his lifetime in this world. For then it stands revealed "all the toil of man that his soul toils in his life" and they are "the maker of salvations within the land",

בכלל רעדט מען אין א מאמר חסידות נאר וועגן ענינים הכי עיקריים. בפרט אין דער מאמר האחרון בחיים חיותו בעלמא דין. וואס דעמולט שטייט בגלוי "כל עמל האדם שעמלה נפשו בחייו" 234 און זיי זיינען "פועל ישועות בקרב הארץ" 235,

English translation 1791

which is the continuation of the Hillula "I have come to My garden" mentioned above –

וואס דאס איז דער המשך ההילולא באתי לגני הנ"ל –

English translation 1792

which the Nasi of our generation had published the continuation in its entirety while still in his lifetime in this world so that it should be printed,

וואס נשיא דורנו האט דאך ארויסגעגעבן דעם המשך עד תומו נאך בחיים חיותו בעלמא דין על מנת אז מ'זאל דאס אפדרוקן,

English translation 1793

including also the continuation

כולל אויך דער המשך

English translation 1794

(which was printed after his passing)

(וואס איז אפגעדרוקט געווארן לאחרי הסתלקותו)

English translation 1795

where it speaks about the allegory of the squandering of the treasures.

וואו עס רעדט זיך וועגן דעם משל פון בזבוז האוצרות.

English translation 1796

And based on this one must understand:

ועפ"ז דארף מען פארשטיין:

English translation 1797

Why is the allegory of the squandering of the treasures because of the victory of the war such an essential matter that he needs to bring it in his final discourse in his lifetime in this world?

פארוואס איז דער משל פון בזבוז האוצרות צוליב נצחון המלחמה אזא ענין עיקרי אז ער דארף דאס ברענגען אין דעם מאמר האחרון שלו בחיים חיותו בעלמא דין?

English translation 1798

On the contrary:

אדרבה:

English translation 1799

What does it matter at all to people like us what happens with a king of flesh and blood,

וואס איז בכלל נוגע לאנשים כערכנו וואס עס טוט זיך מיט א מלך בשר ודם,

English translation 1800

and particularly with his treasures,

ובפרט מיט זיינע אוצרות,

English translation 1801

and particularly when it speaks about such treasures that he does not reveal to anyone "and which he never used for anything,

ובפרט אז עס רעדט זיך וועגן אזוינע אוצרות וואס ער איז צו קיינעם ניט מגלה "ואשר מעולם לא השתמש מזה לשום דבר,

English translation 1802

and hidden and sealed from the eye of every beholder",

וכמוס וחתום מעין כל רואה",

English translation 1803

consequently no one knows about the treasures. It could be that the king says that there are treasures,

במילא ווייסט דאך קיינער ניט וועגן די אוצרות. עס קען זיין אז דער מלך זאל זאגן אז עס זיינען דא אוצרות,

English translation 1804

but the details of this he does not reveal,

אבער די פרטים בזה איז ער ניט מגלה,

English translation 1805

all the more so since he himself does not use them,

במכ"ש דערפון וואס ער אליין באנוצט זיך ניט דערמיט,

English translation 1806

and simply speaking about it is not applicable by a king,

און סתם רעדן וועגן דעם איז דאך ניט שייך ביי א מלך,

English translation 1807

because he speaks only about what is relevant in actuality,

ווייל ער רעדט נאר וואס איז נוגע בפועל,

English translation 1808

not mere matters –

ניט סתם ענינים –

English translation 1809

then why does he speak about the allegory of the squandering of the treasures in the discourse of the Hillula,

היינט פארוואס רעדט ער וועגן דעם משל פון בזבוז האוצרות אין דעם מאמר ההילולא,

English translation 1810

his final discourse in his lifetime in this world?

דער מאמר האחרון שלו בחיים חיותו בעלמא דין?

English translation 1811

And particularly since he brings the allegory with all the details;

ובפרט אז ער ברענגט נאך דעם משל מיט אלע פרטים;

English translation 1812

the allegory is also brought in the discourses of the Nesiim before him,

דער משל ברענגט זיך אויך אין די דרושים פון די נשיאים שלפניו,

English translation 1813

from the Tzemach Tzedek,

פון דעם צ"צ,

English translation 1814

the Rebbe Maharash and from the Rebbe of blessed memory etc.,

דער רבי מהר"ש און פון דעם רבי'ן נ"ע וכו' 236,

English translation 1815

but there not all the details are brought,

אבער דארטן ברענגען זיך ניט אלע פרטים,

English translation 1816

unlike in the continuation of the Hillula he is precise to bring all the details and interpret them etc.

משא"כ אין דעם המשך ההילולא איז ער מדייק ברענגען אלע פרטים און זיי אויסטייטשן וכו'.

English translation 1817

So the explanation in this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 1818

Since this is the last discourse of our leader in his life and vitality in this world in the year 5710,

וויבאלד אז דאס איז דער מאמר האחרון שלו בחיים חיותו בעלמא דין בשנת תש"י,

English translation 1819

before he was elevated to a higher world –

איידער ער איז נתעלה געווארן לעולם נעלה יותר –

English translation 1820

That also after 5710 he does not forsake the flock of his pasture,

וואס אויך לאחרי תש"י איז לא יעזוב צאן מרעיתו 237,

English translation 1821

and on the contrary:

ואדרבה:

English translation 1822

According to the principle of ascending in holiness,

ע"פ הכלל פון מעלין בקודש,

English translation 1823

there comes in each and every year more in the connection of the leader of our generation with the flock of his pasture. From this it is understood,

קומט צו בכל שנה ושנה נאכמער אין דעם קשר פוו נשיא דורנו מיט צאן מרעיתו. וואס מזה מובן,

English translation 1824

that in the year 5746 the connection is in a higher manner than it was in the year 5745.

אז בשנת תשמ"ו איז דער קשר באופן נעלה יותר ווי דאס איז געווען בשנת תשמ"ה.

English translation 1825

And so on until the coming of our righteous Moshiach and also after this, because also then he will be a leader,

און אזוי ווייטער עד ביאת משיח צדקנו און אויך לאחרי זה ווייל אויך דעמולט וועט ער זיין א נשיא,

English translation 1826

although then it will be "they shall not teach anymore each man his neighbor etc., for they shall all know Me from their smallest to their greatest,"

דאע"פ וואס דעמולט וועט זיין "לא ילמדו עוד איש את רעהו גו' כי כולם ידעו אותי למקטנם ועד גדולם" 238,

English translation 1827

that is, that also then there will be "from their smallest to their greatest,"

ד.ה. אז אויך דעמולט וועט זיין "קטנם ועד גדולם" 239,

English translation 1828

consequently it is understood that there will be recipients and students and leaders from whom they receive,

במילא איז פארשטאנדיק אז עס וועלן זיין מקבלים ותלמידים און נשיאים פון וועמען זיי זיינען מקבל,

English translation 1829

and since the people of this generation are the students of the leader of our generation,

און וויבאלד אז אנשי דור זה זיינען די תלמידים פון נשיא דורנו,

English translation 1830

they will then continue to be his students and he will be the leader.

וועלן זיי דעמולט ווייטער זיין זיינע תלמידים און ער וועט זיין דער נשיא 240.

