English translation — שיחת פורים ה'תשד"מ.

English translation 1

It is the custom of Israel

ס'איז דאך מנהג ישראל

English translation 2

(which is "Torah"1)

(וואס "תורה היא" 1)

English translation 3

that when Jews meet, they "begin with a blessing"2.

אז ווען אידן טרעפן זיך איז "פותחין בברכה" 2.

English translation 4

This custom applies even when two Jews meet, one with the other;

וואס דער מנהג איז אפילו ווען עס טרעפן זיך צוויי אידן. איינער מיטן צווייטן;

English translation 5

and all the more so when it is a gathering of a multitude of people –

ועל אחת כו"כ ווען עס איז אן אסיפה פון ברב עם –

English translation 6

then the "begin with a blessing" is even more in force.

איז דאך נאך מער בתוקף דער "פותחין בברכה".

English translation 7

And in particular a gathering that is called

ובפרט אן אסיפה וואס ווערט אנגערופן

English translation 8

(as is customary for many generations)

(כנהוג מכו"כ דורות)

English translation 9

by the name "farbrengen",

בשם "התוועדות",

English translation 10

i.e., a designated gathering that was determined and prepared in advance,

ד.ה. אן אויסגעשטעלטע אסיפה וואס איז געווען באשטימט און צוגעגרייט פון פריער,

English translation 11

and in the language of Scripture3 "Shall two walk together except they have agreed?"

ובלשון הכתוב 3 "הילכו שנים יחדיו בלתי אם נועדו"

English translation 12

(and it is connected to appointed times and festivals) –

(און ס'איז פארבונדן מיט מועדים וימים טובים) –

English translation 13

then certainly the matter of "begin with a blessing" stands with special force,

איז דאך זיכער אז דאן שטייט בתוקף מיוחד דער ענין פון "פותחין בברכה",

English translation 14

that the beginning of the gathering is with a blessing.

אז די התחלה פון דער אסיפה איז מיט א ברכה.

English translation 15

However, there is an additional detail,

דערביי קומט אבער צו נאך א פרט,

English translation 16

which is hinted at in the expression4 "begin with a blessing" [פותחין בברכה],

וואס איז מרומז אין דעם לשון 4 "פותחין בברכה",

English translation 17

and not "start" [מתחילין] or the like –

און ניט "מתחילין" וכיו"ב –

English translation 18

and with the introduction of how it is with Torah,

ובהקדם ווי דאס איז ביי תורה,

English translation 19

of which it is said "He looked into the Torah and created the world"5,

וואס "אסתכל באורייתא וברא עלמא" 5,

English translation 20

and from this, as it is with Torah, we learn regarding other matters:

וואס דערפון ווי עס איז ביי תורה לערנט מען אפ לגבי שאר הענינים:

English translation 21

It is explained in several places6,

עס איז מבואר בכמה מקומות 6,

English translation 22

that what we find in the Torah

אז דאס וואס מען געפינט אין תורה

English translation 23

(in most places)

(ברוב המקומות)

English translation 24

the expression "Rabbi Ploni said",

דעם לשון "אמר ר' פלוני",

English translation 25

i.e., an Amora or a Tanna said a certain matter,

ד.ה. אן אמורא אדער א תנא האט געזאגט א געוויסן ענין,

English translation 26

and sometimes

און אמאל

English translation 27

(in a smaller number of places)

(אין א קלענערע צאל ערטער)

English translation 28

the expression "Rabbi Ploni opened",

שטייט דער לשון "פתח ר' פלוני",

English translation 29

this is precisely:

איז עס בדיוק:

English translation 30

Although even when it says "said etc.",

כאטש אז אויך ווען עס שטייט "אמר כו'",

English translation 31

it means that he said a new thing,

מיינט עס אז ער האט געזאגט א נייע זאך,

English translation 32

which is therefore called by his name

וואס דערפאר ווערט עס אנגערופן על שמו

English translation 33

(i.e., that he innovated that matter),

(ד.ה. אז ער האט מחדש געווען אט דעם ענין),

English translation 34

nevertheless it is not comparable to the innovation that is expressed in the term "opened". "Opened" means that he "opened" a new perspective,

דאך איז עס ניט בדומה צו דעם חידוש וואס גיט זיך ארויס אין דעם לשון "פתח". "פתח" מיינט אז ער האט "געעפנט" א נייעם קוק,

English translation 35

a new understanding and comprehension and a new path.

א נייע הבנה והשגה און א נייעם דרך.

English translation 36

When one says "said",

בשעת מען זאגט "אמר",

English translation 37

a mere statement can also mean an innovation that is only an addition of a new thing;

קען אן אמירה סתם מיינען אויך א חידוש וואס איז בלויז א הוספת דבר חדש;

English translation 38

but "opened" means that one opens a new way,

אבער "פתח" מיינט אז מען עפנט א נייעם וועג,

English translation 39

a new matter and a new manner of approach to the particular matter in which the "opening" occurs.

א נייער ענין און א נייער אופן ווי צו צוגיין צו דעם געוויסן ענין אין וועלכן עס איז די "פתיחה".

English translation 40

And this is the explanation of the difference in the expressions in the Torah,

און דאס איז די הסברה אין די חילוקי הלשונות אין תורה,

English translation 41

which is the Torah of truth,

וואס איז תורת אמת,

English translation 42

that sometimes it says "Rabbi Shimon said" and sometimes it says "Rabbi Shimon opened"

אז אמאל שטייט "אמר ר' שמעון" און אמאל שטייט "פתח ר' שמעון"

English translation 43

(or "Eliyahu said" and "Eliyahu opened"7),

(אדער "אמר אליהו" און "פתח אליהו" 7),

English translation 44

because the term "opened" means that this is a statement that opens a new way and approach to the matter being discussed;

ווייל דער לשון "פתח" מיינט אז דאס איז אן אמירה וואס עפנט א נייעם וועג און צוגאנג צו דעם ענין וועגן וועלכן מען רעדט;

English translation 45

i.e., although in the past the matter was already discussed,

ד.ה. אע"פ אז בעבר האט זיך שוין גערעדט וועגן דעם ענין,

English translation 46

here a new approach and manner in understanding and comprehension is opened.

ווערט דא געעפנט א נייער צוגאנג און אופן בהבנה והשגה.

English translation 47

And from this it will be understood regarding our matter:

ומזה יובן בעניננו:

English translation 48

That the language of our Sages is not "start with a blessing" but "begin with a blessing"4 is,

דאס וואס לשון רבותינו איז ניט "מתחילין בברכה" נאר "פותחין בברכה" 4 איז,

English translation 49

because when Jews gather together, they do not merely add to a blessing that already existed before this

ווייל בשעת אידן קלייבן זיך צוזאמען זיינען זיי ניט נאר מוסיף אין א ברכה וואס איז שוין געווען לפני זה

English translation 50

(that the blessing itself should be multiplied several times),

(אז אין דער ברכה גופא זאל צוקומען כמה פעמים ככה),

English translation 51

but rather a new channel of blessing is opened,

נאר עס ווערט געעפנט א נייער צינור של ברכה,

English translation 52

a blessing of an entirely different essence!

א ברכה פון גאר אן אנדער מהות!

English translation 53

i.e., this is not just an addition in the quantity of blessing,

ד.ה. דאס איז ניט נאר א הוספה אין כמות הברכה,

English translation 54

but a change of essence,

נאר א שינוי המהות,

English translation 55

a new essence of blessing!

א נייע מהות ברכה!

English translation 56

And this is expressed,

און דאס ווערט אויסגעדריקט,

English translation 57

as mentioned,

כאמור,

English translation 58

in the term "begin with a blessing":

אין דעם לשון "פותחין בברכה":

English translation 59

It is such a type of blessing and drawing down that is an "opening of an opening" for a new approach to all the matters for which people meet and gather together.

עס איז אזא מין ברכה והמשכה וואס איז א "פתיחת פתח" פאר א נייעם צוגאנג צו די אלע ענינים צוליב וועלכע מען טרעפט זיך און מען קומט זיך צוזאמען.

English translation 60

And regarding our matter –

ובנוגע לעניננו –

English translation 61

this farbrengen:

בהתוועדות זו:

English translation 62

That a special blessing comes about through the gathering together,

דאס וואס עס קומט צו א ברכה מיוחדת דורך דעם וואס מען קלייבט זיך צוזאמען,

English translation 63

a blessing that results from many Jews gathering together,

א ברכה וואס ווערט אלס תוצאה דערפון וואס עס קומען זיך צוזאמען א ריבוי אידן,

English translation 64

for "wherever ten are, the Divine Presence dwells"8,

וואס "כל בי עשרה שכינתא שריא" 8,

English translation 65

and all the more so "with a multitude of people".

וכ"ש וק"ו "ברב עם".

English translation 66

And especially –

ובמיוחד –

English translation 67

standing on the day of Purim,

שטייענדיק אין דעם טאג פון פורים,

English translation 68

where the matter of "in a multitude of people is the King's glory"9 is reflected emphatically in the laws of Purim,

וואו עס שפיגלט זיך אפ בהדגשה דער ענין פון "ברב עם הדרת מלך" 9 אין הלכות פורים,

English translation 69

as the ruling that "even though he has a hundred people, it is a mitzvah to read it in public because of 'in a multitude of people'"10,

ווי דער פסק דין אז "אע"ג שיש לו ק' אנשים מצוה לקרותה בציבור משום ברב עם" 10,

English translation 70

and "they suspend Torah study to hear the reading of the Megillah

און "מבטלים ת"ת לשמוע מקרא מגילה

English translation 71

(in public)

(בציבור)

English translation 72

"11.

" 11.

English translation 73

I.e., the effect of the "multitude of people" is not only regarding a benefit for the individual who joins the public,

ד.ה. אז דער אויפטו פון דעם "ברב עם" איז ניט נאר בנוגע א טובה פאר דעם יחיד וואס איז זיך מצטרף צום ציבור,

English translation 74

or for the public –

אדער פארן ציבור –

English translation 75

but it is "the King's glory",

נאר דאס איז "הדרת מלך",

English translation 76

it adds to the "glory" of the "King of the world"12.

דאס גיט צו אין דעם "הדר" פון "מלכו של עולם" 12.

English translation 77

Then, on such a special occasion

וואלט דאך אין אזא ספעציעלע געלעגנהייט

English translation 78

(when on Purim many Jews gather together)

(ווען פורים קלייבן זיך צוזאמען א ריבוי אידן)

English translation 79

the blessing would be very elevated even if it were merely "start with a blessing".

די ברכה געווען גאר געהויבן אויך ווען עס וואלט בלויז געווען "מתחילין בברכה".

English translation 80

And in this itself is the innovation at the time when it is "they begin with a blessing,"

איז אין דעם גופא דער אויפטו בשעת עס איז "פותחין בברכה",

English translation 81

that this is a blessing incomparably higher than all the above levels,

אז דאס איז א ברכה נעלית שלא בערך לגבי כל המעלות הנ"ל,

English translation 82

because it is an opening of an entirely new order in the drawing down of blessings.

היות דאס איז א פתיחה פון גאר א נייעם סדר אין המשכת הברכות.

English translation 83

And it can be said,

ויש לומר,

English translation 84

that the source of this custom of Israel to say "they begin with a blessing,"

אז דער מקור פון דעם מנהג ישראל צו זאגן "פותחין בברכה",

English translation 85

is an explicit verse in the Written Torah,

איז א פסוק מפורש אין תורה שבכתב,

English translation 86

where the matter is hinted at,

וואו דער ענין שטייט ברמז,

English translation 87

and afterwards it is explained in the Oral Torah

און דערנאך ווערט עס נתפרש אין תורה שבע"פ

English translation 88

(for "the Torah was given with its explanation"13),

(וואס "תורה בפירושה ניתנה" 13),

English translation 89

in the language "they begin with a blessing."

אין דעם לשון "פותחין בברכה".

English translation 90

Regarding a blessing that is recited for Jews who gather together,

בנוגע א ברכה וואס מען בענטשט אידן וואס קלייבן זיך צוזאמען,

English translation 91

it is stated in the verse14 "Blessed is he who comes

שטייט אין פסוק 14 "ברוך הבא

English translation 92

(and in the plural:

(ובלשון רבים:

English translation 93

Blessed are those who come)

ברוכים הבאים)

English translation 94

in the name of Hashem; we bless you from the House of Hashem."

בשם ה' ברכנוכם מבית ה'".

English translation 95

And simply, the concept "blessed" means all kinds of blessings;

וואס בפשטות מיינט דער מושג "ברוכים" אלע ערליי ברכות;

English translation 96

but the Oral Torah explains and reveals that which the Written Torah says in hint etc.,

איז אבער תורה שבעל פה מפרש ומגלה דאס וואס תורה שבכתב זאגט ברמז וכו',

English translation 97

that the blessing for those "who come,"

אז די ברכה פאר די "באים",

English translation 98

is "they begin with a blessing,"

איז "פותחין בברכה",

English translation 99

an "opening" of a new type of blessing.

א "פתיחה" פון א נייעם סוג ברכה.

English translation 100

And the hint to this in the Written Torah is in that which in the verse the blessing is connected

און דער רמז לזה אין תורה שבכתב איז אין דעם וואס אין דעם פסוק ווערט די ברכה פארבונדן

English translation 101

(twice)

(צוויי מאל)

English translation 102

with "the Name of Havayah":

מיט "שם הוי'":

English translation 103

The Name of Havayah contains two matters:

שם הוי' האט אין זיך צוויי ענינים:

English translation 104

on one hand, it is one of the seven holy names15;

פון איין זייט איז ער איינער פון די שבעה שמות הקדושים 15;

English translation 105

and on the other hand, it is

ולאידך גיסא איז ער

English translation 106

(among them themselves)

(צווישן זיי גופא)

English translation 107

the essential name16 and the explicit name17 and the unique name18.

דער שם העצם 16 ושם המפורש 17 ושם המיוחד 18.

English translation 108

So too, in the blessing that is drawn from the Name of Havayah:

איז אזוי אויך אין דער ברכה וואס ווערט נמשך פון שם הוי':

English translation 109

in addition to it being an addition of blessing and a multiplicity of blessing,

נוסף דערצו וואס דאס איז א תוספת ברכה און א ריבוי ברכה,

English translation 110

it is also a new blessing,

איז עס אויך א נייע ברכה,

English translation 111

similar to the matter of "the essential name,"

ע"ד הענין פון "שם העצם",

English translation 112

a matter that is entirely incomparable. It becomes an opening of a new "Havayah,"

אן ענין וואס איז שלא בערך לגמרי. עס ווערט א פתיחה פון א נייער "הוי'",

English translation 113

a new existence of blessing. And together with this, the new blessing is drawn down into this lowest world,

א נייע מציאות של ברכה. וביחד עם זה איז די ברכה החדשה נמשך ביז אין עולם הזה התחתון,

English translation 114

to the very lowest,

למטה מטה ביותר,

English translation 115

to all those who "come."

צו די אלע וואס זיינען "באים".

English translation 116

In addition to all the above, there is a special emphasis in the matter of "they begin with a blessing" at the gathering,

נוסף על כל הנ"ל איז פאראן א הדגשה מיוחדת אין דעם ענין פון "פותחין בברכה" ביי דער התוועדות,

English translation 117

due to the fact that "the place causes":

מצד דעם וואס "המקום גורם":

English translation 118

If, heaven forbid, it were a place that is not a vessel to receive the blessing,

ווען עס וואלט געווען ח"ו א מקום וואס איז ניט קיין כלי לקבלת הברכה,

English translation 119

the blessing would be drawn down in a manner of encompassing and temporarily and in a way that only its impression is noticeable;

וואלט די ברכה נמשך געווארן בדרך מקיף ולפי שעה ובאופן וואס נאר רישומו ניכר;

English translation 120

but since this is a place suitable for blessing,

היות אבער דאס איז א מקום המתאים לברכה,

English translation 121

it causes the blessing to be absorbed in those being blessed in its completeness.

פועל'ט עס אז די ברכה זאל נקלט ווערן אין די מתברכים בשלימותה.

English translation 122

And in our matter –

ובעניננו –

English translation 123

the gathering is indeed in a blessed place,

איז דאך די התוועדות אין א מקום מבורך,

English translation 124

and a place of prayer and Torah,

ומקום תפילה ותורה,

English translation 125

and a place where prayer and Torah are magnified19,

און א מקום שמגדלים בו תפלה ותורה 19,

English translation 126

and also where charity is distributed,

ביז אויך מחלקים בו צדקה,

English translation 127

so that it is a place that contains the three pillars upon which the world stands20 –

וואס דאן איז עס א מקום וואס האט אין זיך די דריי עמודים שעליהם העולם עומד 20 –

English translation 128

Torah, service

תורה עבודה

English translation 129

(which is service of the heart, that is prayer21)

(איזו היא עבודה שבלב הוי אומר זו תפלה 21)

English translation 130

and acts of kindness.

וגמילות חסדים.

English translation 131

It is therefore understood,

איז דאך מובן,

English translation 132

that the "opening of the blessing" in such a place is in a manner incomparably higher,

אז די "פתיחת הברכה" במקום כזה איז באופן נעלה שלא בערך כלל,

English translation 133

because it originates from a most high source,

ווייל זי נעמט זיך פון א מקור גבוה ביותר,

English translation 134

the source of all matters and all blessings,

מקור כל הענינים וכל הברכות,

English translation 135

from which a new opening can be drawn,

פון וואנען עס קען נמשך ווערן א פתיחה חדשה,

English translation 136

and it is drawn down to the very lowest,

און עס ווערט נמשך למטה מטה ביותר,

English translation 137

for all that is highest descends to the very lowest22.

ווארום כל הגבוה גבוה ביותר יורד למטה מטה ביותר 22.

English translation 138

That is, that although the blessing is connected with the above three pillars,

ד.ה. אז אע"פ וואס די ברכה איז פארבונדן מיט די דריי עמודים הנ"ל,

English translation 139

Torah, service and acts of kindness,

תורה עבודה וגמ"ח,

English translation 140

which are spiritual matters,

וואס זיינען ענינים רוחניים,

English translation 141

nevertheless it is drawn down to the very lowest,

ווערט זי אבער נמשך למטה מטה ביותר,

English translation 142

into this lowest world.

אין עולם הזה התחתון.

English translation 143

For although these three matters are commandments of Hashem,

ווארום אע"פ אז די דריי ענינים הנ"ל זיינען מצוות השם,

English translation 144

and in the language of the verse23 "My commandments"

ובלשון הכתוב 23 "מצוותי"

English translation 145

(the commandments that the Holy One, blessed be He, Himself fulfills)

(די מצוות וואס דער אויבערשטער איז זיי אליין מקיים)

English translation 146

24 and only afterwards "He declares His word to Jacob, His statutes and His judgments to Israel"25,

24 און ערשט דערנאך ווערט דער "מגיד דבריו ליעקב חוקיו ומשפטיו לישראל" 25,

English translation 147

nevertheless the purpose of the blessing,

איז אבער דער תכלית פון דער ברכה,

English translation 148

since it is a most elevated blessing,

היות זי איז א ברכה נעלית ביותר,

English translation 149

a new opening,

א פתיחה חדשה,

English translation 150

is that it be drawn down to the very lowest.

עס זאל נמשך יוערן למטה מטה ביותר.

English translation 151

ה

English translation 152

And as the Alter Rebbe explains in the holy Tanya26,

און ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין ספר תניא קדישא 26,

English translation 153

that the supernal intention and the purpose and perfection of the creation of this world is,

אז די כוונה העליונה און די תכלית ושלימות פון בריאת עולם הזה איז,

English translation 154

that there be a "dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms"27,

עס זאל זיין א "דירה לו ית' בתחתונים" 27,

English translation 155

in this lowest world "below which there is no lower",

בעולם הזה התחתון "שאין תחתון למטה ממנו",

English translation 156

and in this world itself,

און אין דעם עולם גופא,

English translation 157

in its lowest level.

אין דער דרגא הכי נמוכה שבו.

English translation 158

It is understood,

איז מובן,

English translation 159

that the blessing is drawn down into the lowest time and place in this world itself,

אז די ברכה ווערט נמשך ביז אין דעם זמן ומקום תחתון ביותר אין עולם הזה גופא,

English translation 160

in the time of the heels of Mashiach,

אין דעם זמן פון עקבתא דמשיחא,

English translation 161

when "darkness covers the earth"28,

ווען "החושך יכסה ארץ" 28,

English translation 162

when there is a double and multiplied darkness such as never was this kind of darkness,

ווען עס איז א חושך כפול ומכופל וואס ס'איז קיינמאל ניט געווען אזא מין חושך,

English translation 163

and in the place of the diaspora.

און אין דעם מקום פון חוץ לארץ.

English translation 164

And the opening with a blessing is opened in such a manner,

און די פתיחה בברכה ווערט אויפגעטאן באופן כזה,

English translation 165

that it is an "opening" also regarding the openings that preceded it,

אז עס איז א "פתיחה" אויך לגבי די פתיחות שלפנ"ז,

English translation 166

i.e., it brings about an opening and a new matter,

ד.ה. עס קומט צו א פתיחה און א נייער ענין,

English translation 167

both in quantity and in quality,

סיי בכמות סיי באיכות,

English translation 168

a blessing in perfection,

א ברכה בשלימות,

English translation 169

because this is drawn down through a complete congregation with a complete will and with a strong and complete resolve –

ווארום דאס ווערט נמשך דורך אן עדה שלימה ברצון שלם ובהחלטה תקיפה ושלימה –

English translation 170

consequently, it is an opening relative to all the openings that preceded it.

במילא איז עס פתיחה לגבי כל הפתיחות שלפנ"ז.

English translation 171

... And such an "opening with a blessing",

... און אזא "פתיחה-בברכה",

English translation 172

which draws down from the source of all blessings a new path –

וואס איז ממשיך פון מקור כל הברכות א דרך חדשה –

English translation 173

becomes a proximate preparation for the true perfection of the world in general,

ווערט א הכנה קרובה צו דער אמת'ער שלימות פון וועלט בכלל,

English translation 174

when the ultimate intention of "the Holy One, blessed be He, desired to have a dwelling place in the lower realms" will be fulfilled,

ווען עס וועט זיך אויספירן די תכלית הכוונה פון "נתאוה הקב"ה להיות לו ית' דירה בתחתונים",

English translation 175

because also in this there are both matters:

ווארום אויך אין דעם זיינען פאראן די ביידע ענינים:

English translation 176

This is a dwelling place that is opened specifically for Him, blessed be He, in this lowest world,

דאס איז א דירה וואס ווערט אויפגעטאן לו ית' דוקא בעולם הזה התחתון,

English translation 177

i.e., that even His Essence and Being, of Whom it is said "the heavens and the heavens of heavens cannot contain You"29,

ד.ה. אז אויך עצמותו ומהותו ית' וואס "השמים ושמי השמים לא יכלכלוך" 29,

English translation 178

is drawn down specifically into this most lowly place, both in time and in place

ווערט נמשך דוקא אין דעם מקום הכי תחתון סיי אין זמן סיי אין מקום

English translation 179

(as mentioned above).

(כנ"ל).

English translation 180

And together with this, it is a matter of innovation:

וביחד עם זה איז עס אן ענין של חידוש:

English translation 181

From the expression "the Holy One, blessed be He, desired etc.",

פון דעם לשון "נתאוה הקב"ה כו'",

English translation 182

it is understood that the Supreme One established this matter in such a way that from His side

איז מובן. אז דער אויבערשטער האט אויסגעשטעלט דעם ענין באופן כזה אז מצדו

English translation 183

(from the side of the Supreme One)

(מצד דעם אויבערשטן)

English translation 184

there should be the desire and yearning for this,

זאל זיין די תאוה ותשוקה לזה,

English translation 185

and the actual fulfillment He –

און דאס אויספירן בפועל האט ער –

English translation 186

His Essence and Being –

עצמות ומהות –

English translation 187

entrusted to the Jewish people.

איבערגעגעבן צו אידן.

English translation 188

In general, above it is "there is no power lacking action"30;

בכלל איז דאך למעלה "אין כח חסר פועל" 30;

English translation 189

here, however, the Supreme One wants there to be an actual dwelling place31,

דא וויל אבער דער אויבערשטער עס זאל זיין א דירה בפועל 31,

English translation 190

and He wants it in the manner of "He desired",

און ער וויל עס באופן פון "נתאוה",

English translation 191

which can be said only about something that does not exist in reality

וואס דאס איז שייך צו זאגן דוקא אויף א זאך וואס איז ניטא במציאות

English translation 192

(about something that exists in reality, it is not possible to say "He desired" regarding it,

(א זאך וואס איז פאראן במציאות איז ניט שייך זאגן אויף דעם "נתאוה",

English translation 193

because since it already exists in reality,

ווייל היות זי איז דא במציאות,

English translation 194

the "desire" has already been fulfilled)32.

איז דאך שוין נתמלא געווארן די "תאוה") 32.

English translation 195

From this it is understood,

איז דערפון מובן,

English translation 196

that what a Jew actually carries out in the matter of "making a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms",

אז דאס וואס א איד פירט דורך בפועל דעם ענין פון "לעשות לו ית' דירה בתחתונים",

English translation 197

is an "opening and innovation". He opens a new thing that did not previously exist in reality33.

איז א "פתיחה וחידוש". ער טוט אויף א נייע זאך וואס איז פריער ניט געווען במציאות 33.

English translation 198

That is, through the fact that the Supreme One revealed that He "desired" to have a dwelling place specifically in the lower realms,

ד.ה. אז דורך דעם וואס דער אויבערשטער האט מגלה געווען אז ער איז "נתאוה" צו האבן א דירה בתחתונים דוקא,

English translation 199

being in this physical world,

זייענדיק אין עולם הזה הגשמי,

English translation 200

and in a physical body that "in its materiality resembles the bodies of the nations of the world"

און אין א גוף גשמי וואס "נדמה בחומריותו לגופי אוה"ע"

English translation 201

(as the Alter Rebbe emphasizes in Tanya34,

(ווי דער אלטער רבי איז מדגיש אין תניא 34,

English translation 202

i.e., that it has "materiality",

ד.ה. אז ער האט "חומריות",

English translation 203

and a materiality that is similar to the materiality of the nations of the world) –

און א חומריות וואס איז דומה צו דער חומריות פון אוה"ע) –

English translation 204

a Jew comes and through this, by learning Torah and fulfilling the mitzvos in the world,

קומט א איד און דורך דעם לערנען תורה ומקיים זיין מצוות אין דער וועלט,

English translation 205

"it is not in heaven"35,

"לא בשמים היא" 35,

English translation 206

and in the very earthliness of the land,

און אין דער ארציות שבארץ גופא,

English translation 207

"in the midst of the land"36 he actually carries out the desire of the Supreme One.

"בקרב הארץ" 36 פירט ער דורך די תאוה פון דעם אויבערשטן בפועל.

English translation 208

This is the matter of "they open with a blessing",

וואס דאס איז דער ענין פון "פותחין בברכה",

English translation 209

that a Jew has the power to open a new thing,

אז א איד האט בכח צו אויפטאן א דבר חדש,

English translation 210

an opening,

א פתיחה,

English translation 211

and this is blessed and drawn down37 into this lowest world.

און דאס איז נברך ונמשך 37 אין עולם הזה התחתון.

English translation 212

And the matter of opening with a blessing,

און דער ענין פון פתיחה בברכה,

English translation 213

of a new manner in the drawing down of Torah and mitzvos and the making of a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms,

פון א נייעם אופן אין דער המשכה פון תורה ומצוות און עשיית דירה לו ית' בתחתונים,

English translation 214

is opened by every single Jew "from youth to elder, infants and women"38.

ווערט אויפגעטאן דורך יעדן אידן בפני עצמו "מנער ועד זקן טף ונשים" 38.

English translation 215

For although "the Holy One, blessed be He, imprinted every person with the seal of Adam the first man"39, nevertheless "no one is similar to another"39, "their opinions are not equal"40, and "in three things a person differs from another: in voice, in appearance, and in intellect"41

ווארום כאטש אז "הקב"ה טבע כל אדם בחותמו של אדם הראשון 39 איז דאך אבער "אין אחד מהן דומה לחבירו" 39 "אין דיעותיהן שוות" 40 און "בשלשה דברים אדם משתנה מחבירו בקול במראה ובדעת" 41

English translation 216

(to the extent that from this emerges a practical halachic difference regarding visual identification and voice identification42 etc. etc.),

(ביז אז דערפון קומט ארויס א נפק"מ להלכה בפועל בנוגע צו טביעת עין דמראה און טביעת עין דקול 42 וכו' וכו'),

English translation 217

from which it is understood that also the service of each Jew is not similar to the service of other Jews in the entire world and in all past generations. And although "the Torah is one for all of them" and

וואס מזה מובן אז אויך די עבודה פון יעדער אידן איז ניט בדומה צו דער עבודה פון אנדערע אידן שבכל העולם כולו ושבכל הדורות שעברו. און כאטש אז "תורה אחת לכולנה" און

English translation 218

(since "great is study that leads to action")

(היות אז גדול לימוד שמביא לידי מעשה)

English translation 219

43 the same mitzvos apply to all Jews throughout all generations,

43 עס זיינען די זעלבע מצוות פאר אלע אידן במשך כל הדורות,

English translation 220

nevertheless, together with this, the Giver of the Torah and the Commander of the mitzvos gave the Torah and mitzvos to each one as an individual,

האט אבער ביחד עם זה דער נותן התורה ומצוה המצוות געגעבן די תורה ומצוותי' צו יעדערן אלס יחיד,

English translation 221

"from youth to elder, infants and women".

"מנער ועד זקן טף ונשים".

English translation 222

And from this it is understood regarding the matter of the "opening",

ומזה מובן בנוגע דעם ענין ה"פתיחה",

English translation 223

that each one has the power to open a new path and a new manner in the service.

אז יעדערער האט בכח צו פותח זיין א נייעם וועג און א נייעם אופן אין דער עבודה.

English translation 224

And in the well-known expression44 "and give our portion in Your Torah",

ובלשון הידוע 44 "ותן חלקנו" בתורתך,

English translation 225

that each one has his portion in the Torah45,

אז יעדערער האט זיין חלק אין תורה 45,

English translation 226

in which he can open,

אין וועלכן ער קען אויפטאן,

English translation 227

even in a manner of "opening".

ביז באופן של "פתיחה".

English translation 228

And all these matters join together as one,

און די אלע ענינים זיינען זיך מצטרף כאחד,

English translation 229

until it becomes "all of us as one"46,

ביז עס ווערט "כולנו כאחד" 46,

English translation 230

a true unity,

אן אחדות אמיתית,

English translation 231

and then "bless us, our Father etc., with the light of Your countenance"46,

וואס דאן ווערט "ברכנו אבינו כו' באור פניך" 46,

English translation 232

and in a manner of opening.

ובאופן של פתיחה.

English translation 233

Until a new matter in blessing is opened –

ביז עס ווערט געעפנט א נייער ענין אין ברכה –

English translation 234

the essential, true, and complete [blessing],

העיקרית והאמיתית והשלימה,

English translation 235

which is the blessing of the true and complete redemption through our righteous Mashiach,

וואס איז די ברכת הגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 236

speedily, in our very own days.

במהרה בימינו ממש.

English translation 237

Earlier we spoke about the tremendous power that Jews have,

מען האט גערעדט פריער וועגן דעם געוואלדיקן כח וואס אידן האבן,

English translation 238

that when they gather together with one thought and one resolve for the sake of a good thing,

אז בשעת מען קלייבט זיך צוזאמען במחשבה אחת ובהחלטה אחת צוליב א דבר טוב,

English translation 239

they "begin with a blessing,"

איז מען "פותחין בברכה",

English translation 240

i.e., they open a new path and a new channel and a new manner in the blessings of the Most High,

ד.ה. מען עפנט אויף א נייע וועג און א נייעם צינור און א נייעם אופן אין דעם אויבערשטנ'ס ברכות,

English translation 241

and they descend to the very lowest level.

און זיי קומען אראפ למטה מטה ביותר.

English translation 242

It is understood, however,

עס איז אבער פארשטאנדיק,

English translation 243

that there is also a special aspect in the particular time when the gathering takes place,

אז עס איז אויך פאראן אן ענין מיוחד אין דעם געוויסן זמן ווען דער צוזאמענקומען קומט פאר,

English translation 244

i.e., the blessing has a connection and value

ד.ה. די ברכה האט א שייכות וערך

English translation 245

(and something of a "semblance")

(און עפעס א "מעין")

English translation 246

to the matter for which they gathered.

צו דעם ענין צוליב וועלכן מען האט זיך צוזאמענגעקליבן.

English translation 247

Yud.

יו"ד.

English translation 248

When one wishes to know what constitutes the special aspect of a particular time,

בשעת מען וויל וויסן אין וואס באשטייט דער ענין המיוחד שבזמן מסוים,

English translation 249

one must look at what the Torah says about that time.

דארף מען קוקן וואס תורה זאגט וועגן דעם זמן.

English translation 250

For example:

ולדוגמא:

English translation 251

When one wishes to know what constitutes the essence of Pesach,

ווען מען וויל וויסן אין וואס באשטייט דער ענין פון פסח,

English translation 252

one knows it from what the Men of the Great Assembly instituted

ווייס מען דאס דערפון וואס אנשי כנה"ג האבן מתקן געווען

English translation 253

(in the text of the prayer)

(בנוסח התפלה)

English translation 254

that it is called "the time of our freedom";

אז עס ווערט אנגערופן "זמן חירותנו";

English translation 255

i.e., the essence of the festival of Pesach consists of the matter of freedom,

ד.ה. אז די מהות פון חג הפסח באשטייט אין דעם ענין פון חירות,

English translation 256

true freedom according to the Torah of truth,

חירות אמיתית שעל פי תורת אמת,

English translation 257

and actual freedom.

וחירות בפועל.

English translation 258

And likewise regarding Shavuos and Sukkos –

ועד"ז בנוגע לשבועות וסוכות –

English translation 259

the time of the giving of our Torah and the time of our joy.

זמן מתן תורתנו וזמן שמחתנו.

English translation 260

And it is simply understood regarding the gathering, that it is not the same whether one gathers in connection with Pesach

ומובן בפשטות בנוגע צו דער התוועדות אז עס איז אינו דומה צי מען קלייבט זיך צוזאמען אין צוזאמענהאנג מיט פסח

English translation 261

("the time of our freedom")

("זמן חירותנו")

English translation 262

or Shavuos

אדער שבועות

English translation 263

("the time of the giving of our Torah")

("זמן מתן תורתנו")

English translation 264

or Sukkos

אדער סוכות

English translation 265

("the time of our joy")

("זמן שמחתנו")

English translation 266

or Purim,

אדער פורים,

English translation 267

which is also called a "festival"

וואס ווערט אויך אנגערופן בשם "יום טוב"

English translation 268

(in the Megillah47).

(אין דער מגילה 47).

English translation 269

That is, although every festival must indeed draw down and effect its matter upon the entire year48,

ד.ה. הגם אז יעדער יו"ט דארף טאקע ממשיך זיין ופועל זיין מענינו על כל השנה כולה 48,

English translation 270

as we see, for example, by "the time of the giving of our Torah,"

ווי מען זעט לדוגמא ביי "זמן מתן תורתנו",

English translation 271

that from it Torah was drawn forth for the duration of the entire year,

אז דערפון איז נמשך געווארן תורה על משך כל השנה כולה,

English translation 272

so that one should study it and conduct oneself according to its directives throughout the entire year

על מנת אז מען זאל איר לערנען און פירן זיך לויט אירע הנהגות במשך כל השנה

English translation 273

(including the days of Purim) –

(כולל ימי הפורים) –

English translation 274

nevertheless, each time has its own special aspect.

איז אבער פאראן בכל זמן וזמן ענינו המיוחד.

English translation 275

And regarding our matter:

ובנוגע לעניננו:

English translation 276

When one wishes to know what constitutes the special aspect of the festival of Purim,

ווען מען וויל וויסן אין וואס עס באשטייט דער ענין המיוחד שבחג הפורים,

English translation 277

one must look at what is stated about this festival in the Torah.

דארף מען קוקן וואס עס שטייט וועגן דעם יו"ט אין תורה.

English translation 278

But since Purim contains several matters,

אבער היות אז פורים האט אין זיך כמה ענינים,

English translation 279

the reading of the Megillah,

קריאת המגילה,

English translation 280

"sending portions each man to his fellow and gifts to the poor"49 and the Purim feast

"משלוח מנות איש לרעהו ומתנות לאביונים" 49 און סעודת פורים

English translation 281

(until "a person is obligated to become intoxicated on Purim etc."50) –

(ביז אז "חייב אינש לבסומי בפוריא כו'" 50) –

English translation 282

one must find the essential matter of Purim,

דארף מען געפינען דעם ענין העיקרי שבפורים,

English translation 283

similar to how it is by Pesach,

ע"ד ווי דאס איז ביי פסח,

English translation 284

that although it has many matters,

אז כאטש ער האט כמה וכמה ענינים,

English translation 285

its essential matter is expressed in the name "the time of our freedom,"

דריקט זיך אויס דער ענין העיקרי שבו אין דעם נאמען "זמן חירותינו",

English translation 286

i.e., the main idea and resolve that is in the time of Pesach is

ד.ה. אז דער עיקר געדאנק און החלטה וואס אין דער צייט פון פסח איז,

English translation 287

that there should be true freedom.

אז עס זאל זיין א חירות אמיתית.

English translation 288

We find,

געפינט מען,

English translation 289

regarding the festival of Purim,

אז בנוגע דעם יו"ט פון פורים,

English translation 290

that the Torah says there is an entire Megillah,

זאגט תורה אז עס איז פאראן א גאנצע מגילה,

English translation 291

which is called "the epistle of Purim

וואס ווערט אנגערופן "אגרת הפורים

English translation 292

(this)

(הזאת)

English translation 293

"51,

" 51,

English translation 294

which expresses the essential content of Purim.

וואס זי גיט ארויס דעם עיקר התוכן פון פורים.

English translation 295

The epistle itself, however, consists of many chapters and verses,

די אגרת גופא באשטייט דאך אבער פון כו"כ קאפיטלעך ופסוקים,

English translation 296

and each verse contains many matters,

און יעדער פסוק האט אין זיך כמה וכמה ענינים,

English translation 297

so one must still seek what is the essential matter in "this epistle of Purim."

דארף מען נאך אלץ זוכן וואס איז דער ענין העיקרי אין "אגרת הפורים הזאת".

