English translation — שיחת ש"פ נשא, ב' סיון ה'תשד"מ

English translation 1

It is a farbrengen that occurs on Shabbat, the 2nd of Sivan.

ס'איז א התוועדות וואס קומט פאר בשבת ב' סיון.

English translation 2

Regarding the 2nd of Sivan, the Alter Rebbe writes in his Shulchan Aruch

בנוגע צו ב' סיון שרייבט דער אלטער רבי בשו"ע שלו

English translation 3

(from the Gemara1)

(פון גמרא 1)

English translation 4

at the end of the section that discusses the laws of Shavuot2, which is at the conclusion of the laws of Pesach –

בסוף הסימן וואו עס רעדט זיך וועגן הלכות שבועות 2 וואס דאס איז בסיום הלכות פסח –

English translation 5

that then "Moshe began to occupy himself with them regarding the matter of receiving the Torah,

אז דעמולט "התחיל משה להתעסק עמהם בענין קבלת התורה,

English translation 6

that on the second day of the week was Rosh Chodesh, and on the third day of the week

שבשני בשבת הי' ר"ח ובשלישי בשבת

English translation 7

(the 2nd of Sivan)

(ב' סיון)

English translation 8

he said to them3 'And you shall be to Me a kingdom of priests etc.'" And therefore one does not fast and does not say Tachanun from Rosh Chodesh Sivan until the 8th of it.

אמר להם 3 ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגו'". און דערפאר פאַסט מען ניט און מ'זאגט ניט קיין תחנון אין זיי טעג פון ר"ח סיון עד ח' בו.

English translation 9

Since by the Alter Rebbe all matters were with utmost precision,

באם אלטן רבי'ן זיינען דאך אלע ענינים געווען בתכלית הדיוק,

English translation 10

one must also say that the fact that the laws of Shavuot in his Shulchan Aruch are not separate laws,

מוז מען אויך זאגן אז דאס וואס הלכות שבועות בשו"ע שלו זיינען ניט באזונדערע הלכות,

English translation 11

but rather a part and conclusion of the laws of Pesach –

נאר ס'איז א חלק וסיום פון הלכות פסח –

English translation 12

is also with utmost precision.

איז אויך בתכלית הדיוק.

English translation 13

And although the Shulchan Aruch was printed after his passing, unlike the Tanya5,

ואע"פ אז דער שו"ע איז געדרוקט געווארן נאך הסתלקותו נניט ווי ספר התניא 5,

English translation 14

and the Laws of Talmud Torah6 and Blessings of Enjoyment7 –

והלכות תלמוד תורה 6 און ברכת הנהנין 7 –

English translation 15

which were printed during the lifetime of the Alter Rebbe),

וועלכע זיינען געדרוקט געווארן בחיים פון דעם אלטן רבי'ן),

English translation 16

nevertheless the Alter Rebbe wrote it during his lifetime in this world

האט דאס אבער דער אלטער רבי געשריבן בחיים חיותו בעלמא דין

English translation 17

(obviously),

(מובן),

English translation 18

and especially the laws of Pesach,

ובפרט הלכות פסח,

English translation 19

which he wrote even before other laws,

וואס ער האט נאך געשריבן פאר אנדערע הלכות,

English translation 20

as is known what is stated in the introduction of the sons of the author, the gaon, that he finished writing the laws of Pesach "while sitting in the Shabbat of the wise" in Mezritch by the Maggid,

כידוע וואס עס שטייט אין די הקדמה פון בני הגאון המחבר אז הל' פסח האט ער געענדיקט שרייבן "בהיותו יושב בשבת תחכמוני" אין מעזריטש באם המגיד,

English translation 21

And in addition, the printing of the Shulchan Aruch

און דערצו איז אויך די הדפסה פון דעם שו"ע

English translation 22

(after his passing)

(לאחרי הסתלקותו)

English translation 23

was done by the sons of the author, the gaon,

געווען ע"י בני הגאון המחבר,

English translation 24

including his successor, the Mitteler Rebbe.

כולל ממלא מקומו דער מיטעלער רבי.

English translation 25

[And as is known, an elderly chassid pointed out that in the approbation8 of the Mitteler Rebbe9 to the first printing of the Alter Rebbe's Shulchan Aruch it says "12 Tamuz 5576".]

[וכידוע וואס אן אלטער חסיד האט אנגעוויזן אז אין די הסכמה 8 פון מיטעלן רבי'ן 9 צום ערשטן דפוס פון אלטן רבין'ס שו"ע שטייט "י"ב תמוז תקע"ו"].

English translation 26

Consequently, it is understood that the fact that the laws of Shavuot come as a continuation and conclusion to the laws of Pesach is with utmost precision.

במילא איז פארשטאנדיק אז דאס וואס הלכות שבועות קומען בהמשך און אלס סיום צו הלכות פסח איז בתכלית הדיוק.

English translation 27

Now, the reason for this,

איז דער טעם לזה,

English translation 28

not only as those who wish to be "yotzei" with the simple explanation,

ניט נאר ווי די וואס ווילן "יוצא" זיין מיטן ביאור הפשוט,

English translation 29

that this is because the laws of Shavuot are few laws and "since they are few" etc. –

אז דאס איז דערפאר וואס הלכות שבועות זיינען ווייניק הלכות און "איידי דזוטר" כו' –

English translation 30

rather, the inner explanation of this is:

נאר דער ביאור הפנימי בזה איז:

English translation 31

ב

English translation 32

The giving of the Torah on the holiday of Shavuot comes as a continuation and conclusion to the Exodus from Egypt on the holiday of Pesach,

מתן תורה בחג השבועות קומט אלס המשך וסיום צו יציאת מצרים בחג הפסח,

English translation 33

as it is written10 "When you take the people out of Egypt, you will serve G-d on this mountain" – the "you will serve G-d on this mountain" is a conclusion of "When you take the people out of Egypt." Therefore the laws of Shavuot come

כמ"ש 10 "בהוציאך את העם ממצרים תעבדון את האלקים על ההר הזה" דער "תעבדון את האלקים על ההר הזה" איז א סיום פון "בהוציאך את העם ממצרים". דעריבער קומען הלכות שבועות

English translation 34

(including the last paragraph in it regarding the 2nd of Sivan etc.)

(כולל דער סעיף האחרון שבו וועגן ב' סיון וכו')

English translation 35

as a part of the laws of Pesach,

אלס א חלק פון הלכות פסח,

English translation 36

because the giving of the Torah on Shavuot

וויבאלד אז מתן תורה בשבועות

English translation 37

(including the beginning of the occupation with this on the 2nd of Sivan)

(כולל התחלת ההתעסקות בזה בב' סיון)

English translation 38

is a continuation and conclusion of "When you take the people out of Egypt."

איז א המשך וסיום פון "בהוציאך את העם ממצרים".

English translation 39

And particularly according to the words of the Midrash11,

ובפרט ע"פ דברי המדרש 11,

English translation 40

quoted and explained in Chassidus12,

הובא ונתבאר בחסידות 12,

English translation 41

that the Atzeret of Pesach

אז עצרת של פסח

English translation 42

(Shavuot)

(שבועות)

English translation 43

is analogous to the Atzeret of Sukkot

איז בדוגמת עצרת של סוכות

English translation 44

(Shemini Atzeret).

(שמיני עצרת).

English translation 45

From this it is understood that just as Shemini Atzeret comes immediately as a continuation and conclusion to the holiday of Sukkot,

וואס מזה מובן אז כשם ווי שמע"צ קומט גלייך בהמשך און אלס סיום צו חג הסוכות,

English translation 46

without an interruption in between,

בלי הפסק בינתיים,

English translation 47

so too

אזוי איז אויך

English translation 48

(in the essence of the matters)

(בתיכן הענינים)

English translation 49

regarding the Atzeret of the holiday of Pesach.

בנוגע צו עצרת פון חגה"פ.

English translation 50

Only the difference is,

נאר דער חילוק איז,

English translation 51

that regarding the Atzeret of Pesach there is an interruption in between,

אז בא עצרת של פסח קומט א הפסק בינתיים,

English translation 52

but on the contrary –

אבער אדרבה –

English translation 53

this strengthens even more the connection between them,

דאת פארשטארקט נאכמער דעם קשר ביניהם,

English translation 54

because the intervening days are the days of the Omer count which connect Pesach and Atzeret.

ווייל די ימים בינתיים זיינען ימי הספירה וואס זיי זיינען מחבר פסח און עצרת.

English translation 55

The aforementioned matter –

ענין הנ"ל –

English translation 56

that "you will serve G-d on this mountain" is a continuation and conclusion of "When you take the people out of Egypt" –

אז "תעבדון את האלקים על ההר הזה" איז א המשך וסיום פון "בהוציאך את העם ממצרים" –

English translation 57

is also understood according to the revealed [Torah]:

איז אויך מובן ע"פ נגלה:

English translation 58

The Gemara13 says that the Jewish people at the time of the giving of the Torah became like converts who converted. And the Gemara derives several laws of conversion from that time.

די גמרא 13 זאגט אז אידן בא מתן תורה זיינען געווארן ווי גרים שנתגיירו. און די גמרא לערנט אפ כמה דיני גירות פון דעמולט.

English translation 59

And it is explained that just as "With three things did Israel enter the covenant,

און מ'איז מסביר אז ווי "בשלשה דברים נכנסו ישראל לברית,

English translation 60

with circumcision, immersion, and a sacrifice"14 "Circumcision was in Egypt, as it is stated15 'No uncircumcised person may eat of it'...

במילה וטבילה וקרבן" 14 "מילה היתה במצרים שנאמר 15 וכל ערל לא יאכל בו...

English translation 61

And immersion was in the desert before the giving of the Torah, as it is stated16 'Sanctify them today and tomorrow, and let them wash their garments.' And a sacrifice, as it is stated17 'And he sent the youths of the children of Israel and they offered burnt offerings'"18,

וטבילה היתה במדבר קודם מתן תורה שנאמר 16 וקדשתם היום ומחר וכבסו שמלותם. וקרבן שנאמר 17 וישלה את נערי בני ישראל ויעלו עולות" 18,

English translation 62

and the acceptance of the commandments was when they said "We will do and we will hear"19

און קבלת המצוות איז געווען בעת זיי האבן געזאגט נעשה ונשמע 19

English translation 63

[And from this we learn that so too "for generations, when a gentile wishes to enter the covenant etc."20,

[און דערפון לערנט מען אז אזוי איז אויך "לדורות כשירצה העכו"ם להכנס לברית כו'" 20,

English translation 64

he must have all these things].

דארף ער האבן די אלע זאכן].

English translation 65

It turns out that the beginning of the conversion of the Jewish people

קומט אויס אז התחלת הגירות פון אידן

English translation 66

(at the giving of the Torah)

(בא מ"ת)

English translation 67

was before the Exodus from Egypt when the Jewish people circumcised themselves.

איז געווען פאר יצי"מ ווען אידן האבן זיך מל געווען.

English translation 68

From this we see that the giving of the Torah

זעט מען דערפון אז מתן תורה

English translation 69

(the conversion of the Jewish people at that time)

(די גירות פון אידן דעמולט)

English translation 70

comes as a continuation and conclusion of the Exodus from Egypt,

קומט אלס המשך וסיום פון יציאת מצרים,

English translation 71

when the Jewish people circumcised themselves

ווען אידן האבן זיך מל געווען

English translation 72

(before eating the Paschal sacrifice).

(פאר אכילת הפסח).

English translation 73

Therefore the laws of Shavuot,

וואס דעריבער קומען הלכות שבועות,

English translation 74

including in our specific case regarding the 2nd of Sivan, the beginning of the occupation with receiving the Torah –

כולל בנדו"ד וועגן ב' סיון התחלת ההתעסקות בקבלת התורה –

English translation 75

come as a continuation and conclusion to the laws of Pesach.

בהמשך און אלס סיום צו הלכות פסח.

English translation 76

According to the words of the Alter Rebbe in his Shulchan Aruch

ע"פ דברי אדה"ז בשו"ע שלו

English translation 77

(from the Gemara)

(פון גמרא)

English translation 78

it is understood that on the 2nd of Sivan, every single year, there is a special elevation.

איז מובן אז בב' סיון בכל שנה ושנה איז דא אן עילוי מיוחד:

English translation 79

The matter that on the 2nd of Sivan at that time

דער ענין וואס בב' סיון בפעם ההיא

English translation 80

(at the Giving of the Torah)

(בא מתן תורה)

English translation 81

"Moshe began to occupy himself with them regarding the matter of receiving the Torah",

"התחיל משה להתעסק עמהם בענין קבלת התורה",

English translation 82

and he then told them "And you shall be to Me a kingdom of priests etc." –

און ער האט זיי דעמולט געזאגט "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגו'" –

English translation 83

caused an effect for thousands of years afterward, that because of this one should not fast and should not say Tachanun on these days,

האט גע'פועל'ט אויף טויזנטער יארן לאחרי זה אז צוליב דעם זאל מען ניט פאסטן און ניט זאגן תחנון בימים אלו,

English translation 84

from Rosh Chodesh Sivan until the 8th of it!

פון ר"ח סיון עד ח' בו!

English translation 85

[Thus writes the Alter Rebbe in the Shulchan Aruch ("from Rosh Chodesh until the 8th of it, inclusive");

[אזוי שרייבט דער אלטער רבי בשו"ע ("מר"ח עד ח' בו ועד בכלל");

English translation 86

in his Siddur21 the Alter Rebbe adds that one does not say Tachanun "from Rosh Chodesh Sivan until the 12th of it, inclusive,

אין סידור שלו 21 איז דער אלטער רבי מוסיף אז מ'זאגט ניט קיין תחנון "מר"ח סיון ועד י"ב בו ועד בכלל,

English translation 87

that is, five days after the holiday of Shavuos, because the holiday has completion all seven days". And it is known from the stories in the chronicles of the days of the Alter Rebbe22,

דהיינו ה' ימים אחר חג השבועות כי החג יש לו תשלומין כל שבעה". וידוע אין די סיפורים בתולדות ימי אדה"ז 22,

English translation 88

that the Siddur he wrote after the Shulchan Aruch (and particularly the laws of Pesach which he wrote even earlier,

אז דער סידור האט ער געשריבן נאכן שו"ע (ובפרט הל' פסח וועלכע ער האט געשריבן נאך פריער,

English translation 89

as mentioned above),

כנ"ל),

English translation 90

consequently the Siddur is later relative to the Shulchan Aruch]23.

במילא איז דער סידור בתראי לגבי דעם שו"ע] 23.

English translation 91

From this it is understood that on the 2nd of Sivan, every single year, there is the same matter that was on the 2nd of Sivan the first time

וואס דערפון איז מובן אז בב' סיון בכל שנה ושנה איז דא דער זעלבער ענין וואס איז געווען בב' סיון בפעם הראשונה

English translation 92

(before the Giving of the Torah) –

(פאר מ"ת) –

English translation 93

that then begins the occupation with the matter of receiving the Torah

אז דעמולט הויבט זיך אן די התעסקות אין ענין קבלת התורה

English translation 94

(the conclusion and completion of "when you bring the people out of Egypt"),

(דער סיום וגמר פון "בהוציאך את העם ממצרים"),

English translation 95

and emphasized through that which Moshe then says to Israel

ובהדגשה דורך דעם וואס דעמולט זאגט משה לישראל

English translation 96

(on the mission of the Holy One, blessed be He)

(בשליחותו של הקב"ה)

English translation 97

"And you shall be to Me a kingdom of priests etc."

"ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגו'".

English translation 98

And particularly when the 2nd of Sivan occurs on Shabbos

ובפרט נאך ווען ב' סיון קומט אויס ביום השבת

English translation 99

(as in the determination of this year),

(כבקביעות שנה זו),

English translation 100

all these matters stand with even more emphasis –

שטייען די אלע ענינים נאכמער בהדגשה –

English translation 101

both the matter of the Giving of the Torah,

סיי דער ענין פון מתן תורה,

English translation 102

and the matter that the 2nd of Sivan comes as a continuation and conclusion to the Exodus from Egypt:

און סיי דער ענין וואס ב' סיון קומט אלס המשך וסיום צו יצי"מ:

English translation 103

It is universally agreed that "the Torah was given on Shabbos"24. Consequently, when the 2nd of Sivan occurs on Shabbos,

לכו"ע בשבת ניתנה תורה" 24. במילא ווען ב' סיון קומט אויס בשבת,

English translation 104

then the occupation with the matter of receiving the Torah is with even more emphasis.

איז דעמולט נאכמער בהדגשה די התעסקות בענין קבלת התורה.

English translation 105

Similarly, the matter of "when you bring the people out of Egypt",

עד"ז דער ענין פון "בהוציאך את העם ממצרים",

English translation 106

whose completion is the Giving of the Torah,

וואס סיומו איז מ"ת,

English translation 107

began primarily on Shabbos:

האט זיך אנגעהויבן בעיקר ביום השבת:

English translation 108

The Alter Rebbe writes at the beginning of the Laws of Pesach25 that the miracle of "Who smote the Egyptians through their firstborn"26,

דער אלטער רבי שרייבט בתחלת הל' פמח 25 אז דער נס פון "למכה מצרים בבכוריהם" 26,

English translation 109

which came as a result of "On the tenth of this month, they shall take for themselves, each man a lamb for the house of his fathers"27 –

וואס איז געקומען אלס תוצאה פון "בעשור לחודש הזה ויקחו להם איש שה לבית אבות" 27 –

English translation 110

which was the beginning of the Exodus from Egypt –

וואס דאס איז געווען די התחלה פון יצי"מ –

English translation 111

occurred on Shabbos. And the miracle was established for generations on Shabbos,

איז געווען ביום השבת. און דער נס איז נקבע געווארן לדורות בשבת,

English translation 112

that "the Shabbos before Pesach is called Shabbos HaGadol".

אז "שבת שלפני הפסח קורין אותו שבת הגדול".

English translation 113

And even though this was on the tenth of the month

ואע"פ אז דאס איז געווען בעשירי בחודש

English translation 114

(as the Alter Rebbe writes there),

(ווי דער אלטער רבי שרייבט דארט),

English translation 115

which certainly is also an essential matter,

וואס זיכער איז אויך דאס אן ענין עיקרי,

English translation 116

as understood from this very fact that the Almighty arranged that the miracle should be on Shabbos and on the tenth of Nissan,

כמובן מזה גופא וואס דער אויבערשטער האט אויסגעשטעלט אז דער נס זאל זיין בשבת און בעשירי בניסן,

English translation 117

both of them are essential matters –

זיינען זיי ביידע ענינים עיקריים –

English translation 118

but within this itself, one can be more essential than the other,

אבער אין דעם גופא קען דאך איינער זיין מער עיקר ווי דער צווייטער,

English translation 119

like "a great principle" and "a small principle" regarding Shabbos,

ע"ד ווי "כלל גדול" און "כלל קטן" בשבת,

English translation 120

one essential comes first and the other comes afterward and the like,

איין עיקר קומט פריער און דער צווייטער קומט דערנאך וכיו"ב,

English translation 121

And in order to know which of them comes first –

און בכדי צו וויסן וועלכער פון זיי קומט פריער –

English translation 122

since according to halachah the miracle of "Who smote the Egyptians through their firstborn" was established for generations on Shabbos

איז וויבאלד אז ע"פ הלכה איז דער נס פון "למכה מצרים בבכוריהם" נקבע געווארן לדורות בשבת

English translation 123

(and not on the tenth of Nissan),

(און ניט בעשירי בניסן),

English translation 124

it is therefore understood that the main point in this is the day of Shabbos.

איז דערפון מובן אז דער עיקר בזה איז דער טאג פון שבת.

English translation 125

Based on this it is understood that when the 2nd of Sivan

עפ"ז איז מובן אז בשעת ב' סיון

English translation 126

(the beginning of the occupation with the matter of receiving the Torah)

(התחלת ההתעסקות בענין קבלת התורה)

English translation 127

occurs on Shabbos, the connection of all these matters is with even more emphasis:

קומט אויס בשבת איז נאכמער בהדגשה דער קשר פון כל ענינים אלו:

English translation 128

The matter of the Giving of the Torah

דער ענין פון מתן תורה

English translation 129

(which was on Shabbos).

(וואס איז געווען בשבת).

English translation 130

The matter of the Exodus from Egypt

דער ענין פון יצי"מ

English translation 131

(whose main part began on Shabbos through the miracle of "Who smote the Egyptians through their firstborn").

(וואס עיקרו האט זיך אנגעהויבן בשבת ע"י הנס פון "למכה מצרים בבכוריהם").

English translation 132

And the connection between them –

און דער קשר ביניהם –

English translation 133

that "you shall serve G-d on this mountain"

אז "תעבדון את האלקים על ההר הזה"

English translation 134

(including the beginning of the occupation with this on the 2nd of Sivan)

(כולל התחלת ההתעסקות בזה בב' סיון)

English translation 135

comes as a continuation and as a conclusion to "when you bring the people out of Egypt"

קומט בהמשך און אלס סיום צו "בהוציאך את העם ממצרים"

English translation 136

(the laws of Shavuos,

(הלכות שבועות,

English translation 137

including regarding the 2nd of Sivan,

כולל וועגן ב' סיון,

English translation 138

come at the conclusion of the Laws of Pesach),

קומען בסיום הל' פסח),

English translation 139

and both

וואס ביידע

English translation 140

(the Giving of the Torah and the beginning of the Exodus from Egypt)

(מ"ת און דער התחלה פון יצי"מ)

English translation 141

were on Shabbos.

זיינען געווען בשבת.

English translation 142

Based on the above, one may add to this even more connection between the 2nd of Sivan –

ע"פ הנ"ל יש להוסיף בזה נאכמער קשר צווישן ב' סיון –

English translation 143

the beginning of the occupation with receiving the Torah,

התחלת ההתעסקות בקבלת התורה,

English translation 144

when Moshe said "And you shall be to Me a kingdom of priests etc." – with

ווען משה האט געזאגט "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגו'" – מיט

English translation 145

(the beginning of)

(דער התחלה פון)

English translation 146

the Exodus from Egypt –

יצי"מ –

English translation 147

"Who smote the Egyptians through their firstborn":

"למכה מצרים בבכוריהם":

English translation 148

The miracle of "Who smote the Egyptians through their firstborn" came as a result of the fact that the firstborn of Egypt heard from the Jews that the Almighty would kill the firstborn of Egypt,

דער נס פון "למכה מצרים בבכוריהם" איז געקומען אלס תוצאה דערפון וואס די בכורי מצרים האבן געהערט פון די אידן אז דער אויבערשטער וועט הרג'נען די בכורי מצרים,

English translation 149

they went "to their fathers and to Pharaoh to ask them to send Israel out",

זיינען זיי געגאנגען "אל אבותיהם ואל פרעה לבקש מהם שישלחו את ישראל",

English translation 150

and when "they did not want to" –

און ווען "לא רצו" –

English translation 151

"the firstborn made war with them and killed many of them"28.

"עשו הבכורות עמהם מלחמה והרגו הרבה מהם" 28.

English translation 152

The general concept of the plague of the firstborn and "Who smote the Egyptians through their firstborn" and the miracle that the firstborn of Israel remained alive –

וואס דער כללות הענין פון מכת בכורות און "למכה מצרים בבכוריהם" און דער נס אז די בכורי ישראל זיינען געבליבן לעבן –

English translation 153

is connected with the virtue of Jews who are "My firstborn son Israel"29. And as a result of this miracle, it came out that the firstborn of Israel were sanctified,

איז פארבונדן מיט די מעלה פון אידן וואס זיינען "בני בכורי ישראל" 29. און מצד דעם נס איז ארויסגעקומען אז נתקדשו בכורי ישראל,

English translation 154

that the service should be with the firstborn,

אז די עבודה זאל זיין בבכורות,

English translation 155

as it is written30 "For every firstborn is Mine; on the day that I smote every firstborn in the land of Egypt, I sanctified to Me every firstborn etc." Only afterwards the service was with the priests31,

כמ"ש 30 "כי לי כל בכור ביום הכותי כל בכור בארץ מצרים הקדשתי לי כל בכור גו'". נאר דערנאך איז געווארן די עבודה בכהנים 31,

English translation 156

"I took the Levites instead of every firstborn that opens the womb among the children of Israel, and the Levites shall be Mine"30,

"לקחתי את הלויים תחת כל בכור פטר רחם מבני ישראל והיו לי הלוים" 30,

English translation 157

and afterwards one had to redeem the firstborn32.

און דערנאך האט מען געדארפט פודה זיין די בכורות 32,

English translation 158

And known is the dispute about this,

וידוע די שקו"ט בזה,

English translation 159

when the service of the priests began,

ווען האט זיך אנגעהויבן די עבודה בכהנים,

English translation 160

and according to several opinions33 there was already service of the priests before the Giving of the Torah,

און לויט כמה דיעות 33 איז שוין לפני מ"ת געווען עבודה בכהנים,

English translation 161

as they explain the verse17 "And he sent the young men of the children of Israel, and they offered burnt offerings etc."

ווי מ'איז מפרש דעם פסוק 17 "וישלח את נערי בני ישראל ויעלו עולות גו'"

English translation 162

(before the Giving of the Torah),

(לפני מ"ת),

English translation 163

that the actual offering was through the priests.

אז די הקרבה בפועל איז געווען ע"י הכהנים.

English translation 164

One sees from this that the matter of the service of the priests comes in place of and in continuation of the service of the firstborn. And this is connected with all Jews who are called "My firstborn son Israel". From this it is understood that "And you shall be to Me a kingdom of priests" which was on the 2nd of Sivan as a preparation for the Giving of the Torah is connected and is a continuation and conclusion of "Who smote the Egyptians through their firstborn",

זעט מען דערפון אז דער ענין פון עבודת הכהנים קומט במקום ובהמשך צו עבודת הבכורים. און דאס איז פארבונדן מיט אלע אידן וועלכע ווערן אנגערופן "בני בכורי ישראל". וואס דערפון איז מובן אז "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים" וואס איז געווען בב' סיון אלס הכנה צו מ"ת איז פארבונדן און איז א המשך וסיום צום "למכה מצרים בבכוריהם",

English translation 165

the beginning of the Exodus from Egypt.

די התחלה פון יצי"מ.

English translation 166

According to this, however, one must understand:

לפי"ז דארף מען אבער פארשטיין:

English translation 167

Since Jews were "My firstborn son Israel" already at the Exodus from Egypt

וויבאלד אז אידן זיינען געווען "בני בכורי ישראל" שוין ביצי"מ

English translation 168

(before the Giving of the Torah),

(לפני מ"ת),

English translation 169

and at that time there was service with the firstborn,

און דעמולט איז געווען עבודה בבכורות,

English translation 170

all the more so according to the opinions that before the Giving of the Torah there was also already service of the priests –

עאכו"כ לויט די דיעות אז פאר מ"ת איז שוין אויך געווען עבודה בכהנים –

English translation 171

what did the matter of "And you shall be to Me a kingdom of priests" accomplish, which was only later at the Giving of the Torah

וואס האט אויפגעטאן דער ענין פון "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים" וואס איז געווען ערשט שפעטער בא מ"ת

English translation 172

(because although "And you shall be to Me a kingdom of priests" was said on the 2nd of Sivan, it is nevertheless in the future tense ("you shall be"),

(ווייל אע"פ אז "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים" איז געזאגט געווארן בב' סיון איז דאס אבער לשון עתיד ("תהיו"),

English translation 173

this refers to the Giving of the Torah, that then Jews become "a kingdom of priests").

דאס גייט אויף מ"ת אז דעמולט ווערן אידן "ממלכת כהנים").

English translation 174

This is understood according to the explanation of the Baal HaTurim

איז דאס מובן ע"פ פירוש בעל הטורים

English translation 175

(and about this it states in the Midrash35)

(ועד"ז שטייט אין מדרש 35)

English translation 176

on the verse "And you shall be to Me a kingdom of priests",

עה"פ "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים",

English translation 177

that this means "high priests". And based on this, the addition and innovation of "And you shall be to Me a kingdom of priests" as a preparation for the Giving of the Torah in relation to what was before is understood:

אז דאס מיינט "כהנים גדולים". ועפ"ז איז פארשטאנדיק די הוספה וחידוש פון "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים" אלס הכנה צו מ"ת לגבי זה וואס איז געווען לפנ"ז:

English translation 178

Until the Giving of the Torah there was only the matter of "My firstborn son Israel",

ביז מ"ת איז נאר געווען דער ענין פון "בני בכורי ישראל",

English translation 179

firstborn and ordinary priests;

בכורות און כהנים סתם;

English translation 180

before the Giving of the Torah the matter was added that "And you shall be to Me a kingdom of priests",

פאר מ"ת איז צוגעקומען דער ענין אז "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים",

English translation 181

high priests.

כהנים גדולים.

English translation 182

That is, that every Jew –

ד.ה. אז יעדער איד –

English translation 183

because "And you shall be to Me a kingdom of priests",

ווארום "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים",

English translation 184

just like the continuation of the verse "a holy nation",

פונקט ווי המשך הכתוב "גוי קדוש",

English translation 185

refers to every Jew –

גייט אויף יעדן אידן –

English translation 186

has the power to be in the aspect of a high priest.

האט בכח צו זיין בבחי' כהן גדול.

English translation 187

As discussed many times36 that the high priest is the aspect of "one" in the soul,

כמדובר כמ"פ 36 אז דער כהן גדול בחי' אחת שבנפש,

English translation 188

and at the time he entered the Holy of Holies on Yom Kippur, this was the connection of "one" in the soul and "once a year"37

און בשעת ער איז אריין אין קדש הקדשים ביום הכפורים איז דאס געווען דער חיבור פון אחת בנפש און "אחת בשנה" 37

English translation 189

(Yom Kippur)

(יוהכ"פ)

English translation 190

and "one" in place

און אחת במקום

English translation 191

(the Holy of Holies).

(קדה"ק).

English translation 192

And according to what is said in Tosafot38 that "one" means "yechidah" –

וע"פ מ"ש בתוספות 38 אז "אחת" מיינט "יחידה" –

English translation 193

it is understood that the yechidah of the soul of each and every one is the high priest within him.

איז מובן אז יחידה שבנשמה פון כאו"א איז דאס דער כהן גדול שבו.

English translation 194

And this matter occurred when Moshe Rabbeinu said to the Jews

און דער ענין איז געווארן בשעת משה רבינו האט געזאגט צו אידן

English translation 195

(as an agent of the Holy One, blessed be He)

(בשליחותו של הקב"ה)

English translation 196

"And you shall be to Me a kingdom of priests" –

"ואתם תהיו לי ממלכת כהנים" –

English translation 197

that the Jews then received the command and power to be openly not only "My firstborn son Israel" and not only ordinary priests,

אז אידן האבן דעמולט באקומען דעם ציווי וכח צו זיין בגלוי ניט נאר "בני בכורי ישראל" און ניט נאר כהנים סתם,

English translation 198

but high priests.

נאר כהנים גדולים.

English translation 199

ז

English translation 200

And correspondingly, how this is, as it were, above in the Supernal Mother39:

וע"ד ווי דאס איז כביכול למעלה באם אויבערשטן 39:

English translation 201

It states regarding the Supernal One "Your God is a priest"40. And within the priest itself, He is a high priest41.

עס שטייט אויפן אויבערשטן "אלקיכם כהן הוא" 40. און אין כהן גופא איז ער א כהן גדול 41.

English translation 202

With this is connected the matter brought in the Zohar42 that in the future the Supernal One

וואס דערמיט איז פארבונדן דער ענין המובא אין זהר 42 אז לע"ל וועט זיך דער אויבערשטער

English translation 203

(as it were)

(כביכול)

English translation 204

will "defile" Himself for the Jews,

"מטמא" זיין צו אידן,

English translation 205

because the Jews are, as it were, "his sister

ווייל אידן זיינען כביכול "אחותו

English translation 206

(of the Holy One, blessed be He)

(של הקב"ה)

English translation 207

the virgin who is near to him etc. for her he may defile himself"43. And it is explained44 that the innovation in this is,

הבתולה הקרובה אליו גו' לה יטמא" 43. און מ'איז מבאר 44 אז דער חידוש בזה איז,

English translation 208

that the Supernal One, who is a high priest, may not defile Himself even for his sister the virgin who is near to him –

אז דער אויבערשטער וואס ער איז א כהן גדול טאר ער זיך ניט מטמא זיין אפילו לאחותו הבתולה הקרובה אליו –

English translation 209

nevertheless,

פונדעסטוועגן,

English translation 210

because of the greatness of His love for Israel,

מגודל חיבתן של ישראל,

English translation 211

the Supernal One, as it were, descends to the aspect of an ordinary priest,

איז דער אויבערשטער כביכול יורד צו בחי' כהן הדיוט,

English translation 212

and "defiles" Himself for the Jews,

און איז זיך "מטמא" צו אידן,

English translation 213

as it is written45 "In all their affliction He was afflicted".

כמ"ש 45 "בכל צרתם לו צר",

English translation 214

Because they are "his sister",

ווארום זיי זיינען "אחותו",

English translation 215

and additionally "the virgin" and additionally "who is near to him".

און דערצו "הבתולה" און דערצו "הקרובה אליו".

English translation 216

And correspondingly, just as the Supernal One is a high priest,

וע"ד ווי דער אויבערשטער איז א כהן גדול,

English translation 217

so too, when He tells the Jews "And you shall be to Me a kingdom of priests" –

עד"ז בשעת ער זאגט אן אידן "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים" –

English translation 218

the Jews are also in the aspect of high priests,

זיינען אויך אידן בבחי' כהנים גדולים,

English translation 219

as explained in the Baal HaTurim.

כמפורש בבעל הטורים.