English translation 1831

And although "they shall all know Me from their smallest to their greatest" –

ואע"פ אז "כולם ידעו אותי למקטנם ועד גדולם" –

English translation 1832

but the connection with "Me"

ווערט אבער דער קשר מיט "אותי"

English translation 1833

(Essence and Being)

(עצמות ומהות)

English translation 1834

will be through the connecting intermediary of our righteous Moshiach and the leader of our generation,

זיין דורך דער ממוצע המחבר פון משיח צדקנו און נשיא דורנו,

English translation 1835

as explained in Bava Metzia that a connecting intermediary is not like a separating intermediary,

כמבואר בב"מ 241 אז א ממוצע המחבר איז ניט ווי א ממוצע המפסיק,

English translation 1836

an interpreter

א מתורגמן

English translation 1837

(for example),

(לדוגמא),

English translation 1838

who separates between the two sides that he connects,

וואס איז מפסיק צווישן די צוויי צדדים וואס ער איז מחבר,

English translation 1839

rather the connecting intermediary connects them until they become one actual thing –

נאר דער ממוצע המחבר איז זיי מחבר ביז אז זיי ווערן איין זאך ממש –

English translation 1840

Therefore, since the continuation of the hillula is the last discourse of the leader of our generation in his life and vitality in this world –

איז וויבאלד אז דער המשך ההילולא איז מאמר האחרון פון נשיא דורנו בחיים חיותו בעלמא דין –

English translation 1841

before he is elevated from this physical world to a higher world,

איז איידער ער ווערט נתעלה פון עוה"ז הגשמי לעולם נעלה יותר,

English translation 1842

the leader of our generation issues a directive to all the people of the generation,

גיט ארויס נשיא דורנו א הוראה צו כל אנשי הדור,

English translation 1843

that in this last generation of exile,

אז בדור זה האחרון פון גלות,

English translation 1844

when now we are holding at the final war of "they have insulted the footsteps of Your Moshiach" after which there is no war,

וואס דעמולט האלט מען די לעצטע מלחמה פון "חרפו עקבות משיחך" שאין אחרי' מלחמה,

English translation 1845

איז ער

English translation 1846

(the king and leader of the generation)

(דער מלך ונשיא הדור)

English translation 1847

"squanders all the treasures of the precious wealth gathered and collected over many years from generation to generation,"

"מבזבז כל סגולות האוצרות דהון יקר הנאסף והנקבץ במשך כמה שנים מדור אחר דור",

English translation 1848

his treasures and the treasures of his fathers,

אוצרות שלו ואוצרות אבותיו,

English translation 1849

both the leader of our generation,

סיי נשיא דורנו,

English translation 1850

and his father the Rebbe of blessed memory

און סיי אביו דער רבי נ"ע

English translation 1851

(who is his successor),

(וואס ער איז ממלא מקומו),

English translation 1852

and such treasures "which he never used for anything,

און אזוינע אוצרות "אשר מעולם לא השתמש מזה לשום דבר,

English translation 1853

and hidden and sealed from the eye of every beholder,"

וכמוס וחתום מעין כל רואה",

English translation 1854

even from the leaders themselves,

אפילו צו די נשיאים אליין,

English translation 1855

until there are matters that have not yet been begun to be dealt with –

ביז אז עס זיינען דא ענינים וואס מ'האט נאך ניט אנגעהויבן טאן אין זיי –

English translation 1856

but specifically now,

איז אבער דוקא איצטער,

English translation 1857

in this last generation. "At the time of the war

בדור זה האחרון. "בעת ניצוח המלחמה

English translation 1858

(of the footsteps of Moshiach)

(פון עקבתא דמשיחא)

English translation 1859

he squanders all the treasures."

הוא מבזבז כל האוצרות".

English translation 1860

And to whom are the treasures squandered –

און צו וועמען איז מען מבזבז די אוצרות –

English translation 1861

they are squandered to the simple men of valor who go out to war.

איז מען זיי מבזבז צו די פשוט'ע אנשי חיל וואס זיי גייען ארויס למלחמה.

English translation 1862

That is, in the allegory –

ד.ה. אין נמשל –

English translation 1863

that one reveals the treasures of Chassidus

אז מ'איז מגלה די אוצרות החסידות

English translation 1864

(which until now were never revealed even to oneself)

(וואס ביז איצטער האט מען זיי קיינמאל ניט מגלה געווען אפילו ניט צו זיך)

English translation 1865

specifically to the simple men of valor who go to war against "they have insulted the footsteps of Your Moshiach."

דוקא צו די פשוט'ע אנשי חיל וואס גייען במלחמה קעגן "חרפו עקבות משיחך".

English translation 1866

That is, contrary to the opinion of those who err that the treasures pertain only to select individuals,

ד.ה. שלא כדעת הטועים אז די אוצרות זיינען שייך נאר ליחידי סגולה,

English translation 1867

and in order to receive the treasures one must first study Nigleh and Chassidus etc.,

און בכדי באקומען די אוצרות דארף מען פריער לערנען נגלה און חסידות וכו',

English translation 1868

rather on the contrary –

נאר אדרבה –

English translation 1869

one gives away the treasures specifically to the simple men of valor,

מ'גיט אפ די אוצרות דוקא צו די פשוט'ע אנשי חיל,

English translation 1870

who fulfill the will of the leader of our generation without asking "why."

וואס זיינען מקיים רצון נשיא דורנו אן פרעגן "פארוואס".

English translation 1871

As is known the saying of the leader of our generation that there is no why! One does not ask a question and one gives an answer and afterwards one does,

כידוע פתגם נשיא דורנו אז ס'איז ניטא קיין פארוואס! ניט מ'פרעגט א קשיא און מ'גיט א תירוץ און דערנאך טוט מען,

English translation 1872

rather from the outset there is no why,

נאר ס'איז לכתחילה ניטא קיין פארוואס,

English translation 1873

rather one does everything that one is told!

נאר מ'טוט אלץ וואס מ'הייסט!

English translation 1874

One tells him to go disseminate the wellsprings –

מ'הייסט אים גיין מפיץ זיין די מעינות –

English translation 1875

he goes himself and does not send a messenger. One tells him to go disseminate the wellsprings abroad –

גייט ער אליין און שיקט ניט קיין שליח. מ'הייסט אים גיין מפיץ זיין די מעינות אין חוצה –

English translation 1876

he goes abroad. The only thing he needs to know is –

גייט ער אין חוצה. די איינציקע זאך וואס ער דארף וויסן איז –

English translation 1877

what is wanted from him,

וואס מ'וויל פון אים,

English translation 1878

but after this he does not need to know any other thing and he does not ask why,

אבער לאחרי זה דארף ער ניט וויסן קיין אנדער זאך און ער פרעגט ניט פארוואס,

English translation 1879

he actually does that which one tells him to do.

ער טוט בפועל דאס וואס מ'הייסט אים טאן.

English translation 1880

And when one tells him to go out to the final war of exile,

און בשעת מ'הייסט אים ארויסגיין אין די מלחמה האחרונה פון גלות,

English translation 1881

to conquer and to refine all the lands of the nations

צו כובש זיין און מברר זיין כל ארצות גוים

English translation 1882

(a taste of "and the kingdom will be the L-rd's" forever) –

(מעין פון "והיתה לה' המלוכה" לע"ל) –

English translation 1883

he does what one tells him. And therefore one squanders the treasures specifically to the simple men of valor who go to that war.

טוט ער וואס מ'הייסט. און דערפאר איז מען מבזבז די אוצרות דוקא צו די פשוט'ע אנשי חיל וואס גייען אין דער מלחמה.

English translation 1884

And as mentioned above,

וכאמור לעיל,

English translation 1885

that the reason why one squanders all the treasures of Chassidus that were not revealed until now specifically now –

אז דער טעם פארוואס מ'איז מבזבז אלע אוצרות החסידות שלא נתגלו עד עתה דוקא איצטער –

English translation 1886

because this is the final "war" in this last exile,

ווייל דאס איז די לעצטע "מלחמה" בגלות זה האחרון,

English translation 1887

and there is no time to postpone –

און ס'איז ניטא אויף ווען צו אפלייגן –

English translation 1888

therefore in order to be victorious in this final war one squanders all the treasures.