English translation 298

There is a most astonishing thing in the Megillah,

איז פאראן א דבר תמוה ביותר אין דער מגילה,

English translation 299

from which itself it is evident that this is an essential matter,

וואס דערפון גופא איז מוכרח אז דאס איז אן ענין עיקרי,

English translation 300

because being an astonishing thing "it jumps before the eyes"

ווייל זייענדיק אן ענין תמוה "ווארפט עס זיך פאר די אויגן"

English translation 301

(like any remarkable thing)

(ווי יעדער וואונדערליכע זאך)

English translation 302

for when one begins to seek something,

וואס בשעת מען הויבט אן זוכן עפעס,

English translation 303

one does not pause over a common thing,

איז אויף א דבר הרגיל שטעלט מען זיך ניט אפ,

English translation 304

because there are many common things;

ווייל עס זעינען פאראן כו"כ דברים רגילים;

English translation 305

but when it comes to an astonishing thing "it jumps before the eyes"),

ווען עס רעדט זיך אבער וועגן א דבר תמוה "ווארפט זיך עס אין די אויגן"),

English translation 306

and it arouses special attention and contemplation upon the matter –

און איז מעורר א שימת לב והתבוננות מיוחדת בדבר –

English translation 307

and since it is a part of the Torah,

און וויבאלד עס איז א חלק אין תורה,

English translation 308

it is understood,

דאס איז מובן,

English translation 309

that what jumps before the eyes is because it is a special directive,

אז דאס וואס עס ווארפט זיך אין די אויגן איז דאס ווייל דאס איז א הוראה מיוחדת,

English translation 310

in this consists the essential matter of Purim.

אין דעם באשטייט דער ענין עיקרי פון פורים.

English translation 311

The most astonishing thing that one finds in the Megillah is:

דער דבר תמוה ביותר וואס מען געפינט אין מגילה איז:

English translation 312

Simply, the subject of the Megillah is

בפשטות איז ענינה של המגילה,

English translation 313

to tell about the miracle of Purim,

צו דערציילן וועגן נס פורים,

English translation 314

as it is called

ווי זי ווערט אנגערופן

English translation 315

(as mentioned)

(כאמור)

English translation 316

"this epistle of Purim."

"אגרת הפורים הזאת".

English translation 317

The letter tells how they came to the matter of celebrating from year to year the days of Purim in the manner of "these days are remembered and performed"52,

ד.ה. די אגרת דערציילט ווי אזוי איז מען געקומען צו דעם ענין פון פייערן מדי שנה בשנה די ימי הפורים באופן פון "הימים האלה נזכרים ונעשים" 52,

English translation 318

"gladness and feasting and a holiday"53,

"שמחה ומשתה ויו"ט" 53,

English translation 319

and in the manner of "and their remembrance shall not cease from their seed"52 that these days remain forever,

ובאופן פון "וזכרם לא יסוף מזרעם" 52 אז די טעג בלייבן אויף אייביק,

English translation 320

even in the future to come

אפילו לע"ל

English translation 321

(as the Rambam rules54).

(ווי דער רמב"ם פסק'נט 54).

English translation 322

What, simply, is the story of the days of Purim,

וואס בפשטות איז דער סיפור פון ימי הפורים,

English translation 323

that there was a very great decree upon the entire Jewish people,

אז עס איז געווען א גזירה גדולה ביותר אויפן גאנצן אידישן פאלק,

English translation 324

"from youth to elder, infants and women",

"מנער ועד זקן טף ונשים",

English translation 325

and at the time the terrible decree was nullified until in a manner of "and it was reversed"55,

און בשעת די גזירה האיומה איז בטל געווארן ביז אין אן אופן פון "ונהפוך הוא" 55,

English translation 326

that not only was the decree nullified,

אז לא זו בלבד וואס עס איז געווארן אויס גזירה,

English translation 327

but "the Jews had light and gladness and joy and honor"56,

נאר "ליהודים היתה אורה ושמחה וששון ויקר" 56,

English translation 328

much more than in ordinary life,

א סך מערער ווי ביי חיים רגילים,

English translation 329

and certainly and all the more so than at the time of the decree.

וכ"ש וק"ו ווי בשעת הגזירה.

English translation 330

And from this comes the holiday of Purim for all generations,

און דערפון ווערט דער יו"ט פון פורים על כל הדורות,

English translation 331

that one should rejoice over that which in place of the decree "the Jews had light and gladness and joy and honor".

מען זאל זיך פרייען דערפאר וואס תמורת הגזירה איז "ליהודים היתה אורה ושמחה וששון ויקר".

English translation 332

According to this, it simply follows,

לפי זה קומט אויס בפשטות,

English translation 333

that the Megillah should have spoken about how Haman thought about the decree,

אז די מגילה האט געדארפט רעדן וועגן דעם ווי המן האט געטראכט וועגן דער גזירה,

English translation 334

how he acted upon Achashverosh that he should agree to the decree,

ווי ער האט געפועל'ט ביי אחשורוש'ן ער זאל מסכים זיין אויף דער גזירה,

English translation 335

and how it was decreed and nullified etc.

און ווי אזוי זי איז נגזר געווארן ובטל געווארן וכו'.

English translation 336

According to this, the Megillah should have begun from that Achashverosh made Haman a minister,

האט זיך לפי זה די מגילה געדארפט אנהויבן פון דעם אז אחשורוש האט געמאכט המן'ען פאר א שר,

English translation 337

and that afterwards there was "his evil thought which he thought"57,

און אז דערנאך איז געווען "מחשבתו הרעה אשר חשב" 57,

English translation 338

and afterwards there was the nullification of the decree through that which Queen Esther went and spoke and accomplished etc.,

און דערנאך איז געווען ביטול הגזירה דורך דעם וואס אסתר המלכה איז געגאנגען און האט גערעדט און אויסגע'פועל'ט וכו',

English translation 339

until it became "the Jews had light and gladness and joy and honor".

ביז ס'איז געווארן "ליהודים היתה אורה ושמחה וששון ויקר".

English translation 340

And especially knowing how much Torah is precise with every word,

ובפרט וויסנדיק אויף וויפל תורה איז אויסגערעכנט מיט יעדן ווארט,

English translation 341

to the extent that even from one word or one letter we learn several and great halachos,

ביז אז אפילו פון איין וואָרט אדער איין אות לערנט מען אפ כמה וכמה הלכות והלכות גדולות,

English translation 342

it is certainly that the Megillah seemingly should have told only about the aforementioned matters.

איז דאך זיכער אז די מגילה האט געדארפט לכאורה דערציילן נאר וועגן די ענינים האמורים.

English translation 343

And here we see an astonishing thing:

און דא זעט מען דעם דבר תמוה:

English translation 344

the beginning of the Megillah,

די התחלה פון דער מגילה,

English translation 345

not only the first few verses,

ניט נאר די ערשטע פאר פסוקים,

English translation 346

but the first chapters,

נאר די ערשטע קאפיטלען,

English translation 347

speak entirely about a matter that has absolutely no connection to the aforementioned story!

רעדן גאר וועגן א זאך וואס האט אינגאנצן קיין שייכות ניט צום סיפור הנ"ל!

English translation 348

It tells there only,

עס ווערט דארט בלויז דערציילט,

English translation 349

that there was a king Achashverosh,

אז עס איז געווען א קיסר אחשורוש,

English translation 350

"who reigned from Hodu to Cush"58,

"המולך מהודו ועד כוש" 58,

English translation 351

and "made a feast etc."59,

און "עשה משתה גו'" 59,

English translation 352

and there was an incident with Vashti60 etc. etc. –

און עס איז געווען א מעשה מיט ושתי 60 וכו' וכו' –

English translation 353

seemingly this is entirely not relevant to the story of the miracle?!

לכאורה איז דאס כלל ניט נוגע צום סיפור הנס?!

English translation 354

Regarding this, it is also concerning the conclusion of the Megillah:

עד"ז איז אויך בנוגע דעם סיום המגילה:

English translation 355

After the Megillah tells the story of the miracle,

נאך דעם וואס עס ווערט דערציילט אין דער מגילה דער סיפור הנס,

English translation 356

and about "this second Purim letter"51 etc.,

און וועגן דער "אגרת הפורים הזאת השנית" 51 וכו',

English translation 357

and how "the Jews established and accepted upon themselves and upon their seed"61,

און ווי "קיימו וקבלו היהודים עליהם ועל זרעם" 61,

English translation 358

there comes a special chapter62,

קומט צו א קאפיטל מיוחד 62,

English translation 359

where it tells that "and King Achashverosh imposed a tax on the land and the islands of the sea, and all the acts of his might and his power etc. are they not written in the book of the chronicles"63,

וואו עס ווערט דערציילט אז "וישם המלך אחשורוש מס על הארץ ואיי הים וכל מעשה תקפו וגבורתו גו' הלא הם כתובים על ספר דברי הימים" 63,

English translation 360

and what kind of "chronicles" –

און וואס פאר א "דברי הימים" –

English translation 361

"of the kings of Media and Persia!

"למלכי מדי ופר!

English translation 362

These are matters that have no connection to the story of the miracle!

וואס דאס זיינען זאכן וואס האבן קיין שייכות ניט צום סיפור הנס!

English translation 363

What relevance is it that "and King Achashverosh imposed a tax on the land and the islands of the sea",

וואס איז דא נוגע אז "וישם המלך אחשורוש מס על הארץ ואיי הים",

English translation 364

and what relevance is it that this is written in "the book of the chronicles of the kings of Media and Persia"?

און וואס איז נוגע אז דאס איז פארשריבן ב"ספר דברי הימים למלכי מדי ופרס"?

English translation 365

True, there it speaks about the greatness of Mordechai etc., but this has no connection to the miracle of Purim. It speaks there already after the miracle occurred,

אמת טאקע דארט רעדט זיך וועגן די מעלה פון מרדכי וכו' אבער דאס האט קיין שייכות ניט צום נס פון פורים. עס רעדט זיך דא שוין נאכדעם ווי ס'איז געווען דער נס,

English translation 366

and after "the Jews had light and gladness and joy and honor",

און נאכדעם וואס "ליהודים היתה אורה ושמחה וששון ויקר",

English translation 367

to the extent that a long period of time had already passed in the meantime.

ביז אז עס איז שוין דורכגעגאנגען א משך זמן רב בינתיים.

English translation 368

And as mentioned above, it is a wondrous and astonishing thing:

וכאמור לעיל איז עס א דבר פלא ודבר תמוה:

English translation 369

Notwithstanding that in Torah every word and every letter is precise,

ניט קוקנדיק אויף דעם וואס אין תורה איז יעדער ווארט און יעדער אות אויסגערעכנט,

English translation 370

they included matters that have no connection to the story of the miracle,

האט מען צוגעשטעלט ענינים וואס האבן ניט קיין שייכות צום סיפור הנס,

English translation 371

and in the language of the Gemara –

ובלשון הגמרא –

English translation 372

that the strength of the miracle does not begin from "And it came to pass in the days of Achashverosh" but in the middle of the Megillah64

אז תוקפו של נס הויבט זיך ניט אן פון "ויהי בימי אחשורוש" נאר אין מיטן דער מגילה 64

English translation 373

(as they bring there several opinions regarding what "all the strength"65 means).

(ווי עס ברענגען זיך דארט כמה דיעות בנוגע וואס מיינט "את כל תוקף" 65).

English translation 374

And in addition to this, it requires explanation:

ונוסף לזה איז דורש ביאור:

English translation 375

What do we learn from these chapters,

וואס לערנט מען אפ פון די קאפיטלעך,

English translation 376

which are also a part of Torah from the word teaching66?

וואס זיינען אויך א חלק פון תורה מלשון הוראה 66?

English translation 377

And especially since the Rambam rules regarding the future to come

ובפרט אז דער רמב"ם פסק'נט בנוגע לע"ל

English translation 378

(as above)

(כנ"ל)

English translation 379

that "all the books of the Prophets and all the Writings will be nullified except for the Megillah of Esther...

אז "כל ספרי הנביאים וכל הכתובים עתידין ליבטל חוץ ממגילת אסתר...

English translation 380

as it is said, 'and these days of Purim shall not pass from among the Jews and their remembrance shall not cease from their seed'",

שנאמר וימי הפורים האלה לא יעברו מתוך היהודים וזכרם לא יסוף מזרעם",

English translation 381

the Megillah is an eternal matter that will be studied and read also after the coming of Moshiach –

די מגילה איז אן ענין נצחי וואס מען וועט לערנען און לייענען אויך לאחרי ביאת המשיח –

English translation 382

according to this, the question becomes even more stormy:

ווערט לפי זה די שאלה נאך שטורעמדיקער:

English translation 383

What does one learn from the days of Moshiach from that which once there were "Media and Persia" and there was a king whose name was such and such and he was "the king who reigned from India to Ethiopia",

וואס לערנט מען אפ בימות המשיח דערפון וואס אמאל זיינען געווען "מדי ופרס" און דארט איז געווען א מלך ששמו כך וכך און ער איז געווען "המולך מהודו ועד כוש",

English translation 384

and in the end –

און צום סוף –

English translation 385

that he imposed "a tax on the land and the islands of the sea"?

אז ער האט ארויפגעלייגט "מס על הארץ ואיי הים"?

English translation 386

Furthermore:

ועוד:

English translation 387

Since also the parts of the Megillah are eternal,

היות אז אויך די חלקים פון דער מגילה זיינען נצחיים,

English translation 388

it is understood,

איז מובן,

English translation 389

that the lesson from them is an eternal lesson and a fundamental lesson.

אז דער לימוד מהם איז א לימוד נצחי ולימוד עיקרי.

English translation 390

Additionally, another matter comes:

דערביי קומט צו נאך אן ענין:

English translation 391

Since the mitzvah of Purim was given to all Jews without exception,

היות אז די מצוה פון פורים איז געגעבן געווארן צו אלע אידן אן אויסנאם,

English translation 392

"from youth to elder, infants and women, on one day"

"מנער ועד זקן טף ונשים ביום אחד"

English translation 393

(on the days of Purim,

(בימי הפורים,

English translation 394

i.e., when the days of Purim arrive,

ד.ה. אז ווען עס קומען די טעג פון פורים,

English translation 395

every Jew, small to great,

דארף יעדער איד קליין ביז גרויס,

English translation 396

must participate and rejoice in the joy of Purim –

נעמען אנטייל און פרייען זיך בשמחת פורים –

English translation 397

it is understood,

איז מובן,

English translation 398

that the aforementioned lesson pertains to every Jew.

אז די הוראה הנ"ל איז שייך צו יעדן אידן.

English translation 399

And as one sees,

און ווי מען זעט,

English translation 400

that every Jew,

אז יעדער איד,

English translation 401

even if he is not a scholar nor a wise man nor a wealthy man nor a communal activist,

אפילו אויב ער איז ניט קיין למדן און ניט קיין חכם און ניט קיין גביר און ניט קיין עסקן,

English translation 402

even a small child and a tiny child –

ביז אפילו א קליין קינד און א פיצל קינד –

English translation 403

participates in the joy of Purim.

נעמט אנטייל בשמחת פורים.

English translation 404

And moreover:

ואדרבה:

English translation 405

Although also on the joy of Yom Tov minors are obligated67,

כאטש אז אויך בשמחת יו"ט זיינען קטנים מחוייב 67,

English translation 406

nevertheless, the custom of Israel is openly,

איז אבער מנהג ישראל בגלוי,

English translation 407

that the matter of joy is seen openly by minors and the smallest of minors –

אז דער ענין השמחה ווערט געזען בגלוי ביי קטנים וקטני קטנים –

English translation 408

specifically on the days of Purim.

דוקא בימי הפורים.

English translation 409

And to such an extent,

ועד כדי כך,

English translation 410

that they

אז זיי

English translation 411

(the tiny children)

(די פיצלעך קינדער)

English translation 412

come to a place where their parents and teachers and heads of yeshivas are located,

קומען צוגיין אין אן ארט וואו עס געפינען זיך זייערע עלטערן און מלמדים און ראשי ישיבות,

English translation 413

and at the time that is most important,

און אין דעם זמן וואס איז חשוב ביותר,

English translation 414

the time of the reading of the Megillah –

זמן קריאת המגילה –

English translation 415

while they hear the word "Haman the Agagite" and the like, they take their noisemakers and they are allowed with full breadth to make noise and interrupt during the reading of the Megillah68!

בשעת זיי הערן דעם ווארט "המן האגגי" וכיו"ב נעמען זיי זייערע גראגערס און מען לאזט זיי מיט דער גאנצער ברייטקייט צו גראגערן און מפסיק זיין בשעת קריאת המגילה 68!

English translation 416

To take part in the joy of Purim by saying an interpretation or learning a halachah –

צו נעמען א טייל אין דער שמחה פון פורים דורך זאגן א פשט אדער לערנען א הלכה –

English translation 417

the child is not capable,

איז דער קינד ניט שייך,

English translation 418

he is only a few years old;

ער איז אלט בלויז עטלעכע יאר;

English translation 419

but to participate by clapping with hands and making noise with the noisemaker and stamping with feet –

אבער נעמען אנטייל דורך פאטשן מיט די הענט און גראגערן מיטן גראגער און טאפען מיט די פיס –

English translation 420

that they do.

דאס טוען זיי.

English translation 421

If only it were said about many older people,

והלואי געזאגט געווארן אויף א סך עלטערע מענטשן,

English translation 422

that they would do this with such kind of heartfeltness and truthfulness and devotion as the tiny children do while they hear the word "Haman the Agagite" and the like...].

זיי זאלן דאס טאן מיט אזא מין הארציקייט און אמת'קייט און איבערגעגעבנקייט ווי דאס טוען די פיצלעך קיגדער בשעת זיי הערן דעם ווארט "המן האגגי" וכיו"ב...].

English translation 423

One sees,

זעט מען,

English translation 424

that one does not find by any joy of Yom Tov,

אז מען געפינט ניט ביי קיין שמחת יו"ט,

English translation 425

even not by Simchat Torah,

אפילו ניט ביי שמחת תורה,

English translation 426

that such a place is given to tiny children,

מען זאל געבן אזא נתינת מקום צו פיצלעך קינדער,

English translation 427

and especially that they are allowed to interrupt in the middle of the reading of the Megillah so that they can express and give vent with all their storm,

ובפרט זיי לאזן מפסיק זיין אין מיטן קריאת המגילה כדי זיי זאלן קענען ארויסזאגן און אויסדריקן מיטן גאנצן שטורעם,

English translation 428

with childish innocence –

מיט דער קינדערשער תמימות –

English translation 429

as they feel when they hear about a decree against Jews!

ווי זיי פילן בשעת זיי דערהערן וועגן א גזירה אויף אידן!

English translation 430

And from all this it is understood,

ומכל זה מובן,

English translation 431

that the lesson of the entire Megillah,

אז די הוראה פון כל המגילה,

English translation 432

including the first chapters and the last chapter,

כולל די ערשטע קאפיטלען און דעם לעצטן קאפיטל,

English translation 433

is a lesson that also pertains to tiny children,

איז א הוראה וואס איז נוגע אויך צו פיצלעך קינדער,

English translation 434

and moreover –

און וואס נאכמער –

English translation 435

they can understand it.

זיי קענען דאס פארשטיין.

English translation 436

So the explanation in this –

איז דער ביאור בזה –

English translation 437

with an introduction of a general matter that is connected with the entirety of the matter of the creation of man:

בהקדם אן ענין כללי וואס איז פארבונדן מיט כללות הענין פון בריאת האדם:

English translation 438

A person "does not make himself"69,

א מענטש "דבר עושה את עצמו" 69,

English translation 439

rather there is the Creator of the world and Creator of man who created him,

נאר ס'איז דא דער בורא העולם ובורא האדם וואס האט אים באשאפן,

English translation 440

and since "everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He did not create a single thing in vain"70,

און היות אז "כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא ברא דבר אחד לבטלה" 70,

English translation 441

he was certainly created for a purpose and intention.

איז ער זיכער באשאפן געווארן צוליב א מטרה וכוונה.

English translation 442

When a person looks around in his life,

בשעת א מענטש קוקט זיך ארום אין זיין לעבן,

English translation 443

he sees that most of his time goes away on such things in which he seemingly sees no "preciousness",

זעט ער אז דער רוב הזמן גייט ביי אים אוועק אויף אזוינע זאכן אין וועלכע ער זעט לכאורה ניט קיין "יוקר",

English translation 444

no value,

קיין טייערקייט,

English translation 445

Man was created by the Supreme One Himself. For although earlier it says *70 "Let us make man in our image etc." in plural,

דער מענטש איז דאך באשאפן געווארן דורכן אויבערשטן אליין. ווארום כאטש פריער שטייט *70 "נעשה אדם בצלמנו גו'" לשון רבים,

English translation 446

nevertheless afterwards it says71 "And God created man in His image etc.",

שטייט דאך אבער דערנאך 71 "ויברא אלקים את האדם בצלמו גו'",

English translation 447

in singular72.

לשון יחיד 72.

English translation 448

And the manner in which a person comes into the world

און דער אופן ווי א מענטש קומט אויף דער וועלט

English translation 449

(after Adam the first was created "as a twenty-year-old"73) is,

(נאכדעם וואס אדם הראשון איז באשאפן געווארן "כבן עשרים שנה" 73) איז,

English translation 450

that he is born as an infant,

אז ער ווערט געבארן אלס תינוק,

English translation 451

and afterwards he grows until he becomes an "elder".

און דערנאך וואקסט ער ביז ער ווערט א "זקן".

English translation 452

A person considers and it can become a wonder to him:

גיט זיך א מענטש א באטראכט און עס קען ווערן ביי אים א דבר פלא:

English translation 453

One need not be an investigator and expounder and delve etc. –

מען דארף ניט זיין קיין חקרן ודרשן און גריבלען זיך וכו' –

English translation 454

even a simple person who looks around himself,

אפילו א איש פשוט וואס גיט א קוק ארום זיך,

English translation 455

sees,

זעט ער,

English translation 456

that the first years of his life are in such a manner that he sees no intellect or wisdom in it at all,

אז די ערשטע יארן פון זיין לעבן זיינען באופן כזה אז ער זעט כלל ניט קיין שכל וחכמה בזה,

English translation 457

he was a tiny child and conducted himself in the natural way as a tiny child should conduct himself;

ער איז געווען א פיצל קינד און האט זיך געפירט בדרך הטבע ווי א פיצל קינד דארף זיך פירן;

English translation 458

to say that because of this the Supreme One created him –

זאגן אז צוליב דעם האט אים דער אויבערשטער בשאפן –

English translation 459

is a wonder!

איז א דבר פלא!

English translation 460

Furthermore, even when he has already grown up,

עד"ז אפילו ווען ער וואקסט שוין אויס,

English translation 461

and makes an accounting of a simple day of his life –

און מאכט א חשבון פון אן איינפאכן טאג פון זיין לעבן –

English translation 462

the same perplexity can be aroused in him:

קען ביי אים נתעורר ווערן די זעלבע תמיהה:

English translation 463

he sees that a great deal of time goes by,

ער זעט אז עס גייט אוועק א ריבוי זמן,

English translation 464

many hours,

א סך שעות,

English translation 465

on eating and drinking and sleeping and strolling,

אויף אכילה ושתי' ושינה וטיול,

English translation 466

on things that have no purpose in themselves! No normal person would think that he was created for this –

אויף זאכן וואס האבן קיין תכלית ניט פאר זיך! קיין נארמאלער מענטש וועט ניט טראכטן אז צוליב דעם איז ער באשאפן געווארן –

English translation 467

that he should be able to eat a tasty lunch or drink a tasty beverage or "and your sleep shall be sweet"74,

ער זאל קענען עסן א געשמאקן מיטאג אדער טרינקען א געשמאקן געטראנק אדער "ושכבת וערבה שנתך" 74,

English translation 468

have a good sleep with pleasant dreams!

האבן א גוטן שלאף מיט געשמאקע חלומות!

English translation 469

So if this is a normal person,

איז אויב דאס איז א נארמאלער מענטש,

English translation 470

he seeks in this some meaning –

זוכט ער אין דעם עפעס א מיינונג –

English translation 471

he thinks,

טראכט ער,

English translation 472

that the eating and drinking and resting

אז דאס עסן און טרינקען און אויסרוען זיך

English translation 473

(through sleeping)

(דורך שלאפן)

English translation 474

is for the sake of another thing,

איז צוליב א צווייטע זאך,

English translation 475

so that afterwards one should have strength and a settled intellect,

כדי אז דערנאך זאל מען האבן כח און א מיושב'דיקן שכל,

English translation 476

to know how to utilize the possibilities with the powers of body and soul –

צו וויסן ווי אזוי צו אויסנוצן די מעגלעכקייטן מיט די כוחות מיטן גוף און נשמה –

English translation 477

for his own good and for the good of his surroundings.

צוליב זיין אייגענער טובה און צוליב דער טובה פון זיין ארום.

English translation 478

Consequently, the same sort of perplexity can arise as in the Megillah of Esther,

במילא קען ווערן די זעלבע סארט תמיהה ווי אין מגילת אסתר,

English translation 479

that the "first chapters" of his life are in such a manner,

אז די "ערשטע קאפיטלען" פון זיין לעבן זיינען באופן כזה,

English translation 480

that he does not see in them the purpose of his life,

אז ער זעט ניט אין זיי דעם תכלית פון זיין לעבן,

English translation 481

he does not see how the intention of his being created is then fulfilled,

ער זעט ניט ווי עס ווערט דאן אויסגעפירט דער מכוון פון זיין באשאפן ווערן,

English translation 482

which is

וואס איז

English translation 483

(in the language of the Torah75)

(בלשון התורה 75)

English translation 484

"to serve my Maker";

"לשמש את קוני";

English translation 485

because the reality is,

ווייל די מציאות איז,

English translation 486

that many years and days and months and hours go by for him,

אז עס גייען ביי אים אוועק א ריבוי יארן און טעג און חדשים און שעות,

English translation 487

on matters that are merely secondary things,

אויף ענינים וואס זיינען בלויז דברים טפלים,

English translation 488

or secondary to the secondary,

אדער טפל דטפל,

English translation 489

or even lower than that!

אדער נאך נידעריקער דערפון!

English translation 490

And this is even if it is about one who "never committed a transgression in his life and never will"76,

וואס דאס איז אפילו אויב עס רעדט זיך וועגן איינעם וואס "לא עבר עבירה מימיו ולא יעבור לעולם" 76,

English translation 491

one who led an honest life all his days,

אזא וואס האט געפירט כל ימיו אן ערלעכן לעבן,

English translation 492

i.e., a normal life

ד.ה. א נארמאלן לעבן

English translation 493

(because when life is honest then it is normal),

(ווייל ווען דער לעבן איז ערלעך דאן איז ער נארמאל),

English translation 494

and nevertheless he sees no content in a great deal of time of his life!

און אעפ"כ זעט ער ניט קיין אינהאלט אין א ריבוי צייט פון זיין לעבן!

English translation 495

So the answer to this is:

איז דער ענטפער אויף דעם:

English translation 496

A person must contemplate the entire world around him,

א מענטש דארף זיך מתבונן זיין אין דער גאנצער וועלט ארום אים,

English translation 497

and then he will see,

וואס דאן וועט ער זען,

English translation 498

how everything in the world is arranged with a tremendous orderly order.

ווי אלץ אויף דער וועלט איז אויסגעשטעלט מיט א געוואלדיקן סדר מסודר.

English translation 499

Together with this, one sees how the world "trembles" and "shakes" and the kingdoms keep warring with one another,

צוזאמען דערמיט וואס מען זעט ווי אזוי די וועלט "טרייסלט זיד" און "שאקלט זיך" און די מלוכות האלטן אין איין קריגן זיך איינע מיט דער צווייטער,

English translation 500

even to the point of "kingdoms provoking each other"77;

ביז אין אן אופן פון "מלכיות מתגרות זו בזו" 77;

English translation 501

and as we see in our times,

און ווי מען זעט בימינו אלו,

English translation 502

that specifically the "superpowers" cannot come to an agreement among themselves,

אז דוקא די "סופער- פאוערס" קענען זיך ניט צוזאמענריידן צווישן זיך,

English translation 503

and they place, Heaven forbid, the entire world in the greatest danger,

און מען שטעלט איין ר"ל די גאנצע וועלט אין א סכנה גדולה ביותר,

English translation 504

and moreover:

און נאכמער:

English translation 505

that which they stand in such a state of danger does not bring about that they should draw closer to peace,

דאס וואס מען שטייט אין אזא מצב של סכנה ברענגט ניט צו אז מען זאל גיין נעענטער צו שלום,

English translation 506

rather it brings about

נאר דאס ברענגט צו

English translation 507

(until now, at least.

(ביז איצטער עכ"פ.

English translation 508

And may it be that from today and onward there should be a fundamental change in this),

והלואי זאל פון היינט און ווייטער ווערן א שינוי עיקרי בזה),

English translation 509

that they fight more and seek more means to deceive one another, etc., etc. –

אז מען קריגט זיך נאכמער און מען זוכט נאכמער מיטלען ווי צו אויסנארן איינער דעם צווייטן וכו' וכו' –

English translation 510

But together with this,

איז אבער צוזאמען דערמיט,

English translation 511

when one looks closely one sees,

אז מען קוקט זיך צו פון דער נאענט זעט מען,

English translation 512

that even the smallest thing in the world is in a perfectly ordered and wondrous manner.

אז אפילו א דבר הכי קטן שבעולם איז באופן מסודר בתכלית ובאופן מפליא.

English translation 513

And since "a person is close to himself"78,

והיות אז "אדם קרוב אצל עצמו" 78,

English translation 514

one can begin by looking at oneself,

קען מען אנהויבן פון קוקן אויף זיך אליין,

English translation 515

at the human body:

אויף דעם גוף האדם:

English translation 516

The body is composed of a vast multitude of different parts,

דער גוף איז צוזאמענגעשטעלט פון א ריבוי עצום פון פארשידענע חלקים,

English translation 517

each part seemingly having its own particular matter and life. For example,

וואס יעדער טייל האט לכאורה זיין באזונדער ענין און לעבן. למשל,

English translation 518

the brain has its matter and life

דער מוח האט זיין ענין און לעבן

English translation 519

(vitality)

(חיות)

English translation 520

of thinking,

פון טראכטן,

English translation 521

the heart has its matter of sending the blood to all the limbs and the emotions,

דער לב האט זיין ענין פון פאנאנדערשיקן די בלוט צו אלע איברים און די מדות,

English translation 522

and so too all the parts of the body have their specific matter,

ועד"ז האבן כל החלקים שבגוף זייער ענין מסויים,

English translation 523

so that each of them has its "mission" and "function"

אז יעדערער פון זיי האט זיין "שליחות" און "פאנקשן"

English translation 524

(function).

(פונקצי').

English translation 525

The "function" of the feet is to go from one place to another, and the function of the brain in the head is entirely different,

די "פאנקשן" פון די פיס איז צו גיין פון איין ארט צום צווייטן און די פאנקשן פון דעם מוח שבראש איז אינגאנצן אנדערש,

English translation 526

and has no connection. And not only do the two "functions" have no connection,

און האט קיין שייכות ניט. און ניט נאר האבן די צוויי "פאנקשנ'ס" קיין שייכות ניט,

English translation 527

but they are even opposite movements:

נאר זיי זיינען גאר תנועות הפכיות:

English translation 528

The main matter of the brain is,

דער עיקר הענין פון דעם מוח איז,

English translation 529

in a state of rest,

במצב של מנוחה,

English translation 530

because specifically then can a person think and contemplate and come to a true decision,

ווייל דוקא דאן קען א מענטש טראכטן און אריינטראכטן זיך און קומען לידי החלטה אמיתית,

English translation 531

and while he needs to run around without interruption, he cannot then concentrate on a thought and deliberation in order to find a solution;

און בשעת ער דארף ארומלויפן אָן אַ הפסק. קען ער זיך דעמולט ניט מתרכז זיין אין א מחשבה ושקו"ט כדי צו געפינען א פתרון;

English translation 532

However, the purpose of the festivals is that a person should be able to move and go from one place to another79. When one is in one place, one does not need to reach the feet. And not only is the purpose of the feet to go from one place to another, but

משא"כ ענינם פון רגלים איז כדי א מענטש זאל זיך קענען באוועגן און גיין פון איין ארט צום צווייטן 79. בשעת מען געפינט זיך אויף איין ארט דארף מען ניט אנקומען צו די פיס. און ניט נאר איז ענינם פון די פיס צו גיין ממקום אחד צו אן אנדער ארט, נאר

English translation 533

(if one has strong feet)

(אויב מען האט רגלים חזקות)

English translation 534

the Torah of Truth says that one must be a "runner for a mitzvah"80,

תורת אמת זאגט אז מען דארף זיין א "רץ למצוה" 80,

English translation 535

meaning that when he hears of a good thing, it is not only that he goes in a normal manner of walking,

ד.ה. אז ווען ער דערהערט א גוטע זאך איז ניט נאר וואס ער גייט מיט א נארמאלן אופן הליכה,

English translation 536

but he must run.

נאר ער דארף לויפן.

English translation 537

And despite the fact that all the parts and limbs of the body have their own unique purpose,

און טראָצ-דעם וואס כל חלקי ואברי הגוף האבן זייער ענין מיוחד,

English translation 538

to the extent that some of them are opposites, etc.,

ביז אז אנדערע פון זיי זיינען הפכים וכו',

English translation 539

nevertheless, we see that not only does one part of the body not wage war with another, or quarrel with it, or not want to cooperate with it,

אעפ"כ זעט מען. אז ניט נאר וואס איין חלק פון גוף האט ניט קיין מלחמה מיטן צווייטן אדער קריגט זיך מיט אים אדער ער וויל ניט משתף זיין פעולה מיט אים,

English translation 540

but it is exactly the opposite,

נאר עס איז פונקט להיפך,

English translation 541

that each part of the body completes the other79.

אז יעדער חלק פון גוף איז משלים דעם צווייטן 79.

English translation 542

And simply:

ובפשטות:

English translation 543

When the brain needs to reach another person, so that the other person can explain a matter to him, or add explanation, or ask a question, etc.,

ווען דער מוח דארף אנקומען צו א צווייטן מענטשן. כדי יענער זאל אים מסביר זיין אן ענין אדער מוסיף זיין הסברה אדער פרעגן א קשיא וכיו"ב,

English translation 544

he then needs to reach the feet,

דארף ער דאן אנקומען צו די פיס,

English translation 545

through which he goes to the other person79,

דורך וועלכע ער גייט צו דעם צווייטן מענטשן 79,

English translation 546

who is a sage greater than him,

וואס יענער איז א חכם גדול ממנו,

English translation 547

and with him is found the solution to the question, etc.

און ביי אים געפינט זיך דער פתרון אויף דער קשיא וכיו"ב.

English translation 548

And correspondingly, on the other side:

ועד"ז לאידך גיסא:

English translation 549

In order for the foot to know where to go and how to go,

כדי דער רגל זאל וויסן וואו צו גיין און ווי אזוי צו גיין,

English translation 550

and so that it will not stumble upon thorns and thistles

און כדי ער זאל ניט נכשל ווערן בקוצים וברקנים

English translation 551

(sharp objects),

(שפיציקע זאכן),

English translation 552

and it should go in a normal manner –

און ער זאל גיין אויף א נארמאלן אופן –

English translation 553

it needs to reach the intellect in the brain,

דארף ער אנקומען צו דעם שכל שבמוח,

English translation 554

which shows it how one must go, etc., etc.

וואס ווייזט אים אן ווי אזוי מען דארף גיין וכו' וכו'.

English translation 555

What is in this is indeed a wondrous order,

וואס אין דעם איז דאך א סדר מפליא,

English translation 556

how all these parts of the body are all arranged in order,

ווי אזוי די אלע חלקים שבגוף ווערן אלע איינגעשטעלט בסדר,

English translation 557

and one is in coordination with the other in a wondrous manner.

און איינער איז אין קאָאָרדינאציע מיטן צווייטן אויף א וואונדערליכן אופן.

English translation 558

In this comes a special emphasis according to what the natural scientists have discovered,

אין דעם קומט צו א הדגשה מיוחדת לויט דעם וואס די חכמי הטבע האבן אויסגעפונען,

English translation 559

through the intellect that the Almighty has placed within them,

דורך דעם שכל וואס דער אויבערשטער האט אין זיי אריינגעגעבן,

English translation 560

how the smallest part of "matter" looks

ווי עס קוקט אויס דער קלענסטער טייל פון "חומר"

English translation 561

(material)

(מאטעריעל)

English translation 562

that exists in the world,

וואס איז פאראן אין וועלט,

English translation 563

which the Rambam calls81 "the separate substance",

ווי דער רמב"ם רופט עס אן 81 "העצם הפרדי",

English translation 564

and in the vernacular –

ובלשון המדינה –

English translation 565

an "atom".

אן "אטאָם".

English translation 566

In recent times, the scientists have revealed,

בתקופה האחרונה האבן די טבעיים מגלה געווען,

English translation 567

that every "atom" consists of an entire "system" of many parts,

אז יעדער „אַטאָם" באשטייט פון א גאנצע "סיסטעם" פון פילע חלקים,

English translation 568

which parts rotate and affect one another,

וואס די חלקים דרייען זיך און ווירקן איינער אויפן צווייטן,

English translation 569

and in an orderly arrangement;

ובסדר מסודר;

English translation 570

and specifically when this is in an orderly arrangement,

און דוקא ווען דאס איז בסדר מסודר,

English translation 571

then the "atom" is in its perfection.

דאן איז דער "אַטאָם" בשלימותו.

English translation 572

Thus, according to this, a special emphasis comes,

קומט דאך לפי זה צו א הדגשה מיוחדת,

English translation 573

that specifically when the very tiny parts of the "separate substance" rotate in an orderly manner,

אז דוקא בשעת די גאר פיצלעך חלקים פון דעם "עצם הפרדי" דרייען זיך באופן מסודר,

English translation 574

specifically then can the atom function according to its purpose in its perfection,

דוקא דאן קען דער אַטאָם פונקציאנירן ווי זיין מטרה איז בשלימותו,

English translation 575

as a part of the human body,

אלס חלק פון גוף האדם,

English translation 576

and specifically then is the human body in its perfection. Knowing that the human body consists of millions of such parts –

און דוקא דאן איז דער גוף האדם בשלימותו. איז וויסנדיק אז דער גוף האדם באשטייט פון מיליאנען פון אזוינע חלקים –

English translation 577

then the order in this is a most wondrous order.

איז דאך דער סדר שבזה א סדר נפלא ביותר.

English translation 578

No normal person would think to say,

קיין נארמאלן מענטשן וועט ניט איינפאלן צו זאגן,

English translation 579

that millions of separate parts come together by themselves in such a manner,

אז מיליאנען באזונדערע חלקים טרעפן זיך צוזאמען מעצמם באופן כזה,

English translation 580

and become joined until they become one thing,

און ווערן נתחבר ביז זיי ווערן איין זאך,

English translation 581

and function with utmost perfection for seventy and eighty years, until "his days were one hundred and twenty years...