English translation 220

ח

English translation 221

The lesson from this:

דער לימוד דערפון:

English translation 222

Even though upon leaving Egypt there were already among Jews Kohanim, Levi'im, and Yisraelim,

אע"פ וואס ארויסגייענדיק פון מצרים זיינען שוין צווישן אידן געווען כהנים לויים וישראלים,

English translation 223

with all the virtues that are in this,

מיט די אלע מעלות וואס זיינען דא אין דעם,

English translation 224

and previously Avraham Avinu was already a Kohen46,

און לפנ"ז איז שוין אברהם אבינו געווען א כהן 46,

English translation 225

And furthermore –

און נאכמער –

English translation 226

there was already the virtue of converts, because although in practice Jews became like converts who converted at the time of the Giving of the Torah,

עס איז שוין געווען די מעלה פון גרים ווייל כאטש בפועל זיינען אידן געווארן כגרים שנתגיירו בשעת מ"ת,

English translation 227

the beginning of conversion was however at the Exodus from Egypt47,

איז אבער התחלת הגירות געווען ביצי"מ 47,

English translation 228

and even earlier in the time of Avraham Avinu,

און נאך לפנ"ז בזמן אברהם אבינו,

English translation 229

and it is known that a convert is called a son of Avraham48,

וידוע אז א גר ווערט אנגערופן בן אברהם 48,

English translation 230

and a female convert a daughter of Sarah,

און א גיורת בת שרה,

English translation 231

because Avraham and Sarah initiated the matter of conversion,

ווייל אברהם ושרה האבן אויפגעטאן התחלת ענין הגירות,

English translation 232

as it is written "the souls which they made in Charan"49,

כמ"ש "הנפש אשר עשו בחרן" 49,

English translation 233

meaning that a convert has the virtue of being a son of Avraham,

ד.ה. אז א גר האט די מעלה פון זיין א בן אברהם,

English translation 234

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 235

The response of the Rambam50 is known, that a convert traces his lineage

ידועה תשובת הרמב"ם 50 אז א גר איז זיך

English translation 236

(primarily)

(בעיקר)

English translation 237

not to "Avraham, Yitzchak, and Yaakov

מייחס לא "לאברהם יצחק ויעקב

English translation 238

(Israel)

(ישראל)

English translation 239

but to the One Who spoke and the world came into being".

כי אם למי שאמר והי' העולם".

English translation 240

Thus, Jews were seemingly already standing at the highest level.

זיינען אידן לכאורה שוין געשטאנען בדרגא הכי נעלה.

English translation 241

Nevertheless, it is said that when the 2nd of Sivan arrived,

אעפ"כ זאגט מען אז ווען ס'איז געקומען ב' סיון,

English translation 242

they were told "And you shall be to Me a kingdom of Kohanim",

האט מען זיי געזאגט "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים",

English translation 243

High Priests –

כהנים גדולים –

English translation 244

after all the elevations, they were elevated to an even higher level,

לאחרי כל העילויים זיינען זיי נתעלה געווארן צו א דרגא נעלית יותר,

English translation 245

the level of a High Priest,

די דרגא פון א כהן גדול,

English translation 246

which among Kohanim themselves is the highest level51:

וואס צווישן כהנים גופא איז דאס די העכסטע דרגא 51:

English translation 247

not merely like an ordinary Kohen,

ניט נאר ווי א כהן סתם,

English translation 248

a common Kohen,

א כהן הדיוט,

English translation 249

not even like a deputy High Priest,

אפילו ניט ווי א סגן כהן גדול,

English translation 250

but a literal High Priest,

נאר א כהן גדול ממש,

English translation 251

who is one and unique,

וואס ער איז אן איין און איינציקער,

English translation 252

if there is another such one, he is not a true High Priest.

אויב ס'איז דא נאך איינער אזא איז ער ניט קיין כהן גדול אמיתי.

English translation 253

From this there is also a lesson –

דערפון איז אויך דא א הוראה –

English translation 254

which my revered father-in-law, the Rebbe, demanded of each one –

וואס כ"ק מו"ח אדמו"ר מאנט פון יעדן איינעם –

English translation 255

and with an introduction:

ובהקדים:

English translation 256

Even though only a common Kohen can become impure for "his virgin sister who is close to him", unlike a High Priest who is above this

אע"פ וואס נאר א כהן הדיוט קען זיך מטמא זיין "לאחותו הבתולה הקרובה אליו" משא"כ א כהן גדול איז העכער דערפון

English translation 257

(as above),

(כנ"ל),

English translation 258

there is however a matter for which even a High Priest can and is obligated to become impure –

איז אבער דא אן ענין וואס אויך א כהן גדול קען און איז מחוייב זיך דערצו מטמא זיין –

English translation 259

which is a met mitzvah52.

וואס דאס איז א מת מצוה 52.

English translation 260

And to such an extent,

ועד כדי כך,

English translation 261

that even when he is on Yom Kippur in the Holy of Holies in the midst of the incense service "the finest of the fine"53 –

אז אפילו ווען ער געפינט זיך ביוהכ"פ בקודש הקדשים אינמיטן עבודת הקטורת "דקה מן הדקה" 53 –

English translation 262

if it concerns a met mitzvah, he is obligated by Torah law to go out from there and occupy himself with it!

איז אויב עס רעדט זיך וועגן א מת מצוה איז ער מחוייב ע"פ תורה ארויסגיין פון דארטן און זיך דערמיט פארנעמען!

English translation 263

From this it is understood that through this the High Priest attains an even greater elevation:

וואס דערפון איז מובן אז דורך דעם קומט דער כהן גדול צו אן עילוי נעלה עוד יותר:

English translation 264

Within the High Priest himself there are also levels

אין א כהן גדול עצמו זיינען אויך פאראן דרגות

English translation 265

(similar to how there are levels below the High Priest,

(ע"ד ווי עס זיינען דא דרגות למטה מכהן גדול,

English translation 266

as above):

כנ"ל):

English translation 267

There is the state of the High Priest throughout the year. Then there is his state "during the seven days before Yom Kippur" when "they separate the High Priest from his house"54,

ס'איז דא ווי דער כהן גדול איז בכל השנה. דערנאך איז דא ווי ער איז "בשבעת ימים קודם יוהכ"פ" ווען "מפרישין כה"ג מביתו" 54,

English translation 268

at which time he is at a more elevated level than throughout the year. Then there is his state when he is on Yom Kippur and in the Holy of Holies,

וואס דעמולט איז ער בדרגא נעלית יותר ווי בכל השנה. דערנאך איז דא ווי ער געפינט זיך ביוהכ"פ און אין קודש הקדשים,

English translation 269

and when he performs the incense service there,

און ווי ער טוט דארטן עבודת הקטורת,

English translation 270

at which time he stands at the most elevated level within the High Priesthood itself.

וואס דעמולט שטייט ער בדרגא הכי נעלית אין כהונה גדולה עצמה.

English translation 271

Nevertheless, the Torah says,

אעפ"כ זאגט תורה,

English translation 272

that while standing at the most elevated level –

אז שטייענדיק בדרגא הכי נעלית –

English translation 273

he must go out from there to occupy himself with a met mitzvah!

דארף ער פון דארטן ארויסגיין זיך צו פארנעמען מיט א מת מצוה!

English translation 274

From this is also the lesson of the 2nd of Sivan when Jews were told "And you shall be to Me a kingdom of Kohanim",

דערפון איז אויך די הוראה פון ב' סיון ווען אידן זיינען אנגעזאגט געווארן "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים",

English translation 275

High Priests –

כהנים גדולים –

English translation 276

as my revered father-in-law, the Rebbe, demanded:

ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר האט געמאנט:

English translation 277

Along with the fact that Jews are at a most elevated level,

ביחד עם זה וואס אידן זיינען אויף א דרגא נעלית ביותר,

English translation 278

that each one of them is a High Priest,

אז יעדערער פון זיי איז א כהן גדול,

English translation 279

from the aspect of his yechidah

מצד בחי' יחידה שבו

English translation 280

(as above),

(כנ"ל),

English translation 281

he might nevertheless think that he needs to be for himself –

קען ער דאך מיינען אז ער דארף זיין פאר זיך –

English translation 282

he is told that along with this,

זאגט מען אים אז ביחד עם זה,

English translation 283

when he sees a Jew who is in the category of a spiritual "met mitzvah",

ווען ער זעט א אידן וואס איז בבחי' "מת מצוה" ברוחניות,

English translation 284

meaning that physically every Jew has length of days and good years, a soul in a body,

ד.ה. אז בגשמיות האט יעדער איד אריכות ימים ושנים טובות א נשמה בגוף,

English translation 285

but spiritually it could be that he is in the category of a "met mitzvah",

אבער ברוחניות קען זיין אז ער איז בבחי' "מת מצוה",

English translation 286

as it is stated in the Zohar55 that "A soul that sins"56 "is dead",

ווי עס שטייט אין זהר 55 אז "נפש כי תחטא" 56 "תוההא",

English translation 287

this is a wonder, how can such a thing be with a Jew,

דאס איז א תמי' ווי קען דאס זיין אזא זאך ביי א אידן,

English translation 288

but in practice one sees that there is such a reality of a "met mitzvah"

אבער בפועל זעט מען אז ס'איז דא אזא מציאות פון "מת מצוה"

English translation 289

(spiritually) –

(ברוחניות) –

English translation 290

then even when he stands at the most elevated level,

איז אפילו ווען ער שטייט בדרגא הכי נעלית,

English translation 291

he must go out and occupy himself with this "met mitzvah".

דארף ער ארויסגיין און זיך פארנעמען מיט דעם "מת מצוה".

English translation 292

And all the more so, with a fortiori reasoning:

ובמכ"ש וק"ו:

English translation 293

If a High Priest must occupy himself with a literal "met mitzvah",

מה-דאך אז א כהן גדול דארף זיך פארנעמען מיט א "מת מצוה" כפשוטו,

English translation 294

where there is a separation of the soul from the body, Heaven forbid –

וואו ס'איז דא א פירוד הנשמה מהגוף ר"ל –

English translation 295

certainly one must occupy himself with a Jew who is a soul in a body,

עאכו"כ אז מ'דארף זיך פארנעמען מיט א אידן וואס איז א נשמה בגוף,

English translation 296

and has length of days and good years,

און האט אריכות ימים ושנים טובות,

English translation 297

he only lacks vitality in spirituality and the service of mitzvos

ס'פעלט אים נאר אין חיות ברוחניות ועבודת המצוות

English translation 298

("met mitzvah").

("מת מצוה").

English translation 299

And so he must conduct himself even when he stands at the level of High Priest,

און אזוי דארף ער זיך פירן אפילו ווען ער שטייט בדרגת כהן גדול,

English translation 300

even on Yom Kippur in the Holy of Holies,

אפילו ביוהכ"פ בקדש הקדשים,

English translation 301

meaning that he is at once in the year and once in the place and once in the soul –

ד.ה. אז ער האלט ביי אחת בשנה און אחת במקום און אחת בנפש –

English translation 302

meaning the aspect of his yechidah

ד.ה. בחי' יחידה שבו

English translation 303

(which is the High Priest within him),

(וואס דאס איז דער כהן גדול שבו),

English translation 304

as above.

כנ"ל.

English translation 305

When one merits that there should be the revelation of the general yechidah of all Jews –

ביז מ'איז זוכה אז עס זאל זיין דער גילוי פון יחידה הכללית פון אלע אידן –

English translation 306

Moshiach Tzidkeinu57,

משיח צדקנו 57,

English translation 307

which means that he is anointed from the Most High Himself58,

וואס דאס הייסט אז ער איז משוח פון דעם אויבערשטן אליין 58,

English translation 308

Moshiach Hashem59,

משיח ה' 59,

English translation 309

That through the totality of man's service and all the actions of a Jew,

אז דורך כללות עבודת האדם און די אלע פעולות פון א אידן,

English translation 310

including the aforementioned actions –

כולל די פעולות הנ"ל –

English translation 311

one will soon actually merit the coming of Moshiach Tzidkeinu,

איז מען בקרוב ממש זוכה צו ביאת משיח צדקנו,

English translation 312

may he come and redeem us and lead us upright to our land,

יבוא ויגאלנו ויוליכנו קוממיות לארצנו,

English translation 313

and in the manner of "Achishenah"60,

ובאופן פון "אחישנה" 60,

English translation 314

Speedily in our actual days.

במהרה בימינו ממש.

English translation 315

The above is connected with the second of Sivan in every single year. Additionally, there are special matters that occur in this regard due to the determination of the year.

האמור לעיל איז פארבונדן מיט ב' סיון בכל שנה ושנה. דערצו זיינען דא ענינים מיוחדים וואס קומען אין דעם צו מצד קביעות השנה.

English translation 316

In this year it occurs that the second of Sivan is on Shabbos,

בשנה זו קומט צו אז ב' סיון איז ביום השבת,

English translation 317

as mentioned above.

כנ"ל.

English translation 318

We previously discussed the additional lesson from this. And in Shabbos itself there can also be changes from year to year in which parshah of the week the second of Sivan

האט מען פריער גערעדט די הוראה נוספת דערפון. און אין שבת גופא קענען אויך זיין שינויים משנה לשנה אין וועלכע פרשה בשבוע ב' סיון

English translation 319

(the Shabbos before Shavuos)

(דער שבת פאר שבועות)

English translation 320

falls out,

קומט אויס,

English translation 321

either in Parshas Bamidbar or in Parshas Nasso,

בפ' במדבר אדער בפ' נשא,

English translation 322

and in this year it falls out in Parshas Nasso. And in Parshas Nasso itself, the portion of Shabbos is –

ובשנה זו קומט עס אויס בפ' נשא. און אין פ' נשא גופא איז דער שיעור פון יום השבת –

English translation 323

from the seventh aliyah until the end of the parshah.

פון שביעי ביז סוף הפרשה.

English translation 324

And according to the teaching of the Alter Rebbe61 that "one must live with the time"

וע"פ תורת אדה"ז 61 אז "מען בעדארף לעבן מיט דער צייט"

English translation 325

(and as he later explained that this means "with the weekly parshah and the portion of the day from the parshah of the week") –

(און ווי ער האט שפעטער מפרש געווען אז דאס מיינט "מיט דער פרשת השבוע און פרשת היום פון דער סדרה פון דער וואך") –

English translation 326

today one must live with the parshah and the portion in this parshah.

דארף מען היינט לעבן מיט דער פרשה און דער שיעור בפרשה זו.

English translation 327

And although "we always read Parshas Bamidbar Sinai before Atzeres"62. And as explained, Parshas Bechukosai is always read before Atzeres63,

ואע"פ אז "לעולם קורין פרשת במדבר סיני קודם עצרת" 62. וכמבואר אז פ' בחוקותי קוראים לעולם פאר עצרת 63,

English translation 328

only because of the curses in it we interrupt with Parshas Bamidbar64.

נאר מפני הקללות שבה איז מען מפסיק מיט פ' במדבר 64.

English translation 329

However, Parshas Nasso is not always read before Shavuos. This indicates that Parshas Bamidbar has more connection to Shavuos than Parshas Nasso.

משא"כ פ' נשא לייענט מען ניט אלעמאל פאר שבועות. וואס דאס ווייזט אז פ' במדבר האט מער שייכות מיט שבועות ווי פ' נשא.

English translation 330

Nevertheless,

פונדעסטוועגן,

English translation 331

since sometimes Parshas Nasso falls out

וויבאלד אז אמאל קומט אויס פ' נשא

English translation 332

(on the second of Sivan)

(בב' סיון)

English translation 333

on the Shabbos before Shavuos –

אין דעם שבת פאר שבועות –

English translation 334

there must be a lesson from this.

מוז דערפון זיין א לימוד.

English translation 335

The matter in that we always read Parshas Bamidbar before Atzeres,

דער ענין אין דעם וואס מ'לייענט אלעמאל פ' במדבר פאר עצרת,

English translation 336

in order to interrupt between the curses in Parshas Bechukosai and Atzeres:

בכדי להפסיק צווישן די קללות בפ' בחוקותי מיט עצרת:

English translation 337

The intention in that Parshas Bamidbar interrupts between the curses in Parshas Bechukosai and Shavuos,

די כוונה אין דעם וואס פ' במדבר איז מפסיק בין הקללות בפ' בחוקותי מיט שבועות,

English translation 338

is not only to protect from the curses,

איז ניט נאר בכדי להגין פון די קללות,

English translation 339

but moreover,

נאר נאכמער,

English translation 340

as is the case in all matters of holiness –

ווי דאס איז בכל עניני קדושה –

English translation 341

in order to transform them into blessings,

בכדי זיי צו מהפך זיין לברכות,

English translation 342

whereby then an even greater elevation comes,

וואס דעמולט קומט צו נאך אן עילוי נעלה יותר,

English translation 343

the elevation of it'hapcha chashucha l'nehora u'mariru l'mitka,

דער עילוי פון אתהפכא חשוכא לנהורא ומרירו למיתקו,

English translation 344

the advantage of light from darkness and the advantage of wisdom from folly65.

יתרון האור מן החושך ויתרון החכמה מן הסכלות 65.

English translation 345

And as explained in Likkutei Torah66 that the curses in the admonition are actually blessings in their innermost essence,

וכמבואר בלקו"ת 66 אז די קללות אין דער תוכחה זיינען באמת ברכות בפנימיות,

English translation 346

and as he explains the blessings in several verses in the admonition in Parshas Bechukosai. And furthermore it is explained in Ohr HaTorah67 in the explanation of the verses of the admonition in Parshas Ki Savo.

און ווי ער איז מבאר די ברכות אין כמה פסוקים אין דער תוכחה בפ' בחוקותי. און נאכמער מבואר באור התורה 67 בפירוש הכתובים פון דער תוכחה בפ' תבוא.

English translation 347

For example –

לדוגמא –

English translation 348

the explanation of the verse68 "the stranger who is in your midst shall ascend above you higher and higher"69:

דער פירוש אין פסוק 68 "הגר אשר בקרבך יעלה עליך מעלה מעלה" 69:

English translation 349

"The stranger" refers to the state in which Jews find themselves in exile,

"הגר" גייט אויף דעם מצב ווי אידן געפינען זיך אין גלות,

English translation 350

the exile of Egypt and the like,

גלות מצרים וכיו"ב,

English translation 351

as it is written70 "I was a stranger in a foreign land",

כמ"ש 70 "גר הייתי בארץ נכרי'",

English translation 352

where a Jew is a foreigner,

וואס דארטן איז א איד א פרעמדער,

English translation 353

and when they are redeemed from exile –

און בשעת זיי ווערן אויסגעלייזט פון גלות –

English translation 354

then "the stranger who is in your midst shall ascend above you higher and higher",

ווערט דעמולט "הגר אשר בקרבך יעלה עליך מעלה מעלה",

English translation 355

a most supreme elevation.

אן עלי' הכי גדולה.

English translation 356

And this was the accomplishment of the Giving of the Torah,

וואס דאס איז געווען דער אויפטו פון מתן תורה,

English translation 357

that then Jews became converts who converted –

אז דעמולט זיינען אידן געווארן גרים שנתגיירו –

English translation 358

that after their descent as strangers in the exile of Egypt,

אז לאחרי ירידתם אלס גרים אין גלות מצרים,

English translation 359

there was "taking for Himself a nation from within a nation"71,

איז געווען "לקחת לו גוי מקרב גוי" 71,

English translation 360

and at the Giving of the Torah they became converts who converted –

און בא מ"ת זיינען זיי געווארן גרים שנתגיירו –

English translation 361

"the stranger who is in your midst shall ascend above you higher and higher".

"הגר אשר בקרבך יעלה עליך מעלה מעלה".

English translation 362

And correspondingly, there is the matter of "the stranger who is in your midst shall ascend above you higher and higher" in the service of man every day –

ועד"ז איז דא דער ענין פון "הגר אשר בקרבך יעלה עליך מעלה מעלה" בעבודת האדם בכל יום –

English translation 363

as Chabad Chassidus explains this in terms of Chochmah Binah Daas:

ווי חסידות חב"ד איז דאס מסביר בחכמה בינה דעת:

English translation 364

"The stranger who is in your midst" refers to the G-dly soul that is found in a Jew as a "stranger",

"הגר אשר בקרבך" גייט אויף דער נפש האלקית וואס געפינט זיך אין א אידן ווי א "גר",

English translation 365

because the animal soul is "an original tenant"72,

ווייל די נפש הבהמית איז "אקדמי' טעניתי'" 72,

English translation 366

and only when the child becomes Bar Mitzvah does the G-dly soul enter him,

און ערשט ווען דער קינד ווערט בר מצוה קומט אין אים אריין די נה"א,

English translation 367

therefore the animal soul there is a "resident",

דעריבער איז די נה"ב דארט א "תושב",

English translation 368

and when the G-dly soul subsequently enters the man at the time he becomes Bar Mitzvah, it is in the category of "stranger".

און ווען די נה"א קומט דערנאך אריין אין דעם מענטשן בשעת ער ווערט בר-מצוה איז זי בבחי' "גר".

English translation 369

When the child becomes Bar Mitzvah, however,

בשעת דער קינד ווערט אבער בר-מצוה,

English translation 370

when he then becomes obligated in the mitzvos

וואס דעמולט ווערט ער מחוייב במצוות

English translation 371

(paralleling the general matter of the Giving of the Torah) –

(בדוגמת כללות הענין פון מתן תורה) –

English translation 372

one might think that his G-dly soul will not be able to overcome the animal soul because it is there as a "stranger" and came some time after the animal soul was there.

קען מען דאך מיינען אז זיין נה"א וועט זיך ניט קענען מתגבר זיין אויף דער נה"ב וויבאלד אז זי איז דארט ווי א "גר" און איז געקומען כמה זמן לאחרי ווי די נה"ב איז דארטן געווען.

English translation 373

On this it is said that "the stranger who is within you shall rise above you, higher and higher":

אויף דעם זאגט מען אז "הגר אשר בקרבך יעלה עליך מעלה מעלה":

English translation 374

Since it is a "veritable part of Hashem from above"73,

וויבאלד אז זי איז א "חלק אלוקה ממעל ממש" 73,

English translation 375

and in addition "the Holy One, blessed be He, assists him"74,

און דערצו איז "הקב"ה עוזרו" 74,

English translation 376

it is certain that the divine soul has the power to rise "higher and higher",

איז זיכער אז די נה"א האט בכח צו עולה זיין "מעלה מעלה",

English translation 377

and certainly to overcome the animal soul,

און זיכער זיך מתגבר זיין אויף דער נה"ב,

English translation 378

until also transforming the animal soul.

ביז אויך מהפך זיין די נה"ב.

English translation 379

Actually, the power of the divine soul is present here even before bar mitzvah,

אייגענטלעך איז דער כח פון נפש אלקית דא אויך פאר בר-מצוה,

English translation 380

because even then the child has a divine soul. As the Alter Rebbe writes in Shulchan Aruch Mahadurah Basra75,

ווייל אויך דעמולט האט דער קינד א נפש האלקית. ווי דער אלטער רבי שרייבט בשו"ע מהדורא בתרא 75,

English translation 381

that "the completion and primary entry of the holy soul into a person is at thirteen years and one day for a male etc., therefore they become obligated in mitzvos from the Torah etc.",

אז "גמר ועיקר כניסת נפש הקדושה באדם הוא בי"ג שנים ויום א' לזכר כו' שלכן נתחייבו אז במצות מן התורה כו'",

English translation 382

but nevertheless "the beginning of the entry of this holy soul is at the education in Torah and mitzvos which the Sages obligated to educate",

אבער אעפ"כ איז "תחלת כניסת נפש זו הקדושה היא בחינוך לתורה ומצות שחייבו חכמים לחנך",

English translation 383

and "also in the mitzvah of circumcision"

און "גם במצות מילה"

English translation 384

[which for the collective of the Jewish people was before the Exodus from Egypt,

[וואס בא כללות עם ישראל איז דאס געווען לפני יצי"מ,

English translation 385

and through this there could subsequently be the matter of the conversion at the time of the Giving of the Torah (as above in section 2) at the time of "the stranger who is within you shall rise above you, higher and higher"].

ועי"ז האט דערנאך געקענט זיין ענין הגירות בשעת מ"ת (כנ"ל ס"ב) בשעת "הגר אשר בקרבך יעלה עליך מעלה מעלה"].

English translation 386

And even before this,

און נאך לפני זה,

English translation 387

before the child emerged into the air of the world –

לפני שהולד יצא לאויר העולם –

English translation 388

"they teach him the entire Torah"76

איז "מלמדין אותו כל התורה כולה" 76

English translation 389

[immediately before he emerges into the air of the world "an angel comes and strikes him on his mouth"76,

[תיכף לפני שיצא לאויר העולם איז "בא מלאך וסטרו על פיו" 76,

English translation 390

but before that "they teach him the entire Torah"],

אבער לפנ"ז איז "מלמדין אותו כל התורה כולה"],

English translation 391

and also "they administer an oath to him: be righteous etc."76,

און אויך "משביעין אותו תהי צדיק כו'" 76,

English translation 392

as explained in the book of Tanya,

כמבואר בספר התניא,

English translation 393

and it is known the two interpretations77 of "they administer an oath",

וכידוע די ביידע פירושים 77 אין "משביעין",

English translation 394

"they administer an oath" from the term oath,

"משביעין" מלשון שבועה,

English translation 395

and "they administer an oath" from the term satiety,

און "משביעין" לשון שובע,

English translation 396

to saturate with all powers.

אנזעטיקן מיט אלע כחות.

English translation 397

This is while the fetus is still in its mother's womb,

וואס דאס איז נאך בשעת דער עובר איז במעי אמו,

English translation 398

all the more so after it emerged into the air of the world and after the covenant of circumcision etc., when then it is "the beginning of the entry of this holy soul".

עאכו"כ לאחרי שיצא לאויר העולם ולאחרי הברית מילה כו' וואס דעמולט איז "תחלת כניסת נפש זו הקדושה".

English translation 399

From this it is understood that then it is already certain that "the Holy One, blessed be He, assists him" so that the divine soul should have the power to perform the service of Hashem.

איז דערפון מובן אז דעמולט איז שוין זיכער "הקב"ה עוזרו" אז די נה"א זאל האבן כח צו טאן עבודת השם.

English translation 400

But in a revealed and complete manner it occurs at the time of bar mitzvah, when there is the completion and primary entry of the divine soul.

נאר בגלוי ובשלימות ווערט עס בשעת בר מצוה ווען ס'איז דא דער גמר ועיקר כניסת נה"א.

English translation 401

Therefore then "the stranger who is within you shall rise above you, higher and higher" is realized.

דעריבער ווערט דעמולט דער "הגר אשר בקרבך יעלה עליך מעלה מעלה".

English translation 402

And based on this, a perplexing matter is understood:

ועפ"ז איז מובן א דבר תמוה:

English translation 403

Since the animal soul is "first and prior",

וויבאלד אז די נה"ב איז "אקדמי וטעניתי'",

English translation 404

and the primary and complete entry of the divine soul is only at bar mitzvah –

און דער עיקר וגמר כניסת נה"א איז ערשט צו בר מצוה –

English translation 405

how can a child before bar mitzvah recite a blessing "Who has sanctified us with His commandments and commanded us" with [mention of] the Name and Kingship,

ווי קען א קינד פאר בר-מצוה מאכן א ברכה "אשר קדשנו במצוותיו וצוונו" בשם ומלכות,

English translation 406

and the like?!

וכיו"ב?!

English translation 407

Even if one says that this is from the aspect of education –

אפילו מ'וועט זאגן אז דאס איז מצד חינוך –

English translation 408

but in practice he recites the blessing with [mention of] the Name and Kingship!

אבער בפועל מאכט ער דאך די ברכה בשם ומלכות!

English translation 409

The explanation of this is,

איז דער ביאור בזה,

English translation 410

as above:

כנ"ל:

English translation 411

Even before bar mitzvah he has a divine soul,

אויך פאר בר מצוה האט ער א נפש אלקית,

English translation 412

a veritable part of Hashem from above,

חלק אלוקה ממעל ממש,

English translation 413

and he has the power of "they administer an oath to him" and "they teach him the entire Torah". Therefore he has the power to recite a blessing and the like.

און האט דעם כח פון "משביעין אותו" און "מלמדין אותו כל התורה כולה". דעריבער האט ער דעם כח צו מאכן א ברכה וכיו"ב.

English translation 414

However, one must have an explanation for this:

מ'דארף נאך אבער האבן אין דעם הסברה:

English translation 415

Since the animal soul is still "first and prior",

וויבאלד אז די נה"ב איז פארט "אקדמי' טעניתי'",

English translation 416

and the completion and primary entry of the divine soul into the human body is only at the time of bar mitzvah

און דער גמר ועיקר כניסת הנה"א בגוף האדם איז ערשט בשעת בר מצוה

English translation 417

(thirteen years after the animal soul),

(דרייצן יאר נאך דער נה"ב),

English translation 418

meaning that the animal soul has a "chazakah" and not only from three times78,

ד.ה. אז די נה"ב האט א "חזקה" און ניט נאר פון דריי מאל 78,

English translation 419

but thirteen years,

נאר דרייצן יאר,

English translation 420

and it is known the great strength of a chazakah according to Torah –

וידוע דער גודל התוקף פון א חזקה ע"פ תורה –

English translation 421

how can a child before bar mitzvah nevertheless recite a blessing "Who has sanctified us with His commandments and commanded us" with [mention of] the Name and Kingship,

ווי קען א קינד פאר בר-מצוה פאָרט מאכן א ברכה "אשר קדשנו במצוותיו וצוונו" בשם ומלכות,

English translation 422

and the like;

וכיו"ב;

English translation 423

and likewise regarding after bar mitzvah –

ועד"ז בנוגע צו נאך בר-מצוה –

English translation 424

what is the explanation that "the stranger who is within you shall rise above you, higher and higher" when the animal soul has a "chazakah" from being "first and prior"?!

וואס איז פארט די הסברה אז "הגר אשר בקרבך יעלה עליך מעלה מעלה" בשעת דער נה"ב האט דערביי א "חזקה" מצד "אקדמי' טענתי'"?!

English translation 425

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 426

The entire concept of chazakah applies when there are two sides,

דער גאנצער ענין פון חזקה איז שייך בשעת עס זיינען דא צוויי צדדים,

English translation 427

that one side pulls to one side and the second side to the other side –

אז איין צד ציט לצד אחד און דער צווייטער צד לצד שני –

English translation 428

then there is in Torah the concept of chazakah which decides in favor of the side that has the chazakah.

דאן איז דא אין תורה דער מושג פון חזקה וואס איז מכריע לצד זה וואס האט די חזקה.

English translation 429

And likewise in our matter:

ועד"ז בעניננו:

English translation 430

When is it applicable to say that a chazakah should have a hold and strength –

ווען איז שייך זאגן אז חזקה זאל דא האבן א תפיסא ותוקף –

English translation 431

if one were speaking only about two inclinations,

אויב מ'וואלט גערעדט נאר וועגן צוויי יצרים,

English translation 432

one located in the right cavity and the second in the left cavity,

איינער געפינט זיך בחלל הימני און דער צווייטער בחלל השמאלי,

English translation 433

there are indeed two sides,

זיינען דאך דא צוויי צדדים,

English translation 434

one could use a chazakah to decide which is stronger.

קען מען נוצן א חזקה צו מכריע זיין ווער ס'איז שטארקער.

English translation 435

But since in this matter the soul is in the right cavity –

וויבאלד אבער אז בענין זה איז די נפש בחלל הימני –

English translation 436

the G‑dly soul,

די נפש האלקית,

English translation 437

literally a part of G‑d above,

חלק אלוקה ממעל ממש,

English translation 438

for when you grasp a part of the essence you grasp all of it79,

וואס כשאתה תופס בחלק מן העצם אתה תופס בכולו 79,

English translation 439

meaning that this is connected to the Supreme One Himself,

ד.ה. אז דאס איז פארבונדן מיט דעם אויבערשטן אליין,

English translation 440

Who is not a “second” side of the animal soul, heaven forbid,

וואס ער איז ניט קיין "צווייטער" צד פון די נה"ב ח"ו,

English translation 441

but He is above both cavities,

נאר ער איז העכער פאר ביידע חללים,

English translation 442

both for the animal soul in the left cavity and for the depiction of the G‑dly soul as it stands in the right cavity,

סיי פאר דער נה"ב בחלל השמאלי און סיי פאר דעם ציור פון נה"א ווי זיי שטייט בחלל הימני,

English translation 443

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 444

being the Creator of the world and its Leader, He created the animal soul,

זייענדיק בורא עולם ומנהיגו האט ער באשאפן די נה"ב,

English translation 445

and not, heaven forbid, in a manner that it should say “My river is mine, and I made myself”80,

און ניט ח"ו באופן אז זי זאל זאגן "לי יאורי ואני עשיתני" 80,

English translation 446

meaning that He is the master over both cavities –

ד.ה. אז ער איז בעה"ב אויף ביידע חללים –

English translation 447

then it is understandable that here there is absolutely no place for a presumption of the animal soul from an “academic argument” that would decide in favor of one side,

איז דעמולט פארשטאנדיק אז דא איז כלל וכלל ניט תופס מקום א חזקה פון די נה"ב מצד "אקדמי' טעניתי'" וואס זאל מכריע זיין לצד אחד,

English translation 448

since we are not speaking about two sides,

וויבאלד אז מ'רעדט ניט וועגן צוויי צדדים,

English translation 449

but about the Supreme One Who created the animal soul!

נאר וועגן דעם אויבערשטן וואס ער האט באשאפן די נה"ב!

English translation 450

Consequently, it is certain that everything conducts itself according to the will of this literal part of G‑d above.

במילא איז זיכער אז אלץ פירט זיך לויטן רצון פון דעם חלק אלוקה ממעל ממש.

