English translation — שיחת ש"פ משפטים, מבה"ח אדר ראשון, כ"ד שבט ה'תשד"מ.

English translation 1

As discussed many times,

כמדובר כמ"פ,

English translation 2

every Shabbat Mevarchim HaChodesh has both a general aspect

האט כל שבת מברכים החודש סיי אן ענין כללי

English translation 3

(which makes it similar to other Shabbatot Mevarchim),

(וואס גלייכט אים אויס מיט שאר שבת מברכים),

English translation 4

and a particular and unique aspect due to the specific month it blesses,

און סיי אן ענין פרטי ומיוחד מצד דעם חודש מיוחד וואס ער בענטשט,

English translation 5

in our case –

בעניננו –

English translation 6

the month of Adar Rishon. And it is also hinted in its name in the Holy Tongue –

חודש אדר ראשון. וכמרומז אויך בשמו אשר יקראו לו בלה"ק –

English translation 7

"Chodesh",

"חודש",

English translation 8

which means that at that time a new and unique matter is renewed

וואס מיינט אז דעמולט ווערט נתחדש א נייער ענין מיוחד

English translation 9

(which did not exist in the previous months).

(וואס איז ניט געווען בחדשים שלפנ"ז).

English translation 10

And the blessing

און די ברכה

English translation 11

(of Shabbat Mevarchim)

(דשבת מברכים)

English translation 12

always comes from the previous month,

קומט אלעמאל פון חודש שלפנ"ז,

English translation 13

in our case –

בעניננו –

English translation 14

the month of Shevat,

חודש שבט,

English translation 15

i.e., that from the month of Shevat the month of Adar Rishon is blessed.

ד.ה. אז פון חודש שבט ווערט געבענטשט חודש אדר ראשון.

English translation 16

And seemingly this is a contradiction:

ולכאורה איז דאס א דבר והיפוכו:

English translation 17

On one hand, we say that "chodesh" is from the term "chiddush" (renewal)2,

פון איין זייט זאגט מען אז חודש איז מלשון חידוש 2,

English translation 18

at that time a new and unique matter is renewed from the perspective of the new month

דעמולט ווערט נתחדש א נייער ענין מיוחד מצד דעם נייעם חודש

English translation 19

(which does not exist in the previous months);

(וואס איז ניטא אין די חדשים שלפנ"ז);

English translation 20

and together with this we say that the blessing and power for this month come from the previous month

וביחד עם זה זאגט מען אז די ברכה וכח לחודש זה קומען פון דעם חודש שלפנ"ז

English translation 21

(i.e., it is not a new thing)?!

(ד.ה. אז ס'איז ניט קיין נייע זאך)?!

English translation 22

We find an analogy to this in several blessings:

געפינט מען עד"ז בכמה ברכות:

English translation 23

Regarding the general service of the mitzvot, we say that this is "our deeds and our work",

בנוגע לכללות עבודת המצוות זאגט מען אז דאס איז מעשינו ועבודתינו,

English translation 24

and together with this the formula of the blessing over the mitzvot is –

וביחד עם זה איז דער נוסח פון ברכת המצוות –

English translation 25

"Who sanctified us with His commandments and commanded us",

"אשר קדשנו במצוותיו וצוונו",

English translation 26

that the Almighty commanded us His mitzvot.

אז דער אויבערשטער האט אונז אנגעזאגט זיינע מצוות.

English translation 27

Similarly regarding the Torah:

עד"ז בנוגע לתורה:

English translation 28

When one studies Torah properly, we say that the Torah is "called by his name"3,

בשעת איינער לערנט תורה כדבעי זאגט מען אז די תורה ווערט "נקראת על שמו" 3,

English translation 29

to the extent that "a teacher who forgives his honor,

ביז אז "הרב שמחל על כבודו,

English translation 30

his honor is forgiven"4,

כבודו מחול" 4,

English translation 31

because "the Torah is mine",

ווייל "תורה דילי' היא",

English translation 32

"since he learned and reviewed it, it is called his Torah"5,

"משלמדה וגרסה היא נקראת תורתו"5,

English translation 33

it is his Torah over which he can forgive;

ס'איז זיין תורה אויף וועלכער ער קען מוחל זיין;

English translation 34

together with this one recites

ביחד עם זה מאכט מען

English translation 35

(before Torah study)

(קודם לימוד התורה)

English translation 36

the blessing over the Torah –

ברכת התורה –

English translation 37

"and He gave us His Torah",

"ונתן לנו את תורתו",

English translation 38

the Torah of the Almighty.

די תורה פון דעם אויבערשטן.

English translation 39

Thus, just as regarding the service of Torah and mitzvot –

איז כשם ווי בנוגע לעבודת תומ"צ –

English translation 40

which is indeed a particular service each and every day of the month –

וואס דאס איז דאך אן עבודה פרטית בכל יום ויום מימי החודש –

English translation 41

both extremes exist together,

זיינען דא ביידע קצוות יחד,

English translation 42

that it is related to the person

אז דאס איז זיך מתייחס צו דעם מענטשן

English translation 43

("our deeds and our work",

(מעשינו ועבודתינו,

English translation 44

and "the Torah is mine");

און "תורה דילי' היא");

English translation 45

and together with this the blessing upon it is "Who sanctified us with His commandments and commanded us",

וביחד עם זה איז די ברכה על זה "אשר קדשנו במצוותיו וצוונו",

English translation 46

"and He gave us His Torah" –

"ונתן לנו את תורתו" –

English translation 47

so too is it regarding a general matter –

אזוי איז דאס אויך בנוגע צו אן ענין כללי –

English translation 48

the matter of a month

דער ענין פון א חודש

English translation 49

(because in relation to the fulfillment of Torah and mitzvot in particular on each and every day of the month, the month is a general matter),

(ווייל ביחס צו קיום תומ"צ בפרטיות בכל יום ויום מימי החודש איז דער חודש אן ענין כללי),

English translation 50

that each month has its new and unique matter which relates specifically to this month;

אז יעדער חודש האט זיין ענין חדש ומיוחד וואס איז זיך מתייחס דוקא לחודש זה;

English translation 51

and together with this the blessing of the month

וביחד עם זה איז ברכת החודש

English translation 52

(on Shabbat Mevarchim)

(בשבת מברכים)

English translation 53

is in the previous month,

בחודש שלפנ"ז,

English translation 54

from a second place.

ממקום שני.

English translation 55

And in our case –

ובנדו"ד –

English translation 56

the month of Adar Rishon has its new and unique matter;

חודש אדר ראשון האט זיין ענין חדש ומיוחד;

English translation 57

and together with this the blessing of this month is on Shabbat Mevarchim HaChodesh which occurs in the previous month –

וביחד עם זה איז ברכת חודש זה בשבת מברכים החודש וואס קומט אויס בחודש שלפנ"ז –

English translation 58

the month of Shevat.

חודש שבט.

English translation 59

From this it is also understood that there must be a connection between the month of Shevat and the month of Adar Rishon,

דערפון איז אויך מובן אז עס מוז זיין א שייכות צווישן חודש שבט און חודש אדר ראשון,

English translation 60

since from the month of Shevat Adar Rishon is blessed.

וויבאלד אז פון חודש שבט ווערט אדר ראשון געבענטשט.

English translation 61

And although seemingly it is necessary that from the month of Shevat the month of Adar Rishon be blessed,

ואע"פ אז לכאורה איז דאך בהכרח אז פון חודש שבט זאל געבענטשט ווערן חודש אדר ראשון,

English translation 62

because Shabbat Mevarchim must always be before the month it blesses,

ווייל שבת מברכים מוז אלעמאל זיין פאר דעם חודש וועלכן ער בענטשט,

English translation 63

and the month of Shevat is always the month before Adar Rishon,

און חודש שבט איז אלעמאל דער חודש פאר אדר ראשון,

English translation 64

consequently it is forced that from the month of Shevat Adar Rishon is blessed,

במילא איז מוכרח אז פון חודש שבט זאל געבענטשט ווערן אדר ראשון,

English translation 65

it is impossible otherwise –

ס'איז אי אפשר באופן אחר –

English translation 66

consequently what certainty is there that between them there is a connection from which one must learn?

במילא וואס איז די זיכערקייט אז צווישן זיי איז דא א שייכות פון וועלכער מ'דארף זיך אפלערנען?

English translation 67

But the truth is not so:

איז דער אמת אבער ניט אזוי:

English translation 68

In human action one can say that when he does a thing in proximity to another thing due to a specific reason,

במעשה ידי אדם קען מען זאגן אז בשעת ער טוט א זאך בסמיכות צו א צווייטער זאך מצד א טעם מסויים,

English translation 69

the two things have a connection between them in that particular aspect,

האבן די צוויי זאכן צווישן זיך א שייכות בפרט זה,

English translation 70

but not necessarily in other aspects. Because after he has done the preceding thing, it is necessarily and automatically that they come in proximity to each other;

אבער לאו דוקא בשאר הפרטים. ווייל לאחרי ווי ער האט געטאן די פריערדיקע זאך איז דאך בהכרח ובדרך ממילא אז זיי זאלן קומען בסמיכות זל"ז;

English translation 71

When one speaks, however, about the work of Hashem's hands,

בשעת מ'רעדט אבער וועגן מעשה ידי שמים,

English translation 72

the Most High,

דער אויבערשטער,

English translation 73

that He is the "most impossible of the impossible"6,

וואט ער איז "נמנע הנמנעות" 6,

English translation 74

and this descends below in the Torah and the commandments –

און דאס קומט אראפ למטה בתומ"צ –

English translation 75

then when He arranged that two things come in proximity to each other

איז בשעת ער האט אויסגעשטעלט אז צוויי זאכן קומען בסמיכות זל"ז

English translation 76

(in our case –

(בעניננו –

English translation 77

the month of Adar Rishon in proximity to the month of Shevat),

חודש אדר ראשון בסמיכות צו חודש שבט),

English translation 78

this is precise to the utmost in all details

איז דאס מדוייק בתכלית בכל הפרטים

English translation 79

(not only in one detail and the other details come incidentally)

(ניט נאר בפרט אחד ושאר הפרטים קומען בדרך ממילא)

English translation 80

[from which emerges (also) a practical difference in halachah7,

[וואס דערפון קומט ארויס (אויך) א נפק"מ להלכה"7,

English translation 81

as discussed many times8],

כמדובר כמ"פ 8],

English translation 82

because He could have made

ווייל ער האט דאך געקענט מאכן

English translation 83

(being the most impossible of the impossible)

(זייענדיק נמנע הנמנעות)

English translation 84

that the month of Adar Rishon should not be blessed from the month of Shevat

אז חודש אדר ראשון זאל ניט געבענטשט ווערן פון חודש שבט

English translation 85

(in any manner whatsoever),

(באיזה אופן שיהי'),

English translation 86

therefore, when Adar Rishon is indeed blessed from the month of Shevat –

במילא בשעת אדר ראשון ווערט יע געבענטשט פון חודש שבט –

English translation 87

this is certainly with utmost precision,

איז דאס זיכער בתכלית הדיוק,

English translation 88

and certainly they have a connection between them. And therefore there is in this a lesson by way of example as we find in several places in the Torah,

און געוויס האבן זיי צווישן זיך א שייכות. און דערפאר איז אין דעם דא א לימוד בדוגמא ווי מ'געפינט בכמה מקומות בתורה,

English translation 89

that Rashi learns from the juxtaposition of the portions,

אז רש"י לערנט אפ פון סמיכות הפרשיות,

English translation 90

"Why was this portion juxtaposed, etc."9].

"למה סמך פרשה זו כו'" 9].

English translation 91

Therefore, one must understand the connection between the months of Shevat and Adar Rishon,

לפי"ז דארף מען פארשטיין די שייכות צווישן חדשי שבט ואדר ראשון,

English translation 92

that the month of Shevat blesses the month of Adar Rishon –

אז חודש שבט בענטשט חודש אדר ראשון –

English translation 93

for at first glance they are completely opposite:

דלכאורה זיינען זיי גאר הפכיים:

English translation 94

(The month of) Adar

(חודש) אדר

English translation 95

(Rishon)

(ראשון)

English translation 96

is from the term "Adir10 BaMarom Hashem"11.

איז מלשון "אדיר 10 במרום הוי'" 11.

English translation 97

That is, it is connected to a most elevated matter –

ד.ה. אז ס'איז פארבונדן מיט אן ענין נעלה ביותר –

English translation 98

"Marom" (on high),

"מרום",

English translation 99

and there itself –

און דארטן גופא –

English translation 100

"Adir BaMarom" (mighty on high). And in general, this is the matter of miraculous conduct.

"אדיר במרום". ובכללות איז דאס דער ענין פון הנהגה נסית.

English translation 101

In contrast, the month of Shevat is a month among the rest of the months,

משא"כ חודש שבט איז א חודש בין שאר החדשים,

English translation 102

and it has no special days. And to such an extent that even the New Year for Trees

און ער האט ניט קיינע ימים מיוחדים. ועד כדי כך אז אפילו ראש השנה לאילנות

English translation 103

(on the fifteenth of Shevat12)

(בחמשה עשר בשבט 12)

English translation 104

is, from the standpoint of the essence of the matter, not a festival and not a day when Tachanun is not recited,

איז מצ"ע ניט קיין יו"ט און ניט א יום ווען מ'זאגט ניט קיין תחנון,

English translation 105

and regarding the non-recitation of Tachanun, one must arrive at the reason that because it coincides with the other New Years,

און ביים ניט זאגן קיין תחנון דארף מען אנקומען צום טעם אז וויבאלד ער קומט צוזאמען מיט די אנדערע ראשי שנים,

English translation 106

this reveals and teaches that also on this day Tachanun is not recited

איז דאס מגלה און לערנט אז אויך ביום זה זאגט מען ניט קיין תחנון

English translation 107

(as discussed in the farbrengen of the fifteenth of Shevat13).

(כמדובר אין דער התוועדות פון חמשה עשר בשבט 13).

English translation 108

And one may add:

ויש להוסיף:

English translation 109

Also the matter of "explaining this Torah"14 which took place during the entire month of Shevat,

אויך דער ענין פון "באר את התורה הזאת" 14 וואס איז געווען במשך פון גאנץ חודש שבט,

English translation 110

with which it is distinguished from the rest of the months

וואס דערמיט איז ער אויסגעטיילט משאר החדשים

English translation 111

(as discussed in the previous farbrengen15) –

(כמדובר בהתוועדות שלפנ"ז 15) –

English translation 112

emphasizes that no new matter was innovated,

איז מדגיש אז ס'איז ניט נתחדש געווארן אן ענין חדש,

English translation 113

but rather "explaining this Torah" which already existed previously.

נאר "באר את התורה הזאת" וואס איז דא פון פריער.

English translation 114

Exactly the opposite of the month of Adar –

פונקט פארקערט ווי חודש אדר –

English translation 115

when a new matter is innovated,

ווען עס ווערט נתחדש אן ענין חדש,

English translation 116

and to such an extent –

ועד כדי כך –

English translation 117

that this is connected with miracles,

אז דאס איז פארבונדן מיט נסים,

English translation 118

"Adir BaMarom Hashem".

"אדיר במרום הוי'".

English translation 119

And nevertheless, it is said that specifically the month of Shevat blesses the month of Adar Rishon!

ואעפ"כ זאגט מען אז דוקא חודש שבט בענטשט חודש אשר ראשון!

English translation 120

The explanation for this is –

איז די הסברה בזה –

English translation 121

that this is precisely the point:

אז היא הנותנת:

English translation 122

We find in several matters that the blessing comes specifically from an opposite place. Because then the blessing has a stronger force,

מ'געפינט בכמה ענינים אז די ברכה קומט דוקא פון א מקום הפכי. ווייל דעמולט איז די ברכה מיט א שטארקערן תוקף,

English translation 123

due to the advantage of light from darkness and the advantage of wisdom from folly16. When even an opposite matter

מצד דער מעלה פון יתרון האור מן החושך ויתרון החכמה מן הסכלות 16. בשעת אויך אן ענין הפכי איז

English translation 124

(not only is not opposed, but)

(ניט נאר ניט מנגד, נאר)

English translation 125

blesses, this is the most sublime blessing.

מברך איז דאס א ברכה הכי נעלה.

English translation 126

In the manner explained17 regarding Yitro, that when he said "Now I know, etc."18,

ע"ד המבואר 17 בנוגע ליתרו אז בשעת ער האט געזאגט "עתה ידעתי גו'" 18,

English translation 127

it contained within it the most sublime elevation of the advantage of light from darkness and the advantage of wisdom from folly.

האט עס אין זיך דער עילוי נעלה פון יתרון האור מן החושך ויתרון הכחמה מן הסכלות.

English translation 128

Thus, one will also understand in our case –

עד"ז וועט מען אויך פארשטיין בעניננו –

English translation 129

but in our case,

אבער בעניננו,

English translation 130

when speaking about months of holiness

ווען מ'רעדט וועגן חדשים דקדושה

English translation 131

[which "they (the Jewish people) are destined to be renewed like her"],

[וואס "הם (אידן) עתידין להתחדש כמותה"],

English translation 132

it is not applicable to say the advantage of light from darkness in the mundane sense

איז דאך ניט שייך זאגן יתרון האור מן החושך דלעו"ז

English translation 133

(as with Yitro),

(ווי בא יתרו),

English translation 134

rather, within holiness itself there are also levels,

נאר אין קדושה גופא זיינען אויך פאראן דרגות,

English translation 135

and in general –

ובכללות –

English translation 136

two modes of drawing down,

ב' אופני המשכה,

English translation 137

a drawing down from the place of light and a drawing down from the place of "He made darkness His hiding place"19

המשכה ממקום האור והמשכה ממקום פון "ישת חושך סתרו" 19

English translation 138

(in holiness)20,

(בקדושה) 20,

English translation 139

and due to this level, the advantage of light from darkness is applicable also in holiness:

און מצד דער דרגא איז שייך יתרון האור מן החושן אויך בקדושה:

English translation 140

There is a drawing down of light,

ס'איז דא א המשכה פון אור,

English translation 141

which is a most sublime drawing down,

1ואס דאס איז א המשכה נעלה ביותר,

English translation 142

as explained in Iggeret HaKodesh21 that since "the light is similar to the luminary, it is His essence and substance, blessed be He," and specifically "He alone, in His power and ability, can create something from nothing, etc.",

כמבואר באגה"ק 21 אז היות "האור הוא כעין המאור הוא מהותו ועצמותו של המאציל ב"ה" וואס דוקא "הוא לבדו בכחו ויכלתו לברוא יש מאין כו'",

English translation 143

therefore, in light there is the power of bringing into being something from nothing,

דערפאר איז דא אין אור דער כח ההתהוות יש מאין,

English translation 144

to the point that this descends into "the illumination of the illumination of the illumination...