און פונקציאנירן בתכלית השלימות במשך שבעים ושמונים שנה ביז "והיו ימיו מאה ועשרים שנה...

English translation 582

"82.

" 82.

English translation 583

And this is understood a fortiori and all the more so:

און דאס איז מובן במכ"ש וק"ו:

English translation 584

Everyone knows,

יעדערער ווייס,

English translation 585

that when he needs to reach a machine,

אז בשעת ער דארף אנקומען צו א מאשין,

English translation 586

he needs to have a learned expert who can assemble the machine,

דארף ער האבן א חכם מלומד וואס קען צוזאמענשטעלן די מאשין,

English translation 587

for which he needs to reach various parts,

וואס דערצו דארף ער אנקומען צו פארשידענע חלקים,

English translation 588

and assemble them in a specific manner,

און זיי צוזאמענשטעלן באופן מסויים,

English translation 589

and afterwards he needs to test the machine from time to time, and repair it, and change it, and fix it. No matter how large and how complicated the machine may be,

און דערנאך דארף ער די מאשין מזמן לזמן אויספרואווען און פארריכטן און משנה זיין ומתקן זיין. וואס ווי גרויס און ווי קאמפליצירט די מאשין זאל ניט זיין,

English translation 590

it has tens, or hundreds, or thousands of parts;

האט זי צענדליקער אדער הונדערטער אדער טויזנטער חלקים;

English translation 591

From this it is understood a fortiori and all the more so regarding the human body,

איז מזה מובן במכ"ש וק"ו בנוגע צו דעם גוף האדם,

English translation 592

that even a tiny child,

וואס אפילו א פיצל קינד,

English translation 593

immediately when he is born,

גלייך ווען ער ווערט געבארן,

English translation 594

is already composed of millions of parts

איז ער שוין צוזאמענגעשטעלט פון מיליאנען חלקים

English translation 595

(by the power of the One who does wondrously83)

(בכח המפליא לעשות 83)

English translation 596

and afterwards he grows,

און דערנאך וואקסט ער,

English translation 597

"even when he grows old, he shall not depart from it"84,

"גם כי יזקין לא יסור ממנה" 84,

English translation 598

the parts grow with him,

די חלקים וואקסן מיט אים,

English translation 599

and if only he conducts himself in a normal manner,

און אויב נאר ער פירט זיך אויף א נארמאלן אופן,

English translation 600

he grows into a healthy and normal person.

וואקסט ער אויף א געזונטער און נארמאלער מענטש.

English translation 601

So when one sees the order, arranged and precise to the utmost, and in a wondrous manner –

וואס בשעת מען זעט דעם סדר מסודר ומדויק בתכלית ובאופן מפליא –

English translation 602

it is understood,

איז מובן,

English translation 603

that even where no order and harmony is seen, it is only due to the limitation of the perceiver.

אז אפילו דארט וואו עס זעט זיך ניט קיין סדר והתאמה איז עס בלויז מצד קוצר המשיג.

English translation 604

Why, although there are hundreds of cases in the world,

ווארום כאטש עס זיינען פאראן הונדערטער פאלן אין וועלט,

English translation 605

where it appears that it is not orderly arranged,

וואו עס זעט אויס אז ס'איז ניט בסדר מסודר,

English translation 606

like the cases when one "part" fights with the other,

ווי די פאלן ווען איין "חלק" קריגט זיך מיטן צווייטן,

English translation 607

up to "kingdoms provoke one another" –

ביז צו "מלכיות מתגרות זו בזו" –

English translation 608

their number is incomparably less relative to the billions and millions of parts in a person or even in an animal and beast and even in a plant,

איז אבער זייער צאל שלא בערך ווייניקער לגבי די מיליארדן און מיליאנען חלקים אין א מענטשן אדער אפילו אין א חי' ובהמה ואפילו צומח,

English translation 609

where one sees an orderly arrangement.

וואו מען זעט א סדר מסודר.

English translation 610

It is therefore understood with simple intellect,

איז דאך מובן בשכל הפשוט,

English translation 611

that since more than 99 percent of the cases are in the most perfect order,

אז היות מער ווי 99 פראצענט פון די פאלן זיינען בסדר הכי מושלם,

English translation 612

one cannot say,

קען מען זיט זאגן,

English translation 613

that the part which is less than even a thousandth of a percent is not with order!

אז דער טייל וואס איז ווייניקער אפילו פון א טויזנטל פראצענט איז ניט מיט א סדר!

English translation 614

That is, although in this small part he does not see where the order is,

ד.ה. אז כאטש אין דעם קליינעם חלק זעט ער ניט וואו עס איז דער סדר,

English translation 615

it is nevertheless a part of the entire "machinery" of the world and its fullness,

איז עס דאך אבער א חלק פון דער גאנצער "מאשינערי" פון עולם ומלואו,

English translation 616

consequently this compels one to say,

במילא איז דאס מכריח צו זאגן,

English translation 617

that also this part is with order,

אז אויך דער טייל איז מיט א סדר,

English translation 618

it is only that "if it is an empty thing, it is from you" 85,

ס'איז מערניט וואס "אם דבר ריק הוא" איז דאס "מכם" 85,

English translation 619

it is a deficiency in his understanding,

עס איז א חסרון אין זיין פארשטאנד,

English translation 620

not that it is a deficiency in the world,

ניט דאס איז א חסרון אין דער וועלט,

English translation 621

and even not a deficiency in the small part that appears to him that it is not in an orderly manner –

און אפילו ניט קיין חסרון אין דער קליינער טייל וואס עס ווייזט זיך אים אויס אז זי איז ניט באופן מסודר –

English translation 622

rather it is a deficiency in him.

נאר דאס איז א חסרון אין אים.

English translation 623

And from this it is understood also regarding the manner of a person's life:

ומזה מובן אויך בנוגע לאופן חיי האדם:

English translation 624

That which appears to him,

דאס וואס עס ווייזט זיך אים אויס,

English translation 625

that many matters that he does are not a purpose in themselves,

אז א ריבוי ענינים וואס ער טוט זיינען ניט קיין תכלית בפני עצמו,

English translation 626

and he does not understand what their intention is –

און ער פארשטייט ניט וואס איז זייער מכוון –

English translation 627

it is merely a deficiency in his understanding.

איז עס בלויז א חסרון אין זיין פארשטאנד.

English translation 628

For since he sees how the Supreme One has set up the world so that everything fits in an astonishing manner,

ווארום היות אז ער זעט ווי דער אויבערשטער האט אויסגעשטעלט די וועלט אז אלץ שטימט באופן מפליא,

English translation 629

and every thing fulfills its purpose and intention –

און יעדער זאך פירט אויס איר מטרה וכוונה –

English translation 630

it is certain that so it is also regarding every detail of a person's life,

איז זיכער אז אזוי איז אויך בנוגע יעדן פרט מחיי האדם,

English translation 631

that it is with a specific intention and purpose,

אז דאס איז מיט א כוונה ומטרה מסויימת,

English translation 632

which is fulfilled at the time that particular action is done;

וואס ווערט אויסגעפירט בשעת די געוויסע פעולה ווערט געטאן;

English translation 633

it is only a matter of deficiency in the understanding of that person,

עס איז בלויז אן ענין של חסרון בהבנתו פון דעם אדם,

English translation 634

that he does not understand how this is.

וואס ער פארשטייט ניט ווי דאס איז.

English translation 635

And simply:

ובפשטות:

English translation 636

Since a person lives through his life a vast multitude of occurrences and experiences,

היות אז א מענטש לעבט דורך בחייו א ריבוי עצום פון פאסירונגען און איבערלעבונגען,

English translation 637

it is no wonder that due to the multitude of events he does not see the connection between them.

איז קיין וואונדער ניט וואס מצד ריבוי המאורעות זעט ער ניט דעם קשר שביניהם.

English translation 638

He does not see,

ער זעט ניט,

English translation 639

for example,

למשל,

English translation 640

how the conduct of his mother or father with him on the first day of his life

ווי אזוי די הנהגה ווי זיין מוטער אדער פאטער האבן זיך מיט אים געפירט אין דעם ערשטן טאג פון זיין לעבן

English translation 641

(when he was born)

(ווען ער איז געבארן געווארן)

English translation 642

has a connection to his perfection as a great merchant or a scholar or a great one in Torah. For in between, millions of occurrences have passed,

האט א שייכות מיט זיין שלימות אלס א סוחר גדול אדער א מלומד אדער א גדול בתורה. ווארום אינצווישן זיינען דורכגעגאנגען מיליאנען פאסירונגען,

English translation 643

consequently it is no wonder that a person who is limited in his intellect and understanding and comprehension cannot understand this. And especially that each day itself

במילא איז קיין וואונדער ניט אז א מענטש וואס איז באגרעניצט אין זיין שכל והבנה והשגה קען דאס ניט פארשטיין. ובפרט אז יעדן טאג גופא

English translation 644

(that "each day does its work" 86)

(וואס "כל יומא ויומא עביד עבידתי'" 86)

English translation 645

he has the matters of that day that he needs to understand. Consequently he does not grasp the connection between the first moment of his life with his situation decades later, when he became a complete person who acts in the world and with the world.

האט ער די ענינים שביום זה וואס ער דארף פארשטיין. במילא כאפט ער ניט דעם קשר צווישן דעם רגע הראשון של חייו מיט זיין מצב צענדליקער יארן לאחרי זה. ווען ער איז געווארן אן אדם השלם וואס טוט אויף אין וועלט און מיט דער וועלט.

English translation 646

And regarding this is the aforementioned lesson,

און אויף דעם איז דער לימוד האמור,

English translation 647

that a person must know that all the occurrences during the course of his life are connected one with another,

אז א מענטש דארף וויסן אז אלע מאורעות שבמשך ימי חייו זיינען קשורים זה בזה,

English translation 648

and are in an orderly manner and arranged etc.,

און זיינען באופן מסודר און אויסגעשטעלט וכו',

English translation 649

with utmost precision.

בתכלית הדיוק.

English translation 650

And this is the lesson that is learned from the entirety of the Megillah of Esther:

און דאס איז דער לימוד וואס מען לערנט פון כללות מגילת אסתר:

English translation 651

In the Megillah it is emphasized,

אין דער מגילה איז מודגש,

English translation 652

that all the occurrences that happened with "Achashverosh" etc.,

אז די אלע פאסירונגען וואס האבן פאסירט מיט "אחשורוש" וכו',

English translation 653

from the first day that the Megillah speaks of,

פון דעם ערשטן טאג וואס די מגילה רעדט,

English translation 654

when there was a King Achashverosh "who reigned from Hodu to Cush",

ווען עס איז געווען א מלך אחשורוש "המולך מהודו ועד כוש",

English translation 655

until the last days about which the Megillah speaks,

ביז די לעצטע טעג וועגן וועלכע עס רעדט זיך אין דער מגילה,

English translation 656

"And King Achashverosh imposed a tax etc.",

"וישם המלך אחשורוש מס גו'",

English translation 657

are all connected one with another.

זיינען אלע פארבונדן זה בזה.

English translation 658

That is, although all those who lived and were during the course of all these years,

ד.ה. כאטש די אלע וואס האבן דאך געלעבט און זיינען געווען במשך פון די אלע יארן,

English translation 659

did not see the connection between all these matters,

האבן ניט געזען דעם קשר צווישן די אלע ענינים,

English translation 660

due to the multitude of events in between

מצד דעם ריבוי המאורעות שבינתיים

English translation 661

(as above),

(כנ"ל),

English translation 662

the Megillah lets us hear that there is a connection between them.

לאזט אונז די מגילה הערן אז עס איז דא א קשר ביניהם.

English translation 663

So although superficially a connection is seen only between the decree of Haman and its nullification by Mordechai and Esther,

איז כאטש אז אויבנאופיק זעט זיך א קשר בלויז צווישן גזירת המן און איר ביטול ע"י מרדכי ואסתר,

English translation 664

which is a short span of time relatively,

וואס דאס איז א משך זמן קצר לפי ערך,

English translation 665

and one does not need great wisdom and great knowledge to see how they are connected one with the other –

און מען דארף ניט האבן קיין חכמה גדולה וידיעה גדולה צו זען ווי זיי זיינען פארבונדן איינע מיט דער צווייטער –

English translation 666

the Megillah teaches us a deeper lesson,

לערנט אונז די מגילה א לימוד עמוק יותר,

English translation 667

that all the occurrences in the Megillah are connected one with another.

אז די אלע מאורעות שבמגילה זיינען קשור זה בזה.

English translation 668

The Megillah tells Torah truth,

אין דער מגילה דערציילט תורת אמת,

English translation 669

that that which "And it came to pass in the days of Achashverosh, he is Achashverosh who reigned from Hodu to Cush" on the first day that he was "reigning from Hodu to Cush" –

אז דאס וואס "ויהי בימי אחשורוש הוא אחשורוש המולך מהודו ועד כוש" דעם ערשן טאג וואס ער איז געווען "מולך מהודו ועד כוש" –

English translation 670

is connected in a special and prominent connection with "And King Achashverosh imposed a tax on the land and the islands of the sea",

איז פארבונדן בקשר מיוחד ובולט מיט "וישם המלך אחשורוש מס על הארץ ואיי הים",

English translation 671

a long time afterwards.

א זמן רב לאח"ז.

English translation 672

And this teaches us in the Megillah,

און דאס טוט אויף די מגילה,

English translation 673

that from among hundreds of occurrences the prominent points stand out,

אז פון צווישן הונדערטער פאסירונגען נעמט זיך ארויס די נקודות בולטת,

English translation 674

in which one can see the connection between them intellectually

אין וועלכע מען קען זען די שייכות ביניהם בשכל

English translation 675

(and as will be explained below),

(וכפי שיתבאר לקמן),

English translation 676

which teaches us regarding the life of every individual person,

וואס דאס לערנט אונז בנוגע דעם לעבן פון יעדן איש פרטי,

English translation 677

that although there is no "Megillah" about this,

אז כאטש עס איז ניטא קיין "מגילה" וועגן דעם,

English translation 678

nevertheless all events in life are connected with each other,

זיינען אבער אלע מאורעות אין לעבן פארבונדן צווישן זיך,

English translation 679

and one can understand the connection also intellectually,

און מען קען פארשטיין דעם פארבונד אויך בשכל,

English translation 680

exactly as it is in the Megillah.

פונקט ווי דאס איז אין דער מגילה.

English translation 681

And this is the lesson that the Megillah teaches us by including also the first chapters and the last chapter,

און דאס איז דער לימוד וואס די מגילה לערנט אונז דערמיט וואס זיי שטעלט אריין אויך די ערשטער קאפיטלען און דעם לעצטן קאפיטל,

English translation 682

for although they have no apparent connection to the miracle,

ווארום כאטש זיי האבן ניט קיין שייכות גלוי' צום דעם נס,

English translation 683

nevertheless through them it is evident how all matters are bound one with the other.

איז אבער דורך זיי ניכר ווי אזוי אלע ענינים זיינען געבונדן איינער מיטן צווייטן.

English translation 684

That which King Achashverosh was "reigning from Hodu to Cush" is relevant and connected with the decree of Haman,

דאס וואס המלך אחשורוש איז געווען "המולך מהודו ועד כוש" איז נוגע און פארבונדן מיט דער גזירה פון המן,

English translation 685

and consequently with the miracle of Purim.

ובמילא מיטן נס פון פורים.

English translation 686

Since the decree of Haman was "to destroy all the Jews"87,

וויבאלד אז די גזירה פון המן איז געווען "להשמיד את כל היהודים" 87,

English translation 687

i.e., he wanted to destroy the entire "people of Mordechai",

ד.ה. ער האט געוואלט משמיד זיין גאנץ "עם מרדכי",

English translation 688

then if Achashverosh had not been "reigning from Hodu to Cush",

איז ווען אחשורוש וואלט ניט געווען "מולך מהודו ועד כוש",

English translation 689

Haman would not have had the ability to destroy the entire Jewish people,

וואלט המן ניט געהאט ביכולת משמיד זיין דעם גאנצן אידישן פאלק,

English translation 690

consequently he would not have decreed the decree and they would not have needed to come to the miracle!

במילא וואלט ער ניט גוזר געווען די גזירה און מען וואלט ניט געדארפט אנקומען צום נס!

English translation 691

Only because he was a king from Hodu to Cush,

נאר היות ער איז געווען א מלך מהודו ועד כוש,

English translation 692

therefore Haman was able to decree the decree,

האט דעריבער המן געקענט גוזר זיין די גזירה,

English translation 693

and there was the miracle.

און עס איז געווען דער נס.

English translation 694

And one may add to this:

ויש להוסיף בזה:

English translation 695

The matter of "from Hodu to Cush" does not mean only to express how great the kingdom of Achashverosh was,

דער ענין פון "מהודו ועד כוש" מיינט ניט נאר ארויסברענגען ווי גרויס מלכות אחשורוש איז געווען,

English translation 696

rather this means that his kingdom was over all types of lands,

נאר דאס מיינט אז זיין מלכות איז געווען אויף אלע סוגים מדינות,

English translation 697

from the "end" of "Hodu" until the "other end" of "Cush". And as the Alter Rebbe interprets88,

פון דעם "קצה" פון "הודו" ביזן "קצה השני" פון "כוש". און ווי דער אלטער רבי טייטשט 88,

English translation 698

that "Hodu" is from the term "splendor and majesty"89,

אז "הודו" איז מלשון "הוד והדר" 89,

English translation 699

and "Cush" is from the term "blackness",

און "כוש" איז מלשון "שחרות",

English translation 700

and accordingly it can be said,

וואס לפי"ז י"ל,

English translation 701

that simply it means,

אז בפשטות מיינט עס,

English translation 702

that the opinions of the people in the land of "Hodu" are bright,

אז די דעות פון די מענטשן אין דער מדינה פון "הודו" זיינען ליכטיק,

English translation 703

and "Cush" is a matter of blackness,

און "כוש" איז אן ענין של שוחרות,

English translation 704

the opposite of light and the opposite of intellect and the opposite of normality.

היפך האור והיפך השכל והיפך פון נאָרמאַלקייט.

English translation 705

That is,

דאס הייסט,

English translation 706

that Achashverosh ruled over nations with all kinds of traits,

אז אחשורוש האט געוועלטיקט איבער פעלקער מיט אלע ערליי תכונות,

English translation 707

from "Hodu" to "Cush".

פון "הודו" ביז "כוש".

English translation 708

And this is also relevant to the decree:

און דאס איז נוגע אויך אין דער גזירה:

English translation 709

There are places that are normal,

עס זיינען פאראן ערטער וואס זיינען נארמאלע,

English translation 710

and if one would come to them and tell them that they want to make a decree of "genocide"

און אז מען וועט קומען אהינצו און זיי זאגן אז מען וויל מאכן א גזירה פון "דזשענאָסאיד"

English translation 711

(destruction of a people),

(השמדת עם),

English translation 712

it would not settle with them,

וועט זיך דאס ביי זיי ניט לייגן,

English translation 713

even if one would give for it "ten thousand talents of silver"90;

אפילו אויב מען וועט דערפאר געבן "עשרת אלפים ככר כסף" 90;

English translation 714

and there are places that are cruel by nature,

און עס זיינען פאראן ערטער וואס זיינען אכזריים בטבע,

English translation 715

the opposite of light,

היפך פון ליכטיקייט,

English translation 716

therefore they would have helped with this.

דערפאר וואלטן זיי גאר צוגעהאלפן צו דעם.

English translation 717

And therefore it is relevant to know that Achashverosh was "reigning from Hodu to Cush",

און דעריבער איז נוגע צו וויסן אז אחשורוש איז געווען "מולך מהודו ועד כוש",

English translation 718

i.e., that he had the power to impose his decree on all nations,

ד.ה. אז ער האט געהאט בכח צו ארויפלייגן זיין גזירה אויף אלע פעלקער,

English translation 719

regardless of what their trait is –

ניט קוקנדיק וואס זייער תכונה איז –

English translation 720

"from Hodu to Cush".

"מהודו ועד כוש".

English translation 721

Regarding this, the continuation at the beginning of the Megillah is also relevant,

עד"ז איז נוגע אויך דער המשך אין תחלת המגילה,

English translation 722

that "he made a feast for all",

אז "עשה משתה גו'",

English translation 723

and "to do according to the will of every man"91,

און "לעשות כרצון איש ואיש" 91,

English translation 724

in order to make known what was the relationship between the king and the people of all the lands –

כדי צו לאזן וויסן ווי עס איז געווען דער יחס צווישן דעם מלך מיט די אנשי כל המדינות –

English translation 725

so that it would be even easier for him to decree decrees upon them,

אזוי אז עס איז נאך גרינגער ער זאל אויף זיי גוזר זיין גזירות,

English translation 726

since they benefited from his feast and received gifts from him and gave him honor.

היות זיי האבן נהנה געווען מסעודתו און באקומען פון אים מתנות און אים אפגעגעבן כבוד.

English translation 727

And regarding this, it is understood in the details afterwards –

ועד"ז איז. מובן אין די פרטים שלאח"ז –

English translation 728

that all this brings out even more how the decree of Haman with the miracle could have been.

אז דאס אלץ ברענגט ארויס נאך מער ווי עס האט געקענט זיין די גזירה פון המן מיטן נס.

English translation 729

Regarding this, the connection of the last chapter with the story of the Megillah is also understood:

עד"ז איז אויך מובן דער קשר פון דעם לעצטן קאפיטל מיטן סיפור המגילה:

English translation 730

When a miracle occurs in the world and a terrible decree is nullified,

בשעת עס טרעפט א נס אין וועלט און עס ווערט בטל א גזירה איומה,

English translation 731

and in a manner of "and it was reversed",

ובאופן של "ונהפוך הוא",

English translation 732

that instead of what could have been the ultimate opposite of good becomes the ultimate good –

אז תמורת זה וואס עס האט געקענט זיין דער תכלית פון היפך הטוב ווערט תכלית הטוב –

English translation 733

one might think that one can suffice with celebrating the joy and being satisfied and dancing that the decree was nullified,

קען מען מיינען אז מען קען זיך באגנוגענען מיט פייערן די שמחה און זיין צופרידן און טאנצן וואס עס איז בטל געווארן די גזירה,

English translation 734

and let it remain at that.

און ביי דעם זאל עס בלייבן.

English translation 735

This is the lesson from the last chapter of the Megillah,

איז אויף דעם דער לימוד פון דעם לעצטן קאפיטל אין מגילה,

English translation 736

that after the miracle with the greatness of the joy etc. –

אז נאך דעם נס מיטן גודל השמחה וכו' –

English translation 737

one must utilize the rest of the soul and rest of the body that come through the nullification of the decree,

דארף מען אויסנוצן די מנוחת הנפש ומנוחת הגוף וואס קומט דורך ביטול הגזירה,

English translation 738

and utilize the power that he had to decree the decree –

און אויסנוצן דעם כח וואס ער האט געהאט אויף גוזר זיין די גזירה –

English translation 739

to lead the country in a "normal" manner.

צו אנפירן מיט דער מדינה אויף א "נארמאלן" אופן.

English translation 740

That is how it was then,

וואס אזוי איז עס געווען דאן,

English translation 741

that "King Achashverosh imposed a tax on the land and the islands of the sea",

אז "וישם המלך אחשורוש מס על הארץ ואיי הים",

English translation 742

because since the Almighty gave him the power to be the "king from Hodu to Cush",

ווארום היות אז דער אויבערשטער האט אים געגעבן דעם כח צו זיין דער "מולך מהודו ועד כוש",

English translation 743

to be a "superpower",

צו זיין א "סופער-פאוער",

English translation 744

this was so that he should establish order in the world,

איז דאס כדי ער זאל איינשטעלן א סדר בעולם,

English translation 745

and order in the world is not only through the citizens of the country accepting the king,

און דער סדר בעולם איז ניט נאר דורך דעם וואס די בני המדינה זיינען מקבל פונעם מלך,

English translation 746

but they must also give tax to the king

נאר זיי דארפן אויך געבן מס צום מלך

English translation 747

(so that they should be partners in establishing order in the world) –

(כדי זיי זאלן זיין שותפים אין איינשטעלן א סדר בעולם) –

English translation 748

therefore Achashverosh specifically then established a "tax on the land and the islands of the sea".

דעריבער האט אחשורוש דוקא דעמולט איינגעשטעלט א "מס על הארץ ואיי הים".

English translation 749

And this tax he utilized for the governance of the country,

און דעם מס האט ער אויסגענוצט אויף הנהגת המדינה,

English translation 750

that Mordechai the Jew, who was "viceroy to King Achashverosh"92,

אז מרדכי היהודי וואס איז "משנה למלך אחשורוש" 92,

English translation 751

should distribute the money in an appropriate manner,

זאל אויסטיילן די געלט באופן המתאים,

English translation 752

so that there should be the existence of the entire world,

אז עס זאל זיין דער קיום העולם כולו,

English translation 753

from Hodu to Cush.

מהודו ועד כוש.

English translation 754

From this there is also a tremendous lesson for each and every one:

דערפון איז אויך א געוואלדיקער הוראה לכל אחד ואחת:

English translation 755

When a person is immersed in the "ho-ha" of his personal life,

בשעת א מענטש איז פארטומלט אין דעם "הו-הא" פון זיין פערזענלעכן לעבן,

English translation 756

and he needs to be involved in his study of Torah

און ער דארף זיין אריינגעטאן בלימוד התורה שלו

English translation 757

(in a manner that he should understand the Torah that he learns),

(באופן אז ער זאל פארשטיין די תורה וואס ער לערנט),

English translation 758

and likewise his business dealings must be in faith93,

ועד"ז דארף זיין משאו ומתנו באמונה 93,

English translation 759

that if he is a businessman he must guard himself from theft, robbery, encroachment, bribery, etc. –

אז אויב ער איז א בעל עסק דארף ער זיך פארהיטן פון גניבה וגזילה והשגת גבול ושוחד וכיו"ב –

English translation 760

The Megillah comes and reminds him,

קומט די מגילה און דערמאנט אים,

English translation 761

he should not forget that he is a part of the entire world!

ער זאל ניט פארגעסן אז ער איז א טייל א פון גאנצער וועלט!

English translation 762

True, he is a "complete world",

אמת טאקע ער איז אַן "עולם מלא",

English translation 763

as the Torah of truth says94 that he is similar to Adam the first

ווי תורת אמת זאגט 94 אז ער איז דומה לאדם הראשון

English translation 764

("therefore man was created alone to teach you etc."),

("לפיכך נברא האדם יחידי ללמדך כו'"),

English translation 765

but this itself also shows how he is connected to the entire world,

אבער הא גופא ווייזט אויך ווי ער איז קשור מיט דער גאנצער וועלט,

English translation 766

like Adam the first from whom the entire world came95!

אזוי ווי אדם הראשון וואס פון אים איז געווארן די גאנצע וועלט 95!

English translation 767

That is, he must remember how his daily conduct influences the entire world.

ד.ה. ער דארף געדענקען ווי זיין טאג טעגלעכע הנהגה איז משפיע אויף כל העולם כולו.

English translation 768

And as we see in the Megillah,

און ווי מען זעט אין דער מגילה,

English translation 769

that the conduct of Achashverosh and Haman and likewise Mordechai and Esther –

אז די הנהגה פון אחשורוש והמן ועד"ז מרדכי ואסתר –

English translation 770

had an influence on the entire world,

האט געהאט א השפעה על העולם כולו,

English translation 771

that later there came from this a strengthening in "King Achashverosh imposed a tax etc.",

אז שפעטער איז דערפון ארויסגעקומען א התחזקות אין "וישם המלך אחשורוש מס גו'",

English translation 772

i.e., a strengthening in the governance of the country and the entire world in an orderly manner.

ד.ה. א התחזקות אין הנהגת המדינה והעולם כולו באופן מסודר.

English translation 773

And likewise from this there is a lesson regarding the education of children:

ועד"ז איז דערפון א הוראה בנוגע צו חינוך פון קינדער:

English translation 774

One can err and think,

מען קען א טעות האבן און מיינען,

English translation 775

that when it comes to a small child,

אז ווען עס רעדט זיך וועגן א פיצל קינד,

English translation 776

one does not need to educate him with so much attention,

דארף מען אים ניט מחנך זיין מיט אזוי פיל שימת לב,

English translation 777

since he is still a child who is only a day or a month or a year old,

היות ער איז נאך א קינד וואס איז בלויז אלט א טאג אדער א חודש אדער א יאר,

English translation 778

therefore "from where" would it be whether one gives him kosher food or non-kosher food,

במילא איז "מהיכי תיתי" צי מ'וועט אים געבן כשר'ע עסן אדער ניט כשר'ע עסן,

English translation 779

whether one feeds him or not,

צי מ'וועט אים אפנארן אדער ניט,

English translation 780

it is not so important,

עס איז ניט אזוי וויכטיק,

English translation 781

since the child is very young.

היות דער קינד איז זייער יונג.

English translation 782

To this the lesson is as stated,

איז דערויף די הוראה כאמור,

English translation 783

that from the Megillah we see how all details in the world are connected to each other and have an effect one on the other,

אז פון דער מגילה זעט מען ווי אלע פרטים אין וועלט זיינען פארבונדן צווישן זיך און האבן א ווירקונג איינער אויפן צווייטן,

English translation 784

therefore it is understood,

במילא איז מובן,

English translation 785

that just as in the Megillah all matters have a connection between them,

אז פונקט ווי אין מגילה האבן אלע ענינים א שייכות צווישן זיך,

English translation 786

although in superficial view it is not seen,

כאטש בהשקפה שטחית זעט זיך עס ניט,

English translation 787

so too is it with every individual person,

אזוי איז עס אויך ביי יעדן מענטשן בפרטיות,

English translation 788

that his state in very early youth has an effect on his conduct when he grows older,

אז זיין מצב גאר יונגערהייט האט א ווירקונג אויף זיין הנהגה ווען ער ווערט עלטער,

English translation 789

"Train the youth according to his way, even when he grows old he will not depart from it".

"חנוך לנער על פי דרכו גם כי יזקין לא יסור ממנה".

English translation 790

And especially according to what is stated96 that parents and teachers must be careful not to tell a child a lie.

ובפרט לויט ווי עס שטייט 96 אז עלטערן און מלמדים דארפן זיך אויסהיטן פון זאגן א קינד א ליגן.

English translation 791

That is, even if their intention in this is a good intention,

ד.ה. אפילו אויב זייער כוונה בזה איז א כוונה טובה,

English translation 792

that one wants to trick the child so that he should go learn Torah or that he should not take from another what belongs to that other

אז מ'וויל אייננארן דעם קינד ער זאל גיין לערנען תורה אדער ער זאל ניט צונעמען ביי א צווייטן דאס וואס עס געהערט צו יענעם

English translation 793

(and one thinks that this is the way to achieve this with the child,

(און מען רעכנט אז דאס איז די וועג צו פועל'ן דאס ביים קינד,

English translation 794

by tricking him) –

דורך אים אויסנארן) –

English translation 795

even then one must be careful not to tell a lie96.

איז אויך דאן דארף מען זיין אויסגעהיט פון זאגן א ליגן 96.

English translation 796

Regarding an adult it is not a novelty,

בנוגע צו אן ערוואקסענעם איז עס קיין חידוש ניט,

English translation 797

because it is explicit that "distance yourself from a false matter"97,

ווייל ס'איז מפורש אז "מדבר שקר תרחק" 97,

English translation 798

so what is the novel point;

איז מאי קמ"ל;

English translation 799

the novelty there is,

דער חידוש דארט איז,

English translation 800

that even telling this to a child,

אז אפילו זאגן דאס א קינד,

English translation 801

with a good intention and for a good purpose –

מיט א כוונה טובה ולתכלית טובה –

English translation 802

one may also not.

טאר מען אויך ניט.

English translation 803

The simple reason for this is,

וואס דער טעם לזה בפשטות איז,

English translation 804

as mentioned,

כאמור,

English translation 805

since later the child can discover that he was deceived,

היות אז שפעטער קען דער קינד אויסגעפינען אז מען האט אים אפגענארט,

English translation 806

consequently an impression remains with him,

במילא בלייבט ביי אים א רושם,

English translation 807

that it is permissible to tell a lie,

אז מען מעג זאגן א ליגן,

English translation 808

and one cannot know how that impression will be exploited by the "evil inclination"

וואס מען קען ניט וויסן ווי דער רושם וועט ווערן אויסגענוצט דורכן "יצר הרע הזה"

English translation 809

(which is analogous to 98 "this wicked Haman" 99).

(וואס איז בדוגמא 98 פון "המן הרע הזה" 99).

English translation 810

And just as we learn from the Megillah regarding the influence of each individual on the entirety of the world,

וכשם ווי מען לערנט אפ פון דער מגילה בנוגע צו דער השפעה פון יעדן איש פרטי אויף כללות העולם,

English translation 811

and regarding the effect of education in the early years on the entire life of each person,

און וועגן דער ווירקונג פון דעם חינוך אין די יונגע יארן אויף דעם גאנצן לעבן פון יעדן מענטש,

English translation 812

so too is it even more specifically,

אזוי איז עס נאך מער בפרטיות,

English translation 813

that from this is the lesson that every small thing that happens to a person,

אז דערפון איז דער לימוד ווי יעדער קלייניקייט וואס טרעפט מיט א מענטשן,

English translation 814

regardless of the fact that in superficial view it appears to be an insignificant matter etc. –

ניט קוקנדיק אויף דעם וואס בהשקפה שטחית קוקט אויס אז עס איז א דבר טפל וכו' –

English translation 815

it is from Divine Providence from Above,

איז עס בהשגחה פרטית מלמעלה,

English translation 816

and has a direct connection to his purpose in life,

און האט א שייכות ישרה צו זיין תכלית אין לעבן,

English translation 817

"I was created to serve my Maker."

"אני נבראתי לשמש את קוני".

English translation 818

And a person must learn from the events in the Megillah,

און דער מענטש דארף זיך לערנען פון די מאורעות אין מגילה,

English translation 819

that it is possible that a matter that happened to him a long time before,

אז עס קען זיין אז אן ענין וואס האט געטראפן מיט א זמן רב לפני זה,

English translation 820

later has an influence on his future.

האט שפעטער א השפעה אויף זיין עתיד.

English translation 821

And more specifically:

ובפרטיות יותר:

English translation 822

When a person makes a reckoning of his life,

בשעת א מענטש מאכט א חשבון צדק בנפשו פון זיין לעבן,

English translation 823

and sees that he has experienced thousands of events,

און זעט אז ער האט דורכגעלעבט טויזנטער מאורעות,

English translation 824

among which he finds meaning and content only in a small number of them –

צווישן וועלכע ער געפינט א מיין און א תוכן בלויז אין א קליינעם צאל פון זיי –

English translation 825

the Megillah tells him how he should look at this.

דערציילט אים די מגילה ווי ער דארף קוקן אויף דעם.

English translation 826

In the Megillah we see,

אין דער מגילה זעט מען,

English translation 827

that the fact that the Jewish people exist now,

אז דאס וואס עס איז דא איצטער דער אידישער פאלק,

English translation 828

is a result of events that seemingly have no connection to each other:

איז דאס א תוצאה פון מאורעות וואס האבן לכאורה קיין שייכות ניט זה לזה וביניהם:

English translation 829

First there was a King Achashverosh who was a "king from Hodu to Cush" for three years,

פריער איז געווען א מלך אחשורוש וואס איז געווען א "מולך מהודו ועד כוש" במשך פון דריי יאר,

English translation 830

later "in the third year of his reign" 100 certain events occurred that do have a connection to the Purim miracle,

שפעטער איז "בשנת שלש למלכו" 100 פארגעקומען געוויסע מאורעות וואס האבן יא א שייכות צו נס פורים,

English translation 831

which is the second stage in the sequence of events,

וואס דאס איז דער צווייטער שלב אין המשך הדברים,

English translation 832

and later the third stage in the order of events occurred,

און שפעטער איז געווארן דער דריטער שלב אין סדר הדברים,

English translation 833

when Esther became queen,

ווען אסתר איז געווארן א מלכה,

English translation 834

until the nullification of the decree came,

ביז עס איז געקומען דער ביטול הגזירה,

English translation 835

and later Achashverosh established an orderly arrangement in the governance of the state,

און שפעטער האט אחשורוש איינגעאָרדענט דעם סדר מסודר אין הנהגת המדינה,

English translation 836

the "states"

איז די "סטייטס"

English translation 837

(the provinces)

(די מדינות)

English translation 838

participate in helping the governance of the entire state,

זיינען זיך משתתף אין העלפן די הנהגת כל המדינה,

English translation 839

by giving tax etc.,

דורך דעם וואס זיי גיבן מס וכו',

English translation 840

which is a fundamental matter in the governance of the monarchy

וואס דאס אין אן ענין עיקרי בהנהגת המלוכה

English translation 841

(as mentioned above).

(כאמור לעיל).

English translation 842

From this it is also understood regarding the life of a person,

איז דערפון אויך מובן בנוגע לחיי האדם,

English translation 843

that the fact that he does not see the connection of events during his lifetime is "if it is an empty thing from you" 85,

אז דאס וואס ער זעט ניט דעם קשר המאורעות במשך ימי חייו איז "אם דבר ריק הוא מכם" 85,

English translation 844

it is only a deficiency in his understanding and comprehension –

עס איז בלויז א חסרון אין זיין הבנה והשגה –

English translation 845

as we see from the Megillah that it is a certainty that every small thing in the world is a part of the wondrously orderly arrangement in which the Supreme One has arranged the world.

ווי מען זעט פון דער מגילה אז ס'איז א זיכערע זאך אז יעדער קלייניקייט אין וועלט איז א חלק פון דעם סדר מסודר עד להפליא אין וועלכן דער אויבערשטער האט מסדר געווען די וועלט.

English translation 846

Thus

כה

English translation 847

It is a certainty,

עס איז א זיכערע זאך,

English translation 848

that every day in his life has a unique content,

אז יעדער טאג אין זיין לעבן האט א תוכן מיוחד,

English translation 849

it may be that it is connected to the previous day,

עס קען זיין אז דאס איז פארבונדן מיטן יום שלפניו,

English translation 850

and perhaps it is connected to matters that occurred a long time before;

און אפשר איז דאס פארבונדן מיט ענינים וואס האבן געטראפן א ריבוי זמן לפני זה;

English translation 851

it may be that through an occurrence that happened three years ago and that happens today and that will happen later at a third time –

עס קען זיין אז דורך א פאסירונג וואס האט געטראפן דריי יאר צוריק און וואס עס טרעפט ביום זה און וואס וועט טרעפן שפעטער אין א דריטן זמן –

English translation 852

a certain matter will result from this.

וועט דערפון ארויסקומען אן ענין מסויים.