English translation 451

That is, what is said “this and that they judge”81,

ד.ה. דאס וואס מ'זאגט "זה וזה שופטן" 81,

English translation 452

is not the interpretation that the animal soul has the power to decide, heaven forbid,

איז ניט דער פירוש אז די נה"ב האט א כח צו מחליט זיין ח"ו,

English translation 453

but the Supreme One created it in order that it should oppose,

נאר דער אויבערשטער האט איר באשאפן בכדי זי זאל זיך שטעלן קעגן,

English translation 454

but it is understood that certainly it ultimately conducts itself according to the will of the literal part of G‑d above.

אבער מובן אז זיכער פירט זי זיך סו"ס לויטן רצון פון דעם חלק אלוקה ממעל ממש.

English translation 455

From this it is understood how a child before bar mitzvah can fulfill commandments not only the commandment of charity,

וואס עפ"ז איז מובן ווי א קינד פאר בר מצוה קען מקיים זיין מצוות ניט נאר מצות צדקה,

English translation 456

regarding which it does not matter to the poor person who gives him the charity,

וואס אין דעם איז ניט נוגע צום עני ווער עס גיט עס אים די צדקה,

English translation 457

whether an adult or a minor,

צי א גדול צי א קטן,

English translation 458

the main thing there is relevant that “you have revived the soul of the poor” through charity82,

דער עיקר איז דארטן נוגע אז "החיית נפש העני" ע"י הצדקה 82,

English translation 459

but also regarding other commandments),

נאר אויך ביי אנדערע מצוות),

English translation 460

and recite a blessing “Who sanctified us with His commandments and commanded us” with [G‑d’s] Name and Kingship and so forth –

און מאכן א ברכה "אשר קדשנו במצוותיו וצונו" בשם ומלכות וכיו"ב –

English translation 461

Because since the child also has a literal part of G‑d above

ווייל וויבאלד אז דער קינד האט אויך א חלק אלוקה ממעל ממש

English translation 462

(as above),

(כנ"ל),

English translation 463

notwithstanding the “academic argument” of the animal soul,

איז ניט קוקנדיק אויף דעם וואס די נה"ב "אקדמי' טעניתי'",

English translation 464

the animal soul has no presumption,

האט די נה"ב ניט קיין חזקה,

English translation 465

because the sole master here is the Supreme One Who created the animal soul,

וויבאלד אז דער איינציקער בעה"ב איז דא דער אויבערשטער וואס האט באשאפן די נה"ב,

English translation 466

and therefore the primary master in the child is only the literal part of G‑d above,

און דערפאר איז דער עיקר בעה"ב אין דעם קינד נאר דער חלק אלוקה ממעל ממש,

English translation 467

and “the Holy One, blessed be He, helps him” so that he can overcome the animal soul.

און "הקב"ה עוזרו" ער זאל קענען בייקומען די נה"ב.

English translation 468

And all the more so after he becomes bar mitzvah,

ועאכו"כ לאחרי ווי ער ווערט בר מצוה,

English translation 469

when there is the “completion and primary entry of the holy soul into the person” –

ווען עס ווערט דער "גמר ועיקר כניסת נפש הקדושה באדם" –

English translation 470

then it is certainly that “the stranger who is in your midst shall rise above you, higher and higher”,

איז דעמולט זיכער אז "הגר אשר בקרבך יעלה עליך מעלה מעלה",

English translation 471

by virtue of the fact that he has a literal part of G‑d above and “the Holy One, blessed be He, helps him”, etc.

עי"ז וואס ער האט א חלק אלוקה ממעל ממש און "הקב"ה עוזרו" כו'.

English translation 472

Thus far the parenthetical remark in connection with that which Parshat Bamidbar comes to interrupt between Parshat Bechukotai and Shavuot,

עד כאן מאמר המוסגר בקשר דערמיט וואס פ' במדבר טוט אויף להפסיק צווישן פ' בחוקותי און שבועות,

English translation 473

and moreover –

און נאכמער –

English translation 474

to transform the matters in Parshat Bechukotai into blessings.

צו מהפך זיין די ענינים שבפ' בחוקותי לברכות.

English translation 475

In this year there is an additional portion on Parshat Bamidbar between Parshat Bechukotai and Shavuot –

בשנה זו איז דא א פרשה נוספת אויף פ' במדבר צווישן פ' בחוקותי און שבועות –

English translation 476

Parshat Nasso. And this occurs on Shabbat, the 2nd of Sivan. There must be from this an additional lesson in the matters of the 2nd of Sivan which comes as preparation for the Giving of the Torah.

פ' נשא. און דאס קומט אויס בשבת ב' סיון. דארף דערפון זיין א לימוד נוסף אין די ענינים פון ב' סיון וואס קומט אלס הכנה צו מתן תורה.

English translation 477

First and foremost, the lesson from this is –

לכל לראש איז דער לימוד דערפון –

English translation 478

from the entirety of the portion:

פון כללות הפרשה:

English translation 479

The name of the entire portion is “Nasso”. Which means simply to lift up. And whom does one lift up –

שם כל הפרשה איז "נשא". וואס דאס מיינט בפשטות אויפהויבן. און וועמען הויבט מען אויף –

English translation 480

“the heads of the children of Gershon”,

"ראש בני גרשון",

English translation 481

i.e., Levites,

ד.ה. לויים,

English translation 482

who are already, of themselves, “given, given they are to Me”83,

וואס זיי זיינען שוין מצד עצמם "נתונים נתונים המה לי" 83,

English translation 483

and here it says that one lifts them up

און דא זאגט מען אז מ'הויבט זיי אויף

English translation 484

(“Nasso”)

("נשא")

English translation 485

even higher than this.

נאך העכער דערפון.

English translation 486

From this is understood the connection and addition of Parshat Nasso in the 2nd of Sivan:

וואס עפ"ז איז מובן דער קשר און הוספה פון פ' נשא אין ב' סיון:

English translation 487

On the 2nd of Sivan it was said to Israel “and you shall be to Me a kingdom of priests etc.”,

בב' סיון האט מען געזאגט צו אידן "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגו'",

English translation 488

high priests. And this is an addition and innovation regarding how they were before –

כהנים גדולים. וואס דאס איז א הוספה וחידוש לגבי ווי זיי זיינען געווען לפנ"ז –

English translation 489

ordinary priests,

כהנים סתם,

English translation 490

Levites and Israelites etc.

לויים וישראלים וכו'.

English translation 491

And when this occurs in Parshat Nasso,

און ווען דאס קומט אויס בפ' נשא,

English translation 492

it adds that the matter of “and you shall be to Me a kingdom of priests etc.” must be in a manner of “Nasso”,

איז דאס מוסיף אז דער ענין פון "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגו'" דארף נאך זיין באופן פון "נשא",

English translation 493

with an elevation,

מיט אן אויפגעהויבנקייט,

English translation 494

and a “Nasso” even regarding those who are already priests and Levites

און א "נשא" אפילו לגבי די וואס זיינען שוין כהנים ולויים

English translation 495

(“a kingdom of priests”),

("ממלכת כהנים"),

English translation 496

“given, given” of themselves.

"נתונים נתונים" מצד עצמם.

English translation 497

In addition, there is also a special lesson in Parshat Nasso itself –

דערצו איז אויך דא א לימוד מיוחד אין פ' נשא גופא –

English translation 498

from today’s portion of the Chumash,

פון היינטיקן שיעור חומש,

English translation 499

from the seventh [aliyah] until the end of the portion

פון שביעי ביז סוף הפרשה

English translation 500

[because although on this Shabbat the entire portion was read,

[ווייל אע"פ וואס בשבת זה האט מען געלייענט כל הפרשה,

English translation 501

nevertheless the main emphasis on this very day (the 2nd of Sivan) is today’s specific portion]:

איז אבער דער עיקר ההדגשה ביום זה עצמו (ב' סיון) איז דער היינטיקער שיעור פרטי]:

English translation 502

In today’s portion of the Chumash, the matter of the unity of Israel is most emphasized. And this is a primary matter related to the Giving of the Torah,

אין היינטיקן שיעור חומש איז מודגש ביותר דער ענין פון אחדות ישראל. וואס דאס איז אן ענין עיקרי הנוגע צו מתן תורה,

English translation 503

and to the preparations for it.

און צו די הכנות לזה.

English translation 504

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 505

In this section of the Shulchan Aruch

אין דעם סעיף בשו"ע

English translation 506

(at the end of the laws of Pesach)

(בסוף הל' פסח)

English translation 507

the Alter Rebbe writes:

שרייבט דער אלטער רבי:

English translation 508

"And the custom in these countries is not to fast and not to recite Tachanun from Rosh Chodesh until the eighth of it, inclusive, etc.,

"ונוהגין במדינות אלו שלא להתענות ושלא לומר תחנון מר"ח עד ח' בו ועד בכלל כו',

English translation 509

because immediately after Rosh Chodesh Moshe began to occupy himself with them regarding the matter of the giving of the Torah,

לפי שמיד אחר ר"ח התחיל משה להתעסק עמהם בענין קבלת התורה,

English translation 510

for on the second day of the week was Rosh Chodesh, and on the third day of the week he said to them 'And you shall be to Me a kingdom of priests, etc.,' and on the fourth he said to them the commandments of the boundaries, etc."

שבשני בשבת הי' ר"ח ובשלישי בשבת אמר להם ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגו' וברביעי אמר להם מצות הגבלה וכו'".

English translation 511

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 512

Since the Alter Rebbe apparently only wants to bring out here why one does not fast and does not recite Tachanun on these days –

וויבאלד אז דער אלטער רבי וויל דא לכאורה נאר ארויסברענגען פארוואס מ'פאסט ניט און מ'זאגט ניט קיין תחנון בימים אלו –

English translation 513

he should not have needed to mention and emphasize the day of Rosh Chodesh,

האט ער דא ניט געדארפט דערמאנען און מדגיש זיין דעם טאג פון ראש חודש,

English translation 514

that "immediately after Rosh Chodesh he began to occupy himself with them, etc.,"

אז "מיד אחר ר"ח התחיל להתעסק עמהם כו'",

English translation 515

"on the second day of the week was Rosh Chodesh,"

"בשני בשבת הי' ר"ח",

English translation 516

because regarding Rosh Chodesh one does not need to give a reason why one should not then recite Tachanun,

ווייל בנוגע צו ראש חודש דארף מען ניט געבן קיין טעם פארוואס מ'זאל דעמולט ניט זאגן תחנון,

English translation 517

and as we see that the Alter Rebbe indeed gives no reason for this –

און ווי מ'זעט אז דער אלטער רבי גיט טאקע אויף דעם ניט קיין טעם –

English translation 518

then why does he mention about Rosh Chodesh?

היינט פארוואס דערמאנט ער וועגן ראש חודש?

English translation 519

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 520

On Rosh Chodesh Sivan there was a unique and essential matter that pertains to the beginning of the occupation with the matter of the giving of the Torah

בראש חודש סיון איז געווען אן ענין מיוחד ועיקרי וואס איז נוגע צו התחלת ההתעסקות בענין קבלת התורה

English translation 521

(which began on the second of Sivan).

(וועלכע האט זיך אנגעהויבן בב' סיון).

English translation 522

On Rosh Chodesh Sivan

בר"ח סיון

English translation 523

("In the third month, etc., on the first of the month")

("בחודש השלישי גו' באחד לחודש")

English translation 524

was "and Israel encamped there opposite the mountain"84. Rashi states85 that then it was "and he encamped" in the singular,

איז "ויחן שם ישראל נגד ההר" 84. שטייט אין פרש"י 85 אז דעמולט איז געווען "ויחן" לשון יחיד,

English translation 525

"as one man with one heart." And it is explained in the Midrash86 that this was a condition for the giving of the Torah:

"כאיש אחד בלב אחד". ומבואר אין מדרש 86 אז דאס איז געווען א תנאי צו מתן תורה:

English translation 526

When the Holy One, blessed be He, saw how the Jews stood in unity, He decided to give them the Torah.

בשעת דער אויבערשטער האט געזען ווי אידן שטייען באחדות האט ער מחליט געווען זיי צו געבן די תורה.

English translation 527

As is also emphasized in Devarim Rabbah87,

כמודגש אויך אין דברים רבה 87,

English translation 528

that if Israel had lacked even one person, the Holy One, blessed be He, would not have given the Torah to all the Jews,

אז אילו היו ישראל חסרים אפילו אדם אחד וואלט דער אויבערשטער ניט געגעבן תורה צו אלע אידן,

English translation 529

even not to Moshe Rabbeinu. Because at the giving of the Torah it specifically pertained to the unity of all of Israel.

אפילו ניט צו משה רבינו. ווייל בא מ"ת איז געווען נוגע דוקא אחדות כל ישראל.

English translation 530

And the reason for this

והטעם לזה

English translation 531

(the connection of the unity of Israel to the giving of the Torah and the receiving of the Torah):

(דער קשר פון אחדות ישראל צו נתינת התורה וקבלת התורה):

English translation 532

Since the Torah is one Torah that was given from the One Hashem –

וויבאלד אז תורה איז תורה אחת וואס איז געגעבן געווארן פון ה' אחד –

English translation 533

"This is the Torah, man"88 –

איז "זאת התורה אדם" 88 –

English translation 534

therefore it is necessary that also the Jews, as a vessel for this, should be one.

דעריבער דארף מען האבן אז אויך אידן אלס כלי לזה זאלן זיין אחד.

English translation 535

And89 not only "with one heart,"

און 89 ניט נאר "בלב אחד",

English translation 536

from the aspect of the feeling of the heart,

מצד הרגש שבלב,

English translation 537

and in spiritual matters,

וברוחניות הענינים,

English translation 538

but also "as one man,"

נאר אויך "כאיש אחד",

English translation 539

in actual deed in the physical. And this is the addition of "as one man" over "with one heart." For apparently, the matter of "as one man" is included in "with one heart" in general, but "as one man" adds that the unity must be not only from the aspect of the feeling of the heart,

במעשה בפועל בגשמיות. וואס דאס איז די הוספה פון "כאיש אחד" אויף "בלב אחד". דלכאורה איז דער ענין פון "כאיש אחד" פאראן "בלב אחד" בכלל מאתיים מנה נאר "כאיש אחד" איז מוסיף אז די אחדות דארף זיין ניט נאר מצד הרגש שבלב,

English translation 540

but regarding action they are a multitude of separate individuals –

אבער בנוגע לפועל זיינען זיי א ריבוי אנשים נפרדים –

English translation 541

as it was in the count of the children of Israel in "Chumash HaPekudim"90,

ווי ס'איז געווען במנין בני ישראל ב"חומש הפקודים" 90,

English translation 542

"six hundred thousand and three thousand"91 separate individuals,

"שש מאות אלף ושלשת אלפים" 91 אנשים נפרדים,

English translation 543

rather that also in the physical and regarding action they are "as one man."

נאר אז אויך בגשמיות ובנוגע לפועל זיינען זיי "כאיש אחד".

English translation 544

And based on this, it is sweetened why the Alter Rebbe emphasizes in this section Rosh Chodesh Sivan –

ועפ"ז יומתק פארוואס דער אלטער רבי איז מדגיש אין דעם סעיף ראש חודש סיון –

English translation 545

because as an essential condition that one should be able to occupy oneself on the second of Sivan with the matter of the giving of the Torah

ווייל אלס א תנאי עיקרי מ'זאל זיך קענען בב' סיון מתעסק זיין בענין קבלת התורה

English translation 546

(and the beginning of this through saying to the Jews "And you shall be to Me a kingdom of priests, etc.") –

(וההתחלה בזה דורך זאגן אידן "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגו'") –

English translation 547

there needed to be the matter of the unity of Israel on Rosh Chodesh Sivan

האט געדארפט זיין דער ענין פון אחדות ישראל בר"ח סיון

English translation 548

("and Israel encamped there opposite the mountain,"

("ויחן שם ישראל נגד ההר",

English translation 549

"as one man with one heart"),

"כאיש אחד בלב אחד"),

English translation 550

and "immediately after Rosh Chodesh Moshe began to occupy himself with them regarding the matter of the giving of the Torah."

און "מיד אחר ר"ח התחיל משה להתעסק עמהן בענין קבלת התורה".

English translation 551

And the matter of the unity of Israel in the manner of "as one man with one heart" is most emphasized in today's Chumash portion:

און דער ענין פון אחדות ישראל באופן פון "כאיש אחד בלב אחד" איז מודגש ביותר אין היינטיקן שיעור חומש:

English translation 552

After the Torah concludes the account of how the princes brought their offerings for the dedication of the altar,

נאך דעם ווי די תורה פארענדיקט דעם סיפור ווי די נשיאים האבן געבראכט זייערע קרבנות לחנוכת המזבח,

English translation 553

it relates in today's Chumash portion92 the total of the bowls and all the cattle, etc., that the princes offered –

דערציילט ער אין היינטיקן שיעור חומש 92 דער סך הכל פון די קערות און כל הבקר וכו' וואס די נשיאים האבן מקריב געווען –

English translation 554

"This was the dedication of the altar on the day of its anointing, from the princes of Israel,

"זאת חנוכת המזבח ביום המשח אותו מאת נשיאי ישראל,

English translation 555

twelve silver bowls, etc., all the cattle for the burnt offering twelve bulls, etc., and all the cattle for the peace offering twenty-four bulls, etc.

קערות כסף שתים עשרה וגו' כל הבקר לעולה שנים עשר פרים וגו' וכל בקר זבח השלמים עשרים וארבעה פרים וגו'

English translation 556

[as explained elsewhere the precision of the numbers of twenty-four, etc.],

[כמבואר בכ"מ דער דיוק פון מספרי כ"ד כו'],

English translation 557

this was the dedication of the altar after its anointing."

זאת חנוכת המזבח אחרי המשח אותו".

English translation 558

On this it states in the Midrash93,

שטייט אויף דעם אין מדרש 93,

English translation 559

that "Scripture credited them as if all of them offered on the first day and as if all of them offered on the last day."

אז "העלה עליהם הכתוב כאילו כולם הקריבו ביום ראשון וכאילו כולם הקריבו ביום אחרון".

English translation 560

One sees from this that on the first day and on the last day the matter of the unity of Israel was emphasized,

זעט מען דערביי אז ביום ראשון וביום אחרון איז געווען בהדגשה דער ענין פון אחדות ישראל,

English translation 561

"as if all of them offered."

"כאילו כולם הקריבו".

English translation 562

And as discussed many times94, then the last day

וכמדובר כמ"פ 94 אז אין יום האחרון

English translation 563

(about which we speak primarily in today's lesson) –

(וואס וועגן אים רעדט זיך בעיקר אין היינטיקן שיעור) –

English translation 564

"after he anointed him" –

"אחרי המשח אותו" –

English translation 565

has an elevation relative to the first day,

איז דא אן עילוי לגבי יום ראשון,

English translation 566

because on the first day the unity of all the princes was in potential,

ווייל ביום ראשון איז די אחדות פון אלע נשיאים געווען בכח,

English translation 567

but on the last day it was in actuality,

משא"כ ביום אחרון איז דאס געווען בפועל,

English translation 568

because then they made a total sum of everything that they all had actually offered.

ווייל דעמולט האט מען געמאכט א סך-הכל פון אלץ וואס זיי האבן אלע מקריב געווען בפועל.

English translation 569

And the simple explanation of the matter is:

און ווי דער ענין איז בפשטות:

English translation 570

In the intervening days, emphasis was placed on each prince offering his sacrifice individually,

בהימים בינתיים איז געווען בהדגשה אז יעדער נשיא זאל מקריב זיין קרבנו באזונדער,

English translation 571

"one prince per day, one prince per day"95,

"נשיא אחד ליום נשיא אחד ליום" 95,

English translation 572

for although externally each one offered the same things,

ווייל כאטש בחיצוניות האט יעדערער מקריב געווען די זעלבע זאכן,

English translation 573

nevertheless each one had different intentions thereby,

האט אבער יעדערער דערביי געהאט אנדערע כוונות,

English translation 574

as it states in the Midrash96. In the intervening days there was also a unity between the princes and the priests and Levites,

ווי עס שטייט אין מדרש 96. בימים בינתיים איז אויך געווען אן אחדות צווישן די נשיאים און די כהנים ולויים,

English translation 575

because they participated in the offering,

ווייל זיי האבן זיך משתתף געווען אין די הקרבה,

English translation 576

but not among all the princes of the tribes together.

אבער ניט צווישן אלע נשיאי השבטים ביחד.

English translation 577

But on the last day they made a total sum of the offerings of all the princes together. In a total sum, one does not see any differences between one offering and another,

משא"כ ביום האחרון האט מען געמאכט א סך הכל פון הקרבת כל הנשיאים ביחד. וואס אין א סך הכל זעט מען ניט אָן קיין חילוקים צווישן איין הקרבה און א צווייטער,

English translation 578

rather it is one total sum for everyone

נאר ס'איז איין סך הכל פאר אלעמען

English translation 579

(twelve bowls etc.,

(י"ב קערות כו',

English translation 580

twenty-four bulls etc.) –

כ"ד פרים וכו') –

English translation 581

the unity of all of them together.

אחדות כולם יחד.

English translation 582

Based on this, it is understood that when the second of Sivan occurs on Shabbat Parshat Nasso,

עפ"ז איז מובן אז בשעת ב' סיון קומט אויס בשבת פ' נשא,

English translation 583

when the Torah portion is the total sum of the offerings of the princes –

ווען דער שיעור חומש איז דער סך הכל פון הקרבת הנשיאים –

English translation 584

the matter of the unity of Israel, which is a necessary condition

איז נאכמער בהדגשה דער ענין פון אחדות ישראל וואס איז א תנאי הכרחי

English translation 585

(in the involvement with the preparations)

(אין דער התעסקות בהכנות)

English translation 586

for the giving of the Torah and the receiving of the Torah, is even more emphasized.

למתן תורה וקבלת התורה.

English translation 587

Based on the above, it is understandable that in the determination of this year, the above lesson of the second of Sivan is even more underscored –

ע"פ הנ"ל איז פארשטאנדיק אז בקביעות שנה זו איז נאכמער אונטערשטראכן די הוראה הנ"ל פון ב' סיון –

English translation 588

the involvement in spreading the wellsprings outward,

די התעסקות בהפצת המעינות חוצה,

English translation 589

until one should do with such Jews who are on a level of spiritual "met mitzvah"

ביז אז מ'זאל טאן מיט אזוינע אידן וואס זיינען אין א דרגא פון "מת מצוה" ברוחניות

English translation 590

(although they certainly have length of days and good years –

(כאטש זיי האבן זיכער אריכות ימים ושנים טובות –

English translation 591

souls in bodies,

נשמות בגופים,

English translation 592

"be wholehearted with Hashem your G-d") –

"תמים תהי' עם ה' אלקיך") –

English translation 593

that one should make them into a living mitzvah,

אז מ'זאל פון זיי מאכן א לעבעדיקע מצוה,

English translation 594

and one mitzvah brings another mitzvah97,

און מצוה גוררת מצוה 97,

English translation 595

and in a manner of "lamps to give light",

און אין אן אופן פון נרות להאיר,

English translation 596

and furthermore –

און נאכמער –

English translation 597

one should also make them into "lamps to give light",

מ'זאל אויך פון זיי מאכן נרות להאיר,

English translation 598

so that they should continue further with others and also in the aforementioned manner.

אז זיי זאלן אויפטאן ווייטער מיט אנדערע און אויך באופן הנ"ל.

English translation 599

As is also emphasized in the portion that one enters from Parshat Nasso,

כמודגש אויך אין דער פרשה אין וועלכער מ'גייט אריין פון פ' נשא,

English translation 600

which is read on this Shabbat

וועלכע מ'לייענט בשבת זו

English translation 601

(Shmini Atzeret*97 the time of the giving of our Torah)

(שמיני' מתברך* 97 זמן מתן תורתנו)

English translation 602

at the time of "Rava d'Ravin"98 –

בזמן רעוא דרעוין 98 –

English translation 603

Parshat Beha'alotcha et HaNerot:

פ' בהעלותך את הנרות:

English translation 604

In "Beha'alotcha et HaNerot" two matters are emphasized –

אין "בהעלותך את הנרות" זיינען מודגש צוויי ענינים –

English translation 605

"When you raise up the lamps, toward the face of the menorah shall the seven lamps give light":

"בהעלותך את הנרות אל מול פני המנורה יאירו שבעת הנרות":

English translation 606

On one hand, Aharon the Kohen lights a menorah with "seven lamps",

פון איין זייט צינדט אן אהרן הכהן א מנורה מיט "שבעת הנרות",

English translation 607

which indicates seven distinct types of Jews99,

וואס ווייזט אויף שבעה באזונדערע סוגים פון אידן 99,

English translation 608

and together with this there is one menorah,

וביחד עם זה איז דא איין מנורה,

English translation 609

"one beaten piece of work"100,

"מקשה אחת" 100,

English translation 610

the unity of all Israel,

אחדות כל ישראל,

English translation 611

and in a manner of "toward the face of the menorah shall the seven lamps give light",

און אין אן אופן פון "אל מול פני המנורה יאירו שבעת הנרות",

English translation 612

i.e., that all "seven lamps"

ד.ה. אז אלע "שבעת הנרות"

English translation 613

(the seven types)

(די ז' סוגים)

English translation 614

are all in unity "toward the face of the menorah".

זיינען אלע באחדות "אל מול פני המנורה".

English translation 615

And as is known the precise point in this101:

וכידוע דער דיוק בזה 101:

English translation 616

Since "the face of the menorah" is one of the seven lamps,

וויבאלד אז "פני המנורה" איז איינער פון די שבעה נרות,

English translation 617

the "middle lamp

דער "נר האמצעי

English translation 618

(which is not on branches but in the body of the menorah)

(שאינו בקנים אלא בגוף של מנורה)

English translation 619

"102 –

" 102 –

English translation 620

should it not have said "toward the face of the menorah shall the six lamps give light"?

האט געדארפט שטיין "אל מול פני המנורה יאירו ששת הנרות"?

English translation 621

One of the explanations of this is:

איז איינער פון די ביאורים בזה:

English translation 622

In this seventh lamp there are two matters: (a)

אין דעם נר השביעי זיינען פאראן צוויי ענינים: (א)

English translation 623

As it is a particular,

ווי ער איז אלס א פרט,

English translation 624

one of the seven lamps of the menorah,

איינער פון די שבעה נרות המנורה,

English translation 625

equal to each of the other lamps. (b)

גלייך מיט יעדערן פון די אנדערע נרות. (ב)

English translation 626

As it is a general principle –

ווי ער איז א כלל –

English translation 627

"the face of the menorah". And this is what "toward the face of the menorah shall the seven lamps give light" means,

"פני המנורה". און דאס מיינט "אל מול פני המנורה יאירו שבעת הנרות",

English translation 628

that all seven lamps,

אז אלע שבעת הנרות,

English translation 629

even as the seventh lamp is a particular lamp

אויך ווי דער נר השביעי איז א נר פרטי

English translation 630

(like the other six lamps)

(כשאר הששה נרות)

English translation 631

must ascend "toward the face of the menorah".

דארף ער עולה זיין "אל מול פני המנורה".

English translation 632

This is analogous to what was discussed above regarding the Kohen Gadol

וואס דאס איז ע"ד המדובר לעיל בנוגע צום כהן גדול

English translation 633

("And you shall be to Me a kingdom of priests"),

("ואתם תהיו לי ממלכת כהנים"),

English translation 634

that even as the Kohen Gadol is, in his own right, in the Holy of Holies on Yom Kippur –

אז אויך ווי דער כהן גדול איז מצד עצמו אין קדש הקדשים ביוהכ"פ –

English translation 635

he must ascend even higher and go out to occupy himself with a "met mitzvah",

דארף ער עולה זיין נאך העכער און ארויסגיין פארנעמען זיך מיט א "מת מצוה",

English translation 636

and this effects in him himself

און דאס פועל'ט אין אים אליין

English translation 637

(as a particular)

(אלס פרט)

English translation 638

an elevation.

אן עלי'.

English translation 639

And the power that Aharon the Kohen had to perform "Beha'alotcha et HaNerot" –

און דער כח וואס אהרן הכהן האט געהאט צו אויפטאן "בהעלותך את הנרות" –

English translation 640

also derives from the fact that this came as a continuation of Parshat Nasso,

נעמט זיך אויך דערפון וואס דאס איז געקומען בהמשך צו פ' נשא,

English translation 641

the unity of all Jews

די אחדות פון אלע אידן

English translation 642

(the total sum of the offerings of all the princes,

(דער סך הכל פון הקרבת כל הנשיאים,

English translation 643

as above).

כנ"ל).

English translation 644

May it be His will that all of this should be a preparation for that which is stated in the haftarah of Parshas Beha'aloscha103 –

ויה"ר אז דאס אלץ זאל זיין א הכנה צו דעם וואס עס שטייט אין די הפטרה פון פ' בהעלותך 103 –

English translation 645

"I saw, and behold, a menorah of gold, entirely [of gold], and its seven lamps [were] upon it"

"ראיתי והנה מנורת זהב כולה גו' ושבעה נרותי' עלי' גו'",

English translation 646

that all seven types of Jews will stand together as a menorah of gold, entirely,

אז אלע שבעה סוגים פון אידן וועלן שטיין צוזאמען במנורת זהב כולה,

English translation 647

there will be "a great congregation

עס וועט זיין "קהל גדול

English translation 648

(singular expression)

(לשון יחיד)

English translation 649

shall return here"104,

ישובו הנה" 104,

English translation 650

"with our young and with our elders, with our sons and with our daughters"105,

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 105,

English translation 651

the unity of Israel,

אחדות ישראל,

English translation 652

"as one person with one heart",

"כאיש אחד בלב אחד",

English translation 653

and in a revealed manner below ten handbreadths,

ובאופן גלוי למטה מעשרה טפחים,

English translation 654

And thus it will be "shall return here" –

און אזוי וועט זיין "ישובו הנה" –

English translation 655

to the Land of Israel,

אין ארץ ישראל,

English translation 656

"a land which the eyes of Hashem your God are always upon it, from the beginning of the year to the end of the year"106,

"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 106,

English translation 657

and there itself –

און דארטן גופא –

English translation 658

in Jerusalem, the holy city,

אין ירושלים עיר הקודש,

English translation 659

"the city of the great King"107,

"קרית מלך רב" 107,

English translation 660

"the city that is united together"108,

"עיר שחוברה לה יחדיו" 108,

English translation 661

and there itself –

און דארטן גופא –

English translation 662

"the mountain of the House of Hashem shall be established at the head of the mountains"109,

"נכון יהי' הר בית ה' בראש ההרים" 109,

English translation 663

and there itself –

און דארטן גופא –

English translation 664

in the third Beis HaMikdash,

אין ביהמ"ק השלישי,

English translation 665

"the Sanctuary, Hashem, which Your hands have established"110,

"מקדש אד' כוננו ידיך" 110,

English translation 666

in the true and complete redemption through our righteous Mashiach,

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 667

and speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 668

The above discussion regarding the conversion of the entirety of the Jewish people that took place at the Giving of the Torah,

המדובר לעיל וועגן דער גירות פון כללות עם ישראל וואס האט זיך אויפגעטאן בא מ"ת,

English translation 669

that its beginning was through circumcision before the eating of the Pesach and the Exodus from Egypt – is also connected to today's lesson in the Rambam's Sefer

אז התחלתה איז געווען ע"י המילה פאר אכילת הפסח ויצי"מ - איז אויך פארבונדן מיט היינטיקן שיעור אין ספר הרמב"ם

English translation 670

("Mishneh Torah")

("משנה תורה")

English translation 671

in the Laws of Circumcision, at its conclusion and seal.

בהלכות מילה בסיומו וחותמו.

English translation 672

Since everything is with Divine Providence,

וויבאלד אז יעדער זאך איז בהשגחה פרטית,

English translation 673

it is understood that today's lesson in the Rambam has a connection to today – the Shabbat on which we bless [the new month], the time of the Giving of our Torah,

איז מובן אז היינטיקער שיעור אין רמב"ם האט א שייכות מיט היינטיקן טאג - דער שבת וואס מיני' מתברכין זמן מתן תורתנו,

English translation 674

and especially on the 2nd of Sivan when the involvement in the matter of receiving the Torah began,

ובמיוחד ב' סיון ווען עס האט זיך אנגעהויבן די התעסקות בענין קבלת התורה,

English translation 675

including through the statement "And you shall be to Me a kingdom of priests and a holy nation".

כולל דורך די אמירה "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגוי קדוש וגו'".

English translation 676

And the connection in general is as above – that because of the conversion of the entirety of Israel at the Giving of the Torah, circumcision was required

און דער קשר בכלל איז כנ"ל - אז צוליב גירות פון כלל ישראל במ"ת האט געדארפט זיין מילה

English translation 677

(before the Exodus from Egypt).

(פאר יצי"מ).

English translation 678

Furthermore – the connection is specifically with the conclusion and seal of the Laws of Circumcision:

נאכמער - דער קשר איז במיוחד מיטן סיום וחותם פון הלכות מילה:

English translation 679

The Rambam concludes there that circumcision is greater than the commandments of the Torah – "All the commandments of the Torah, three covenants were made upon them, etc.,

דער רמב"ם איז דארט מסיים אז מילה איז נאך גרעסער פאר מצות התורה - "כל מצות התורה נכרתו עליהן שלש בריתות כו',

English translation 680

and upon circumcision, thirteen covenants were made with Avraham Avinu, etc."

ועל המילה נכרתו שלש עשרה בריתות עם אברהם אבינו כו'".