ביז אז דאס קומט אראפ אין "הארה דהארה דהארה...

English translation 145

in all created, formed, and made beings"22,

בכל הנבראים הנוצרים והנעשים" 22,

English translation 146

because light is similar to the luminary.

ווייל אור מעין המאור.

English translation 147

Afterwards, there is another type of drawing down –

דערנאך איז דא אן אנדער סוג ההמשכה –

English translation 148

from "He made darkness His hiding place",

פון "ישת חושך סתרו",

English translation 149

this is called "darkness",

דאס ווערט אנגערופן "חושך",

English translation 150

because it is a level that is higher than the highest level in light.

ווייל דאס איז א דרגא וואס איז העכער פאר דער העכסטער דרגא אין אור.

English translation 151

That is, it is not merely higher than the level of light,

ד.ה. ניט נאר איז דאס העכער פאר דרגת האור,

English translation 152

for even in light there are levels: light,

ווארום אויך אין אור זיינען פאראן דרגות: אור,

English translation 153

and illumination,

והארה,

English translation 154

illumination of illumination,

הארה דהארה,

English translation 155

and illumination of illumination of illumination –

והארה דהארה דהארה –

English translation 156

rather, it is incomparably higher,

נאר ס'איז שלא בערך העכער,

English translation 157

therefore it is called "darkness" even relative to the highest level of light. This is the level of the essence of the luminary.

דעריבער ווערט עס אנגערופן "חושך" אפילו לגבי דער העכסטער דרגא פון אור. וואס דאס איז די דרגא פון דער עצם המאור.

English translation 158

And during the blessing and drawing down that comes from this place –

ובשעת די ברכה והמשכה קומט ממקום זה –

English translation 159

"He set darkness as His hiding place" –

"ישת חושך סתרו" –

English translation 160

this is the most sublime blessing,

איז דאס א ברכה הכי נעלה,

English translation 161

the advantage of light from the darkness of holiness.

יתרון האור מן החושך דקדושה.

English translation 162

Based on this, the matter that the month of Shevat blesses the month of Adar Rishon is understood:

עפ"ז איז מובן דער ענין וואס חודש שבט איז מברך חודש אדר ראשון:

English translation 163

From the very fact that the month of Shevat is a simple month,

מצד זה גופא וואס חודש שבט איז א חודש פשוט,

English translation 164

and then there are no revelations

און דעמולט זיינען ניטא קיינע גילויים

English translation 165

(in the aspect of light),

(בחי' אור),

English translation 166

it shows that this is connected to a level that is higher than revelations –

ווייזט עס אז דאס איז פארבונדן מיט א דרגא וואס איז העכער פאר גילויים –

English translation 167

"He set darkness",

"ישת חושך",

English translation 168

higher than the level of the month of Adar

העכער פאר דער דרגא פון חודש אדר

English translation 169

(Rishon),

(ראשון),

English translation 170

"Mighty on high is Hashem",

"אדיר במרום הוי'",

English translation 171

the aspect of light and revelation. Therefore, the blessing for the month of Adar Rishon specifically comes from the month of Shevat –

בחי' אור וגילוי. דעריבער איז די ברכה אויף חודש אדר ראשון דוקא מחודש שבט –

English translation 172

because in this there is the most sublime blessing.

ווייל אין דעם איז דא א ברכה הכי נעלה.

English translation 173

This matter has a special connection to our generation:

דער ענין האט א שייכות מיוחדת מיט דורנו זה:

English translation 174

In the month of Shevat is also the day of the hillula of the Nasi of our generation,

בחודש שבט איז אויך דער יום ההילולא פון נשיא דורנו,

English translation 175

His Holiness, my father-in-law, the Rebbe,

כ"ק מו"ח אדמו"ר,

English translation 176

of whom it is said "the Nasi is everything"23 and "his heart is the heart of the entire congregation of Israel"24,

וואס "הנשיא הוא הכל" 23 און "לבו הוא לב כל קהל ישראל" 24,

English translation 177

and "just as below he stands and serves, so too here he stands and serves"25 on high,

און "מה להלן עומד ומשמש אף כאן עומד ומשמש" 25 במרום,

English translation 178

and holiness does not depart from its place26.

וקדושה לא זזה ממקומה 26.

English translation 179

And as a simple person understands simply,

וואס ווי אַן איש פשוט פארשטייט בפשטות,

English translation 180

the matter of histalkus is connected with darkness,

איז דער ענין ההסתלקות פארבונדן מיט חושך,

English translation 181

it is a matter opposite to good. Afterwards, when he learns "Ein Yaakov" he sees that it is a most terrifying matter –

ס'איז אן ענין היפך הטוב. דערנאך ווען ער לערנט "עין יעקב" זעט ער אז ס'איז אן ענין המבהיל ביותר –

English translation 182

"The death of the righteous is equivalent to the burning of the House of our God"27.

"שקולה מיתתן של צדיקים כשריפת בית אלקינו" 27.

English translation 183

Nevertheless, the Alter Rebbe explains in Igeres HaKodesh, Siman Zayin and Siman Ches

אעפ"כ איז דער אלטער רבי מבאר אין אגה"ק סימן זך וסימן כח

English translation 184

(as discussed in the farbrengens of before28)

(ווי גערעדט בהתוועדויות שלפנ"ז 28)

English translation 185

the elevation that comes about through histalkus,

דער עילוי וואס ווערט ע"י ההסתלקות,

English translation 186

until then it "works salvations in the midst of the land"29.

ביז אז דעמולט ווערט "פועל ישועות בקרב הארץ" 29.

English translation 187

For this is the reason:

ווארום היא הנותנת:

English translation 188

The matter of histalkus is connected with the most sublime place –

דער ענין ההסתלקות איז פארבונדן מיט א מקום הכי נעלה –

English translation 189

the aspect of "He set darkness as His hiding place",

בחי' "ישת חושך סתרו",

English translation 190

which is higher than all revelations. And when one draws forth a drawing from this place,

וואס איז העכער פאר אלע גילויים. ובשעת מ'טוט אויף א המשכה ממקום זה,

English translation 191

it is a most sublime drawing

איז דאס א המשכה נעלה ביותר

English translation 192

(higher than the drawings from the aspect of revelation),

(העכער ווי די המשכות מבחי' גילויים),

English translation 193

until it "works salvations in the midst of the land":

ביז אז ס'איז "פועל ישועות בקרב הארץ":

English translation 194

From the level of "salvations",

פון דער דרגא פון "ישועות",

English translation 195

which is a most sublime level,

וואס איז א דרגא נעלה ביותר,

English translation 196

it is drawn down,

ווערט נמשך,

English translation 197

in a manner of "works",

באופן של "פועל",

English translation 198

into the "midst of the land",

ביז אין "קרב הארץ",

English translation 199

this lowly world, lower than which there is none,

עוה"ז התחתון שאין תחתון למטה ממנו,

English translation 200

and there itself –

ושם גופא –

English translation 201

"in the midst of the land".

"בקרב הארץ".

English translation 202

And based on this, it is also understood regarding the blessing of the month of Adar Rishon from the month of Shevat:

ועד"ז איז אויך מובן בנוגע ברכת חודש אדר ראשון פון חודש שבט:

English translation 203

When one draws forth that also from the matter of the histalkus of the Nasi of our generation a blessing should be drawn

בשעת מ'טוט אויף אז אויך פון דעם ענין ההסתלקות פון נשיא דורנו זאל נמשך ווערן א ברכה

English translation 204

(on Shabbos Mevarchim)

(בשבת מברכים)

English translation 205

into the month of Adar Rishon –

אין חודש אדר ראשון –

English translation 206

this is the most sublime blessing,

איז דאס א ברכה הכי נעלה,

English translation 207

from "He set darkness as His hiding place",

פון "ישת חשך סתרו",

English translation 208

which has the advantage of the advantage of light from darkness etc.

וועלכע האט די מעלה פון יתרון האור מן החושך כו'.

English translation 209

Also the month of Adar Rishon is connected with a sublime level –

אויך חודש אדר ראשון איז פארבונדן מיט א דרגא נעלה –

English translation 210

"Mighty on high is Hashem",

"אדיר במרום הוי'",

English translation 211

but within "on high" itself there are levels,

אבער אין "מרום" גופא זיינען פאראן דרגות,

English translation 212

and Adar is connected with the aspect of light and revelation in "on high"

און אדר איז פארבונדן מיט בחי' אור וגילוי אין "מרום"

English translation 213

("Mighty on high"),

("אדיר במרום"),

English translation 214

in contrast, the matter of histalkus is connected with the level of "He set darkness as His hiding place" on high,

משא"כ דער ענין ההסתלקות איז פארבונדן מיט דער דרגא פון "ישת חושך סתרו" במרום,

English translation 215

and when the blessing and drawing comes from this level on high,

און בשעת עס ווערט די ברכה והמשכה מדרגא זו במרום,

English translation 216

that "just as below he stands and serves, so too here he stands and serves" on high,

אז "מה להלן עומד ומשמש אף כאן עומד ומשמש" במרום,

English translation 217

which is even higher within "on high" itself than "Mighty on high is Hashem",

וואס איז נאך העכער אין מרום גופא פאר "אדיר במרום הוי'",

English translation 218

it brings about an elevation in "Mighty on high is Hashem"

טוט עס אויף אן עילוי אין "אדיר במרום הוי'"

English translation 219

(the month of Adar Rishon).

(חודש אדר ראשון).

English translation 220

The above discussion is regarding Shabbos Mevarchim Rosh Chodesh Adar Rishon in all years;

המדובר לעיל איז בנוגע שבת מברכים ראש חודש אדר ראשון בכל השנים;

English translation 221

in this year a special matter comes into this –

בשנה זו קומט צו אן ענין מיוחד בזה –

English translation 222

that it is a leap year:

אז ס'איז א שנה מעוברת:

English translation 223

As discussed many times previously regarding this year, the advantage of a leap year,

כמדובר כמ"פ פריער בשנה זו די מעלה פון א שנה מעוברת,

English translation 224

that then there is more completeness than in other years,

אז דעמולט איז דא מער שלימות ווי בשאר השנים,

English translation 225

for its purpose is to align the lunar year with the solar year30,

ווייל ענינה איז דאך צו אויסגלייכן שנת הלבנה מיט שנת החמה 30,

English translation 226

by adding a month of so many days which completes the lunar year,

דורך מוסיף זיין א חודש פון כו"כ ימים וואס דאס איז משלים די שנת הלבנה,

English translation 227

consequently it is understood that in this year there is more completeness also in spirituality than in other years which do not have as many days.

במילא איז מובן אז בשנה זו איז דא מער שלימות אויך ברוחניות ווי בשאר השנים וועלכע האבן ניט אזויפיל טעג.

English translation 228

That is, in this year greater powers are given to do the avodah.

ד.ה. אז בשנה זו גיט מען מערער כחות צו טאן די עבודה.

English translation 229

Within a leap year itself there are differences:

אין א שנה מעוברת גופא זיינען פאראן חילוקים:

English translation 230

All of them have a thirteenth month,

אלע פון זיי האבן א דרייצנטען חודש,

English translation 231

but there are differences in how many days there are in the leap year. And in this year the leap year has the most days that a leap year can have –

אבער עס זיינען דא חילוקים וויפל טעג זיינען פאראן אין דער שנה מעוברת. ובשנה זו האט די שנה מעוברת די סאמע מערסטע טעג וואס א שנה מעוברת קען האבן –

English translation 232

385 days,

שפ"ה יום,

English translation 233

for all the months that can be full,

ווייל אלע חדשים וואס קענען זיין מלאים,

English translation 234

are full.

זיינען מלאים.

English translation 235

This indicates that in this year one has the greatest completeness –

וואס דאס ווייזט אז בשנה זו האט מען די גרעסטע שלימות –

English translation 236

the most powers –

די מערסטע כחות –

English translation 237

that can possibly be,

וואס קען נאר זיין,

English translation 238

and more than this cannot and need not be,

און מער דערפון קען און דארף ניט זיין,

English translation 239

for if more were needed, there would be more.

ווייל אויב עס וואלט געדארפט זיין מער דערפון וואלט געווען מער דערפון.

English translation 240

Based on this, one will understand the additional elevation on Shabbos Mevarchim Adar Rishon in this year:

עפ"ז וועט מען פארשטיין דער עילוי נוסף בשבת מברכים אדר ראשון בשנה זו:

English translation 241

The emphasis and certainty that it is a leap year,

די הדגשה ודאית אז ס'איז א שנה מעוברת,

English translation 242

and the completeness of powers that one possesses then,

און די שלימות הכחות וואס מ'פארמאגט דעמולט,

English translation 243

is specifically on Shabbos Mevarchim Adar Rishon.

ווערט ערשט בשבת מברכים אדר ראשון.

English translation 244

Even though one already knows about this at the beginning of the year,

אע"פ וואס מ'ווייסט דערפון שוין בתחלת השנה,

English translation 245

in the month of Tishrei –

בחודש תשרי –

English translation 246

but then it is not yet absolutely certain that it will be a leap year. Because "even though he may tarry" is "I believe with perfect faith in the coming of Moshiach" and "I await him every day that he will come"31,

אבער דעמולט איז נאך ניט מוכרח בתכלית אז ס'וועט זיין א שנה מעוברת. ווייל "אע"פ שיתמהמה" איז "אני מאמין באמונה שלימה בביאת משיח" און "אחכה לו בכל יום שיבוא" 31,

English translation 247

so when Moshiach will come after the month of Tishrei, then the sanctification of the month will be based on sighting,

איז בשעת משיח וועט קומען נאך חודש תשרי וועט דאך דעמולט זיין קידוש החודש ע"פ הראי',

English translation 248

it could then cause a confusion in all the calculations,

קען דעמולט ווערן א בלבול אין אלע חשבונות,

English translation 249

and it could be that the year becomes a regular year;

און עס קען זיין אז די שנה זאל ווערן א שנה פשוטה;

English translation 250

But when it comes to Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Adar Rishon,

בשעת עס קומט אבער שבת מברכים ר"ח אדר ראשון,

English translation 251

when one blesses in a holy place and in public Rosh Chodesh Adar Rishon,

ווען מ'איז מברך במקום קדוש ובציבור ר"ח אדר ראשון,

English translation 252

which emphasizes that there is a Second Adar and consequently a leap year –

וואס איז מדגיש אז ס'איז דא אן אדר שני ובמילא א שנה מעוברת –

English translation 253

then it is certainly definite that the year is a leap year.

איז מוכרח בודאות אז די שנה איז א מעוברת.

English translation 254

And even though between Shabbat Mevarchim and Rosh Chodesh there are several days,

ואע"פ אז צווישן שבת מברכים מיט ר"ח זיינען פאראן כמה ימים,

English translation 255

Moshiach could nevertheless come in the meantime

קען דאך משיח קומען בינתיים

English translation 256

[and especially at the conclusion of Shabbat,

[ובפרט במוצאי שבת,

English translation 257

when at that time there is the "meal of David, King Moshiach"32,

ווען בין כך איז דא "סעודתא דדוד מלכא משיחא" 32,

English translation 258

all the more so "and it was evening and it was morning" –

עאכו"כ "ויהי ערב ויהי בבוקר" –

English translation 259

on the following day],

ביום שלאח"ז],

English translation 260

and seemingly there could be a confusion of the calculations,

און לכאורה קען ווערן א בלבול החשבונות,

English translation 261

and it would be determined that the year is a regular year –

און עס זאל באשטימט ווערן אז די שנה איז א פשוטה –

English translation 262

But from this very thing, that according to halachah and Jewish custom, Jews bless

איז אבער דערפון גופא וואס ע"פ הלכה ומנהג ישראל בענטשן אידן

English translation 263

(with a blessing)

(מיט א ברכה)

English translation 264

in a holy place

במקום קדוש

English translation 265

(in the synagogue)

(בביהכנ"ס)

English translation 266

and in public Rosh Chodesh Adar Rishon

ובציבור ראש חודש אדר ראשון

English translation 267

(which emphasizes that the year is a leap year) –

(וואס איז מדגיש אז די שנה איז א מעוברת) –

English translation 268

it is proven that if Moshiach comes in the meantime, he will not change this matter.

איז מוכח אז אויב משיח וועט קומען בינתיים וועט ער דעם ענין ניט משנה זיין.

English translation 269

What is the practical difference and the difference between them of this entire discussion;

למאי נפק"מ ומאי בינייהו פון דער גאנצע שקו"ט;

English translation 270

It is indeed a discussion and dialectic,

ס'איז טאקע א שקו"ט ופלפול,

English translation 271

and one can debate it and ask a question and counter-question,

און מ'קען זיך אויף דעם דינגען און פרעגן א שאלה און אפפרעגן,

English translation 272

and offer a better rationale –

און זאגן א בעסערע סברא –

English translation 273

but there must be a practical difference and a difference between them regarding the service of man.

אבער עס מוז זיין א נפק"מ ומאי בינייהו בנוגע לעבודת האדם.

English translation 274

So the matter in the service of man is –

איז דער ענין בעבודת האדם –

English translation 275

that standing at Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Adar Rishon,

אז שטייענדיק בשבת מברכים ר"ח אדר ראשון,

English translation 276

a Jew knows with certainty that in this year he has the greatest completeness of powers to perform his service,

ווייסט א איד בודאות אז בשנה זו האט ער די גרעסטע שלימות הכחות צו טאן עבודתו,

English translation 277

consequently he does it with the greatest impetus.

במילא טוט ער עס מיטן גרעסטן שטורעם.

English translation 278

In contrast, beforehand,

משא"כ לפנ"ז,

English translation 279

he did not know so certainly that the year would be a leap year

האט ער ניט געוואוסט אזוי זיכער אז די שנה וועט זיין א מעוברת

English translation 280

(because he believes in the coming of Moshiach and it is possible that there will be a change in the calculations),

(ווייל ער איז מאמין בביאת משיח און ס'איז מעגלעך אז ס'זאל ווערן א שינוי בהחשבונות),

English translation 281

consequently the impetus in his service is not as great.

במילא איז דער שטורעם בעבודתו ניט אזוי גרויס.