English translation 853

There is, however, no doubt that everything is by Divine Providence. And especially according to the well-known teaching of the Baal Shem Tov 101,

עס איז אבער קיין ספק ניט אז אלץ איז בהשגחה פרטית. ובפרט ע"פ תורת הבעש"ט הידוע 101,

English translation 854

and Providence is in a manner that "everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He did not create a single thing in vain",

און די השגחה אין באופן אז "כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא ברא דבר אחד לבטלה",

English translation 855

rather "everything that the Holy One, blessed be He, created in His world, He created only for His glory" 102 –

נאר "כל מה שברא הקב"ה בעולמו לא בראו אלא לכבודו" 102 –

English translation 856

through every thing in the world, the supernal intention of "for His glory" is fulfilled.

דורך יעדער זאך אין וועלט ווערט אויסגעפירט די כוונה העליונה פון "לכבודו".

English translation 857

And a person must know this –

און דאס דארף א מענטש וויסן –

English translation 858

that the content and purpose of every thing is to bring forth the glory of the Holy One, blessed be He,

אז דער תוכן און תכלית פון יעדער זאך איז ארויסצוברענגען כבודו של הקב"ה,

English translation 859

to make a "dwelling place" suitable for the Supreme One,

אויף מאכן א "דירה" מתאימה פארן אויבערשטן,

English translation 860

for "Hashem is good and upright" 103 and "all His ways are justice... righteous and upright is He" 104,

וואס "טוב וישר ה'" 103 און "כל דרכיו משפט גו' צדיק וישר הוא" 104,

English translation 861

consequently the dwelling place is established through the fact that the person also walks in His ways,

במילא ווערט די דירה אויפגעטאן דורך דעם וואס אויך דער מענטש איז מהלך בדרכיו,

English translation 862

"just as the Holy One, blessed be He, is called Gracious, so too you be gracious etc." 105 and the like,

"מה הקב"ה נקרא חנון אף אתה הי' חנון כו'" 105 וכיו"ב,

English translation 863

and one must implement this in all places and situations,

און מען דארף עס דורכפירן אין אלע ערטער ומצבים,

English translation 864

"from Hodu to Cush".

"מהודו ועד כוש".

English translation 865

And when a person only desires,

און ווען דער מענטש וויל נאר,

English translation 866

he is given the powers to implement this in actuality,

האט מען אים געגעבן די כוחות דאס צו דורכפירן בפועל,

English translation 867

for "I do not ask... except according to their power" 106.

ווארום "איני מבקש כו' אלא לפי כוחן" 106.

English translation 868

And every thought, speech, and deed that a Jew grasps and does,

און יעדער מחשבה ודיבור ומעשה וואס א איד כאפט אריין און טוט,

English translation 869

utilizing every moment that the Creator creates for the honor of the Holy One, blessed be He

אויסנוצנדיק יעדן רגע וואס דער אויבערשטער באשאפט לכבודו של הקב"ה

English translation 870

(and that it should not be “for naught”) –

(און עס זאל ניט זיין "לבטלה") –

English translation 871

hastens even more the true and complete redemption,

איז נאך מערער ממהר די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 872

when it will be “For then I will turn to the peoples a pure language, that they may all call upon the name of Hashem, to serve Him with one accord”107,

ווען עס וועט זיין "אז אהפוך אל עמים שפה ברורה לקרוא כולם בשם ה' לעבדו שכם אחד" 107,

English translation 873

until “and the kingdom shall be Hashem’s”108,

ביז "והיתה לה' המלוכה" 108,

English translation 874

since “the glory of Hashem shall be revealed, and all flesh shall see”109,

היות אז "ונגלה כבוד ה' וראו כל בשר גו'" 109,

English translation 875

then all creations will see G‑dliness here below,

אז אלע באשעפענישן וועלן זען ג-טלעכקייט דא למטה,

English translation 876

and “they willingly accepted His kingship upon themselves”110,

און "מלכותו ברצון קיבלו עליהם" 110,

English translation 877

not merely dominion, which is by necessity, but rather “kingship,” which is by will111.

ניט נאר ממשלה וואס איז בהכרח נאר "מלוכה" וואס איז ברצון 111.

English translation 878

And in the language of the Rambam112 –

ובלשון הרמב"ם 112 –

English translation 879

that every good thought, speech, and deed tips “himself and the entire world to the scale of merit and brings salvation and deliverance to him and to them.”

אז יעדער מחשבה ודיבור ומעשה טובה איז מכריע "עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות וגרם לו ולהם תשועה והצלה".

English translation 880

And simply –

ובפשטות –

English translation 881

to bring down speedily, in our very days, the true and complete redemption through our righteous Mashiach,

אַראָפֿברענגען במהרה בימינו ממש די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 882

“now.”

"נאו".

English translation 883

It was mentioned earlier

מ'האט דערמאנט פריער

English translation 884

(in the general talk)

(סכ"ה)

English translation 885

what our Sages, of blessed memory, say94,

וואס חז"ל זאגן 94,

English translation 886

that every Jew is a “full world,”

אז יעדער איד איז אן "עולם מלא",

English translation 887

and such a full world as Adam was,

און אזא עולם מלא ווי אדם הראשון איז געווען,

English translation 888

as if the entire world consists of nothing more than him alone.

כאילו ווי די גאנצע וועלט באשטייט מערניט ווי פון אים אליין.

English translation 889

And this is also connected with that which “a person is obligated to say, ‘For my sake the world was created’”94,

וואס דאס איז דאך אויך פארבונדן דערמיט וואס "חייב אדם לומר בשבילי נברא העולם" 94,

English translation 890

and regarding this –

ועד"ז –

English translation 891

“the entire world was only created to accompany this one”113.

"כל העולם כולו לא נברא אלא לצוות לזה" 113.

English translation 892

And the plain meaning of this is not that a person should stand in a movement of arrogance, heaven forbid;

וואס דער פשט אין דעם איז דאך ניט אז א מענטש דארף שטיין אין א תנועה של גאוה ח"ו;

English translation 893

arrogance is indeed a repulsive thing,

גאוה איז דאך א דבר המאוס,

English translation 894

as the Gemara says in Sotah114,

ווי די גמרא זאגט אין סוטה 114,

English translation 895

that regarding an arrogant person it says, “I and he cannot dwell together, etc.,”

אז בנוגע א בעל גאוה שטייט "אין אני והוא יכולין לדור כו'",

English translation 896

that the Creator cannot be together with him,

אז דער אויבערשטער קען ניט מיט אים זיין צוזאמען,

English translation 897

and especially since the wording is “a person is obligated to say, etc.”

ובפרט אז דער לשון איז "חייב אדם לומר כו'".

English translation 898

Rather, the plain meaning of this is,

נאר דער פשט בזה איז,

English translation 899

that each one must know the responsibility that lies upon him,

אז יעדערער דארף וויסן די אחריות וואס ליגט אויף אים,

English translation 900

that the entire world is dependent on his conduct in thought, speech, and deed.

אז די גאנצע וועלט איז תלוי אין זיין הנהגה במחשבה דיבור ומעשה.

English translation 901

And in this is the emphasis “a person is obligated to say,”

און אין דעם איז די הדגשה "חייב אדם לומר",

English translation 902

because this is not merely a matter that is “beyond the letter of the law,”

ווייל דאס איז ניט נאר אן ענין וואס איז "לפנים משורת הדין",

English translation 903

consequently it is dependent on his will,

במילא איז עס תלוי ברצונו,

English translation 904

whether he wants to conduct himself “beyond the letter of the law” or not;

צי ער וויל זיך פירן "לפנים משורת הדין" אדער ניט;

English translation 905

rather, it is a complete obligation,

נאר דאס איז א חיוב גמור,

English translation 906

that he should “say” and instill within himself several times,

אז ער זאל "זאגן" און אריינזאגן אין זיך כמה פעמים,

English translation 907

until it becomes a part and directive in his daily life,

ביז עס וועט ווערן א חלק והוראה בחייו היום-יומיים,

English translation 908

that he must conduct himself in such a manner that for his sake it is worthwhile that the entire world be created.

אז ער דארף זיך פירן באופן כזה אז בשבילו איז כדאי אז ס'זאל באשאפן ווערן די גאנצע וועלט.

English translation 909

.ל

English translation 910

And this matter is also connected with one of the lessons from the Megillat Esther:

וואס אויך דער ענין איז פארבונדן מיט איינעם פון די לימודים פון מגילת אסתר:

English translation 911

In the Megillah it is related,

אין דער מגילה ווערט דערציילט,

English translation 912

that every Jew is from “the people of Mordechai”115,

אז יעדער איד איז פון "עם מרדכי" 115,

English translation 913

i.e., he conducts himself as Mordechai conducts himself,

ד.ה. ער פירט זיך ווי מרדכי פירט זיך,

English translation 914

in the manner of “he did not bow nor prostrate himself”116 –

באופן פון "לא יכרע ולא ישתחוה" 116 –

English translation 915

which is the same matter as the contemplation that “for my sake the world was created.”

וואס דאס איז דער זעלבער ענין ווי די התבוננות אז "בשבילי נברא העולם".

English translation 916

From this it is understood,

דערפון איז פארשטאנדיק,

English translation 917

that the same thing applies also regarding the other conducts of Mordechai that are related in the Megillah –

אז די זעלבע זאך איז אויך בנוגע די אנדערע הנהגות פון מרדכי וועלכע ווערן דערציילט אין מגילה –

English translation 918

that in them as well there is a directive for every Jew.

אז אויך אין זיי איז. פאראן א הוראה פאר יעדן אידן.

English translation 919

In general, there were certainly many matters regarding Mordechai,

בכלל זיינען דאך זיכער געווען כמה וכמה ענינים ביי מרדכי,

English translation 920

matters that are connected with the fact that he was one of the Sanhedrin117 and the like.

ענינים וואס זיינען פארבונדן דערמיט וואס ער איז געווען איינער פון די סנהדרין 117 וכיו"ב.

English translation 921

But there are specific matters about which the Megillah relates explicitly, or in great brevity and by hint –

אבער עס זיינען פאראן געציילטע ענינים וועגן וועלכע די מגילה דערציילט בפירוש אדער בקיצור גדול וברמז –

English translation 922

and the Midrashim of our Sages, of blessed memory, explain them. It is understood,

ומדרשי חז"ל זיינען דאס מפרש. איז מובן,

English translation 923

that from the matters that the Torah has revealed to us,

אז פון די ענינים וואס תורה האט אונז מגלה געווען,

English translation 924

there is certainly a directive for everyone.

איז זיכער פאראן א הוראה פאר יעדערן.

English translation 925

That is, since every Jew,

ד.ה. היות אז יעדער איד,

English translation 926

“from youth to elder, children and women,”

"מנער ועד זקן טף ונשים",

English translation 927

belongs to “the people of Mordechai,”

באלאנגט צו "עם מרדכי",

English translation 928

Mordechai has already opened the way for him in all these matters,

האט שוין מרדכי געעפנט דעם וועג פאר אים אין די אלע ענינים,

English translation 929

so that he too can, with his powers

אזוי אז אויך ער זאל קענען מיט זיינע כוחות

English translation 930

(which do not reach the powers of Mordechai)

(וואס קומען ניט צו די כוחות פון מרדכי)

English translation 931

attain and accomplish these matters.

צוקומען און אויפטאן די ענינים.

English translation 932

And especially since this is written in Megillat Esther,

ובפרט אז דאס איז געשריבן אין מגילת אסתר,

English translation 933

which is a part of the Torah that “will never be exchanged”118,

וואס איז א חלק פון תורה וואס "לא תהי' מוחלפת" 118,

English translation 934

and especially the section of the laws in Megillat Esther,

ובפרט דער חלק ההלכות אין מגילת אסתר,

English translation 935

which are eternal both as Torah119 and as a Megillah and as a narrative and as a reading, etc.

וואס זיי זיינען נצחיים סיי אלס תורה 119 סיי אלס מגילה סיי אלס סיפור און סיי אלס קריאה וכו'.

English translation 936

One of the matters that is related about Mordechai is,

איינער פון די ענינים וואס ווערט דערציילט וועגן מרדכי איז,

English translation 937

that he was “sitting in the king’s gate”120.

אז ער איז געווען "יושב בשער המלך" 120.

English translation 938

He was a minister to the king121,

ד.ה. ער איז געווען א שר ביים מלך 121,

English translation 939

the king who was a ruler over the entire globe122,

דעם מלך וואס איז געווען א מושל בכיפה 122,

English translation 940

not only regarding "place" that he was king over all the provinces,

ניט נאר בנוגע צו "מקום" אז ער איז געווען קעניג איבער אלע מדינות,

English translation 941

but also over all types of people,

נאר אויך איבער אלע סוגי בני אדם,

English translation 942

as brought earlier the contrast in "Hodu and Cush",

ווי געבראכט פריער דעם אפשטייטש אין "הודו ועד כוש",

English translation 943

that he ruled both over those who have the qualities of "Hodu",

אז ער האט מולך געווען סיי אויף די וואס האבן די תכונות פון "הודו",

English translation 944

from the term splendor and glory,

מלשון הוד והדר,

English translation 945

and over those who have the qualities of "Cush",

סיי אויף די וואס האבן די תכונות פון "כוש",

English translation 946

from the term black –

מלשון שחר –

English translation 947

and all the qualities in between.

וכל בעלי התכונות שבנתיים.

English translation 948

It follows,

קומט אויס,

English translation 949

that Mordechai was a minister to a king who ruled over all types of people.

אז מרדכי איז געווען א שר ביי א מלך וואס האט מושל געווען אויף אלע סוגי בני אדם.

English translation 950

Consequently it is understood from this,

במילא איז דערפון מובן,

English translation 951

that although "we are still servants of Achashverosh"123, every Jew can be a "sitter in the king's gate",

אז כאטש "אכתי עבדי אחשורוש אנן" 123 קען יעדער איך זיין א "יושב בשער המלך",

English translation 952

up to a "viceroy to the king"!

ביז צו א "משנה למלך"!

English translation 953

For indeed it is "servants of Achashverosh are we", but not in a manner that one is an actual servant to Achashverosh, Heaven forbid,

ווייל ס'איז טאקע "עבדי אחשורוש אנן" אבער ניט באופן אז מען איז אן עבד ממש צו אחשורוש ח"ו,

English translation 954

as it is written124 "for the children of Israel are servants to Me, they are My servants" –

ווי עס שטייט 124 "כי לי בני ישראל עבדים עבדי הם" –

English translation 955

"and not servants to servants"125,

"ולא עבדים לעבדים" 125,

English translation 956

and "My writ precedes"126.

און "שטרי קודם" 126.

English translation 957

That is:

ד.ה.:

English translation 958

That which "servants of Achashverosh are we" pertains only to matters of "the law of the kingdom is law"127,

דאס וואס "עבדי אחשורוש אנן" איז נוגע בלויז אין ענינים פון "דינא דמלכותא דינא" 127,

English translation 959

regarding which there is a difference between one country and another;

וואס בנוגע לזה איז פאראן א חילוק בין מדינה למדינה;

English translation 960

but regarding matters of Judaism128 –

אבער בנוגע ענינים פון אידישקייט 128 –

English translation 961

they are "My servants",

איז "עבדי הם",

English translation 962

servants of the Most High,

דעם אויבערשטנ'ס. עבדים,

English translation 963

and one is a "sitter in the king's gate" up to a "viceroy to the king".

און מ'איז א "יושב בשער המלך" ביז א "משנה למלך".

English translation 964

Parenthetical remark:

מאמר המוסגר:

English translation 965

Since the matter of "the law of the kingdom is law" was mentioned, which differs in each and every country according to its law –

היות מען האט דערמאנט דעם ענין פון "דינא דמלכותא דינא" וואס איז אנדערש בכל מדינה ומדינה לפי הדין שלה –

English translation 966

this is the place to caution about a matter that was discussed previously.

איז כאן המקום צו באווארענען אן ענין וואס האט זיך גערעדט בפעם קודמת.

English translation 967

It was discussed129 regarding the virtue of having printed a Tanya throughout an entire country,

מען האט גערעדט 129 וועגן דער מעלה דערפון וואס מען האט אפגעדרוקט א תניא אין א גאנצער מדינה,

English translation 968

and the Tanya was brought into the four cubits of his honor, my father-in-law, the Rebbe, the Nasi of our generation,

און מ'האט געבראכט דעם תניא אין די ד' אמות פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו,

English translation 969

as discussed there at length. And a proof was brought for this that according to Torah every country has an importance in and of itself,

כמדובר שם בארוכה. און מען האט געבראכט א ראי' דערצו אז ע"פ תורה האט יעדער מדינה א חשיבות בפני עצמה,

English translation 970

from that which is stated in the Megillah130,

דערפון וואס עס שטייט אין מגילה 130,

English translation 971

"country and country according to its writing",

"מדינה ומדינה ככתבה",

English translation 972

which proves that every country is a significant thing according to Torah.

וואס דאס באווייזט אז יעדער מדינה איז א דבר חשוב ע"פ תורה.

English translation 973

Now a long time has passed since then,

איז א דורך א זמן רב זינט דאן,

English translation 974

and during this time they "split a hair",

ובמשך זמן זה האט מען "געשפאלטן אַ האָר",

English translation 975

and afterwards "split the split hairs" etc. –

און דערנאך "צושפאלטן די געשפאלטענע האָר" וכו' –

English translation 976

and they did not catch onto a simple question:

און מען האט זיך ניט געכאפט אויף א שאלה פשוטה:

English translation 977

Seemingly, they should have brought a proof that every country has an importance in its own right according to the law from the matter of "the law of the kingdom is law",

לכאורה האט מען געדארפט ברענגען א ראי' אז יעדער מדינה האט א חשיבות בפ"ע ע"פ הלכה פון דעם ענין פון "דינא דמלכותא דינא",

English translation 978

which differs in each and every country!

וואס איז אנדערש בכל מדינה ומדינה!

English translation 979

And the matter was regarding the "provinces" that were in the kingdom of Achashverosh,

און דער ענין איז געווען אין די "מדינות" וואס במלכות אחשורוש,

English translation 980

for although he was the ruler over the entire globe,

ווארום כאטש ער איז געווען מושל בכיפה,

English translation 981

this does not mean that each country did not have its own king, and consequently its own law and statute

מיינט דאך דאס ניט אז יעדער מדינה האט ניט געהאט איר אייגענעם מלך. ובמילא איר אייגענעם חוק ודין

English translation 982

[and as in the time of Pharaoh (who was the ruler over the entire globe131 at the time the Jews were with him132) there were indeed other kings,

[וע"ד ווי בזמן פרעה (וואס ער איז געווען דער מושל בכיפה 131 בשעת אידן זיינען געווען ביי אים 132) זיינען דאך געווען נאך מלכים,

English translation 983

it is just that he was the king of kings].

ס'איז מערניט וואס ער איז געווען דער מלך המלכים].

English translation 984

And the matter of "the law of the kingdom is law" emphasizes the importance of each country in a very strong manner,

און דער ענין פון "דינא דמלכותא דינא" איז מדיגש די חשיבות פון יעדער מדינה אויף זייער א שטארקן אופן,

English translation 985

since from each side of the border

היות אז פון יעדער זייט גבול

English translation 986

(even if the border is like a hair's breadth)

(אפילו אויב דער גבול איז כחוט השערה)

English translation 987

the "law of the kingdom" is different,

איז דער "דינא דמלכותא" אן אנדערער,

English translation 988

and consequently the Torah is also different!

ובמילא איז אויך די תורה אן אנדערער!

English translation 989

So the reason for the matter

איז דער טעם לדבר

English translation 990

(that they did not mention the matter)

(וואס מען האט ניט דערמאנט דעם ענין)

English translation 991

is with an introduction:

בהקדם:

English translation 992

It is written regarding every Jew that "and Your people are all righteous"133,

עס שטייט דאך אויף יעדן אידן אז "ועמך כולם צדיקים" 133,

English translation 993

and the righteous are similar to their Creator134,

און צדיקים דומין לבוראן 134,

English translation 994

we find regarding the Most High,

געפינט מען ביים אויבערשטן,

English translation 995

that He created an entire world,

אז ער האט באשאפן א גאנצע וועלט,

English translation 996

the world was created in its fullness,

עולם על מילואו נברא,

English translation 997

and nevertheless He left over a matter,

און אעפ"כ האט ער איבערגעלאזט אן ענין,

English translation 998

"which God created to do"135 to perfect136.

"אשר ברא אלקים לעשות" 135 לתקן 136.

English translation 999

That is, the Most High initially created in a manner that He "did not finish" in order to give an opportunity and test to those whom He created whether they will grasp that this is a matter whose perfection consists in that He did not finish it – so that one should become a "partner with the Holy One, blessed be He, in the work of creation"137 through that which one will complete it.

ד.ה. דער אויבערשטער האט מלכתחילה באשאפן באופן אז ער האט "ניט דערטאָן" כדי צו געבן א מעגלעכקייט און אויספרואוון די וועלכע ער האט באשאפן צי זיי וועלן זיך כאפן אז דאס איז אן ענין וואס זיין שלימות באשטייט אין דעם וואס ער איז ניט דערטאָן -כדי מען זאל ווערן א "שותף להקב"ה במעשה בראשית" 137 דורך דעם וואס מ'וועט משלים זיין.

English translation 1000

Seemingly, however, this is a tremendous thing –

לכאורה איז דאס אבער א געוואלדיקע זאך –

English translation 1001

to liken oneself to that which "God created to do";

זיך גלייכן דערצו וואס "ברא אלקים לעשות";

English translation 1002

the Most High helped that it is explicit in the Gemara that they conducted themselves in a manner of "to sharpen",

האט דער אויבערשטער געהאלפן אז עס איז מפורש בגמרא אז מ'האט זיך געפירט באופן פון "לחדודי",

English translation 1003

"to sharpen the students with it"138,

"לחדד בה את התלמידים" 138,

English translation 1004

and the like.

וכיו"ב.

English translation 1005

One says something intentionally in order to test the students,

מען זאגט בכוונה א זאך כדי אויסצופרואוון די תלמידים,

English translation 1006

whether during the time one speaks to them they are in the study hall and one catches them for "sharpening" or one goes for a walk in my vineyards and in the vineyards of others etc.

צי בשעת מען רעדט צו זיי געפינען זיי זיך בבית המדרש און מ'כאפט אויף דעם "לחדודי" אדער מ'גייט שפאצירן בכרמי שלי ובכרמים של אחרים וכו'.

English translation 1007

That in these matters, not only did they not say it in order to "sharpen"

וואס אין די ענינים האט מען ניט נאר ניט דערזאגט כדי "לחדודי"

English translation 1008

(as in our case,

(ווי בעניננו,

English translation 1009

that they did not say the matter of "the law of the kingdom is law"),

אז מען האט ניט דערזאגט דעם ענין פון "דינא דמלכותא דינא"),

English translation 1010

but they said the opposite –

נאר זיי האבן געזאגט פארקערט –

English translation 1011

to sharpen!

לחדודי!

English translation 1012

Since we are in the days of Purim –

וויבאלד אז מען שטייט בימי הפורים –

English translation 1013

there is an example of this from a matter that is connected to the days of Purim:

איז פאראן א דוגמא לזה פון אן ענין וואס איז פארבונדן מיט ימי הפורים:

English translation 1014

The Midrash139 relates that "Rabbi Akiva was sitting and expounding and the students dozed off,140

דער מדרש 139 דערציילט אז "רבי עקיבא הי' יושב ודורש ונתנמנמו התלמידים 140,

English translation 1015

he wanted to arouse them,

בעא לערערה יתהון,

English translation 1016

he said: What did Esther see that she should rule over one hundred and twenty-seven provinces? Rather, the Holy One, blessed be He, brought Esther, who was the granddaughter of Sarah who lived one hundred and twenty-seven years, to rule over one hundred and twenty-seven provinces."

אמר מה ראתה אסתר שתמלוך על שבע ועשרים ומאה מדינה אלא כךרק הקב"ה תבא אסתר שהיתה בת בתה של שרה שחיתה שבע ועשרים ומאה שנה ותמלוך על שבע ועשרים ומאה מדינה".

English translation 1017

And this is a tremendous thing:

וואס דאס איז א געוואלדיקע זאך:

English translation 1018

The Torah of truth certainly does not wish to relate a deficiency of a person in general and of a Jew in particular,

תורת אמת וויל דאך ניט דערציילן בגנות פון א מענטשן בכלל און פון א אידן בפרט,

English translation 1019

and especially regarding the students of Rabbi Akiva. Since the Torah relates it,

און אויף תלמידי ר' עקיבא במיוחד. איז היות אז תורה דערציילט עס,

English translation 1020

it is proven that with this they wish to teach something.

איז מוכח אז דערמיט וויל מען עפעס באווארענען.

English translation 1021

Rabbi Akiva was like Moses our teacher in his generation.141 And moreover,

ר' עקיבא איז דאך געווען כמשה רבינו בדורו 141. און נאכמער,

English translation 1022

the Gemara relates in Menachot142 "When Moses ascended on high...

די גמרא דערציילט אין מנחות 142 "בשעה שעלה משה למרום...

English translation 1023

He said to him

אמר לו

English translation 1024

(the Holy One, blessed be He, to Moses)

(הקב"ה למשה)

English translation 1025

There is a man who will exist at the end of several generations, and Akiva ben Yosef is his name, who will expound upon every thorn and thorn mounds and mounds of laws,

אדם אחד יש שעתיד להיות בסוף כמה דורות ועקיבא בן יוסף שמו שעתיד לדרוש על כל קוץ וקוץ תילין ותילין של הלכות,

English translation 1026

He said before Him: Master of the Universe,

אמר לפניו רבש"ע,

English translation 1027

show him to me,

הראהו לי,

English translation 1028

He said to him,

אמר לו,

English translation 1029

turn back,

חזור לאחוריך,

English translation 1030

he went and sat at the end of eight rows and did not know what they were saying,

הלך וישב בסוף שמונה שורות ולא הי' יודע מה הן אומרים,

English translation 1031

his strength weakened,

תשש כוחו,

English translation 1032

when he reached one matter,

כיון שהגיע לדבר אחד,

English translation 1033

his students said to him: My teacher, from where do you have this?

אמרו לו תלמידיו רבי מנין לך,

English translation 1034

He said to them: It is a law given to Moses at Sinai,

אמר להן הלכה למשה מסיני,

English translation 1035

his mind was set at ease"

נתיישבה דעתו"

English translation 1036

(of Moses).

(של משה).

English translation 1037

And here it is about the students of Rabbi Akiva,

און דא רעדט זיך וועגן תלמידי ר' עקיבא,

English translation 1038

that since "all are according to Rabbi Akiva"143 it turns out,

וואס היות אז "כולהו אליבא דרע"ק" 143 קומט אויס,

English translation 1039

that the entire generation were his students,

אז דער גאנצער דור זיינען געווען תלמידיו,

English translation 1040

and among them were twenty-four thousand students144 who were his select students,145

און צווישן זיי זיינען געווען כ"ד אלף תלמידים 144 וואס זיינען געווען די תלמידים מובחרים שלו 145,

English translation 1041

and among them themselves,

און צווישן זיי גופא,

English translation 1042

when Rabbi Akiva was expounding in the study hall,

בשעת ר' עקיבא האט דורש געווען בבית המדרש,

English translation 1043

which was a limited place,

וואס איז געווען א מקום מוגבל,

English translation 1044

and had an entrance and a guard at the entrance146 –

און האט געהאט א פתח און א שומר הפתח 146 –

English translation 1045

it is understood,

איז מובן,

English translation 1046

that there were the choicest of the choicest among his students,

אז דארט זיינען געווען די מובחרים שבמובחרים שבין תלמידיו,

English translation 1047

and nevertheless the Midrash relates that "the students dozed off"!

און אעפ"כ דערציילט דער מדרש אז "נתנמנמו התלמידים"!

English translation 1048

Why does the Midrash need to relate this?!

צוליב וואס דארף עס דער מדרש דערציילן?!

English translation 1049

Rather, in this there is a small consolation regarding the later generations:

נאר אין דעם איז פאראן א נחמה פורתא לגבי הדורות הבאים:

English translation 1050

When there will come one who is a "small one"

בשעת עס וועט קומען איינער וואס איז א "קטן"

English translation 1051

(a little one)

(א פיצל)

English translation 1052

compared to Rabbi Akiva,

לגבי ר' עקיבא'ן,

English translation 1053

and will protest:

און וועט מאנען:

English translation 1054

How is it possible! He says something that is not his,

הייתכן! ער זאגט א זאך וואס איז ניט זיינע,

English translation 1055

rather he took it from books –

נאר ער האט דאס גענומען פון ספרים –

English translation 1056

is it possible that they sleep during the matter?!

איז הייתכן אז מען שלאפט בשעת מעשה?!

English translation 1057

The Midrash says about this,

זאגט אויף דעם דער מדרש,

English translation 1058

he should not become haughty...

ער זאל זיך ניט איבערנעמען...

English translation 1059

Because it is "already it was in the world,"147

ווייל ס'איז "כבר הי' לעולמים" 147,

English translation 1060

not only among people like you. Rather also among those greater than you,

ניט נאר ביי אנשים כערכך. נאר אויך ביי גרעסערע פון דיר,

English translation 1061

up to those incomparably greater,

ביז גרעסערע שלא בערך,

English translation 1062

like Rabbi Akiva.

ווי ר' עקיבא.

English translation 1063

And regarding our matter –

ובנוגע לעניננו –

English translation 1064

one sees,

זעט מען,

English translation 1065

that Rabbi Akiva used a matter of "sharpening" in order to awaken the public from sleep.

אז ר' עקיבא האט זיך גענוצט מיט אן ענין של "לחדודי" כדי אויפצואוועקן דעם ציבור פון שלאף.

English translation 1066

Seemingly, he could have approached himself

לכאורה האט ער דאך געקענט צוגיין אליין

English translation 1067

(or told a student to approach)

(אדער הייסן א תלמיד צוגיין)

English translation 1068

the public and given a tap on the shoulder and the like.

צו דעם ציבור און א קלאפ טאן אויף דער פלייצע וכיו"ב.

English translation 1069

It seems,

זעט אויס,

English translation 1070

that this also would not have helped,

אז דאס וועלט אויך ניט געהאלפן,

English translation 1071

otherwise he would have done it. Because simply it is an astonishing thing, how can one use the Torah as a "hatchet to chop with it,"148

א ניט וואלט ער דאס געטאן. ווייל בפשטות איז א דבר תמוה ווי קען מען נוצן די תורה אלס "קרדום לחתך בה" 148,

English translation 1072

in order to awaken from sleep –

כדי אויפצואוועקן פון שלאף –

English translation 1073

one must say that there was no other advice...

מוז מען זאגן אז קיין אנדער עצה איז ניט געווען...

English translation 1074

Since these are the students of Rabbi Akiva,

איז היות אז דאס זיינען תלמידי ר' עקיבא,

English translation 1075

one can arouse them only through a matter of Torah;

קען מען זיי מעורר זיין נאר דורך א דבר תורה;

English translation 1076

but since regarding Torah they also sleep,

נאר היות אז ביי תורה שלאפן זיי אויך,

English translation 1077

therefore he said to them an astonishing matter,

דעריבער האט ער זיי געזאגט אן ענין תמוה,

English translation 1078

that would shake them up.

וואס זאל זיי אויפטרייסלען.

English translation 1079

He said to them,

האט ער זיי געזאגט,

English translation 1080

as mentioned,

כאמור,

English translation 1081

the matter of "What did Esther see etc."

דעם ענין פון "מה ראתה אסתר כו'".

English translation 1082

And about this one finds in the Midrash regarding Rabbi149 "Rabbi was sitting and expounding and the public dozed off,

ועד"ז געפינט מען אין מדרש בנוגע לרבי 149 "רבי הי' יושב ודורש ונתנמנם הציבור,

English translation 1083

he wanted to arouse them, he said: A woman gave birth in Egypt to six hundred thousand in one womb,"

ביקש לעוררן אמר ילדה אשה אחת במצרים ששים רבוא בכרס אחד",

English translation 1084

and later explained "this is Yocheved who gave birth to Moses who is equivalent to six hundred thousand."

און האט שפעטער מסביר געווען "זו יוכבד שילדה את משה ששקול כנגד ששים ריבוא".

English translation 1085

Thus far the parenthetical statement,

עד כאן מאמר המוסגר,

English translation 1086

and may it be that one will not need to return to this further.

און הלואי אז מ'זאל ניט דארפן מער זיך אומקערן דערצו.

English translation 1087

Regarding our matter:

בנוגע לעניננו:

English translation 1088

Since every one of the Jewish people belongs to "the people of Mordechai,"

היות אז יעדערער פון עם ישראל באלאנגט צו "עם מרדכי",

English translation 1089

he must know that he is "one who sits in the king's gate."

דארף ער וויסן אז ער איז א "יושב בשער המלך".

English translation 1090

First of all, every Jew sits at the gate of the King of the world,

צום אלעם ערשטן איז יעדער איד יושב בשער מלכו של עולם,

English translation 1091

because the King of the world wants and gives him the power to carry out "from Hodu to Kush" the intention of "to make for Him, blessed be He, a dwelling place in the lower realms."

ווייל מלכו של עולם וויל און גיט אים דעם כח ער זאל דורכפירן "מהודו ועד כוש" די כוונה פון "לעשות לו ית' דירה בתחתונים".

English translation 1092

From this it is derived

דערפון ווערט נשתלשל

English translation 1093

("they were derived from them" 150)

("נשתלשלו מהן" 150)

English translation 1094

that every Jew becomes a "sitter at the gate of the king" simply in this physical world:

אז יעדער איד ווערט א "יושב בשער המלך" בפשטות בעולם הזה הגשמי:

English translation 1095

Either this is "at the gate of the king" simply,

אדער דאס איז "בשער המלך" בפשטות,

English translation 1096

that the Almighty has placed him in such a situation and condition,

אז דער אויבערשטער האט אים אריינגעשטעלט אין אזא מעמד ומצב,

English translation 1097

that he can have influence on the governance of the entire country or "state" or city or neighborhood;

אז ער קען האבן א השפעה אויף הנהגת כל המדינה אדער "סטייט" אדער שטאט אדער שכונה;

English translation 1098

or this can be in the matter of "that every man should rule in his own house" 151,

אדער דאס קען זיין אין דעם ענין פון "להיות כל איש שורר בביתו" 151,

English translation 1099

that he is a "sitter at the gate of the king" of his four cubits. For if he himself

אז ער איז "יושב בשער המלך" פון זיינע ד' אמות. וואס אויב ער אליין

English translation 1100

(the person)

(דער אדם)

English translation 1101

is a "full world",

איז אן "עולם מלא",

English translation 1102

then certainly his place of dwelling is also a "full world".

איז דאך זיכער מקום דירתו אויך אן "עולם מלא".

English translation 1103

[And as the law 152 is regarding a sukkah,

[און ווי דער דין 152 איז ביי סוכה,

English translation 1104

which is a temporary dwelling,

וואס איז א דירת עראי,

English translation 1105

that it must be able to contain at least "his head and most of him" of the person dwelling in it,

אז זי דארף קענען האלטן אין זיך עכ"פ "ראשו ורובו" פון דעם אדם הדר בה,

English translation 1106

from which it is understood a fortiori regarding a "permanent dwelling",

וואס מזה מובן בק"ו בנוגע צו א "דירת קבע",

English translation 1107

that it too must be larger than the one who "dwells within it" and be able to include him].

אז אויך זי דארף זיין גרעסער פון דעם "דר בתוכה" און אים קענען כולל זיין].

English translation 1108

And the lesson from this, that every Jew knows that he is a "sitter at the gate of the king", is:

וואס די הוראה דערפון וואס יעדער איד ווייס אז ער איז א "יושב בשער המלך" איז:

English translation 1109

It is a certain thing that what I am a "sitter at the gate of the king" is by Divine Providence,

עס איז א זיכערע זאך אז דאס וואס א איך איז א "יושב בשער המלך" איז בהשגחה פרטית,

English translation 1110

for the sake of the true purpose of carrying out the supernal intention.

צוליב דעם תכלית האמיתי פון אויספירן די כוונה העליונה.

English translation 1111

And this is similar to what was with Queen Esther, that Mordechai said to her 153 "And who knows if for such a time you have attained royalty."

און ע"ד ווי דאס איז געווען ביי אסתר המלכה אז מרדכי האט איר געזאגט 153 "ומי יודע אם לעת כזאת הגעת למלכות".

English translation 1112

Regarding Esther,

בנוגע צו אסתר,

English translation 1113

there was with him a doubt whether this was her purpose or not

איז געווען ביי אים א ספק צי דאס איז איר כוונה אדער ניט

English translation 1114

(as he says "and who knows"),

(ווי ער זאגט (ומי יודע"),

English translation 1115

but regarding himself,

אבער בנוגע צו זיך אליין,

English translation 1116

Mordechai was certain,

איז מרדכי געווען זיכער,

English translation 1117

that what he was "with the exile that was exiled" 154 and later became a "sitter at the gate of the king" up to a "viceroy to the king" –

אז דאס וואס ער איז געווען "עם הגולה אשר הגלתה" 154 און איז שפעטער געווארן א "יושב בשער המלך" ביז צו א "משנה למלך" –

English translation 1118

is certainly by intention from Above.

איז זיכער בכוונה מלמעלה.

English translation 1119

And this is similar regarding the service of each one:

ועד"ז בנוגע לעבודת כל אחד:

English translation 1120

When it comes to the purpose of another in the world,

ווען עס רעדט זיך וועגן יענעמ'ס תכלית אין וועלט,

English translation 1121

although one knows that it is "to make for Him, blessed be He, a dwelling place in the lower realms",

איז כאטש מען ווייס אז דאס איז "לעשות לו ית' דירה בתחתונים",

English translation 1122

one does not know what is the mitzvah that he should "be more careful with",

ווייס מען אבער ניט וואס איז די מצוה דהוה זהיר בי' טפי,

English translation 1123

similar to "a person does not know what is in the heart of his fellow" 155;

ע"ד "אין אדם יודע מה בלבו של חבירו" 155;

English translation 1124

but regarding himself, each one knows what is his mitzvah that he should "be more careful with" 156,

אבער בנוגע צו זיך אליין ווייס יעדערער וואס איז זיין מצוה דבה הוה "זהיר טפי" 156,

English translation 1125

or the mitzvah that "your father...

אדער די מצוה וואס "אבוך...

English translation 1126

be more careful with"

זהיר טפי"

English translation 1127

(for the conduct of "your father" has an influence on him,

(וואס די הנהגה פון "אבוך" האט א השפעה אויף אים,

English translation 1128

as it is stated regarding Mordechai himself 157,

ווי עס שטייט בנוגע צו מרדכי עצמו 157,

English translation 1129

"son of Yair, son of Shimi, son of Kish, a Benjamite") –

"בן יאיר בן שמעי בן קיש איש ימיני") –

English translation 1130

and this is,

און דאס איז,

English translation 1131

that he must act at the gate of the king and in the house of the king and with the king himself.