English translation 681

At first glance, this is an astonishing thing:

לכאורה איז דאס א דבר פלא:

English translation 682

Generally, we speak of the wondrous virtue of the Torah,

בכלל רעדט מען דאך אין די מעלה נפלאה פון תורה,

English translation 683

but here it speaks specifically that circumcision, upon which thirteen covenants were made, has a virtue over the commandments of the Torah, upon which three covenants were made! And especially when we stand before the time of the Giving of our Torah,

משא"כ דא רעדט מען גאר אז מילה שנכרתו עלי' י"ג בריתות האט א מעלה לגבי מצות התורה שנכרתו עליהן שלש בריתות! ובפרט ווען מ'שטייט פאר זמן מתן תורתנו,

English translation 684

it would have been more appropriate to speak of the virtue of the Torah.

וואלט דאך געווען מערער מתאים צו רעדן במעלת התורה.

English translation 685

Nevertheless, the daily lesson in the Rambam of this Shabbat on which we bless [the new month], all of its days – is specifically about the virtue of circumcision over the Torah!

אעפ"כ איז דער שיעור היומי אין רמב"ם דשבת זה שמיני' מתברכין כולהו יומין - דוקא במעלת המילה לגבי תורה!

English translation 686

And this can be connected with what is explained in Chassidus111,

ויש לקשר זה עם המבואר בחסידות 111,

English translation 687

that "the cause is stronger and more elevated than the effect",

אז "הגורם הוא חזק ונעלה יותר מהנגרם",

English translation 688

a cause is higher and stronger than an effect,

א סיבה איז העכער און שטארקער פאר א מסובב,

English translation 689

therefore it can be a cause for the effect. And several examples are brought for this.

דעריבער קען זי זיין א סיבה אויף דער מסובב. און מ'ברענגט אויף דעם כמה דוגמאות.

English translation 690

And accordingly, it can be said regarding our matter as well:

ועפ"ז יש לומר אויך בעניננו:

English translation 691

Since specifically circumcision is the cause that brought about the conversion at the Giving of the Torah,

וויבאלד אז דוקא מילה איז די סיבה וואס האט געבראכט די גירות במתן תורה,

English translation 692

it is a proof that circumcision is higher than the Giving of the Torah.

איז א הוכחה אז מילה איז העכער פון מתן תורה.

English translation 693

And in the revealed [aspect of Torah], this is reflected in the halachah in the Rambam:

און אין נגלה שפיגלט זיך עס אפ אין דער הלכה ברמב"ם:

English translation 694

that "upon circumcision, thirteen covenants were made",

אז "על המילה נכרתו שלש עשר בריתות",

English translation 695

more than "upon the commandments of the Torah, upon which three covenants were made".

מער ווי "על מצות התורה שנכרתו עליהן שלש בריתות".

English translation 696

And as explained in the Kesef Mishneh112, that the thirteen covenants correspond to the Thirteen Attributes of Mercy that do not return empty113,

וכמבואר בכ"מ 112 אז די י"ג בריתות זיינען כנגד די י"ג מדות הרחמים שאינן חוזרות ריקן 113,

English translation 697

the general principle of the virtue of repentance.

כללות מעלת התשובה.

English translation 698

In contrast, the commandments of the Torah demand according to measure and limitation, commensurate with the level of service, etc.

משא"כ מצות התורה טוען אויף במדידה והגבלה לפי ערך די עבודה כו'.

English translation 699

In the halachah in the Rambam, one must understand:

אין דער הלכה אין רמב"ם דארף מען פארשטיין:

English translation 700

A) The Rambam's Sefer is "halachos, halachos"114, which is the halachah in that "all the commandments of the Torah, three covenants were made upon them",

א) ספר הרמב"ם איז "הלכות הלכות" 114 וואס איז די הלכה אין דעם אז "כל מצות התורה נכרתו עליהן שלש בריתות",

English translation 701

and he brings upon this the three verses where covenant is stated regarding the commandments of the Torah,

און ער ברענגט נאך דערויף די דריי פסוקים וואו עס שטייט ברית אויף מצות התורה,

English translation 702

"as it is stated115: These are the words of the covenant which Hashem commanded,

"שנאמר 115 אלה דברי הברית אשר צוה ה',

English translation 703

besides the covenant which He made with them at Chorev,

מלבד הברית אשר כרת אתם בחורב,

English translation 704

and there it says116: You are standing today, all of you, to pass into the covenant of Hashem your God,

ושם הוא אומר 116 אתם נצבים היום כולכם לעברך בברית ה' אלקיך,

English translation 705

behold, three covenants." And he continues: "And upon circumcision, thirteen covenants were made with Avraham Avinu",

הרי שלש בריתות". און איז ממשיך "ועל המילה נכרתו שלש עשרה בריתות עם אברהם אבינו",

English translation 706

and he lists all thirteen verses where they appear!

און ברענגט אראפ אלע דרייצן פסוקים וואו זיי שטייען!

English translation 707

What is the halachah in this,

וואס איז די הלכה אין דעם,

English translation 708

and especially in bringing all the verses!?117

ובפרט אין ברענגען אלע פסוקים!? 117

English translation 709

B) The source of the Rambam's words is a Mishnah in Maseches Nedarim118:

ב) דער מקור פון דברי הרמב"ם איז א משנה אין מסכת נדרים 118:

English translation 710

"Great is circumcision, for thirteen covenants were made upon it."

"גדלה מילה שנכרתה עלי' שלש עשרה בריתות".

English translation 711

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 712

Why did the Rambam add to the words of the Mishnah the phrase "upon circumcision, thirteen covenants were made with Avraham Avinu"?

פארוואס איז דער רמב"ם מוסיף אויף דברי המשנה די ווערטער "על המילה נכרתו שלש עשרה בריתות עם אברהם אבינו"?

English translation 713

Furthermore:

נאכמער:

English translation 714

The last verse

דער לעצטער פסוק

English translation 715

(where covenant is stated regarding circumcision)

(וואו עס שטייט ברית בא מילה)

English translation 716

that the Rambam brings is –

וואס דער רמב"ם ברענגט איז –

English translation 717

"And I will establish My covenant with Yitzchak"119. Is this not "thirteen covenants with Avraham Avinu"?!

"ואת בריתי אקים את יצחק" 119. איז עס ניט "שלש עשרה בריתות עם אברהם אבינו"?!

English translation 718

c) The question of the commentators120:

ג) קושיית המפרשים 120:

English translation 719

The Yerushalmi121 counts the verses where it says "covenant" from "On that122 day Hashem made a covenant with Avram saying etc." until "And I will establish My119 covenant with Yitzchak etc." The commentators ask,

אין ירושלמי 121 רעכנט ער די פסוקים וואו עס שטייט ברית פון "ביום 122 ההוא כרת ה' ברית את אברם לאמר וגו'" "עד ואת 119 בריתי אקים את יצחק וגו'". פרעגן מפרשים,

English translation 720

that according to this it turns out that there are sixteen covenants

אז לפי"ז קומט אויס אז עס שטייען י"ו בריתות

English translation 721

(not thirteen).

(ניט י"ג).

English translation 722

And they answer that one verse is not counted etc.,

און מ'פארענטפערט אז איין פסוק רעכנט מען ניט וכו',

English translation 723

with a discussion as to which verse is not counted.

מיט א שקו"ט וועלכן פסוק מען רעכנט ניט.

English translation 724

According to this, however, there is a difficulty on the Rambam:

לפי"ז איז אבער א קשיא אויפן רמב"ם:

English translation 725

The Rambam brings thirteen times that it says "covenant",

דער רמב"ם ברענגט י"ג פעמים וואס עס שטייט "ברית",

English translation 726

and begins with a different verse

און הויבט אן מיט אן אנדער פסוק

English translation 727

("And I, behold, I establish My covenant between Me and you"123),

("ואתנה בריתי ביני ובניך" 123),

English translation 728

not like in the Yerushalmi,

ניט ווי אין ירושלמי,

English translation 729

and he omits the explicit verse, the first verse that the Yerushalmi brings, "On that day Hashem made a covenant with Avram"!

און איז משמיט דעם בפירוש'ן פסוק דער ערשטער פסוק וואס דער ירושלמי ברענגט "ביום ההוא כרת ה' ברית את אברם"!

English translation 730

Based on that verse itself

מצד דעם פסוק אליין

English translation 731

(according to the simple meaning of Scripture)

(ע"פ פשוטו של מקרא)

English translation 732

one could say that this verse does not speak about making a covenant connected with milah

וואלט מען געקענט זאגן אז אין דער פסוק רעדט זיך ניט וועגן כריתת ברית פארבונדן מיט מילה

English translation 733

(but about the covenant between the pieces),

(נאר וועגן ברית בין הבתרים),

English translation 734

but since the Yerushalmi brings it regarding the thirteen covenants of the covenant of milah,

אבער וויבאלד אז דער ירושלמי ברענגט עס בנוגע צו די י"ג כריתות ברית מילה,

English translation 735

it is proven that this refers to milah124. The question becomes why the Rambam does not count this verse,

איז מוכח אז דאס גייט אויף מילה 124. ווערט די שאלה פארוואס דער רמב"ם רעכנט ניט דעם פסוק,

English translation 736

and counts differently than the Yerushalmi?

און רעכנט אנדערש ווי דער ירושלמי?

English translation 737

The aforementioned commentators120 also ask on the Tosafos Yom Tov125,

די מפרשים הנ"ל 120 פרעגן אויך אויפן תוספות יו"ט 125,

English translation 738

who brings that the Rambam enumerates the thirteen covenants in the Torah,

וואס ער ברענגט אז דער רמב"ם רעכנט אויס די י"ג בריתות אין תורה,

English translation 739

and he explains that not all verses speak about making a covenant etc.

און ער איז מבאר אז ניט אלע פסוקים רעדן וועגן כריתת ברית וכו'.

English translation 740

But he does not mention the Yerushalmi. The commentators ask on this that

אבער ער דערמאנט ניט דעם ירושלמי. פרעגן די מפרשים אויף דעם וואס

English translation 741

(also)

(אויך)

English translation 742

the Tosafos Yom Tov does not bring the Yerushalmi, "And I am amazed at the great Bartenura that the Yerushalmi was hidden from him."

דער תויו"ט ברענגט ניט דעם ירושלמי "ואני תמה מהרב בתי"ט שנעלם ממנו הירולשמי".

English translation 743

In order to be able to write such words about the Tosafos Yom Tov,

אויף קענען שרייבן אזוינע ווערטער אויפן תויו"ט,

English translation 744

one must say that that person was a great one like him!...

מוז מען זאגן אז יענער איז געווען א גדול כמותו!...

English translation 745

[Since what the commentator writes is already printed, one can repeat it and there is no issue of lashon hara,

[וויבאלד אז דאס וואס דער מפרש שרייבט איז שוין געדרוקט קען מען עס איבער'חזר'ן ואין בו משום לה"ר,

English translation 746

as our Sages, of blessed memory, said125 "Any matter said in the presence of three has no issue of evil speech"].

כמארחז"ל* 125 "כל מילתא דמיתאמרא באפי תלתא לית בה משום לישנא בישא"].

English translation 747

It is, however, a great difficulty to say so:

ס'איז אבער א דוחק גדול זאגן אזוי:

English translation 748

Regarding the Rambam, one certainly cannot say, heaven forbid, that he did not see the Yerushalmi. And even regarding the Tosafos Yom Tov, one cannot say it. And especially and primarily, since here it is about a verse in the Torah where the term "covenant" appears,

אויפן רמב"ם קען מען זיכער ניט זאגן ח"ו אז ער האט ניט געזען דעם ירושלמי. ואפילו אויפן תויו"ט קען מען עס ניט זאגן. ובפרט וב עיקר אז דא רעדט זיך וועגן א פסוק אין תורה וואו עס שטייט דער לשון ברית,

English translation 749

one cannot say that the Tosafos Yom Tov overlooked this, heaven forbid!

קען מען ניט זאגן אז דער תויו"ט האט דאס פארזען ח"ו!

English translation 750

And as will be explained in the farbrengen after this. Only because it is Shabbat, the 2nd of Sivan, the Shabbat before the time of the giving of our Torah, when there was the conversion of the Jewish people through milah,

וכפי שיתבאר אין דער התוועדות שלאחרי זה. נאר וויבאלד אז ס'איז שבת ב' סיון דער שבת פאר זמן מתן תורתנו ווען ס'איז געווען גירות עם ישראל ע"י מילה,

English translation 751

and this is today's lesson in the Rambam, it is mentioned and we arouse regarding it now,

און דאס איז היינטיקער שיעור אין רמב"ם דערמאנט מען און מ'איז מעורר וועגן דעם שוין איצטער,

English translation 752

and also with the notation of the source that it is discussed in "Torah Sheleimah" on Parshat Lech126,

און אויך מיטן ציון המראה מקום אז עס רעדט זיך וועגן דעם אין "תורה שלימה" פ' לך 126,

English translation 753

and he answers there an answer that is forced etc.

און ער ענטפערט דארטן א תירוץ וואס איז א דוחק וכו'.

English translation 754

The continuation of today's lesson in the Rambam

דער המשך פון היינטיקן שיעור אין רמב"ם

English translation 755

(after the last two chapters of Hilchos Milah)

(לאחרי די לעצטע צוויי פרקים אין הל' מילה)

English translation 756

is the beginning of "Seder Tefillos Kol HaShanah". The Rambam begins there:

איז דער התחלה פון "סדר תפלות כל השנה". הויבט דער רמב"ם דארטן אן:

English translation 757

"The custom of the people is to read every day in the morning, after they read the portion of Tzav and the Priestly Blessing, they read this Mishnah,

"נהגו העם לקרות בכל יום בשחר אחר שקורין פרשת צו וברכת כהנים קורין משנה זו,

English translation 758

These are the things etc."

אלו דברים וכו'".

English translation 759

The only source for this that "they read the portion of Tzav" is

דער איינציקער מקור אויף דעם וואס "קורין פרשת צו" איז

English translation 760

(as marked in the commentaries)

(ווי אנגעצייכנט אין מפרשים)

English translation 761

- in the Zohar

- אין זהר

English translation 762

(Parshat Terumah127 and in the Zohar Chadash128,

(פ' תרומה 127 און אין זהר חדש 128,

English translation 763

and elsewhere).

ועוד).

English translation 764

The matters that continue further in the Rambam have their source from Gemara and Midrash etc.,

די ענינים וואס שטייען ווייטער אין רמב"ם זיינען מקורם פון גמרא ומדרש וכו',

English translation 765

but the matter of reading Parshat Tzov has its source only in the Zohar!

אבער דער ענין פון קורין פ' צו איז מקורו נאר אין זהר!

English translation 766

In this, one further sees the emphasis that the Torah is one Torah,

וואס דערביי זעט מען ווייטער די הדגשה ווי תורה איז א תורה אחת,

English translation 767

the revealed part of the Torah and the inner dimension of the Torah together - as emphasized in this, that in a book of the revealed,

נגלה דתורה ופנימיות התורה צוזאמען - כמודגש בזה אז אין א ספר נגלה,

English translation 768

the book of laws of the Rambam,

ספר הלכות של הרמב"ם,

English translation 769

he brings as a halachic ruling that which is stated in the Zohar

ברענגט ער אלס א פס"ד הלכה דאס וואס שטייט אין זהר

English translation 770

(the inner dimension of the Torah).

(פנימיות התורה).

English translation 771

In the manner that this is also in the halachah at the end of Hilchos Mezuzah,

ע"ד ווי דאס איז אויך אין דער הלכה בסוף הלכות מזוזה,

English translation 772

whose source is also in the Zohar,

וואס מקורו איז אויך אין זהר,

English translation 773

as discussed in a farbrengen before this129.

כמדובר אין א התוועדות שלפנ"ז 129.

English translation 774

In general, one sees the emphasis that it is one Torah

וואס בכללות זעט מען דער הדגשה אז ס'איז א תורה אחת

English translation 775

(the revealed and the inner dimension of the Torah together)

(נגלה ופנימיות התורה ביחד)

English translation 776

also at the beginning of the Rambam's book:

אויך אין התחלת ספר הרמב"ם:

English translation 777

The Rambam begins his book - a book of the revealed

דער רמב"ם הויבט אן ספרו - ספר נגלה

English translation 778

(laws)

(הלכות)

English translation 779

- with "The foundation of foundations and the pillar of wisdoms",

- מיט "יסוד היסודות ועמוד החכמות",

English translation 780

which is the acronym of the Name Havayah130,

וואס דאס איז ר"ת הוי' 130,

English translation 781

"to know that there is a First Existence etc.",

"לידע שיש שם מצוי ראשון וכו'",

English translation 782

regarding the knowledge of G‑dliness,

וועגן ידיעת אלקות,

English translation 783

"Maaseh Merkavah" etc.131. This is generally a matter of the inner dimension of the Torah - "Know the G‑d of your father"132,

"מעשה מרכבה" וכו' 131. וואס דאס איז בכלל אן ענין פון פנימיות התורה - "דע את אלקי אביך" 132,

English translation 784

and also the continuation of this "and serve Him with a whole heart"132,

און אויך דער המשך דערפון "ועבדהו בלבב שלם" 132,

English translation 785

as he explains further133 "How will one come to love Him and fear Him - when he contemplates etc."

ווי ער איז מבאר ווייטער 133 "היאך יבוא לאהבתו ויראתו - בשעה שיתבונן וכו'".

English translation 786

And so he goes on to discuss the first four chapters of his book regarding the matters of "Maaseh Merkavah" and "Maaseh Bereishit",

און אזוי גייט ער אוועק רעדן די ערשטע פיר פרקים פון ספרו וועגן די ענינים פון "מעשה מרכבה" און "מעשה בראשית",

English translation 787

matters of Pnimiyut HaTorah,

ענינים פון פנימיות התורה,

English translation 788

"Pardes"134,

"פרדס" 134,

English translation 789

in the manner of entering the Pardes,

באופן פון כניסה לפרדס,

English translation 790

and afterwards,

און דערנאך,

English translation 791

after "his belly was filled with bread and meat etc. to know the forbidden and the permitted etc."135 — also in the manner of "strolling in the Pardes"136.

לאחרי וואס "נתמלא כריסו לחם ובשר כו' לידע האסור והמותר כו'" 135 - אויך באופן פון "לטייל בפרדס" 136.

English translation 792

From this we see a strong emphasis that it is one Torah,

זעט מען דערפון א הדגשה חזקה אז ס'איז א תורה אחת,

English translation 793

Pnimiyut HaTorah and Nigleh d’Torah together — and to such an extent that the Rambam begins his entire book of Halachot

פנימיות התורה ונגלה דתורה ביחד - ועד כדי כך אז דער רמב"ם הויבט אן כל ספר הלכות שלו

English translation 794

(Nigleh d’Torah)

(נגלה דתורה)

English translation 795

with matters of Pnimiyut HaTorah

מיט ענינים פון פנימיות התורה

English translation 796

(entering the Pardes),

(כניסה לפרדס),

English translation 797

and only afterwards does the rest of the book proceed regarding matters of Nigleh d’Torah!

און ערשט דערנאך גייט אוועק שאר הספר וועגן ענינים שבנגלה דתורה!

English translation 798

And this is also emphasized in today's Rambam lesson:

ועד"ז איז עס אויך מודגש אין היינטיקן שיעור רמב"ם:

English translation 799

The Rambam begins "Seder Tefillot Kol HaShanah" specifically with a matter from the Zohar — "Korin Parshah Tzu",

דער רמב"ם הויבט אן "סדר תפלות כל השנה" דוקא מיט אן ענין פון זהר - "קורין פ' צו",

English translation 800

and only afterwards come the rest of the prayers which are taken from Gemara and Midrashim, Nigleh

און ערשט דערנאך קומען שאר התפלות וואס נעמען זיך פון גמרא ומדרשים, נגלה

English translation 801

(just as the beginning of the book,

(ע"ד ווי התחלת הספר,

English translation 802

the first four chapters,

די ערשטער פיר פרקים,

English translation 803

are specifically matters of Pnimiyut HaTorah,

זיינען דוקא ענינים פון פנימיות התורה,

English translation 804

and afterwards come the Halachot of Nigleh)!

און דערנאך קומען די הלכות שבנגלה)!

English translation 805

Since this is the beginning,

וואס וויבאלד אז דאס איז דער התחלה,

English translation 806

it is understood that this is a foundation in "Seder Tefillot Kol HaShanah"

איז מובן אז דאס איז א יסוד אין "סדר תפלות כל השנה"

English translation 807

(therefore it comes as the first thing).

(דערפאר קומט עס אלס דער ערשטער זאך).

English translation 808

And this becomes a Halachic ruling

און דאס ווערט א פס"ד הלכה

English translation 809

(that "Korin Parshah Tzu")

(אז "קורין פ' צו")

English translation 810

as a part and beginning and foundation of "Seder Tefillot Kol HaShanah",

אלס א חלק והתחלה ויסוד פון "סדר תפלות כל השנה",

English translation 811

not only for a special day of the year,

ניט נאר ליום מיוחד בשנה,

English translation 812

but "Seder Tefillot Kol HaShanah",

נאר "סדר תפלות כל השנה",

English translation 813

and not only for select individuals,

און ניט נאר פאר יחידי סגולה,

English translation 814

but a Halachic ruling equal for everyone.

נאר א פס"ד שוה לכאו"א.

English translation 815

That is, the beginning and foundation of "Seder Tefillot Kol HaShanah" for all days of the year for everyone — is specifically a matter of Pnimiyut HaTorah

ד.ה. אז דער התחלה ויסוד פון "סדר תפלות כל השנה" בכל ימי השנה פאר כאו"א - איז דוקא אן ענין פון פנימיות התורה

English translation 816

(Zohar),

(זהר),

English translation 817

"Korin Parshah Tzu"!

"קורין פ' צו"!

English translation 818

Analogous to how the beginning of every day is specifically with "Modeh Ani Lefanecha Melech Chai V’Kayam Shehechezarta Bi Nishmati B’Chelmah Rabbah Emunatecha" — a matter of faith and gratitude to Hashem,

בדוגמא ווי התחלת כל יום איז דוקא מיט "מודה אני לפניך מלך חי וקיים שהחזרת בי נשמתי בחמלה רבה אמונתך" - אן ענין פון אמונה והודאה לה',

English translation 819

because Jews are "believers, children of believers"137,

מצד דעם וואס אידן זיינען "מאמינים בני מאמינים" 137,

English translation 820

as discussed in a previous farbrengen138.

כמדובר אין א התוועדות שלפנ"ז 138.

English translation 821

This also has a special connection with Shabbat, the 2nd of Sivan — when it was said "And you shall be to Me a kingdom of priests etc.",

דאס האט אויך א קשר מיוחד מיט דעם שבת ב' סיון - ווען מ'האט געזאגט "ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגו'",

English translation 822

high priests:

כהנים גדולים:

English translation 823

A High Priest enters the innermost sanctum,

א כהן גדול איז נכנס לפני ולפנים,

English translation 824

into the Holy of Holies on Yom Kippur.

בקדש הקדשים ביוהכ"פ.

English translation 825

And this must influence the entire year.

און דאס דארף משפיע זיין על כל השנה כולה.

English translation 826

The matter of the innermost sanctum in Torah — which "He looked into the Torah and created the world"139 — is Pnimiyut HaTorah,

דער ענין פון לפני ולפנים אין תורה - וואס "אסתכל באורייתא וברא עלמא" 139 - איז פנימיות התורה,

English translation 827

and within Pnimiyut HaTorah itself,

און אין פנימיות התורה גופא,

English translation 828

the innermost of the inner.

בפנים דפנים.

English translation 829

And this is the matter emphasized above in the Rambam — first and foremost the entry into the Pardes,

וואס דאס איז דער ענין המודגש לעיל אין רמב"ם - לכל לראש די כניסה לפרדס,

English translation 830

until strolling in the Pardes,

ביז טיול בפרדס,

English translation 831

that he enters the innermost sanctum of Pnimiyut HaTorah.

אז ער גייט אריין לפני ולפנים אין פנימיות התורה.

English translation 832

Analogous to the matter of the stroll mentioned in the Zohar140 — that at midnight the Most High strolls with the righteous in the Garden of Eden. This speaks regarding the souls of the righteous in the Garden of Eden,

בדוגמא ווי דער ענין הטיול וואס שטייט אין זהר 140 - אז בחצות לילה איז דער אויבערשטער מטייל מיט די צדיקים בגן עדן. וואס דאס רעדט זיך וועגן די נשמות הצדיקים אין גן עדן,

English translation 833

or also regarding the souls of righteous who are in this world,

אדער אויך וועגן די נשמות פון צדיקים וועלכע געפינען זיך אין עוה"ז,

English translation 834

only at night it is "In Your hand141 I entrust my spirit"142 and their souls ascend above "and draw life for him from above"

נאר בלילה איז "בידך 141 אפקיד רוחי" 142 און זייערע נשמות זיינען עולה למעלה "ושואבת לו חיים מלמעלה"

English translation 835

(as it states in Bereishit Rabbah143),

(ווי עס שטייט אין בראשית רבה 143),

English translation 836

which simply refers to the Garden of Eden,

וואס דאס גייט בפשטות אויף גן עדן,

English translation 837

and there the Most High strolls with the righteous.

און דארטן איז דער אויבערשטער מטייל מיט די צדיקים.

English translation 838

Up to the stroll in the Pardes that will be in the future to come

ביז צו דער טיול בפרדס וואס וועט זיין לע"ל

English translation 839

(even more perfectly than the stroll in the Garden of Eden),

(נאכמער בשלימות ווי דער טיול בגן עדן),

English translation 840

with Jews down here in this world, souls in bodies,

מיט אידן דא למטה בעוה"ז נשמות בגופים,

English translation 841

through the study of the Torah of Mashiach.

דורך לימוד תורתו של משיח.

English translation 842

May it be His will that there be dissemination of Torah lessons in general,

ויה"ר אז עס זאל זיין הפצת שיעורי התורה בכלל,

English translation 843

and especially — the spreading of the wellsprings outward,

ובמיוחד - הפצת המעינות חוצה,

English translation 844

including the book of the Rambam,

כולל ספר הרמב"ם,

English translation 845

and how good — to study three chapters a day in the book "Mishneh Torah".

ומה טוב - לערנען דריי פרקים א טאג אין ספר "משנה תורה".

English translation 846

And this is also analogous to what is stated in today's Rambam lesson — "All the mitzvot of the Torah were sealed upon them with three covenants".

וואס דאס איז אויך בדוגמא להאמור אין היינטיקן שיעור רמב"ם - "כל מצות התורה נכרתו עליהן שלשה בריתות".

English translation 847

And just as the three covenants were in three separate places

וע"ד ווי די שלשה בריתות זיינען געווען בשלשה מקומות נפרדים

English translation 848

["These are the words of the covenant which Hashem commanded" was in one place,

["אלה דברי הברית אשר צוה ה'" איז געווען במקום אחד,

English translation 849

"the covenant which He made with them at Chorev" was in the plains of Moav,

"הברית אשר כרת אתם בחורב" איז געווען בערבות מואב,

English translation 850

and "You are standing today, all of you, to pass into the covenant of Hashem your God" was in a third place]

און "אתם נצבים היום כולכם לעברך בברית ה' אלקיך" איז געווען במקום שלישי]

English translation 851

— so too one must study three separate chapters each day;

- עד"ז דארף מען לערנען דריי באזונדערע פרקים בכל יום;

English translation 852

and together with this, all three chapters are in one Torah,

וביחד עם זה זיינען אלע דריי פרקים אין א תורה אחת,

English translation 853

just as the three covenants were all sealed upon the mitzvot of the Torah

ע"ד ווי די שלשה בריתות נכרתו כולן אויף מצות התורה

English translation 854

(one Torah).

(תורה אחת).

English translation 855

And through the fact that all Jews study together the same lessons in the book of the Rambam,

און דורך דעם וואס אלע אידן לערנען צוזאמען די זעלבע שיעורים אין ספר הרמב"ם,

English translation 856

in one Torah,

אין תורה אוזון,

English translation 857

it contributes to the unity of Israel,

גיט עס צו אין אחדות ישראל,

English translation 858

and through this "immediately they will be redeemed"144,

און דורך דעם ווערט "מיד הן נגאלין" 144,

English translation 859

because when the cause of exile is nullified

ווייל בשעת עס ווערט בטל די סיבה אויף גלות

English translation 860

(the opposite of love and unity of Israel145),

(היפך פון אהבת ואחדות ישראל 145),

English translation 861

immediately the effect is nullified,

ווערט גלייך בטל דער מסובב,

English translation 862

the exile,

דער גלות,

English translation 863

And immediately comes the true and complete redemption,

און עס קומט גלייך די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 864

in the manner of "Achishena" (I will hasten it),

באופן פון "אחישנה",

English translation 865

"And behold, one like the Son of Man came with the clouds of heaven"146,

"וארו עם ענני שמיא" 146,

English translation 866

and all Jews "with our young and with our old, with our sons and with our daughters",

און אלע אידן "בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו",

English translation 867

go to Eretz Yisrael, to Yerushalayim the holy city, to the Temple Mount, to the third Beis HaMikdash,

גייען אין ארץ ישראל אין ירושלים עיר הקודש להר הבית אין ביהמ"ק השלישי,

English translation 868

and speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 869

* * * Maamar

* * * מאמר

English translation 870

(similar to a sicha)

(כעין שיחה)

English translation 871

beginning "Ko Sevorchu" etc.

ד"ה כה תברכו גו'.

English translation 872

* * *

* * *

English translation 873

It is also customary to study a verse from the weekly parshah together with Rashi,

ס'איז אויך רגיל אפצולערנען א פסוק פון פרשת השבוע צוזאמען מיט פרש"י,

English translation 874

and a topic in the notes of the Tatte on the Zohar of our parshah,

און אן ענין אין די הערות פון טאטן אויפן זהר דפרשתנו,

English translation 875

and in the weeks when we study Pirkei Avos — a Mishnah or a section in that chapter of that Shabbos.

און אין די וואָכן ווען מ'לערנט פרקי אבות - א משנה אדער בבא אין דעם פרק פון דעם שבת.

English translation 876

In our parshah147 it says: "If a man or a woman commits any of the sins of mankind, to commit a trespass against Hashem, and that soul is guilty,

בפרשתנו 147 שטייט "איש או אשה כי יעשו מכל חטאת האדם למעול מעל בה' ואשמה הנפש ההיא,

English translation 877

then they shall confess their sin which they have done; and he shall make restitution for his guilt in its principal, and add a fifth to it, and give it to him to whom he is guilty."

והתודו את חטאתם אשר עשו והשיב את אשמו בראשו וחמישתו יוסף עליו ונתן לאשר אשם לו".

English translation 878

What this verse is a general topic in the entire Torah — as is known that from this verse "and they shall confess their sin" we learn the matter of verbal confession in teshuvah — as the Rambam writes in Hilchos Teshuvah148 and the Tzemach Tzedek in his Sefer HaMitzvos149,

וואס דער פסוק איז אן ענין כללי בכל התורה - כידוע אז פון דעם פסוק "והתודו על חטאתם" לערנט מען אפ דעם ענין פון וידוי בדברים בתשובה - ווי דער רמב"ם שרייבט אין הל' תשובה 148 און דער צ"צ אין ספר המצוות שלו 149,

English translation 879

that "All the mitzvos of the Torah etc. if a person transgressed any of them etc. when he does teshuvah and returns from his sin, he is obligated to confess before G-d, blessed be He,

אז "כל מצות שבתורה כו' אם עבר אדם על אחת מהן כו' כשישה תשובה וישוב מחטאו חייב להתודות לפני הא-ל ב"ה,

English translation 880

as it is said,

שנאמר,

English translation 881

'If a man or a woman commits etc. and they shall confess their sin which they have done,'

זיים או אשה כי יעשו וגו' והתודו את חטאתם אשר עשו,

English translation 882

this is verbal confession etc."

זה וידוי דברים כו'".

English translation 883

From which it is understood that the verse in our parshah is a general topic in the entire Torah — because teshuvah is a general matter:

וואס מזה מובן אז דער פסוק בפרשתנו איז אן ענין כללי בכל התורה - ווייל תשובה איז אן ענין כללי:

English translation 884

Every matter and detail in the Torah is connected to and drawn into the entire Torah as a whole,

יעדער ענין ופרט אין תורה איז נוגע און ווערט נמשך צו כל התורה כולה,

English translation 885

as we see in that the kashrus of the entire Sefer Torah depends on there being every individual letter,

ווי מ'זעט עס אין דעם אז כשרות כל הספר תורה איז תלוי אין דעם אז דארטן זאל זיין יעדער אות פרטית,

English translation 886

and one letter can affect the kashrus of the entire Sefer Torah150,

און איין אות קען אנרירן אין כשרות כל הספר תורה 150,

English translation 887

because every letter is connected to and includes all the other letters

ווייל יעדער אות איז נוגע און כלול פון שאר כל האותיות

English translation 888

(as discussed many times151).

(כמדובר כמ"פ 151).

English translation 889

But when it speaks about the matter of teshuvah

אבער ווען עס רעדט זיך וועגן ענין התשובה

English translation 890

("and they shall confess their sin")

("והתודו את חטאתם")

English translation 891

one does not need proofs that this is a general matter and from it is drawn into the entire Torah as a whole — because teshuvah rectifies and completes all sins

דארף מען ניט האבן קיין ראיות אז דאס איז אן ענין כללי און דערפון ווערט נמשך בכל התורה כולה - ווייל תשובה איז מתקן ומשלים אלע חטאים

English translation 892

("their sin")

("חטאתם")

English translation 893

that can be in all other mitzvos,

וואס קענען זיין אין אלע אנדערע מצוות,

English translation 894

"their sin",

"חטאתם",

English translation 895

including "their sin" from the term deficiency,

כולל "חטאתם" מלשון חסרון,

English translation 896

as it is said152 "I and my son Shlomo are sinners",

כמ"ש 152 "אני ובני שלמה חטאים",

English translation 897

and completes with all interpretations in this,

און משלים מיט אלע פירושים בזה,

English translation 898

until the term of completion,

ביז מלשון שלימות,

English translation 899

until the manner of intentional sins become for him as merits153.