English translation 282

And furthermore, there is even more impetus in the service, knowing that the blessing of Shabbat Mevarchim Adar Rishon is from the month of Shevat,

און דערצו האט מען נאכמער שטורעם אין דער עבודה וויסנדיק אז די ברכה פון שבת מברכים אדר ראשון איז פון חודש שבט,

English translation 283

from the aspect of "He made darkness His hiding place",

פון בחי' "ישת חושך סתרו",

English translation 284

one has the most elevated powers to perform the service during the month of Adar Rishon.

האט מען כחות הכי נעלים צו טאן די עבודה במשך חודש אדר ראשון.

English translation 285

It only needs to be "stand ready, all of you"33 to receive the powers and bring them from potential to actual,

עס דארף נאר זיין "עמדו הכן כולכם" 33 צו מקבל זיין די כחות און זיי אראפברענגען מן הכח אל הפועל,

English translation 286

in this physical world,

בעוה"ז הגשמי,

English translation 287

"in the midst of the land",

"בקרב הארץ",

English translation 288

i.e., in actual deed,

ד.ה. אין מעשה בפועל,

English translation 289

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 290

the deed is the main thing34.

המעשה הוא העיקר 34.

English translation 291

And since it is also the day of Shabbat,

און וויבאלד אז ס'איז אויך יום השבת,

English translation 292

whose essence is delight and "all your work is done"35 –

וואס ענינו איז עונג און "כל מלאכתך עשוי'" 35 –

English translation 293

one also has the power that the service should be without toil and without exertion,

האט מען אויך כח אז די עבודה זאל זיין אן טירחא און אָן הארעוואניע,

English translation 294

only out of delight. Even though also on the day of Shabbat there is the service of man,

נאר מתוך עונג. דאע"פ וואס אויך ביום השבת איז דא עבודת האדם,

English translation 295

because "each day performs its service"36,

ווייל "כל יומא ויומא עביד עביזתי' " 36,

English translation 296

also on Shabbat –

אויך יום השבת –

English translation 297

but on Shabbat the performance of service is out of delight,

אבער בשבת איז דער עביד עבידתי' מתוך עונג,

English translation 298

as discussed many times that when one acts out of delight, even difficult work and labor, one does not feel any exhaustion. An example of this in halachah:

כמדובר כמ"פ אז בשעת מ'טוט מתוך עונג אפילו אן עבודה ומלאכה קשה איז מען ניט מרגיש קיין פארמאטערטקייט. דוגמא לזה בהלכה:

English translation 299

One for whom "it is a delight not to eat

איינער וואס "עונג הוא שלא לאכול

English translation 300

(on Shabbat)

(בשבת)

English translation 301

should not eat"37 because that is his pleasure.

לא יאכל" 37 ווייל דאס איז זיין תענוג.

English translation 302

And since on this Shabbat Mevarchim

און וויבאלד אז בשבת מברכים זה

English translation 303

(Adar Rishon)

(אדר ראשון)

English translation 304

one has all these elevated powers incomparably more than one has at other times –

האט מען די אלע כחות נעלים שלא בערך וויפל מ'האט בזמנים אחרים –

English translation 305

so when one utilizes them in actual practice,

איז בשעת א איך נוצט זיי אויס בפועל,

English translation 306

one also has incomparably greater success.

האט מען אויך הצלחה שלא בערך מערער.

English translation 307

Until the success of the coming of Moshiach our righteousness in the true and complete redemption,

ביז די הצלחה פון ביאת משיח צדקנו בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 308

Which also has a special connection with this month –

וואס דאס האט אויך א קשר מיוחד מיט דעם חודש –

English translation 309

Adar Rishon –

אדר ראשון –

English translation 310

because in this month there is at least the matter of Purim Katan. For Purim is connected with the redemption,

ווייל בחודש זה איז דא עכ"פ דער ענין פון פורים קטן. וואס פורים איז פארבונדן מיט דער גאולה,

English translation 311

as the Gemara38 says "connecting redemption to redemption",

ווי די גמרא 38 זאגט "מיסמך גאולה לגאולה",

English translation 312

according to Rashi's commentary –

כפרש"י –

English translation 313

"the redemption of Pesach to the redemption of Purim".

"גאולת פסח לגאולת פורים".

English translation 314

And then –

און דעמולט –

English translation 315

in the true and complete redemption –

בגאולה האמיתית השלימה –

English translation 316

will be the perfection of "And these are the ordinances which you shall set before them"

וועט זיין די שלימות פון "ואלה המשפטים אשר תשים לפניהם"

English translation 317

(the beginning of our portion),

(ריש פרשתנו),

English translation 318

because then will be "And I will restore your judges as at first"

ווייל דעמולט וועט זיין "ואשיבה שופטיך כבראשונה"

English translation 319

(as explained in the Midrashim39),

(כמבואר במדרשים 39),

English translation 320

In the true and complete redemption through Moshiach our righteousness,

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 321

and out of joy and goodness of heart,

ומתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 322

until in a manner of immediately.

ביז באופן של תיכף.

English translation 323

On Shabbat Mevarchim Adar Rishon

בשבת מברכים אדר ראשון

English translation 324

(as on every Shabbat Mevarchim)

(כבכל שבת מברכים)

English translation 325

itself there is another matter and an important matter –

גופא איז דא נאך אן ענין און אן ענין חשוב –

English translation 326

on which day of the month it occurs. This year it occurs on the 24th of Shevat. From this there must be a lesson and instruction.

אין וועלכן יום בחודש ער קומט אויס. בשנה זו קומט ער אויס בכ"ד שבט. דארף דערפון זיין א לימוד והוראה.

English translation 327

In order to know what happened on 24 Shevat –

בכדי צו וויסן וואס עס האט פאסירט בכ"ד שבט –

English translation 328

in our generation,

איז בדורנו זה,

English translation 329

because of that which "the time is pressing

מצד דעם וואס "אכשור דרי

English translation 330

(in the Mishnah)

(בתמי')

English translation 331

"40,

" 40,

English translation 332

there is a book that saves searching,

האט מען א ספר וואס פארשפארט זוכן,

English translation 333

because it gathers all the events in the Written Torah and the Oral Torah that occurred on each and every day –

ווייל ער קלייבט צוזאמען אלע מאורעות בתושב"כ ותושבע"פ וואס האבן פאסירט בכל יום ויום –

English translation 334

the book "Dvar Yom B'yomo".

דער ספר "דבר יום ביומו".

English translation 335

Parenthetical remark:

מאמר המוסגר:

English translation 336

According to what was said, that because "the time is pressing

ע"פ האמור אז מצד דעם וואס "אכשור דרי

English translation 337

(in the Mishnah)" –

(בתמי') " –

English translation 338

therefore in our generation there are books that gather everything together in an organized manner and through this they save searching –

דערפאר האט מען בדורנו ספרים וואס קלייבן אלץ צוזאמען באופן מסודר און דורך דעם פארשפארן זיי זוכן –

English translation 339

one can also explain that which specifically in these latter generations there are several books –

קען מען אויך מסביר זיין דאס וואס דוקא בדורות אלו האחרונים האט מען כמה ספרים –

English translation 340

anthology books,

ספרי אסופות,

English translation 341

encyclopedic works,

ספרי הערכים,

English translation 342

encyclopedias

ענציקלאפעדיעס

English translation 343

(in the vernacular),

(בלשון המדינה),

English translation 344

where they have gathered and arranged topics in Torah in an organized manner from Alef to Beit,

וואו מ'האט צוזאמענגעקליבן און אויסגעשטעלט ענינים בתורה באופן מסודר פון אל"ף בי"ת,

English translation 345

so that everyone can very easily find what he needs.

בכדי אז יעדערער זאל קענען גאר לייכט געפינען וואס ער דארף.

English translation 346

Not only do these books arrange the topics in the order of the Shulchan Aruch,

ניט נאר וואס די ספרים שטעלן אויס די ענינים בסדר פון שולחן ערוך,

English translation 347

which is also a simple order,

וואס דאס איז אויך א סדר פשוט,

English translation 348

[As we see that when one asks a yeshiva student where in the Shulchan Aruch the laws of mixtures are discussed –

[ווי מ'זעט אז בשעת מ'פרעגט א ישיבה בחוו וואו אין שו"ע רעדט זיך וועגן הל' תערובות –

English translation 349

he argues:

טענה'ט ער גאר:

English translation 350

Did they not find someone better to ask? Because even a one-day student knows that this is in the Yoreh De'ah section of the Shulchan Aruch!

צי האט מען ניט געפונען א בעסערן וועמען דאס צו פרעגן? ווייל אפילו א בר בי רב דחד יומא ווייסט אז דאס איז אין חלק יורה דעה פון שו"ע!

English translation 351

When one asks a Chabadnik,

בשעת מ'פרעגט ביי א חב"ד'ניק,

English translation 352

he says that it is also discussed in...

זאגט ער אז עס רעדט זיך וועגן דעם אויך אין..

English translation 353

the Orach Chayim section,

חלק אורח חיים,

English translation 354

in the laws of Pesach,

אין הל' פסח,

English translation 355

where there are more details in the laws of mixtures that are not in Yoreh De'ah...]:

וואס דארטן זיינען דא מערער פרטים אין הל' תערובות וואס זיינען ניטא אין יורה דעה...]:

English translation 356

But the books that were made specifically in these generations arrange the topics in an even simpler order –

אבער די ספרים וואס מ'האט דוקא בדורות אלו שטעלן אויס די ענינים אין נאך א פשוט'ערן סדר –

English translation 357

in alphabetical order,

בסדר אל"ף בי"ח,

English translation 358

which is relevant to absolutely everyone. Even if he does not know the entire topic. But he knows the beginning of the article and the topic

וואס דאס איז שייך לכולם ממש. אפילו אויב ער ווייסט ניט דעם גאנצן ענין. אבער ער ווייסט התחלת המאמר והענין

English translation 359

(according to the simple meaning,

(ע"ד הפשט,

English translation 360

the homiletic interpretation,

הדרוש,

English translation 361

the allusion or the secret)

הרמז אדער הסוד)

English translation 362

or the name of the topic –

אדער שם הענין –

English translation 363

he can easily find it in these books.

קען ער דאס גרינג געפינען אין די ספרים.

English translation 364

And the reason why specifically in these generations we have this –

והטעם לזה פארוואס דוקא בדורות אלו האט מען דאס –

English translation 365

is as above:

איז כנ"ל:

English translation 366

Because of the decline of the generations,

מצד ירידת הדורות,

English translation 367

and "the time is pressing

ו"אכשור דרי

English translation 368

(in the Mishnah)" –

(בתמי') " –

English translation 369

"its flaw is its remedy" –

איז "קלקלתו זוהי תקנתוו4" –

English translation 370

it was made with Divine Providence that there should be anthology books that will make learning easier by gathering all the topics in an organized manner,

האט מען געמאכט בהשגחה פרטית אז עס זאלן זיין ספרי האסופות וואס וועלן מאכן לייכטער דעם לערנען עי"ז וואס זיי קלייבן צוזאמען אלע ענינים באופן מסודר,

English translation 371

according to alphabetical order.

ע"פ סדר האל"ף בי"ת.

English translation 372

[In previous generations there was also the book "Pachad Yitzchak" –

[בדורות שלפנ"ז איז אויך געווען דער ספר "פחד יצחק" –

English translation 373

but:

אבער:

English translation 374

(a) The book was not so widespread;

(א) דער ספר איז ניט געווען אזוי נפוץ;

English translation 375

(b) The collection in this book is of topics that are more connected with dialectics,

(ב) דער קיבוץ בספר זה איז פון ענינים וועלכע זיינען פארבונדן מער מיט שקו"ט,

English translation 376

and not so much with halachah.

און ניט אזוי מיט הלכה.

English translation 377

In contrast, in these generations we have books (encyclopedias) that are widespread,

משא"כ בדורות אלו האט מען ספרים (ענציקלאפעדיעס) וועלכע זיינען נפוץ,

English translation 378

and they are anthology books of topics connected with halachah].

און זיי זיינען ספרי אסופות פון ענינים פארבונדן מיט הלכה].

English translation 379

And the benefit

און דער תועלת

English translation 380

("its remedy")

("תקנתו")

English translation 381

in this is not only for simple people who do not know how to find the topics in their original places,

בזה איז ניט נאר פאר אנשים פשוטים וואס ווייסן ניט ווי צו געפינען די ענינים במקומם הם,

English translation 382

but also for scholars who know how to learn –

נאר אויך פאר לומדים וואס ווייסן ווי צו לערנען –

English translation 383

because by using these books one saves time on searching for a topic by oneself,

ווייל דורכדעם וואס מ'נוצט די ספרים פארשפארט מען די צייט אויף אליין צו זוכן אן ענין,

English translation 384

and relying on one's own memory,

און פארלאזן זיך אויף דעם אייגענעם זכרון,

English translation 385

where sometimes one remembers where a topic is and sometimes one does not –

וואס דעמולט איז אמאל געדענקט מען וואו אן ענין שטייט און אמאל געדענקט מען ניט –

English translation 386

one can better utilize the time to delve into that topic,

קען מען בעסער אויסנוצן די צייט אויף זיך מעמיק זיין בענין זה,

English translation 387

with sharpness,

בחריפות,

English translation 388

uprooting mountains and grinding them against each other42 in depth,

עוקר הרים וטוחנן זה בזה 42 בעומק,

English translation 389

elaboration and the like;

הרחבה וכיו"ב;

English translation 390

instead of using the time to search for the topic –

אנטשאט נוצן די צייט אויף זוכן דעם ענין –

English translation 391

he can engage with the "stone with which he wrestles"143

קען ער באווייזן דעם "אבנא דהוא מתגושש בה" 143

English translation 392

One sees from this the "remedy" that came about specifically through "its flaw" of "the time is pressing

זעט מען דערפון די "תקנה" וואס איז ארויסגעקומען דוקא ע"י "קלקלתו" פון "אכשור דרי

English translation 393

(in the Mishnah)

(בתמי')

English translation 394

" in these latter generations –

" בדורות אלו האחרונים –

English translation 395

through the books that save using time to search for topics in Torah.

דורך די ספרים וואס פארשפארן נוצן צייט אויף זוכן ענינים בתורה.

English translation 396

And would that one utilize these books,

והלואי זאל מען אויסנוצן די ספרים,

English translation 397

and use the saved time to delve more deeply into the study of Torah.

און די פארשפּאָרטע צייט אויסנוצן אויף זיך מערער מעמיק זיין אין לימוד התורה.

English translation 398

Not like those who are ashamed to look into these books –

ניט ווי די וואס שעמען זיך צו קוקן אין די ספרים –

English translation 399

lest one suspect him that he is not an expert,

טאמער מ'וועט אים חושד זיין אז ער איז ניט קיין בקי,

English translation 400

consequently he does not have these books with him! On the contrary:

במילא האט ער ניט די ספרים בא זיך! דאדרבה:

English translation 401

The intention of looking into these books is not that he should use the saved time to go for a walk,

די כוונה פון קוקן אין די ספרים איז ניט אז די פארשפארטע צייט זאל ער נוצן אויף גיין שפאצירן,

English translation 402

but rather that instead of relying on his own memory,

נאר בכדי אז אַנשטאט פארלאזן זיך אויף דעם אייגענעם זכרון,

English translation 403

where sometimes he remembers where a topic is and sometimes he does not,

וואס דעמולט געדענקט ער אמאל וואו אן ענין שטייט און אמאל געדענקט ער ניט,

English translation 404

and instead of using the time to search for the topic,

און אנשטאט נוצן די צייט זוכן דעם ענין,

English translation 405

he can use it to engage with the "stone with which he wrestles",

קען ער עס נוצן צו באווייזן דעם "אבנא דהוא מתגושש בה",

English translation 406

to delve into the topic, etc.

זיך מעמיק זיין אין דעם ענין כו'.

English translation 407

This is the lesson from the fact that in our generation we have all these books of collections,

וואס דאס איז די הוראה פון דעם וואס בדורנו האט מען די אלע ספרי אסופות,

English translation 408

including the book "Devar Yom BeYomo" which gathers all the events in Tanach and Oral Torah that happened each day –

כולל דעם ספר "דבר יום ביומו" וואס קלייבט צוזאמען אלע מאורעות בתנ"ך ותושבע"פ וואס האבן פאסירט מדי יום ביומו –

English translation 409

and therefore they mention the book by name –

און דערפאר דערמאנט מען דעם ספר בשמו –

English translation 410

in order that one should utilize the books for locked time to oneself to search and utilize the time to delve into the subjects etc.

בכדי מ'זאל אויסנוצן די ספרים אויף פארשפארן צייט אליין צו זוכן און אויסנוצן די צייט אויף אריינטיפן זיך אין די ענינים וכו'.

English translation 411

Returning to our subject –

אומקערנדיק זיך לעניננו –

English translation 412

in the book "Devar Yom BeYomo" –

אין דעם ספר "דבר יום ביומו" –

English translation 413

one need not be an expert in Tanach –

מ'מוז ניט זיין א בקי אין תנ"ך –

English translation 414

the verse in Zechariah is brought which tells what happened on the 24th of Shevat.

ברענגט זיך דער פסוק בזכרי' וואס דערציילט וואס עס האט פאסירט בכ"ד שבט.

English translation 415

They once asked the Rogatchover where a certain subject is found,

מ'האט אמאל געפרעגט בא דעם ראָגאַטשאווער וואו עס שטייט אן ענין מסויים,

English translation 416

he said in tractate Sanhedrin on such and such a page. Afterwards they pointed out to him that it is actually found in a verse! Only because the Rogatchover was then occupied with the study of tractate Sanhedrin etc. and that verse is brought there;

האט ער געזאגט אין מס' סנהדרין אין דעם און דעם דף. דערנאך האט מען אים מעיר געווען אז דאס שטייט גאר אין א פסוק! נאר וויבאלד אז דער ראָגאַטשאווער האט זיך דעמולט עוסק געווען אין לימוד מס' סנהדרין וכו' און יענער פסוק ברענגט זיך דארטן;

English translation 417

however, Scripture he learned when he was a child,

משא"כ מקרא האט ער געלערנט ווען ער איז געווען א קינד,

English translation 418

and the matter of "Shnayim Mikra VeEchad Targum"

און דער ענין פון "שנים מקרא ואחד תרגום"

English translation 419

(which the Rogatchover certainly fulfilled) –

(וואס דער ראגאטשאווער האט זיכער מקיים געווען) –

English translation 420

is not in the manner of study etc. –

איז ניט באופן של לימוד וכו' –

English translation 421

therefore he said that it is in tractate Sanhedrin.

דעריבער האט ער געזאגט אז דאס שטייט אין מס' סנהדרין.