איז בכדי צו מנצח זיין אט די לעצטע מלחמה איז מען מבזבז אלע אוצרות.

English translation 1889

What the war also includes –

וואס די מלחמה איז אויך כולל –

English translation 1890

the conquest and the refinement of all the lands of the nations,

דער כיבוש און דער בירור פון כל ארצות הגוים,

English translation 1891

similar to and as "those who taste life merit" of "and the kingdom shall be the Lord's" in the future redemption.

מעין און אלס "טועמי' חיים זכו" פון "והיתה לה' המלוכה" בגאולה העתידה.

English translation 1892

It follows,

קומט אויס,

English translation 1893

that the war and conquest of all the lands of the nations

אז דער מלחמה וכיבוש פון כל ארצות גוים

English translation 1894

(even during the time of exile)

(נאך בזמן הגלות)

English translation 1895

is a part of the service of every single Jew. And through the fact that one goes out to war,

איז א חלק פון דער עבודה פון כאו"א מישראל. און דורך דעם וואס מ'גייט ארויס אין דער מלחמה,

English translation 1896

not only is nothing lacking in his service,

איז ניט נאר וואס דעמולט פעלט ניט בעבודתו,

English translation 1897

but it adds to his personal service –

נאר דאס גיט צו בעבודתו הפרטית –

English translation 1898

because specifically for this reason one expends all the treasures of Chassidus.

ווייל דוקא צוליב דעם איז מען מבזבז כל אוצרות החסידות.

English translation 1899

And through the victory of the war, one causes that the verse "and He gave them the lands of the nations, and they inherited the toil of the peoples" be fulfilled.

און דורך דעם נצחון המלחמה טוט מען אויף אז עס זאל מקויים ווערן דער "ויתן להם ארצות גוים ועמל לאומים יירשו".

English translation 1900

And therefore one thanks the Most High –

און דערפאר דאנקט מען אפ דעם אויבערשטן –

English translation 1901

"Halleluyah",

"הללוי'",

English translation 1902

until "for every breath, praise the Lord".

ביז אז "על כל נשימה ונשימה תהלל י"ה".

English translation 1903

And may it be His will that this be fulfilled very soon,

ויה"ר אז דאס זאל אלץ מקויים ווערן בקרוב ממש,

English translation 1904

with the coming of Mashiach our righteous one,

בביאת משיח צדקנו,

English translation 1905

and all of us within the entirety of Israel will go out from exile,

און מיר אלע בתוך כלל ישראל וועלן ארויסגיין פון גלות,

English translation 1906

and speedily in our very days.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1907

The concept in the service of man in the glosses on the Zohar can be understood according to what is explained in many places

דער ענין אין עבודת האדם אין די הערות אויפן זהר קען מען פארשטיין ע"פ המבואר בכ"מ

English translation 1908

(and in brief in Igeres HaTeshuvah,

(ובקיצור אין אגה"ת 242,

English translation 1909

and as it is also said in the Kriyas Shema She'al HaMitah –

און ווי מ'זאגט עס אויך אין קריאת שמע שעל המטה 243 –

English translation 1910

as brought earlier in the maamar),

ווי געבראכט פריער אין מאמר 244),

English translation 1911

that all the mitzvos are dependent on the four letters of the Name Havayah,

אז כל המצוות תלויות בד' אותיות דשם הוי',

English translation 1912

there are mitzvos that are dependent on the yud of the Name Havayah,

עס זיינען דא מצוות וואס זיינען תלוי אין דער יו"ד פון שם הוי',

English translation 1913

mitzvos dependent on the first hei,

מצוות התלויות אין דער ה"א ראשונה,

English translation 1914

mitzvos dependent on the vav,

מצוות התלויות אין דעם וא"ו,

English translation 1915

and mitzvos dependent on the last hei.

און מצוות התלויות בה"א אחרונה.

English translation 1916

And as it is stated in the Zohar on the verse "and you shall do them",

און ווי עס שטייט אין זהר 245 עה"פ 246 "ועשיתם אותם",

English translation 1917

"them" is written, I consider it upon you as if you made Me,

אתם כתיב מעלה אני עליכם כאילו עשאוני,

English translation 1918

that is, that through the fulfillment of the mitzvos one causes the building of the sefiros of Zeir Anpin

ד.ה. אז דורך קיום המצוות טוט מען אויף בנין הספירות דז"א

English translation 1919

(the Name Havayah),

(שם הוי'),

English translation 1920

which is arrayed in the four letters of the Name Havayah.

וואס שטעלט זיך אויס אין די ד' אותיות דשם הוי'.

English translation 1921

Which in the letters of the service of man is the concept of "all are engraved in the Name of the Holy One, blessed be He, and all those words come and ascend and descend and are engraved there",

וואס דאס איז באותיות פון עבודת האדם דער ענין פון "כלהו מתגלפי בשמא דקב"ה וכל אינון מלין הוו אתיין וסלקין ונחתין ומתגלפין תמן",

English translation 1922

which the four expressions correspond to the four letters of the Name Havayah

וואס די ד' לשונות זיינען כנגד די ד' אותיות דשם הוי'

English translation 1923

("because the words are in the Name of the Holy One, blessed be He").

("כי המלין הם בשמא דקוב"ה").

English translation 1924

Afterwards he explains in the gloss,

דערנאך איז ער מבאר אין דער הערה,

English translation 1925

that this is in the manner of Akudim, which is the drawing down of the light from the mouth of Adam Kadmon

אז דאס איז ע"ד כמו עקודים שהוא המשכת האור מפה דא"ק

English translation 1926

(which is the concept of speech and words)

(שהוא ענין דבור ומלין)

English translation 1927

it is in these four aspects etc.,

הוא בד' בחינות אלו כו',

English translation 1928

and afterwards "each and every word came before Moshe to be engraved by his hand and stood before him",

ואח"כ כל מלה ומלה הוה אתייא קמי משה לאתגלפא על ידוי וקיימא קמי',

English translation 1929

it is what was drawn afterwards from Akudim to the aspect of Nekudim",

הוא מה שנמשך אח"כ מעקודים לבחי' נקודים",

English translation 1930

and "there ten vessels were revealed,

וואס "שם נתגלו עשר כלים,

English translation 1931

this is what was said 'each and every word',

זהו מה שאמר כל מלה ומלה,

English translation 1932

meaning each and every word in and of itself,

היינו כל מלה ומלה בפ"ע,

English translation 1933

not like in Akudim where all of them are in one vessel,

לא כמו בעקודים ששם כולם בכלי אחד,

English translation 1934

therefore it stated 'all the words',

שלכן נקט כלהו מלי,

English translation 1935

and 'all those words',

וכל אינן מלין,

English translation 1936

in contrast to Nekudim where it is 'each and every word in and of itself'".

משא"כ בנקודים הוא כל מלה ומלה בפ"ע".

English translation 1937

And the concept:

והענין:

English translation 1938

In the world of Akudim, all the sefiros

אין עולם העקודים 247 זיינען אלע ספירות

English translation 1939

(lights),

(אורות),

English translation 1940

even the sefiros without end,

ביז אויך ספירות אין קץ 248,

English translation 1941

are bound in one vessel.

עקודים בכלי אחד 247.