ביז באופן פון זדונות נעשות לו כזכיות 153.

English translation 900

From which it is understood that teshuvah is higher than all the rest of the Torah,

וואס דערפון איז מובן אז תשובה איז העכער פון שאר כל התורה,

English translation 901

therefore it has the power to complete a deficiency in the rest of the Torah. And even though the Torah itself reveals the virtue of teshuvah,

דערפאר איז בכחו צו משלים זיין א חסרון בשאר התורה. ואע"פ אז תורה גופא איז מגלה די מעלה פון תשובה,

English translation 902

but in actuality, the Torah reveals that teshuvah is higher154.

אבער בפועל איז תורה מגלה אז תשובה איז העכער 154.

English translation 903

Rashi comments on the words

שטעלט זיך רש"י אויף די ווערטער

English translation 904

(in verse 7)

(אין פסוק ז)

English translation 905

"to him to whom he is guilty" and explains:

"לאשר אשם לו" און איז מפרש:

English translation 906

"to the one to whom he is obligated".

"למי שנתחייב לו".

English translation 907

The commentators155 explain,

זיינען מפרשים 155 מסביר,

English translation 908

that Rashi is bothered why it does not say in the verse "to him whom he robbed"

אז רש"י'ן איז דא שווער פארוואס עס שטייט ניט אין פסוק "לאשר גזל לו"

English translation 909

(not "to him to whom he is guilty").

(ניט "לאשר אשם לו").

English translation 910

And from this he deduces that the verse comes to teach the well-known Shibuda D'Rav Nosson156 — that "From where do we know that if one owes money to another, and that other owes money to another, that we take from this one and give to that one?

און דערפון איז ער מדייק אז דער פסוק קומט לערנען שעבודא דר' נתן הידוע 156 - אז "מנין לנושה בחבירו מנה וחבירו בחבירו שמוציאין מזה ונותנין לזה,

English translation 911

The verse says 'and give it to him to whom he is guilty.'" That is,

ת"ל ונתן לאשר אשם לו". ד.ה.

English translation 912

(in this case)

(בנדו"ד)

English translation 913

if Reuven is owed money by Shimon,

אויב ראובן קומט שמעון געלט,

English translation 914

and Levi robbed from Shimon that sum of money,

און לוי האט גע'גזל'ט פון שמעון דער סכום געלט,

English translation 915

Levi must pay not Shimon but Reuven. Therefore it does not say here "to him whom he robbed",

דארף לוי אפצאלן ניט שמעון'ען נאר ראובן. דערפאר שטייט דא ניט "לאשר גזל לו",

English translation 916

which would mean to the one from whom he robbed

וואס דאס וואלט געמיינט צו דעם פון וועמען ער האט גע'גזל'ט

English translation 917

(Shimon),

(שמעון),

English translation 918

but rather "to him to whom he is guilty" — "to the one to whom he is obligated",

נאר "לאשר אשם לו" - "למי שנתחייב לו",

English translation 919

i.e., Reuven,

ד.ה. ראובן,

English translation 920

since Shimon owes him money.

וויבאלד אז שמעון קומט אים געלט.

English translation 921

However, one cannot say that this is the intent in Rashi:

מ'קען אבער ניט זאגן אז דאס איז דער משט אין רש"י:

English translation 922

A) Rashi does not write the entire thing! The child of five studying Chumash does not know of Shibuda D'Rav Nosson,

א) רש"י שרייבט ניט די גאנצע זאך! דער בן חמש למקרא ווייס ניט פון שעבודא דר' נתן,

English translation 923

and Rashi does not allude to it at all — one cannot say that this is the explanation in Rashi "to the one to whom he is obligated".

און רש"י איז דערצו אינגאנצן ניט מרמז - קען מען ניט זאגן אז דאס איז דער פירוש אין רש"י "למי שנתחייב לו".

English translation 924

B) There is no question at all why the verse does not say "to him whom he robbed" — because the verse does not speak only about a robber,

ב) ס'איז אינגאנצן קיין שאלה ניט פארוואס אין פסוק שטייט ניט "לאשר גזל לו" - ווייל דער פסוק רעדט ניט נאר וועגן א גזלן,

English translation 925

but about other types of guilt,

נאר וועגן אנדערע סוגים פון אשם,

English translation 926

as it says earlier157 "If a man or a woman commits any of the sins of mankind, to commit a trespass against Hashem",

ווי עס שטייט פריער 157 "איש או אשה כי יעשו מכל חטאת האדם למעל מעל בה'",

English translation 927

and Rashi explains "Behold, it wrote again here the section of the robber who swears falsely, which is stated in Parshas Vayikra158, 'and commits a trespass against Hashem, and deals falsely with his fellow' etc." And there it does not speak only about a robber,

ופרש"י "הרי חזר וכתב כאן פרשת גוזל ונשבע על שקר היא האמורה בפ' ויקרא 158 ומעלה מעל בה' וכחש בעמיתו וגו'". וואס דארטן שטייט ניט נאר וועגן א גזלן,

English translation 928

but "and deals falsely with his fellow in a deposit or in a pledge placed in his hand

נאר "וכחש בעמיתו בפקדון או בתשומת יד

English translation 929

(that he has money in his hand to do business with, or a loan159)

(ששם בידו ממון להתעסק או במלוה 159)

English translation 930

or through robbery or through oppression of his fellow

או בגזל או עשק את עמיתו

English translation 931

(this is the wages of a hired worker159)

(הוא שכר שכיר 159)

English translation 932

or he found a lost object".

או מצא אבידה".

English translation 933

Therefore, the verse here cannot use the expression "to whom he robbed,"

דעריבער קען דער פסוק דא ניט נוצן דעם לשון "לאשר גזל לו",

English translation 934

which limits the guilt-offering only to robbery,

וואס איז מגביל דעם אשם נאר צו גזל,

English translation 935

because here it is not only about robbery,

ווייל דא רעדט זיך ניט נאר וועגן גזל,

English translation 936

but must use a general expression,

נאר מוז נוצן א לשון כללי,

English translation 937

which includes all types of guilt-offerings mentioned above.

וואס איז כולל אלע סוגי אשם הנ"ל.

English translation 938

Consequently,

במילא,

English translation 939

one cannot say that the proof for Rashi is from the fact that it does not say here "to whom he robbed."

קען מען ניט זאגן אז דער הכרח אויף פרש"י איז דערפון וואס דא שטייט ניט "לאשר גזל לו".

English translation 940

And accordingly — that here it also speaks about "he oppressed his fellow,"

ועפ"ז - אז דא רעדט זיך אויך וועגן "עשק את עמיתו",

English translation 941

wages of a hired worker — it is also understood that here one cannot say the lien of Rav Nathan,

שכר שכיר - איז אויך מובן אז דא קען מען ניט זאגן שעבודא דר' נתן,

English translation 942

because regarding wages of a hired worker it is not applicable to say 160:

ווייל בא א שכר שכיר איז דאס ניט שייך זאגן 160:

English translation 943

The obligation of the employer to the hired worker is not simply like one who borrowed or robbed money from another, which he is obligated to repay immediately,

דער חיוב פון דעם בעה"ב צו דעם שכיר איז ניט גלאט ווי איינער וואס האט געבאָרגט אדער גע'גזל'ט געלט פון א צווייטן. וועלכע ער איז מחוייב גלייך אפצאלן,

English translation 944

rather, by an employer and hired worker, this is a monetary obligation that comes to the hired worker due to the work he performed. As is seen in practice,

נאר ביי א בעה"ב ושכיר איז דאס א חיוב ממון וואס קומט דעם שכיר מצד די מלאכה וואס ער האט געטאן. ווי דער בן חמש זעט בפועל,

English translation 945

that the custom is that the employer does not pay the hired worker at the beginning of the work or in the middle of the work,

אז דער סדר איז אז דער בעה"ב צאָלט דעם שכיר ניט בתחלת העבודה אדער באמצע העבודה,

English translation 946

rather he pays him only later,

נאר ער צאָלט אים ערשט שפעטער,

English translation 947

at night. It is indeed stated "you shall not oppress" 161,

באנאכט. עס שטייט טאקע "לא תלין" 161,

English translation 948

but not in the middle of the work.

אבער ניט באמצע העבודה.

English translation 949

[As is also seen by Jacob and Laban, that his claim was 162 "and you have changed my wages ten times,"

[ווי מ'זעט אויך בא יעקב ולבן אז זיין טענה איז געווען 162 "ותחלוף משכרתי עשרת מונים",

English translation 950

but not about the very fact that he paid him at the end of his work].

אבער ניט אויף דער עצם זאך אז ער האט אים געצאלט בסוף עבודתו].

English translation 951

That is, that at the time of "he oppressed his fellow," this is not like a matter of robbery where he took an object from him. And consequently, it is not appropriate to say that the employer should pay it to the creditor of the hired worker,

ד.ה. אז בשעת "עשק את עמיתו" איז דאס ניט ווי אן ענין פון גזילה וואס ער האט פון אים צוגענומען א זאך. ובמילא פאסט אויף דעם ניט זאגן אז דער בעה"ב זאל עס אפצאלן צו דעם מלוה פון דעם שכיר,

English translation 952

rather he is obligated to pay it to the hired worker who worked for him.

נאר ער איז דאס מחוייב אפצאלן צו דעם שכיר וואס האט פאר אים געארבעט.

English translation 953

c) According to what Rashi says that "he wrote again here the section of the robber who swears falsely, which is stated in Parshat Vayikra" — one must understand the differences between what is stated here and what is stated there:

ג) לויט דעם וואס רש"י זאגט אז "חזר וכתב כאן פרשת גוזל ונשבע על שקר היא האמורה בפ' ויקרא" - דארף מען פארשטיין די שינויים פון דעם וואס שטייט דא מיט דעם וואס שטייט דארטן:

English translation 954

1) In the verse there it states:

1) אין פסוק דארטן שטייט:

English translation 955

163 "and he shall pay it in its principal and add a fifth to it, to whom it belongs he shall give it on the day of his guilt-offering";

163 "ושילם אותו בראשו וחמישתיו יוסף עליו לאשר הוא לו יתננו ביום אשמתו";

English translation 956

but here it states "and he shall return his guilt-offering in its principal and add a fifth to it and give it to whom he is guilty."

משא"כ דא שטייט "והשיב את אשמו בראשו וחמישתו יוסף עליו ונתן לאשר אשם לו".

English translation 957

2) In Rashi:

2) אין פרש"י:

English translation 958

There Rashi writes "to whom it belongs — to the one to whom the money belongs";

דארטן שרייבט רש"י "לאשר הוא לו - למי שהממון שלו";

English translation 959

Here Rashi writes "to whom he is guilty — to the one to whom he became obligated."

דא שרייבט רש"י "לאשר אשם לו - למי שנתחייב לו".

English translation 960

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 961

In the glosses on the Zohar of our parshah, he 164 focuses on the statement of Rashbi in the Zohar 165 which is also said in the "Tikkun Leil Shavuot":

אין די הערות אויפן זהר דפרשתנו שטעלט ער זיך 164 אויפן מאמר רשב"י בזהר 165 וואס מ'זאגט אויך אין "תיקון ליל שבועות":

English translation 962

"Rashbi rejoiced and said, 'Hashem, I have heard Your report, I am afraid' 166,

"חדי ר"ש ואמר ה' שמעתי שמעך יראתי 166,

English translation 963

there it was fitting to be in awe,

התם יאות הוה למהוי דחיל,

English translation 964

we, the matter depends on love,

אנן בחביבותא תלייא מילתא,

English translation 965

as it is written 167 and you shall love Hashem your God. And it is written 168 because of Hashem's love for you,

דכתיב 167 ואהבת את ה' אלקיך. וכתיב 168 מאהבת ה' אתכם,

English translation 966

and it is written 169 I have loved you etc." And he explains in the gloss the precise points in this regarding the three verses in the letters of Kabbalah.

וכתיב 169 אהבתי אתכם וגו'". און ער איז מבאר אין דער הערה די דיוקים בזה אין די דריי פסוקים באותיות הקבלה.

English translation 967

And as was discussed once in this 170,

און ווי גערעדט אמאל אין דעם 170,

English translation 968

that one must understand:

אז מ'דארף פארשטיין:

English translation 969

Habakkuk was one of the prophets,

חבקוק איז געווען איינער פון די נביאים,

English translation 970

and the verse is in one of the twenty-four books of the Holy Scriptures,

און דער פסוק שטייט אין איינעם פון די כ"ד כתבי קודש,

English translation 971

and furthermore it is said in the haftarah of the second day of Shavuot itself — so what is the meaning that Rashbi says that "we, the matter depends on love."

און דערצו זאגט מען דאס נאך אין דער הפטורה פון יום ב' דחג השבועות עצמו - היינט וואס איז דער פירוש אין דעם אז רשב"י זאגט אז "אנן בחביבותא תלייא מילתא".

English translation 972

That is, that he negates that "we" do not conduct ourselves as Habakkuk says "Hashem, I have heard Your report, I am afraid,"

ד.ה. אז ער איז שולל אז "אנן" פירן זיך ניט ווי חבקוק זאגט "ה' שמעתי שמעך יראתי",

English translation 973

rather "we, the matter depends on love."

נאר "אנן בחביבותא תלייא מילתא".

English translation 974

And it was explained,

און מ'האט מבאר געווען,

English translation 975

that in the service of Hashem there must be both matters of love and awe,

אז אין עבודת השם דארפן זיין ביידע זאכן פון אהבה און יראה,

English translation 976

and sometimes awe is higher,

און אמאל איז יראה העכער,

English translation 977

as is evident in the letters of the name Havayah,

ווי ס'שטעלט זיך אויס אין אותיות דשם הוי',

English translation 978

that the yud which corresponds to awe is higher than the hei which corresponds to love 171. And sometimes it is said that love is higher — the thorn of the yud of the name Havayah which corresponds to love in delights,

אז דער יו"ד וואס איז כנגד יראה איז העכער פאר דעם ה"א וואס איז כנגד אהבה 171. און אמאל רעדט מען אז אהבה איז העכער - דער קוצו של יו"ד פון שם הוי' וואס איז כנגד אהבה בתענוגים,

English translation 979

higher than the yud which corresponds to awe.

העכער פאר דעם יו"ד וואס איז כנגד יראה.

English translation 980

One must still understand:

מ'דארף נאך אבער פארשטיין:

English translation 981

What is the lesson from this in the service of man every single day.

וואס איז די הוראה דערפון בעבודת האדם בכל יום ויום.

English translation 982

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 983

This Shabbat we study the sixth chapter of Pirkei Avot — the baraitha of "Acquisition of Torah."

היינטיקן שבת לערנט מען פרק ששי פון פרקי אבות - די ברייתא פון "קנין תורה".

English translation 984

As is known,

כידוע,

English translation 985

that since it was established to study Pirkei Avot on the Shabbatot between Pesach and Shavuot,

אז וויבאלד מ'האט איינגעשטעלט לערנען פרקי אבות אין די שבתות שבין פסח לעצרת,

English translation 986

and there are always

און עס זיינען דא אלעמאל

English translation 987

(in the diaspora)

(אין חוץ לארץ)

English translation 988

six Shabbatot between Pesach and Shavuot, but in Masechet Avot there are only five chapters

זעקס שבתות צווישן פסח ועצרת אבער אין מסכת אבות זיינען פאראן נאר חמשה פרקים

English translation 989

(as printed in several mishnayot),

(ווי געדרוקט אין כמה משניות),

English translation 990

they added to the five chapters an additional sixth chapter of baraithot,

האט מען צוגעשטעלט צו די פינף פרקים נאך א זעקסטער פרק פון ברייתות,

English translation 991

by the name "Acquisition of Torah."

מיטן נאמען "קנין תורה".

English translation 992

[Sometimes Eretz Yisrael has seven Shabbasos between Pesach and Shavuos - one must clarify with the Jews of Eretz Yisrael how they conduct themselves on this Shabbos;

[אין ארץ ישראל קומט אמאל אויס זיבן שבתות צווישן פסח ועצרת - דארף מען מברר זיין בא די ארץ ישראל'דיקע אידן ווי זיי פירן זיך בשבת זו 172;

English translation 993

But in the Diaspora there are always (seven weeks,

אבער אין חוץ לארץ זיינען אלעמאל דא (זיבן וואכן,

English translation 994

or) six Shabbasos between Pesach and Shavuos, no less and no more].

אדער) זעקס שבתות צווישן פסח ועצרת לא פחות ולא יותר].

English translation 995

And the connection of this sixth chapter "Kinyan Torah" with the last Shabbos between Pesach and Shavuos is understood,

ומובן די שייכות פון דעם זעקסטן פרק "קנין תורה" מיט דעם לעצטן שבת בין פסח ועצרת,

English translation 996

the Shabbos from which we bless the time of the Giving of our Torah - because at the Giving of the Torah, Jews acquired the Torah

דער שבת וואס מיני' מתברכין זמן מתן תורתנו - ווייל בא מתן תורה האבן אידן קונה געווען תורה

English translation 997

("Kinyan Torah").

("קנין תורה").

English translation 998

The chapter of the Baraisa "Kinyan Torah" begins:

דער פרק פון ברייתא "קנין תורה" הויבט זיך אן:

English translation 999

"The Sages taught in the language of the Mishnah,

"שנו חכמים בלשון המשנה,

English translation 1000

Blessed is He who chose them and their Mishnah". And the simple explanation of this:

ברוך שבחר בהם ובמשנתם". והפירוש הפשוט בזה:

English translation 1001

Since the chapter of "Kinyan Torah" consists of Baraisos which were appended to the five chapters of Mishnahs,

וויבאלד אז דער פרק פון "קנין תורה" באשטייט פון ברייתות וועלכע מ'האט מצרף געווען צו די פינף פרקים של משניות,

English translation 1002

one emphasizes that this is not entirely a different genre,

איז מען מדגיש אז דאס איז ניט אינגאנצן אן אנדער סוג,

English translation 1003

rather, in these Baraisos "the Sages taught in the language of the Mishnah",

נאר אין די ברייתות איז "שנו חכמים בלשון המשנה",

English translation 1004

the Baraisos are in the language and manner of the Mishnah. And then one continues:

די ברייתות זיינען בלשון ובדוגמת המשנה. און דערנאך איז מען ממשיך:

English translation 1005

"Blessed is He who chose them and their Mishnah",

"ברוך שבחר בהם ובמשנתם",

English translation 1006

both the Sages of the Mishnah and the Sages of the Baraisa which is "in the language of the Mishnah",

סיי די חכמים אין משנה און סיי די חכמים אין דער ברייתא וואס איז "בלשון המשנה",

English translation 1007

and also in "their Mishnah",

און אויך אין "משנתם",

English translation 1008

consequently, the superiority of the Baraisa within the entirety of the Mishnahs in Pirkei Avos is understood.

במילא איז מובן דער עילוי פון די ברייתא בתוך הכלל פון די משניות בפרקי אבות.

English translation 1009

But one must understand:

מ'דארף אבער פארשטיין:

English translation 1010

Pirkei Avos is "mili deChassidusa".

פרקי אבות איז "מילי דחסידותא" 173.

English translation 1011

That the explanation of "mili deChassidusa" is - that were it not for this which would have stood in Avos, one would not have known that one must conduct oneself thus,

וואס דער פירוש פון "מילי דחסידותא" איז - אז לולא זה וואס דאס וואלט געשטאנען אין אבות וואלט מען ניט געוואוסט אז מ'דארף זיך אזוי פירן,

English translation 1012

since it is a conduct not only according to law,

וויבאלד אז ס'איז א הנהגה ניט נאר ע"פ דין,

English translation 1013

but beyond the letter of the law

נאר לפנים משורת הדין

English translation 1014

(midas chassidus),

(מדת חסידות),

English translation 1015

a hiddur.

א הידור.

English translation 1016

But in this very matter there are also levels:

נאר בזה גופא זיינען אויך פאראן דרגות:

English translation 1017

There are conducts of beyond the letter of the law which are in the Shulchan Aruch,

עס זיינען דא הנהגות פון לפנים משורת הדין וועלכע שטייען אין שו"ע,

English translation 1018

they already receive the force of a law. Conducts which are in Pirkei Avos,

באקומען זיי שוין דעם תוקף פון א דין. הנהגות וועלכע שטייען אין פרקי אבות,

English translation 1019

which are also "mili deChassidusa",

וואס זיי זיינען אויך "מילי דחסידותא",

English translation 1020

not according to law,

ניט ע"פ דין,

English translation 1021

but because they were written down,

אבער וויבאלד זיי זיינען אראפגעשריבן געווארן,

English translation 1022

it already becomes an obligation. And there are conducts of beyond the letter of the law which were not even written down.

ווערט עס שוין א חיוב. און עס זיינען דא הנהגות לפנים משורת הדין וועלכע זיינען אפילו ניט אראפגעשריבן געווארן.

English translation 1023

And so it is, just as there are levels in beyond the letter of the law - mehadrin and mehadrin min hamehadrin etc'.

וע"ד ווי עס זיינען דא דרגות אין לפנים משורת הדין - מהדרין און מהדרין מן המהדרין וכו'.

English translation 1024

And it is understood that this that Pirkei Avos is "mili deChassidusa" includes also the chapter "Kinyan Torah". And moreover:

וכמובן אז דאס וואס פרקי אבות איז "מילי דחסידותא" איז דאס כולל אויך פרק "קנין תורה". ואדרבה:

English translation 1025

According to the rule that we ascend in holiness,

ע"פ הכלל אז מעלין בקודש 174,

English translation 1026

the chapter "Kinyan Torah" is an even higher level in "mili deChassidusa" than the preceding chapters,

איז דער פרק "קנין תורה" נאך א העכערע דרגא אין "מילי דחסידותא" ווי די פרקים שלפנ"ז,

English translation 1027

i.e., more beyond the letter of the law than the first chapters. And especially since this is a Baraisa,

ד.ה. נאכמער לפנים משורת הדין ווי די ערשטע פרקים. ובפרט אז דאס איז ברייתא,

English translation 1028

not a Mishnah. For a matter that is in the Mishnah is more of an obligation according to law than a matter that is in a Baraisa.

ניט משנה. וואס א זאך וואס שטייט אין משנה איז. מער חיוב ע"פ דין ווי א זאך וואס שטייט אין ברייתא.

English translation 1029

So it is entirely not understandable: what is the matter of "mili deChassidusa" in the beginning of this chapter - "The Sages taught in the language of the Mishnah, Blessed is He who chose them and their Mishnah"?

איז אינגאנצן ניט פארשטאנדיק" וואס איז דער ענין פון "מילי דחסידותא" אין די התחלה פון דעם פרק - "שנו חכמים בלשון המשנה ברוך שבחר בהם ובמשנתם"?

English translation 1030

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1031

On Shabbos, the 2nd of Sivan

דעם שבת ב' סיון

English translation 1032

(before the time of the Giving of our Torah)

(פאר זמן מתן תורתנו)

English translation 1033

there occurs a gathering in connection with "Family Life",

קומט פאר א כינוס בקשר מיט "חיי משפחה",

English translation 1034

in which many Jews gathered together, and a man shall help his fellow, to discuss and accept good resolutions regarding matters connected with family life,

אין וועלכע עס האבן זיך צוזאמענגעקליבן כו"כ אידן ואיש את רעהו יעזורו 175 צו זיך צונויפרעדן און אננעמען החלטות טובות וועגן ענינים פארבונדן מיט חיי המשפחה,

English translation 1035

how a Jewish family must be established.

ווי א אידישע משפחה דארף אויפגעשטעלט ווערן.

English translation 1036

That this is especially connected with the first mitzvah in the Torah - "Be fruitful and multiply and fill the earth and subdue it",

וואס דאס איז ספעציעל פארבונדן מיט די ערשטע מצוה אין תורה 176ה - "פרו ורבו ומלאו את הארץ וכבשוה" 177,

English translation 1037

which is the purpose of a marriage and family life.

וואס דאס איז דער תכלית פון א חתונה און חיי משפחה.

English translation 1038

Until that this brings the blessings of the Almighty,

ביז אז דאס ברענגט די ברכות פון דעם אויבערשטן,

English translation 1039

as it is written "Male and female He created them, and God blessed them, and God said to them, Be fruitful and multiply etc'",

ווי עס שטייט 178 "זכר ונקבה ברא אותם ויברך אותם אלקים ויאמר להם אלקים פרו ורבו גו'",

English translation 1040

that at the time they are united through "Be fruitful and multiply", the "and He blessed them" comes.

אז בשעת זיי ווערן פאראיינציקט דורך "פרו ורבו" קומט דער "ויברך אותם" 179.

English translation 1041

And as discussed many times,

וכמדובר כמ"פ,

English translation 1042

that having children is the greatest merit and the greatest blessing with which the Almighty blesses a man and a woman. And not, heaven forbid, that this can bring sorrow and worries about where one will have food etc' - because certainly the Almighty provides all things so that it should be in utmost perfection.

אז האבן קינדער איז דער גרעסטער זכות און די גרעסטע ברכה מיט וועלכע דער אויבערשטער בענטשט א מאן און א פרוי. און ניט ח"ו אז דאס קען ברענגען צער און דאגות וואו מען וועט האבן שפייז וכו' - ווייל זיכער שטעלט צו דער אויבערשטער אלע זאכן אז דאס זאל זיין בתכלית השלימות.

English translation 1043

And therefore one must do this without any calculations and plans,

און דעריבער דארף מען אין דעם טאן אן קיינע חשבונות און פלענער,

English translation 1044

rather one must utilize the greatest blessing and merit and fulfill the mitzvah of "Be fruitful and multiply",

נאר מ'דארף אויסנוצן דאס גרעסטע ברכה וזכות און מקיים זיין די מצוה פון "פרו ורבו",

English translation 1045

and rely only on the Almighty that He will make the calculations etc'.

און זיך פארלאזן נאר אויפן אויבערשטן אז ער וועט שוין מאכן די חשבונות כו'.

English translation 1046

Only in a manner that it should be "and fill the earth and subdue it." Even though "you are the fewest of all peoples,"

ביז אין אן אופן אז עס זאל זיין "ומלאו את הארץ וכבשוה". אז אע"פ וואס "אתם המעט מכל העמים" 180,

English translation 1047

however, in this itself one must accomplish the "and fill the earth and subdue it" as much as possible. And the Almighty will help that it should be "subdue it" in actuality. Including also - through the fact that one influences the nations of the world that they should fulfill their seven commandments, whose content is "to inhabit it,"

איז אבער אין דעם גופא דארף מען אויפטאן דעם "מלאו את הארץ וכבשוה" עד כמה שאפשר. און דער אויבערשטער וועט שוין העלפן אז עס זאל זיין "כבשוה" בפועל. כולל אויך - דורך דעם וואס מ'איז משפיע אויף אוה"ע אז זיי זאלן מקיים זיין זייערע ז' מצוות וואס תוכנם איז "לשבת יצרה" 181,

English translation 1048

consequently through this the "and subdue it" is achieved.

במילא ווערט דורך דעם דער "וכבשוה".

English translation 1049

This is even when it concerns one family.

וואס דאס איז אפילו ווען עס רעדט זיך וועגן איין משפחה.

English translation 1050

All the more so when several Jews gather together,

עאכו"כ ווען עס קלייבן זיך צוזאמען מערערע אידן,

English translation 1051

a congregation of Jews,

אן עדה פון אידן,

English translation 1052

to speak and adopt good resolutions regarding family life,

צו רעדן און אננעמען החלטות טובות בקשר מיט חיי משפחה,

English translation 1053

including and especially the fulfillment of the commandment "be fruitful and multiply" - then there is even more power to carry this out,

כולל ולכל לראש קיום מצות "פרו ורבו" - האט מען דעמולט נאכמער כח דאס דורכצופירן,

English translation 1054

as it is written "Behold, God is mighty and does not despise,"

כמ"ש 182 "הן א-ל כביר ולא ימאס",

English translation 1055

that when there is a "mighty,"

אז בשעת ס'איז דא א "כביר",

English translation 1056

a congregation of a multitude,

א ציבור פון א רבים,

English translation 1057

it causes that there should be "does not despise,"

פועל'ט עס אז עס זאל זיין "לא ימאס",

English translation 1058

and one will surely carry out all the matters which one decides together.

און מ'זאל זיכער דורכפירן אלע ענינים וועלכע מ'איז מחליט צוזאמען.

English translation 1059

Beginning from the commandment of "be fruitful and multiply and fill the earth and subdue it,"

אנהויבנדיק פון די מצוה פון "פרו ורבו ומלאו את הארץ וכבשוה",

English translation 1060

and in general - in the three pillars upon which the world stands and the world endures,

ובכלל - אין די שלשה קוים שעליהם העולם עומד והעולם קיים,

English translation 1061

Torah, service, and acts of kindness,

תורה עבודה וגמילות חסדים 183,

English translation 1062

the totality of the fulfillment of the Torah and its commandments.

כללות קיום התורה ומצוותי'.

English translation 1063

And the reason for this

והטעם לזה

English translation 1064

(that upon the three pillars the world stands and endures,

(וואס אויף די שלשה עמודים איז העולם עומד וקיים,

English translation 1065

until it becomes the "subdue it"):

ביז אז עס ווערט דער "כבשוה"):

English translation 1066

Because "In the beginning God created the heavens and the earth,"

וויבאלד אז "בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ" 184,

English translation 1067

and He looked into the Torah and created the world - it is understood that the world sustains itself on Torah and on all the matters that the Almighty commanded,

און אסתכל באורייתא וברא עלמא - איז פארשטאנדיק אז דער עולם האלט זיך אויף תורה און אויף אלע זאכן וואס דער אויבערשטער האט אנגעזאגט,

English translation 1068

which are included in general in the three pillars,

וואס זיי ווערן בכללות נכלל אין די שלשה עמודים,

English translation 1069

Torah, service, and acts of kindness.

תורה עבודה וגמילות חסדים.

English translation 1070

And as mentioned,

וכאמור,

English translation 1071

that the matter is even more in force when many gather together to do in this,

אז דער ענין איז נאכמער בתוקף ווען עס קלייבן זיך צוזאמען כו"כ צו טאן אין דעם,

English translation 1072

for then the advantage of "Behold, God is mighty and does not despise" is realized,

וואס דעמולט ווערט די מעלה פון "הן א-ל כביר ולא ימאס",

English translation 1073

both regarding prayer in a congregation,

סיי בנוגע צו תפלה בציבור,

English translation 1074

and so too regarding the other two pillars - the advantage of Torah in a congregation and the fulfillment of commandments in a congregation. As explained in many places that in each of these matters there is an advantage when they are done in a congregation.

ועד"ז בנוגע צו די אנדערע צוויי עמודים - די מעלה פון תורה בציבור און קיום המצוות בציבור. כמבואר בכ"מ אז אין יעדערער פון די זאכן איז דא א מעלה בשעת זיי ווערן געטאן בציבור.

English translation 1075

The above regarding family life of a Jewish man and woman,

האמור לעיל וועגן חיי משפחה פון א אידישער מאן און פרוי,

English translation 1076

and their purpose that they should become united,

ותכליתם אז זיי זאלן נתאחד ווערן,

English translation 1077

as it is stated "male and female He created them, saying be fruitful and multiply and fill the earth and subdue it" - also follows in continuation of what was discussed earlier in the week,

ווי עס שטייט "זכר ונקבה ברא אותם גו' פרו ורבו ומלאו את הארץ וכבשוה" - קומט אויך בהמשך צו דעם וואס מ'האט גערעדט פריער אין וואך 185,

English translation 1078

regarding the Torah view on getting married:

וועגן דעם תורה קוק אויף חתונה האבן:

English translation 1079

Others write that the matter of getting married is,

אנדערע שרייבן אז דער ענין פון חתונה האבן איז,

English translation 1080

that there are two separate individuals,

אז עס זיינען דא צוויי באזונדערע מענטשן,

English translation 1081

a man and a woman,

א מאן און א פרוי,

English translation 1082

each of them is a complete entity in himself,

יעדערער פון זיי איז א מציאות שלם לעצמו,

English translation 1083

and when a certain time comes they meet and they decide to get married,

ובשעת עס קומט א זמן מסויים טרעפן זיי זיך און זיי זיינען מחליט צו חתונה האבן,

English translation 1084

that is, to come together and combine their powers and establish a home and a family,

ד.ה. צו צוזאמענקומען און צוזאמענשטעלן זייערע כחות און אויפשטעלן א שטוב און א משפחה,

English translation 1085

And this is according to reason - for surely each of them has virtues that he can add to the other - therefore when they come together and combine their powers and senses etc.,

און דאס איז ע"פ שכל - ווארום זיכער האט יעדערער פון זיי מעלות וואס ער קען צוגעבן אין דעם צווייטן - דעריבער בשעת זיי קומען זיך צוזאמען און שטעלן צוזאמען זייערע כחות און חושים כו',

English translation 1086

then one can accomplish much more - in quantity and especially in quality - than each of them could have accomplished alone.

דעמולט קען מען א סך מער אויפטאן - בכמות ובעיקר באיכות - ווי יעדערער פון זיי וואלט געקענט אליין אויפטאן.

English translation 1087

That is, that getting married is a matter where two separate individuals come together and then a third thing comes about,

ד.ה. אז חתונה האבן איז אן ענין וואס צוויי באזונדערע מענטשן קומען צוזאמען און דעמולט קומט צו א דריטע זאך,

English translation 1088

which is greater and stronger for each of them and for both of them

וואס איז מערער און שטארקער פאר יעדערער פון זיי און פאר ביידע פון זיי

English translation 1089

(as individuals),

(אלס יחידים),

English translation 1090

both in quantity,

סיי אין כמות,

English translation 1091

and especially in quality.