English translation 422

The lesson from this:

די הוראה דערפון:

English translation 423

Even when one knows that a subject is in the Gemara,

אפילו בשעת מ'ווייסט אז אן ענין שטייט אין גמרא,

English translation 424

and there a verse is brought –

און דארטן ברענגט זיך א פסוק –

English translation 425

one must look up and also note the verse,

דארף מען נאכקוקן און אויך אנצייכענען דעם פסוק,

English translation 426

because: (a)

ווייל: (א)

English translation 427

This is relevant to the completeness of understanding the subject. (b)

דאס איז נוגע לשלימות הבנת הענין. (ב)

English translation 428

Because there are mockers who might suspect –

וויבאלד אז עס זיינען פאראן מלעיגים וואס קענען חושד זיין –

English translation 429

if one will only note the Gemara –

אויב מ'וועט נאר אנצייכענען די גמרא –

English translation 430

that one did not review the weekly portion on Shabbos eve,

אז מ'האט ניט מעביר געווען די סדרה בערב שבת,

English translation 431

therefore one must look up and also note the verse;

דערפאר דארף מען נאכקוקן און אויך אנצייכענען דעם פסוק;

English translation 432

in order not to cause oneself to stumble nor to cause the other to stumble.

בכדי זיך ניט מכשיל זיין און יענעם ניט מכשיל זיין.

English translation 433

The point that is in Zechariah 44

די נקודה וואס שטייט אין זכרי' 44

English translation 434

(as brought in the book "Devar Yom BeYomo")

(ווי גערבראכט אין ספר "דבר יום ביומו")

English translation 435

regarding the 24th of Shevat

בנוגע לכ"ד שבט

English translation 436

[and when one will look inside Zechariah oneself one will see more details in this that are appropriate for this time]:

[און בשעת מ'וועט אליין אריינקוקן אינעווייניק בזכרי' וועט מען זען נאכמער פרטים בזה המתאימים לזמן זה]:

English translation 437

"On the twenty-fourth day of the eleventh month, which is the month of Shevat, the word of Hashem came to Zechariah etc.",

"ביום עשרים וארבעה לעשתי עשר חודש הוא חודש שבט גו' הי' דבר ה' אל זכרי' גו'",

English translation 438

and among the things the prophecy tells that they said "We have walked through the land and behold the entire land is settled and at rest" 45,

ובין הדברים אין דער נבואה דערציילט ער אז מ'האט געזאגט "התהלכנו בארץ והנה כל הארץ יושבת ושוקטת" 45,

English translation 439

"We saw the tranquility of the nations and Israel in distress

"ראינו שלות העכו"ם וישראל בצער

English translation 440

(of exile)" 46

(פון גלות) " 46

English translation 441

[which the state of exile is also hinted in the "red horse" and "red horses" 47 that walked through the land,

[וואס דער מצב פון גלות איז אויך מרומז אין דעם "סוס אדום" ו"סוסים אדומים" 47 וואס הלכו בארץ,

English translation 442

as is known that Edom is the aspect of Gevurot 48],

כידוע אז אדום איז בחי' גבורות 48],

English translation 443

and therefore 46

און דערפאר 46

English translation 444

(since Jews are in distress and nations sit in tranquility)

(וויבאלד אידן זיינען בצער און גויים זיצן בשלוה)

English translation 445

"the angel of Hashem answered and said, Hashem of Hosts, how long will You not have mercy on Jerusalem and the cities of Judah etc." 49.

איז "ויען מלאך ה' ויאמר ה' צבאות עד מתי אתה לא תרחם את ירושלים ואת ערי יהודה גו'" 49.

English translation 446

And continuing from this, Zechariah the prophet says 50 "And the angel who spoke with me said to me

ובהמשך לזה זאגט זכרי' הנביא 50 "ויאמר אלי המלאך הדובר בי

English translation 447

(to Zechariah)

(בזכרי')

English translation 448

Proclaim saying, thus said Hashem of Hosts etc. I am greatly angry at the complacent nations

קרא לאמר כה אמר ה' צבאות גו' קצף גדול אני קוצף על הגוים השאננים

English translation 449

(as was said earlier 51 that they are "settled and at rest" 52),

(ווי מ'האט פריער געזאגט 51 אז "יושבת ושוקטת" 52),

English translation 450

for I was a little angry and they helped for evil",

אשר אני קצפתי מעט והמה עזרו לרעה",

English translation 451

"I was a little angry at Israel to exile them from their land,

"אני קצפתי על ישראל מעט להגלותם מארצם,

English translation 452

and 'a little' is relative to the evil they did to Israel after their exile",

ומעט הוא כנגד מה שהרעו הם לישראל אחר גלותם",

English translation 453

"and they helped for evil –

"והמה עזרו לרעה –

English translation 454

to do evil to them excessively" 53,

להרע להם יותר מדאי" 53,

English translation 455

"I was a little angry at Israel and they

"קפצתי מעט על ישראל והם

English translation 456

(the nations)

(די גוים)

English translation 457

added" 54.

הוסיפו" 54.

English translation 458

That is, what aroused the anger of the Most High against the nations

ד.ה. וואס האט אויפגעקאָכט דעם אויבערשטן אויף די גוים

English translation 459

("I am greatly angry at the nations") –

("קצף גדול אני קוצף על הגוים") –

English translation 460

that even though Jews are in distress in exile, the nations are "complacent",

אז אע"פ וואס אידן זיינען בצער אין גלות זיינען די גוים "שאננים",

English translation 461

they sit quietly and peacefully,

זיי זיצן שטיל און רואיק,

English translation 462

and in utmost tranquility without any worry

ובתכלית הרואיקייט אן קיין שום דאגה

English translation 463

(which is the meaning of "complacent"),

(וואס דאס איז דער פירוש אין "שאננים"),

English translation 464

and the nations "helped for evil",

און די גוים "עזרו לרעה",

English translation 465

they added in distressing and doing evil to Jews,

זיי האבן מוסיף געווען אין מצער זיין און טאן שלעכטס אידן,

English translation 466

more than "I was a little angry" at Jews.

מערער וויפל "קצפתי מעט" אויף אידן.

English translation 467

"Therefore thus said Hashem

"לכן כה אמר ה'

English translation 468

(because the nations distress Jews so much in exile)

(וויבאלד אז גוים זיינען אזויפיל מצער אידן אין גלות)

English translation 469

I have returned to Jerusalem with mercy, My house shall be built in it, says Hashem of Hosts, and a measuring line shall be stretched over Jerusalem etc.,

שבתי לירושלים ברחמים ביתי יבנה בה נאום ה' צבאות וקוה ינטה על ירושלים גו',

English translation 470

Again shall My cities overflow with goodness, and Hashem shall again comfort Zion and shall again choose Jerusalem" 55.

עוד תפוצינה ערי מטוב ונחם ה' עוד את ציון ובחר עוד בירושלים" 55.

English translation 471

And since the prophecy of Zechariah was written,

און וויבאלד אז די נבואת זכרי' איז נכתבה,

English translation 472

it is a sign that it is a prophecy that was needed for generations,

איז א סימן אז זי איז א נבואה שהוצרכה לדורות,

English translation 473

because "Many prophets arose for Israel...

ווייל "הרבה נביאים עמדו להם לישראל...

English translation 474

[and nevertheless not all of them were recorded,

[ואעפ"כ האט מען זיי ניט אלע פארשריבן,

English translation 475

because]

ווארום]

English translation 476

a prophecy that was needed for generations was written, and that which was not needed was not written" 56.

נבואה שהוצרכה לדורות נכתבה ושלא הוצרכה לא נכתבה" 56.

English translation 477

Therefore there must be a lesson from this in our time:

דארף דערפון זיין א הוראה בזמננו זה:

English translation 478

Since Jews are also now in exile –

וויבאלד אז אידן געפינען זיך אויך איצטער אין גלות –

English translation 479

we also now have a claim against "the complacent nations,

האט מען אויך איצטער א טענה צו "גוים השאננים,

English translation 480

for I was a little angry and they helped for evil".

אשר אני קצפתי מעט והמה עזרו לרעה".

English translation 481

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 482

Since the Holy One, blessed be He, sent Jews into exile

וויבאלד אז דער אויבערשטער האט געשיקט אידן אין גלות

English translation 483

(and it was not gentiles who did this, Heaven forbid) –

(און ניט גוים האבן דאס געטאן ח"ו) –

English translation 484

what claim can one have against gentiles that they are "complacent";

וואס פאר א טענה קען מען האבן צו גוים אז זיי זיינען "שאננים";

English translation 485

were gentiles commanded that they must be distressed when Jews are in exile? This is seemingly not among the Seven Commandments of the Sons of Noah? And regarding adding new matters to the Seven Commandments –

צי דען האט מען אנגעזאגט גוים אז זיי דארפן זיך מצטער זיין ווען אידן געפינען זיך אין גלות? דאס איז דאך לכאורה ניט פון די ז' מצוות דבני נח? און בנוגע צו מוסיף זיין נייע ענינים אויף די ז' מצוות –

English translation 486

there are several conditions and limitations regarding this57.

זיינען דא כמה תנאים והגבלות בזה 57.

English translation 487

And even that "they helped to do evil",

און אפילו דאס וואס "המה עזרו לרעה",

English translation 488

that they added to this "to harm them excessively" –

אז זיי האבן מוסיף געווען בזה "להרע להם יותר מדאי" –

English translation 489

this itself comes because of Jews. For "In the beginning"58 –

איז דאס גופא קומט דאך צוליב אידן. ווארום בראשית 58 –

English translation 490

for the sake of the Torah which is called "beginning" and for the sake of Israel who are called "beginning"59,

בשביל התורה שנקראת ראשית ובשביל ישראל שנקראו ראשית 59,

English translation 491

consequently it is impossible that anything should happen to Jews that does not originate from Jews themselves,

במילא איז ניט שייך אז עפעס זאל פאסירן בא אידן וואס שטאמט ניט פון אידן אליין,

English translation 492

rather it is necessary that something is lacking in Jews.

נאר ס'איז מוכרח אז עפעס פעלט בא אידן.

English translation 493

That is, since there is a deficiency in Jews, therefore this causes the Holy One, blessed be He, to strengthen their exile among the gentiles,

ד.ה. וויבאלד אז ס'איז דא א חסרון בא אידן דערפאר ברענגט דאס אז דער אויבערשטער זאל ר"ל פארשטארקן זייער גלות בא גוים,

English translation 494

but not that the gentiles do this on their own accord, seemingly,

אבער ניט אז די גוים טוען דאס מצד עצמם לכאורה,

English translation 495

in the language of the Tanya60 that "they do not change their role",

בלשון התניא 60 אז "אינם משנים תפקידם",

English translation 496

they only carry out the mission of the Holy One, blessed be He –

זיי פירן נאר דורך שליחותו של הקב"ה –

English translation 497

consequently, what claim does one have against gentiles for this?!

במילא וואס פאר א טענה האט מען דערפאר צו גוים?!

English translation 498

So the answer to this61 –

איז דער ענטפער אויף דעם 61 –

English translation 499

that this is indeed included in the Seven Commandments of the Sons of Noah:

אז דאס איז טאקע נכלל אין די ז' מצוות דבני נח:

English translation 500

One of the Seven Commandments of the Sons of Noah is the prohibition of eating a limb from a living animal62. And the reason for the matter:

איינער פון די ז' מצוות דב"ן איז איסור אכילת אבר מן החי 62. וטעם הדבר:

English translation 501

In order not to cause pain to a living creature. Therefore a gentile may eat a limb from a dead animal63,

בכדי ניט מצער זיין א בעל חי. דערפאר מעג א גוי עסן אן אבר פון א בעל חי מת 63,

English translation 502

but not a limb from a living animal,

אבער ניט אבר מן החי,

English translation 503

because it is a pain for the living creature to take its limb while it is still alive.

ווייל דאס איז א צער פארן בעל חי צו נעמען זיינעם אן אבר ווען ער לעבט נאך.

English translation 504

From this it is understood a fortiori that a gentile is commanded not to cause pain to a human being.

דערפון איז מובן במכ"ש וק"ו אז א גוי איז אנגעזאגט געווארן ניט צו מצער זיין א בן אדם.

English translation 505

And regarding this, when he sees that a human being is in pain –

ועד"ז בשעת ער זעט אז א בן אדם איז בצער –

English translation 506

he may not remain silent and calm,

טאר ער ניט בלייבן שטיל און רואיק,

English translation 507

rather he must cry out and make a commotion and do everything dependent on him –

נאר ער דארף שרייען און טומלען און טאן כל התלוי בו –

English translation 508

so that the person should not be in pain. And then this also enters into another commandment that gentiles are obligated in –

אז דער מענטש זאל ניט זיין בצער. און דעמולט גייט עס אויך אריין אין נאך א מצוה וואס ב"ג זיינען אין דעם מחוייב –

English translation 509

the commandment of charity64,

מצות צדקה 64,

English translation 510

that he should help other people

ער זאל ארויסהעלפן אנדערע מענטשן

English translation 511

[in addition to the other commandments that they have –

[נוסף אויף די אנדערע מצוות וואס זיי האבן –

English translation 512

laws, etc.].

דינים וכו'].

English translation 513

Therefore the Holy One, blessed be He, has a claim against "complacent gentiles" when Jews are in exile:

דעריבער האט דער אויבערשטער א טענה צו "גוים השאננים" ווען אידן געפינען זיך אין גלות:

English translation 514

Since a gentile is commanded not to cause pain to a living creature

וויבאלד אז א גוי איז אנגעזאגט געווארן ניט צו מצער זיין א בעל חי

English translation 515

(a limb from a living animal),

(אבר מן החי),

English translation 516

all the more so a human being,

עאכו"כ א בן אדם,

English translation 517

and to perform charity –

און צו טאן צדקה –

English translation 518

how is it possible that they are "complacent" when Jews suffer from being in exile?!

אין היתכן אז זיי זיינען "שאננים" ווען אידן האבן צער פון זיין אין גלות?!

English translation 519

All the more so when "they helped to do evil". The gentiles even add to causing pain and doing evil to Jews!

עאכו"כ ווען "המה עזרו לרעה". די גויים זיינען נאך מוסיף אין מצער זיין און טאן שלעכטס אידן!

English translation 520

It is true indeed that the Holy One, blessed be He, sent them into exile

אמת טאקע אז דער אויבערשטער האט זיי אריינגעשיקט אין גלות

English translation 521

(and it was not gentiles who did this) –

(און ניט גוים האבן דאס געטאן) –

English translation 522

but a gentile is commanded that he should be troubled and pained when another person is in distress,

אבער א גוי איז אנגעזאגט געווארן אז אים דארף ארן און וויי טאן בשעת א צווייטער מענטש איז בצער,

English translation 523

consequently he must cry out and storm –

במילא דארף ער שרייען און שטורעמען –

English translation 524

how is it possible that Jews are in distress from the exile where they were placed

היתכן אידן זיינען בצער פון דעם גלות וואו מ'האט זיי אריינגעשטעלט

English translation 525

(the opposite of "complacent").

(היפך פון "שאננים").

English translation 526

And all the more so that the gentile may not add to this and further cause pain to a Jew

ועאכו"כ אז דער גוי טאר ניט מוסיף זיין בזה און נאכמער מצער זיין א אידן

English translation 527

("they helped to do evil").

("המה עזרו לרעה").

English translation 528

And as explained in the Igrot Kodesh*64 that "even though a person who has free will curses him or strikes him or damages his property and is liable in human courts and in heavenly courts for his evil choice,

וע"ד המבואר באגה"ק* 64 אז "אף שבן אדם שהוא בעל בחירה מקללו או מכהו או מזיק ממונו ומתחייב בדיני אדם ובדיני שמים על רוע בחירתו,

English translation 529

nevertheless, regarding the injured party it was already decreed from heaven, and there are many agents for the Omnipresent, etc.":

אעפי"כ על הניזק כבר נגזר מן השמים והרבה שלוחים למקום כו'":

English translation 530

Although "regarding the injured party it was already decreed from heaven",

כאטש אז "על הניזק כבר נגזר מן השמים",

English translation 531

one has a claim against the injurer "for his evil choice".

האט מען די טענה צום מזיק "על רוע בחירתו".

English translation 532

And so in our case:

עד"ז בנדו"ד:

English translation 533

The Holy One, blessed be He, indeed placed Jews in exile,

דער אויבערשטער האט טאקע אריינגעשטעלט אידן אין גלות,

English translation 534

but this is no excuse for the injuring gentile that he should

אבער דאס איז קיין תירוץ ניט פארן גוי המזיק אז ער זאל

English translation 535

(choose to)

(בוחר זיין צו)

English translation 536

be the one who causes pain to Jews,

זיין דער וואס איז גורם צער צו אידן,

English translation 537

all the more so to add more than what the Holy One, blessed be He, did.

עאכו"כ נאך מוסיף זיין מערער וויפל דער אויבערשטער האט געטאן.

English translation 538

Therefore,

ולכן,

English translation 539

even though the Holy One, blessed be He, sent Jews into exile,

אע"פ וואס דער אויבערשטער האט געשיקט אידן אין גלות,

English translation 540

a gentile must first and foremost empathize with the pain of Jews,

דארף א גוי לכל לראש מיטפילן מיטן צער פון אידן,

English translation 541

and all the more so not add to causing pain to Israel

ועאכו"כ ניט מוסיף זיין בצערן של ישראל

English translation 542

("helped to do evil"),

("עזרו לרעה"),

English translation 543

rather the gentile must ensure that the exile be only as much as is necessary, inevitably, from the side of the Holy One, blessed be He

נאר דער גוי דארף מאכן זיכער אז דער גלות זאל זיין נאר כמה שמוכרח בלית ברירה מצד הקב"ה

English translation 544

("I was angry for a little while"),

("קצפתי מעט"),

English translation 545

that is, the exile that Jews are in is sufficient

ד.ה. ס'איז גענוג דער גלות וואס אידן זיינען

English translation 546

(for example)

(לדוגמא)

English translation 547

"in a land not theirs"65,

"בארץ לא להם" 65,

English translation 548

with which one already fulfills the matter of exile from the side of the Holy One, blessed be He,

וואס אויך דערמיט איז מען שוין יוצא ענין הגלות מצד הקב"ה,

English translation 549

and gentiles need not add more to this.

און מער דארפן גוים אויף דעם ניט מוסיף זיין.

English translation 550

But when the nations are "at ease,"

אבער בשעת גוים זיינען "שאננים",

English translation 551

and all the more so "they helped to worsen [the situation]" –

ועאכו"כ "המה עזרו לרעה" –

English translation 552

this "arouses" the anger of the Supreme One,

"קאָכט דאס אויף" דעם אויבערשטן,

English translation 553

"I am greatly angered against the nations that are at ease, for I was but a little angry, and they helped to worsen [the situation]."