English translation 1942

That is, that there, in all the sefiros, is perceived –

ד.ה. אז דארטן הערט זיך אין אלע ספירות –

English translation 1943

the aspect of one,

בחי' אחד,

English translation 1944

until the aspect of yachid,

ביז בחי' יחיד,

English translation 1945

the Unique One of the world,

יחידו של עולם,

English translation 1946

in the manner that it was on the first day

ע"ד ווי ס'איז געווען ביום אחד

English translation 1947

(of the act of Creation)

(פון מעשה בראשית)

English translation 1948

when the Unique One of the world illuminated throughout the entire world.

וואס דעמולט האט מאיר געווען בכל העולם יחידו של עולם 249.

English translation 1949

That is, that in the world of Akudim, the general concept is perceived in all the sefiros –

ד.ה. אז בעולם העקודים הערט זיך דער ענין כללי בכל הספירות –

English translation 1950

the Unique One of the world.

יחידו של עולם.

English translation 1951

In contrast, below this, in the world of Nekudim until the world of Atzilus, the sefiros divide into ten vessels,

משא"כ למטה מזה בעולם הנקודים 250 ביז אין עולם האצילות טיילן זיך די ספירות אויף עשר כלים,

English translation 1952

ten and not nine, ten and not eleven. And the concept in this is –

עשר ולא תשע עשר ולא אחד עשר 251. וואס דער ענין בזה איז –

English translation 1953

that there is not perceived

אז דארטן הערט זיך ניט

English translation 1954

(only)

(בלויז)

English translation 1955

the general concept that is in all the sefiros, but rather

דער ענין כללי שבכל הספירות, נאר

English translation 1956

(also)

(אויך)

English translation 1957

the particular concept that is in each and every sefirah in and of itself.

דער ענין פרטי שבכל ספירה בפ"ע.

English translation 1958

And in service:

ובעבודה:

English translation 1959

In the fulfillment of the mitzvos –

אין קיום המצוות –

English translation 1960

which are dependent on the four letters of the Name Havayah –

וואס זיינען תלויות בד' אותיות דשם הוי' –

English translation 1961

there must be two concepts:

דארפן זיין צוויי ענינים:

English translation 1962

the general intention,

די כוונה כללית,

English translation 1963

by virtue of which the Unique One of the world is perceived in all the mitzvos. And the particular intention,

וואס מצד דעם הערט זיך אין אלע מצוות יחידו של עולם. און די כוונה פרטית,

English translation 1964

in which the particular concept of each and every mitzvah is perceived

וואס אין דעם הערט זיך דער ענין פרטי שבכל מצוה ומצוה

English translation 1965

(and see at length later, section 50).

(וראה בארוכה לקמן ס"נ).

English translation 1966

And according to the aforementioned points, one can understand all the details in this in the service of man.

וואס ע"פ נקודות הנ"ל קען מען פארשטיין די אלע פרטים שבזה אין עבודת האדם.

English translation 1967

The explanation in today's lesson in the Rambam:

דער ביאור אין דעם היינטיקן שיעור אין רמב"ם:

English translation 1968

The difference between the thought of "pigul" which invalidates the entire offering,

דער חילוק צווישן מחשבת "פיגול" וועלכע פסל'ט דעם גאנצן קרבן,

English translation 1969

and actual "nosar" which invalidates only the remaining part is understood simply:

מיט "נותר" בפועל וואס פסל'ט נאר דעם חלק הנותר איז מובן בפשטות:

English translation 1970

When it concerns the thought that invalidates the offering and makes it "pigul",

בשעת עס רעדט זיך וועגן דער מחשבה וואס פסל'ט דעם קרבן און מאכט פון אים "פיגול",

English translation 1971

it is a thought that is connected with the entirety of the offering,

איז עס א מחשבה וואס איז פארבונדן מיט כללות הקרבן,

English translation 1972

with a concept that is a fundamental element in the offering. Like the "four services" that the Rambam enumerates regarding a "slaughtered offering" *251

מיט אן ענין וואס איז אן עיקר אין דעם קרבן. ווי די "ארבע עבודות" וואס דער רמב"ם רעכנט אויס בנוגע צו "זבח" *251

English translation 1973

(and likewise the "two things" in a bird offering,

(ועד"ז די "שני דברים" ביי קרבן העוף,

English translation 1974

or the "four things" in "meal offerings that are scooped").

אדער די ארבעה דברים ביי "מנחות הנקמצות").

English translation 1975

And as we see from the first of the "four services" –

און ווי מ'זעט פון דער ערשטער פון די "ארבע עבודות" –

English translation 1976

"slaughtering",

"שחיטה",

English translation 1977

that "slaughtering" is not only a "detail" of the offering,

אז "שחיטה" איז ניט נאר א "פרט" פון דעם קרבן,

English translation 1978

but it pertains to the entirety of the offering;

נאר זי איז נוגע צו כללות הקרבן;

English translation 1979

through the action of slaughtering

דורך דער פעולה פון שחיטה

English translation 1980

(which is a single action)

(וואס איז א פעולה אחת)

English translation 1981

the service of slaughtering is performed upon the entire offering in its entirety

ווערט אויפגעטאן די עבודה פון שחיטה בכל הקרבן כולו

English translation 1982

(i.e., although the slaughtering is only at the neck,

(ד.ה. כאטש די שחיטה איז בלויז בצואר,

English translation 1983

and in the neck itself only the "signs" therein,

און אין צואר גופא נאר די "סימנים" שבו,

English translation 1984

and between them themselves only the "majority of the signs" –

ביז צווישן זיי גופא נאר דער "רוב הסימנים" 252 –

English translation 1985

it renders fit also the fetus in the animal's womb;

איז דאס מכשיר אויך דעם עובר שבמעי הבהמה 253;

English translation 1986

and regarding a bird, a majority of one sign is sufficient).

ובנוגע לעוף איז דאך גענוג רובו של סימן אחד 252).

English translation 1987

Consequently, it is understood why the action of thought in the offering at the time of slaughtering affects the entire offering.

במילא איז מובן פארוואס די פעולת המחשבה אין דעם קרבן בשעת השחיטה איז פועל אויפן גאנצן קרבן.

English translation 1988

And more deeply:

ובעומק יותר:

English translation 1989

the essence of the matter of thought is also a general matter that encompasses the entire existence,

דער מהות פון ענין המחשבה איז אויך אן ענין כללי וואס איז כולל די גאנצע מציאות,

English translation 1990

as we see from this that all thoughts of a person are in one mind,

ווי מ'זעט דערפון וואס אלע מחשבות פון א מענטשן זיינען אין איין מוח,

English translation 1991

i.e., this is a general matter that pertains to the entire person.

ד.ה. דאס איז אן ענין כללי וואס איז נוגע צו כל האדם.

English translation 1992

[And although a person can think several thoughts simultaneously (as it is sometimes stated) –

[און כאטש אז א מענטש קען טראכטן כמה מחשבות בבת אחת (ווי עס שטייט לפעמים 254) –

English translation 1993

they are nevertheless all thoughts of one person].

זיינען דאס אבער אלץ מחשבות פון אן אדם אחד].

English translation 1994

For this reason it is pertinent that the thought be proper,

וואס מטעם זה איז נוגע אז די מחשבה זאל זיין כדבעי,

English translation 1995

"for the sake of six things the sacrifice is offered,"

"לשם ששה דברים הזבח נזבח",

English translation 1996

because this encompasses the entirety of the sacrifice and is connected with the entirety of the person through his thought.

ווייל דאס איז כולל כללות הזבח און איז פארבונן מיט כללות האדם ע"י המחשבה שלו.

English translation 1997

Consequently, it is understood why a thought of pigul disqualifies the entire offering,

במילא איז מובן פארוואס מחשבת פיגול איז פוסל דעם גאנצן קרבן,

English translation 1998

because it is connected with general actions

ווייל זי איז פארבונדן מיט מעשים כלליים

English translation 1999

(such as slaughtering and the like)

(ווי שחיטה וכיו"ב)

English translation 2000

and it is also a general matter.