ובעיקר אין איכות.

English translation 1092

But the Torah says - no!

זאגט אבער תורה - ניין!

English translation 1093

It is stated in the Zohar that "at that time when the Holy One, blessed be He, brought forth souls into the world..

עס שטייט אין זהר 186 אז "בההיא שעתא דאפיק קוב"ה נשמתין לעלמא..

English translation 1094

all of them were included male and female that were joined as one..

כלהו כלילן דכר ונוקבא דמתחברן כחדא..

English translation 1095

and at the time when they descend and are given over..

ובשעתא דנחתין ואתמסרן..

English translation 1096

they separate..

מתפרשין..

English translation 1097

and when the time of their union arrives, the Holy One, blessed be He..

וכד מטא עידן דזווגא דלהון קב"ה..

English translation 1098

joins them as before..

מחבר לון כבקדמיתא..

English translation 1099

and when they are joined they become one body."

וכד אתחברן אתעבידו חד גופא".

English translation 1100

That is:

דאס הייסט:

English translation 1101

The soul of the man and the woman were created initially together as one soul,

די נשמה פון דער מאן און די פרוי זיינען באשאפן געווארן לכתחילה צוזאמען אלס איין נשמה,

English translation 1102

only afterwards, coming down below, they are separated into two distinct bodies,

נאר דערנאך קומענדיק למטה ווערן זיי פאנאנדערגעטיילט אויף צוויי באזונדערע גופים,

English translation 1103

and the man without the woman is called "half a body,"

און דער מאן אָן די פרוי ווערט אנגערופן "פלג גופא" 187,

English translation 1104

and so too the woman without the man. And when they get married the two half souls come together,

ועד"ז די פרוי אָן דער מאן. ובשעת זיי האבן חתונה קומען צוזאמען די צוויי האלבע נשמות,

English translation 1105

and become one complete thing,

און ווערן איין גאנצע זאך,

English translation 1106

"and they shall become one flesh,"

"והיו לבשר אחד" 188,

English translation 1107

without any interruptions and limitations between them,

אָן קיינע הפסקים והגבלות ביניהם,

English translation 1108

even without garments,

אפילו אָן לבושים,

English translation 1109

as it is stated that "he in his garment and she in her garment" does not apply.

ווי עס שטייט אז "הוא בבגדו והיא בבגדה" טייג עס ניט 189.

English translation 1110

Only the Almighty arranged it in a manner that after their birth, the two half souls divide into two separate bodies, and during the years of preparation for the marriage, each one must receive an education and knowledge etc. of how to live,

נאר דער אויבערשטער האט עס אויסגעשטעלט אין אן אופן אז לאחרי לידתם טיילן זיך די צוויי האלבע נשמות אין צוויי באזונדערע גופים און אין די שנות הכנה צו די חתונה דארף יעדערער באקומען א חינוך און ידיעות וכו' ווי צו לעבן,

English translation 1111

and to do all that is incumbent upon him so that his

און טאן כל התלוי בו אז זיין

English translation 1112

(or her)

(אדער איר)

English translation 1113

half should be in its fullness,

האלב זאל זיין במילואו,

English translation 1114

so that afterwards both halves can come together and become one thing in its perfection.

בכדי אז דערנאך זאלן ביידע האלבע קענען צוזאמענקומען און ווערן איין זאך בשלימותו.

English translation 1115

How can a half thing be in its fullness? On this it was explained based on the elucidation in the writings of the Ari,

ווי קען א האלבע זאך זיין במילואו? אויף דעם האט מען מסביר געווען ע"פ ביאור בכתבי האריז"ל 190,

English translation 1116

that even before the marriage the two halves have an inner connection,

אז אויך לפני החתונה האבן די צוויי האלבע א שייכות פנימית,

English translation 1117

and the Torah of truth knows which half belongs to the other half,

און תורת אמת ווייסט וועלכע האלב געהערט צו דעם צווייטן האלב,

English translation 1118

therefore when one half fulfills a commandment and the like

דעריבער בשעת איין האלב איז מקיים א מצוה וכיו"ב

English translation 1119

(even before the marriage)

(אויך פאר די חתונה)

English translation 1120

it helps and affects the other half,

העלפט עס ארויס און דאס פועל'ט אויף דעם צווייטן האלב,

English translation 1121

both the husband on the wife and the wife on the husband.

סיי דער מאן אויף די פרוי און סיי די פרוי אויפן מאן.

English translation 1122

And afterwards when they marry, they come together and become one thing,

און דערנאך ווען זיי האבן חתונה קומען זיי צוזאמען און ווערן איין זאך,

English translation 1123

and establish one family,

און שטעלן אויף איין משפחה,

English translation 1124

family in the singular sense,

משפחה לשון יחיד,

English translation 1125

and they are both equal partners in the children that they have.

און זיי זיינען ביידע גלייכע שותפים אין די קינדער וואס זיי האבן.

English translation 1126

As our sages said: "Three partners are there in a person,

כמאחז"ל 191 אז "שלשה שותפין יש באדם,

English translation 1127

the Holy One blessed be He, and his father, and his mother",

הקב"ה ואביו ואמו",

English translation 1128

and the simple meaning in this is not that one is a greater partner than the other,

און דער פשט אין דעם איז ניט אז איינער איז מער שותף ווי דער צווייטער,

English translation 1129

but equal partners,

נאר גלייכע שותפים,

English translation 1130

as explained in tractate Niddah

כמבואר במסכת נדה 192

English translation 1131

(and in the commentaries there)

(ובמפרשים שם)

English translation 1132

that "his father contributes the white substance etc. his mother contributes the red substance etc.".

אז "אביו מזריע הלובן כו' אמו מזרעת אודם כו'".

English translation 1133

That is, getting married does not mean that two whole people come together in order that there should be added more to their perfection through the addition of a third thing,

ד.ה. אז חתונה האבן איז ניט דער פשט אז צוויי גאנצע מענטשן קומען זיך צוזאמען בכדי עס זאל צוקומען נאכמער אין זייער שלימות דורך דעם וואס עס קומט צו א דריטע זאך,

English translation 1134

but rather initially they are not whole,

נאר לכתחילה זיינען זיי ניט קיין גאנצע,

English translation 1135

but two halves,

נאר צוויי האלבע,

English translation 1136

"half of a body",

"פלג גופא",

English translation 1137

and a half cannot produce a whole thing. Therefore for each of them it is a necessity to get married and become one with his

און א האלבע קען ניט אויפטאן קיין גאנצע זאך. דעריבער איז פאר יעדערער פון זיי א דבר המוכרח צו חתונה האבן און ווערן איינס מיט זיין

English translation 1138

(or her)

(אדער איר)

English translation 1139

other half,

צווייטע האלבע,

English translation 1140

so that they should become one whole entity that can produce a whole thing!

בכדי זיי זאלן ווערן איין גאנצע מציאות וואס קען אויפטאן א גאנצע זאך!

English translation 1141

Consequently it turns out that both before the marriage they are not two separate things,

במילא קומט אויס אז סיי לפני החתונה זיינען זיי ניט צוויי באזונדערע זאכן,

English translation 1142

and also when they marry it does not mean that there is added another third thing

און סיי ווען זיי האבן חתונה איז ניט דער פשט אז עס קומט צו נאך א דריטע זאך

English translation 1143

(in addition to two things that already existed previously),

(נוסף אויף צוויי זאכן וואס זיינען שוין געווען פון פריער),

English translation 1144

but rather there comes into being a new thing,

נאר עס קומט צו א נייע זאך,

English translation 1145

that two halves become one,

אז צוויי האלבע ווערן איינס,

English translation 1146

"and they shall become one flesh"!

"והיו לבשר אחד"!

English translation 1147

From this it is also understandable that the matter of "and they shall become one flesh" and "be fruitful and multiply",

דערפון איז אויך פארשטאנדיק אז דער ענין פון "והיו לבשר אחד" און "פרו ורבו",

English translation 1148

that they become one thing and establish one family as equal partners,

אז זיי ווערן איין זאך און שטעלן אויף איין משפחה אלס גלייכע שותפים,

English translation 1149

is a necessity in a marriage:

איז א הכרח אין א חתונה:

English translation 1150

It is not that their unification through "be fruitful and multiply" is an additional thing upon their marriage,

ס'איז ניט דער פשט אז זייער התאחדות דורך "פרו ורבו" איז א דבר נוסף אויף זייער חתונה,

English translation 1151

and consequently if they want more of this world they will do more in this and if not they will leave it for others - but this pertains to their own perfection,

ובמילא אויב זיי ווילן מערער עוה"ב וועלן זיי אין דעם טאן מערער און אויב ניט וועלן זיי עס לאזן פאר אנדערע - נאר דאס איז נוגע צו זייער אייגענער שלימות,

English translation 1152

because without this unification each of them is a "half of a body",

ווייל אן דער התאחדות איז יעדערער פון זיי א "פלג גופא",

English translation 1153

and specifically when there is the "and they shall become one flesh" they both become one whole thing!

און דוקא בשעת ס'איז דא דער "והיו לבשר אחד" ווערן זיי ביידע איין גאנצע זאך!

English translation 1154

The aforementioned matter also has a connection with the time of the giving of our Torah:

דער ענין הנ"ל האט אויך א שייכות מיט זמן מתן תורתנו:

English translation 1155

A man and woman below take each other and their root is from the Holy One blessed be He and the Congregation of Israel,

אן איש ואשה למטה נעמען זיך און שרשם איז פון הקב"ה און כנס"י,

English translation 1156

as explained in the words of our sages on the verses in Song of Songs etc.

כמבואר במדחז"ל אויף די פסוקים אין שיר השירים כו'.

English translation 1157

And at the time of the giving of the Torah there was the marriage,

ובשעת מתן תורה איז געווען די חתונה,

English translation 1158

betrothal and nuptials,

אירוסין ונישואין,

English translation 1159

of the Almighty and the Jewish people

פון דעם אויבערשטן און אידן

English translation 1160

(the Holy One blessed be He and the Congregation of Israel),

(הקב"ה וכנס"י) 193,

English translation 1161

that they became

אז זיי זיינען געווארן

English translation 1162

(so to speak)

(כביכול)

English translation 1163

one thing,

איין זאך,

English translation 1164

"and they shall become one flesh".

"והיו לבשר אחד".

English translation 1165

Before the giving of the Torah there was the decree that "the upper ones shall not descend to the lower ones" and "the lower ones shall not ascend to the upper ones". Certainly the upper ones had an influence on the lower ones even before the giving of the Torah,

לפני מתן תורה איז געווען די גזירה אז "עליונים לא ירדו לתחתונים" און "תחתונים לא יעלו לעליונים" 194. זיכער האבן עליונים געהאט א השפעה אויף תחתונים אויך לפני מ"ת,

English translation 1166

as we see that there were the Patriarchs who are the Merkavah,

ווי מ'זעט אז עס זיינען געווען די אבות וואס הן הן המרכבה 195,

English translation 1167

but the upper ones and lower ones remained two separate things.

אבער עליונים ותחתונים זיינען געבליבן צוויי באזונדערע זאכן.

English translation 1168

However, with the marriage at the giving of the Torah, the Jewish people below and the Almighty above became one thing,

משא"כ בא די חתונה במ"ת זיינען אידן למטה און דער אויבערשטער למעלה געווארן איין זאך,

English translation 1169

the two halves

די צוויי האלבע

English translation 1170

("half of a body")

("פלג גופא")

English translation 1171

became "one flesh",

זיינען געווארן "לבשר אחד",

English translation 1172

such that each is an equal half and each contributes to the other - the Jewish people must obey the Almighty,

אזוי אז יעדערער איז א גלייכער האלב און יעדערער גיט צו אין דעם צווייטן - אידן דארפן פאלגן דעם אויבערשטן,

English translation 1173

and likewise

און עד"ז

English translation 1174

(so to speak)

(כביכול)

English translation 1175

the reverse - a righteous person decrees and the Holy One blessed be He fulfills,

פארקערט - צדיק גוזר והקב"ה מקיים 196,

English translation 1176

and moreover - the Holy One blessed be He decrees and a righteous person annuls.

און נאכמער - הקב"ה גוזר וצדיק מבטל 197.

English translation 1177

And likewise it is channeled down in a man and woman below

ועד"ז ווערט עס נשתלשל ביי אן איש ואשה למטה

English translation 1178

(so to speak),

(כביכול),

English translation 1179

that they are both "half of a body",

אז זיי זיינען ביידע "פלג גופא",

English translation 1180

both equally,

ביידע בשוה,

English translation 1181

and the purpose is "and they shall become one flesh",

און דער תכלית איז "והיו לבשר אחד",

English translation 1182

at which time they become one whole thing.

וואס דעמולט ווערן זיי איין גאנצע זאך.

English translation 1183

And based on this it is also understood that it is not possible to say that one of them is higher and possesses more than the other and the other is secondary, heaven forbid.

ועפ"ז איז אויך מובן אז ס'איז ניט שייך צו זאגן אז איינער פון זיי איז העכער און פאַרמאָגט מערער ווי דער צווייטער און דער צווייטער איז טפל ח"ו:

English translation 1184

"Half of the body" means that he is a half,

"פלג גופא" איז דער טייטש אז ער איז א האלבע,

English translation 1185

not that he is higher than the other,

ניט אז ער איז העכער פאר דעם צווייטן,

English translation 1186

and a half simply means that he is equal to the other half,

און א האלבע מיינט בפשטות אז ער איז בשוה צו דעם צווייטן האלב,

English translation 1187

that is, each one of them has a half of the entire thing,

ד.ה. יעדערער פון זיי האט א האלבע פון די גאנצע זאך,

English translation 1188

and certainly not secondary,

און זיכער ניט קיין טפל,

English translation 1189

all the more so not secondary of secondary,

עאכו"כ ניט קיין טפל דטפל,

English translation 1190

and when they come together it is one complete thing. As was said earlier that they are equal partners in every child that is born,

און בשעת זיי קומען צוזאמען איז דאס איין גאנצע זאך. ווי געזאגט פריער אז זיי זיינע גלייכע שותפים אין יעדער קינד וואס ווערט געבארן,

English translation 1191

as the simple understanding of the matter.

כפשטות הענין.

English translation 1192

Those who seek a pretext ask further — as is known the questions that are asked about religious Jews:

די וואס תואנה הם מבקשים פרעגן נאך - כידוע די שאלות וואס מ'האט אויף פרומע אידן:

English translation 1193

How is it possible that it is said that the man and woman are both equal,

היתכן אז מ'זאגט אז דער איש ואשה זיינען ביידע גלייך,

English translation 1194

and not that one is higher than the other — we see that women are exempt from several commandments which men are obligated

און ניט אז איינער איז העכער פארן צווייטן - מ'זעט דאך אז נשים זיינען פטורות מכמה מצוות וועלכע אנשים זיינען מחוייב

English translation 1195

(time-bound positive commandments),

(מצוות עשה שהזמן גרמא 198),

English translation 1196

including in lofty matters,

כולל בענינים נעלים,

English translation 1197

for example — "You shall surely set a king over you" — "and not a queen,"

לדוגמא - "שום תשים עליך מלך" 199 - "ולא מלכה" 200,

English translation 1198

and the like?

וכיו"ב?

English translation 1199

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 1200

It is stated explicitly in the verse "and he shall rule over you"?!

עס שטייט בפירוש אין פסוק 201 "והוא ימשל בך"?!

English translation 1201

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 1202

Since the man and woman are two separate people, and their opinions are not equal,

וויבאלד אז דער איש ואשה זיינען צוויי באזונדערע מענטשן. ואין דיעותיהן שוות 202,

English translation 1203

it can be that one says that one should proceed in one way and the other in another way,

קען דאך זיין אז איינער זאל זאגן אז מ'זאל זיך אין פירן איין וועג און דער צווייטער אין א צווייטער וועג,

English translation 1204

one must have someone who will decide,

מוז מען האבן איינעם וואס זאל מחליט זיין,

English translation 1205

as per the saying of our Sages, "one matter for a generation and not two matters for a generation." Therefore it was established that "and he shall rule over you." From this it is understood that "and he shall rule over you" does not affect the importance of the woman,

ע"ד מאחז"ל 203 "דבר אחד לדור ואין שני דברין לדור". דעריבער האט מען אויסגעשטעלט אז "והוא ימשל בך". וואס מזה מובן אז "והוא ימשל בך" רירט ניט אן אין די חשיבות פון די אשה,

English translation 1206

rather it is so because one must have someone who will decide.

נאר דאס איז אזוי דערפאר וואס מ'מוז האבן אז איינער זאל מחליט זיין.

English translation 1207

Since the Almighty established the world in a manner that one must perform various matters and essential matters,

וויבאלד אז דער אויבערשטער האט אויסגעשטעלט די וועלט אין אן אופן אז מ'דארף אויפטאן פארשידענע ענינים און ענינים עיקריים,

English translation 1208

and in the nature of man it is not possible to give one person alone to completely perform two essential matters,

ובטבע האדם קען מען ניט געבן איין מענטשן צו אליין אינגאנצן אפטאן צוויי ענינים עיקריים,

English translation 1209

because then he will not do one thing completely either — therefore the Almighty established that there are two people,

ווייל דעמולט וועט ער איין זאך אויך ניט טאן בשלימות - דעריבער האט דער אויבעו שטער אויסגעשטעלט אז ס'איז דא צוויי מענטשן,

English translation 1210

a man and a woman,

א מאן און א פווי,

English translation 1211

each one is a "half of the body,"

יעדערער איז א "פלג גופא",

English translation 1212

each one has his

יעדערער האט זיין

English translation 1213

(or her)

(אדער איר)

English translation 1214

primary role in which he

תפקיד עיקרי אין וועלכע ער

English translation 1215

(or she)

(אדער זי)

English translation 1216

can completely invest himself and perform completely,

קען זיך אינגאנצן אוריינלייגן און אפטאן בשלימות,

English translation 1217

and in this matter and role each one of them must come to the other

און אין דעם ענין ותפקיד דארף יעדערער פון זיי אנקומען צום צווייטן

English translation 1218

("half of the body")

("פלג גופא")

English translation 1219

in order to complete him.

בכדי אים צו משלים זיין.

English translation 1220

But since there are two people with separate roles and their opinions are not equal — it can sometimes happen that one pulls to one side

אבער וויבאלד אז עס זיינען דא צוויי מענטשן מיט באזונדערע תפקידים ואין דיעותיהן שוות - קען אמאל ארויסקומען אז איינער זאל ציען לצד אחד

English translation 1221

(according to what his role dictates)

(לויט ווי זיין תפקיד מאנט)

English translation 1222

and the other pulls to the second side

און די צווייטע זאל ציען לצד שני

English translation 1223

(according to what her role dictates)

(לויט ווי איך תפקיד מאנט)

English translation 1224

— therefore one must have someone who will decide,

- דעריבער מוז מען האבן איינער זאל מחליט זיין,

English translation 1225

"one matter for a generation and not two matters for a generation,"

"דבר אחד לדור ואין שני דברין לדור",

English translation 1226

it could have been "and he shall rule over you" or "and she shall rule over him"

האט געקענט זיין "והוא ימשל בך" אדער "והיא תמשול בו"

English translation 1227

(both cannot be because there are not two matters for a generation)

(ביידע קען ניט זיין ווייל אין שני דברים לדור)

English translation 1228

— it was determined that "and he shall rule over you."

- האט מען באשטימט אז "והוא ימשל בך".

English translation 1229

The rationale for this

די הסברה בזה

English translation 1230

(why specifically "and he shall rule over you")

(פארוואס דוקא "והוא ימשל בך")

English translation 1231

— will be understood according to how the matter is in the human body,

- וועט מען פארשטיין לויט ווי דער ענין איז אין גוף האדם,

English translation 1232

in one person alone:

אין איין מענטשן אליין:

English translation 1233

Since a person must perform various things and in his nature it is not possible to give one thing to completely perform two things by itself — therefore he was given various powers and limbs so that each one of them should carry out a separate role. And all together — they constitute one complete person in his completeness.

וויבאלד אז א מענטש דארף אויפטאן פארשידענע זאכן און בטבע שלו קען מען ניט געבן איין זאך זאל אינגאנצן אליין אויפטאן בשלימות צוויי זאכן - דעריבער האט מען אים געגעבן פארשידענע כחות ואיברים בכדי אז יעדערער פון זיי זאל דורכפירן א באזונדער תפקיד. און אלע צוזאמען - שטעלן אויף איין גאנצער מענטש בשלימותו.

English translation 1234

And in general — a person was given a head and a heart. And a person must have both of them:

ובכללות - האט מען געגעבן א מענשטן א קאפ און א הארץ. און א מענטש מוז האבן ביידע פון זיי:

English translation 1235

One must have intellect in order to be able to discern and understand what is happening and how one should conduct oneself. The intellect alone, however, is not enough, rather it must descend into good character traits,

מ'מוז האבן שכל בכדי צו קענען מבחין זיין און פארשטיין וואס עס טוט זיך און ווי מ'דארף זיך פירן. דער שכל אליין איז אבער ניט גענוג נאר דאס דארף אראפקומען אין מדות טובות,

English translation 1236

that he should perform kindness and the like.

ער זאל טאן חסד וכיו"ב.

English translation 1237

That is, it is not appropriate to say that one of them is higher than the other,

ד.ה. אז ס'איז ניט שייך זאגן אז איינער פון זיי איז העכער פארן צווייטן,

English translation 1238

for there is in this what is not in that, and each one of them has a unique function which the other cannot fulfill. What the intellect in the brain does, the heart cannot do,

ווארום יש בזה מה שאין בזה און יעדערער פון זיי האט א באזונדער תפקיד וועלכע דער צווייטער קען ניט ממלא זיין 204. דאס וואס דער שכל שבמוח טוט קען די הארץ ניט טאן,

English translation 1239

and what the emotions in the heart do, the intellect in the brain cannot do. And in the quality that each one of them has, the other must attain to it:

און דאס וואס די מדות שבלב טוען קען דער שכל שבמוח ניט טאן. און אין די מעלה וואס יעדערער פון זיי האט דארף דער צווייטער דערצו אנקומען:

English translation 1240

There are things that the intellect gives to the emotions,

עס זיינען דא זאכן וואס דער שכל גיט צו אין די מדות,

English translation 1241

and things that the emotions give to the intellect. And specifically both together establish one complete person.

און זאכן וואס די מדות גיבן צו אין דעם שכל. און דוקא ביידע צוזאמען שטעלן אויף איין גאנצער מענטש.

English translation 1242

From the perspective of the perfection of the matters, each one of them, through inclusion, also has the other:

מצד שלימות הענינים האט יעדערער פון זיי בהתכללות אויך דעם צווייטן:

English translation 1243

In the heart there is the matter of the intellect of the heart,

אין לב איז דא דער ענין השכל שבלב,

English translation 1244

"Binah is the heart"

"בינה ליבא"

English translation 1245

(as was said yesterday in "Patuach Eliyahu").

(ווי מ'האט נעכטן געזאגט אין "פתח אליהו" 205).

English translation 1246

And in the intellect there are emotions within the intellect,

און אין שכל זיינען דא מדות שבשכל,

English translation 1247

as the Rambam rules that "how will one come to love and fear of Him when he contemplates, etc.,"

ווי דער רמב"ם פסק'נט אז "היאך יבוא לאהבתו ויראתו בשעה שיתבונן כו'",

English translation 1248

that is, that in the contemplation there is the matter of the emotions within it

ד.ה. אז אין דער התבוננות איז דא דער ענין המדות שבו

English translation 1249

(love and fear).

(אהבה ויראה).

English translation 1250

But in order to be able to carry out its function perfectly, each one of them has primarily one function:

אבער בכדי צו קענען דורכפירן זיין תפקיד בשלימות האט יעדערער פון זיי בעיקר איין תפקיד:

English translation 1251

The head is primarily for intellect. And the heart is primarily for feelings.

דער קאפ איז בעיקר אויף שכל. און דער לב איז בעיקר אויף געפילן.

English translation 1252

From this, however, it is also understandable,

דערפון איז אבער אויך פארשטאנדיק,

English translation 1253

that since the intellect and the emotions have distinct functions and needs,

אז וויבאלד דער שכל און די מדות האבן באזונדערע תפקידים און נויטונגען,

English translation 1254

there can arise in the person "differences of opinion" as to how to conduct oneself — according to what his intellect tells him or according to what his feelings tell him.

קען בא דעם מענטשן ווערן "חילוקי דיעות" ווי מ'זאל זיך פירן - לויט ווי זיין שכל זאגט אים אדער לויט ווי זיינע געפילן זאגן אים.

English translation 1255

And since one wants all matters to be in perfection,

און וויבאלד אז מ'וויל אז אלע ענינים זאלן זיין בשלימות,

English translation 1256

one must have a practical decision as to how to conduct oneself in a unified manner.

דארף מען האבן א החלטה בפועל ווי צו זיך פירן באופן אחד.

English translation 1257

And since the human intellect has the characteristic and function to be able to discern for itself

און וויבאלד אז שכל האדם האט די תכונה ותפקדיד צו קענען פאנאנדערקלייבן זיך

English translation 1258

(more than the emotions of the heart)

(מערער וויפל די מדות שבלב)

English translation 1259

how one should conduct oneself in a straightforward manner,

ווי מ'דארף זיך פירן באופן ישר,

English translation 1260

unlike from the perspective of the emotions of the heart, they can sometimes draw him to conduct himself as it comes out at first moment from the perspective of the emotion without thinking into it whether this is correct — therefore it has been established that there must be "the brain rules over the heart,"

משא"כ מצד די מדות שבלב קענען זיי אים אמאל ציען צו זי פירן ווי עס קומט אויס ברגע ראשון מצד די מדה אן אריינטראכטן זיך צי דאס איז ריכטיק - דעריבער האט מען אויסגעשטעלט אז עס דארף זיין "מוח שליט על הלב" 206,

English translation 1261

"and he shall rule over you."

"והוא ימשל בך".

English translation 1262

In other words:

אין אנדערע ווערטער:

English translation 1263

The world is set up in such a way that "its inside" is not necessarily "like its outside,"

די וועלט איז אויסגעשטעלט אין אן אופן אז "תוכו" איז לאו דוקא "כברו",

English translation 1264

that is, the externality of a thing does not always show how the thing is in its internality.

ד.ה. אז די חיצוניות פון א זאך ווייזט ניט אלעמאל ווי די זאך איז בפנימיות.

English translation 1265

And from this emerges a practical difference between the characteristic of the emotions of the heart and the intellect of the head:

און דערפון קומט ארויס א נפק"מ צווישן די תכונה פון די מדות שבלב און שכל שבראש:

English translation 1266

The emotions of the heart have the characteristic that they can

מדות שבלב האבן די תכונה אז זיי קענען זיך

English translation 1267

(sometimes)

(אמאל)

English translation 1268

relate to a thing only as it is in its externality,

באציען צו א זאך נאר ווי דאס איז בחיצוניות,

English translation 1269

without thinking into how it truly is in its internality.

אן אריינטראכטן ווי דאס איז באמת בפנימיות.

English translation 1270

Unlike the characteristic of the intellect, which is to think into and discern for oneself how the thing is in its internality.

משא"כ תכונת השכל איז צו אריינטראכטן און פאנאנדערקלייבן זיך ווי די זאך איז בפנימיות.

English translation 1271

Therefore:

דעריבער:

English translation 1272

When a person comes into contact with a thing,

ווען א מענטש קומט אין בארירונג מיט א זאך,

English translation 1273

his first feeling should tell him that he should conduct himself in a certain manner,

זאל זיין ערשטער געפיל אים זאגן אז ער זאל זיך פירן באופן מסויים,

English translation 1274

even though the feeling comes only from the perspective of the externality of the thing. However, when he will think into the thing with his intellect and discern for himself in it,

אע"פ וואס דער געפיל קומט נאר מצד די חיצוניות פון דעם זאך. בשעת ער וועט זיך אבער אריינטראכטן בשכלו אין דער זאך און פאנאנדערקלייבן זיך אין דעם,

English translation 1275

he will come to a conclusion that the internality of the thing is entirely different from what he felt at first glance.

וועט ער קומען צו א מסקנא אז די פנימיות פון די זאך איז גאר אנדערש ווי ער האט געפילט בהשקפה ראשונה.

English translation 1276

For example:

לדוגמא:

English translation 1277

He sees a thing that his feeling tells him is a sweet thing,

ער זעט א זאך וואס זיין געפיל זאגט אים אז דאס איז א זיסע זאך,

English translation 1278

"honey drips,"

"נופת תטופנה" 207,

English translation 1279

because from the perspective of his feeling he feels only how it is in its externality,

ווייל מצד זיין געפיל פילט ער נאר ווי דאס איז בחיצוניות,

English translation 1280

consequently, from the perspective of his feeling he wants to eat it immediately. In its internality, however, it may be that it is not truly sweet,

במילא מצד זיין געפיל וויל ער עס גלייך עסן. בפנימיות קען אבער זיין אז דאס איז ניט באמת זיס,

English translation 1281

or not sweet at all,

אדער בכלל ניט זיס,

English translation 1282

or "the lips of a strange woman drip honey." And for this he must specifically have his intellect to discern for himself whether the internality of the matter is like its externality or not,

אדער "נופת תטופנה שפתי זרה" 207. און אויף דעם דארף ער דוקא האבן זיין שכל צו פאנאנדערקלייבן זיך צי דאס פנימיות הדבר איז אזוי ווי חיצוניותו אדער ניט,

English translation 1283

and to conduct himself accordingly.

און צו זיך פירן בהתאם לזה.

English translation 1284

Therefore the order is that the brain rules over the heart

דערפאר איז דער סדר אז מוח שליט על הלב

English translation 1285

(and not the reverse).

(און ניט פארקערט).

English translation 1286

That is:

דאס הייסט:

English translation 1287

"The brain rules over the heart" does not detract from the importance of the emotions of the heart,

מוח שליט על הלב רירט ניט אן אין די חשיבות פון די מדות שבלב,

English translation 1288

for a person must also have emotions of the heart,

ווייל א מענטש דארף אויך האבן מדות שבלב,

English translation 1289

and the emotions have advantages from the perspective of which they are higher and give to the intellect. Only because from the perspective of the nature of the world and the characteristic of the intellect and the heart, one must have that one of them should decide how to conduct oneself

און די מדות האבן מעלות וואס מצד די מעלות זיינען זיי העכער און גיבן צו אין שכל. נאר וויבאלד אז מצד טבע העולם און תכונת השכל והלב דארף מען האבן אז איינער פון זיי זאל מחליט זיין ווי צו זיך פירן

English translation 1290

(one thing for a generation)

(דבר אחד לדור)

English translation 1291

— therefore the brain rules over the heart,

- דעריבער איז מוח שליט על הלב,

English translation 1292

the intellect in the brain is the decider.

דער שכל שבמוח איז דער מחליט.

English translation 1293

And this is also understandable regarding a man and a woman:

ועד"ז איז אויך פארשטאנדיק בנוגע צו אן איש ואשה:

English translation 1294

Because each one of them has their specific role,

וויבאלד אז יעדערער פון זיי האט זייער באזונדער תפקיד,

English translation 1295

and their opinions are not equal, etc.,

ואין דיעותיהן שוות כו',

English translation 1296

and it can sometimes be that there should be differences of opinion as to how to conduct oneself in practice. Therefore it was established that "and he shall rule over you,"

און עס קען אמאל זיין אז עס זאלן זיין חילוקי דיעות ווי מ'זאל זיך פירן בפועל. דעריבער האט מען אויסגעשטעלט אז "והוא ימשל בך",

English translation 1297

that when there is a difference of opinion as to how to conduct oneself in practice - they both come to a conclusion in their intellect that "he shall rule over you."

אז ווען ס'איז דא א חילוק בדיעה ווי צו זיך פירן בפועל - קומען זיי ביידע צו צו א מסקנא בשכלם אז "הוא ימשל בך".

English translation 1298

And from this it is understood that this does not at all affect the importance of the woman,

ומזה מובן אז דאס רירט בכלל ניט אן אין חשיבות האשה,

English translation 1299

because in terms of her importance she has virtues relative to the man,

ווייל מצד חשיבותה האט זי מעלות לגבי דעם איש,

English translation 1300

and she gives to him,

און זי גיט אין אים צו,

English translation 1301

because each one of them is "half of the body,"

ווייל יעדערער פון זיי איז "פלג גופא",

English translation 1302

one half equally.

איין האלב בשוה.

English translation 1303

And one could elaborate on this,

ויש להאריך בזה,

English translation 1304

and give to the wise and he will become wiser.

ותן לחכם ויחכם עוד.

English translation 1305

In terms of practice - all those who have come together in connection with family life must accept good resolutions in all these matters connected with it,

בנוגע לפועל - דארפן די אלע וואס זיינען צוזאמענגעקומען בקשר מיט חיי משפחה אננעמען החלטות טובות אין די אלע ענינים פארבונדן דערמיט,

English translation 1306

and in general - the three pillars upon which the world stands,

ובכללות - די שלשה עמודים שעליהם העולם עומד,

English translation 1307

both the world in its simple sense and "this small world" which is man,

סיי עולם כפשוטו און סיי "עולם קטן" זה האדם 208,

English translation 1308

and especially - the fulfillment of the first commandment in the Torah,

ובמיוחד - קיום פון די ערשטע מצוה אין תורה,

English translation 1309

and the order in the Torah is also a directive - "be fruitful and multiply and fill the earth and subdue it."

וואס סדר אין תורה איז אויך א הוראה - "פרו ורבו ומלאו את הארץ וכבשוה".