אז ער דארף אויפטאן בשער המלך ובבית המלך און אין דעם מלך אליין.

English translation 1132

And this is the particular lesson of the Megillah which is an eternal instruction for all times:

און דאס איז דער לימוד פרטי פון דער מגילה וואס איז א הוראה נצחית לכל הזמנים:

English translation 1133

He who is a "sitter at the gate of the king" simply,

דער וואס איז "יושב בשער המלך" בפשטות,

English translation 1134

must act in the entire country. And since he was placed there from Above by Divine Providence,

דארף אויפטאן אין דער גאנצער מדינה. און וויבאלד מ'האט אים דארט אריינגעזעצט מלמעלה בהשגחה פרטית,

English translation 1135

"who knows if for such a time you have attained royalty"!

איז "מי יודע אם לעת כזאת הגעת למלכות"!

English translation 1136

Regarding the second, there can indeed be a doubt,

ביים צווייטן קען טאקע זיין א ספק,

English translation 1137

but he himself must do it with certainty,

אבער ער אליין דארף עס טאן מיט א וודאות,

English translation 1138

as we learn from how Esther conducted herself,

ווי מ'לערנט אפ דערפון ווי אסתר האט זיך געפירט,

English translation 1139

when she placed her entire situation and condition in danger,

ווען זי האט אריינגעשטעלט איר גאנצן מעמד ומצב אין סכנה,

English translation 1140

just to carry out the will of the King of the world.

אבי דורכצופירן דעם רצון פון מלכו של עולם.

English translation 1141

And this is similar regarding one who has influence on a part of the country,

ועד"ז איז בנוגע איינעם וואס האט א השפעה אויף א חלק פון דער מדינה,

English translation 1142

down to one who has influence on his "full world" in the most extreme contraction,

ביז דער וואס האט א השפעה אויף זיין "עולם מלא" בצמצום הכי גדול,

English translation 1143

no more than on his family and so forth –

מערניט ווי במשפחתו וכיו"ב –

English translation 1144

that he too essentially has an effect on the entire world,

וואס אויך ער האט בעצם ווירקונג על כל העולם כולו,

English translation 1145

according to the well-known ruling of the Rambam 112 that through one action, etc., "he tips himself and the entire world to the scale of merit and brings to him and to them deliverance and salvation."

כפסק דין הרמב"ם הידוע 112 אז ע"י מעשה אחד כו' "הכריע את עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות ומביא לו ולהם תשועה והצלה".

English translation 1146

May it be His will,

ויהי רצון,

English translation 1147

that the service be joined with "relief and deliverance will arise for the Jews from another place" 153,

אז די עבודה זאל מצטרף ווערן מיטן "ריוח והצלה יעמוד ליהודים ממקום אחר" 153,

English translation 1148

which would have been even if he had not done it

וואס וואָלט געווען אפילו ער וואלט עס ניט געטאן

English translation 1149

(but then it would have been "and you and your father's house will perish" 153,

(נאר דאן וואלט געווען "ואת ובית אביך תאבדו" 153,

English translation 1150

i.e., he would have lost the merit –

ד.ה. ער וואָלט פארלארן דעם זכות –

English translation 1151

as is known the explanation and story about this from the Rebbe Maharash,

כידוע דער פירוש וסיפור בזה פון דעם רבי'ן מהר"ש,

English translation 1152

author of the aphorism "initially, go over" 158,

בעל הפתגם ד"לכתחילה אריבער" 158,

English translation 1153

which was transmitted by my revered father-in-law, the Rebbe, leader of our generation 159).

וואס איז איבערגעגעבן געווארן ע"י כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו 159).

English translation 1154

And then there will be the "document of redemption from redemption" 160,

און דאן וועט זיין דער "מסמך גאולה לגאולה" 160,

English translation 1155

in a manner of "immediately, literally",

אין אן אופן פון "תיכף ממש",

English translation 1156

"and immediately they are redeemed" 161 –

"ומיד הן נגאלין" 161 –

English translation 1157

since the entire world has been tipped to the scale of merit.

היות מ'האט מכריע געווען די גאנצע וועלט לכף זכות.

English translation 1158

And we bring down immediately and at once Mashiach our righteousness,

און מ'ברענגט אראפ תיכף ומיד משיח צדקנו,

English translation 1159

and we stand together with him,

און מ'שטייט מיט אים צוזאמען,

English translation 1160

in an instant, like a blink of an eye,

ברגע כמימרי',

English translation 1161

"with the clouds of heaven" 162,

"עם ענני שמיא" 162,

English translation 1162

In the Holy Land,

אין ארץ הקודש,

English translation 1163

"a land which Hashem your G-d looks after constantly, the eyes of Hashem your G-d are upon it from the beginning of the year to the end of the year"163,

"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 163,

English translation 1164

and there specifically in Jerusalem, the holy city,

און דארטן גופא בירושלים עיר הקודש,

English translation 1165

and in Jerusalem itself on the holy mountain,

ובירושלים עצמה בהר הקודש,

English translation 1166

on the Temple Mount,

בהר הבית,

English translation 1167

until "the Sanctuary, Hashem, which Your hands established"164,

ביז אין "מקדש אד' כוננו ידיך" 164,

English translation 1168

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1169

In general, the determination of this year is like the determination of last year,

בכלל איז דאך די קביעות פון שנה זו ווי די קביעות פון שנה שעברה,

English translation 1170

as was discussed several times in the recent farbrengens165.

ווי גערעדט כמה פעמים אין די התוועדויות האחרונות 165.

English translation 1171

What this means regarding the determination of Purim and the Fast of Esther and Shabbat Zachor etc. –

וואס אזוי איז דאס בנוגע צו די קביעות פון פורים און תענית אסתר און שבת זכור וכו' –

English translation 1172

that the determination in the days of the month and the days of the week is the same as last year,

אז די קביעות בימות החודש ובימות השבוע איז די זעלבע ווי בשנה שעברה,

English translation 1173

and as discussed regarding the directives and lessons that can be derived from this in the service of man.

און ווי גערעדט די הוראות ולימודים וואס מען קען דערפון ארויסנעמען בעבודת האדם.

English translation 1174

For everything that a person sees or hears,

ווארום יעדער זאך וואס א איך זעט אדער הערט,

English translation 1175

the Baal Shem Tov says that from it there is a lesson in his service to his Creator166,

זאגט דער בעש"ט אז דערפון איז א הוראה בעבודתו לקונו 166,

English translation 1176

and all the more so matters like Purim and the Fast of Esther and Parshat Zachor etc.

ועאכו"כ ענינים ווי פורים און תענית אסתר און פ' זכור וכו'.

English translation 1177

However, there is an exception in which this year is different from the previous year,

עס איז אבער פאראן אן אויסנאם אין וועלכן היינטיקער יאר איז אנדערש פון דעם פריערדיקן יאר,

English translation 1178

and that is that this is a "leap year",

און דאס איז דערמיט וואס דאס איז א "שנת העיבור",

English translation 1179

and consequently there is also a difference regarding the weekly Torah portion,

ובמילא קומט ארויס אויך א חילוק בנוגע לפרשת השבוע,

English translation 1180

for one must live with the weekly Torah portion

וואס מען דארף דאך לעבן מיט פרשת השבוע

English translation 1181

(according to the teaching of the Alter Rebbe on this167).

(כתורת אדה"ז בזה 167).

English translation 1182

The difference is,

דער חילוק איז,

English translation 1183

that last year Parshat Zachor was on Parshat Tetzaveh,

אז בשנה שעברה איז פרשת זכור געווען בש"פ תצוה,

English translation 1184

and Purim was on Sunday of Parshat Tisa;

און פורים איז געווען ביום ראשון לפ' תשא;

English translation 1185

whereas this year Parshat Zachor was on Parshat Tzav,

משא"כ דעם יאר איז פ' זכור געווען ש"פ צו,

English translation 1186

and Purim is on Sunday of Parshat Shemini.

און פורים איז ביום ראשון לפ' שמיני.

English translation 1187

There was a year

עס איז אבער געווען א יאר

English translation 1188

(a special year)

(א שנה מיוחדת)

English translation 1189

when the determination was exactly like this year in all details,

ווען די קביעות איז געווען אזוי ווי בשנה זו בכל הפרטים,

English translation 1190

including that it was a leap year,

כולל אז ס'איז געווען א שנת העיבור,

English translation 1191

and also the weekly Torah portion was as in this year –

און אויך די פרשת השבוע איז געווען כבשנה זו –

English translation 1192

and that is the year 5700 (1940).

און דאס איז דער יאר ה'ת"ש.

English translation 1193

This year –

וואס דער יאר –

English translation 1194

5700 (1940) –

ה'ת"ש –

English translation 1195

has within it an additional special quality,

האט אין זיך נאך א מעלה מיוחדת,

English translation 1196

because it is the year when my father-in-law, the Rebbe, came to the United States in a permanent manner,

ווייל דאס איז דער יאר ווען כ"ק מו"ח אדמו"ר איז געוקמען קיין ארצות הברית באופן של קביעות,

English translation 1197

and he "opened"168 the work of spreading Judaism and the wellsprings in this country.

און האט "פותח" 168 געווען אין דער עבודה פון הפצת היהדות והמעיינות במדינה זו.

English translation 1198

And although earlier169 my father-in-law, the Rebbe, had also visited this country –

והגם אז אויך פריער 169 האט כ"ק מו"ח אדמו"ר באזוכט במדינה זו –

English translation 1199

the difference between them is understood:

איז אבער מובן ההפרש ביניהם:

English translation 1200

The first time it was not with the intention that it should last a long time170,

בפעם הראשונה איז דאס ניט געווען על מנת עס זאל געדויערן א זמן רב 170,

English translation 1201

but only a visit,

נאר בלויז א ביקור,

English translation 1202

for his "home" remained overseas.

ווארום "ביתו" איז נאך געבליבן מעבר לים.

English translation 1203

It is true that the Gemara says in Eruvin171 regarding a temporary encampment –

איז אמת טאקע אז די גמרא זאגט אין עירובין 171 בנוגע צו א חני' ארעית –

English translation 1204

that if it is "by the word of Hashem they encamped, by the word of Hashem they journeyed"172 –

אז אויב ס'איז "על פי ה' יחנו על פי ה' יסעו" 172 –

English translation 1205

"it is considered as if it were permanent",

"כמאן דקביע להו דמי",

English translation 1206

meaning that anything that is by the word of Hashem has the force of permanence,

ד.ה. אז יעדער זאך וואס איז ע"פ ה' האט אין זיך דעם תוקף פון קביעות,

English translation 1207

even if it is "by day and by night"173 "and two days or a month etc."174,

אפילו אויב דאס איז "יומם ולילה" 173 "און יומיים או חודש גו'" 174,

English translation 1208

and certainly if it is several months

וכ"ש אויב דאס איז כמה חדשים

English translation 1209

(and from this it is also understood regarding the first visit to the USA);

(ומזה מובן אויך בנוגע דעם ביקור בארה"ב בפעם הראשונה);

English translation 1210

however, it is understood,

עס איז אבער מובן,

English translation 1211

that this is not comparable to a matter of actual permanence,

אז דאס איז ניט דומה צו אן ענין של קביעות ממש,

English translation 1212

when his "home" and main residence etc. are located overseas,

בשעת "ביתו" און עיקר הישיבות וכו' געפינען זיך מעבר לים,

English translation 1213

and only he and his escorts are here.

און ער מיט די מלוים שלו זיינען דא.

English translation 1214

However, in the year 5700,

משא"כ בשנת ת"ש,

English translation 1215

he came here in such a manner that this was the "opening" for his work which he performed during the ten years of his life in this world in this country,

איז ער געקומען אהער באופן כזה אז דאס איז געווען דער "פתח" אויף עבודתו אשר עבד במשך די עשר שנים בחיים חיותו בעלמא דין במדינה זו,

English translation 1216

an opening for a work that had no interruption in between

א פתיחה אויף אן עבודה וואס ס'איז ניטא קיין הפסק בינתיים

English translation 1217

(unlike before,

(ניט ווי לפני זה,

English translation 1218

when there was an interruption in between) –

אז עס איז געווען א הפסק בינתיים) –

English translation 1219

and ten years certainly have significance according to halacha etc.,

און עשר שנים האבן דאך א חשיבות ע"פ הלכה וכו',

English translation 1220

as discussed several times,

כמדובר כמה פעמים,

English translation 1221

and all the more so regarding the allusion etc.

וכ"ש וק"ו ע"ד הרמז וכו'.

English translation 1222

Since this year has the same determination as the year 5700,

איז היות אז בשנה זו איז די זעלבע קביעות ווי בשנת ת"ש,

English translation 1223

the importance of the matter and the superiority of the matter is understood.

איז מובן די חשיבות שבדבר ומעלה שבדבר.

English translation 1224

And in continuation of this, the superiority of the determination of this year over the determination of last year will also be explained:

ובהמשך לזה וועט מען אויך מסביר זיין די מעלה פון דער קביעות פון שנה זו אויף דער קביעות פון שנה שעברה:

English translation 1225

Regarding the advantage of a leap year in general,

בנוגע דעם אויפטו פון שנת העיבור בכלל,

English translation 1226

it has already been discussed several times during the year.

האט מען שוין גערעדט כמה פעמים במשך השנה.

English translation 1227

Regarding the advantage of Parshat "Tzav" over Parshat "Tetzaveh" –

בנוגע דעם אויפטו פון פרשת "צו" אויף פרשת "תצוה" –

English translation 1228

it was already discussed on Shabbat175,

האט מען שוין גערעדט בשבת 175,

English translation 1229

and the point in this:

און די נקודה בזה:

English translation 1230

The concept of "Tzav" is "a charge for immediate action and for generations"176,

דער ענין פון "צו" איז א "זירוז מיד ולדורות" 176,

English translation 1231

meaning that here the concept of eternity is emphasized in a special way;

ד.ה. דא איז מודגש דער ענין הנצחיית באופן מיוחד;

English translation 1232

whereas Parshat "Tetzaveh" is like all matters of the Torah,

משא"כ פ' "תצוה" איז ווי אלע עניני התורה,

English translation 1233

which in emphasis and revelation are in one place and time,

וואס בהדגשה ובגלוי זיינען זיי אין איין אָרט וזמן,

English translation 1234

and from this a continuous effect is then drawn throughout all the days of the year and for all the years.

ומזה ווערט דערנאך נמשך א פעולה נמשכת בכל ימות השנה ועל כל השנים.

English translation 1235

Another matter that has not yet been discussed –

נאך אן ענין וועגן וועלכן מען האט נאך ניט גערעדט –

English translation 1236

that this year Purim is on Sunday of Parshat Shemini:

אז בשנה זו איז פורים ביום ראשון לפ' שמיני:

English translation 1237

The concept of the eighth day of the inauguration

דער ענין פון יום השמיני למילואים,

English translation 1238

is the beginning of Parshat Shemini,

איז די התחלה פון פ' שמיני,

English translation 1239

and about this Rashi says177 that "on that day he took ten crowns."

און אויף דעם זאגט רש"י 177 אז "אותו היום נטל עשר עטרות".

English translation 1240

That is, this day contains within itself the quality of "the eighth day" and also the quality of "ten crowns."

ד.ה. דער טאג האט אין זיך די מעלה פון "יום השמיני" און אויך די מעלה פון "עשר עטרות".

English translation 1241

This also has a special connection to the quality of Purim in general.

וואס דאס האט אויך א שייכות מיוחדת צו די מעלה פון פורים בכלל.

English translation 1242

It is known what is stated in Tikkunei Zohar178,

עס איז ידוע וואס עס שטייט אין תקוני זהר 178,

English translation 1243

that Purim is related to "Yom HaKippurim."

אז פורים האט א שייכות צו "יום הכפורים".

English translation 1244

And the connection between them is not only from the aspect of their name,

און די שייכות צווישן זיי איז ניט נאר מצד זייער נאמען,

English translation 1245

but also in the content of the matter,

נאר אויך אין תוכן הענין,

English translation 1246

that both are connected to "Purim,"

אז ביידע זיינען פארבונדן מיט "פורים",

English translation 1247

"lots"179:

"גורלות" 179:

English translation 1248

Both Purim is "on account of the Pur"180 "which is the lot"181,

סיי פורים איז "על שם הפור" 180 "הוא הגורל" 181,

English translation 1249

and on Yom Kippur they made the lots of the goats182,

און סיי יום כפור האט מען געמאכט די גורלות פון די שעירים 182,

English translation 1250

and as explained in many places179 the connection between the lots of Purim and Yom Kippur.

וכמבואר בכ"מ 179 די שייכות צווישן די גורלות פון פורים און יו"כ.

English translation 1251

In addition to this, the precise point is known183,

נוסף לזה איז דאך ידוע דער דיוק 183,

English translation 1252

that "Kippurim" is only "like Purim,"

אז "כפורים" איז בלויז "כמו פורים",

English translation 1253

meaning that "Purim" is the main thing,

ד.ה. אז "פורים" איז דער עיקר,

English translation 1254

and Yom Kippur is like Purim.

און יו"כ איז אזוי ווי פורים.

English translation 1255

From all this it is understood,

וואס מכל זה מובן,

English translation 1256

that the same matters which exist on Yom Kippur,

אז די זעלבע ענינים וועלכע זיינען פאראן ביום כפור,

English translation 1257

also exist on Purim.

זיינען אויך פאראן בפורים.

English translation 1258

The concept of Yom Kippur is,

דער ענין פון יום כפור איז,

English translation 1259

that it is "once a year"184,

וואס ער איז "אחת בשנה" 184,

English translation 1260

and the concept of "once" is

וואס דער ענין פון "אחת" איז

English translation 1261

(as Tosafot185 say) –

(ווי תוספות 185 זאגן) –

English translation 1262

"singular."

"יחידה".

English translation 1263

And in the service of man this is the aspect of self-sacrifice,

ובעבודת האדם איז דאס די בחינה פון מסירת נפש,

English translation 1264

which is the service of Yom Kippur.

וואס דאס איז די עבודה פון יום הכפורים.

English translation 1265

Openly this matter stands with the Kohen Gadol,

בגלוי שטייט דער ענין ביים כהן גדול,

English translation 1266

but afterwards he includes with himself his "tribe, your servant"186 and afterwards "the congregation of Yeshurun,"

אבער דערנאך נעמט ער מיט מיט זיך זיין "שבט משרתך" 186 און דערנאך "לעדת ישורון",

English translation 1267

"the entire assembly of Israel"186.

"כל קהל ישראל" 186.

English translation 1268

And this is the accomplishment of Purim –

און דאס איז דער אויפטו פון פורים –

English translation 1269

that then it stands openly by all Jews,

אז דאן שטייט עס בגלוי ביי אלע אידן,

English translation 1270

"from youth to elder, infants and women"187.

"מנער ועד זקן טף ונשים" 187.

English translation 1271

And as the precise wording of the verse "from youth to elder, infants and women on one day,"

וכדיוק לשון הכתוב "מנער ועד זקן טף ונשים ביום אחד",

English translation 1272

that by all Jews stood openly

אז ביי אלע אידן איז געשטאנען בגלוי

English translation 1273

(in the aspect of "day")

(בבחי' "יום")

English translation 1274

the concept of "one,"

דער ענין פון "אחד",

English translation 1275

the concept of "once a year."

דער ענין פון "אחת בשנה".

English translation 1276

And this is also the reason that all Jews are called in the Megillah by the name "Jews,"

וואס דאס איז דאך אויך דער טעם וואס אלע אידן ווערן אנגערופן אין דער מגילה מיטן נאמען "יהודים",

English translation 1277

which indicates the concept of self-sacrifice,

וואס באווייזט אויפן ענין פון מס"נ,

English translation 1278

as explained in Chassidus188 in many places.

כמבואר אין חסידות 188 בכ"מ.

English translation 1279

To the extent that even Mordechai,

ביז אז אפילו מרדכי,

English translation 1280

who was from the tribe of Benjamin,

וואס ער איז געווען פון שבט בנימין,

English translation 1281

"a Benjamite,"

"איש ימיני",

English translation 1282

is not called throughout the Megillah by the name "Mordechai the Benjamite" or "a Benjamite,"

ווערט ניט אנגערופן בכל המגילה מיטן נאמען "מרדכי הבנימיני" אדער "איש ימיני",

English translation 1283

but specifically by the name "Mordechai the Jew."

נאר דוקא מיטן נאמען "מרדכי היהודי".

English translation 1284

And from this it is drawn to "the people of Mordechai,"

און דערפון ווערט נמשך צו "עם מרדכי",

English translation 1285

to all Jews –

צו אלע אידן –

English translation 1286

that they are also called in the Megillah by the name "Jews,"

אז זיי ווערן אויך אנגערופן אין דער מגילה בשם "יהודים",

English translation 1287

on account of the matter of their self-sacrifice.

על שם דעם ענין המס"נ שלהם.

English translation 1288

And even though one cannot stand in a state of self-sacrifice the entire day,

ואע"פ אז מען קען ניט שטיין אין א תנועה פון מס"נ כל היום כולו,

English translation 1289

for when one lays tefillin for example

ווארום בשעת מען לייגט תפילין עד"מ

English translation 1290

(and "the entire Torah is compared to tefillin"189),

(און "הוקשה כל התורה כולה לתפילין" 189),

English translation 1291

one must be careful that the tefillin not move from their place,

דארף מען דאך אכטונג געבן אז די תפילין זאלן זיך ניט רוקן ממקומם,

English translation 1292

and not divert one's attention from the tefillin,

און ניט מסיח זיין דעתו מהתפילין,

English translation 1293

and to touch the tefillin at specific points during prayer190 etc. etc. –

און ממשמש זיין די תפילין במקומות מסוימים בתפלה 190 וכו' וכו' –

English translation 1294

consequently one cannot stand the entire time in a state of self-sacrifice;

במילא קען מען ניט שטיין די גאנצע צייט אין א תנועה פון מס"נ;

English translation 1295

The advice for this

איז די עצה לזה

English translation 1296

(as is known),

(כידוע),

English translation 1297

is that one stands in the state of self-sacrifice at the beginning of the day,

אז מען שטייט אין דער תנועה פון מס"נ בתחלת היום,

English translation 1298

and the self-sacrifice is in such a manner that it lasts throughout the entire day,

און די מס"ן איז באופן כזה אז עס נעמט דורך כל היום כולו,

English translation 1299

so that all actions during the day are in a manner of self-sacrifice191.

אז אלע פעולות שבמשך היום זיינען אין אן אופן פון מס"נ 191.

English translation 1300

And this is the lesson from the days of Purim for the entire year:

און דאס איז דער לימוד פון ימי הפורים על כל השנה כולה:

English translation 1301

Since regarding Purim it is stated "they will not cease from among the Jews,"

וויבאלד אז בנוגע פורים שטייט "לא יעברו מתוך היהודים גו'",

English translation 1302

it is understood that this does not mean only that when the days of Purim come, they are celebrated;

איז מובן אז דאס מיינט ניט נאר אז ווען עס קומען די טעג פון פורים פראוועט מען זיי;

English translation 1303

it is more than that on these days there is the reading of the Megillah –

עס איז מערניט וואס בימים אלו איז קריאת המגילה –

English translation 1304

but the movement and vitality and addition and "opening" that Purim opens –

אבער די תנועה און חיות און הוספה און "פתיחה" וואס פורים טוט אויף –

English translation 1305

it opens the way for all the days of the year.

עפנט דאס די וועג פאר כל ימות השנה.

English translation 1306

And similar to what was explained above

ובדוגמת המבואר לעיל

English translation 1307

(page 9)

(ס"ט)

English translation 1308

regarding the freedom of "the time of our freedom,"

בנוגע דער חירות פון "זמן חירותינו",

English translation 1309

that it lasts throughout all the days of the year,

אז זי נעמט דורך כל ימות השנה כולה,

English translation 1310

therefore "we mention the Exodus from Egypt" every day,

וואס דעריבער איז "מזכירים יציאת מצרים" בכל יום,

English translation 1311

and twice every day

און פעמיים בכל יום

English translation 1312

(by day and by night)192.

(ביום ובלילה) 192.

English translation 1313

And the festival of Pesach is seven days

וואס חג הפסח איז שבעה ימים

English translation 1314

(and the festival of Sukkot –

(און חג הסוכות –

English translation 1315

eight days),

שמונה ימים),

English translation 1316

and from this it is understood a fortiori regarding the days that are "once a year,"

ומזה מובן בק"ו בנוגע די טעג וואס זיינען "אחת בשנה",

English translation 1317

like Yom Kippur and Shavuot

ווי יום כפור און שבועות

English translation 1318

(which has a connection to Purim,

(וואס האט א שייכות צו פורים,

English translation 1319

when "they fulfilled what they had already accepted"193,

ווען "קיימו מה שקבלו כבר" 193,

English translation 1320

as explained in the additions to Torah Or194)

כמבואר אין די הוספות לתורה אור 194)

English translation 1321

and also Purim –

און אויך פורים –

English translation 1322

that certainly their content is that from it should come forth a continuation for all the days of the year.

אז זיכער איז תוכנם כדי דערפון זאל ארויסקומען א המשכה על כל ימות השנה.

English translation 1323

And in continuation of this comes also the instruction that one has from this that the determination of this year is like the determination of the year 5700,

ובהמשך לזה קומט אויך די הוראה וואס מען האט דערפון וואס די קביעות בשנה זו איז כקביעות שנת ת"ש,

English translation 1324

when there was the "opening,"

ווען עס איז געווען דער "פתח",

English translation 1325

the opening for all matters,

די פתיחה אויף כל הענינים,

English translation 1326

as explained above at length.

כנ"ל בארוכה.

English translation 1327

Since this year the calendar is like that year,

היות אז דעם יאר איז די קביעות כבשנה ההיא,

English translation 1328

it is understood,

איז מובן,

English translation 1329

that now all the matters that were opened then are even more, closer, revealed, and emphasized;

אז יעצט איז נאכמער און נעענטער ובגלוי ובהדגשה כל הענינים וואס מען האט דאן געעפנט;

English translation 1330

And the main thing is the deed196,

והמעשה הוא העיקר 196,

English translation 1331

that from the "remembering" should come the "doing"196,

אז פון דעם "נזכרים" זאל ווערן דעם "נעשים" 196,

English translation 1332

the service of spreading Judaism and the wellsprings with a storm.

די עבודה פון הפצת היהדות והמעיינות מיט א שטורעם.

English translation 1333

Until this brings down the most essential deed,

ביז אז דאס ברענגט אראפ דעם מעשה הכי עיקרי,

English translation 1334

the "document of redemption from redemption to redemption" in a manner that there is no interruption in between –

דעם "מסמך גאולה לגאולה" באופן אז ס'איז ניטא קיין הפסק בינתיים –

English translation 1335

and immediately from the redemption of Purim one dances into the true and complete redemption through Mashiach Tzidkeinu.

און גלייך פון גאולת פורים טאנצט מען אריין אין דער גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 1336

For the future redemption is related to "your wellsprings will spread forth outward"197,

וואס די גאולה העתידה האט דאך א שייכות צו "יפוצו מעיינותיך חוצה" 197,

English translation 1337

that is198 that it is (a)

ד. ה. 198 אז עס איז (א)

English translation 1338

in a manner of "spreading",

באופן של "הפצה",

English translation 1339

and the spreading (b)

און דאס ווערן נפוץ (ב)

English translation 1340

of the wellsprings themselves, and (c)

די מעיינות עצמם, און (ג)

English translation 1341

the spreading is "outward" –

די הפצה איז "חוצה" –

English translation 1342

which was the service of my revered father-in-law, the Rebbe.

וואס דאס איז דאך געווען די עבודה פון כ"ק מו"ח אדמו"ר.

English translation 1343

And this also has a special connection to Purim,

און דאס האט אויך א שייכות מיוחדת צו פורים,

English translation 1344

as explained in Targum Sheni

כמבואר אין תרגום שני

English translation 1345

(on Megillat Esther199)

(אויף מגילת אסתר 199)

English translation 1346

that one of the matters that Haman mentioned regarding the decree is the matter of "immersion in a mikveh",

אז איינער פון די ענינים וואס המן האט דערמאנט בנוגע דער גזירה איז דער ענין פון "טבילה במקוה",

English translation 1347

the matter of "your wellsprings" as it is in this lowest world, below which there is no lower.

דער ענין פון "מעיינותיך" ווי ער איז בעולם הזה התחתון שאין תחתון למטה ממנו.

English translation 1348

And in continuation of all this, there is another matter:

ובהמשך לכל זה איז פאראן נאך אן ענין:

English translation 1349

Just as there must be the matter of saying "words of the living G-d",

אזוי ווי עס דארף דאך זיין דער ענין פון אמירת "דברי אלקים חיים",

English translation 1350

and since in the year 5700 there was the "opening" in a Chassidic discourse –

און היות אז בשנת ת"ש איז געווען דער "פתח" אין א מאמר חסידות –

English translation 1351

now we will review points from that discourse,

וועט מען יעצט חזר'ן נקודות פון דעם מאמר,

English translation 1352

which is already in print200

וואס איז שוין דא בדפוס 200

English translation 1353

(for print is for generations201).

(וואס דפוס איז לדורות 201).

English translation 1354

And especially since we will now also reprint it as a separate matter,

ובפרט אז מען וועט עס איצטער אויך אפ דרוקן מחדש בתור ענין בפני עצמו,

English translation 1355

and would that, and surely, it should be finished during Shushan Purim,

והלואי און זיכער זאל דאס זיין פארטיק במשך שושן פורים,

English translation 1356

which is a continuation of Purim in general,

וואס איז א המשך פון פורים בכלל,

English translation 1357

And especially of the Purim meal and farbrengen,

ובפרט פון סעודת והתוועדות פורים,

English translation 1358

which is at the end and seal of the day of Purim,

וואס איז לבסוף ובחותם יום הפורים,

English translation 1359

and extends into Shushan Purim.

און ציט זיך אריין אין שושן פורים.

English translation 1360

And this should "draw in" also the immediate result of "your wellsprings will spread forth outward",

און דאס זאל "אריינציען" אויך די תוצאה מיידית פון "יפוצו מעינותיך חוצה",

English translation 1361

through which "the master has come, King Mashiach"197,

וואס דורך דעם איז "אתי מר דא מלכא משיחא" 197,

English translation 1362

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1363

He instructed to sing and said the discourse beginning "On that night etc."

צוה לנגן ואמר מאמר ד"ה בלילה ההוא גו'.

English translation 1364

It is also customary to mention

ס'איז דאך אויך רגיל צו דערמאנען

English translation 1365

(in brief –

(בקיצור –

English translation 1366

due to lack of time)

מחמת קוצר הזמן)

English translation 1367

a matter in the revealed aspect of Torah related to Purim.

אן ענין אין נגלה בשייכות צו פורים.

English translation 1368

And as an introduction –

ובהקדם –

English translation 1369

that the main matter of Purim is –

אז דער עיקר הענין פון פורים איז –

English translation 1370

the war against Amalek.

מלחמת עמלק.

English translation 1371

And this is seen simply,

וואס דאס זעט מען בפשטות,

English translation 1372

in the Torah reading of Purim,

אין דער קריאת התורה פון פורים,

English translation 1373

which speaks about the war against Amalek,

וועלכע רעדט וועגן מלחמת עמלק,

English translation 1374

and in such a manner,

ובאופן כזה,

English translation 1375

that "Hashem will have war with Amalek from generation to generation"202,

אז "מלחמה לה' בעמלק מדור דור" 202,

English translation 1376

which means

וואס דאס מיינט

English translation 1377

(as it says in Targum Yonatan203)

(ווי עס שטייט אין "תרגום יונתן" 203)

English translation 1378

"from the generation of this world and from the generation of Mashiach and from the generation of the World to Come".

"מדרא דעלמא דין ומדרא דמשיחא ומדרא דעלמא דאתי".

English translation 1379

And regarding this it is also understood in the inner aspect of matters

ועד"ז איז אויך מובן בפנימיות הענינים

English translation 1380

(as explained above204):

(כמבואר לעיל 204):

English translation 1381

Our Sages, of blessed memory, say205 "His name is not complete and His throne is not complete until the name of Amalek is blotted out". It is explained206 in the discourses207,

חז"ל זאגן 205 "אין שמו שלם ואין כסאו שלם עד שימחה שמו של עמלק". איז מבואר 206 אין די דרושים 207,

English translation 1382

that the "name" is the Name Havayah

אז דער "שם" איז שם הוי'

English translation 1383

(not the other names),

(ניט די אנדערע שמות),

English translation 1384

and Amalek separates between the Yud-Hei of the Name and the Vav-Hei of the Name

און עמלק איז מפריד צווישן דעם י"ה פון שם מיטן ו"ה פון שם

English translation 1385

(and therefore it says202 "for the hand is on the throne of Yah"),

(און דעריבער שטייט 202 "כי יד על כס י-ה"),

English translation 1386

and the war against Amalek is its matter to unite the Yud-Hei with the Vav-Hei.

און די מלחמה בעמלק איז ענינה צו מחבר זיין דעם י"ה מיטן ו"ה.

English translation 1387

[And regarding this is the matter of "complete throne",

[ועד"ז איז דער ענין פון "כסא שלם",

English translation 1388

that Amalek separates the Alef from the "kisei" (throne),

אז עמלק איז מפריד דעם א' פון דעם "כס",

English translation 1389

i.e., he causes the matter of "her husband has gone to a distant land"208,

ד.ה. ער טוט אויף דעם ענין פון "הלך בעלה למדינת הים" 208,

English translation 1390

the separation of the "husband" (the Holy One, blessed be He) from the Congregation of Israel].

די הפרדה פון "בעלה" (הקב"ה) מיט כנס"י].

English translation 1391

And this is also the content of the matter of reading the Megillah

וואס דאס איז אויך דער תוכן הענין פון קריאת המגילה

English translation 1392

(as explained in the discourses),

(כמבואר אין די דרושים),

English translation 1393

that "the Megillah is read on the 11th etc. and on the 15th"

וואס "מגילה נקראת בי"א כו' ובט"ו"

English translation 1394

(and in this year the 11th was the Fast of Esther,

(ובשנה זו איז י"א געווען תענית אסתר,

English translation 1395

and now we are already on the 15th,

און יעצט האלט מען שוין בט"ו,

English translation 1396

on Shushan Purim):

בשושן פורים):

English translation 1397

11 "equals the numerical value of the letters Vav-Hei of the Name

י"א "כמנין אותיות ו"ה מהשם

English translation 1398

(Havayah)

(הוי')

English translation 1399

and the greater number 15 equals the numerical value of Yud-Hei"209;

והמנין מרובה ט"ו כמנין י"ה" 209;

English translation 1400

and the matter of "the Megillah is read" effects the unification of "Yud-Hei with Vav-Hei –

און דער ענין פון "מגילה נקראת" פועל'ט אויף דעם יחוד פון "י"ה מיט ו"ה –

English translation 1401

which is the content of the war against Amalek.

וואס דאס איז דער תוכן פון מלחמת עמלק.

English translation 1402

From all the above, the special quality that is in the commandment of the war against and remembrance of Amalek is understood –

מכל הנ"ל איז מובן די מעלה מיוחדת וואס אין דער מצוה פון מלחמת וזכירת עמלק –

English translation 1403

which is an exceptional matter regarding all the other commandments of the Torah:

וואס איז אן ענין יוצא מן הכלל לגבי כל שאר המצוות שבתורה:

English translation 1404

The only Torah reading that is a commandment from the Torah according to all opinions –

די איינציקע קריאה בתורה וואס איז א מצוה מן התורה לכל הדיעות –

English translation 1405

is the reading of Parshat Zachor*209

איז די קריאה פון פ' זכור* 209

English translation 1406

(the portion of remembering the deed of Amalek).

(די פרשה פון זכירת מעשה עמלק).

English translation 1407

There are indeed differences of opinion whether it must be once a year or not as often

עס זיינען טאקע פאראן חילוקי דיעות צי עס מוז זיין פעם אחת בשנה אדער ניט אזוי אפט

English translation 1408

(and according to their opinion the reading once a year is only a rabbinic enactment210),

(און לדעתם איז די קריאה פעם בשנה בלויז א תקנת חכמים 210),

English translation 1409

but according to all opinions there must be a Torah reading of Parshat Zachor from the Torah,

אבער לכל הדיעות דארף זיין א קריאה בתורה פון פ' זכור מן התורה,

English translation 1410

i.e., a reading that is connected with "remember"211 and "do not forget"212.

ד.ה. א קריאה וואס איז פארבונדן מיט "זכור" 211 און "לא תשכח" 212.

English translation 1411

And one could say,

ויש לומר,

English translation 1412

then from this itself one sees how the mitzvah is divided also by that it must pass through openly all three garments of the soul213,

אז אין דעם גופא זעט מען ווי די מצוה איז אויסגעטיילט אויך דערמיט וואס זי דארף דורכגעמען בגלוי אלע דריי לבושים פון דער נפש 213,

English translation 1413

both thought, speech, and action214:

סיי מחשבה סיי דיבור און סיי מעשה 214:

English translation 1414

In general, it stands regarding all the mitzvos in the Torah that "the matter is very near to you, in your mouth and in your heart, to do it"215,

בכלל שטייט דאך בנוגע כל המצוות שבתורה אז "קרוב אליך הדבר מאד בפיך ובלבבך לעשותו" 215,

English translation 1415

which are the three aspects of thought, speech, and action;

וואס דאס זיינען די דריי ענינים ענינים פון מחדו"מ;

English translation 1416

but although this exists by every mitzvah,

אבער כאטש אז דאס איז דא ביי יעדער מצוה,

English translation 1417

it is not so emphasized,

איז עס אבער ניט אזוי בהדגשה,

English translation 1418

since by every mitzvah there is the primary mitzvah which is either in thought or in speech or in action,

היות ביי יעדער מצוה איז פאראן דער עיקר המצוה וואס איז אדער במחשבה אדער בדיבור אדער במעשה,

English translation 1419

and in addition to this the other two exist.

און נוסף לזה זיינען פאראן די אנדערע צוויי.

English translation 1420

[And as the Sefer Charedim divides the mitzvos according to the limbs of man –

[און ווי דער ספר חרדים טיילט פאנאנדער די מצוות לויט די אברי האדם –

English translation 1421

mitzvos related to the heart, etc.].

מצוות השייכות ללב וכיו"ב].