און איז אויך אן ענין כללי.

English translation 2001

However, when it comes to "notar,"

משא"כ בשעת עס רעדט זיך וועגן "נותר",

English translation 2002

the burning or eating of an offering not at its proper time and place and the like –

די הקטרה אדער אכילה פון קרבן שלא בזמנו ומקומו וכיו"ב –

English translation 2003

this is a particular matter in the offering,

איז דאס אן ענין פרטי אין קרבן,

English translation 2004

both from the aspect of the part of the offering,

סיי מצד דעם חלק שבקרבן,

English translation 2005

i.e., here only a part of the offering remains

ד.ה. דא איז געבליבן נאר א חלק פון קרבן

English translation 2006

(not like with the "four services" which are connected with the entirety of the offering),

(ניט ווי ביי די "ארבע עבודות" וואס זיינען פארבונדן מיט כללות הקרבן),

English translation 2007

and also from the aspect of the act of burning or eating which is a particular act –

און אויך מצד מעשה ההקטרה או האכילה וואס איז א מעשה פרטי –

English translation 2008

and it consequently does not draw with it the entire offering.

און איז במילא ניט גורר מיט זיך דעם קרבן כולו.

English translation 2009

With this one will also understand the lesson in the service of G-d from the laws in the Rambam:

דערמיט וועט מען אויך פארשטיין די הוראה אין עבודת ה' פון די הלכות אין רמב"ם:

English translation 2010

Just as it is in the service of offerings in its plain sense,

אזוי ווי דאס איז אין עבודת הקרבנות בפשטות,

English translation 2011

that there are in it general matters and particular matters,

אז עס זיינען דא אין איר ענינים כלליים און ענינים פרטיים,

English translation 2012

and the general influences the particular, but the particular does not influence the general,

און דער כלל איז משפיע על הפרט משא"כ דער פרט איז ניט משפיע על הכלל,

English translation 2013

so too in the entirety of the service of man,

עד"ז איז אין כללות עבודת האדם,

English translation 2014

which is likened to offerings,

וואס איז געגליכן צו קרבנות,

English translation 2015

as it is said "when a man from among you brings an offering to the L-rd"

כמ"ש 255 "אדם כי יקריב מכם קרבן לה'"

English translation 2016

(that every Jew must offer "from himself" to the Most High) –

(אז יעדער איד דארף "פון זיך" מקריב זיין צום אויבערשטן) –

English translation 2017

that there are parts in the service that are general matters and are indispensable in the entirety of the service.

אז עס זיינען פאראן חלקים בעבודה וואס זיינען ענינים כלליים און זיינען מעכב אין כללות העבודה.

English translation 2018

However, the particular matters are not indispensable in that general matter.

משא"כ די ענינים פרטיים זיינען ניט מעכב אין דעם ענין כללי.

English translation 2019

And as explained above

וע"ד המבואר לעיל

English translation 2020

(section 48),

(סמ"ח),

English translation 2021

that in Torah and mitzvot there are these two general levels –

אז אין תומ"צ זיינען פאראן די צוויי כללות'דיקע דרגות –

English translation 2022

how they are all "bound in one vessel,"

ווי זיי זיינען אלע "עקודים בכלי אחד",

English translation 2023

and how they are subsequently particularized into details in the particulars of Torah and its mitzvot.

און ווי זיי ווערן דערנאך נתפרט לפרטים אין פרטי התורה ומצוותי'.

English translation 2024

And the explanation:

והענין:

English translation 2025

One of the general matters in the service of man –

איינער פון די ענינים כלליים שבעבודת האדם –

English translation 2026

is the matter of faith,

איז דער ענין האמונה,

English translation 2027

that when there is a lack in faith, this causes a deficiency in all matters of Torah and mitzvot.

וואס בשעת עס פעלט אין אמונה איז דאס פועל א חסרון אין אלע עניני תומ"צ.

English translation 2028

I.e., although faith is ostensibly connected with the brain in the head,

ד.ה. כאטש אמונה איז לכאורה פארבונדן מיטן מוח שבראש,

English translation 2029

nevertheless one cannot say that one part of the body believes and the other does not believe

אעפ"כ קען מען ניט זאגן אז איין חלק אין גוף איז מאמין און דער צווייטער איז ניט מאמין

English translation 2030

(as,

(ווי,

English translation 2031

for example,

למשל,

English translation 2032

that the leg believes and the hand does not believe),

אז דער רגל איז מאמין און דער יד איז ניט מאמין),

English translation 2033

consequently it is understood,

במילא איז מובן,

English translation 2034

that when there is a lack in the matter of faith

אז בשעת עס פעלט אין ענין האמונה

English translation 2035

(similar to thought in the offering),

(ע"ד ווי אין מחשבה בקרבן),

English translation 2036

there is a lack in the entire service,

פעלט אין דער גאנצער עבודה,

English translation 2037

and even if one has the particular services, the main thing is missing.

און אפילו אויב מ'האט די עבודות פרטיות איז דער עיקר חסר.

English translation 2038

And this is also the content of faith –

און דאס איז אויך דער תוכן האמונה –

English translation 2039

"Hear O Israel, the L-rd our G-d, the L-rd is One,"

"שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד" 256,

English translation 2040

the matter of "the Oneness of G-d,"

דער ענין פון "אחדות השם" 257,

English translation 2041

which is a matter that permeates all the particulars of the world

וואס אחדות השם איז אן ענין וואס נעמט דורך אלע פרטים שבעולם

English translation 2042

(it is not possible to divide in this Oneness),

(ס'איז ניט שייך צוטיילן אין דער אחדות),

English translation 2043

as is known that the explanation of "One" is that also in the eight,

כידוע 258 אז דער פירוש פון "אחד" איז אז אויך אין דעם ח',

English translation 2044

the seven firmaments and earth,

ז' רקיעים וארץ,

English translation 2045

and in the four,

און אין דעם ד',

English translation 2046

the four directions of the world,

ד' רוחות העולם,

English translation 2047

the Oneness of G-d must be heard,

דארף זיך הערן די אחדות השם,

English translation 2048

alef,

אל"ף,

English translation 2049

the Master of the world,

אלופו של עולם,

English translation 2050

and in the language of the Gemara "since I have made Him king above and below and in the four directions of the heavens, etc."

ובלשון הגמ' 259 "כיון דאמליכתי' למעלה ולמטה ולארבע רוחות השמים כו'".

English translation 2051

However, when it comes to particular commandments,

משא"כ ווען עס רעדט זיך וועגן מצוות פרטיות,

English translation 2052

one commandment does not impede another commandment

איז איין מצוה ניט מעכב אין א צווייטער מצוה

English translation 2053

(and certainly –

(און זיכער –

English translation 2054

not in the totality of faith),

ניט אין כללות האמונה),

English translation 2055

for example, the commandment of tzitzit does not impede the commandment of tefillin, and if a Jew lacks in the fulfillment of the commandment of tzitzit

ווי למשל מצות ציצית איז ניט מעכב אין מצות תפילין און בשעת ביי א אידן פעלט אין קיום מצות ציצית

English translation 2056

(or in the beautification of the commandment of tzitzit,

(אדער אין הידור פון מצות ציצית,

English translation 2057

because one of the threads of the tzitzit is not doubled eightfold and the like),

דורך דעם וואס איינער פון די חוטי הציצית איז ניט כפול שמונה וכיו"ב),

English translation 2058

this does not impede the fulfillment of the commandment of tefillin.