English translation 1310

Including also the broad interpretation of this - that the first commandment is that every Jew must make another Jew,

כולל אויך דער פירוש הרחב בזה 209 - אז די ערשטע מצוה איז אז יעדער איד דארף מאכן נאך א איד,

English translation 1311

and one commandment brings another commandment,

ומצוה גוררת מצוה,

English translation 1312

until one has the completeness of the Torah and its commandments together with the completeness of the people,

ביז אז מ'האט שלימות התורה ומצוותי' צוזאמען מיט שלימות העם,

English translation 1313

and one goes to the completeness of the land.

און מ'גייט אין שלימות הארץ.

English translation 1314

And one performs the service with joy and goodness of heart - "serve the L-rd with joy,"

און מ'טוט די עבודה מתוך שמחה וטוב לבב - "עבדו את ה' בשמחה" 210,

English translation 1315

as the Rambam elaborates at the end of the laws of Lulav

ווי דער רמב"ם איז מאריך בסוף הל' לולב

English translation 1316

(that is, at the end of "the time of our joy")

(ד.ה. בסוף פון "זמן שמחתנו")

English translation 1317

that "the joy that a person rejoices in the performance of the commandment and in the love of G-d who commanded it - is a great service,"

אז "השמחה שישמח אדם בעשיית המצוה ובאהבת הא-ל שמצוה הבן - עבודה גדולה היא",

English translation 1318

until in a manner

ביז אין אן אופן

English translation 1319

(as he brings the proof from King David)

(ווי ער ברענגט די ראי' פון דוד המלך)

English translation 1320

that "and King David was leaping and dancing before the L-rd, etc."

אז "והמלך 211 דוד מפזז ומכרכר לפני ה' וגו'" 212.

English translation 1321

And therefore now they will also give wine that gladdens,

און דעריבער וועט מען איצטער אויך געבן יין המשמח,

English translation 1322

liquor

יין שרף

English translation 1323

(as it is called),

(ווי מ'רופט עס אן),

English translation 1324

from this farbrengen as a participation of the farbrengen and all the participants in this farbrengen in the gathering in connection with family life

פון דעם התוועדות אלס א השתתפות פון די התוועדות און אלע מתוועדים בהתוועדות זו אין דעם כינוס בקשר מיט חיי משפחה

English translation 1325

And this should add further to their discussion,

און דאס זאל נאכמער צוגעבן אין דער שקו"ט שלהם,

English translation 1326

and primarily - to the good resolutions.

ובעיקר - אין די החלטות טובות.

English translation 1327

And may it be His will that all this should further hasten the coming of our righteous Mashiach,

ויה"ר אז דאס אלץ זאל נאכמער צואיילן ביאת משיח צדקנו,

English translation 1328

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1329

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1330

[His Holy Honor, our Master, our Teacher, and our Rebbe, may he live for many good years, gave "LeChaim" to several of those involved in the gathering,

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן "לחיים" לכמה מהמתעסקים בהכינוס,

English translation 1331

and afterwards he gave the bottle of beverage to Professor Y.C. may he live.]

ואח"כ נתן הבקבוק משקה לפרופ' י.ח. שיחי'].

English translation 1332

This Motzaei Shabbat there will also take place the Melaveh Malkah in connection with the matter of the "Maamad."

דעם מוצאי שבת קומט אויך פאר די מלוה מלכה בקשר מיט דער ענין פון "מעמד".

English translation 1333

As is known, the Alter Rebbe in his time established the Maamados, most of which were designated for Eretz HaKodesh - as explained in the holy letters and discourses which the Alter Rebbe wrote in connection with this.

כידוע אז דער אלטער רבי נאך בזמנו האט קובע געווען די מעמדות וואס רובן ככולן זיינען געגאנגען אויף ארץ הקודש - כמבואר אין די אגרות קודש ומאמרים וועלכע דער אלטער רבי האט בקשר דערמיט געשריבן.

English translation 1334

And this was followed by a continuation of the matter of the Maamad in the generations after him by our Nesiim who filled his place,

ועד"ז איז דערנאך געווען א המשך פון דעם ענין המעמד בדורות שלאח"ז ע"י רבותינו נשיאינו ממלאי מקומו,

English translation 1335

until His Holy Honor, my father-in-law, the Rebbe, the Nasi of our generation. And with this is connected the Melaveh Malkah on the Maamad, most of which is devoted to matters of the Nasi of our generation.

ביז כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו. וואס דערמיט איז פארבונדן דער מלוה מלכה אויף מעמד וואס רובו ככולו גייט אוועק אויף ענינים פון נשיא דורנו.

English translation 1336

Since the letters and discourses about this are already printed - one will not elaborate about this,

וויבאלד אז די אגרות און מאמרים וועגן דעם זיינען שוין געדרוקט - וועט מען וועגן דעם ניט מאריך זיין,

English translation 1337

and only add that one does not urge except those who are already urged.

און נאר מוסיף זיין אז אין מזרזים אלא למזורזים 213.

English translation 1338

Therefore, let them now announce again about the Melaveh Malkah - where and when and how.

דעריבער זאל מען איצטער נאכאמאל מכריז זיין וועגן דעם מלוה מלכה - וואו און ווען און ווי אזוי.

English translation 1339

And since they connect this with a Melaveh Malkah meal on Motzaei Shabbat - they will participate in it,

און וויבאלד אז מ'פארבינדט דאס מיט א סעודת מלוה מלכה דעם מוצאי שבת - וועט מען זיך משתתף זיין אין דעם,

English translation 1340

and include all those who are present at this farbrengen,

און משתף זיין אלע די וואס געפינען זיך בא דער התוועדות,

English translation 1341

and especially since not all will be able to participate in it physically - they will include everyone by giving a bottle of beverage from the farbrengen for the Melaveh Malkah. Consequently, let them distribute a portion of it now to the participants in the farbrengen

ובפרט אז ניט אלע וועלן זיך קענען אין דעם משתתף זיין בגשמיות - וועט מען אלעמען משתף זיין דורך געבן א בוטל משקה פון דער התוועדות פאר די מלוה מלכה. במילא זאל מען טיילן א טייל דערפון איצטער פאר די מתוועדים אין דער התוועדות

English translation 1342

(in order to include them all in the Melaveh Malkah),

(בכדי זיי אלע משתף זיין אין דער מלוה מלכה),

English translation 1343

and especially since it is the day of Shabbat,

ובפרט אז ס'איז יום השבת 214,

English translation 1344

and the remainder - distribute at the Melaveh Malkah meal.

און די איבעריקע - טיילן בא דער סעודת מלוה מלכה.

English translation 1345

And may it be His will that from the meal of David, King Mashiach

ויה"ר אז פון סעודתא דדוד מלכא משיחא 215

English translation 1346

(Melaveh Malkah)

(מלוה מלכה)

English translation 1347

they should immediately enter into the true and complete redemption through David, King Mashiach,

זאל מען גלייך אריינגיין אין די גאולה האמיתית והשלימה ע"י דוד מלכא משיחא,

English translation 1348

and in a manner of "and behold, with the clouds of heaven,"

ובאופן פון "וארו עם ענני שמיא",

English translation 1349

And this should be a preparation for receiving the Torah anew at the time of the giving of our Torah,

און דאס זאל זיין א הכנה צו קבלת התורה מחדש בזמן מתן תורתנו,

English translation 1350

until in a manner of "a new Torah will go forth from Me,"

ביז באופן פון "תורה חדשה מאתי תצא" 216,

English translation 1351

receiving the Torah with joy and inwardness

קבלת התורה בשמחה ובפנימיות

English translation 1352

(in the language of the blessing of His Holy Honor, my father-in-law, the Rebbe, for the holiday of Shavuos,

(בלשון ברכת כ"ק מו"ח אדמו"ר לחג השבועות 217,

English translation 1353

as he said and instructed to print many times),

ווי ער האט געזאגט און געהייסן אפדרוקן כו"כ פעמים),

English translation 1354

In the true and complete redemption through our righteous Mashiach.

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 1355

[After the announcement regarding the Melaveh Malkah, the Rebbe Shlita gave a bottle of beverage to R. M.P. HaKohen K. Shiyichyehu].

[אחרי ההכרזה ע"ד המלוה מלכה - נתן כ"ק אדמו"ר שליט"א בקבוק משקה להר"ר מ.פ. הכהן כ. שיחי'].

English translation 1356

The explanation in Rashi:

דער ביאור בפרש"י:

English translation 1357

When one teaches the verse "And he shall return his guilt offering in its head and its fifth he shall add upon it and give it to him to whom he is guilty" - immediately a question arises for a child of five studying Scripture:

בשעת מ'לערנט דעם פסוק "והשיב את אשמו בראשו וחמישיתו יוסף עליו ונתן לאשר אשם לו" - ווערט גלייך א שאלה באם בן חמש למקרא:

English translation 1358

That the words "to him to whom he is guilty" are superfluous.

אז די ווערטער "לאשר אשם לו" זיינען איבעריק:

English translation 1359

Since the verse already states "And he shall return his guilt offering in its head,"

וויבאלד אז אין פסוק שטייט שוין "והשיב את אשמו בראשו",

English translation 1360

it is understood that it speaks of giving the money to the one against whom he committed the guilt,

איז פארשטאנדיק אז דא רעדט מען אז מ'גיט אפ די געלט צו דעם וועמען מ'איז באגאנגען דעם אשם,

English translation 1361

and then the verse adds "and its fifth he shall add upon it" - so why does it repeat

און דערנאך איז דער פסוק מוסיף "וחמישיתו יוסף עליו" - היינט פארוואס חזר'ט

English translation 1362

(apparently)

(לכאורה)

English translation 1363

the verse "and give it to him to whom he is guilty"?

איבער דער פסוק "ונתן לאשר אשם לו"?

English translation 1364

[Granted, regarding the word "and give" (even though it already says "and he shall return" - one can say that this adds another point,

[בשלמא בנוגע דעם ווארט "ונתן" (אע"פ וואס עס שטייט שוין "והשיב" - קען מען זאגן אז דאס איז מוסיף נאך א נקודה,

English translation 1365

that the return of the guilt offering must be in a manner of giving,

אז השבת האשם דארף זיין באופן של נתינה,

English translation 1366

for one who gives gives with a generous eye.

שכל הנותן בעין יפה נותן 218.

English translation 1367

From this there can also be a practical difference in halachah:

דערפון קען אויך זיין א נפק"מ להלכה:

English translation 1368

If it had only said "and he shall return,"

אויב עס וואלט געשטאנען נאר "והשיב",

English translation 1369

and not "and give,"

און ניט "ונתן",

English translation 1370

one could say that he does not need to return it directly to the one he harmed,

וואלט מען געקענט זאגן אז ער דארף עס ניט אומקערן גלייך צו דעם וועמען ער האט געשאדט,

English translation 1371

but he can return it through the court

נאר ער קען עס אומקערן דורך בית דין

English translation 1372

(and even though it says "and he shall return" in singular form,

(ואע"פ אז עס שטייט "והשיב" לשון יחיד,

English translation 1373

it could also refer to the court),

קען דאס גיין אויך אויף בית דין),

English translation 1374

as it says earlier "When you acquire a Hebrew slave" - "from the court";

ע"ד ווי עס שטייט פריער 219 "כי תקנה עבד עברי" - "מיד בית דין" 220;

English translation 1375

but when it also says "and give,"

בשעת עס שטייט אבער אויך "ונתן",

English translation 1376

this emphasizes that he must give it to the injured party himself;

איז דאס מדגיש אז ער דארף עס אפגעבן דעם ניזק אליין;

English translation 1377

This, however, is only regarding the word "and give,"

דאס איז אבער נאר בנוגע צו דעם ווארט "ונתן",

English translation 1378

but the words "to him to whom he is guilty" are apparently entirely superfluous].

משא"כ די ווערטער "לאשר אשם לו" זיינען לכאורה אינגאנצן איבעריק].

English translation 1379

This compels one to say that the verse comes here to innovate something with the words "to him to whom he is guilty." And since the words stand

וואס דאס איז מכריח צו זאגן אז דער פסוק קומט דא עפעס מחדש זיין מיט די ווערטער "לאשר אשם לו". און וויבאלד אז די ווערטער שטייען

English translation 1380

(not regarding the return of the principal, but)

(ניט אויף השבת הקרן, נאר)

English translation 1381

after "and its fifth he shall add upon it,"

נאך "וחמישיתו יוסף עליו",

English translation 1382

it is understood that the innovation of "and give it to him to whom he is guilty" is regarding the fifth.

איז מובן אז דער חידוש פון "ונתן לאשר אשם לו" איז בנוגע דעם חמישית.

English translation 1383

And therefore Rashi explains the words "to him to whom he is guilty"

און דערפאר איז רש"י מפרש די ווערטער "לאשר אשם לו"

English translation 1384

(and he quotes only the words from the verse because this is the innovation in Rashi)

(און איז מעתיק פון פסוק נאר די ווערטער ווייל דאס איז דער חידוש אין פרש"י)

English translation 1385

- that the meaning of this innovation in the words

- אז די כוונה פון דעם חידוש אין די ווערטער

English translation 1386

("to him to whom he is guilty")

("לאשר אשם לו")

English translation 1387

is - "to the one who is obligated to him,"

איז - "למי שנתחייב לו",

English translation 1388

as follows.

כדלקמן.

English translation 1389

And the explanation of this will be understood by first explaining the difference between Rashi in our portion and Rashi at the end of chapter Vayikra

והביאור בזה וועט מען פארשטיין בהקדים ביאור השינוי צווישן פרש"י בפרשתנו און פרש"י בסוף פ' ויקרא

English translation 1390

(for in our portion "he wrote again" the section of the robber and one who swears falsely which is stated at the end of Vayikra)

(וואס בפרשתנו "חזר וכתב" פרשת גוזל ונשבע על שקר וואס שטייט בס"פ ויקרא)

English translation 1391

- that in our portion Rashi writes "to the one who is obligated to him,"

- אז בפרשתנו שרייבט רש"י "למי שנתחייב לו",

English translation 1392

and in Vayikra he writes "to the one to whom the money belongs":

און בפ' ויקרא שרייבט ער "למי שהממון שלו":

English translation 1393

Certainly the difference in Rashi is connected to the difference in the language of the verses in our portion and in Vayikra. And after explaining the connection between the difference in Rashi

זיכער איז דער שינוי אין רש"י פארבונדן מיט שינוי לשון הכתובים בפרשתנו ובפ' ויקרא. ולאחרי דער ביאור הקשר צווישן דער שינוי אין רש"י.

English translation 1394

with the difference in the language of the verses - one must explain why the verse changed etc.:

מיט דער שינוי אין לשון הכתובים - דארף מען מסביר זיין פארוואס דער פסוק האט משנה געווען וכו':

English translation 1395

In our portion the verse uses the language "to him to whom he is guilty,"

בפרשתנו שטייט אין פסוק דער לשון "לאשר אשם לו",

English translation 1396

where "guilty" refers to the person whom he wronged

וואס "אשם" באציט זיך צו דעם אדם וועלכן ער האט בא'עוול'ט

English translation 1397

(through the fact that he committed a guilt - the principal,

(דורך דעם וואס ער איז באגאנגען אן אשמה - דער קרן,

English translation 1398

as Rashi explains "his guilt offering in its head - this is the principal concerning which he swore").

ווי רש"י איז מפרש "את אשמו בראשו - הוא הקרן אשר נשבע עליו").

English translation 1399

Therefore Rashi explains on this

דעריבער איז רש"י אויף דעם מפרש

English translation 1400

(and likewise in Targum Onkelos)

(און אזוי אויך אין תרגום אונקלוס)

English translation 1401

"to the one who is obligated to him,"

"למי שנתחייב לו",

English translation 1402

i.e., the person.

ד.ה. דער אדם.

English translation 1403

In Vayikra it says "to him to whom it is,"

אין פ' ויקרא שטייט "לאשר הוא לו",

English translation 1404

where "it"

וואס "הוא"

English translation 1405

(like "it" which is stated before)

(אזוי ווי "אותו" וואס שטייט פארדעם)

English translation 1406

refers to the money. Therefore Rashi there explains "to the one to whom the money belongs."

גייט אויף דעם ממון. דעריבער איז רש"י דארטן מפרש "למי שהממון שלו".

English translation 1407

Now, however, one must understand why the verse changes,

איצטער דארף מען אבער פארשטיין פארוואס דער פסוק איז משנה,

English translation 1408

that in Vayikra it says "it"

אז אין פ' ויקרא שטייט "הוא"

English translation 1409

(the money)

(הממון)

English translation 1410

and in our portion it says "guilty"

און פרשתנו שטייט "אשם"

English translation 1411

(the person).

(האדם).

English translation 1412

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 1413

The innovation in our portion is - an explanation of why "and its fifth he shall add upon it" goes to the injured person,

דער חידוש בפרשתנו איז - א ביאור פארוואס "וחמישיתו יוסף עליו" גייט צו דעם אדם הניזק,

English translation 1414

for apparently there is a logical reason to say that the fifth should not go to the injured person,

דלכאורה איז א סברא צו זאגן אז דער חומש זאל ניט גיין צו דעם אדם הניזק,

English translation 1415

because the damage was only in the principal and not in the fifth,

ווייל דער היזק איז געווען נאר אין דעם קרן און ניט אין דעם חומש,

English translation 1416

so why should he also receive the fifth;

היינט פארוואס זאל ער באקומען אויך דעם חומש;

English translation 1417

the fifth is apparently only as a punishment upon the damager,

דער חומש איז לכאורה נאר אלס אן עונש אויף דעם מזיק,

English translation 1418

so why should the injured party receive it?

איז פארוואס זאל דאס דער ניזק באקומען?

English translation 1419

And there is no question

און ס'איז קיין שאלה ניט

English translation 1420

(in our portion)

(בפרשתנו)

English translation 1421

to whom the fifth should go - because we learned earlier in Bechukotai that if one wishes to redeem a house etc. from sanctity one must add a fifth,

צו וועמען זאל גיין דער חומש - ווייל מ'האט פריער געלערנט בפ' בחוקותי 221 אז אויב מ'וויל גואל זיין א בית וכו' פון קודש דארף מען צוגעבן א חומש,

English translation 1422

which goes to the priest - one could say that also the fifth here goes to the priest.

וואס דאס גייט צום כהן - וואלט מען געקענט זאגן אז אויך דער חומש דא גייט צום כהן.

English translation 1423

And specifically then in the verse after this it says, "If a man has no redeemer to restore the guilt to him, the guilt that is restored to the Lord shall be for the priest" - it could have been a logical argument to say that this verse regarding the addition of the fifth depends. That from the fact that it says afterward that the priest receives the entire thing when there is no redeemer,

ובפרט אז בפסוק שלאחרי זה שטייט אז "אם אין לאיש גואל להשיב האשם אליו האשם המושב לה' לכהן" - וואלט געקענט זיין א סברא צו זאגן אז דער פסוק וועגן די הוספה פון חומש פארלאזט זיך. אז דערפון וואס עס שטייט דערנאך אז דער כהן באקומט די גאנצע גאן זאך בשעת ס'איז ניטא קיין גואל,

English translation 1424

one will understand on his own that the fifth goes to the priest

וועט מען אליין פארשטיין אז דער חומש גייט צום כהן

English translation 1425

(since it is not fitting to go to the injured party).

(וויבאלד אז עס פאסט ניט גיין צום ניזק).

English translation 1426

Upon this comes the

אויף דעם קומט דער

English translation 1427

(novelty -)

(חידוש -)

English translation 1428

explanation in the verse - that "and he shall add its fifth to it" one must give "to him to whom it is owed,"

ביאור אין פסוק - אז "וחמישיתו יוסף עליו" דארף מען אפגעבן "לאשר אשם לו",

English translation 1429

"to the one who is obligated to him,"

"למי שנתחייב לו",

English translation 1430

to the injured person - because "it is owed to him,"

צו דעם אדם הניזק - ווייל "אשם לו",

English translation 1431

"he is obligated to him,"

"נתחייב לו",

English translation 1432

since one wronged him and caused him distress, one must appease him, etc.,

וויבאלד אז מ'האט אים בא'עוול'ט און גורם געווען צער דארף מען אים מפייס זיין וכו',

English translation 1433

therefore one must add to him a fifth

דעריבער דארף מען אים מוסיף זיין א חומש

English translation 1434

(in addition to the principal).

(נוסף על הקרן).

English translation 1435

This is not like the payments of double and four and five).

ע"ד תשלומי כפל און ד' וה').

English translation 1436

In Parshat Vayikra the novelty is that "and he shall add its fifth to it" refers to fifths upon the first fifth

אין פ' ויקרא איז דער חידוש אז דער "וחמישיתו יוסף עליו" איז חומשים לחומש הראשון

English translation 1437

(even though at that time the first fifth has not yet reached the injured party),

(כאטש אז דערוויילע איז נאך ניט אנגעקועמן צום ניזק דער ערשטער חומש),

English translation 1438

as Rashi explains there:

כפרש"י שם 222:

English translation 1439

"The Torah multiplied many fifths for one principal,

"רבתה תורה חמשיות הרבה לקרן אחת,

English translation 1440

that if one denied the fifth and swore and confessed, he returns and brings a fifth upon that fifth,

שאם כפר בחומש ונשבע והודה חוזר ומביא חומש על אותו חומש,

English translation 1441

and so he continues to add, etc." And upon this comes the explanation there in the verse - "to him to whom it is,"

וכן מוסיף והולך וכו'". און אויף דעם קומט דער ביאור דארטן אין פסוק - "לאשר הוא לו",

English translation 1442

"to the one whose money it is,"

"למי שהממון שלו",

English translation 1443

and consequently everything resulting from his money is also

ובמילא איז אויך כל המסובב פון דעם ממון שלו

English translation 1444

(therefore he receives all the fifths).

(דערפאר באקומט ער די אלע חומשים).

English translation 1445

And the question in our parshah,

און די קשיא בפרשתנו,

English translation 1446

why the injured party receives the first fifth

פארוואס דער ניזק באקומט דער ערשטער חומש

English translation 1447

(apparently he has no connection to it)

(דלכאורה האט ער דערצו קיין שייכות ניט)

English translation 1448

- is not a question in Parshat Vayikra,

- איז קיין קשיא ניט בפ' ויקרא,

English translation 1449

all the more so from double, etc.

במכש"כ פון כפל כו'

English translation 1450

(which goes to the injured party),

(וואס גייט צום ניזק),

English translation 1451

and in Parshat Vayikra one had not yet learned that the fifth is specifically connected to holiness and to a priest

און אין פ' ויקרא האט מען נאך ניט געלערנט אז חומש איז פארבונדן דוקא מיט קודש און מיט א כהן

English translation 1452

(which is stated only in Parshat Bechukotai),

(וואס שטייט ערשט בפ' בחוקותי),

English translation 1453

therefore there is no logical argument that the fifth should go to another.

דעריבער איז ניטא קיין סברא אז דער חומש זאל גיין צו א צווייטן.

English translation 1454

However, in our parshah one has already learned Parshat Bechukotai,

משא"כ בפרשתנו האט מען שוין געלערנט פ' בחוקותי,

English translation 1455

consequently there is a logical argument to say that this should not go to the injured party,

במילא איז דא א סברא זאגן אז דאס זאל ניט גיין צום ניזק,

English translation 1456

one needs the explanation that "it is owed to him,"

דארף מען האבן דעם ביאור אז "אשם לו",

English translation 1457

"that he is obligated to him,"

"שנתחייב לו",

English translation 1458

therefore one must appease him, etc.,

דעריבער דארף מען אים מפייס זיין כו',

English translation 1459

as above.

כנ"ל.

English translation 1460

And based on this, all these precise points are understood,

ועפ"ז זיינען מובן די אלע דיוקים,

English translation 1461

that "he is obligated to him" comes to teach why the injured party receives the fifth,

אז דער "נתחייב לו" קומט לערנען פארוואס דער ניזק באקומט דעם חומש,

English translation 1462

and not that this comes to teach the matter of the lien of Rabbi Natan,

און ניט אז דאס קומט לערנען דעם ענין פון שעבודא דר' נתן,

English translation 1463

which has no connection to the simple meaning here. And how this all pertains not only to a robber,

וואס האט קיין שייכות ניט מיט פשש"מ דא. און ווי דאס איז אלץ נוגע ניט נאר צו א גזלן,

English translation 1464

but also to wages of a hired worker, etc.

נאר אויך צו שכר שכיר וכו'.

English translation 1465

The explanation in the Zohar:

דער ביאור אין זהר:

English translation 1466

The entire Torah was given to make peace in the world,

כל התורה ניתנה לעשות שלום בעולם 223,

English translation 1467

and at the giving of the Torah the decree of "the upper ones shall not descend to the lower ones" and "the lower ones shall not ascend to the upper ones" was nullified,

און בא מתן תורה איז בטל געווארן די גזירה פון "עליונים לא ירדו לתחתונים" און "תחתונים לא יעלו לעליונים",

English translation 1468

rather the upper ones descended to the lower ones and the lower ones ascended to the upper ones.

נאר עליונים ירדו לתחתונים ותחתונים יעלו לעליונים.

English translation 1469

And based on this it is understood that at the giving of the Torah there were two matters - elevation from below to above

וואס עפ"ז איז מובן אז בא מתן תורה זיינען געווען צוויי ענינים - העלאה מלמטה למעלה

English translation 1470

(the lower ones ascend upward),

(תחתונים יעלו למעלה),

English translation 1471

and drawing down from above to below

און המשכה מלמעלה למטה

English translation 1472

(the upper ones descend downward).

(עליונים ירדו למטה).

English translation 1473

And therefore Rabbi Shimon bar Yochai said, "We, the matter depends on love." And he brought upon this the three verses,

וואס דערפאר האט רשב"י געזאגט "אנן בחביבותא תלייא מילתא". און געבראכט אויף דעם די דריי פסוקים,

English translation 1474

"And you shall love the Lord your God." "From the love of the Lord for you" and "I have loved you, says the Lord" - because in these three verses the two aforementioned movements are expressed,

"ואהבת את ה' אלקיך". "מאהבת ה' אתכם" און "אהבתי אתכם אמר הוי'" - ווייל אין די דריי פסוקים גיבן זיך ארויס די צוויי תנועות הנ"ל,

English translation 1475

elevation from below to above and drawing down from above to below.

העלאה מלמטלמ"ע און המשכה מלמעלמ"ט.

English translation 1476

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 1477

It can be said that these three verses refer to the three pillars,

י"ל אז די דריי פסוקים גייען אויף די שלשה עמודים,

English translation 1478

Torah, service

תורה עבודה

English translation 1479

(prayer)

(תפלה)

English translation 1480

and acts of kindness

וגמילות חסדים

English translation 1481

(fulfillment of the commandments).

(קיום המצוות).

English translation 1482

For prayer is elevation from below to above, and Torah and fulfillment of the commandments are drawing down from above to below:

וואס תפלה איז העלאה מלמטלמ"ע און תורה וקיום המצוות איז המשכה מלמעלמ"ט:

English translation 1483

The first verse is "And you shall love the Lord your God,"

דער ערשטער פסוק איז "ואהבת את ה' אלקיך",

English translation 1484

which is simply elevation from below to above

וואס דאס איז בפשטות העלאה מלמטלמ"ע

English translation 1485

(the love of the Jewish people for the Most High).

(די אהבה פון אידן צום אויבערשטן).

English translation 1486

Furthermore:

נאכמער:

English translation 1487

"And you shall love the Lord your God" refers to the service of prayer,

"ואהבת את ה' אלקיך" גייט אויף עבודת התפלה,

English translation 1488

as it is explained, there is no worship like the worship of love. For prayer is a matter of elevation from below to above.

כמבואר 224 לית פולחנא כפולחנא דרחימותא. וואס תפלה איז ענינה העלאה מלמטלמ"ע.

English translation 1489

Then come the last two verses,

דערנאך קומען די לעצטע צוויי פסוקים,

English translation 1490

"From the love of the Lord for you" and "I have loved you, says the Lord,"

"מאהבת ה' אתכם" און "אהבתי אתכם אמר ה'",

English translation 1491

which are simply drawing down from above to below

וואס זיינען בפשטות המשכה מלמעלמ"ט

English translation 1492

(the love of the Most High for the Jewish people).

(די אהבה פון אויבערשטן צו אידן).

English translation 1493

And specifically - these two verses refer to Torah and commandments:

ובמיוחד - גייען די צוויי פסוקים אויף תורה און מצוות:

English translation 1494

"From the love of the Lord for you" refers to Torah, and "I have loved you, says the Lord" refers to commandments.

"מאהבת ה' אתכם" גייט אויף תורה און "אהבתי אתכם אמר ה'" גייט אויף מצוות.

English translation 1495

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 1496

One difference between the two verses is,

איין חילוק צווישן די צוויי פסוקים איז,

English translation 1497

that in the first verse it says first "Havayah" and then "with you",

אז אין דער ערשטער פסוק שטייט פריער "ה'" און דערנאך "אתכם",

English translation 1498

and in the second verse the order is reversed,

און אין דעם צווייטן פסוק איז א פארקערטער סדר,

English translation 1499

first "with you" and then "Havayah".

פריער "אתכם" און דערנאך "ה'".

English translation 1500

And it is explained that this is connected to the fact that the first verse is corresponding to Torah and the second verse is corresponding to commandments:

וי"ל אז דאס איז פארבונדן דערמיט וואס דער ערשטער פסוק איז כנגד תורה און דער צווייטער פסוק איז כנגד מצוות:

English translation 1501

Both

ביידע

English translation 1502

(both Torah and commandments)

(סיי תורה און סיי מצוות)

English translation 1503

are an effusion from above to below,

זיינען המשכה מלמעלמ"ט,

English translation 1504

but in this itself there is an essential difference between them:

אבער בזה גופא איז דא א חילוק עיקרי ביניהם:

English translation 1505

Torah is essentially connected with above,

תורה איז בעצם פארבונדן מיט למעלה,

English translation 1506

and only afterwards "it travels and descends through the hidden levels etc."

און ערשט דערנאך "נסעה וירדה בסתר המדרגות כו'"

English translation 1507

(as explained in Tanya),

(כמבואר בתניא 225),

English translation 1508

so that just as Torah is above, so it is found below,

ביז אז אזוי ווי תורה איז למעלה אזוי געפינט זיי זיך למטה,

English translation 1509

and therefore "words of Torah cannot become impure"

און דערפאר איז "דברי 226 תורה אינן מקבלין טומאה"

English translation 1510

(even below).

(אויך למטה).

English translation 1511

Therefore, in the verse corresponding to Torah it says first "Havayah" and then "with you",

דעריבער שטייט אין דעם פסוק כנגד תורה פריער "ה'" און דערנאך "אתכם",

English translation 1512

because the effusion of Torah comes first, as it is the Torah of Havayah,

ווייל בא די המשכה פון תורה קומט פריער ווי דאס איז תורת ה',

English translation 1513

the word of Havayah,

דבר ה',

English translation 1514

and afterwards comes the "with you",

און דערנאך קומט דער "אתכם",

English translation 1515

an existence in the world.

א מציאות בעולם.

English translation 1516

However, in order to fulfill commandments, one must first have a world,

משא"כ בכדי מקיים צו זיין מצוות דארף מען לכל לראש האבן אן עולם,

English translation 1517

"with you",

"אתכם",

English translation 1518

and then one draws down Divinity there,

און דענאך איז מען דארטן ממשיך אלקות,

English translation 1519

"" - therefore the order in the verse corresponding to commandments is that first it says "with you" and then "Havayah".

"" - דעריבער איז דער סדר אין דער פסוק כנגד מצוות - אז פריער שטייט "אתכם" און דערנאך "ה'".

English translation 1520

And based on this, it is understandable that in the three verses that Rashbi brings, the two movements of elevation from below to above

וואס עפ"ז איז פארשטאנדיק אז אין די דריי פסוקים וואס רשב"י ברענגט גיט זיך ארויס די צוויי תנועות פון העלאה מלמטלמ"ע

English translation 1521

(prayer)

(תפלה)

English translation 1522

and effusion from above to below

און המשכה מלמעלמ"ט

English translation 1523

(Torah and commandments) are expressed.

(תורה און מצוות).

English translation 1524

And specifically in this order - first the verse corresponding to prayer,

און דוקא אין דעם סדר - פריער דער פסוק כנגד תפלה,

English translation 1525

then Torah, then commandments - because this is the order in actual service:

דערנאך תורה דערנאך מצוות - ווייל אזוי איז דער סדר אין עבודה בפועל:

English translation 1526

"From the synagogue

"מבית הכנסת

English translation 1527

(prayer)

(תפלה)

English translation 1528

to the study hall

לבית המדרש

English translation 1529

(Torah)

(תורה)

English translation 1530

" 227,

English translation 1531

and afterwards "conduct yourself with the way of the land"

און דערנאך "הנהג בהן מנהג דרך ארץ"

English translation 1532

(commandments).

(מצוות) 228.

English translation 1533

And according to the above, one can also explain the reason why there is only one verse in connection with elevation from below to above,

וע"פ הנ"ל י"ל אויך דער טעם פארוואס עס שטייט נאר איין פסוק בקשר מיט העלאה מלמטלמ"ע,

English translation 1534

prayer,

תפלה,

English translation 1535

and two verses in connection with effusion from above to below,

און צוויי פסוקים בקשר מיט המשכה מלמעלמ"ט,

English translation 1536

Torah and commandments:

תורה ומצוות:

English translation 1537

Prayer is connected with the fact that the person below becomes nullified in existence and ascends above. Therefore, there are no details in this,

תפלה איז פארבונדן דערמיט אז דער אדם למטה ווערט בטל במציאות און איז עולה למעלה. דערפאר איז אין דעם ניטא קיינע פרטים,

English translation 1538

only one verse.