English translation 1422

However, regarding this matter one sees that there are three separate commands,

משא"כ ביי דעם ענין זעט מען אז עס זיינען דריי באזונדערע ציוויים,

English translation 1423

to the extent that there is an opinion that they are counted as three separate mitzvos:

ביז עס איז פאראן א קס"ד אז זיי ווערן גערעכנט אלס דריי באזונדערע מצוות:

English translation 1424

One command is "Do not forget" which Chazal interpret216 as "in the heart",

איין ציווי איז "לא תשכח" טייטשן חז"ל 216 "בלב",

English translation 1425

i.e., in thought;

ד.ה. במחשבה;

English translation 1426

"Remember what Amalek did to you" –

"זכור את אשר עשה לך עמלק" –

English translation 1427

"Remember"216 in speech, and "You shall blot out the memory of Amalek"212 –

"זכור" 216 בפה" און "תמחה את זכר עמלק" 212 –

English translation 1428

in action,

במעשה,

English translation 1429

through war with Amalek.

ע"י מלחמה בעמלק.

English translation 1430

And the same matter is found regarding the matter of the "Megillah" of Purim:

און דעם זעלבן ענין געפינט מען בנוגע דעם ענין פון "מגילה" פון פורים:

English translation 1431

The Gemara says217,

די גמרא זאגט 217,

English translation 1432

that the hint in the Torah for Megillas Esther is from the verse "Write this as a memorial in the book and place it in the ears of Yehoshua." In this verse too the three aspects of thought, speech, and action are emphasized:

אז דער רמז בתורה אויף מגילת אסתר איז פון דעם פסוק "כתוב זאת זכרון בספר ושים באזני יהושע". זיינען אויך אין דעם פסוק מודגש די דריי ענינים פון מחשבה דיבור ומעשה:

English translation 1433

"Write...

"כתוב...

English translation 1434

in the book" is a matter of action;

בספר" איז אן ענין של מעשה;

English translation 1435

"place it in the ears of Yehoshua" is "speech"

שים באזני יהושע איז "דיבור"

English translation 1436

(through speech it enters "in the ears of Yehoshua"),

(דורך דיבור קומט עס אריין "באזני יהושע"),

English translation 1437

and in addition to this it is also a matter of thought,

און נוסף לזה איז עס אויך אן ענין פון מחשבה,

English translation 1438

for the concept of "place it in the ears" is as Rashi says at the beginning of Parshas Vayigash

ווארום דער מושג פון "שים באזני" איז ע"ד ווי רש"י זאגט בר"פ ויגש

English translation 1439

(on the verse "Speak now, your servant...

(עה"פ "דבר נא עבדך...

English translation 1440

in the ears of my lord") –

באזני אדוני") –

English translation 1441

"Let my words enter your ear",

"יכנסו דברי באזנך",

English translation 1442

i.e., it is a speech that is received in the thought of the listener.

ד.ה. עס איז א דיבור וואס ווערט נתקבל במחשבת השומע.

English translation 1443

And also in this there are three separate commands:

און אויך אין דעם זיינען פאראן דריי באזונדערע ציוויים:

English translation 1444

One command is the writing,

איין ציווי איז די כתיבה,

English translation 1445

the second command is the speech,

דער צווייטער ציווי איז דער דיבור,

English translation 1446

and the third command is,

און דער דריטער ציווי איז,

English translation 1447

that the speech should be "words that come from the heart" which "enter the heart"218,

אז דער דיבור זאל זיין "דברים היוצאים מן הלב" וואס "נכנסים אל הלב" 218,

English translation 1448

"Let my words enter your ear" –

"יכנסו דברי באזנך" –

English translation 1449

in thought.

במחשבה.

English translation 1450

And in continuation of this, several definitions also emerge regarding the definition of "Megillas Esther" according to the revealed Torah

ובהמשך לזה קומען ארויס אויך כמה גדרים בנוגע דעם גדר פון "מגילת אסתר" על פי נגלה

English translation 1451

(as discussed elsewhere at length219):

(ווי גערעדט במ"א בארוכה 219):

English translation 1452

Regarding the definition of Megillas Esther, one can learn in several ways:

בנוגע דעם גדר פון מגילת אסתר קען מען לערנען בכמה אופנים:

English translation 1453

It could be that the holiness of Megillas Esther is only as a remembrance of the miracle,

עס קען זיין אז די קדושה פון מגילת אסתר איז בלויז אלס!זכרון הנס,

English translation 1454

as a "vessel" so that the miracle should not be forgotten

אלס "מכשיר" מען זאל ניט פארגעסן דעם נס

English translation 1455

(in which case one cannot say that it "defiles the hands" because only sacred scriptures "defile the hands"220,

(וואס דאן איז ניט שייך צו זאגן אז דאס איז "מטמא את הידים" ווייל נאר כתבי הקודש "מטמאים את הידים" 220,

English translation 1456

as the Rogatchover explains221),

ווי דער ראָגאַטשאווער איז מבאר 221),

English translation 1457

in which case it is not in the category of "writing",

וואס דאן איז עס ניט בגדר פון "כתיבה",

English translation 1458

because the writing is nothing more than a vessel for another thing;

ווייל די כתיבה איז מערניט ווי א מכשיר אויף א צווייטע זאך;

English translation 1459

Later there is the enactment of "Write me"222,

שפעטער איז פאראן דער אויפטו פון "כתבוני" 222,

English translation 1460

that Megillas Esther became part of the sacred scriptures,

אז מגילת אסתר ווערט פון כתבי הקודש,

English translation 1461

of the "Writings" –

פון די "כתובים" –

English translation 1462

in which case it has the definition of "writing".

וואס דאן האט עס דעם גדר פון "כתיבה".

English translation 1463

And simply –

ובפשטות –

English translation 1464

at the time of the writing it was only a counsel so that there should be "and their memory shall not cease from their seed",

בשעת די כתיבה איז בלויז אן עצה כדי עס זאל זיין דער "וזכרם לא יסוף מזרעם",

English translation 1465

then the writing is not a command in itself,

איז דאך די כתיבה ניט קיין ציווי בפני עצמו,

English translation 1466

but only a preparation for a mitzvah,

נאר בלויז א הכשר מצוה,

English translation 1467

an introduction to a mitzvah,

הקדמה למצוה,

English translation 1468

and consequently it is not only not a "perfect service"223 but it is not at all a part of the sacred scriptures;

ובמילא איז עס ניט נאר ניט קיין "עבודה תמה" 223 נאר ס'איז בכלל ניט קיין חלק פון כתבי הקודש;

English translation 1469

it is nothing more than a counsel so that one can fulfill the mitzvah of remembrance in speech.

דאס איז מערניט ווי אן עצה מען זאל קענען מקיים זיין די מצוה פון זכרון בדיבור.

English translation 1470

And then there is a third level –

און דערנאך איז פאראן א דריטע דרגא –

English translation 1471

that Megillas Esther is higher than the Writings –

וואס מגילת אסתר איז העכער פון כתובים –

English translation 1472

and it is hinted at in that which Esther said "Write me for generations"222:

און עס איז נרמז אין דעם וואס אסתר האט געזאגט "כתבוני לדורות" 222:

English translation 1473

Regarding the Writings and even the Prophets

בנוגע צו כתובים ואפילו נביאים

English translation 1474

(not only the latter prophets but also the former prophets)

(ניט נאר נביאים אחרונים נאר אויך נביאים ראשונים)

English translation 1475

the Rambam rules that "all the books of the prophets and all the Writings will be nullified in the days of Moshiach except for Megillas Esther,

פסק'נט דער רמב"ם אז "כל ספרי הנביאים וכל הכתובים עתידין ליבטל לימות המשיח חוץ ממגילת אסתר,

English translation 1476

and it will endure like the five books of the Torah and like the laws of the Oral Torah which are never nullified."

והרי היא קיימת כחמשה חומשי תורה וכהלכות של תורה שבעל פה שאינן בטלין לעולם".

English translation 1477

And one could say,

ויש לומר,

English translation 1478

that the ways in the holiness of Megillas Esther,

אז די אופנים אין דער קדושה פון מגילת אסתר,

English translation 1479

are connected to the well-known question regarding "preparation for a mitzvah" to what extent the importance of the mitzvah itself is transferred to the "preparation for a mitzvah"224:

זיינען פארבונדן מיט דער שאלה הידועה בנוגע צו "הכשר מצוה" אויף ווי ווייט טראגט זיך איבער די חשיבות פון דער מצוה עצמה אין דעם "הכשר מצוה" 224:

English translation 1480

There is the concept of "preparations for a mitzvah" which is brought in tractate Shabbat,

עס איז פאראן דער ענין פון "מכשירי מצוה" וואס ברענגט זיך אין מס' שבת,

English translation 1481

according to the opinion of Rabbi Eliezer HaGadol225 that preparations for circumcision override

לדעת ר' אליעזר הגדול 225 אז מכשירי מילה זיינען דוחה,

English translation 1482

Shabbat –

שבת –

English translation 1483

a "preparation for a mitzvah" is called even a cause of a cause of a cause,

ווערט "הכשר מצוה" אנגערופן אפילו א גורם דגורם דגורם,

English translation 1484

as he says there that "they cut wood to make charcoal to make iron" for the sake of a scalpel for circumcision

ווי ער זאגט דארט אז "כורתים עצים לעשות פחמים לעשות ברזל" צוליב אן איזמל למילה

English translation 1485

(knife of circumcision)

(סכין של מילה)

English translation 1486

so that they could circumcise on Shabbat. According to his opinion,

כדי מען זאל קענען מל זיין בשבת. לדעתו זיינען

English translation 1487

(most)

(רוב)

English translation 1488

preparations for a mitzvah override Shabbat226.

מכשירי מצוה דוחין את השבת 226.

English translation 1489

However, there is the concept of preparations for a mitzvah that are immediately adjacent to the mitzvah,

עס איז אבער פאראן דער ענין פון מכשירי מצוה וואס איז סמוך ממש להמצוה,

English translation 1490

in which case the importance as a preparation for a mitzvah is more apparent,

וואס דאן איז אין אים מער ניכר די חשיבות אלס הכשר מצוה,

English translation 1491

for example:

ולדוגמא:

English translation 1492

In order for me to be able to fulfill the mitzvah of charity

כדי א איך זאל קענען מקיים זיין מצות צדקה

English translation 1493

[such as giving the three half-shekels on the Fast of Esther227],

[ווי געבן די דריי מחצית השקל תענית אסתר 227],

English translation 1494

there must be "which you will do"228 –

דארף זיין "אשר תעשה" 228 –

English translation 1495

his work is thus a "direct" preparation to be able to give charity. And from this it is understood regarding all the mitzvot,

איז דאך זיין מלאכה א מכשיר "ישיר" צו קענען געבן צדקה. ומזה מובן בנוגע לכל המצוות,

English translation 1496

because charity is equivalent to all the mitzvot as it states in the Babylonian Talmud in tractate Bava Batra229,

ווארום צדקה איז שקולה כנגד כל המצוות ווי עס שטייט אין בבלי אין מס' בבא בתרא 229,

English translation 1497

and in the Jerusalem Talmud230.

און אין ירושלמי 230.

English translation 1498

[Incidentally:

[דרך אגב:

English translation 1499

That which was asked (with a storm)231,

דאס וואס מ'האט געפרעגט (מיט א שטורעם) 231,

English translation 1500

how is it possible that they referenced232 the source for this in the Jerusalem Talmud,

הייתכן וואס מען האט געצייכנט 232 דעם מ"מ לזה אין ירושלמי,

English translation 1501

when it is explicit in the Babylonian Talmud –

בשעת ס'איז מפורש אין בבלי –

English translation 1502

the answer to this is as above:

איז דער ענטפער לזה כנ"ל:

English translation 1503

When one wants people to contemplate what is being said,

בשעת מ'וויל אז מען זאל זיך אריינטראכטן אין דעם וואס מען זאגט,

English translation 1504

not only does one give a finished thing so that they can proceed further,

איז ניט נאר וואס מען גיט א פארטיקע זאך כדי מען זאל קענען גיין ווייטער,

English translation 1505

but sometimes one gives it from the outset in such a way that they will need to figure it out, etc.

נאר לפעמים גיט מען דאס מלכתחילה באופן כזה אז מען זאל דארפן דאס אויסגעפינען וכו'.

English translation 1506

This is done "to sharpen",

וואס דאס ווערט געטאן "לחידודי",

English translation 1507

in order to give an opportunity for exertion, etc.,

כדי געבן א מעגלעכקייט אויף הארעווען וכו',

English translation 1508

and through this it also leads to another, etc.;

און עי"ז קומט עס אויך צו א צווייטן וכו';

English translation 1509

and this is not the place to elaborate on this].

ואין כאן המקום להאריך בזה].

English translation 1510

Thus, regarding the aforementioned modes within the category of "preparation for a mitzvah" in general,

איז ע"ד די אופנים האמורים אין דעם גדר פון "הכשר מצוה" בכלל,

English translation 1511

so too regarding the "remembrance" of the miracle of Purim,

איז אויך בנוגע דעם "זכרון" פון דעם נס פון פורים,

English translation 1512

the "preparation" for this remembrance can be in several modes,

אז דער "מכשיר" אויף דעם זכרון קען זיין בכמה אופנים,

English translation 1513

either "place in the ears of Joshua",

אדער "שים באזני יהושע",

English translation 1514

in speech and thought;

בדיבור ומחשבה;

English translation 1515

or in writing –

אדער בכתיבה –

English translation 1516

"write this as a memorial in the book",

"כתוב זאת זכרון בספר",

English translation 1517

but this refers only to the writing of the war with Amalek in the Torah

אבער דאס מיינט בלויז די כתיבה פון מלחמת עמלק אין תורה

English translation 1518

(and as discussed briefly in the farbrengens of past years,

(און ווי גערעדט בקיצור אין די התוועדויות בשנים שעברו,

English translation 1519

and part of this has also now been printed);

און מ'האט אויך יעצט אפגעדרוקט א חלק מזה);

English translation 1520

and it can be,

און עס קען זיין,

English translation 1521

as Esther innovated,

ווי אסתר האט מחדש געווען,

English translation 1522

that there should be "write about me",

עס זאל זיין "כתבוני",

English translation 1523

and not merely "write about me" but "for generations",

און ניט סתם "כתבוני" נאר "לדורות",

English translation 1524

but higher than other holy writings.

נאר העכער פון אנדערע כתבי הקודש.

English translation 1525

Based on the above, the connection of "write about me for generations" with Parshat Tetzaveh is understood,

על פי האמור לעיל איז דאך מובן די שייכות פון "כתבוני לדורות" מיט פ' צו,

English translation 1526

for "Tetzaveh" means "urging immediately and for generations";

וואס "צו" איז ענינו "זירוז מיד ולדורות";

English translation 1527

in addition, there is also a connection (not so revealed) of Purim with Parshat Tetzaveh as above

עד"ז איז אויך פאראן א שייכות שאינה גלוי' כ"כ) פון פורים מיט פ' תצוה כנ"ל

English translation 1528

(as was the determination last year).

(ווי עס איז געווען די קביעות בשנה שעברה).

English translation 1529

But the main point is –

דער עיקר איז אבער –

English translation 1530

the connection and bond of Purim with Parshat Shemini,

די שייכות וקשר פון פורים מיט פ' שמיני,

English translation 1531

for according to the determination of this year, the determination of Purim

וואס לפי קביעות שנה זו איז די קביעות פון פורים

English translation 1532

(for unwalled cities,

(דפרזים,

English translation 1533

which are most places in the world)

וואס דאס זיינען רוב המקומות שבעולם)

English translation 1534

is on the first day of Parshat Shemini.

ביום ראשון לפ' שמיני.

English translation 1535

Regarding the matter of the eighth day, it states in Rashi that "on that day he took ten crowns" –

בנוגע דעם אויפטו פון יום השמיני שטייט אין רש"י אז "אותו היום נטל עשר עטרות" –

English translation 1536

and one can say the explanation of this:

ויש לומר הביאור בזה:

English translation 1537

It is explained in Chassidus233,

ס'איז מבואר אין חסידות 233,

English translation 1538

that the concept of "the eighth day" corresponds to the harp of eight strings234,

אז דער ענין פון "יום השמיני" איז כנגד דעם כנור של שמונה נימין 234,

English translation 1539

and the concept of "ten crowns" corresponds to the harp of ten strings234,

און דער ענין פון "עשר עטרות" איז כנגד דעם כנור של עשר נימין 234,

English translation 1540

"upon the ten-stringed instrument"235;

"עלי עשור" 235;

English translation 1541

but "he took ten crowns" means,

אבער "נטל עשר עטרות" מיינט,

English translation 1542

that the day itself is greater than this,

אז דער טאג אליין איז גרעסער דערפון,

English translation 1543

rather, by the power of its greatness it also takes the "ten crowns".

נאר ער נעמט בכח גדולתו אויך די "עשר עטרות".

English translation 1544

This is indeed the concept of Purim –

וואס דאס איז דאך דער ענין פון פורים –

English translation 1545

"until he does not know",

"עד דלא ידע",

English translation 1546

that this is even higher than Yom Kippur,

אז דאס איז נאך העכער פון יום הכיפורים,

English translation 1547

once a year,

אחת בשנה,

English translation 1548

which is the sefirah of Keter that has a connection to the chain of descent,

וואס איז די ספירה פון כתר וואס האט א שייכות צו השתלשלות,

English translation 1549

in contrast, "the head that does not know, etc." is the concept of the innerness of Keter which is entirely above the order of the chain of descent.

משא"כ "ריש דלא ידע כו'" איז דער ענין פון פנימיות הכתר וואס איז העכער לגמרי פון סדר השתלשלות.

English translation 1550

And in continuation of this –

ובהמשך לזה –

English translation 1551

may it be His will that the service of Purim,

איז יה"ר אז די עבודה פון פורים,

English translation 1552

on that day he took ten crowns,

אותו יום נטל עשר עטרות,

English translation 1553

should bring about very soon the revelation of the future to come,

זאל ברענגען בקרוב ממש דעם גילוי דלעתיד לבוא,

English translation 1554

which is the concept of the innerness of Keter.

וואס דאס איז דער ענין פון פנימיות הכתר.

English translation 1555

And as brought in Chassidus236 from Pri Etz Chaim237,

און ווי געבראכט אין חסידות 236 פון פרי עץ חיים 237,

English translation 1556

that all these effluences in the present time,

אז די אלע המשכות שבזמן הזה,

English translation 1557

even at the time when the Holy Temple stood –

אפילו בזמן שביהמ"ק הי' קיים –

English translation 1558

are only from the externality of Atik;

זיינען בלויז פון חיצוניות עתיק;

English translation 1559

and only in the future to come will there be the revelation of the innerness of Atik.

און ערשט לע"ל וועט זיין דער גילוי פון פנימיות עתיק.

English translation 1560

And as it is brought regarding that in the future to come they will sing a "new song"238,

און ווי עס ברענגט זיך אויף דעם וואס לע"ל וועט מען זאגן א "שיר חדש" 238,

English translation 1561

meaning, they will draw down a new effluence,

ד.ה. מען וועט ממשיך זיין א המשכה חדשה,

English translation 1562

the revelation of the innerness of Atik,

דער גילוי פון פנימיות עתיק,

English translation 1563

as it is written239 "and your Teacher will no longer be hidden, and your eyes will see your Teacher",

כמ"ש 239 "ולא יכנף עוד מוריך והיו עיניך רואות את מוריך",

English translation 1564

until "and the glory of Hashem will be revealed"240,

ביז "ונגלה כבוד הוי'" 240,

English translation 1565

and in the highest manner of the innerness of Atik.

און אין העכסטן אופן פון פנימיות עתיק.

English translation 1566

And it will be openly "from youth to elder, infants and women",

און עס וועט זיין בגלוי "מנער ועד זקן טף ונשים",

English translation 1567

with each one of them and with all of them together,

ביי יעדערן פון זיי און ביי אלעמען צוזאמען,

English translation 1568

"one day",

"יום אחד",

English translation 1569

in the highest manner of "one day",

אין דעם העכסטן אופן פון "יום אחד",

English translation 1570

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1571

The order is indeed,

דער סדר איז דאך,

English translation 1572

that on Purim during the farbrengen a collection is made for "Kupas Rabbeinu",

אז בימי הפורים בתוך ההתוועדות מאכט מען א מגבית פאר "קופת רבינו",

English translation 1573

as is the custom for many years,

כנהוג מכמה וכמה שנים,

English translation 1574

still from the years of the Rebbe

נאך פון די יארן פון דעם רבי'ן

English translation 1575

(the Rebbe Rashab)

(מהורש"ב)

English translation 1576

n"e 241,

נ"ע 241,

English translation 1577

until our generation,

ביז דורנו זה,

English translation 1578

and so too this year.

ועד"ז בשנה זו.

English translation 1579

And whoever wishes –

והרוצה –

English translation 1580

may write on a separate note his name and his mother's name,

קען אנשרייבן אויף א פיתקא בפ"ע שמו ושם אמו,

English translation 1581

in order to bring the note to the holy tziyun of the Nasi of our generation,

כדי צו ברענגען די פיתקא אויפן ציון הקדוש פון נשיא דורנו,

English translation 1582

His Holiness, our master, father-in-law, the Rebbe.

כ"ק מו"ח אדמו"ר.

English translation 1583

In addition to this,

נוסף לזה,

English translation 1584

in order to complete the three pillars upon which the world stands,

כדי צו משלים זיין די ג' עמודים שעליהם העולם עומד,

English translation 1585

In addition to the matters of Torah that were spoken,

איז נוסף צו די עניני תורה וואס האבן זיך גערעדט,

English translation 1586

and in addition to the matters of prayer and supplication that were brought,

און נוסף צו די עניני תפלה ובקשה וואס מ'האט געבראכט,

English translation 1587

both as brought in the maamar regarding "the request of Esther and her supplications",

סיי ווי געבראכט אין מאמר וועגן "בקשת אסתר ותחנוני'",

English translation 1588

and also that which was wished and blessed,

און סיי דאס וואס מען האט זיך געוואונטשן און געבענטשט,

English translation 1589

even in the manner of "they begin with blessing",

ביז באופן פון "פוחחין בברכה",

English translation 1590

that there should be a salvation and deliverance in a new manner,

עס זאל זיין א ישועה והצלה באופן חדש,

English translation 1591

in the aspect of "a new song",

בבחי' "שיר חדש",

English translation 1592

connected with a new "opening" –

פארבונדן מיט א "פתיחה" חדשה –

English translation 1593

they will distribute at the end of the farbrengen

וועט מען אויסטיילן בסוף ההתוועדות

English translation 1594

(after the after-blessing)

(לאחרי ברכה אחרונה)

English translation 1595

dollars to each one through the tanks

דאלארן לכאו"א ע"י הטאנקיסטן

English translation 1596

(as usual),

(כרגיל),

English translation 1597

with the intent that it be given to charity,

על מנת מ'זאל עס געבן לצדקה,

English translation 1598

and out of joy and goodness of heart,

ומתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 1599

and whoever adds, they add to him,

וכל המוסיף מוסיפין לו,

English translation 1600

and the more the addition, so too is the addition

און וואס מער עס איז די הוספה אזוי איז אויך די הוספה

English translation 1601

("they add to him")

("מוסיפין לו")

English translation 1602

from Above.

מלמעלה.

English translation 1603

In addition to this, it is also customary to conclude with a niggun,

נוסף לזה איז דאך אויך רגיל לסיים מיט א ניגון,

English translation 1604

with the niggun of the four stanzas,

מיטן ניגון פון די ד' בבות,

English translation 1605

with the preparatory niggun for it,

מיטן ניגון ההקדמה לזה,

English translation 1606

and afterwards the niggun of the middle Rebbe,

און לאח"ז דעם ניגון פון מיטעלן רבי'ן,

English translation 1607

and also "Yivaneh Beis HaMikdash"

און אויך "שיבנה ביהמ"ק"

English translation 1608

(which is also a matter of prayer) 242,

(וואס איז אויך אן ענין של תפלה) 242,

English translation 1609

with the entire storm,

מיטן גאנצן שטורעם,

English translation 1610

and no less than three times.

ולא פחות מג' פעמים.

English translation 1611

And afterwards they will recite the after-blessing,

ולאח"ז וועט מען בענטשן די ברכה אחרונה,

English translation 1612

and there will be the distribution for charity,

און עס וועט זיין די חלוקה לצדקה,

English translation 1613

and out of joy and goodness of heart.

ומתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 1614

They sang a preparatory niggun,

ניגנו ניגון הכנה,

English translation 1615

the niggun of the Alter Rebbe

ניגון אדה"ז

English translation 1616

(the fourth stanza –

(בבא הרביעית –

English translation 1617

once),

פ"א),

English translation 1618

"Nie zhuritsy khlaptsy" and afterwards the chazzan sang "Yehi ratzon... yivaneh Beis HaMikdash bimheirah v'yameinu v'tein chelkeinu b'Torasecha".

"ניע זשוריצי חלאפצי" ואח"כ ניגן הש"ץ שי' "יה"ר כו' שיבנה בית המקדש ב"ב ותן חלקנו בתורתך".

English translation 1619

Since we are in the days of Purim,

וויבאלד מען שטייט בימי הפורים,

English translation 1620

in which in the Megillah Jews are called by the name "Yehudim",

וואס אין מגילה ווערן אידן אנגערופן בשם "יהודים",

English translation 1621

and as explained at length in the discourses of our Nesi'im and as was reviewed earlier,

וכמבואר בארוכה בדרושי רבותינו נשיאינו ווי גע'חזר'ט פריער,

English translation 1622

the emphasis and explanation in this, that in the Megillah Jews are called specifically by this name –

די הדגשה וביאור בזה וואס אין מגילה ווערן אידן אנגערופן דוקא מיט דעם נאמען –

English translation 1623

this is the place and time to mention again regarding the terrible decree and the greatest folly regarding which one must speak,

איז כאן המקום והזמן צו דערמאנען נאכאמאל וועגן דער גזירה האיומה והשטות הכי גדול וועגן וועלכער מען דארף רעדן,

English translation 1624

that the law of "Who is a Jew" should be nullified.

אז מען זאל מבטל זיין דעם חוק פון "מיהו יהודי".

English translation 1625

First of all, one must emphasize,

קודם כל דארף מען מדגיש זיין,

English translation 1626

that this is the greatest folly and completely contrary to sound common sense –

אז דאס איז א שטות הכי גדולה און היפך לגמרי פון שכל הבריא –

English translation 1627

to say,

צו זאגן,

English translation 1628

that because a fool falls to write about someone that he is a "Jew",

אז דורך דעם וואס עס פאלט איין א טיפש ער זאל שרייבן אויף אימיצן אז ער איז א "יהודי",

English translation 1629

since this was done in a certain place outside the Holy Land,

איז היות דאס איז געטאן געווארן במקום מסויים שמחוץ לארץ הקודש,

English translation 1630

therefore when he comes to the Holy Land "a land which Hashem your G-d always looks after, from the beginning of the year to the end of the year",

במילא איז קומענדיק קיין ארץ הקודש "ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה",

English translation 1631

they register him as a "Jew"!

פארשרייבט מען אים אלס "יהודי"!

English translation 1632

Specifically in the Holy Land they gather together and commit the greatest foolishness!

דוקא אין ארץ הקודש קלייבט מען זיך צוזאמען און מען טוט אפ א טפשות הכי גדולה!

English translation 1633

And the foolishness of the matter is so great,

און די טפשות שבדבר איז אויף אזוי גרויס,

English translation 1634

that it concerns someone who from the day of his birth until this day was a gentile,

אז עס רעדט זיך וועגן איינעם וואס מיום לידתו עד היום הזה איז ער געווען א גוי,

English translation 1635

and also now he "cries out like a crane" 243 that he remained a gentile and conducts himself like a gentile –

און אויך איצטער איז ער "צווח ככרוכיא" 243 אז ער איז געבליבן א גוי און פירט זיך ווי א גוי –

English translation 1636

and nevertheless they register him as a "Jew"!

ואעפ"כ פארשרייבט מען אים אלס "יהודי"!

English translation 1637

Even more:

נאך מער:

English translation 1638

The gentile knows what the fools do not know,

דער גוי ווייס דאס וואס די טפשים ווייסן ניט,

English translation 1639

that when a gentile does not want to become a Jew,

אז ווען א גוי וויל ניט ווערן א איד,

English translation 1640

one may not force him to convert,

טאר מען אים ניט מכריח זיין זיך צו מגייר זיין,

English translation 1641

and certainly one may not deceive him,

און זיכער אז מען טאר אים ניט אפנארן,

English translation 1642

and say that an action that has no substance is a "conversion" that accomplished something,

און זאגן אז די פעולה שאין בה ממש איז א "גיור" וואס האט עפעס אויפגעטאן,

English translation 1643

and changed him,

און האט אים משנה געווען,

English translation 1644

and through this they also deceive all the generations that come after him –

און דורך דעם נארט מען אפ אויך די כל הדורות הבאים אחריו –

English translation 1645

through the fact that they "testify" and issue a paper in "square letters" in the name of all Israel that he is a "Jew"

דורך דעם וואס מ'איז "מעיד" און מ'גיט ארויס א פאפיר ב"אותיות מרובעות" בשם כלל ישראל אז ער איז א "יהודי"

English translation 1646

(for they say,

(ווארום זיי זאגן דאך,

English translation 1647

that they speak in the name of all three million Jews who are there),

אז זיי ריידן אין נאמען פון אלע דריי מיליאן אידן וואס געפינען זיך דארטן),

English translation 1648

and as they wish, so may it be...

וכרצונם כן יהי'...

English translation 1649

There is yet another point that no one considers:

דערביי איז פאראן נאך א נקודה אויף וועלכע קיינער שטעלט זיך ניט אפ:

English translation 1650

Everyone knows,

אלע ווייסן,

English translation 1651

that the decision of where to vote in this matter depends not on all one hundred and twenty people,

אז די החלטה דארט ווי צו שטימען אין דעם ענין הענגט אפ ניט פון אלע הונדערט און צוואנציק מענטשן,

English translation 1652

but rather this depends only on the party leaders. Because even the party members have no say in the party leadership,

נאר דאס הענגט אפ בלויז אין די מנהיגי המפלגות. ווייל אפילו די חברי המפלגה האבן ניט קיין דיעה אין הנהלת המפלגה,

English translation 1653

and furthermore –

און נאכמער –

English translation 1654

they have no interest in it! The entire involvement that the party should decide and how it should vote,

זיי האבן אין דעם קיין אינטערעס ניט! די גאנצע התעיינות וואס די מפלגה זאל מחליט זיין און ווי אזוי זי זאל שטימען,

English translation 1655

depends mostly on a few people who stand at the head of the party

הענגט אפ מערניט ווי אין עטלעכע מענטשן וואס שטייען בראש המפלגה

English translation 1656

(five, four,

(פינף, פיר,

English translation 1657

three people or even fewer),

דריי מענטשן אדער נאך ווייניקער),

English translation 1658

and they impose their opinion on all the remaining members of the party leadership etc.;

און זיי זיינען כופה דעתם אויף אלע איבעריקע חברי הנהגת המפלגה וכו';

English translation 1659

and from this it emerges regarding the vote that they are the ones who decide and command whether to vote thus or the opposite!

און פון דעם קומט ארויס בנוגע דעם שטימען אז זיי זיינען די וואס זיינען מחליט און הייסן צי מ'זאל שטימען כך אדער להיפך!

English translation 1660

Furthermore:

זאת ועוד:

English translation 1661

Even this very thing they do not do for the sake of the content of the matter,

אפילו דאס גופא טוען זיי ניט מצד תוכן הענין,

English translation 1662

but only for the sake of the party’s gain,

נאר בלויז מצד ריוח המפלגה,

English translation 1663

which in most cases is an illusory gain!

וואס ברוב הפעמים איז עס א ריוח מדומה!

English translation 1664

One cannot gain any human benefit from a thing that is built on falsehood,

מען קען ניט פארדינען קיין ענין אנושי פון א זאך וואס איז געבויעט אויף שקר,

English translation 1665

and especially a great, complete, absolute, and blatant falsehood!

ובפרט שקר גדול וגמור ומוחלט וגלוי!

English translation 1666

And regarding our matter –

ובנוגע לעניננו –

English translation 1667

the “law” of “Who is a Jew” is a great falsehood etc.,

דער "חוק" פון "מיהו יהודי" איז א שקר גדול וכו',

English translation 1668

which has no place in human intellect:

וואס האט קיין אָרט ניט בשכל אנושי:

English translation 1669

All people know,

אלע מענטשן ווייסן,

English translation 1670

that the result of this law is,

אז די תוצאה פון דעם חוק איז,

English translation 1671

that by someone writing on a piece of paper

אז דורך דעם וואס אימיצער וועט אנשרייבן אויף א פאפירל

English translation 1672

(and according to the law it makes no difference who the “someone” is)

(און ע"פ החוק איז קיין נפק"מ ניט ווער דער "אימיצער" איז)

English translation 1673

about a gentile that he is a “Jew”,

אויף א גוי אז ער איז א "יהודי",

English translation 1674

then if only this is done outside the border,

איז אויב נאר דאס ווערט געטאן מחוץ לגבול,

English translation 1675

upon coming to the border the official who stands at the border must give him an official paper that he is a “Jew”!

איז קומענדיק אל הגבול דארף דער פקיד וואס שטייט אויפן גבול אים ארויסגעבן אַן אָפיציעלע פאפיר אז ער איז א "יהודי"!

English translation 1676

That is, even if he himself says that his father and mother are gentiles,

ד.ה. אפילו אויב ער אליין זאגט אז זיין פאטער און מוטער זיינען גויים,

English translation 1677

and that he himself

און אז ער אליין

English translation 1678

(or she herself)

(אדער זי אליין)

English translation 1679

says that he is a gentile,

זאגט אז ער איז א גוי,

English translation 1680

and says that he will conduct himself as a gentile in the Holy Land –

און זאגט אז ער וועט זיך פירן אלס גוי אין ארץ הקודש –

English translation 1681

and nevertheless the few party leaders decided,

און אעפ"כ האבן מחליט געווען די עטלעכע מנהיגי המפלגה,

English translation 1682

that for the party it would be better to vote in such a manner,

אז פאר דער מפלגה וועט זיך לוינען בעסער אז מען וועט שטימען באופן כזה,

English translation 1683

and through this they will come to power and receive positions for party members,

און דורך דעם וועט מען קומען לידי שלטון און באקומען שטעלעס פאר חברי המפלגה,

English translation 1684

by means of voting in this vote for a complete falsehood blatant to all the nations!

דורך דעם וואס מען וועט מצביע זיין בהצבעה זו פאר א שקר גמור וגלוי לכל העמים!

English translation 1685

One will not find any normal gentile who will say that he considers this law to have a place! It cannot be that by someone having written something on a piece of paper,

מען וועט ניט געפינען קיין נארמאלן גוי וואס וועט זאגן אז ער רעכנט אז דער חוק האט אן ארט! עס קען ניט זיין אז. דורך דעם וואס אימיצער האט עפעס געשריבן אויף א פאפירל,

English translation 1686

which is worth nothing,

וואס איז ניט ווערט מאומה,

English translation 1687

since they did not even examine who wrote the paper;

היות מ'האט אפילו ניט בודק געווען ווער האט געשריבן די פאפיר;

English translation 1688

if only one brings the piece of paper,

אויב נאר מען ברענגט דעם פאפירל,

English translation 1689

then even if he says at the time of the act that he was and will remain a gentile,

איז אפילו אויב ער זאגט בשעת מעשה אז ער איז געווען און וועט בלייבן א גוי,

English translation 1690

and his children will receive a gentile education –

און זיינע קינדער וועלן באקומען א גוי'אישן חינוך –

English translation 1691

nevertheless they register him as a Jew!

טראָצ-דעם פארשרייבט מען אים אלס איד!

English translation 1692

Furthermore:

נאכמער:

English translation 1693

In truth, this matter was already done in practice over the course of the past thirty-some years! The trouble began even before this law came into being;

באמת האט מען שוין געטאן דעם ענין בפועל במשך די עטלעכע און דרייסיק יאר! די צרה האט זיך אנגעהויבן נאך איידער עס איז געווארן דער חוק;

English translation 1694

There was in the Holy Land an entire neighborhood and colony of German Jews named “Wilhelmina”,

עס איז געווען אין ארץ הקודש א גאנצע שכונה און קאלאניע פון דייטשישע אידן בשם "ווילהעלמינה",

English translation 1695

among them were Germans

צווישן זיי זיינען געווען דייטשן

English translation 1696

(from whom Hitler, may his name be blotted out, emerged),

(פון וועלכע עס איז אויסגעוואקסן היטלער ימ"ש),

English translation 1697

and they issued to some of them papers that they are “Jews”,

און מען האט ארויסגעגעבן עטלעכע פון זיי פאפירן אז זיי זיינען "יהודים",

English translation 1698

and everyone was afraid to say a word for various and sundry reasons –

און אלע האבן מורה געהאט זאגן א ווארט מפני סיבות שונות ומשונות –

English translation 1699

but afterwards it was revealed. Although they tried earlier to deny it and conceal it etc.

עס איז אבער דערנאך נתגלה געווארן. כאטש מען האט עס פריער געפרואווט פאר-ריידן און פארשווייגן וכו'.

English translation 1700

And now they have even made this into a law,

און יעצט האט מען דאס נאך געמאכט פאר א חוק,

English translation 1701

and this makes the matter much worse etc.

און דאס מאכט דעם ענין א סך ערגער וכו'.

English translation 1702

And as mentioned –

וכאמור –

English translation 1703

all these votes there are in a manner that the deputies do not vote as they hold,

די אלע אפשטימונגען דארטן זיינען באופן אז די דעפוטאטן שטימען ניט ווי זיי האלטן,

English translation 1704

but rather they go to vote “like sheep led to the slaughter”:

נאר זיי גייען שטימען "כצאן לטבח יובל":

English translation 1705

none of them are interested in these matters in their truth and for their own sake;

קיינער פון זיי איז ניט מעוניין אין די ענינים לאמיתתם ומצד עצמם;

English translation 1706

they only know that they have a “discipline” and that they must obey the party leaders.

זיי ווייסן בלויז אז זיי האבן א "דיסציפלין" און אז זיי דארפן פאלגן די מנהיגי המפלגה.

English translation 1707

And so it is in all the parties,

וואס אזוי איז עס בכל המפלגות,

English translation 1708

from the “Communists”,

פון די "קאָמוניסטן",

English translation 1709

to the party that calls itself “Religious”,

ביז די מפלגה וואס רופט זיך "דתיים",

English translation 1710

where also among them it is the same thing:

וואס אויך ביי זיי איז די זעלבע זאך:

English translation 1711

neither the rabbis have a say,

ניט די רבנים האבן א דיעה,

English translation 1712

nor the great Torah scholars have a say –

ניט די גדולי התורה האבן א דיעה –

English translation 1713

only those who have made themselves into “party leaders” decide as it seems to them that it is better for them,

נאר די וואס האבן זיך אליין געמאכט פאר "מנהיגי המפלגה" פסק'נען אפ ווי עס קומט ביי זיי אויס אז ס'איז בעסער פאר זיי,

English translation 1714

and afterwards it is done in practice!