"קצף גדול אני קצף על הגוים השאננים אשר אני קצפתי מעט והמה עזרו לרעה".

English translation 554

For example, as it was in the Egyptian exile:

בדוגמא ווי ס'איז געווען בא גלות מצרים:

English translation 555

The Supreme One is the One who sent the Jews into the Egyptian exile

דער אויבערשטער איז דער וואס האט געשיקט אידן אין גלות מצרים

English translation 556

(and not, heaven forbid, that the nations did this),

(און ניט ח"ו גוים האבן דאס געטאן),

English translation 557

as He said to Avraham Avinu at the Covenant Between the Parts, "Your seed shall be a stranger in a land not theirs"65. But this itself could have been only as necessary from the side of the Holy One, blessed be He,

ווי ער האט געזאגט צו אברהם אבינו בברית בין הבתרים "גר יהי' זרעך בארץ לא להם גו'" 65. אבער דאס גופא האט דאך געקענט זיין נאר כפי המוכרח מצד הקב"ה,

English translation 558

that they should be "in a land not theirs,"

אז זיי זאלן זיין "בארץ לא להם",

English translation 559

which is already exile,

וואס אויך דאס איז שוין גלות,

English translation 560

and no more,

און ניט מער,

English translation 561

so that then the aspect of exile from the side of the Holy One, blessed be He, would have been fulfilled,

וואס דעמולט וואלט מען יוצא געווען ענין הגלות מצד הקב"ה,

English translation 562

and there would have been no extra suffering. And on the contrary:

און מ'וואלט ניט געהאט קיין איבעריקן צער. ואדרבה:

English translation 563

Even while being "in a land not theirs," Jews can live relatively comfortably.

אויך זייענדיק "בארץ לא להם" קענען אידן לעבן לפי ערך במרחב.

English translation 564

As it was with Yaakov Avinu:

ווי ס'איז געווען בא יעקב אבינו:

English translation 565

The 17

די ר"י

English translation 566

(numerically equivalent to "go down"66)

(בגימטריא "רדו" 66)

English translation 567

years that the Jews were in the Egyptian exile

שנה וואס אידן זיינען געווען אין גלות מצרים

English translation 568

("in a land not theirs")

("בארץ לא להם")

English translation 569

began from Yaakov's descent to the land of Egypt,

האבן זיך אנגעהויבן פון ירידת יעקב לארץ מצרים,

English translation 570

for already then the exile "in a land not theirs" began,

וואס שוין דעמולט איז געווארן דער גלות "בארץ לא להם",

English translation 571

not "in the land of his father's sojournings

ניט "בארץ מגורי אביו

English translation 572

(in the land of Canaan)

(בארץ כנען)

English translation 573

"67.

" 67.

English translation 574

Nevertheless, we see that Yaakov then lived in the land of Goshen,

אעפ"כ זעט מען אז יעקב האט דעמולט געלעבט בארץ גושן,

English translation 575

"the best of the land,"68

"במיטב הארץ" 68,

English translation 576

and not only did he have good in material matters,

און ניט נאר וואס ער האט געהאט טוב בגשמיות,

English translation 577

but also in spiritual matters –

נאר אויך ברוחניות –

English translation 578

as it is written69 "And he sent Yehudah before him... to show the way before him to Goshen,"

כמ"ש 69 "ואת יהודה שלח לפניו גו' להורות לפניו גשנה",

English translation 579

"to establish for him a house of study from which instruction would go forth."70

"לתקן לו בית תלמוד שמשם תצא הוראה" 70.

English translation 580

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 581

It is made into a great storm71 that those 17 years that Yaakov lived in Egypt were his best years,

מ'מאכט א גאנצן שטורעם 71 אז יענע י"ז שנה וואס יעקב האט געלעבט אין מצרים זיינען געווען זיינע בעסטע יארן,

English translation 582

17 being numerically equivalent to "good"

י"ז בגימטריא "טוב"

English translation 583

(were it not for the fact that this was "in a land not theirs")!

(לולא הענין וואס דאס איז געווען "בארץ לא להם")!

English translation 584

And in addition, then too

און דערצו איז אויך דעמולט

English translation 585

(after Yaakov's descent to Egypt)

(לאחרי ירידון יעקב במצרים)

English translation 586

the matter was drawn forth that Pharaoh appointed Yosef as viceroy,72

נמשך געווארן דער ענין וואס פרעה האט באשטימט יוסף'ן אלס משנה למלך 72,

English translation 587

until "without you no man shall lift his hand or his foot."73 And it was understood even by the Egyptians then that due to the honor of a father

ביז אז "בלעדיך לא ירים איש את ידו ואת רגלו" 73. און ס'איז געווען מובן אפילו צו די מצריים דעמולט אז מצד כיבוד אב

English translation 588

[which even the nations then accepted upon themselves.

[וואס אויך די גוים האבן דעמולט דאס אויף זיך אנגענומען.

English translation 589

As Rashi explains74 regarding Avraham and Terach]

כפרש"י 74 בנוגע לאברהם ותרח]

English translation 590

Yosef would have fulfilled everything that Yaakov wanted,

וואלט יוסף מקיים געווען אלץ וואס יעקב האט געוואלט,

English translation 591

therefore the power that Yaakov then had is understood, even though he was "in a land not theirs."

במילא איז מובן דער כח וואס יעקב האט דעמולט געהאט אע"פ וואס ער אז געווען "בארץ לא להם".

English translation 592

One could have thus fulfilled the exile of 17 years "in a land not theirs,"

האט מען דאך געקענט יוצא זיין מיטן גלות פון זיין ר"י שנה "בארץ לא להם",

English translation 593

having thereby all matters of good and expansion.

האבנדיק דערביי אלע עניני טוב והרחבה.

English translation 594

We are not even speaking about the "four hundred years" that the Supreme One promised that the Jews would be in exile,

מ'רעדט שוין ניט וועגן די "ארבע מאות שנה" וואס דער אויבערשטער האט צוגעזאגט אז אידן וועלן זיין אין גלות,

English translation 595

which is counted from the birth of Yitzchak75 –

וואס דאס רעכנט מען פון לידת יצחק 75 –

English translation 596

which these years also include when Yitzchak and Yaakov were in the land of Canaan, even not "in a land not theirs";

וואס שנים אלו זיינען אויך כולל ווען יצחק ויעקב זיינען געווען אין ארץ כנען אפילו ניט "בארץ לא להם";

English translation 597

but even the 17 years while being "in a land not theirs" –

אבער אפילו די ר"י שנה זייענדיק "בארץ לא להם" –

English translation 598

could also have been in a good manner, as it was with Yaakov. And with this, the exile from the side of the Holy One, blessed be He, would have been fulfilled.

האט אויך געקענט זיין באופן טוב ווי ס'איז געווען בא יעקב'ן. און מ'וואלט דערמיט יוצא געווען גלות מצד הקב"ה.

English translation 599

But because afterwards there was "Come, let us deal wisely with him"76 by Pharaoh and the Egyptians,

אבער וויבאלד אז דערנאך איז געווען "הבה ונתחכמה לו" 76 ע"י פרעה און די מצריים,

English translation 600

and they added to the exile and suffering of Israel

און זיי האבן מוסיף געווען אין גלות וצער ישראל

English translation 601

(more than was necessary from the side of the Holy One, blessed be He) –

(מערער מכפי המוכרח ע"י הקב"ה) –

English translation 602

"they helped to worsen [the situation]." "To harm them excessively" –

"המה עזרו לרעה". "להרע להן יותר מדאי" –

English translation 603

therefore they were punished,77

דעריבער האט מען זיי מעניש געווען 77,

English translation 604

because not only were they "at ease,"

ווייל ניט נאר וואס זיי זיינען געווען "שאננים",

English translation 605

but "they helped to worsen [the situation]."

נאר "עזרו לרעה".

English translation 606

Similarly regarding the other exiles of the Jews –

עד"ז בנוגע שאר הגליות פון אידן –

English translation 607

the Babylonian exile,

גלות בבל,

English translation 608

the Assyrian exile and the Edomite exile, etc. –

גלות אשור וגלות אדום כו' –

English translation 609

that the Supreme One indeed sent the Jews into exile,

אז דער אויבערשטער האט טאקע געשיקט אידן אין גלות,

English translation 610

but from the nations it is demanded that they not be "at ease,"

אבער פון גוים מאנט מען אז זיי זאלן ניט זיין "שאננים",

English translation 611

and all the more so not "help to worsen [the situation],"

ועאכו"כ ניט "עזרו לרעה",

English translation 612

more than was necessary from the side of the Holy One, blessed be He,

מערער מכפי המוכרח ע"י הקב"ה,

English translation 613

For a gentile is commanded that he should feel pain when another person suffers

ווייל מ'האט אנגעזאגט א גוי אז אים זאל ארן ווען א צווייטער מענטש האט צער

English translation 614

(all the more so from a limb from a living animal,

(במכ"ש פון אבר מן החי,

English translation 615

the suffering of a living creature),

צער בעל חי),

English translation 616

and he should give charity and help other people.

און ער זאל טאן צדקה און ארויסהעלפן אנדערע מענטשן.

English translation 617

How does it actually come to be that there is a reality of "nations that are at ease" and "they helped to worsen [the situation]"? Because it is so with the Jews –

ווי קומט עס טאקע אז עס זאל זיין א מציאות פון "גוים השאננים" און "המה עזרו לרעה"? ווייל אזוי איז עס בא אידן –

English translation 618

for "In the beginning" –

ווארום "בראשית" –

English translation 619

for the sake of the Torah which is called the beginning, and for the sake of Israel who are called the beginning

בשביל התורה שנקראת ראשית ובשביל ישראל שנקראו ראשית

English translation 620

(as above):

(כנ"ל):

English translation 621

When the Jews are in a state of "at ease,"

בשעת אידן שטייען אין א מצב פון "שאננים",

English translation 622

that although they find themselves in exile,

אז כאטש זיי געפינען זיך אין גלות,

English translation 623

"exiled from their Father's table,"78 –

"גלו מעל שולחן אביהם" 78 –

English translation 624

they are quiet and tranquil,

זיינען זיי שטיל און רואיק,

English translation 625

without any worries,

אן קיין שום דאגות,

English translation 626

they are not pained, heaven forbid, that they find themselves in exile –

עס אַרט זיי ניט ר"ל אז זיי געפינען זיך אין גלות –

English translation 627

it results from this that the nations too are "at ease"!

קומט דערפון ארויס אז אויך גוים זיינען "שאננים"!

English translation 628

The "I" indeed says in prayer every day

דער איך זאגט טאקע בתפלה בכל יום

English translation 629

(on weekdays)

(מימות החול)

English translation 630

"For Your salvation we hope all day",

"לישועתך קוינו כל היום",

English translation 631

but five minutes later he goes off to do his own things,

אבער פינף מינוט שפעטער גייט ער אוועק טאן זיינע אייגענע זאכן,

English translation 632

matters of Torah and mitzvos and all good things –

עניני תומ"צ און אלע גוטע זאכן –

English translation 633

but he is quiet and calm,

אבער ער איז שטיל און רואיק,

English translation 634

without any worries,

אן קיין שום דאגות,

English translation 635

it does not bother him at all that he finds himself in exile...

עס אַרט אים גארניט אז ער געפינט זיך אין גלות...

English translation 636

Seemingly, a Jew should have been pained that he is like a son of exile from his father's table –

לכאורה האט געדארפט ארן א אידן אז ער איז כבן הגולה מעל שולחן אביו –

English translation 637

how is it that it does not bother him?

ווי קומט עס אז עס אַרט אים ניט?

English translation 638

This comes from what is stated in "And I will place you at the head"79,

קומט עס דערפון וואס אזוי איז עס בא "ואשימם בראשיכם" 79,

English translation 639

in the well-known phrase "a fish stinks from its head" –

בלשון הידועה "דג מסריח מראשו" –

English translation 640

they stand in a state of "complacency":

זיי שטייען אין א מצב פון "שאננים":

English translation 641

When one approached a Chabadnik and asked him –

בשעת מ'איז צוגעגאנגען צו א חב"ד'ניק און ביי אים געפרעגט –

English translation 642

where is the source for this that one must every single moment wait, beseech,

וואו איז דער מקור אויף דעם אז מ'דארף בכל רגע ורגע ווארטן. בעטן,

English translation 643

hope and demand that Moshiach should already come this very moment?

האפן און מאנען אז משיח זאל שוין קומען ברגע זו ממש?

English translation 644

He wrote to me about this that he is confused because he has nothing to answer to this!

האט ער צו מיר וועגן דעם געשריבן אז ער איז מבולבל ווייל ער האט אויף דעם ניט וואס צו ענטפערן!

English translation 645

If you –

אויב דו –

English translation 646

a Chabadnik,

א חב"ד'ניק,

English translation 647

who comes to the farbrengens where they constantly storm "away with the exile",

וואס קומט צו די התוועדויות וואו מ'האלט אין איין שטורעמען "דאלאי גלות",

English translation 648

and they have already pointed out the sources for this,

און מ'האט שוין אנגעוויזן די מקורות לזה,

English translation 649

how the entire Torah and Judaism demands it,

ווי גאנץ תורה און אידישקייט מאנט עס,

English translation 650

and have also given explanations about this –

און שוין אויך געזאגט הסברים בזה –

English translation 651

and nevertheless you do not know what to answer another when he asks you about this –

ואעפ"כ ווייטטו ניט וואס צו ענטפערן א צווייטן ווען ער פרעגט דיר וועגן דעם –

English translation 652

what can one already demand from other Jews?!...

וואס קען מען שוין מאנען פון אנדערע אידן?!...

English translation 653

Here we are no longer speaking about the very bewilderment that the Chabadnik does not know what to answer even though he was at so many farbrengens,

דא רעדט מען שוין ניט וועגן דער עצם הבהלה אז דער חב"ד'ניק ווייסט ניט וואס צו ענטפערן אע"פ וואס ער איז געווען ביי אזויפיל פארברענגענישן,

English translation 654

rather we speak about the effect of this on the other who asks him the question:

נאר מ'רעדט וועגן דער פעולה מזה אויפן צווייטן וואס פרעגט אים די שאלה:

English translation 655

Instead of that which by Divine Providence that one asked him the question,

תמורת זה וואס בהשגחה פרטית האט יענער ביי אים געפרעגט די שאלה,

English translation 656

in order that he should answer him and strengthen him in Judaism and faith in the coming of Moshiach –

בכדי אז ער זאל אים ענטפערן און מחזק זיין אין אידשקייט און אמונה בביאת המשיח –

English translation 657

not only did he not answer him,

איז ניט נאר וואס ער האט אים ניט געענטפערט,

English translation 658

but that one goes away thinking:

נאר יענער גייט נאך אוועק טראכטנדיק:

English translation 659

Aha –

אהא –

English translation 660

I am right! Because here is a Chabadnik who goes to "those" farbrengens already more than three times and more than three times three,

איך בין גערעכט! ווייל אט דא איז איינער א חב"ד'ניק וואס גייט צו "יענע" פארברענעגנישן שוין מער ווי ג' פעמים און מער ווי ג' פעמים ג',

English translation 661

where there they say that they speak about these matters –

וואס דארטן זאגט מען אז מ'רעדט וועגן די זאכן –

English translation 662

and nevertheless he has nothing to answer me,

ואעפ"כ האט ער מיר ניט וואס צו ענטפערן,

English translation 663

so "from silence –

איז "מדשתיק –

English translation 664

he admits to me"80...

מודה לי'" 80...

English translation 665

When a Jew from another circle comes to ask such a question of a Chabadnik –

בשעת א איד פון אן אנדער קרייז קומט פרעגן אזא שאלה ביי א חב"ד'ניק –

English translation 666

he must answer him,

מוז ער אים ענטפערן,

English translation 667

it must be "know what to answer". Because that one expects that the Chabadnik should know what the answer is. And if he does not answer him –

עס דארף זיין "דע מה שתשיב". ווייל יענער ערווארט אז דער חב"ד'ניק דארף וויסן וואס דער ענטפער איז. און אויב ער ענטפערט אים ניט –

English translation 668

that one thinks that he is entirely right!

מיינט יענער אז ער איז גאר גערעכט!

English translation 669

But what then –

נאר וואס-דען –

English translation 670

the Chabadnik stands in a state of "complacency":

דער חב"ד'ניק שטייט אין א מצב פון "שאנן":

English translation 671

he comes to the farbrengens,

ער קומט צו די פארברענגענישן,

English translation 672

hears what is spoken,

הערט וואס מ'רעדט,

English translation 673

afterwards reads the "record",

לייענט דערנאך די "רשימה",

English translation 674

reviews it,

חזר'ט עס,

English translation 675

ties it together,

בינדט עס איין,

English translation 676

afterwards he puts it away on the shelf –

דערנאך לייגט ער עס אוועק אויף דער פאליצע –

English translation 677

and there it remains!...

און בא דעם בלייבט עס!...

English translation 678

He then learns other things,

ער לערנט דערנאך אנדערע זאכן,

English translation 679

the revealed part of Torah,

נגלה דתורה,

English translation 680

the secrets of Torah and the secrets of secrets. And among other things he also learns that which was spoken –

רזי תורה ורזין דרזין. ובין השאר לערנט ער אויך דאס וואס מ'האט גערעדט –

English translation 681

because he also considers this an important matter –

ווייל ער האלט אויך דאס אלס אן ענין חשוב –

English translation 682

but...

אבער...

English translation 683

it did not touch him...!

ס'האט אים ניט אנגערירט...!

English translation 684

So if you stand in a state of "complacency" –

איז אויב דו שטייסט אין א מצב פון "שאנן" –

English translation 685

all the more so this causes that other Jews should stand in a state of "complacency" –

עאכו"כ אז דאס פועל'ט אז אנדערע אידן זאלן שטיין אין א מצב פון "שאננן" –

English translation 686

because if the Chabadnik does not know what to say about this that a Jew must constantly keep waiting and demanding the coming of Moshiach our righteousness,

ווייל אויב דער חב"ד'ניק ווייסט ניט וואס צו זאגן אויף דעם אז א איד דארף שטענדיק האלטן אין איין ווארטן און מאנען ביאת משיח צדקנו,

English translation 687

after they already storm about this at all farbrengens – well,

לאחר ווי מ'שטורעמט שוין וועגן דעם ביי אלע התוועדויות – נו,

English translation 688

what can one already demand from others??...