איז דאס ניט מעכב אין דעם קיום פון מצוות תפילין.

English translation 2059

(And although "one commandment brings about another commandment,"

(און כאטש אז "מצוה גוררת מצוה" 260,

English translation 2060

from which the opposite is understood,

וואס מזה איז מובן להיפך,

English translation 2061

that a deficiency in one commandment causes a general deficiency in the other commandments,

אז דער חסרון אין איין מצוה איז פועל א חסרון כללי אין די אנדערע מצוות,

English translation 2062

but regarding the particulars of the commandment,

אבער בנוגע לפרטי המצוה,

English translation 2063

the commandment of tzitzit does not impede the commandment of tefillin).

איז מצות ציצית ניט מעכב מצות תפילין).

English translation 2064

And this is also understood from the statement of our Rabbis, may their memory be blessed, that "the sinners of Israel are full of commandments like a pomegranate":

און דאס איז אויך מובן ממאמר רז"ל אז "פושעי ישראל מלאים מצוות כרימון":

English translation 2065

There can be a reality of "sinners of Israel" and together with this they are "full of commandments like a pomegranate,"

עס קען זיין א מציאות פון "פושעי ישראל" וביחד עם זה זיינען זיי "מלאים מצוות כרימון",

English translation 2066

because a deficiency in one commandment does not harm another commandment,

ווייל דער חסרון אין איין מצוה איז ניט פוגע אין דער צווייטער מצוה,

English translation 2067

"a transgression does not extinguish a commandment,"

"אין עבירה מכבה מצוה" 261,

English translation 2068

consequently,

במילא,

English translation 2069

although he is indeed from the "sinners of Israel,"

כאטש ער איז טאקע פון "פושעי ישראל",

English translation 2070

he is nevertheless "full of commandments like a pomegranate,"

איז ער אבער "מלא מצוות כרימון",

English translation 2071

until he is filled

ביז אז ער איז אנגעפילט

English translation 2072

("full")

("מלא")

English translation 2073

with the other commandments.

מיט די אנדערע מצוות.

English translation 2074

And likewise, this applies also to a matter that is connected with Rosh Hashanah,

ועד"ז איז אויך אין אן ענין וואס איז פארבונדן מיט ראש השנה,

English translation 2075

the acceptance of the yoke of the kingdom of heaven:

קבלת עול מלכות שמים:

English translation 2076

Regarding "acceptance of the yoke," there are two matters,

בנוגע צו "קבלת עול" זיינען דאך פאראן צוויי ענינים,

English translation 2077

"acceptance of the yoke of the kingdom of heaven" and "acceptance of the yoke of commandments" *261,

"קבלת עול מלכות שמים" און "קבלת עול מצוות" *261,

English translation 2078

and in the language of the Mechilta 262: "Accept My kingship and afterward I will decree decrees upon you." And this is also the innovation in the acceptance of the yoke of Rosh Hashanah over the acceptance of the yoke of the entire year *,

ובלשון המכילתא 262 קבלו מלכותי ואח"כ אגזור עליכם גזירות. וואס דאס איז דאך אויך דער חידוש שבקבלת עול דר"ה אויף קבלת עול דכל השנה *262,

English translation 2079

that the acceptance of the yoke of Rosh Hashanah is the general acceptance of the yoke of the kingdom of heaven,

אז קבלת עול דר"ה איז די קבלת עול מלכות שמים כללית,

English translation 2080

however, the acceptance of the yoke that is every day of the year is a particular acceptance of the yoke,

משא"כ די קבלת עול שבכל יום מימות השנה איז א קבלת עול פרטית,

English translation 2081

"acceptance of the decrees."

"קבלת הגזירות".

English translation 2082

Thus, in this as well, there is the aforementioned matter regarding the offering:

איז אויך אין דעם פאראן דער ענין הנ"ל שבקרבן:

English translation 2083

When there is a deficiency in the general acceptance of the yoke,

בשעת עס פעלט אין דער קבלת עול הכללית,

English translation 2084

the acceptance of the yoke of the kingdom of heaven,

קבלת עול מלכות שמים,

English translation 2085

there cannot be any acceptance of the yoke of commandments

קען ניט זיין קיין קבלת עול מצוות

English translation 2086

(decrees);

(גזירות);

English translation 2087

however, a deficiency in the acceptance of the yoke of a particular commandment does not impede the general acceptance of the yoke or the acceptance of the yoke of another commandment.

משא"כ א חסרון אין דער קבלת עול פון א מצוה פרטית איז ניט מעכב אין דער קבלת עול הכללית אדער אין דער קבלת עול פון אן אנדער מצוה.

English translation 2088

And likewise, in more subtle aspects –

ועד"ז בדקות יותר –

English translation 2089

in the intention of the commandments,

אין כוונת המצוות,

English translation 2090

as is known

כידוע

English translation 2091

(and explained in Ateret Rosh at its end and in other discourses of the middle Rebbe)

(ומבואר בעטרת ראש בסופו 263 און אין אנדערע דרושים פון מיטעלן רבי'ן)

English translation 2092

that in the commandments there is the general intention that is common to all the commandments,

אז אין מצוות איז פאראן די כוונה כללית השוה בכל המצוות,

English translation 2093

"Who has sanctified us with His commandments and commanded us,"

"אשר קדשנו במצוותיו וציונו",

English translation 2094

and the particular intention in each and every commandment.

און די כוונה פרטית שבכל מצוה ומצוה.

English translation 2095

Thus, in this as well, there is the aforementioned principle in the Rambam,

איז אויך אין דעם פאראן דער כלל הנ"ל אין רמב"ם,

English translation 2096

that regarding the thought and general intention,

אז בנוגע דער מחשבה און כוונה כללית,

English translation 2097

the intention of "When a man from among you brings an offering to the Lord" must be present,

מוז זיין די כוונה פון "אדם כי יקריב מכם קרבן להוי'",

English translation 2098

"Who has sanctified us with His commandments and commanded us,"

"אשר קדשנו במצוותיו וציונו",

English translation 2099

and it impedes the particular intentions;

און זי איז מעכב אין די כוונות פרטיות;

English translation 2100

however, the particular intentions in each commandment do not impede one another.

משא"כ די כוונות פרטיות שבכל מצוה זיינען ניט מעכב זו את זו.

English translation 2101

And likewise, this applies also regarding the connection with the Nasi of our generation,

ועד"ז איז אויך בנוגע צו דער התקשרות מיט נשיא דורנו,

English translation 2102

for "the Nasi is everything":

וואס "הנשיא הוא הכל" 264:

English translation 2103

When there is a general connection to the Nasi of our generation,

בשעת ס'איז דא די התקשרות כללית צו נשיא דורנו,

English translation 2104

the general acceptance of the yoke to obey everything that the Nasi of our generation commands to do

דער כללות הקבלת עול צו פאלגן אלץ וואס נשיא דורנו הייסט טאן

English translation 2105

[particularly when one accepts the resolution regarding this on auspicious days,

[בפרט ווען מ'נעמט אן די החלטה בזה בימים זכאין,

English translation 2106

in a holy place,

אין א מקום קדוש,

English translation 2107

where Torah and prayer are magnified,

שמגדלין בו תורה ותפלה,

English translation 2108

and especially in the four cubits where the Nasi of our generation performed his service for ten consecutive years],

ובפרט אין די ד' אמות וואו נשיא דורנו האט עובד געווען עבודתו במשך עשר שנים רצופות],

English translation 2109

for "the Nasi is everything,"

וואס "הנשיא הוא הכל",

English translation 2110

he has "everything,"

האט ער "הכל",

English translation 2111

consequently, regardless of his particular state, the matter of "pigul" is no longer applicable,

במילא איז ניט קוקנדיק אויף זיין מצב הפרטי איז שוין מערניט שייך דער ענין פון "פיגול",

English translation 2112

And since there is the "When a man from among you brings an offering to the Lord,"

און וויבאלד אז ס'איז דא דער "אדם כי יקריב מכם קרבן לה'",

English translation 2113

he has become drawn near and connected with the Nasi of our generation,

ער איז נתקרב 265 און פארבונדן געווארן מיט נשיא דורנו,

English translation 2114

then "the offering has already been accepted and atoned,"

דעמולט איז "הקרבן כבר נרצה וכפר",

English translation 2115

until it becomes "a pleasing fragrance to the Lord,"

ביז אז דאס ווערט "ריח ניחוח לה'" 266,

English translation 2116

and the secret of the offering ascends to the secret of the Infinite One

און רזא דקורבנא עולה עד רזא דא"ס 267

English translation 2117

(as explained in the continuation of the Hillula).