און דערנאך ווערט אזוי געטאן בפועל!

English translation 1715

And from this is understood the most shocking matter that in the vote on the law of "Who is a Jew,"

ומזה מובן דער ענין הכי מבהיל וואס אין דער הצבעה אויף דעם חוק פון "מיהו יהודי",

English translation 1716

that for the benefit of the parties they voted and printed in square letters a law that even the most corrupt among the nations do not countenance:

אז צוליב טובת המפלגות האט מען אפגעשטימט און געדרוקט באותיות מרובעות א חוק וואס אפילו די מקולקלין שבאומות טוען עס ניט:

English translation 1717

There is no parliament in the world that will vote that two plus two equals five! Even to put this to a vote would be considered a slap in the face to the entire "parliament"!

ניטא קיין פארלאמענט אין דעם וועלט וואס וועט שטימען אז צוויי מיט צוויי איז פינף! אפילו צו שטעלן דאס אויף אפשטימונג וועט אויך באטראכט ווערן אלס א פאטש אין פנים דעם גאנצן "פארלאמענט"!

English translation 1718

And the one and only exception to this –

און דער איין און איינציקער אויסנאם בזה –

English translation 1719

is in Jerusalem, the holy city,

איז אין ירושלים עיר הקודש,

English translation 1720

and specifically in proximity to the Old Jerusalem –

ודוקא בסמיכות צו ירושלים העתיקה –

English translation 1721

and there the parties fell into the hands of the leaders,

און דארטן האבן די מפלגות אריינגעפאלן אין די הענט פון די מנהיגים,

English translation 1722

who led them astray!

וואס האבן זיי פארפירט!

English translation 1723

And the reason for the matter is,

וסיבת הדבר איז,

English translation 1724

because the only thing that interests the counts of the parties is the material success of their parties:

ווייל די איינציקע זאך וואס אינטריסירט די מנייני המפלגות איז די הצלחה גשמית פון זייערע מפלגות:

English translation 1725

Those who championed "socialism" have long since sold the principle of "socialism" in order to seize power;

די וואס האגו דוגל געווען אין "סאציאליזם" האבן שוין פון לאנג פארקויפט די עגיניט פון "סאציאליזם" כדי צו פארכאפן די מאכט;

English translation 1726

those who championed "nationalism" –

די וואס האבן דוגל געווען אין "לאומיות" –

English translation 1727

have long since sold the true interests of "nationalism" –

האבן פון לאנג פארקויפט די אמת'ע אינטערעסן פון "לאומיות" –

English translation 1728

as long as they can seize power in whatever way possible;

אבי צו פארכאפן די מאכט באופן האפשרי;

English translation 1729

and also those who champion

און אויך די וואס זיינען דוגל

English translation 1730

(or once championed)

(אדער האבן דוגל געווען אמאל)

English translation 1731

in the name of the religion of Israel –

בשם פון דת ישראל –

English translation 1732

have sold the true benefits of "religion,"

האבן פארקויפט די אמת'ע רווחים פון "דת",

English translation 1733

in order to obtain money and power and yet more positions for their sages,

כדי צו באקומען געלט און כח און נאך עטלעכע שטעלעס פאר חכמיהם,

English translation 1734

their sons and daughters,

בניהם ובנותיהם,

English translation 1735

and so forth!

וכיו"ב!

English translation 1736

And this is not the place to elaborate on the shocking matter,

ואין כאן המקום להאריך בדבר המבהיל,

English translation 1737

regarding which the matter of "lashon hara" does not apply,

אויף וועלכן עס איז ניט שייך דער ענין פון "לשון הרע",

English translation 1738

since this is a matter publicized to all,

היות דאס איז אן ענין המפורסם לכל,

English translation 1739

"from youth to elder, infant and women."

"מנער ועד זקן טף ונשים".

English translation 1740

And as mentioned above,

וכאמור לעיל,

English translation 1741

we repeat once again the most publicized matter:

חזר'ט מען איבער נאכאמאל דעם דבר הכי מפורסם:

English translation 1742

One should know,

מען זאל וויסן זיין,

English translation 1743

that the vote to determine the unfortunate law of Who is a Jew is not the true opinion of the majority

אז די הצבעה צו קובע זיין דעם חוק האומלל פון מיהו יהודי איז ניט די דיעה האמיתית פון דעם רוב

English translation 1744

(of the 120 people);

(פון די 120 מענטשן);

English translation 1745

They are not the ones who decide how to vote! That is decided by a few people at the head of each party!

ניט זיי זיינען מחליט ווי צו שטימען! דאס זיינען מחליט עטלעכע מענטשן שבראש כל מפלגה!

English translation 1746

And to our greatest sorrow –

ולצערינו הכי גדול –

English translation 1747

if several decades ago there was a holding of ground by each of the parties that its "ideal" and so forth, or at least its "election platform" –

איז אויב מיט עטלעכע צענדליקער יארן צוריק איז געווען א תפיסת מקום ביי יעדערן פון די מפגלות וואס איר "אידיאל" איז וכיו"ב אדער לכה"פ דער "מצע הבחירות" –

English translation 1748

in recent years everything has been sold for honor! And for money! And primarily –

איז אין די לעצטע יארן האט מען אלץ פארקויפט פאר כבוד! און פאר געלט! ובעיקר –

English translation 1749

for control of the "seat"!

פאר דער שליטה אויף דעם "בענקל"!

English translation 1750

And since each one could only sell what he had –

און היות אז יעדערער האט געקענט פארקויפן נאר דאס וואס ער האט –

English translation 1751

the "socialists" sold "socialism,"

האבן די "סאציאליסטן" פארקויפט "סאציאליסם",

English translation 1752

the "communists" sold "communism,"

די "קאמוניסטן" האבן פארקויפט דעם "קאמוניזם",

English translation 1753

the "nationalists" sold "nationalism,"

די "לאומיים" האבן פארקויפט "לאומיות",

English translation 1754

and the "religious" sold "religion"! The difference lies only in what constitutes the "pot of lentils" that each one received!

און די "דתיים" האבן פארקויפט "דת"! דער חילוק באשטייט נאר אין וואס עס באשטייט דער "נזיד עדשים" וואס יעדערער האט באקומען!

English translation 1755

Heaven forbid to compare "socialism" to "the religion of Israel,"

ח"ו צוגלייכן "סאציאליזם" צו "דת ישראל",

English translation 1756

and especially since we just read in the Megillah that "their laws are different from every nation and they do not perform the king's laws" 244 –

ובפרט אז מ'האט ערשט געלייענט אין דער מגילה אז "דתיהם שונות מכל עם ואת דתי המלך אינם עושים" 244 –

English translation 1757

here, however, the emphasis is relevant in connection with the law of "Who is a Jew":

דא איז אבער נוגע די הדגשה בקשר צו דעם חוק פון "מיהו יהודי":

English translation 1758

This is a matter that a few people decided several years ago,

דאס איז א זאך וואס עטלעכע מענטשן האבן מחליט געווען לפני כמה שנים,

English translation 1759

and from then onward it is only relevant what will bring about "seizing the seat"!

און מאז והלאה איז נוגע בלויז וואס וועט ברענגען צו "פארכאפן דעם בענקל"!

English translation 1760

And the trouble in this is –

און די צרה בזה איז –

English translation 1761

that there are those who have a hope in a natural way to become ministers,

אז ס'איז דא אזוינע וואס האבן א האפענונג בדרך הטבע צו ווערן מיניסטארן,

English translation 1762

and others have a different form of power –

און אנדערע האבן אן אנדער אופן פון מאכט –

English translation 1763

but the "power" does not consist of implementing "communism" or "socialism" or "nationalism" nor "religion" –

אבער די "מאכט" באשטייט ניט אין דורכפירן "קאמוניזם" אדער "סאציאליזם" אדער "לאומיות" און ניט "דת" –

English translation 1764

but only the "seat"!

נאר בלויז דער "בענקל"!

English translation 1765

And to our great sorrow –

ולצערינו הגדול –

English translation 1766

Purim will presumably not harm anyone. And especially since it is said openly, a matter publicized to all –

פורים וועט עס מסתמא קיינעם ניט שאטן. ובפרט אז מ'זאגט בגלוי א דבר המפורסם לכל –

English translation 1767

they also sell the mitzvos of Israel,

מען פארקויפט אויך מצוות ישראל,

English translation 1768

the religion of Israel,

דת ישראל,

English translation 1769

beginning with the non-living,

אנהויבנדיק פון די ניט לעבעדיקע,

English translation 1770

"the buried dead,"

"חטוטי שכבא",

English translation 1771

and they continue regarding the living,

און מ'איז ממשיך בנוגע צו די לעבעדיקע,

English translation 1772

to register gentiles as Jews,

צו פארשרייבן גוים אלס אידן,

English translation 1773

and to permit them to subsequently marry Jews. From which results a "distortion that cannot be rectified" 245 for all future generations!

און צולאזן זיי זאלן דערנאך חתונה האבן מיט אידן. וואס דערפון ווערט א "מעוות לא יוכל לתקון" 245 על כל הדורות הבאים!

English translation 1774

And regarding this they forgo and sell concerning abortions of fetuses,

ועד"ז איז מען מוותר און מען פארקויפט בנוגע צו הפלות פון עוברים,

English translation 1775

matters of kashrus,

ענינים פון כשרות,

English translation 1776

and marriage and kiddushin and Shabbat observance, etc.!

און נישואין וקדושין ושמירת שבת וכו'!

English translation 1777

And all this –

וכל זה –

English translation 1778

just to get a bit more money,

אבי צו באקומען נאך א ביסל געלט,

English translation 1779

and primarily –

ובעיקר –

English translation 1780

to hold onto the seat,

צו אנהאלטן דעם בענקל,

English translation 1781

so that they remain sitting at the bowl from which the money is distributed!

אז מען זאל בלייבן זיצן ביים שיסל פון וועלכע מ'טיילט די געלט!

English translation 1782

That from the same bowl they distribute money both for a yeshivah,

וואס פון דער זעלבער שיסל טיילט מען געלט סיי פאר א ישיבה,

English translation 1783

and also,

און סיי,

English translation 1784

may the Merciful One save us,

רחמנא ליצלן,

English translation 1785

for the idolatry of Christianity! For this is indeed idolatry according to all opinions246,

פאר עבודה זרה פון נצרות! וואס דאס איז דאך אן ע"ז לכל הדיעות 246,

English translation 1786

and also the children of Noah are commanded concerning this247?!

און אויך בני נח זיינען מצווה על זה 247?!

English translation 1787

And they wage war,

און מ'האט מלחמה,

English translation 1788

that the chair from which money is given for Christian monasteries,

אז דער בענקל פון וועלכן מ'גיט געלט אויף קלויסטערס פון נוצרים,

English translation 1789

should not leave the hands of a religious Jew who speaks in the name of the rabbis and the Admorim,

זאל ניט ארויסגיין פון די הענט פון א פרומן אידן וואס רעדט בשם הרבנים והאדמורי"ם,

English translation 1790

and pass into the hands of the gentile who sits in the Knesset,

און אריבערגיין אין די הענט פון דעם גוי וואס זיצט אין כנסת,

English translation 1791

or at least to a Jew who says that he does not care what religion it is...

אדער עכ"פ צו א אידן וואס זאגט אז אים ארט ניט וואס פאר א דת זאל זיין...

English translation 1792

And he goes and argues,

און ער גייט און טענה'ט,

English translation 1793

that religion is indeed explicitly only one religion,

אז דת איז טאקע בפירוש נאר א דת אחת,

English translation 1794

and together with this,

וביחד עם זה,

English translation 1795

since there is a benefit for him if he will sit at the bowl,

היות עס איז א תועלת פאר אים אויב ער וועט זיצן ביים שיסל,

English translation 1796

because then he will be able to have more money for yeshivos and to educate Jewish children –

ווייל דאן וועט ער קענען האבן מערער געלט פאר ישיבות און אויפהאדעווען אידישע קינדער –

English translation 1797

he therefore "sacrifices himself" and tells lies and slander and everything related to this,

איז ער זיך "מוסר נפש" און זאגט שקרים און לה"ר וכל השייך לזה,

English translation 1798

as long as he remains sitting at the little table and at the chair and at the bowl,

אבי ער זאל בלייבן זיצן ביי דעם טישל און ביים בענקל און ביים שיסל,

English translation 1799

and the money should go specifically through him!

און די געלט זאלן גיין דוקא דורך אים!

English translation 1800

And the wonder of the matter is –

און דער פלא שבדבר איז –

English translation 1801

that there is no opener of a mouth or a chirper!

וואס אין פוצה פה ומצפצף!

English translation 1802

This has been going on for years in a row,

עס גייט אזוי אן שוין יארן נאכאנאנד,

English translation 1803

and they speak in the name of the community of Israel and the religion of Israel,

און מ'רעדט בשם כלל ישראל ודת ישראל,

English translation 1804

and they say that these are the emissaries of those who sanctify Hashem's Name in public,

און מען זאגט אז דאס זיינען די שלוחים פון מקדשי השם ברבים,

English translation 1805

and upon them depends the entire Holy Land and the entire holy education –

און אויף זיי האלט זיך גאנץ ארץ הקודש און גאנץ חינוך הקדוש –

English translation 1806

at the very time when everyone knows,

בה בשעה וואס אלע ווייסן,

English translation 1807

that he and his assistants distribute and give hand to hand for matters of Christianity!

אז ער און זיינע עוזרים זיינען מחלק ונותן מיד ליד אויף עניני נצרות!

English translation 1808

One does not know an accounting of where they give more money,

מ'ווייסט ניט קיין חשבון וואו מ'גיט מערער געלט,

English translation 1809

whether for holy yeshivos or, may the Merciful One save us, for a monastery!

צי אויף ישיבות קדושות צי רחמנא ליצלן אויף א קלויסטער!

English translation 1810

And from the perspective of faith and intellect, there is no difference that it is given through an agent,

ומצד האמונה והשכל איז קיין נפק"מ ניט דאס וואס מען גיט ע"י שליח,

English translation 1811

even though "there is no agency for a transgression"248,

כאטש אז "אין שליח לדבר עבירה" 248,

English translation 1812

because money is nevertheless given through him,

ווארום עס ווערט פארט געגעבן על ידו געלט,

English translation 1813

even one perutah,

אפילו א פרוטה אחת,

English translation 1814

to a monastery! And especially when they give hundreds of thousands of dollars

צו א קלויסטער! ובפרט אז מען גיט הונדערטער טויזנטער דאלארן

English translation 1815

(not shekels)

(ניט שקלים)

English translation 1816

for matters of Christianity in the Holy Land –

אויף עניני נצרות שבארץ הקודש –

English translation 1817

and they sacrifice themselves,

און מ'איז זיך מוסר נפש,

English translation 1818

that this should be done specifically through a religious Jew

אז דאס זאל געטאן ווערן דוקא דורך א פרומען אידן

English translation 1819

(in his private life),

(בחייו הפרטיים),

English translation 1820

who speaks in the name of the religion of Israel and the rabbis of Israel and the Admorim of Israel,

וואס ער רעדט בשם דת ישראל ורבני ישראל ואדמור"י ישראל,

English translation 1821

and there is no opener of a mouth or a chirper!

ואין פוצה פה ומצפצף!

English translation 1822

And they pretend as if they do not know about it,

און מען מאכט זיך כאילו מען ווייס ניט דערפון,

English translation 1823

or as if the matter does not exist,

אדער כאילו די זאַך עקזיסטירט ניט,

English translation 1824

"and I have saved my soul",

"ואני את נפשי הצלתי",

English translation 1825

because it is done by another Jew,

ווייל דאס טוט א צווייטער איד,

English translation 1826

and there is no agency for a transgression...

ואין שליח לדבר עבירה...

English translation 1827

The other one indeed proclaims that he does it in the name of the community of Israel in the Holy Land and the community of Israel in the other countries! –

דער צווייטער איך איז דאך מכריז אז ער טוט עס בשם כלל ישראל בארץ הקודש וכלל ישאל שבשאר המדינות! –

English translation 1828

They pretend not to know of it!

מאכט מען זיך ניט וויסנדיק דערפון!

English translation 1829

And as mentioned –

וכאמור –

English translation 1830

this matter has been going on for thirty-some years,

די זאך גייט אן עטלעכע און דרייסיק יאר,

English translation 1831

and it has been thus drawn out since he sits at the bowl!

און עס ווערט אזוי נמשך זינט ער זיצט ביי דער שיסל!

English translation 1832

In general, it is not the way of the community to speak in the singular –

בכלל איז ניט מדרכי כלל צו ריידן בלשון יחיד –

English translation 1833

but it has come to a situation unparalleled!

ס'איז אבער דערגאנגען צו א מצב שאין כמוהו!

English translation 1834

In addition to this –

נוסף לזה –

English translation 1835

it is a matter that is connected with "sanctification of Hashem's Name",

איז עס אן ענין וואס איז פארבונדן מיט "קידוש השם",

English translation 1836

and with an introduction:

ובהקדם:

English translation 1837

It is written that Chanukah is connected with Purim249. It says in the Midrash250 regarding Chanukah,

עס שטייט דאך אז חנוכה איז פארבונדן מיט פורים 249. שטייט אין מדרש 250 בנוגע צו חנוכה,

English translation 1838

that the decree of the wicked Greek kingdom was "write

אז די גזירה פון מלכות יון הרשעה איז געווען "כתבו

English translation 1839

(for yourselves251)

(לכם 251)

English translation 1840

upon the horn of an ox that you have no portion in the G-d of Israel". And for this, Jews sacrificed themselves.

על קרן השור שאין לכם חלק באלקי ישראל". און אויף דעם האבן זיך אידן מוסר נפש געווען.

English translation 1841

What did the decree consist of? Not that they should make a "law". Not that they should bow to someone;

אין וואס איז באשטאנען די גזירה? ניט מ'זאל מאכן א "חוק". ניט מ'זאל זיך בוקן צו אימיצן;

English translation 1842

even not that they should think something in thought –

אפילו ניט מ'זאל עפעס טראכטן במחשבה –

English translation 1843

the decree was,

די גזירה איז געווען,

English translation 1844

that they should take an ox,

מען זאל נעמען אן אָקס,

English translation 1845

and write upon its non-essential part,

און אנשרייבן אויפן חלק הטפל שבו,

English translation 1846

the horn of the ox,

קרן השור,

English translation 1847

"that you have no portion in the G-d of Israel".

"שאין לכם חלק באלקי ישראל".

English translation 1848

It would not occur to anyone to say,

עס וועט קיינעם ניט איינפאלן צו זאגן,

English translation 1849

that because an ox walked around,

אז דורך דעם וואס עס איז ארומגעגאנגען אן אקס,

English translation 1850

and upon it was written that "you have no portion in the G-d of Israel",

און אויף אים איז געווען אנגעשריבן אז "אין לכם חלק באלקי ישראל",

English translation 1851

this would cause a weakening in the faith of a Jew!

וועט עס אויפטאן א חלישות אין אמונה פון א אידן!

English translation 1852

An ox runs around,

עס לויפט ארום אן אקס,

English translation 1853

and upon it are written a few words that everyone knows are "from the lips outward". And it has no connection to education,

און אויף אים זיינען אנגעשריבן עטלעכע ווערטער וואס אלע ווייסן אז זיי זיינען "מן השפה ולחוץ". און עס האט ניט קיין שייכות צו חינוך,

English translation 1854

nor to conduct in deed or in speech or in thought...

ניט צו הנהגה במעשה אדער בדיבור אדער במחשבה...

English translation 1855

Nevertheless, the Midrash relates simply,

אעפ"כ דערציילט דער מדרש בפשטות,

English translation 1856

that in this consisted the decree of the wicked Greek kingdom,

אז אין דעם איז באשטאנען די גזירה פון מלכות יון הרשעה,

English translation 1857

and for this they sacrificed themselves!

און אויף דעם האט מען זיך מוסר נפש געווען!

English translation 1858

That the self-sacrifice was without entering into any calculations,

וואס די מסירות נפש איז געווען ניט אריינגייענדיק אין קיינע חשבונות,

English translation 1859

and they did not demand that someone should come and bring a practical example,

און מען האט ניט געפאדערט אז עס זאל קומען איינער וואס זאל ברענגען א דוגמא בפועל,

English translation 1860

that there is a Jew who through this

אז עס איז פאראן א איד וואס האט דורך דעם

English translation 1861

("write for yourselves upon the horn of the ox etc.")

("כתבו לכם על קרן השור כו'")

English translation 1862

"changed the handle", Heaven forbid...

"געביטן דעם רענדל" ח"ו...

English translation 1863

Such a thing did not occur to anyone!

עס איז קיינעם ניט איינגעפאלן אזא זאך!

English translation 1864

But in recent times the situation has come where they distribute money for Christianity,

בשעת אבער עס איז געקומען בזמן הזה דער מצב אז מען טיילט געלט אויף נצרות,

English translation 1865

and they make the terrible decree of "Who is a Jew" –

און מען מאכט די גזירה איומה פון מיהו יהודי –

English translation 1866

here there are "calculations"!

דא ווערן "חשבונות"!

English translation 1867

Until the one who distributes the money for Christianity comes out and says,

ביז אז דער וואס טיילט די געלט אויף נצרות קומט ארויס און זאגט,

English translation 1868

that he does not know what is the connection and what is the prohibition in that a law was made in the name of the community of Israel

אז ער ווייס ניט וואס איז די שייכות און וואס איז דער איסור אין דעם וואס מען האט געמאכט א חוק בשם כלל ישראל

English translation 1869

(and in the name of the Jews who are in Brooklyn)

(ובשם די אידן וואס געפינען זיך אין ברוקלין)

English translation 1870

that a gentile who converted in whatever manner,

אז א גוי וואס האט זיך "מגייר" געווען באיזה אופן שיהי',

English translation 1871

not according to halachah,

שלא ע"פ הלכה,

English translation 1872

is a "Jew" –

איז ער א "יהודי" –

English translation 1873

because he says that there is no practical difference!

ווייל ער זאגט אז ס'איז ניט קיין נפק"מ בפועל!

English translation 1874

In addition to that which was actually found in several cases where the law had a practical effect,

איז נוסף לזה וואס מען האט געטראפן בפועל כמה וכמה פאלן וואו דער חוק האט געהאט א השפעה בפועל,

English translation 1875

the United States, until,

איז ארצות הברית, ביז,

English translation 1876

as mentioned earlier,

ווי דערמאנט פריער,

English translation 1877

thirty years ago there was a colony "Wilhelmina" etc.,

איז געווען מיט דרייסיק יאר צוריק א מושבה "ווילהעלמינה" וכו',

English translation 1878

and recently several cases were caught in the Land of Israel itself –

ועד"ז לעצטנס האט מען געכאפט כמה פאלן בארץ ישראל עצמה –

English translation 1879

in addition to this, it is no worse than "write for yourselves on the horn of an ox etc."!

איז נוסף לזה איז עס דאך ניט ערגער פון "כתבו לכם על קרן השור כו'"!

English translation 1880

But he is not affected by any matters –

אבער אים זיינען ניט נוגע קיינע ענינים –

English translation 1881

only to hold the bowl!

מערניט ווי האלטן די שיסל!

English translation 1882

One must give the benefit of the doubt that the main point of this holding the bowl is also in order to help yeshivas,

מ'דארף מלמד זכות זיין אז דער עיקר פון דעם האלטן די שיסל איז אויך כדי צו ארויסהעלפן ישיבות,

English translation 1883

but in practice it is certain that from this also monasteries receive, which is idolatry,

אבער בפועל איז זיכער אז דערפון באקומען אויך קלויסטערס וואס דאס איז אן עבודה זרה,

English translation 1884

and the law is that "idolatry" is not nullified even in a thousand 252!

און דער דין איז אז "עבודה זרה" איז ניט בטל אפילו באלף 252!

English translation 1885

Consequently,

במילא,

English translation 1886

if one gives one shekel to idolatry,

אז מען גיט איין שקל צו ע"ז,

English translation 1887

and in exchange one gives a thousand shekels to a yeshiva –

ותמורתו גיט מען אלף שקלים אויף א ישיבה –

English translation 1888

the shekel is not nullified!

ווערט דער שקל ניט בטל!

English translation 1889

And especially since this has no connection and there is no necessity for this to obtain money for yeshivas –

ובפרט אז דאס האט קיין שייכות ניט און עס איז ניטא קיין הכרח לזה אויף קריגן געלט פאר ישיבות –

English translation 1890

what is wanted is only to hold the bowl in hand.

דאס וואס מ'וויל איז מערניט צו האלטן די שיסל אין האנט.

English translation 1891

And as mentioned above,

וכאמור לעיל,

English translation 1892

the situation came to such an extent,

איז געקומען דער מצב עד כדי כך,

English translation 1893

that they insist,

אז מען עקשנ'ט זיך,

English translation 1894

that the law is not so relevant etc.!

אז דער חוק איז ניט אזוי נוגע וכו'!

English translation 1895

This is a foolish law,

דאס איז דאך א חוק טיפש,

English translation 1896

for although it was adopted by those who belong to "a wise and understanding people" 253,

ווייל הגם ער איז אנגענומען געווארן דורך די וואס געהערן צו "עם חכם ונבון" 253,

English translation 1897

but the Torah reveals that "a person does not commit a transgression unless a spirit of foolishness enters into him" 254,

איז אבער תורה מגלה אז "אין אדם עובר עבירה אלא אם כן נכנס בו רוח שטות" 254,

English translation 1898

that through "when a man's wife goes astray

אז דורך "כי תשטה

English translation 1899

(his wife)

(אשתו)

English translation 1900

" 255 –

" 255 –

English translation 1901

"a spirit of foolishness enters into him" 254,

"נכנס בו רוח שטות" 254,

English translation 1902

he can transgress the will of his Creator!

קען ער עובר זיין על דעת בוראו!

English translation 1903

Only there are those among whom it remains unintentional;

נאר עס איז דא אזוינע ביי וועמען דאס בלייבט בשוגג;

English translation 1904

there are those among whom it was initially intentional –

עס איז דא אזוינע ביי וועמען דאס איז געווען לכתחילה במזיד –

English translation 1905

and there are those who insist and sacrifice themselves that the law should specifically remain,

און עס איז דא אזוינע וואס עקשנ'ען זיך און זיינען זיך מוסר נפש אז דער חוק זאל דוקא בלייבן,

English translation 1906

and that it is not relevant to correct it!

און אז עס איז ניט נוגע אים צו פארריכטן!

English translation 1907

Instead of sacrificing oneself that there should not be "write for yourselves on the horn of an ox that you have no portion in the G-d of Israel" –

תמורת זה וואס מען דארף זיך מוסר נפש זיין עס זאל ניט זיין "כתבו לכם על קרן השור שאין לכם חלק באלקי ישראל" –

English translation 1908

they sacrifice themselves that there should indeed be "write",

איז מען זיך מוסר נפש עס זאל יא זיין "כתבו",

English translation 1909

and "write" in the name of the community of Israel,

און "כתבו" בשם כלל ישראל,

English translation 1910

and in the name of the 120 from all parties –

ובשם די 120 פון אלע מפלגות –

English translation 1911

such a foolish law!

אזא חוק טיפשי!

English translation 1912

For among those who sit there there are those who in their private lives are simply observant;

וואס צווישן די וואס זיצן דארט זיינען דא אזוינע וואס בחייהם הפרטיים זיינען זיי פרום בפשטות;

English translation 1913

but the truth is that every Jew without exception is "sworn and standing from Mount Sinai" 256 and about him it is said that "no displaced person shall be cast away from him" 257,

דער אמת איז אבער אז יעדער איד אן אויסנאם איז "מושבע ועומד מהר סיני" 256 און אויף אים שטייט אז "לא ידח ממנו נדח" 257,

English translation 1914

and even if all his days he was a "communist",

און אפילו אויב כל ימיו איז ער געווען א "קאמוניסט",

English translation 1915

it is certain that he will repent;

איז א זיכערע זאך אז ער וועט תשובה טאן;

English translation 1916

the only question is how quickly this will be.

די שאלה איז בלויז ווי שנעל דאס וועט זיין.

English translation 1917

And especially since this is such a law,

ובפרט אז דאס איז אזא חוק,

English translation 1918

that even the most corrupt of the nations would not have passed it:

וואס אפילו די מקולקלין שבאומות וואלטן אים ניט דורכגעלאזט:

English translation 1919

According to the law one may not examine who wrote the "paper" and what his authority is,

ע"פ א חוק טאר מען ניט בודק זיין ווער האט געשריבן די "פאפירל" און וואס זיין סמכות איז,

English translation 1920

rather the law says to the official who sits at the border

נאר דער חוק הייסט דעם פקיד וואס זיצט על הגבול

English translation 1921

(according to the order of a certain minister),

(ע"פ פקודה פון שר פלוני),

English translation 1922

that what he may ask is only whether the person has some paper,

אז דאס וואס ער מעג פרעגן איז בלויז צי דער מענטש האט עפעס א פאפיר,

English translation 1923

and if he has a paper he is registered as a Jew! Moreover:

און אויב ער האט א פאפיר איז ער פארשריבן אלס יהודי! נאכמער:

English translation 1924

even if he does not have a paper,

אפילו אויב ער האט ניט קיין פאפיר,

English translation 1925

they ask the person how they should register him...

פרעגט מען ביי דעם מענטש ווי זאל מען אים פארשרייבן...

English translation 1926

And when they gather together,

און בשעת מען קלייבט זיך צוזאמען,

English translation 1927

and they demand that it be changed,

און מען פארלאנגט אז מען זאל עס משנה זיין,

English translation 1928

and in truth it is not a change,

און באמת איז עס ניט קיין שינוי,

English translation 1929

only that honesty be restored to its place –

נאר מען זאל מחזיר זיין די ערלעכקייט למקומה –

English translation 1930

a commotion etc. etc. arises.

ווערט א דינגעניש וכו' וכו'.

English translation 1931

And these matters are a fortiori:

והרי דברים ק"ו:

English translation 1932

In general, Jews are distinguished from all the nations of the earth by their honesty,

בכלל זיינען דאך אידן אויסגעצייכנט מכל עמי הארץ מיט זייער ערלעכקייט,

English translation 1933

for although they are "scattered and dispersed among the nations", nevertheless "their religions are different from every nation";

ווארום כאטש מ'איז "מפוזר ומפורד בין העמים" איז אבער "דתיהם שונות מכל עם";

English translation 1934

and all the more so in a matter that is so much a part of every "religion" in the world:

ועאכו"כ אין א זאך וואס אזוי איז עס בכל "דת" שבעולם:

English translation 1935

There is no religion in the world

עס איז ניטא קיין דת בעולם,

English translation 1936

that will register someone as a member of that religion

וואס וועט אימיצן פארשרייבן אז ער איז געווארן א חבר אין דער דת,

English translation 1937

unless he performs some act that is in accordance with the requirement of the religion;

סיידן ער טוט עפעס א מעשה וואס איז מתאים לדרישת הדת;

English translation 1938

whether that is "sprinkling water" or another matter,

צי דאס איז "שפריצן וואסער" אדער אן אנדער ענין,

English translation 1939

whether it has substance or has no substance –

צי יש בו ממשות אדער אין בו ממשות –

English translation 1940

but some action must be there;

אבער עפעס אן עשי' דארף זיין;

English translation 1941

The only exception is regarding "Who is a Jew," that this is accomplished by a piece of paper that has no substance.

דער איינציקער אויסנאם איז בנוגע צו "מיהו יהודי" אז דאס ווערט אפגעטאן דורך א פיסת נייר שאין בו ממש.

English translation 1942

And what is more:

און וואס נאכמער:

English translation 1943

those who vote for this law and those who hold that one should not vote against it,

די וואס שטימען פאר דעם חוק און די וואס האלטן אפ מען זאל ניט שטימען אנטקעגן,

English translation 1944

it is not merely that they are dealing with an undesirable theoretical matter;

איז ניט נאר זיי טוען אפ אן ענין עיוני בלתי רצוי;

English translation 1945

this is a matter that is practically relevant in the simplest sense,

דאס איז א דבר וואס איז נוגע למעשה בפשטות,

English translation 1946

like the well-known actions,

כמעשים הידועים,

English translation 1947

where one knows his name and his mother's name and the address, etc., where they live in the Land of Israel!

וואס מ'ווייסט שמו ושם אמו והכתובת וכו' וואו זיי לעבן אין ארץ ישראל!

English translation 1948

And in addition to this:

ונוסף לזה:

English translation 1949

In truth, there is absolutely no difference whether this is practically relevant,

באמת איז גאר קיין נפק"מ ניט צי דאס איז נוגע למעשה,

English translation 1950

Even if it would remain only on paper,

אפילו אויב דאס וואלט געבליבן בלויז על גבי הנייר,

English translation 1951

it is incomparably worse than "write for yourselves on the horn of an ox, etc." under "the kingdom of wicked Greece",

איז דאס שלא בערך הארבער ווי "כתבו לכם על קרן השור כו'" אונטער "מלכות יון הרשעה",

English translation 1952

because then the householders were not Jews but Greeks,

ווייל דאן זיינען דאך די בעלי-בתים געווען ניט אידן נאר יוונים,

English translation 1953

but not so now!

משא"כ איצטער!

English translation 1954

And especially since it is a "law" that has already existed for thirteen or fourteen years!

ובפרט אז עס איז א "חוק" וואס עקזיסטירט שוין דרייצן-פערצן יאר!

English translation 1955

That in the month of Adar is the "anniversary" since the law was adopted,

וואס בחודש אדר איז דער "יארצייט" זינט מ'האט אנגענומען דעם חוק,

English translation 1956

and one still needs to debate whether one should vote this way or in the opposite manner!

און מ'דארף זיך נאך דינגען צי מ'דארף שטימען אזוי אדער באופן הפכי!

English translation 1957

And matters have reached such a point –

ועד כדי כך הגיעו הדברים –

English translation 1958

that there is an elderly and honored rabbi and a halachic decisor,

אז עס איז דא א רב זקן ומכובד און א פוסק,

English translation 1959

and he signed a letter that one should vote and act against the law of "Who is a Jew" –

און ער האט גע'חתמ'ט אויף א בריוו מ'זאל שטימען און טאן קעגן דעם חוק פון "מיהו יהודי" –

English translation 1960

a religious Jew in his private life stands up,

שטעלט זיך אוועק א פרומער איד בחייו הפרטיים,

English translation 1961

and orders to take back the letter and not to send it and not to publicize it –

און הייסט צונעמען דעם בריוו און אים ניט שיקן און ניט מפרסם זיין –

English translation 1962

lest it accomplish something!

טאמער וועט דאס עפעס אויפטאן!

English translation 1963

Such a thing has never happened before!

לא היתה כזאת לעולמים!

English translation 1964

And it is not the interpretation that this was done in secret;

און ס'איז ניט דער פשט אז דאס איז געטאן געווארן בחשאי;

English translation 1965

for although he did it in secret,

ווארום כאטש ער האט עס געטאן בחשאי,

English translation 1966

and instructed that it should not be revealed that he held back the letter

און האט אנגעזאגט אז מען זאל ניט מגלה זיין אז ער האט אפגעהאלטן דעם בריוו

English translation 1967

(or did this through another),

(אדער דאס געטאן דורך א צווייטן),

English translation 1968

nevertheless, the one who signed the letter knows about it,

ווייס אבער דערפון דער וואס האט גע'חתמ'ט דעם בריוו,

English translation 1969

the one who received it,

דער וואס האט אים באקומען,

English translation 1970

and the one who went to deliver it to so-and-so son of so-and-so that such a letter exists!

און דער וואס איז געגאנגען איבערגעבן לפלוני בן פלוני אז עס איז דא אזא מין בריוו!

English translation 1971

And it makes a whole commotion,

און מאכט א גאנצן טומל,

English translation 1972

that one must under no circumstances allow that the one who said and signed, without any doubt, that one must vote against "Who is a Jew" –

אז מ'טאר בשום אופן ניט דערלאזן. אז דער וואס האט געזאגט און גע'חתמ'ט בלאו הכי אז מ'דארף שטימען אנטקעגן מיהו יהודי –

English translation 1973

holds the same this year,

האלט אזוי אויך בשנה זו,

English translation 1974

and he holds so and is not afraid to say it openly,

און ער האלט אזוי און האט ניט קיין מורא זאגן דאס בגלוי,

English translation 1975

notwithstanding that there are four people in the Land of Israel for whom it might be detrimental to receive a few more shekels for kosher and pure education!

ניט קוקנדיק אויף דעם וואס עס זיינען דא פיר מענטשן אין ארץ ישראל וואס עס קען זיין אז דאס וועט זיי שאטן צו באקומען נאך עטלעכע שקלים אויף חינוך הכשר והטהור!

English translation 1976

And alas and woe, what kind of educated people can grow up when the education is received through money, part of which goes to idols, part to bribery, and part to other matters,

און אז אך-און-וויי וואס פאר א מחונכים קענען אויסוואקסן בשעת מען באקומט דעם חינוך דורך געלט פון וועלכע א טייל גייט אויף צלמי און א טייל אויף שוחד און א טייל אויף ענינים אחרים,

English translation 1977

and a small portion to yeshivas!

און א חלק קטן אויף ישיבות!

English translation 1978

And especially since all the yeshiva students know about this,

און בפרט אז אלע תלמידי הישיבות ווייסן וועגן דעם,

English translation 1979

and the roshei yeshiva know about this –

און די ראשי ישיבות ווייסן וועגן דעם –

English translation 1980

it is therefore understood what influence this has on their education,

איז דאך מובן וואס פאר א השפעה דאס האט אויף זייער חינוך,

English translation 1981

on their attitude toward the administration of the yeshiva that takes money that is connected with not voting or with doing all the manipulations behind the scenes to prevent there from being a majority to nullify the decree of "Who is a Jew."

אויף זייער יחס צו דער הנהלה פון דער ישיבה וואס נעמט געלט וואס זיינען פארבונדן מיט ניט-שטימען אדער מיט טאן כל התעלולים שמאחורי הקלעים אויף ניט צולאזן עס זאל זיין א רוב צו מבטל זיין די גזירה פון מיהו יהודי.

English translation 1982

And especially,

ובפרט,

English translation 1983

as mentioned,

כאמור,

English translation 1984

that orders are sent from overseas,

אז מען שיקט פקודות מעבר לים,

English translation 1985

to hold back and "chalilah" not let it be known in the Land of Israel that the one who said several times that the decree is against the religion and one must nullify it –

מען זאל אפהאלטן און "חס ושלום" ניט לאזן וויסן אין ארץ ישראל אז דער וואס האט געזאגט כמה פעמים אז די גזירה איז נגד הדת און מען דארף איר מבטל זיין –

English translation 1986

holds the same now!