וואס קען מען שוין פארלאנגען פון אנדערע??...

English translation 689

The question becomes:

ווערט די שאלה:

English translation 690

What has already been accomplished with 33 years of speaking when one did not effect that one should know this...?

וואס האט מען שוין אויפגעטאן מיט 33 יאר רעדן ווען מ'האט ניט גע'פועל'ט אז מ'זאל דאס וויסן...?

English translation 691

Furthermore:

נאכמער:

English translation 692

In the siddur equal for every soul –

אין סידור השווה לכל נפש –

English translation 693

the Siddur of the Alter Rebbe81,

סידור אדה"ז 81,

English translation 694

the Siddur of Rabbi Yaakov Emden and in many siddurim –

סידור ר' יעקב עמדין און אין א ריבוי סידורים –

English translation 695

is printed "Tikkun Chatzot",

איז געדרוקט "תיקון חצות",

English translation 696

with which the entire Shulchan Aruch even begins –

וואס דערמיט הויבט זיך גאר אן גאנץ שו"ע –

English translation 697

And although today only a minority practice it,

ואע"פ אז היינט פראווען עס נאר א מיעוט,

English translation 698

and in private

און ביחידות

English translation 699

[formerly kabbalists,

[מקובלים אמאל,

English translation 700

and also today in certain circles (Sephardim etc.) they practiced it in public,

און אויך היינט בא געוויסע חוגים (ספרדים כו') האט מען דאס געפראוועט בציבור,

English translation 701

but in the diaspora they endeavor that everyone who practices it should do so at home in private82],

אבער בחוץ לארץ איז מען זיך משתדל אז יעדערער וואס פראוועט עס זאל עס טאן בא זיך אין שטוב ביחידות 82],

English translation 702

and with restrictions,

און מיט הגבלות,

English translation 703

once a week

פעם אחת בשבוע

English translation 704

(as it states in Kuntres HaTefillah83)

(ווי עס שטייט בקונטרס התפלה 83)

English translation 705

and so forth –

וכיו"ב –

English translation 706

nevertheless it is printed in the siddurim,

איז דאס אבער געדרוקט אין די סידורים,

English translation 707

anyone can take a look at what is written there –

קען יעדערער א קוק טאן וואס דארטן שטייט –

English translation 708

There are written several piyutim that begin with the words "Until when"

שטייט דארטן כמה פיוטים וואס הויבן זיך אן מיט די ווערטער "עד מתי"

English translation 709

[There is no text of Tikkun Chatzot from the Alter Rebbe; it is not there,

[אין נוסח תיקון חצות פון אלטן רבי'ן שטייט עס ניט,

English translation 710

and apparently the reason:

וכנראה הטעם:

English translation 711

because in the text of the Tikkun from the Alter Rebbe one says many chapters of Tehillim,

ווייל בנוסח התיקון פון אלטן רבי'ן זאגט מען א ריבוי מזמורים פון תהלים,

English translation 712

in which all the piyutim are already included],

וואס אין זיי זיינען שוין נכלל די אלע פיוטים],

English translation 713

And the meaning of "Ad Mosai" is:

וואס דער פירוש אין "עד מתי" איז:

English translation 714

Until when will the exile already drag on...?!

ביז וואנעט וועט זיך שוין ציען דער גלות...?!

English translation 715

Which in other words means:

וואס אין אנדערע ווערטער מיינט עס:

English translation 716

"Delay of the exile"!

"דאלאי גלות"!

English translation 717

And when one says "Ad Mosai" it does not mean that he recites the words of Tikkun Chatzot,

און ווען מ'זאגט "עד מתי" מיינט עס ניט אז מ'זאגט אפ די ווערטער אין תיקון חצות,

English translation 718

and afterwards goes to sleep –

און דערנאך לייגט ער זיך שלאפן –

English translation 719

rather, the very meaning of the words emphasizes that he is bothered that the exile is dragging on so long,

נאר דער עצם פירוש התיבות איז מדגיש אז אים ארט דאס וואס עס ציט זיך אזוי לאנג דער גלות,

English translation 720

consequently, it bothers him not only when he says the words,

במילא ארט. עס אים ניט נאר ווען ער זאגט די ווערטער,

English translation 721

but the entire time!

נאר די גאנצע צייט!

English translation 722

And these are not piyutim that were innovated in the "United States" –

און דאס זיינען ניט פיוטים וועלכע זיינען נתחדש געווארן אין "יונייטעד סטייטס" –

English translation 723

rather they are founded on chapters of Tehillim and sayings of the Zohar!

נאר מיוסד אויף מזמורי תהלים און מאמרי הזהר!

English translation 724

And likewise, the content of all the chapters of Tehillim that are said in Tikkun Chatzot, their point is –

און אזוי אויך דער תוכן פון אלע מזמורי תהלים וועלכע מ'זאגט אין תיקון חצות איז נקודתם –

English translation 725

Until when will one remain in exile...?!

ביז ווען וועט מען שוין בלייבן אין גלות...?!

English translation 726

And actually, this is the content of the prayers that every Jew says three times a day –

און אייגנטלעך איז דאס דער תוכן פון די תפלות וואס יעדער איד זאגט דריי מאל א טאג –

English translation 727

"For Your salvation we hope all the day"

"לישועתך קוינו כל היום"

English translation 728

[and on Shabbos and Yom Tov –

[ובשבת ויו"ט –

English translation 729

"And may our eyes behold Your return to Tzion with mercy"],

"ותחזינה עינינו בשובך לציון ברחמים"],

English translation 730

and "all the day" means literally –

וואס "כל היום" מיינט כפשוטו –

English translation 731

the entire day 84

א גאנצן טאג 84

English translation 732

(not only the moment when he says it)!

(ניט נאר די רגע ווען ער זאגט עס)!

English translation 733

The question "Ad Mosai" and the constant longing for Moshiach –

די שאלה "עד מתי" און די שטענדיקע בענקעניש אויף משיח'ן –

English translation 734

does not affect his service in actual deed,

רירט ניט אן זיין עבודה במעשה בפועל,

English translation 735

because the order for a Jew is "we will do and we will hear" –

ווייל דער סדר ביי א אידן איז נעשה קודם לנשמע –

English translation 736

but together with this he waits and anticipates the coming of Moshiach Tzidkeinu.

אבער ביחד עם זה ווארט ער און ער מאנט ביאת משיח צדקנו.

English translation 737

Nevertheless, when someone comes to ask the Chabadnik from where does he know that one must constantly wait and anticipate Moshiach Tzidkeinu –

אעפ"כ ווען איינער קומט פרעגן בא דעם חב"ד'ניק פון וואנעט ווייסט ער אז מ'דארף שטענדיק ווארטן און מאנען משיח צדקנו –

English translation 738

he becomes flustered and comes running:

ווערט ער צעטומלט און ער קומט צו לויפן:

English translation 739

What is there to answer!

וואס דארף מען ענטפערן!

English translation 740

Others look at him –

אנדערע קוקן אויף אים –

English translation 741

that he is one who comes to farbrengens and hears what is spoken,

אז ער איז אזא וואס קומט צו פארברענגענישן און הערט וואס מ'רעדט,

English translation 742

so when he has nothing to answer, the result of this is understood:

איז בשעת ער האט ניט וואס צו ענטפערן איז דאך מובן די תוצאה מזה:

English translation 743

that other one thinks even more that he is right!

יענער מיינט נאך אז ער איז גערעכט!

English translation 744

He argues:

טענה'ט ער:

English translation 745

Since he is honest 85 he does not want to pretend and say that he hopes and waits and anticipates that Moshiach should come right this very moment –

מתוך שאמיתי הוא 85 וויל ער ניט לייגן און זאגן אז ער האָפט און ווארט און מאנט אז משיח זאל קומען ברגע זו ממש –

English translation 746

when he is not there yet!...

ווען ער האלט ניט דערביי!...

English translation 747

So in addition to the fact that how does it come to him that he should not be there yet,

איז נוסף לזה וואס ווי קומט עס טאקע צו אים אז ער זאל דערביי ניט האלטן,

English translation 748

there is also, and mainly –

איז ועוד ועיקר –

English translation 749

what impression and effect does it have on another Jew who does not come to the farbrengens, who looks at him as one who comes to the farbrengens and hears what is spoken about "delay of the exile",

וואס פאר א רושם ופעולה האט עס אויף א צווייטן אידן וואס קומט ניט צו די פארברענגענישן. וואס ער קוקט דאך אויף אים ווי אויף איינעם וואס קומט צו די פארברענגענישן און הערט וואס מ'רעדט וועגן "דאַלאָי גלות",

English translation 750

that one must pray and demand that Moshiach should come right this very moment? And by Divine Providence that other one looks at him so that he should influence him and strengthen him in his faith in the coming of Moshiach? And in practice it is exactly the opposite:

אז מ'דארף בעטן און מאנען אז משיח דארף קומען ברגע זו ממש? ובהשגחה פרטית קוקט יענער אויף אים בכדי ער זאל אויף אים פועל'ן און מחזק זיין באמונתו בביאת המשיח? ובפועל ווערט פונקט פארקערט:

English translation 751

that other one goes away thinking that he is entirely right because the Chabadnik had nothing to answer!

יענער גייט אוועק טראכטנדיק אז ער איז גאר גערעכט ווייל דער חב"ד'ניק האט ניט געהאט וואס צו ענטפערן!

English translation 752

There must be the "know what to answer" –

עס דארף דאך זיין דער "דע מה שתשיב" –

English translation 753

one must know how to answer. And especially in this matter –

מ'דארף וויסן ויאס צו ענטפערן. ובפרט בנדו"ד –

English translation 754

about which the answer has already been spoken many times.

וואס דער ענטפער האט מען שוין גערעדט א ריבוי פעמים.

English translation 755

And the main alarm is –

און דער עיקר הבהלה איז –

English translation 756

not only that he did not answer that other one,

ניט נאר אז ער האט יענעם ניט געענטפערט,

English translation 757

but that he does not even know that something is not in order...

נאר אז ער ווייסט גאר ניט אז דאס איז עפעס ניט בסדר...

English translation 758

The result of "complacency" –

דער תכלית פון "שאנן" –

English translation 759

it is quiet and calm,

ס'איז שטיל און רואיק,

English translation 760

he does not know at all that something should bother him...

ער ווייסט גאר ניט אז אים דארף עפעס ארן...

English translation 761

So it is understandable how this "complacency" affects other Jews.

איז דאך פארשטאנדיק ווי דאס פועל'ט "שאנן" ביי אנדערע אידן.

English translation 762

Regarding himself, he indeed is not holding by this entire matter:

בנוגע צי זיך אליין האלט ער טאקע ניט בא דער גאנצער זאך:

English translation 763

When his son or grandson sings "We want Moshiach now" –

בשעת זיין זון אדער אייניקל זינגט "ווי וואנט משיח נאו" –

English translation 764

he does not understand what this means and why they sing it;

פארשטייט ער ניט וואס דאס מיינט און פארוואס זיי זינגען דאס;

English translation 765

But he says nothing,

אבער ער זאגט גארניט,

English translation 766

because he knows that the child will tell him that he

ווייל ער ווייסט אז דער קינד וועט אים זאגן אז ער

English translation 767

(the child)

(דער קינד)

English translation 768

heard about this from me,

האט וועגן דעם געהערט פון מיר,

English translation 769

consequently he is afraid to get entangled with me...!

במילא האט ער מורא זיך מיט מיר פארטשעפען...!

English translation 770

That I know he is not a chassid –

אז איך ווייס אז ער איז ניט קיין חסיד –

English translation 771

Nu! But Heaven forbid that I should mention this at a farbrengen and publicize his name –

נו! אבער ח"ו אז איך זאל וועגן דעם דערמאנען ביי א התוועדות און פורש זיין בשמו –

English translation 772

then "all the ends have come"!

דעמולט איז "כלו כל הקצין"!

English translation 773

Consequently, he stands and is silent and says nothing when his children and grandchildren sing "We want Moshiach now";

במילא שטייט ער און שווייגט און זאגט גארניט ווען זיינע קינדער און אייניקלעך זינגען "ווי וואנט משיח נאו";

English translation 774

but regarding himself:

אבער בנוגע צו אים אליין:

English translation 775

he stands aside and thinks what is going on here,

שטייט ער אויף א זייט און טראכט וואס טוט זיך דא,

English translation 776

he does not understand the whole matter...

ער פארשטייט ניט די גאנצע זאך...

English translation 777

Everything is fine for him...

אים איז אלץ גוט...

English translation 778

What does he lack Moshiach

וואס פעלט אים אויס משיח

English translation 779

(G-d forbid)...

(ר"ל)...

English translation 780

One asks him whether he believes in the coming of Moshiach –

מ'פרעגט ביי אים צי ער גלויבט בביאת המשיח –

English translation 781

he says yes –

זאגט ער יע –

English translation 782

"Ani Maamin" is indeed one of the principles. But not today –

"אני מאמין" איז דאך איינער פון די עיקרים. אבער ניט היינט –

English translation 783

Moshiach will come at the appropriate time;

משיח וועט קומען בזמן המתאים;

English translation 784

but the coming of Moshiach at this very moment – no!

אבער ביאת המשיח ברגע זו ממש – נעה!

English translation 785

And if Moshiach will come, what will he do then? He will then think about what to do.

אי אויב משיח וועט קומען וואס וועט ער דעמולט טאן? וועט ער דעמולט טראכטן וואס צו טאן.

English translation 786

And then there will be all the great men of Israel –

אי דעמולט וועלן דאך זיין אלע גדולי ישראל –

English translation 787

so what is he then with all his busyness and with his sitting at the head of the eastern wall,

איז במה נחשב הוא דעמולט מיט זיין גאנצע דרייעריי און מיט זיין זיצן אויבנאויף בא דער מזרח וואנט,

English translation 788

and all the honor –

און דער גאנצער כבוד –

English translation 789

all this matters when Moshiach comes,

איז דאס אלץ נוגע ווען משיח וועט קומען,

English translation 790

but now –

אבער איצטער –

English translation 791

he argues –

טענה'ט ער –

English translation 792

he is fine,

איז אים גוט,

English translation 793

what does he lack?...

וואס פעלט אים?...

English translation 794

He indeed comes to the farbrengens,

ער קומט טאקע צו די פארברענגענישן,

English translation 795

and certainly does not miss any of them,

און מאכט זיכער ניט צו פארפעלן איינע פון זיי,

English translation 796

whether for its own sake or not for its own sake,

צי לשמה צי שלא לשמה,

English translation 797

he comes because he has no choice,

ער קומט ווייל ער האט קיין ברירה ניט,

English translation 798

it is not proper,

ס'פאסט ניט,

English translation 799

or on the contrary –

אדער אדרבה –

English translation 800

he comes running to a farbrengen in order to hear a word about gentiles and about the seven mitzvos of Bnei Noach,

ער קומט צו לויפן צו א פארברענגעניש בכדי צו הערן א וואָרט וועגן גוים און וועגן די ז' מצוות דבני נח,

English translation 801

in order to know what to say to a gentile whom he will meet –

בכדי וויסן וואס צו זאגן א גוי וועלכען ער וועט טרעפן –

English translation 802

but this does not affect him,

אבער דאס רירט אים ניט אן,

English translation 803

he thinks it is "hilchesa limeshicha"...

ער מיינט אז ס'איז "הלכתא למשיחא"...

English translation 804

He hears what is said

ער הערט וואס מ'רעדט

English translation 805

(if he does not sleep),

(אויב ער שלאפט ניט),

English translation 806

he later reads the "resimas devarim",

ער לייענט דערנאך די "רשימת דברים",

English translation 807

and he even adds to it –

און ער איז נאך מוסיף בזה –

English translation 808

he corrects something in it,

ער איז עפעס מתקן אין דעם,

English translation 809

he reviews it –

ער חזר'ט עס –

English translation 810

but further it goes nowhere...

אבער ווייטער גייט עס ני...

English translation 811

A state of "shaanan".

א מצב פון "שאנן".

English translation 812

Consequently, when he meets another who is not a Chabadnik and that one asks him where does it say that one must wait and hope and demand that Moshiach must come at every moment –

במילא בשעת ער טרעפט א צווייטן וואס איז ניט קיין חב"ד'ניק און יענער פרעגט ביי אים וואו נעמט מען אז מ'דארף ווארטן און האפן און מאנען אז משיח דארף קומען בכל רגע ורגע –

English translation 813

at this very moment –

ברגע זו ממש –

English translation 814

he does not know what to answer. He influences that one so that that one thinks he is entirely correct,

ווייסט ער ניט וואס צו ענטפערן. פועל'ט ער אויף יענעם אז יענער מיינט אז ער איז גאר גערעכט,

English translation 815

the "shaanan" becomes stronger in him...

ווערט ביי אים שטארקער דער "שאנן"...

English translation 816

And as mentioned,

וכאמור,

English translation 817

the main alarm is not that he himself does not know the answer,

דער עיקר הבהלה איז ניט וואס ער ווייסט ליין ניט דעם ענטפער,

English translation 818

but that he leaves the other without an answer,

נאר וואס ער לאזט יענעם אָן אַן ענטפער,

English translation 819

letting him think that he is correct,

לאזנדיק אים מיינען אז ער איז גערעכט,

English translation 820

and in addition –

און דערצו –

English translation 821

ווייסט ער

English translation 822

(the Chabadnik)

(דער חב"ד'ניק)

English translation 823

does not know at all that this is something improper!

גאר ניט אז דאס איז עפעס שלא בסדר!

English translation 824

Regarding another matter:

עד"ז בנוגע צו א צווייטן ענין:

English translation 825

Someone asked a public activist, a Chabadnik:

איינער האט געפרעגט ביי אן עסקן ציבורי א חב"ד'ניק:

English translation 826

How can he be certain that if he sends his son to a yeshiva of Chabad he will become a lamdan?

ווי קען ער זיין זיכער אז אויב ער וועט שיקן זיין זון אין א ישיבה פון חב"ד וועט ער ווערן א למדן?

English translation 827

The activist writes to me that he does not know what to answer that one. –

שרייבט מיר דער עסקן אז ער ווייסט ניט וואס צו ענטפערן יענעם. –

English translation 828

I do not know how long he waited to ask me this,

ווייס איך ניט ווי לאנג ער האט געווארט דאס בא מיר צו פרעגן,

English translation 829

and even when he decided to ask,

און אפילו ווען ער האט מחליט געווען פרעגן,

English translation 830

I do not know why he needs to ask me about it...

ווייס איך ניט פארוואס ער דארף עס בא מיר פרעגן...