(כמבואר בהמשך ההילולא 268).

English translation 2118

And one should connect this also with Yom Kippur, as it is discussed in the discourse of the Rebbe, may his soul be at rest, from the year 5655

ויש לקשר זה אויך מיט יוהכ"פ ווי עס רעדט זיך אין דעם מאמר פון דעם רבי'ן נ"ע פון שנת תרנ"ה 269

English translation 2119

(which was reviewed earlier):

(וועלכן מ'האט פריער גע'חזר'ט):

English translation 2120

He brings there the statement of the Midrash that "We have a little sister, these are Israel, etc.,"

ער ברענגט דארטן דעם מאמר המדרש 270 אז "אחות לנו קטנה 271 אלו ישראל כו',

English translation 2121

"in the future, all the ministers of the nations of the world will come and prosecute Israel before the Holy One, blessed be He, and say: 'Master of the Universe, these worshipped idolatry and these worshipped idolatry, etc.,

לע"ל עתידין כל שרי או"ה באין ומקטרגין את ישראל לפני הקב"ה ואומרים רבש"ע אלו עבדו ע"ז ואלו עבדו ע"ז כו',

English translation 2122

why do these descend to Gehinnom and these do not descend?'

מפני מה אלו יורדין לגיהנם ואלו אינן יורדין,

English translation 2123

And the Holy One, blessed be He, says to them: 'We have a little sister. Just as with this minor, whatever he does, no one protests against him because he is a minor,

ואומר להם הקב"ה אחות לנו קטנה מה קטן זה כל מה שהוא עושה אין מוחין על ידו למה שהוא קטן,

English translation 2124

so too, whatever sins Israel becomes sullied with all the days of the year, Yom Kippur comes and atones for them.'"

כך כל מה שישראל מתלכלכין כל ימות השנה העוונות בא יוכ"פ ומכפר עליהם".

English translation 2125

He asks in the discourse:

פרעגט ער אין מאמר:

English translation 2126

"If so, how does this relate to Yom Kippur? For the Midrash says thus etc., 'Yom Kippur comes and atones for them,'

"א"כ מה שייך זה ליוכ"פ שא' המדרש כך כו' בא יוכ"פ ומכפר עליהם,

English translation 2127

since they are called a minor and are not subject to punishment at all, so how does this relate to Yom Kippur?"

שהרי הם נק' קטן ואינו בר עונשין כלל ומה שייך זה ליוכ"פ"?

English translation 2128

And he explains,

און ער איז מבאר,

English translation 2129

that on Yom Kippur the aspect of the Supernal Knowledge shines, which relative to this aspect Jews are called "small,"

אז ביוהכ"פ איז מאיר בחי' דעת עליון וואס לגבי בחינה זו ווערן אידן אנגערופן בשם "קטן" 272,

English translation 2130

"Yaakov is a small man,"

"יעקב גו' קטן הוא" 273,

English translation 2131

"David is the small one,"

"דוד הוא הקטן" 274,

English translation 2132

and Israel is counted according to the moon,

און ישראל מונין ללבנה,

English translation 2133

the small luminary –

מאור הקטן –

English translation 2134

because relative to the aspect of the Supernal Knowledge,

ווייל לגבי בחי' דעת עליון,

English translation 2135

which is "as it is before His Essence,"

וואס דאס איז "כמו שהוא קמי' עצמותו",

English translation 2136

"everything is considered as nothing,"

איז "כולא כלא חשיב",

English translation 2137

And therefore it is "a small one, whatever he does, no objections are raised against him" –

און דערפאר איז א "קטן כל מה שהוא עושה אין מוחין על ידו" –

English translation 2138

because relative to the Supernal Knowledge,

ווייל לגבי דעת עליון,

English translation 2139

and relative to His Essence, may He be blessed,

ולגבי עצמותו ית'

English translation 2140

(relative to which Jews are called "small")

(וואס לגבי זה ווערן אידן אנגערופן "קטן")

English translation 2141

the matter of transgressions does not occupy space,

איז ניט תופס מקום ענין העוונות,

English translation 2142

as it is said, "If you are righteous, what do you give Him?"

כמ"ש 275 "אם צדקת מה תתן לו",

English translation 2143

and all the more so that the opposite side

ועאכו"כ אז דער צד ההפכי

English translation 2144

("and your sins are many")

("ורבו פשעיך" 276)

English translation 2145

does not occupy space there,

איז דארט ניט תופס מקום,

English translation 2146

and therefore from the aspect of this level "no objections are raised against him."

און דעריבער איז מצד בחי' זו "אין מוחין בידו".

English translation 2147

And this is the explanation of the words of the Midrash,

און דאס איז דער פירוש בדברי המדרש,

English translation 2148

"Just as this small one, whatever he does, no objections are raised against him, etc., so too, whatever sins Jews become sullied with all the days of the year, Yom Kippur comes and atones for them" –

"מה קטן זה כל מה שהוא עושה אין מוחין על ידו כו' כך כל מה שישראל מתלכלכין כל ימות השנה בעוונות בא יוכ"פ ומכפר עליהם" –

English translation 2149

because since on Yom Kippur the aspect of the Supernal Knowledge shines, relative to which all Jews are called "small,"

ווארום היות אז ביוהכ"פ איז מאיר בחי' דעת עליון וואס לגבי דעם ווערן אלע אידן אנגערופן "קטן",

English translation 2150

and relative to this aspect it is "and your sins are many, what can you do to Him?"

ולגבי בחי' זו איז "ורבו פשעיך מה תעשה לו" 276,

English translation 2151

therefore Jews are thereby atoned and are not subject to any punishment.

דעריבער ווערן אידן דעמולט נתכפר און זיינען ניט שייך צו קיין עונש.

English translation 2152

In other words:

אין אנדערע ווערטער:

English translation 2153

On Yom Kippur Jews are elevated to the aspect of the Ekedim in one vessel,

ביוהכ"פ ווערן אידן אויפגעהויבן צו בחי' עקודים בכלי אחד,

English translation 2154

until their general connection with His Essence, may He be blessed, is thereby revealed,

ביז אז עס ווערט דעמולט נתגלה זייער התקשרות כללית מיט עצמותו ית',

English translation 2155

whereby the innate love of the Most High for Jews is revealed,

וואס דעמולט ווערט נתגלה די אהבה עצמית פון דעם אויבערשטן צו אידן,

English translation 2156

because of the fact that they are of the aspect of "small,"

מצד דעם וואס זיי זיינען בחי' קטן,

English translation 2157

as it is said, "For Israel is a youth and I love him" –

כמ"ש 277 "כי נער ישראל ואוהבהו" –

English translation 2158

because of this love it is "and your sins are many, what can you do to Him?"