נאר איין פסוק.

English translation 1539

However, in the effusion from above to below, there is an existence of a below to which the effusion from above to below arrives,

משא"כ בא המשכה מלמעלמ"ט איז דא א מציאות פון א מטה וואוהין עס קומט אן די המשכה מלמעלמ"ט,

English translation 1540

therefore it is already distinguished into details - two verses, Torah

דעריבער שטעלט זיך שוין אויס אין פרטים - צוויי פסוקים, תורה

English translation 1541

("Havayah" and then "with you")

("ה'" און דערנאך "אתכם")

English translation 1542

and commandments

און מצוות

English translation 1543

("with you" and then "Havayah").

("אתכם" און דערנאך "ה'").

English translation 1544

And in these three matters - prayer

און אין די דריי ענינים - תפלה

English translation 1545

(elevation from below to above)

(העלאה מלמטלמ"ע)

English translation 1546

Torah and commandments

תורה ומצוות

English translation 1547

(effusion from above to below)

(המשכה מלמעלמ"ט)

English translation 1548

- the matter of love must be emphasized,

- דארף זיין בהדגשה דער ענין פון אהבה,

English translation 1549

"the matter depends on love",

"אנן בחיבותא תלייא מילתא",

English translation 1550

as emphasized in the three verses

כמודגש אין די דריי פסוקים

English translation 1551

(which are corresponding to the three pillars)

(וועלכע זיינען כנגד די שלשה עמודים)

English translation 1552

that all speak about the matter of love:

וואס אלע רעדן וועגן ענין האהבה:

English translation 1553

Prayer:

תפלה:

English translation 1554

There is no worship like the worship of love.

לית פולחנא כפולחנא דרחימותא.

English translation 1555

Torah:

תורה:

English translation 1556

As an introduction to the study of Torah, there must be the utterance of a word of levity,

אלס הקדמה צו לימוד התורה דארף זיין אמירת מילתא דבדיחותא 229,

English translation 1557

which brings joy and closeness and love etc.

וואס דאס ברענגט שמחה וקירוב ואהבה כו'.)

English translation 1558

Commandments:

מצוות:

English translation 1559

In positive commandments, it is specifically the right hand that draws near,

במצוות עשה איז בהדגשה דוקא ימין מקרבת,

English translation 1560

closeness and love etc.

קירוב ואהבה כו'.

English translation 1561

And although there are also negative commandments where ostensibly only negation and rejection are emphasized,

ואע"פ אז עס זיינען אויך דא מצוות לא תעשה וואו ס'איז לכאורה מודגש דוקא שלילה ודחי',

English translation 1562

the left hand pushes away

שמאל דוחה

English translation 1563

(the opposite of love),

(היפך פון אהבה),

English translation 1564

and on the contrary - there are three hundred and sixty-five negative commandments,

ואדרבה - עס זיינען דא שס"ה מצוות לא תעשה,

English translation 1565

more than the two hundred and forty-eight positive commandments -

מער וויפל די רמ"ח מצוות עשה -

English translation 1566

Nevertheless, the main emphasis in Torah is specifically "the right hand draws near",

איז אבער דער עיקר הדגשה אין תורה דוקא "ימין מקרבת" 230,

English translation 1567

and rejection must be specifically with the left hand

און דחי' דארף זיין דוקא ביד שמאל

English translation 1568

("the left hand pushes away"),

("שמאל דוחה" 230),

English translation 1569

with a weakened hand.

ביד כהה 231.

English translation 1570

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 1571

The intention of rejection with the left

די כוונה פון דחי' בשמאל

English translation 1572

(negative commandments)

(לא תעשה)

English translation 1573

in Torah is - not simply rejection and negation, heaven forbid,

אין תורה איז - ניט גלאט דחי' ושלילה ח"ו,

English translation 1574

but rather the matter of closeness,

נאר דער ענין פון קירוב,

English translation 1575

only that in closeness itself there are two modes:

נאר אין קירוב גופא זיינען פאראן צוויי אופנים:

English translation 1576

One mode through refinement in a positive manner,

איין אופן דורך בירור באופן חיובי,

English translation 1577

positive commandments. A second mode that through rejection,

מצות עשה. א צווייטן אופן אז דורך דחי',

English translation 1578

through the fact that one does not do it - a matter of closeness comes about,

דורך דעם וואס מ'טוט עס ניט - ווערט אן ענין של קירוב,

English translation 1579

and it is like the explanation in the Tanya of the parable of the harlot and the king's son,

וע"ד המבואר אין תני 232 דער משל פון דעם זונה ובן המלך,

English translation 1580

that through the fact that one pushes away and does not obey the harlot - an elevation occurs in her. So that through rejection an elevation occurs in the thing itself,

אז דורך דעם וואס מ'איז דוחה און מ'פאלגט ניט די זונה - ווערט אין איר אן עלי'. ביז אז דורך דחי' ווערט אן עלי' אין דער זאך אליין,

English translation 1581

so that their breaking is their repair,

ביז אז שבירתן זהו תקנתן 233,

English translation 1582

so that through repentance out of love, intentional sins become for him like merits.

ביז אז דורך תשובה מאהבה ווערט זדונות נעשות לו כזכיות.

English translation 1583

Only in this itself

נאר אין דעם גופא

English translation 1584

(service in the manner of rejection)

(עבודה באופן של דחי')

English translation 1585

the order of service is from the light to the heavy:

איז דער סדר העבודה מן הקל אל הכבד:

English translation 1586

Previously, one would push this away,

פריער איז מען דאס דוחה,

English translation 1587

subjugation,

אתכפיא,

English translation 1588

by not touching a forbidden thing

דורך ניט צורירן זיך צו א דבר האסור

English translation 1589

(a negative commandment).

(לא תעשה).

English translation 1590

And actually, the purpose is also of this level

און אייגענטלעך איז די תכלית אויך פון די דרגא

English translation 1591

(not negation, but)

(ניט שלילה, נאר)

English translation 1592

- the matter of closeness. As for example:

- דער ענין הקירוב. ווי לדוגמא:

English translation 1593

There is a prohibition of "all fat and all blood you shall not eat,"

ס'איז דא אַן איסור פון "כל חלב וכל דם לא תאכלו" 234,

English translation 1594

but according to the Torah, it does not remain only a negative matter,

אבער ע"פ תורה בלייבט עס ניט נאר ביי אן ענין שלילי,

English translation 1595

but a matter of closeness - as we see that specifically fat is offered by the priest upon the altar.

נאר אן ענין של קירוב - ווי מ'זעט אז דוקא חלב איז דער כהן מקריב אויפן מזבח 235.

English translation 1596

And then one comes to a higher level - transformation,

און דערנאך קומט מען צו א העכערע דרגא - אתהפכא,

English translation 1597

that through the pushing away, the thing is afterwards transformed into holiness,

אז דורך די דחי' ווערט דער זאך דערנאך נהפך לקדושה,

English translation 1598

so that it becomes "and you shall love the Lord your God with all your heart" - "with both your inclinations,"

אז עס ווערט "ואהבת את ה' אלקיך בכל לבבך" 236 - "בשני יצריך" 237,

English translation 1599

and on the contrary - to a most elevated holiness,

ואדרבה - לקדושה נעלית ביותר,

English translation 1600

until that their breaking is their repair,

ביז אז שבירתן זהו תקנתן,

English translation 1601

until that intentional sins become for him like merits.

ביז אז זדונות נעשות לו כזכיות.

English translation 1602

As we see the two levels in Tanya:

ווי מ'זעט די צוויי דרגות אין תניא:

English translation 1603

At the beginning of the book of Tanya, he speaks about the level of "my heart is hollow within me,"

בתחלת ספר התניא 238 רעדט ער וועגן די דרגא פון "לבי חלל בקרבי" 239,

English translation 1604

subjugation. Further, he speaks that through repentance out of love, intentional sins become for him like merits.

דחי'. ווייטער רעדט ער 240 אז דורך תשובה מאהבה ווערט זדונות נעשות לו כזכיות.

English translation 1605

One sees from this the matter of "endearment"

זעט מען דערפון דער ענין פון "חביבותא"

English translation 1606

(love)

(אהבה)

English translation 1607

also in commandments,

אויך אין מצוות,

English translation 1608

negative commandments,

מצוות לא תעשה,

English translation 1609

and on the contrary - in a most elevated manner.

ואדרבה - באופן נעלה ביותר.

English translation 1610

And one must elaborate on all this.

ויש להאריך בכל זה.

English translation 1611

The explanation in Pirkei Avot - the matter of "matters of piety" in "the Sages taught in the language of the Mishnah,

דער ביאור אין פרקי אבות - דער ענין פון "מילי דחסידותא" אין "שנו חכמים בלשון המשנה,

English translation 1612

blessed is He who chose them and their Mishnah":

ברוך שבחר בהם ובמשנתם":

English translation 1613

One who is a sage,

איינער וואס איז א חכם,

English translation 1614

and the Torah testifies that he is a sage - he might think that he can seclude himself,

און תורה איז מעיד אז ער איז א חכם - קען ער מיינען אז ער קען זיך פארשפארן פאר זיך,

English translation 1615

and study Torah and be a servant of God, etc.

און לערנען תורה און זיין א עובד השם וכו'.

English translation 1616

The Baraitha says - "the Sages taught":

זאגט די ברייתא - "שנו חכמים":

English translation 1617

If you are a sage, you must teach other Jews,

אויב דו ביסט א חכם דארפסטו לערנען מיט אנדערע אידן,

English translation 1618

until with all Jews.

ביז מיט אלע אידן.

English translation 1619

As the Alter Rebbe writes in Hilchot Talmud Torah that "upon every sage of Israel it is incumbent to teach all the students, even if they are not his offspring,

ווי דער אלטער רבי שרייבט אין הל' תלמוד תורה 241 אז "על כל חכם וחכם מישראל ללמד את כל התלמידים אעפ"י שאינן יוצאי יריכו,

English translation 1620

as it is said, 'and you shall teach them to your children' etc., and the Sages received that 'your children' these are the students, etc."

שנאמר 242 ושננתם לבניך וגו' וקבלו חכמים 243 בניך אלו התלמידים כו'".

English translation 1621

The teaching with others itself can be in several ways - it says "matters of piety,"

דער לימוד מיט אנדערע גופא קען דאך זיין אויף כמה אופנים - זאגט "מילי דחסידותא",

English translation 1622

that this must be in the manner of "the Sages taught in the language of the Mishnah":

אז דאס דארף זיין באופן פון "שנו חכמים בלשון המשנה":

English translation 1623

Mishnah is "a brief thing encompassing many matters,"

משנה איז "דבר קצר וכולל ענינים רבים",

English translation 1624

and it is written in a clear and concise language,

און ס'איז געשריבן בלשון צח וקיצור מילים 244,

English translation 1625

without pilpul and debate,

אָן פלפול ושקו"ט,

English translation 1626

only decided halachot.

נאר הלכות פסוקות.

English translation 1627

A sage must teach his students "in the language of the Mishnah."

דארף א חכם לערנען מיט זיינע תלמידים "בלשון המשנה".

English translation 1628

That is, to explain to them Torah in a brief and clear language,

ד.ה. זיי מסביר זיין תורה בלשון קצרה וברורה,

English translation 1629

in clear words,

אין קלארע ווערטער,

English translation 1630

in the manner of "set before them,"

באופן פון "תשים לפניהם" 245,

English translation 1631

and "place in their mouth,"

און "שימה בפיהם" 246,

English translation 1632

so that the students can easily understand,

אזוי אז די תלמידים זאלן קענען גרינג פארשטיין,

English translation 1633

and together with this in a manner that in his words

וביחד עם זה אין אן אופן אז בדבריו

English translation 1634

(the words of the sage)

(דברי החכם)

English translation 1635

are included "many matters."

זיינען כלול "ענינים רבים".

English translation 1636

In the manner that the Rambam writes in his introduction to the book "Mishneh Torah,"

ע"ד ווי דער רמב"ם שרייבט בהקדמתו לספר "משנה תורה",

English translation 1637

that he wrote his book "in a clear language and a brief way, etc.,

אז ער האט געשריבן ספרו "בלשון ברורה ודרך קצרה כו',

English translation 1638

until that all the laws are revealed to the small and the great, etc."

עד שיהיו כל הדינין גלויין לקטן ולגדול כו'"

English translation 1639

[That one does not pay attention to this language that the Rambam writes,

[וואס מ'איז ניט משים לב צו דעם לשון וואס דער רמב"ם שרייבט,

English translation 1640

and we will, without a vow, storm about this on the holiday of Shavuot),

און מ'וועט בלי נדר שטורעמען וועגן דעם בחג השבועות),

English translation 1641

as is known what the Rambam writes that he wrote his book "in the language of the Mishnah,"

כידוע וואס דער רמב"ם שרייבט אז ער האט געשריבן ספרו "בלשון המשנה" 247,

English translation 1642

"in the way of the Mishnah and in the language of the Mishnah."

"בדרך המשנה ובלשון המשנה" 248.

English translation 1643

That is, that it is not enough that the teacher should teach the students,

ד.ה. אז ס'איז ניט גענוג אז דער מלמד זאל לערנען מיט די תלמידים,

English translation 1644

and afterwards he can go away to do his matters and it does not concern him what happens further with the students,

און דערנאך קען ער אוועקגיין טאן זיינע ענינים און אים איז ניט נוגע וואס עס טוט זיך ווייטער מיט די תלמידים,

English translation 1645

but he must also endeavor to teach them in a clear manner so that they can understand it,

נאר ער דארף זיך אויך משתדל זיין צו לערנען מיט זיי אין אַ קלאָרן אופן בכדי אז זיי זאלן עס קענען פארשטיין,

English translation 1646

and can later learn on their own

און קענען שפעטער אליין לערנען

English translation 1647

(even when the teacher is not standing by).

(אפילו ווען דער מלמד שטייט ניט דערביי).

English translation 1648

One derives from this the instruction in "matters of piety" for every teacher,

האט מען דערפון די הוראה ב"מילי דחסידותא" פאר יעדן מלמד,

English translation 1649

and even more so - for those who are responsible for selecting teachers - that one must make sure that the teacher is one who teaches the students clearly with clear words,

און נאכמער - פאר די וואס זיינען אחראים צו אויסקלייבן מלמדים - אז מ'דארף מאכן זיכער אז דער מלמד איז אזא וואס לערנט מיט די תלמידים קלארערהייט מיט קלארע ווערטער,

English translation 1650

and explains to them always in a language that they can understand,

און איז זיי אלץ מסביר בלשון וואס זיי קענען עס פארשטיין,

English translation 1651

and does not confuse them with pilpulim that they do not understand, etc.

און איז זיי ניט מבלבל מיט פלפולים וואס זיי פארשטייען ניט וכו'.

English translation 1652

One might think,

קען איינער מיינען,

English translation 1653

that the main virtue in the study of Torah is specifically in study in the manner of pilpul and debate,

אז דער עיקר מעלה בלימוד התורה איז דוקא אין לימוד באופן של פלפול ושקו"ט,

English translation 1654

the way of study in Gemara

דרך הלימוד בגמרא

English translation 1655

(from the term "go, learn")

(מלשון "זיל גמור" 249)

English translation 1656

uprooting mountains and grinding them against each other,

עוקר הרים וטוחנן זה בזה 250,

English translation 1657

not study in the language of the Mishnah,

ניט לימוד בלשון המשנה,

English translation 1658

and since he is a sage and needs to display his powers,

און וויבאלד אז ער איז א חכם און דארף ארויסווייזן זיינע כחות,

English translation 1659

he must study specifically in such a manner - consequently, he will teach his students in this way.

דארף ער לערנען דוקא באופן כזה - במילא וועט ער אזוי לערנען מיט זיינע תלמידים.

English translation 1660

In that room, a story was told about a certain great scholar whose innovation was that he would explain a Rambam which everyone could not understand in several ways,

אין חדר האט מען דערציילט א סיפור וועגן איינעם א גדול וואס זיין חידוש איז געווען אז ער פלעגט מבאר זיין א רמב"ם וועלכע אלע האבן ניט געקענט פארשטיין אויף כמה אופנים,

English translation 1661

one way,

איין אופן,

English translation 1662

a second way,

א צווייטער אופן,

English translation 1663

a third way,

א דריטער אופן,

English translation 1664

up to ten ways and so forth.

ביז צען אופנים וכיו"ב.

English translation 1665

When he came to the Garden of Eden after his life and vitality in this world - they asked him what his strength was. He said:

בשעת ער איז געקומען אין גן עדן לאחרי חיים חיותו בעלמא דין - האט מען ביי אים געפרעגט במה כחו. האט ער געזאגט:

English translation 1666

What does it mean,

וואס הייסט,

English translation 1667

he explained matters in the Rambam which no one could understand,

ער האט מבאר געווען ענינים אין רמב"ם וועלכע קיינער האט ניט געקענט פארשטיין,

English translation 1668

and he explained it not with one interpretation but with a multitude of interpretations!

און עס מבאר געווען ניט מיט איין פירוש נאר מיט א ריבוי פירושים!

English translation 1669

They asked him if he had testimony on this. He answered,

האט מען ביי אים געפרעגט צי ער האט אויף דעם עדות. האט ער געענטפערט,

English translation 1670

of course,

זעלבסטפארשטענדלעך,

English translation 1671

that one should call the best testimony on this - the Rambam himself!

אז מ'זאל רופן דער בעסטער עדות על זה - דער רמב"ם אליין!

English translation 1672

Since he was a great scholar,

וויבאלד ער איז געווען א גדול,

English translation 1673

they had to comply with him. They called the Rambam,

האט מען אים געדארפט נאכגעבן. האט מען גערופן דעם רמב"ם,

English translation 1674

and the great scholar began to say to the Rambam his interpretations,

און דער גדול האט אנגעהויבן זאגן פארן רמב"ם זיינע פירושים,

English translation 1675

that in the Rambam it is written thus and so,

אז אין רמב"ם שטייט אזוי און אזוי,

English translation 1676

and on this one asks,

און אויף דעם פרעגט מען,

English translation 1677

and here is one explanation,

און אט איז איין ביאור,

English translation 1678

a second explanation,

א צווייטער ביאור,

English translation 1679

several explanations.

כו"כ ביאורים.

English translation 1680

Of course, they were all crooked explanations!...

כמובן אז זיי זיינען אלע געווען קרומע ביאורים!...

English translation 1681

Then after he finished saying the explanations,

איז לאחרי ווי ער האט פארענדיקט זאגן די ביאורים,

English translation 1682

the Rambam said that his intention in that law

האט דער רמב"ם געזאגט אז זיין כוונה אין דער הלכה

English translation 1683

(which that one had explained)

(וועלכע יענער האט מבאר געווען)

English translation 1684

was in its simple meaning,

איז געווען בפשטות,

English translation 1685

and he does not know why one needs to arrive at all these interpretations!

און ער ווייסט ניט פארוואס מ'דארף אנקומען צו די אלע פירושים!

English translation 1686

The great scholar said to him:

האט דער גדול אים געזאגט:

English translation 1687

If his intention was in its simple meaning - then what is the novelty,

אויב זיי כוונה איז געווען בפשטות - איז מאי קמ"ל,

English translation 1688

why did he need to write it?!...

פארוואס האט ער דאס געדארפט שרייבן?!...

English translation 1689

Rather, certainly one must seek difficulties in it and engage in dialectic analysis in it...

נאר זיכער דארף מען אין דעם זוכן שוועריקייטן און זיך מפלפל זיין אין דעם...

English translation 1690

And this regarding our matter:

ועד"ז בנוגע לעניננו:

English translation 1691

One might think that all this

איינער קען מיינען אז דאס אלץ

English translation 1692

(the aforementioned story)

(דער סיפור הנ"ל)

English translation 1693

concerns the World to Come,

רעדט זיך וועגן עולם הבא,

English translation 1694

but since now he finds himself in this world,

אבער וויבאלד אז איצטער געפינט ער זיך אין עוה"ז,

English translation 1695

he must add in the study of Torah in his portion,

דארף ער אויפטאן בלימוד התורה בקב שלו,

English translation 1696

so if he will study according to the simple meaning or in the language of the Mishnah - what will he do? What can he already add in this? Rather, certainly he must study not in this manner,

איז אויב ער וועט לערנען ע"ד הפשט אדער בלשון המשנה - וואס וועט ער טאן? וואס קען ער אין דעם שוין אויפטאן? נאר זיכער דארף ער לערנען ניט באופן זה,

English translation 1697

but in the manner of uprooting mountains and grinding them against each other.

נאר באופן פון עוקר הרים וטוחנן זה בזה.

English translation 1698

On this, the Baraitha continues:

אויף דעם איז די ברייתא ממשיך 251:

English translation 1699

"Blessed is He who chose them and their Mishnah,"

"ברוך שבחר בהם ובמשנתם",

English translation 1700

that they chose specifically the sages who are "learned in the language of the Mishnah" and in addition - also "their Mishnah,"

אז מ'האט בוחר געווען דוקא אין די חכמים וואס זיינען "שנו בלשון המשנה" און דערצו - אויך "במשנתם",

English translation 1701

specifically study in the language of Mishnah. And since "Blessed is He who chose them and their Mishnah,"

דוקא לימוד בלשון של משנה. און וויבאלד אז "ברוך שבחר בהם ובמשנתם",

English translation 1702

it is understood that his portion in the study of Torah of a sage is primarily in the study of the language of the Mishnah,

איז מובן אז דער קב שלו בלימוד התורה פון א חכם איז לכל לראש אין לימוד בלשון המשנה,

English translation 1703

in a concise and clear language,

בלשון קצרה וברורה,

English translation 1704

without so many dialectic analyses and only afterward does he proceed from the light to the heavy to the study of the Gemara,

אן אזויפיל פלפולים און דוקא דערנאך קומט ער מן הקל אל הכבד צו לימוד הגמרא,

English translation 1705

dialectic analysis and give-and-take.

פלפול ושקו"ט.

English translation 1706

And also afterward

און אויך דערנאך

English translation 1707

(when he studies Gemara)

(ווען ער לערנט גמרא)

English translation 1708

"chose them and their Mishnah" - the main virtue is specifically in the settled laws in the Mishnah. Specifically, "Whoever studies laws every day is assured that he is a son of the World to Come,"

איז "בחר בהם ובמשנתם" איז עיקר המעלה דוקא אין הלכות פסוקות אין משנה. דוקא "כל השונה הלכות בכל יום מובטח לו שהוא בן עוה"ב" 252,

English translation 1709

as explained in the Epistle of the Holy.

כמבואר באגה"ק 253.

English translation 1710

As one sees the emphasis that primarily comes the study of Mishnah,

ווי מ'זעט די הדגשה אז לכל לראש קומט לימוד המשנה,

English translation 1711

laws

הלכות

English translation 1712

(without give-and-take etc.)

(אן שקו"ט כו')

English translation 1713

- in the study of Torah every day:

- בלימוד התורה בכל יום:

English translation 1714

After one makes the blessing of the Torah every day in the morning,

לאחרי ווי מ'מאכט ברכת התורה בכל יום בבוקר,

English translation 1715

the first matter of the study of Torah is verses from the Written Torah,

איז דער ערשטער ענין פון לימוד התורה - פסוקים פון תושב"כ,

English translation 1716

afterward the Mishnah in Peah,

דערנאך די משנה אין פאה,

English translation 1717

and the composition of the incense,

און פיטום הקטורת,

English translation 1718

"Where are they located,"

"איזהו מקומן",

English translation 1719

"Rabbi Yishmael says" - all matters of verses and Mishnahs and settled laws,

"רבי ישמעאל אומר" - אלץ ענינים פון פסוקים ומשניות והלכות פסוקות,

English translation 1720

without give-and-take and dialectic analysis etc.

אז שקו"ט ופלפול כו'.

English translation 1721

One sees from this the virtue of Mishnahs specifically "chose them and their Mishnah."

זעט מען דערפון די מעלה פון משניות דוקא "בחר בהם ובמשנתם".

English translation 1722

And as one sees it also in the Rambam

און ווי מ'זעט עס אויך אין רמב"ם

English translation 1723

(as above):

(כנ"ל):

English translation 1724

The Rambam writes that he wrote his book "Mishneh Torah"

דער רמב"ם שרייבט אז ער האט געשריבן ספרו "משנה תורה"

English translation 1725

(laws upon laws)

(הלכות הלכות)

English translation 1726

specifically "in the language of the Mishnah,"

דוקא "בלשון המשנה",

English translation 1727

"in the way of Mishnah and in the language of the Mishnah,"

"בדרך משנה ובלשון המשנה",

English translation 1728

not "in the language of the Gemara" from the term "conclusion." As one sees it in practice in this book that there are only settled laws there,

ניט "בלשון הגמרא" מלשון "גמר". ווי מ'זעט עס בפועל אין דעם ספר אז דארטן זיינען דא נאר הלכות פסוקות,

English translation 1729

and in the language of the Rambam in his introduction:

ובלשון הרמב"ם בהקדמתו:

English translation 1730

"in a clear language and a concise way etc.,

"בלשון ברורה ודרך קצרה כו',

English translation 1731

until all the laws are revealed to the small and the great etc."

עד שיהיו כל הדינין גלויין לקטן ולגדול כו'"

English translation 1732

[not as in his letters and in the Guide for the Perplexed etc. - where he writes with give-and-take and dialectic analysis].

[ניט ווי אין זיינע אגרות און אין מורה נבוכים כו' - וואו ער שרייבט מיט שקו"ט ופלפול].

English translation 1733

Certainly, afterwards there must also be study in the manner of pilpul and give-and-take,

זיכער דארף דערנאך אויך זיין לימוד בדרך פלפול ושקו"ט,

English translation 1734

uprooting mountains and grinding them against each other - but primarily, the study must be in the language of the Mishnah,

עוקר הרים וטוחנן זה בזה - אבער לכל לראש דארף זיין דער לימוד בלשון המשנה,

English translation 1735

in a concise, clear, and lucid language,

בלשון קצרה וברורה וצחה,

English translation 1736

definitive halachic rulings,

הלכות פסוקות,

English translation 1737

and in teaching with students, this must be the emphasis primarily,

און בלימוד מיט תלמידים דארף דאס זיין די הדגשה לכל לראש,

English translation 1738

and afterwards one must come to study in the manner of the Gemara,

און דערנאך דארף מען קומען צו לימוד בדרך הגמרא,

English translation 1739

and the study of the entire Torah with all its parts in the Torah,

ולימוד כל התורה כולה מיט אלע חלקים אין תורה,

English translation 1740

"Threescore are queens, and fourscore concubines, and maidens without number,"

"ששים המה מלכות ושמונים פלגשים ועלמות אין מספר" 254,

English translation 1741

sixty tractates of Mishnah,

ששים מסכתות משניות,

English translation 1742

eighty baraitot,

שמונים ברייתות,

English translation 1743

and halachot without number,

והלכות אין מספר 255,

English translation 1744

and together with this, all of it is one Torah. And also when one is engaged in one part of the Torah,

וביחד עם זה איז דאס אלץ א תורה אחת. און אויך ווען מ'האלט אין איין חלק אין תורה,

English translation 1745

it is "when you grasp a part of the essence, you grasp it in its entirety."

איז כשאתה תופס במקצת מן העצם אתה תופס בכולו.

English translation 1746

And from this is the instruction to teachers, etc.:

און דערפון איז די הוראה צו מלמדים כו':

English translation 1747

A teacher must primarily teach his students in the language of the Mishnah,

א מלמד דארף לכל לראש לערנען מיט זיינע תלמידים בלשון המשנה,

English translation 1748

a concise and clear language,

א לשון קצרה וברורה,

English translation 1749

clear words,

קלארע ווערטער,

English translation 1750

in which one can immediately understand his intention,

אין וועלכע מ'קען גלייך פארשטיין כוונתו,

English translation 1751

so that they can easily understand and absorb it. And not to begin confusing their minds through "splitting a hair" and "bringing a wall together with a wall" or a "mountain with a mountain" and the like!

בכדי זיי זאלן גרינג קענען פארשטיין און קולט זיין. און ניט אנהויבן פארדרייען זייערע קעפ דורך "שפאלטן א האר" און "צוזאמענפירן א וואנט מיט א וואנט" אדער א "בארג מיט א בארג" 256 וכיו"ב!

English translation 1752

And after he teaches them in the language of the Mishnah,

ולאחרי ווי ער לערנט זיי בלשון המשנה,

English translation 1753

with clarity,

קלארערהייט,

English translation 1754

then he goes with them from level to level,

דעמולט גייט ער מיט זיי מדרגא לדרגא,

English translation 1755

from the light to the heavy,

מן הקל אל הכבד,

English translation 1756

until study in the manner of give-and-take and pilpul,

ביז לימוד בדרך שקו"ט ופלפול,

English translation 1757

but the "from the light" is specifically study in the language of the Mishnah.

אבער דער "מן הקל" איז דוקא לימוד בלשון המשנה.

English translation 1758

Continuing from what was stated above regarding the study and education of students - here is the place to mention again about this,

בהמשך להאמור לעיל וועגן לימוד וחינוך תלמידים - איז כאן המקום צו נאכאמאל דערמאנען וועגן דעם,

English translation 1759

that on the first day of Shavuot, one should bring all the children,

אז דעם ערשטן טאג שבועות זאל מען ברענגען אלע קינדער,

English translation 1760

boys and girls,

אינגעלעך און מיידעלעך,

English translation 1761

to hear the "Ten Commandments" in a synagogue during the public Torah reading with the blessing before it and after it.

צו הערן די "עשרת הדברות" אין א בית הכנסת בקריאת התורה בציבור בברכה לפני' ולאחרי'.

English translation 1762

And regarding this, one also mentions about the effort in all the campaigns:

ועד"ז דערמאנט מען אויך וועגן דער השתדלות אין אלע מבצעים:

English translation 1763

Love of Israel and unity of Israel,

אהבת ישראל ואחדות ישראל,

English translation 1764

"as one person with one heart,"

"כאיש אחד בלב אחד",

English translation 1765

which is especially connected with the Giving of the Torah. And this is brought about by the matter of education of oneself and education of others,

וואס איז במיוחד פארבונדן מיט מתן תורה. און דאס ברענגט דער ענין פון חינוך עצמו וחינוך הזולת,

English translation 1766

which is also especially connected with the Giving of the Torah,

וואס איז אויך פארבונדן במיוחד מיט מתן תורה,

English translation 1767

because then the Jewish people were like children in school,

ווייל דעמולט זיינען אידן געווען ווי קינדער בבית הספר 258,

English translation 1768

And from this one comes to the other matters:

און דערפון קומט מען צו די אנדערע ענינים:

English translation 1769

Torah,

תורה,

English translation 1770

tefillin, regarding which "the entire Torah is equated to tefillin,"

תפילין וואס "הוקשה כל התורה כולה לתפילין" 259,

English translation 1771

mezuzah,

מזוזה,

English translation 1772

charity,

צדקה,

English translation 1773

a house full of books - Yavneh and its sages,

בית מלא ספרים - יבנה וחכמי',

English translation 1774

the kashrut of eating and drinking,

כשרות האכילה ושתי',

English translation 1775

Shabbat and Yom Tov candles,

נרות שבת ויו"ט,

English translation 1776

family purity,

טהרת המשפחה,

English translation 1777

and that each individual should receive a letter in one of the general Torah scrolls.

און אז יעדער איך זאל באקומען אן אות אין איינער פון די ספרי תורה הכלליים.

English translation 1778

And very soon, all the Jewish people,

און בקרוב ממש וועלן אלע אידן,

English translation 1779

the completeness of the nation,

שלימות העם,

English translation 1780

will go out from exile,

ארויסגיין פון גלות,

English translation 1781

together with the completeness of the Torah and its commandments,

צוזאמען מיט שלימות התורה ומצוותי',

English translation 1782

and one will go into the completeness of the Land.

און מ'גייט אין שלימות הארץ.

English translation 1783

And "awake and sing, you who dwell in the dust" and all the Lubavitcher Rebbes and all the righteous and great ones of Israel - among them,

און "הקיצו ורננו שוכני עפר" 260 און אלע נשיאי חב"ד און אלע צדיקים וגדולי ישראל - בתוכם,

English translation 1784

And they will all go together,

און מ'גייט אלע צוזאמען,

English translation 1785

together with our righteous Mashiach,

צוזאמען מיט משיח צדקנו,

English translation 1786

together with the Shechinah which was in exile,

צוזאמען מיט שכינתא וואס איז געווען בגלותא,

English translation 1787

as it is said "and the Lord your God will return your captivity,"

כמ"ש 261 "ושב ה' אלקיך את שבותך",

English translation 1788

and "their silver and their gold with them,"

און "כספם וזהבם אתם" 262,

English translation 1789

with all the explanations regarding this - to our holy land,

מיט אלע פירושים בזה - אין ארצנו הקדושה,

English translation 1790

the completeness of the Land. Until "the Lord your God will enlarge your border,"

שלימות הארץ. ביז "ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 263,

English translation 1791

and one will have the completeness of the Torah,

און מ'האט שלימות התורה,

English translation 1792

until "a new Torah will go forth from Me,"

ביז "תורה חדשה מאתי תצא",

English translation 1793

And out of joy and goodness of heart,

ומתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 1794

"and everlasting joy upon their heads,"

"ושמחת עולם על ראשם" 264,

English translation 1795

and speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1796

He commanded the [Lubavitcher] Rebbe, may he live long, to sing "May it be His will, etc., that the Holy Temple be built, speedily in our days, and grant us our portion in Your Torah."

צוה להש"צ שיחי' לנגן "יה"ר כו' שיבנה ביהמ"ק ב"ב ותן חלקנו בתורתך".

English translation 1797

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1798

Those who need to recite the after-blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1799

will certainly recite the after-blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.