English translation 831

I asked him:

האב איך אים געפרעגט:

English translation 832

How long have you already been in New York? He answers –

וויפל צייט איז ער שוין אין ניו יארק? ענטפערט ער –

English translation 833

over thirty years. Do you know that during this time it was urged to print Torah journals of the yeshiva students? He says –

עטלעכע און דרייסיק יאר. צי ווייסטו אז מ'האט מעורר געווען במשך זמן זה אז מ'זאל אפדרוקן קובצי תורה פון די תלמידי הישיבה? זאגט ער –

English translation 834

yes. Do you have the journals? Yes. Do you look into the journals? No. Why? Because he is busy with communal work. But you know that the journals are lying on your shelf –

יע. צי האסטו די קובצים? יע. צי קוקסטו אריין אין די קובצים? ניין. פארוואס? ווייל ער איז פארנומען מיט עסקנות. אבער דו ווייסט דאך אז די קובצים ליגן בא דיר אויף דער פאליצע –

English translation 835

so take down the journals and show them to the Jew who asked you the question,

במילא נעם אראפ די קובצים און ווייז זיי דעם אידן וואס האט בא דיר געפרעגט די שאלה,

English translation 836

and tell him: here you have the Torah topics that the students of the yeshiva wrote, where you want to send your child!

און זאג אים אז אָט אַ דא האסטו די ענינים בתורה וואס האבן געשריבן די תלמידים פון דער ישיבה וואו מ'וויל דו זאלסט שיקן דיין קינד!

English translation 837

For this is among the reasons why it was urged to print the Torah journals.

וואס דאס איז דאך פון די טעמים פארוואס מ'האט מעורר געווען צו אפדרוקן די קובצי תורה.

English translation 838

One reason is:

איין טעם איז:

English translation 839

Since "achshar d'ri

וויבאלד אז "אכשור דרי

English translation 840

(b'tami')",

(בתמי') ",

English translation 841

and there has been a decline both among the yeshiva students,

און ס'איז געווארן א ירידה סיי בא תלמידי הישיבות,

English translation 842

and among the roshei yeshiva –

און סיי בא די ראשי ישיבות –

English translation 843

that they do not instill in the students the "cook" and vitality in Torah study –

אז זיי גיבן ניט אריין אין די תלמידים דעם "קאָך" און חיות בלימוד התורה –

English translation 844

therefore one must resort to additional ways to inspire the students.

דעריבער דארף מען אנקומען צו נאך אופנים ווי צו מעורר זיין די תלמידים.

English translation 845

So one of the advice for this,

איז איינע פון די עצות לזה,

English translation 846

when it is demanded that the students present pilpulim,

בשעת מ'מאנט אז די תלמידים דארפן זאגן פלפולים,

English translation 847

the student must then prepare more and toil more in that Torah topic,

דארף זיך דער תלמיד דעמולט מערער צוגרייטן און מערער הארעווען אין דעם ענין בתורה,

English translation 848

so that his friends cannot question him etc.

בכדי אז זיינע חברים זאלן אים ניט קענען אפפרעגן וכו'.

English translation 849

And so that the matter should not remain relevant only to his "class" in yeshiva,

און בכדי אז דער ענין זאל ניט בלייבן שייך נאר צו זיין "כתה" אין ישיבה,

English translation 850

or to his yeshiva alone –

אדער צו זיין ישיבה אליין –

English translation 851

it was proposed that the pilpulim be printed and disseminated.

האט מען מציע געווען אז מ'זאל די פלפולים אפדרוקן און מפיץ זיין.

English translation 852

And from this emerges another benefit –

און דערפון קומט ארויס נאך א תועלת –

English translation 853

that one can show others what the students of the yeshiva have accomplished,

אז מ'קען באווייזן אנדערע וואס די תלמידים פון דער ישיבה האבן אויפגעטאן,

English translation 854

and one who sees the journals will think,

און איינער וואס זעט די קובצים וועט טראכטן,

English translation 855

surely his son will also be a lamdan if he learns in this yeshiva!

זיכער וועט אויך זיין זון זיין א למדן אויב ער וועט לערנען אין דער ישיבה!

English translation 856

It is specifically from other circles that they grabbed onto this matter of printing Torah journals of the yeshiva students;

איז דוקא פון אנדערע קרייזן האט מען זיך אנגעכאפט אין דעם ענין צו דרוקן קובצי תורה פון תלמידי הישיבה;

English translation 857

and specifically here –

און דוקא דא –

English translation 858

where the matter was initially proposed –

וואו מ'האט לכתחילה מציע געווען דעם ענין –

English translation 859

they do not know that one of the purposes of the Torah journals is to demonstrate the erudition of the boys in the yeshiva!

ווייסט מען ניט אז איינע פון די מטרות פון די קובצי תורה איז בכדי צו באווייזן די לומדות פון די בחורים אין דער ישיבה!

English translation 860

Consequently,

במילא,

English translation 861

when someone comes and asks you how he can be assured that his son will become a scholar when he sends him to a Chabad yeshiva –

בשעת איינער קומט און פרעגט דיר ווי קען ער זיין פארזיכערט אז זיין זון וועט ווערן א למדן בשעת ער וועט אים שיקן אין א ישיבה פון חב"ד –

English translation 862

take out one of the journals and show him –

נעם ארויס איינעם פון די קובצים און ווייז אים –

English translation 863

here you have a journal from students of Chabad yeshivas,

אט דא האסטו א קובץ פון תלמידי ישיבות חב"ד,

English translation 864

and let them take out journals from other yeshivas and compare!...

און זאל מען ארויסנעמען קובצים פון אנדערע ישיבות און זיי פארגלייכן!...

English translation 865

On the other hand:

לאידך גיסא:

English translation 866

What does one do when he does not answer that person –

וואס טוט מען בשעת מ'ענטפערט יענעם ניט –

English translation 867

first of all, he sends his child to another yeshiva! And secondly –

לכל לראש שיקט ער זיין קינד אין אן אנדער ישיבה! און צווייטנס –

English translation 868

that person becomes even more strengthened in his opinion and thinks that he is entirely correct,

יענער ווערט נאך נתחזק בדעתו און ער מיינט אז ער איז גאר גערעכט,

English translation 869

because the Chabad activist had nothing with which to assure him that his son would become a scholar in a Chabad yeshiva!

ווייל דער עסקן פון חב"ד האט אים ניט געהאט מיט וואס צו פארזיכערן אז זיין זון וועט ווערן א למדן אין א ישיבה פון חב"ד!

English translation 870

And the main point is as mentioned –

און דער עיקר איז כאמור –

English translation 871

one does not even feel that this is something improper...

מ'איז גאר ניט מרגיש אז דאס איז עפעס שלא בסדר...

English translation 872

We are not speaking about your own standing and situation. We are speaking about the fact that you must answer the other person,

מ'רעדט שוין ניט וועגן זיין אייגענעם מעמד ומצב. מ'רעדט וועגן דעם אז דו מוזט ענטפערן דעם צווייטן,

English translation 873

because he expects that you should know the answer,

ווייל ער דערווארט אז דו זאלסט וויסן דעם ענטפער,

English translation 874

and you indeed need to know the answer,

און דו דארפסט טאקע וויסן דעם ענטפער,

English translation 875

consequently if you do not answer, it is understood that the results are as above.

במילא אויב דו ענטפערסט ניט איז מובן אז די תוצאות זיינען כנ"ל.

English translation 876

Regarding this, they claim that here in Chabad there is no "honor of the Torah."

עד"ז טענה'ט מען אז דא אין חב"ד האט מען ניט קיין "כבוד התורה".

English translation 877

One must also answer this and not leave others without an answer,

דארף מען אויך אויף דעם ענטפערן און ניט לאזן אנדערע אָן אן ענטפער,

English translation 878

which strengthens them in thinking that they are correct. And a simple answer:

וואס פארשטארקט זיי מיינענדיק אז זיי זיינען גערעכט. און אן ענטפער בפשטות:

English translation 879

Let them look for themselves where there is more "honor of the Torah":

אט זאל מען אליין קוקן וואו איז דא מער "כבוד התורה":

English translation 880

Whether here where one studies Torah not for the sake of provoking etc.;

צי דא וואו מ'לערנט תורה שלא על מנת לקנתר וכו';

English translation 881

or there where one studies Torah not for its own sake, for the sake of provoking and for the sake of boasting in the shame of another and for the sake of causing embarrassment and making strife,

אדער דארטן וואו מ'לערנט תורה שלא לשמה על מנת לקנתר ועל מנת להתפאר בקלונו של חבירו ועל מנת להלבין פנים און מאכן מחלוקת,

English translation 882

and if it appears to him that another knows better –

און אויב אים ווייזט זיך אויס אז א צווייטער ווייסט בעסער –

English translation 883

he says it is permitted to lie for the sake of peace,

זאגט ער מותר לשקר מפני שלום,

English translation 884

and when one asks him:

און בשעת מ'פרעגט אים:

English translation 885

What kind of peace,

וואס פארא א שלום,

English translation 886

you are spreading hatred? He answers that they have already done so many times!...

מ'פארשפרייט דאך שנאה? ענטפערט ער אז מ'האט שוין אזוי געטאן כמה פעמים!...

English translation 887

And regarding all these matters about which they ask "questions" –

ועד"ז בנוגע לכו"כ ענינים אויף וועלכע מ'פרעגט "שאלות" –

English translation 888

a Chabadnik must first of all know what to answer and answer in practice –

דארף א חב"ד'ניק לכל לראש וויסן וואס צו ענטפערן און ענטפערן בפועל –

English translation 889

because it is expected of him,

ווייל מ'דערווארט פון אים,

English translation 890

since he comes to the farbrengens where they speak about these matters,

וואס ער קומט צו די פארברענגענישן וואו מ'רעדט וועגן די ענינים,

English translation 891

that he should know what to answer. Consequently he must answer,

אז ער זאל וויסן וואס צו ענטפערן. במילא מוז ער ענטפערן,

English translation 892

in order not to leave the other with the impression that the other is correct,

בכדי ניט לאזן יענעם מיטן רושם אז יענער איז גערעכט,

English translation 893

as above at length.

כנ"ל בארוכה.

English translation 894

And may it be His will that these few words should have an effect on the listeners and be sufficient to rectify this matter from now on.

ויה"ר אז די פאר ווערטער זאלן פועל'ן אויף די שומעים און זיין גענוג צו מתקן זיין דעם ענין מכאן ולהבא.

English translation 895

Regarding those who are now sleeping –

בנוגע די וואס שלאפן איצטער –

English translation 896

since they are sleeping anyway and did not hear what was said,

איז וויבאלד אז זיי שאלפן סיי- ווי און האבן ניט געהערט וואס מ'האט גערעדט,

English translation 897

it will not harm them,

וועט עס זיי ניט שאטן,

English translation 898

and all the more so from "it is better that they be judged as inadvertent sinners and not as intentional sinners"85,

ובמכ"ש פון "מוטב נידונין כשוגגין ולא יהו מזידין"* 85,

English translation 899

all the more so those who are dozing, for they are like ones compelled,

עאכו"כ מנמנמים וואס זיי זיינען ווי אנוסים,

English translation 900

even less than inadvertent sinners.

נאך ווייניקער ווי שוגגים.

English translation 901

But those who are not sleeping and hear what is being said –

אבער די וואס שלאפן ניט און הערן וואס מ'רעדט –

English translation 902

whether because they are pushed,

צי דערפאר וואס מ'שטופט זיי,

English translation 903

or because they already want to hear a word about gentiles and the Seven Noahide Commandments,

אדער ווייל זיי ווילן שוין הערן א וואָרט וועגן גוים און ז' מצוות דבני נח,

English translation 904

in order that they should know what to say to a gentile whom they will meet –

בכדי זיי זאלן וויסן וואס צו זאגן א גוי וועלכן זיי וועלן טרעפן –

English translation 905

may it be His will that they should have an effect.

איז יה"ר אז זיי רייך זאלן פועל'ן.

English translation 906

And especially standing on the 24th of Shvat,

ובפרט שטייענדיק בכ"ד שבט,

English translation 907

one has special powers that there should not be a situation of "complacent" when Jews find themselves in exile.

האט מען כחות מיוחדים אז ס'זאל ניט זיין א מצב פון "שאננים" בשעת אידן געפינען זיך אין גלוח.

English translation 908

And from now on, one should first of all know what to answer and answer in practice to questions that others ask. And especially in the aforementioned matter –

ומכאן ולהבא זאל מען לכל לראש וויסן וואס צו ענטפערן און ענטפערן בפועל אויף שאלות וואס אנדערע פרעגן. ובמיוחד אין דעם ענין הנ"ל –

English translation 909

that a Jew needs and must cry out "enough of exile",

אז א איד דארף און מוז שרייען "דאלאי גלות",

English translation 910

"how long until Mashiach comes",

"ווי וואנט משיח נאו",

English translation 911

and not specifically in Russian or in English. Rather in the holy tongue –

און ניט נוגע דוקא אויף רוסיש צי אויף ענגליש. נאר אויף לשון קודש –

English translation 912

"Until when".

"עד מתי".

English translation 913

And not only must he cry out thus in speech with his mouth,

און ניט נאר אז ער דארף אזוי שרייען בדיבור בפה,

English translation 914

but all the more so must he feel thus internally,

נאר עאכו"כ אז ער דארף אזוי מרגיש זיין בפנימיות,

English translation 915

and all the more so bring this down into actual deed –

ועאכו"כ אראפברענגען דאס אין מעשה בפועל –

English translation 916

through his fulfillment of Torah and mitzvos,

ע"י קיום תומ"צ שלו,

English translation 917

until he compels86, so to speak,

ביז אז ער נויט 86 כביכול

English translation 918

(compel from the term coercion87)

(עשי' מלשון כפי' 87)

English translation 919

that Mashiach should come.

אז משיח זאל קומען.

English translation 920

And may it be His will that through this it will be "very close to you, in your mouth and in your heart, to do it"88:

ויה"ר אז עי"ז וואס עס וועט זיין "קרוב אליך הדבר מאד בפיך ובלבבך לעשותו" 88:

English translation 921

Not only that we wait for Moshiach,

ניט נאר וואס מ'ווארט אויף משיח'ן,

English translation 922

but he is "close to you",

נאר ער איז "קרוב אליך",

English translation 923

and "very",

און "מאד",

English translation 924

and this is expressed "in the mouth" –

און דאס דריקט זיך אויס "בפה" –

English translation 925

that one cries out with the mouth "Until when?" and that one already wants Moshiach our righteousness,

אז מ'שרייט בפה "עד מתי" און אז מ'וויל שוין משיח צדקנו,

English translation 926

and all the more so "in your heart",

ועאכו"כ "בלבבך",

English translation 927

in thought,

במחשבה,

English translation 928

and all the more so "to do it" –

ועאכו"כ "לעשותו" –

English translation 929

as it were, to compel that Moshiach should come –

כביכול כופה זיין אז משיח זאל קומען –

English translation 930

it will further hasten the "very close to you the matter",

וועט עס נאכמער צואיילן דעם "קרוב אליך הדבר",

English translation 931

and "very" –

און "מאד" –

English translation 932

the "I will hasten" of the true and complete redemption,

דעם "אחשינה" פון דער גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 933

"and everlasting joy upon their heads"89,

"ושמחת עולם על ראשם" 89,

English translation 934

speedily in our days, literally, and with manifest and revealed goodness.

במהרה בימינו ממש ובטוב הנראה והנגלה.

English translation 935

Discourse (in the manner of a talk)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 936

Beginning with the words "And these are the ordinances etc."

ד"ה ואלה המשפטים גו'.

English translation 937

It is also customary to study a verse from the weekly portion together with Rashi's commentary,

ס'איז אויך רגיל צו אפלערנען א פסוק פון פרשת השבוע צוזאמען מיט פירוש רש"י,

English translation 938

and a remark from the Tatte on the Zohar of the weekly portion.

און א הערה פון טאטן אויפן זהר דפרשת השבוע.

English translation 939

In our portion, chapter 23, verse 26, it states:

בפרשתנו קאפיטל כג פסוק כו שטייט:

English translation 940

"There shall be no one miscarrying or barren in your land; the number of your days I will fulfill." And Rashi comments on "There shall be no one miscarrying":

"לא תהי' משכלה ועקרה בארצך את מספר ימיך אמלא". איז רש"י מפרש אויף "לא תהי' משכלה":

English translation 941

"If you do My will."

"אם תעשה רצוני".

English translation 942

The commentators90 explain that Rashi's innovation is:

זיינען מפרשים 90 מבאר אז דער חידוש פון רש"י איז:

English translation 943

In the preceding verse it states "And you shall serve Hashem your G-d, and He will bless your bread and your water, and I will remove sickness from your midst."

בפסוק לפנ"ז שטייט "ועבדתם את ה' אלקיכם וברך את לחמך ואת מימיך והסירותי מחלה מקרבך".

English translation 944

However, in this verse it states "There shall be no one miscarrying etc." without a conjunctive vav and not "and there shall not be"

משא"כ בפסוק זה שטייט "לא תהי' משכלה גו'" אן א וא"ו המוסיף און ניט "ולא"

English translation 945

(as it states earlier ("and He will bless your bread and your water, and I will remove etc."),

(ווי עס שטייט פריער ("וברך את לחמך ואת מימיך והסירותי גו'"),

English translation 946

one could have learned that "There shall be no one miscarrying" does not follow as a continuation of "And you shall serve Hashem your G-d",

וואלט מען געקענט לערנען אז "לא תהי' משכלה" קומט ניט בהמשך צו "ועבדתם את ה"א",

English translation 947

it is a new matter not dependent on "And you shall serve Hashem your G-d".

ס'איז א נייער ענין ניט תלוי אין "ועבדתם את ה"א".

English translation 948

Rashi teaches that even though "There shall be no one miscarrying etc." is stated without a conjunctive vav, this too is dependent on "If you do My will",

טוט אויף רש"י אז אע"פ וואס "לא תהי' משכלה גו'" שטייט אן א וא"ו המוסיף איז דאס אויך תלוי "אם תעשה רצוני",

English translation 949

on "And you shall serve Hashem your G-d".

אין "ועבדתם את ה"א".

English translation 950

But according to this it is not understood

אבער לפי"ז איז ניט מובן

English translation 951

(according to the simple meaning):

(ע"ד הפשט):

English translation 952

(a) Since it states "There shall be no one miscarrying etc."