האלט אזוי אויף איצטער!

English translation 1987

And one need not elaborate even on the disgrace of a non-Jew258,

ואין להאריך אפילו בגנות פון ניט א מדבר 258,

English translation 1988

all the more so a Jew,

עאכו"כ א אידן,

English translation 1989

all the more so a Jew who in his private life is a keeper of Torah and mitzvos.

עאכו"כ א איד וואס איז בחייו הפרטיים א שומר תורה ומצוות.

English translation 1990

May it be His will,

ויהי רצון,

English translation 1991

that since we stand on the day of "and it was turned around",

אז וויבאלד מען שטייט אין דעם טאג ווען "ונהפוך הוא",

English translation 1992

until "many of the people of the land became Jews, for the fear of the Jews fell upon them"259 and "the fear of Mordechai fell upon them"260,

ביז אז "רבים מעמי הארץ מתיהדים כי נפל פחד היהודים עליהם" 259 און "נפל פחד מרדכי עליהם" 260,

English translation 1993

may the fear of "Mordechai the Jew" fall, whose students in this generation are the rabbis who fulfill "you shall not be afraid of any man"261,

זאל אנפאלן דער פחד פון "מרדכי היהודי" וואס זיינע תלמידים בדור זה זיינען די רבנים וואס זיינען מקים "לא תגורו מפני איש" 261,

English translation 1994

even for a Jew, even for a Jew who in his private life is a religious Jew,

אפילו פאר א אידן אפילו פאר א אידן וואס בחייו הפרטיים איז ער א פרומער איד,

English translation 1995

and even for a Jew who says –

און אפילו פאר א אידן וואס זאגט –

English translation 1996

that if you will be for the nullification of this law –

אז אויב דו וועס זיין פאר דעם ביטול פון דעם חוק –

English translation 1997

he will see to it that money is not given for his yeshiva!

וועט ער זען מען זאל ניטג עבן געלט פאר זיין ישיבה!

English translation 1998

What these are are matters that are everyday occurrences,

וואס דאס זייען ענינים שבכל יום,

English translation 1999

and may the Merciful One save us, there are such Roshei Yeshiva upon whom this has had an effect!

ורחמנא ליצלן עס זיינען דא אזוינו ראשי ישיבות וואס דאס האט אויף זיי גע'פועל'ט!

English translation 2000

So let it be "and it was turned to the contrary",

איז זאל זיין "ונהפוך הוא",

English translation 2001

and "the month which was turned for them"262 is a time of favor and a time auspicious for transforming all decrees.

און "החודש אשר נהפך להם" 262.ג איז א זמן פון עת רצון און א זמן מסוגל צו מהפך זיין אלע גזירות.

English translation 2002

So just as they then transformed the decree of the wicked Haman, until their power was given over to Mordechai the Jew and Esther the queen,

איז פונקט ווי מען האט דאן מהפך געווען גזירת המן הרשע. ביז עס איז איבערגעגעבן געווארן זייער כח צו מרדכי היהודי ואסתר המלכה,

English translation 2003

so may it be also in our time!

זאל אזוי זיין אויך בזמננו!

English translation 2004

For just as the women and daughters of Israel sacrificed themselves in the time of the wicked Greek kingdom against the decree of "write for yourselves on the horn of an ox that you have no portion in the G‑d of Israel",

ווייל פונקט ווי נשי ובנות ישראל האבן זיך מוסר נפש געווען בזמן מלכות יון הרשעה אנטקעגן דער גזירה פון "כתבו לכם על קרן השור שאין לכם חלק באלקי ישראל",

English translation 2005

so there are those who sacrifice themselves in our time,

אזוי זיינען דא די וואס זיינען זיך מוסר נפש בזמננו,

English translation 2006

that one should not, G‑d forbid, nullify the distinction between Israel and the nations,

מען זאל ר"ל ניט מבטל זיין די הבדלה שבין ישראל לעמים,

English translation 2007

which is a mortal danger and a very great harm,

וואס דאס איז א סכנת מות און א היזק גדול ביותר,

English translation 2008

not only for Jews but also for the nations of the world!

ניט נאר פאר אידן נאר אויך פאר עמי הארץ!

English translation 2009

And as mentioned,

וכאמור,

English translation 2010

this is not an open matter,

דאס אין אן ענין שבגלוי,

English translation 2011

even though they kiss each other over it and say that one should not speak about it in public,

אע"פ וואס מ'שושקעט זיך אין דעם און מ'זאגט אז מען זאל וועגן דעם ניט ריידן ברבים,

English translation 2012

and they intimidate the newspapers not to write about it –

און מען איז מפחיד די עתונות מען זאל ניט שרייבן וועגן דעם –

English translation 2013

but three of Israel and thirty of Israel know it,

דאס וויסן אבער שלשה מישראל ושלשים מישראל,

English translation 2014

and all one hundred and twenty120 who sit in the Knesset know about it,

און אלע 120 וואס זיצן אין כנסת ווייסן וועגן דעם,

English translation 2015

and most of them, all those who are interested in this, know it –

ורובם ככולם פון די וואס אינטעריסירן זיך בזה ווייסן דאס –

English translation 2016

from all the inhabitants of the land,

פון כל תושבי הארץ,

English translation 2017

and the children of Israel and the children of the nations of the world who are in the diaspora.

ובנ"י ובני אוה"ע וואס זיינען אין חו"ל.

English translation 2018

So let it bring about as it was then –

טא זאל עס פועל זיין ווי ס'איז געווען דעמולט –

English translation 2019

"it was turned for them from sorrow to joy and from mourning to a festival"262,

"נהפך להם מיגון לשמחה ומאבל ליו"ט" 262,

English translation 2020

and in the blink of an eye, literally,

וברגע כמימרא ממש,

English translation 2021

and let it be "the word of Hashem"263 –

און ס'זאל זיין "דבר ה'" 263 –

English translation 2022

"this is the law"264 in an open manner and with the greatest force.

זו הלכה" 264 באופן גלוי ובתוקף הכי גדול.

English translation 2023

And may it be His will,

ויה"ר,

English translation 2024

that this should further hasten the "word of Hashem"263 –

אז דאס זאל נאכמער צוהיילן דעם "דבר ה' 263 –

English translation 2025

"this is the end"264 in its simple sense,

זה הקץ" 264 כפשוטו,

English translation 2026

the true and complete redemption through our righteous Mashiach.

די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 2027

From this campaign of "Who is a Jew", here too is the time and place to arouse again regarding the "Purim campaign".

פון דעם מבצע פון "מיהו יהודי" איז אויך כאן הזמן והמקום צו מעורר זיין נאכאמאל וועגן "מבצע פורים".

English translation 2028

Which, at first glance, is the greatest wonder –

וואס לכאורה איז עס א פלא הכי גדול –

English translation 2029

because it is already after Purim. It is already at Shushan Purim –

ווייל מען האלט שוין נאך פורים. מ'האלט שוין ביי שושן-פורים –

English translation 2030

but the purpose of the "Purim campaign",

איז אבער דער תכלית פון "מבצע פורים",

English translation 2031

as discussed several times and simply understood,

כמדובר כמה פעמים ומובן בפשטות,

English translation 2032

is that one should stand in the movement of Purim

אז מען זאל שטיין אין דער תנועה פון פורים

English translation 2033

(of "they accepted what they had already fulfilled")

(פון "קבלו מה שקיימו כבר")

English translation 2034

not specifically during the time and favorable period of the days of Purim,

לאו דוקא אין דעם זמן ועת רצון פון ימי הפורים,

English translation 2035

but rather that the acceptance of Purim,

נאר אז די קבלה פון פורים,

English translation 2036

the "they fulfilled what they had already accepted" should be in such a manner that it should have an effect on the entire year.

דער "קיימו מה שקבלו כבר" זאל זיין באופן כזה אז דאס זאל פועל זיין על כל השנה כולה.

English translation 2037

Which in other words means,

וואס אין אנדערע ווערטער מיינט עס,

English translation 2038

that the true "Purim campaign" begins after Purim,

אז דער אמת'ער "מבצע פורים" הויבט זיך אן נאך פורים,

English translation 2039

after the enthusiasm and storm of the days of Purim pass and one enters a state of weekday routine,

נאך דעם וואס עס גייט דורך די התלהבות און שטורעם פון ימי הפורים און מ'גייט אריין אין א מצב פון וואָכעדיקייט,

English translation 2040

because specifically then the "tests" begin,

ווייל דוקא דאן הויבן זיך אן די "נסיונות",

English translation 2041

and one must attain the "they fulfilled what they had already accepted".

און מען דארף אנקומען צו דעם "קיימו מה שקבלו כבר".

English translation 2042

And the strengthening and arousal that one takes out from Purim is in all matters of Torah:

און דער חיזוק והתעוררות וואס מען נעמט ארויס פון פורים איז אין אלע ענינים פון תורה:

English translation 2043

Beginning from the matter that is a "great principle in the Torah"265,

אנהויבנדיק פון דעם ענין וואס איז א "כלל גדול בתורה" 265,

English translation 2044

love of Israel,

אהבת ישראל,

English translation 2045

up to the unity of Israel.

ביז צו אחדות ישראל.

English translation 2046

Which the matter of "unity of Israel" also includes those who, together with their war against the nullification of the law "Who is a Jew", also occupied themselves with spreading,

וואס דער ענין פון "אחדות ישראל" איז כולל אויך אט-די וואס ביחד מיט זייער מלחמה קעגן דעם ביטול פון דעם חוק "מיהו יהודי" האבן זיי זיך אויך פארנומען מיט פארשפרייטן,

English translation 2047

not for Jews, heaven forbid,

ניט פאר קיין אידן געדאכט,

English translation 2048

hatred of Israel,

שנאת ישראל,

English translation 2049

and in such a manner that it should reach all countries,

ובאופן כזה אז דאס זאל דערגיין צו אלע מדינות,

English translation 2050

"from Hodu to Cush".

"מהודו ועד כוש".

English translation 2051

[Which is a distinguishing thing:

[וואס דאס איז א דבר מבדיל:

English translation 2052

They sent special emissaries to the Jews who are behind the Iron Curtain,

מען האט געשיקט שלוחים מיוחדים צו די אידן וואס געפינען זיך מאחורי מסך הברזל,

English translation 2053

not in order to bring them tzitzis or tefillin and the like,

ניט כדי צו ברענגען זיי ציצית אדער תפילין וכיו"ב,

English translation 2054

but rather to try to fan the flames there of hatred of Israel and discord in Israel!

נאר כדי פרואוון פאַנאַנדערפלאַקערן דארט שנאת ישראל ומחלוקת בישראל!

English translation 2055

And one knows who traveled there,

וואס מען ווייס ווער עס איז אהינצו געפארן,

English translation 2056

and one knows who sent him,

און מען ווייט ווער האט אים געשיקט,

English translation 2057

and unfortunately both the "traveler" is not in the singular,

און ליידער איז סיי דער "פאָרער" ניט בלשון יחיד,

English translation 2058

and the "sender" is not in the singular. And it is also understood why the senders are in contact with those who wage war against the nullification of the decree of "Who is a Jew"!

און סיי דער "שיקער" ניט בלשון יחיד. און ס'איז אויך מובן פארוואס די שיקער שטייען בקשר מיט די וואס האבן מלחמה קעגן דעם ביטול הגזירה פון "מיהו יהודי!

English translation 2059

Which is a thing known to all!].

וואס דאס איז א דבר המפורסם לכל!].

English translation 2060

May also the thought

זאל אויך די מחשבה

English translation 2061

(of spreading division among Israel, G‑d forbid)

(פון הפצת מחלוקת בישראל ר"ל)

English translation 2062

be nullified,

בטל ווערן,

English translation 2063

and may there be "the fear of Mordechai fell upon them",

און עס זאל זיין "נפל פחד מרדכי עליהם",

English translation 2064

for Mordechai's matter was to increase love and unity of Israel among Jews,

וואס מרדכי'ס ענין איז געווען אויפטאן אהבת ואחדות ישראל ביי אידן,

English translation 2065

as we see that he brought about "gather all the Jews who are found in Shushan",

ווי מען זעט אז ער האט אויפגעטאן דעם "כנוס את כל היהודים הנמצאים בשושן",

English translation 2066

which effected the gathering and unification of all Jews in all the provinces,

וואס דאס האט גע'פועל'ט די התכנסות והתאחדות פון אלע אידן בכל המדינות,

English translation 2067

and this is also expressed in "and sending portions one to another and gifts to the poor",

און דאס ווערט אויך אויסגעדריקט אין "ומשלוח מנות איש לרעהו ומתנות לאביונים",

English translation 2068

and the reason for this is,

וואס דער טעם לזה איז,

English translation 2069

in order to emphasize love and unity of Israel,

כדי צו מדגיש זיין אהבת ואחדות ישראל,

English translation 2070

as explained in the commentators on the Megillah266.

כמבואר במפרשי המגילה 266.

English translation 2071

And from love and unity of Israel one also comes to the strengthening and establishment of proper education –

און פון אהבת ואחדות ישראל קומט מען אויך צו דעם חיזוק וביסוס החינוך הכשר –

English translation 2072

in order to fulfill what is stated in the Megillah "and their memory shall not cease from their seed",

כדי צו מקיים זיין וואס עס שטייט אין מגילה "וזכרם לא יסוף מזרעם",

English translation 2073

and moreover,

און נאכמער,

English translation 2074

education in holiness.

חינוך על טהרת הקודש.

English translation 2075

Which also this can be specifically when the money for education is not connected and does not come on account of conceding to the law of abortion and to the law of "digging a grave" and conceding to the law of "biology",

וואס אויך דאס קען זיין דוקא ווען די געלט אויפן חינוך זיינען ניט פארבונדן און קומען על החשבון פון נאכגעבן אין דעם חוק ההפלות און אין דעם חוק פון "חטוטי שכבא" און נאכגעבן אין דעם חוק פון "מרביאלאגיע",

English translation 2076

and conceding to the law of Sabbath observance,

און נאכגעבן דעם חוק פון שמירת שבת,

English translation 2077

up to appointing a rabbi for "Sabbath observance",

ביז צו איינזעצן א רב פאר "שמירת שבת",

English translation 2078

and so too regarding the other laws.

ועד"ז בשאר החוקים.

English translation 2079

[And as mentioned above,

[וכאמור לעיל,

English translation 2080

they justify all this with the explanation that one cannot give up the bowl,

בארעכטיקט מען דאס אלץ מיט דער הסברה אז מען קען ניט אפלאזן די שיסל,

English translation 2081

and consequently one must remain inside,

ובמילא מוז מען בלייבן אינעווייניק,

English translation 2082

and not only that, but strengthen those who give them this "bowl"!].

ולא זו בלבד נאר שטארקן די וואס גיבן זיי אט די "שיסל"!].

English translation 2083

Whereas when there is a true education, it is an education in spreading the true Torah,

וואס בשעת עס איז א חינוך אמיתי איז עס א חינוך אין הפצת התורה האמיתית,

English translation 2084

not the Torah of which "his staff he asks, and his rod tells him"267:

ניט די תורה וואס "בעצו ישאל ומקלו יגיד לו" 267:

English translation 2085

When his "wood" tells him that one must give money for a yeshivah,

ווען זיין "האלץ" זאגט אים אז מ'דארף געבן געלט פאר א ישיבה,

English translation 2086

he sells for that the Torah and all that pertains to the Torah!

פארקויפט ער פאר דעם די תורה און כל השייך צו דער תורה!

English translation 2087

The true education is an education in the Torah of Hashem,

דער חינוך אמיתי איז א חינוך אין תורת ה',

English translation 2088

which "this is the statute of the Torah, it shall not be exchanged",

וואס "זאת חוקת התורה לא תהי' מוחלפלת",

English translation 2089

not in the Holy Land,

ניט אין ארה"ק,

English translation 2090

not outside the Land,

ניט אין חו"ל,

English translation 2091

not at the time when the Holy Temple was standing and not at the time when the Holy Temple was destroyed,

ניט בזמן שביהמ"ק הי' קיים און ניט בזמן וואס משחרב ביהמ"ק,

English translation 2092

and even not at the time when "darkness shall cover the earth and thick darkness the nations"268,

ואפילו ניט אין דעם זמן ווען "החושך יכסה ארץ וערפל לאומים" 268,

English translation 2093

the double and multiplied darkness of the footsteps of Mashiach.

דער חושך כפול ומכופל פון עקבתא דמשיחא.

English translation 2094

Which this is the matter of "Mivtza Torah",

וואס דאס איז דער ענין פון "מבצע תורה",

English translation 2095

spreading the true Torah,

הפצת התורה האמיתית,

English translation 2096

which has a special connection to Purim,

וואס האט א שייכות מיוחדת צו פורים,

English translation 2097

"the Jews had light"269 –

"ליהודים היתה אורה" 269 –

English translation 2098

this is Torah"270,

זו תורה" 270,

English translation 2099

Torah is light,

תורה אור,

English translation 2100

the true Torah of the Holy One, blessed be He, the Giver of the Torah,

די תורה האמיתית פון הקב"ה נותן התורה,

English translation 2101

which although "Giver of the Torah",

וואס כאטש אז "נותן התורה",

English translation 2102

means present tense271,

מיינט לשון הווה 271,

English translation 2103

that He gives the Torah each day anew,

אז ער גיט די תורה בכל יום מחדש,

English translation 2104

it is nevertheless in the manner of "it shall not be exchanged".

איז עס אבער באופן פון "לא תהי' מוחלפת".

English translation 2105

And from this one comes to actual deed,

און דערפון קומט מען צו דעם מעשה בפועל,

English translation 2106

great is study that brings to deed:

גדול לימוד שמביא לידי מעשה:

English translation 2107

Both in "Mivtza Tefillin",

סיי אין "מבצע תפילין",

English translation 2108

which "the entire Torah is equated to tefillin":

וואס "הוקשה כל התורה כולה לתפילין":

English translation 2109

And from this comes down to "Mivtza Mezuzah",

ומזה קומט אראפ אין "מבצע מזוזה",

English translation 2110

which protects the house and all who are in the house272,

וואס זי איז שומר את הבית וכל הנמצאים בבית 272,

English translation 2111

"Hashem shall guard your going out and your coming in from now and forever"273.

"ה' ישמר צאתך ובואך מעתה ועד עולם" 273.

English translation 2112

Which also this has a connection to the aforementioned matter –

וואס אויך דאס האט א שייכות צו דעם ענין הנ"ל –

English translation 2113

because when one has kosher mezuzot,

ווארום בשעת מ'האט כשר'ע מזוזות,

English translation 2114

one does not stumble in going and acting against the nullification of the aforementioned decree,

אין מען ניט נכשל אין גיין און טאן אנטקעגן דעם ביטול הגזירה הנ"ל,

English translation 2115

and specifically when there is not the "Hashem shall guard your going out and your coming in from now and forever",

און דוקא ווען עס איז ניטא דער "ה' ישמר צאתך ובואך מעתה ועד עולם",

English translation 2116

because the mezuzah is not kosher or is invalid,

ווארום די מזוזה איז ניט קיין כשר'ע אדער א פסול'ע,

English translation 2117

or it is missing on several doorways –

אדער זי פעלט בכמה פתחים –

English translation 2118

then one can stumble in the aforementioned matter.

דאן קען מען נכשל ווערן אין דעם ענין הנ"ל.

English translation 2119

And from this emerges also regarding the other campaigns,

און דערפון קומט ארויס אויך בנוגע צו די אנדערע מבצעים,

English translation 2120

which in truth are all of equal importance,

וואס באמת זיינען אלע אין דער זעלבער חשיבות,

English translation 2121

only since one cannot utter two things at once,

נאר היות מען קען ניט אויסריידן שני דברים בבת אחת,

English translation 2122

one counts one after the other –

רעכנט מען איינעם נאכן צווייטן –

English translation 2123

and these are the three pillars upon which the House of Israel rests:

און דאס זיינען די שלשת העמודים שעליהם בית ישראל נשען:

English translation 2124

kashrut of eating and drinking,

כשרות האכילה ושתי',

English translation 2125

lighting Shabbat and Yom Tov candles,

הדלקת נרות שבת ויו"ט,

English translation 2126

and above all –

ולכל לראש –

English translation 2127

family purity.

טהרת המשפחה.

English translation 2128

Which this also has within it the segulah of bringing closer the redemption:

וואס דאס האט אין זיך אויך די סגולה פון מקרב זיין די גאולה:

English translation 2129

Through family purity,

דורך טהרת המשפחה,

English translation 2130

which is through a mikveh and spring –

וואס איז ע"י מקוה ומעיין –

English translation 2131

one brings closer "and I will sprinkle upon you pure water and you will be purified from all your impurities etc."274,

איז מען מקרב דעם "וזרקתי עליכם מים טהורים וטהרתם מכל טומאותיכם גו'" 274,

English translation 2132

still in the time of exile;

נאך אין זמן הגלות;

English translation 2133

and this brings the matter of "fortunate are you Israel, before whom do you purify yourselves and who275 purifies you, your Father in Heaven, as it is said, and I will sprinkle etc. and it says276 the mikveh of Israel is Hashem",

און דאס ברענגט דעם ענין פון "אשריכם ישראל לפני מי אתם מטהרין ומי 275 מטהר אתכם אביכם שבשמים שנאמר וזרקתי כו' ואומר 276 מקוה ישראל ה'",

English translation 2134

as is brought the statement of Rabbi Akiva in the Mishnah at the end of tractate277 and chapter Yom HaKippurim278,

ווי עס ווערט געבראכט דער מאמר פון ר' עקיבא במשנה סוף מסכת 277 ופרק יום הכיפורים 278,

English translation 2135

Which this will very soon bring about,

וואס דאס וועט בקרוב ממש צוברענגען,

English translation 2136

that it should be in the manner of Yom HaKippurim –

עס זאל זיין בדוגמת יום הכיפורים –

English translation 2137

the forgiveness and pardon and atonement for all the foolishness that one did until now,

די סליחה ומחילה וכפרה אויף אלע שטותים וואס מ'האט געטאן ביז איצטער,

English translation 2138

which this is indeed a matter of "a spirit of foolishness entered him"

וואס דאס איז דאך אן ענין פון "נכנס בו רוח שטות"

English translation 2139

(because specifically then one does a matter that is contrary to the will of Hashem),

(ווייל דוקא דאן טוט מען אן ענין וואס איז היפך רצון ה'),

English translation 2140

And this will bring down the spirit of purity and the holy spirit,

און דאס וועט אראפברענגען דעם רוח הטהרה ורוח הקדושה,

English translation 2141

and the true and complete redemption through Mashiach our righteous one,

און די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 2142

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 2143

And this is accomplished especially through that which the Jewish women and daughters will also throw themselves in and do in all the aforementioned matters,

און דאס ווערט אויפגעטאן במיוחד דורך דעם וואס נשי ובנות ישראל וועלן זיך אויך אריינווארפן און טאן בכל הענינים האמורים,

English translation 2144

down to the details and details of details.

ביז אין פרטים ופרטי פרטים.

English translation 2145

Until one will effect,

ביז מען זאל פועל'ן,

English translation 2146

beginning from the women themselves and their daughters –

אנהויבנדיק פון די פרויען אליין און זייערע טעכטער –

English translation 2147

the matter of "daughter rises against her mother, daughter-in-law against her mother-in-law"279 for the good,

דעם ענין פון "בת קמה באמה כלה בחמותה" 279 למעליותא,

English translation 2148

that the "daughter" and the "daughter-in-law" will implement in the entire house,

אז די "בת" און די "כלה" וועלן דורכפירן אין דער גאנצער הויז,

English translation 2149

that it should become a house where only "the word of Hashem, this is the halachah" rules –

עס זאל ווערן א הויז וואו עס געוועלטיקט בלויז דער "דבר ה' זו הלכה" –

English translation 2150

this will further hasten "the word of Hashem, this is the end,"

וועט דאס נאכמער צוהיילן דער "דבר ה' זה הקץ",

English translation 2151

and out of joy and goodness of heart.

ומתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 2152

And also those who, for various and sundry reasons, waged war

און אויך די וואס מסיבות שונות ומשונות האבן מלחמה געהאט

English translation 2153

(whether in the manner of "enemy" or in the manner of "avenger,"

(אדער באופן פון "אויב" אדער באופן פון "מתנקם",

English translation 2154

as the president of our generation explains280,

ווי נשיא דורנו איז מבאר 280,

English translation 2155

that this is an open enemy and a hidden enemy)

אז דאס איז א שונא בגלוי און א שונא בהעלם)

English translation 2156

against the matter of who is a Jew,

אנטקעגן דעם ענין פון מיהו יהודי,

English translation 2157

and education in holiness,

און חינוך על טהרת הקודש,

English translation 2158

even against family purity, etc.

ביז אנטקעגן טהרת המשפחה וכו'

English translation 2159

(and all the matters enumerated above) –

(וכל הענינים המנויים לעיל) –

English translation 2160

this will be transformed,

וועט דאס נתהפך ווערן,

English translation 2161

through that which "from the mouths of infants and sucklings You have established strength, etc., to silence the enemy and the avenger"281:

דורך דעם וואס "מפי עוללים ויונקים יסדת עוז גו' להשבית אויב ומתנקם" 281:

English translation 2162

The infants and sucklings have no right to vote. Therefore they are not counted with them;

די עוללים ויונקים האבן דאך ניט קיין רעכט צו שטימען. במילא רעכנט מען זיי ניט מיט זיי;

English translation 2163

therefore one might think that it makes no difference what the "infant and suckling" will say,

במילא קען מען מיינען אז אים איז קיין נפק"מ ניט וואס דער "עולל ויונק" וועט זאגן,

English translation 2164

since he does not vote for him anyway!

בשעת ער שטימט סיי ווי ניט פאר אים!

English translation 2165

But what is written, that specifically through them "You have established strength" –

אי וואס עס שטייט אז דוקא דורך זיי איז "יסדת עוז" –

English translation 2166

"there is no strength but Torah"282 –

"אין עוז אלא תורה" 282 –

English translation 2167

is not decisive for him;

איז עס ביי אים ניט קובע;

English translation 2168

for him, only whether this is a man or a woman who has the right to vote is decisive

ביי אים איז בלויז קובע צי דאס איז א מאן אדער א פרוי וואס האט א רעכט צו שטימען

English translation 2169

(for then one must listen to what he wants,

(וואס דאן דארף מען יענער זאל הערן וואס ער וויל,

English translation 2170

in order to gain another vote),

כדי עס זאל צוקומען נאך א שטימע),

English translation 2171

but an infant and suckling who cannot vote – it makes no difference to him that "You have established strength,"

אבער אן עולל ויונק וואס קען ניט שטימען איז אים קיין נפק"מ ניט דאס וואס "יסדת עוז",

English translation 2172

there is no strength but Torah;

אין עוז אלא תורה;

English translation 2173

it has no relevance to him,

צו אים האט עס קיין שייכות ניט,

English translation 2174

because he did not vote for him!

ווארום ער האט פאר אים ניט געשטימט!

English translation 2175

[And this enters in a manner as if this is a conduct of the holiness of Torah and mitzvos,

[און דאס איז אריין באופן כאילו דאס איז א הנהגה פון קדושת התורה ומצוות,

English translation 2176

and as if, Heaven forbid, there is a single and unique rabbi who agrees to this,

וכאילו רחמנא ליצלן עס איז פאראן אן איין און איינציקער רב וואס איז אויף דעם מסכים,

English translation 2177

other than himself!]

חוץ פון אים אליין!]

English translation 2178

And in any case –

ובכל אופן –

English translation 2179

"from the mouths of infants and sucklings You have established strength, etc., to silence the enemy and the avenger"!

"מפי עוללים ויונקים יסדת עוז גו' להשבית אויב ומתנקם"!

English translation 2180

May it be His will that there be victory in this war, as it is related in the Megillah of Esther,

ויה"ר עס זאל זיין דער נצחון במלחמה זו ע"ד ווי עס איז מסופר במגילת אסתר,

English translation 2181

an absolute victory!

א נצחון מוחלט!

English translation 2182

And furthermore:

ועוד זאת:

English translation 2183

One finds in the Megillah of Esther a wondrous thing to which people do not pay attention:

מען געפינט אין מגילת אסתר א דבר פלא וואס מען איז ניט משים לב לזה:

English translation 2184

It is known the uproar made about the fact that in the war of Midian, "not one man of us was missing"283,

עס איז ידוע דער שוטרעם וואס מ'מאכט דערפון וואס ביי מלחמת מדין איז "ולא נפקד ממנו איש" 283,

English translation 2185

for which reason they brought an offering284 and they cried out that it was a miracle unprecedented in history,

וואס דעריבער האט מען געבראכט א קרבן 284 און מ'האט געשריען אז עס איז א נס שלא הי' לעולמים,

English translation 2186

because there cannot be a war without casualties,

ווייל עס קען ניט זיין קיין מלחמה אן קרבנות,

English translation 2187

at least a few –

לכל הפחות א ביסל –

English translation 2188

and there, in the war of Midian, not a single one was missing!

און דא ביי מלחמת מדין האט קיין איין און איינציקער ניט געפעלט!

English translation 2189

One finds in the Megillah of Esther,

געפינט מען אין מגילת אסתר,

English translation 2190

that there is a lengthy account regarding the war in which "the Jews assembled in their cities, in all the provinces of the king, etc., to lay hands on those who sought their harm"285,

אז עס שטייט א גאנצע אריכות בנוגע די מלחמה וואס "נקהלו היהודים בעריהם בכל מדינות המלך גו' לשלוח יד במבקשי רעתם" 285,

English translation 2191

"and the Jews struck all their enemies, etc."286,

"ויכו היהודים בכל אויביהם גו'" 286,

English translation 2192

a war in the hundred and twenty-seven provinces,

א מלחמה אין די שבע ועשרים ומאה מדינה,

English translation 2193

a war in which were killed "seventy-five thousand"287,

א מלחמה אין וועלכער עס זיינען גע'הרג'עט געווארן "חמשה ושבעים אלף" 287,

English translation 2194

and "five hundred men"288,

און "חמש מאות איש" 288,

English translation 2195

and "in Shushan, three hundred men"289.

און "בשושן שלש מאות איש" 289.

English translation 2196

And it is also not mentioned that a single Jew was missing! "Not one man of us was missing"! This is the plain meaning of the verse!

און עס ווערט אויך ניט דערמאנט אז קיין איין און איינציקער איד האט זיך געפעלט! "לא נפקד ממנו איש"! דאס איז פשוטו של מקרא!

English translation 2197

Since the Torah is true,

וואס היות אז התורה אמיתית היא,

English translation 2198

it is understood,

איז מובן,

English translation 2199

that if it had affected the life of even a single Jew,

אז אויב עס וואלט אנגערירט דעם חיים פון אן איין און איינציקן אידן,

English translation 2200

the Torah would not, Heaven forbid, have concealed it.

וואלט עס תורה ח"ו ניט מעלים געווען.

English translation 2201

And especially since in the Megillah it is written that "the number of the slain was brought...

ובפרט אז אין מגילה שטייט דאך אז "בא מספר ההרוגים...

English translation 2202

before the king"290,

לפני המלך" 290,

English translation 2203

and they feared that he would become angry because they had killed his "citizens,"

און מ'האט מורא געהאט אז ער וועט ווערן ברוגז דערפאר וואס מ'האט גע'הרג'עט זיינע "סיטיזענס",

English translation 2204

of the inhabitants of his kingdom;

פון זיינע תושבי מדינתו;

English translation 2205

so if they could have appeased him that at least one Jew had been harmed,

איז ווען מען וואלט אים געקענט מנחם זיין אז עס האט עכ"פ געשאט איין אידן,

English translation 2206

they would certainly have told him that! For they needed to act in a natural way to find favor in the eyes of the king,

וואלט מען אים דאס זיכער געזאגט! ווארום מען דארף דאך טאן בדרך הטבע אויף לשאת חן בעיני המלך,

English translation 2207

and especially since they needed to obtain his permission that "let it also be granted tomorrow to the Jews in Shushan the capital to do according to the law of today"291.

ובפרט אז ובפרט אז מ'האט געדארפט אנקומען צו זיין רשות אז "ינתן גם מחר ליהודים אשר בשושן הבירה לעשות כדת היום" 291.

English translation 2208

Therefore, from the fact that they did not tell him this,

איז דערפון וואס מ'האט אים עס ניט געזאגט,

English translation 2209

it is understood that such a reality did not exist;

איז מובן אז ס'איז ניט געווען אזא מציאות;

English translation 2210

and one may not tell a lie...

און א ליגן טאר מען ניט זאגן...

English translation 2211

May it be a will that so it should also be in our days,

איז יהי רצון אז אזוי זאל אויך זיין בימינו,

English translation 2212

that "not one man of us was missing",

אז "לא נפקד ממנו איש",

English translation 2213

that all Jews without exception should go soon to receive the face of Moshiach;

אז אלע אידן אָן אויסנאם זאלן גיין בקרוב צו מקבל זיין פני המשיח;

English translation 2214

And since each one wants that Moshiach should speak with him with a pleasant countenance,

און היות יעדערער וויל דאך אז משיח זאל מיט אים ריידן בסבר פנים יפות,

English translation 2215

and go together with him with joy and with the clouds of heaven to the Land of Israel –

און גיין מיט אים צוזאמען בשמחה ועם ענני שמיא קיין ארץ הקודש –

English translation 2216

let there be the thought of repentance in his heart, by which he becomes a complete righteous person292,

זאל זיין דער הרהר תשובה בלבו וואס עי"ז נעשה צדיק גמור 292,

English translation 2217

if this is only with truth

אויב דאס איז נאר מיט אן אמת

English translation 2218

(and as the practical law).

(און ווי די הלכה בפועל).

English translation 2219

And may this indeed be so in practice –

און זאל דאס טאקע אזוי זיין בפועל –

English translation 2220

that "He will cause spirit from on high to descend upon them"293,

אז יערה עליהם רוח ממרום 293,

English translation 2221

for there is no hindrance to the "spirit from on high",

וואס אין מעכב אויפן "רוח ממרום",

English translation 2222

it can be "in one day" and "in one hour" until "in one moment"294 –

עס קען זיין "ביומא חדא" ו"בשעתא חדא" ביז "ברגעא חדא" 294 –

English translation 2223

and he becomes a complete righteous person!

און נעשה צדיק גמור!

English translation 2224

And then we will go all together from amidst joy and goodness of heart to receive the face of Moshiach our righteousness,

און דאן וועט מען גיין אלע צוזאמען מתוך שמחה וטוב לבב לקבל פני משיח צדקנו,

English translation 2225

and together with Moshiach and with the Shechinah that was in exile295 –

און צוזאמען מיט משיח'ן און מיט שכינתא וואס איז געווען בגלותא 295 –

English translation 2226

we will go to our holy land,

וועט מען גיין אין ארצנו הקדושה,

English translation 2227

"a land which Hashem your G-d always looks after, from the beginning of the year to the end of the year".

"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה".

English translation 2228

And there itself in Jerusalem the holy city,

און דארט גופא אין ירושלים עיר הקודש,

English translation 2229

"the city of the great King"296,

"קרית מלך רב" 296,

English translation 2230

and from there it will spread throughout the entire Land of Israel297;

ואוס לע"ל תתפשט בכל ארץ ישראל 297;

English translation 2231

And there itself on the holy mountain,

און דארט גופא אין הר הקדוש,

English translation 2232

the Temple Mount,

הר הבית,

English translation 2233

in "the Sanctuary, Hashem, Your hands have established".

אין "מקדש אד' כוננו ידיך".

English translation 2234

Then will also be revealed the work of Moses' hands,

וואס דאן וועט אויך נתגלה ווערן מעשה ידי משה,

English translation 2235

the Mishkan,

דער משכן,

English translation 2236

and the First Temple and Second Temple that were taken as a pledge298,

און דער מקדש ראשון ומקדש שני וואס איז גענומען געווארן אלס משכון 298,

English translation 2237

and they will return the pledges in their perfection,

און מ'וועט אומקערן די משכונות בשלימותם,

English translation 2238

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 2239

with an added perfection,

בתוספת שלימות,

English translation 2240

And speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 2241

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 2242

Those who need to make an after-blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 2243

will surely make an after-blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 2244

Before the distribution of dollars he said:

לפני חלוקת הדולרים אמר:

English translation 2245

As stated several times,

כאמור כמה פעמים,

English translation 2246

one must give a dollar to each one,

דארף מען געבן א דאלאר יעדערן,

English translation 2247

but not more;

אבער ניט מערער;

English translation 2248

for here the matter is not quantity but the matter of quality;

ווארום דא איז ניט דער ענין הכמות נאר דער ענין האיכות;

English translation 2249

and by adding to this,

און דורך מוסיף זיין בזה,

English translation 2250

which shows that one is concerned with quantity,

וואס דאס ווייזט אז מען קאכט זיך אין כמות,

English translation 2251

it is completely contrary to the intention!

איז עס היפך הכוונה לגמרי!

English translation 2252

And one should give away the dollar,

און מען זאל אפגעבן דעם דאלאר,

English translation 2253

and how good and how pleasant with an addition from one's own,

ומה טוב ומה נעים בתוספת משלו,

English translation 2254

for charity,

אויף צדקה,

English translation 2255

no later than Shushan Purim,

ניט שפעטער פון שושן פורים,

English translation 2256

and in any case in the nearby days.

ובכל אופן בימים הסמוכים.

English translation 2257

For if alacrity is an important matter in all matters –

וואס אויב זריזות איז אן ענין חשוב בכל הענינים –

English translation 2258

all the more so in the matter of charity,

עאכו"כ בענין הצדקה,

English translation 2259

as is known the story of Nachum Ish Gamzu299.

כידוע דער סיפור פון נחום איש גמזו 299.

English translation 2260

And particularly and generally, that we find ourselves in a time when the true and primary request is –

ובפרט ובכלל אז מ'געפינט זיך אין א צייט ווען די בקשה האמיתית והעיקרית איז –

English translation 2261

"Until when"300! that Moshiach our righteousness should come with the greatest alacrity,

"עד מתי" 300! אז עס זאל קומען משיח צדקנו בזריזות הכי גדולה,

English translation 2262

"I will hasten it"301 in the "I will hasten it",

"אחישנה" 301 אין דעם "אחישנה",

English translation 2263

"with the clouds of heaven".

"עם ענני שמיא".

English translation 2264

The Rebbe shlita distributed dollars to the tanks to give each person one dollar on condition to give to charity.

כ"ק אדמו"ר שליט"א חילק לה"טאנקיסטן" דולרים לחלק לכאו"א דולר אחד על מנת לתת לצדקה.

English translation 2265

Before his departure he began to sing "For with joy you shall go forth".

טרם צאתו התחיל לנגן "כי בשמחה תצאו".