מצד די אהבה איז "ורבו פשעיך מה תעשה לו",

English translation 2159

there, his transgressions do not occupy space.

דארטן זיינען ניט תופס מקום די עוונות שלו.

English translation 2160

That is to say, that because of the general connection and innate love between Jews and His Essence, may He be blessed –

ד.ה. אז מצד די התקשרות כללית ואהבה עצמית צווישן אידן מיט עצמותו ית' –

English translation 2161

the matter of "pigul" is no longer applicable,

איז שוין מער ניט שייך דער ענין פון "פיגול",

English translation 2162

regardless of his individual state,

ניט קוקנדיק אויף מצבו הפרטי,

English translation 2163

because thereby one has the general point –

ווייל דערביי האט מען די נקודה כללית –

English translation 2164

His Essence, may He be blessed.

עצמותו ית'.

English translation 2165

And this is the connection with what was stated above regarding the general connection with the Nasi of our generation,

וואס דאס איז דער קשר עם האמור לעיל בקשר מיט די התקשרות כללית מיט נשיא דורנו,

English translation 2166

through which there can no longer be any "pigul,"

וואס דורך דעם קען שוין ניט זיין קיין "פיגול",

English translation 2167

regardless of his individual state,

ניט קוקנדיק אויף מצבו הפרטי,

English translation 2168

because thereby one has the general point which includes "everything."

ווייל דערביי האט מען די נקודה כללית וואס איז כולל "הכל".

English translation 2169

On the other hand, it is understood,

לאידך גיסא איז מובן,

English translation 2170

that since there exists the innate love of the Most High for Jews, "For Israel is a youth and I love him" –

אז וויבאלד ס'איז דא די אהבה עצמית פון דעם אויבערשטן צו אידן "כי נער ישראל ואוהבהו" –

English translation 2171

it pertains to His Essence, may He be blessed, all the details and minutiae of Jews,

איז נוגע בעצמותו ית' אלע פרטים ופרטי פרטים פון אידן,

English translation 2172

in children, life, and sustenance in abundance.

בבני חיי ומזוני רויחי.

English translation 2173

And all the more so from the teaching of the Nasi of our generation in the name of the Baal Shem Tov,

ובמכ"ש פון תורת נשיא דורנו בשם הבעש"ט 278,

English translation 2174

that every single detail in creation, down to even a torn leaf from a tree,

אז יעדער פרט ופרט בהבריאה ביז אפילו אן אפגעריסענע בלעטל פון א בוים,

English translation 2175

and the manner in which the leaf should turn –

און דער אופן ווי די בלעטל זאל זיך דרייען –

English translation 2176

is with Divine Providence and pertains to the primordial thought of the Ein Sof;

איז בהשגחה פרטית און נוגע אין מחשבה הקדומה דא"ק;

English translation 2177

all the more so when speaking about Jews, it is understood that every single detail of his and in his possession,

עאכו"כ בשעת מ'רעדט וועגן אידן איז פארשטאנדיק אז יעדער פרט ופרט שלו וברשותו,

English translation 2178

including a small leaf that is found in his possession –

כולל א בלעטעלע וואס געפינט זיך ברשותו –

English translation 2179

pertains to His Essence, may He be blessed.

איז נוגע אין עצמותו ית'.

English translation 2180

If so, that His Essence, may He be blessed, pertains to a most particular detail of a Jew,

מה-דאך אז עצמותו ית' איז נוגע א פרט שבפרט פון א אידן,

English translation 2181

all the more so that to Him pertains the most general and essential matter,

עאכו"כ אז אים איז נוגע אן ענין הכי כללי ועיקרי,

English translation 2182

which is the essence of all matters,

וואס ער איז דער עצם פון אלע ענינים,

English translation 2183

the extension of all matters,

דער התפשטות פון אלע ענינים,

English translation 2184

the epitome and point,

דער תמצית ונקודה,

English translation 2185

with all the descriptions that one can say about it –

מיט אלע תוארים וואס מ'קען אויף דעם זאגן –

English translation 2186

the matter of "Moshiach now"!

דער ענין פון "משיח נאו"!

English translation 2187

Consequently, he must already bring the redemption!

במילא דארף ער שוין ברענגען די גאולה!

English translation 2188

And as long as the redemption does not come –

וכל זמן די גאולה קומט ניט –

English translation 2189

Jews cry out that they already want to have the redemption!...

שרייען אידן אז זיי ווילן שוין האבן די גאולה!...

English translation 2190

One does not ask "why" –

מ'פרעגט ניט "פארוואס" –

English translation 2191

there is no "why"

ס'איז ניטא קיין "פארוואס"

English translation 2192

(as above, section 7);

(כנ"ל סמ"ז);

English translation 2193

one only says that one already wants to be supported at the table of our Father in Heaven!

מ'זאגט נאר אז מ'וויל שוין זיין סמוך על שולחן אבינו שבשמים!

English translation 2194

And even a moment that is lacking from the table of their Father –

און אפילו א רגע וואס גלו מעל שולחן אביהם 279 –

English translation 2195

is also a great matter,

איז אויך א געוואלד,

English translation 2196

as the Alter Rebbe explains in Tanya that the difference of a moment and more than a moment is only below,

ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין תניא אז דער חילוק פון א רגע און מער פון א רגע איז נאר למטה,

English translation 2197

but above it is "His union is eternal forever and ever,"

אבער למעלה איז "יחוד נה הוא נצחי לעולם ועד",

English translation 2198

and so on the opposite side, Heaven forbid!

ועד"ז בצד ההיפך ר"ל!

English translation 2199

All the more so that the exile has drawn on not merely a moment,

עאכו"כ אז דער גלות ציט זיך ניט בלויז א רגע,

English translation 2200

and not merely days,

און ניט בלויז טעג,

English translation 2201

and not merely months,

און ניט בלויז חדשים,

English translation 2202

and not merely years,

און ניט בלויז יארן,

English translation 2203

and not merely a thousand years...

און ניט בלויז טויזנט יאָר...

English translation 2204

Rather...

נאָר...

English translation 2205

much more than that!

א סך מער דערפון!

English translation 2206

And it is already "all the ends have passed,"

און ס'איז שוין "כלו כל הקיצין",

English translation 2207

as is ruled in the revealed part of the Torah in the tractate of laws,

ווי אפגע'פסק'נט אין נגלה דתורה אין מסכת הדינין 280,

English translation 2208

consequently, upon this certainly applies "He relates His words to Yaakov, His statutes and judgments to Israel,"

במילא איז אויף דעם זיכער חל "מגיד דבריו ליעקב חוקיו ומשפטיו לישראל" 281,

English translation 2209

"what He does, He tells Israel to do and to observe."

"מה שהוא עושה הוא אומר לישראל לעשות ולשמור" 282.

English translation 2210

And simply –

ובפשטות –

English translation 2211

that Moshiach should come "now" literally,

אז משיח זאל קומען "נאו" ממש,

English translation 2212

and take out all Jews from exile,

און ארויספירן אלע אידן פון גלות,

English translation 2213

with the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 2214

and with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 2215

He instructed the Shliach Tzibbur, may he live, to sing "May it be His will, etc., that the Holy Temple be built, speedily in our days, and grant us our portion in Your Torah."

צוה להש"צ שי' לנגן "יה"ר כו' שיבנה ביהמ"ק ב"ב ותן חלקנו בתורתך".

English translation 2216

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 2217

Those who need to make a final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 2218

will certainly make a final blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 2219

He gave the food to the honorable Rabbi M.Y. shiyita

נתן המזונות להר"ר מ.י. שיחי'

English translation 2220

(for the guests).

(עבור האורחים).