(א) וויבאלד אז עס שטייט "לא תהי' משכלה גו'"

English translation 953

(without a conjunctive vav) –

(אן א וא"ו המוסיף) –

English translation 954

what is indeed Rashi's proof that this comes as a continuation and as a result of "And you shall serve Hashem your G-d"

וואס איז טאקע די ראי' פון רש"י אז דאס קומט בהמשך און אלס תוצאה פון "ועבדתם את ה"א"

English translation 955

(like the other blessings)?

(ווי די אנדערע ברכות)?

English translation 956

The commentators explain91,

זיינען מפרשים מסביר 91,

English translation 957

that the proof is from the fact that we see in actuality that there is sometimes a reality of "one miscarrying or barren in your land". Rashi must explain that this is dependent on the condition "If you do My will",

אז די ראי' איז דערפון וואס מ'זעט בפועל אז ס'איז אמאל דא א מציאות פון "משכלה ועקרה בארצך". מוז רש"י מפרש זיין אז דאס איז תלוי אין דעם תנאי "אם תעשה רצוני",

English translation 958

and since sometimes there is not such a state, therefore "one miscarrying or barren in your land" can exist.

און וויבאלד אז אמאל איז ניט אזא מצב דערפאר קען זיין "משכלה ועקרה בארצך".

English translation 959

But according to the simple meaning for a five-year-old studying Scripture, one cannot say this:

אבער ע"ד הפשט פאר א בן חמש למקרא קען מען אזוי ניט זאגן:

English translation 960

The five-year-old

דער בן חמש

English translation 961

(in the time of Rashi and the like)

(בזמן רש"י וכיו"ב)

English translation 962

does not know that "in your land"

ווייסט ניט אז "בארצך"

English translation 963

(in the Land of Israel)

(בארץ ישראל)

English translation 964

there is sometimes a miscarrying or barren woman – because he has not yet studied further in Tanach about this,

איז אמאל דא א משכלה ועקרה - ווייל ער האט נאך ניט געלערנט ווייטער אין תנ"ך וועגן דעם,

English translation 965

and now he lives in France and the like –

און איצטער לעבט ער אין פראנקרייך וכיו"ב –

English translation 966

he does not know what is happening in the Land of Israel. Consequently, one cannot say that Rashi writes "If you do My will" in order to explain how "one miscarrying or barren in your land" comes about. The question returns: from where does Rashi derive that "There shall be no one miscarrying" is specifically "If you do My will"?

ווייסט ער ניט וואס עס טוט זיך אין ארץ ישראל. במילא קען מען ניט זאגן אז רש"י שרייבט "אם תעשה רצוני" בכדי צו באווארענען ווי עס קומט "משכלה ועקרה בארצך". ווערט צוריק די שאלה פון וואנעט נעמט רש"י אז "לא תהי' משכלה" איז דוקא "אם תעשה רצוני"?

English translation 967

(b) According to the explanation of the commentators that "If you do My will" means that also "There shall be no one miscarrying etc." comes as a continuation of "And you shall serve Hashem your G-d" –

(ב) לויט פירוש המפרשים אז "אם תעשה רצוני" מיינט אז אויך "לא תהי' משכלה גו'" קומט בהמשך צו "ועבדתם את ה"א" –

English translation 968

why did Rashi deviate from the language of the verse and write "If you do My will",

פארוואס איז רש"י חשנה פון לשון הכתוב און שרייבט "אם תעשוה רצוני",

English translation 969

and not "If you serve Me",

און ניט "אם תערווני",

English translation 970

like "And you shall serve Hashem your G-d"?

ווי "ועבדתם את ה"א"?

English translation 971

Also, one must understand in Rashi –

אויך דארף מען פארשטיין בפרש"י –

English translation 972

on the other hand:

לאידך גיסא:

English translation 973

According to Rashi that "There shall be no one miscarrying etc." is dependent on "If you do My will" –

לויט רש"י אז "לא תהי' משכלה גו'" איז תלוי אין "אם תעשה רצוני" –

English translation 974

why is this only "in your land" and not in every place? Everywhere that one fulfills the will of Hashem one should receive the blessing that "There shall be no one miscarrying or barren",

פארוואס איז דאס נאר "בארצך" און ניט בכל מקום? אומעטום וואו מ'איז מקיים רצון ה' דארף מען באקומען די ברכה אז "לא תהי' משכלה ועקרה",

English translation 975

as the five-year-old has already learned several times

ווי דער בן חמש האט שוין פריער געלערנט כמ"פ

English translation 976

(in Parshat Yitro, at the giving of the Torah,

(בפ' יתרו בא מתן תורה,

English translation 977

and elsewhere)

ועוד)

English translation 978

that when Jews fulfill the will of Hashem they receive reward

אז בשעת אידן זיינען מקיים רצון ה' באקומען זיי שכר

English translation 979

[even though he has not yet studied "If you walk in My statutes etc. and I will give your rains in their time"92]!

[כאטש ער האט נאך ניט געלערנט "אם בחוקותי תלכו גו' ונתתי גשמיכם בעתם" 92]!

English translation 980

Furthermore:

יתירה מזו:

English translation 981

In this very verse it is emphasized that "the number of your days I will fulfill" is not limited to "your land",

בפסוק זה עצמו איז מודגש אז "את מספר ימיך אמלא" איז ניט מוגבל צו "ארצך",

English translation 982

as is understood from the fact that it states "There shall be no one miscarrying or barren in your land; the number of your days I will fulfill",

כמובן דערפון וואס עס שטייט "לא תהי' משכלה ועקרה בארצך את מספר ימיך אמלא",

English translation 983

"in your land" in the middle of the verse,

"בארצך" באמצע הכתוב,

English translation 984

it is understood that "in your land" applies only to "There shall be no one miscarrying etc."

איז מובן אז "בארצך" גייט נאר אויף "לא תהי' משכלה גו'"

English translation 985

[because if it also applied to "the number of your days I will fulfill" it would have had to be either at the end of the verse:

[ווייל אויב עס וואלט געגאנגען אויך אויף "את מספר ימיך אמלא" וואלט עס געדארפט שטיין אדער בסוף הפסוק:

English translation 986

"There shall be no one miscarrying or barren; the number of your days I will fulfill in your land",

"לא תהי' משכלה ועקרה את מספר ימיך אמלא בארצך",

English translation 987

or at the beginning of the verse:

אדער בתחלת הפסוק:

English translation 988

"In your land there shall be no one miscarrying etc."].

"בארצך לא תהי' משכלה גו'"].

English translation 989

It is not understood:

איז ניט מובן:

English translation 990

Why is "There shall be no one miscarrying etc." specifically limited to "in your land",

פארוואס איז "לא תהי' משכלה גו'" דוקא מוגבל "בארצך",

English translation 991

and "the number of your days I will fulfill" is in every place

און "את מספר ימיך אמלא" איז בכל מקום

English translation 992

(not only "in your land")?!

(ניט נאר "בארצך")?!

English translation 993

With additional precise points,

מיט נאך דיוקים,

English translation 994

and as will be explained further.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 995

In the notes of the Tatte on the Zohar, he comments93 on what is said in the Zohar94 "the food of that wicked one

אין די הערות פון טאטן אויפן זהר שטעלט ער זיך 93 על מ"ש בזהר 94 "מיכלא דההוא רשע

English translation 996

(Nebuchadnezzar)

(נבוכדנאצר)

English translation 997

was meat in milk

בשרא בחלבא הוה

English translation 998

[which is connected to the verse in our parshah95 "You shall not cook a kid in its mother's milk")

[וואס דאס איז פארבונדן מיטן פסוק בפרשתנו 95 "לא תבשל גדי בחלב אמו")

English translation 999

and cheese with meat, besides other foods, and this was set before me at my table every day",

וגבינה עם בשרא בר מיכלן אחרנין ודא סליק לי' בפתורי' בכל יומא",

English translation 1000

And he explains, according to Kabbalah, the difference between the two matters of "meat in milk" and "cheese with meat",

און ער איז מבאר ע"פ קבלה דעם חילוק צווישן די צוויי ענינים פון "בשרא בחלבא" און "גבינה עם בשרא",

English translation 1001

and the precise nuances of the language in this.

און די דיוקי הלשונות בזה.

English translation 1002

However, he does not explain the lesson from this in the service of Hashem,

ער איז אבער ניט מבאר די הוראה דערפון אין עבודת השם,

English translation 1003

relying that one will understand it on his own –

פארלאזנדיק אז מ'וועט עס אליין פארשטיין –

English translation 1004

and as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1005

Here is the place to complete the explanation of Rashi from last Shabbat on the verse96 "And all the people saw the voices".

כאן המקום להשלים דעם ביאור בפרש"י פון פאריקן שבת עה"פ 96 "וכל העם רואים את הקולות".

English translation 1006

It was explained97 that Rashi does not bring the other two things that are stated in the Mechilta98 "There were no lame among them, as it is said99 'and they stood at the foot of the mountain'" and "There were no fools among them, as it is said100 'You have been shown to know'" –

מ'האט מבאר געווען 97 אז רש"י ברענגט ניט די אנדערע צוויי זאכן וואס שטייען אין מכילתא 98 "לא הי' בהם חיגרים שנאמר 99 ויתיצבו בתחתית ההר" און "לא הי' בהם טיפשים שנאמר 100 אתה הראת לדעת" –

English translation 1007

because according to the simple meaning, there is no proof from these verses:

ווייל ע"ד הפשט איז ניטא קיין הכרח פון די פסוקים:

English translation 1008

From that which it says "and they stood" there is no proof that there were no lame,

דערפון וואס עס שטייט "ויתיצבו" איז קיין הכרח ניט אז עס זיינען ניט געווען קיין חיגרים,

English translation 1009

because even the lame can stand. If it had said that they all walked,

ווייל אויך חיגרים קענען שטיין. אויב עס וואלט געשטאנען אז זיי זיינען אלע געגאנגען,

English translation 1010

that would be a proof that there were no lame,

איז דאס א הכרח אז חיגרים זיינען ניט געווען,

English translation 1011

because a lame person cannot walk

ווייל א חיגר קען ניט גיין

English translation 1012

(at least not as well)

(עכ"פ ניט אזוי גוט)

English translation 1013

as one who is not lame. But from standing alone there is no proof

ווי ניט קיין חיגר. אבער פון שטיין אליין איז קיין ראי' ניט

English translation 1014

(according to the simple meaning).

(ע"ד הפשט).

English translation 1015

And regarding this it was explained that from "You have been shown to know" there is no proof according to the simple meaning that "there were no fools among them".

ועד"ז האט מען מבאר געווען אז פון "אתה הראת לדעת" איז קיין הכרח ניט ע"ד הפשט אז "לא הי' בהם טיפשים".

English translation 1016

They raised this in the "Kovtzim" and asked several questions and offered several explanations,

האט מען זיך געשטעלט אויף דעם אין די "קובצים" און געפרעגט כמה שאלות און געזאגט כמה ביאורים,

English translation 1017

which in general are plausible,

וואס בכללותם זיינען זיי קולע על השערה,

English translation 1018

but they overlooked a "strong difficulty":

אבער אויף א "קלאץ קשיא" האט מען פארקוקט:

English translation 1019

It is true that one cannot bring a proof that "there were no lame" if it had said the term standing

במה דברים אמורים אז מ'קען ניט ברענגען א ראי' אז "לא הי' בהם חיגרים" ווען עס וואלט געשטאנען לשון עמידה

English translation 1020

(because even the lame can stand),

(ווייל אויך חיגרים קענען שטיין),

English translation 1021

but here it says "and they stood at the foot of the mountain". This indicates not mere standing but standing firmly.

אבער דא שטייט דאך "ויתיצבו בתחתית ההר". וואס דאס ווייזט ניט אויף סתם עמידה נאר אויף עמידה בחוקף.

English translation 1022

As Rashi explained earlier on the verse101 "my sheaf arose and also stood upright",

ווי רש"י האט פריער מפרש געווען עה"פ 101 "קמה אלומתי וגם נצבה",

English translation 1023

that the addition of "and also stood upright" to "my sheaf arose" is:

אז די הוספה פון "וגם נצבה" אויף "קמה אלומתי" איז:

English translation 1024

"my sheaf arose" means "it stood up",

"קמה אלומתי" מיינט "נזקפה",

English translation 1025

and "and also stood upright" means "to stand in its place erectly",

און "וגם נצבה" מיינט "לעמוד על עומדה בזקיפה",

English translation 1026

i.e., a strong standing,

ד.ה. א שטארקע עמידה,

English translation 1027

not mere standing

ניט סתם אן עמידה

English translation 1028

[Regarding this Rashi explains further on the verse102 "and Datan and Aviram came out standing" –

[עד"ז איז רש"י מפרש ווייטער עה"פ 102 "ודתן ואבירם יצאו נצבים" –

English translation 1029

"with erect stature etc." And although the child of five did not learn this,

"בקומה זקופה כו'". ואע"פ אז דער בן חמש האט עס ניט געלערנט,

English translation 1030

nevertheless from this there is a proof that this is the explanation of "stood upright" in the simple meaning),

איז אבער פון דעם א ראי' אז דאס איז דער פירוש אין "נצבה" בפשש"מ),

English translation 1031

in addition to that which Rashi explains this in Parshat Vayeishev],

נוסף לזה וואס רש"י איז דאס מפרש בפ' וישב],

English translation 1032

And standing firmly is not possible for the lame as it is for others. Consequently, from that which it says here an unusual term "and they stood at the foot of the mountain"

וואס עמידה בתוקף איז ניט שייך בא חיגרים אזוי ווי בא אנדערע. במילא איז דערפון וואס דא שטייט א לשון בלתי רגילה "ויחיצבו בתחתית ההר"

English translation 1033

(not "and they stood"),

(ניט "ויעמדו"),

English translation 1034

standing firmly –

עמידה בתוקף –

English translation 1035

is it not proven that there were no lame here?

איז מוכח אז דא זיינען ניט געווען קיינע חיגרים?

English translation 1036

The question returns to Rashi:

קערט זיך אום די שאלה אויף רש"י:

English translation 1037

Why does he not bring that "there were no lame" with the proof from "and they stood at the foot of the mountain"? And as follows.

פארוואס ברענגט ער ניט אז "לא הי' חיגרים" מיט דער ראי' פון "ויתיצבו בתחתית ההר"? וכדלקמן.

English translation 1038

5. Regarding this there is seemingly a "strong answer" that could have been given why Rashi does not bring

5. עד"ז איז דא לכאורה א "קלאץ תירוץ" וואס מ'האט געקענט ענטפערן פארוואס רש"י ברענגט ניט

English translation 1039

(from the Mechilta)

(פון מכילתא)

English translation 1040

about the lame and the fools

וועגן חיגרים און טיפשים

English translation 1041

[and someone wrote about this,

[און איינער האט וועגן דעם געשריבן,

English translation 1042

but afterwards it was "lost"...]:

אבער דערנאך איז ערי "פארפארן"...]:

English translation 1043

In the three verses that Rashi brings as proofs for "there was not among them one blind",

אין די דריי פסוקים וואס רש"י ברענגט אלס ראיות אויף "לא הי' בהם אחד סומא",

English translation 1044

"there was not among them one mute",

"לא הי' בהם אילם",

English translation 1045

"there was not among them one deaf" –

"לא הי' בהם חרש" –

English translation 1046

the term "all the people" is stated:

שטייט דער לשון "כל העם":

English translation 1047

"and all the people saw"103;

"וכל העם רואים" 103;

English translation 1048

"and all the people answered"104;

"ויענו כל העם" 104;

English translation 1049

"and all the people answered etc. we will do etc. we will do and we will hear"105.

"ויען כל העם גו' נעשה גו' נעשה ונשמע" 105.

English translation 1050

However, in the two verses that the Mechilta brings as a proof that "there were no lame among them" and "there were no fools among them" the term "all" is not stated:

משא"כ אין די צוויי פסוקים וואס די מכילתא ברענגט אלס ראי' אז "לא הי' בהם חיגרים" און "לא הי' בהם טיפשים" שטייט ניט דער לשון "כל":

English translation 1051

"and they stood at the foot of the mountain" is not stated regarding "all the people",

"ויתיצבו בתחתית ההר" שטייט ניט אויף "כל העם",

English translation 1052

and likewise "You have been shown to know" is not stated regarding "all the people",

ועד"ז "אתה הראת לדעת" שטייט ניט אויף "כל העם",

English translation 1053

consequently there is no proof from this

במילא איז דערפון קיין הכרח ניט

English translation 1054

(according to the simple meaning)

(ע"ד הפשט)

English translation 1055

that "all the people" literally stood

אז "כל העם" ממש זיינען געשטאנען

English translation 1056

(and they stood)

(ויתצבו)

English translation 1057

and had "knowledge",

און האבן געהאט "דעת",

English translation 1058

therefore one cannot bring from this a proof that "there were no lame among them" and "there were no fools among them".

דערפאר קען מען דערפון ניט ברענגען קיין ראי' אז "לא הי' בהם חיגרים" און "לא הי' בהם טיפשים".

English translation 1059

However, one cannot say this:

מ'קען אבער אזוי ניט זאגן:

English translation 1060

When does "all the people" come to learn something?

ווען קומט "כל העם" עפעס לערנען –

English translation 1061

Specifically, were it not for the words "all the people," one could think that "all the people" were not equal

דוקא בשעת לולא די ווערטער "כל העם" וואלט מען געקענט מיינען אז "כל העם" איז ניט געווען גלייך

English translation 1062

(in a certain matter);

(בענין מסויים);

English translation 1063

but when one knows regardless that "all the people" were at a certain event –

אבער בשעת מ'ווייסט בלאו הכי אז "כל העם" איז געווען ביי א מעמד מסויים –

English translation 1064

one can learn nothing from where it does not say "all the people," because one knows that "all the people" were there,

קען מען גארניט אפלערנען דערפון וואס עס שטייט ניט "כל העם" וייל מ'ווייסט אז "כל העם" איז דארט געווען,

English translation 1065

it is as if it were written

איז דאס כאילו ווי עס וואלט געשטאנען

English translation 1066

(only for some reason the verse does not write it).

(נאר מאיזה סיבה שרייבט עס ניט דער פסוק).

English translation 1067

At the time of the Ten Commandments, one knows that "all the people,"

בשעת עשרת הדברות ווייסט מען אז "כל העם",

English translation 1068

all Jews, were present,

אלע אידן. זיינען דערביי געווען,

English translation 1069

as the verse says at the beginning of the matter. Therefore, the verse does not need to repeat each time it speaks about the event of the Ten Commandments that "all the people" were there.

ווי דער פסוק זאגט בתחלת הענין. דעריבער דארף דא דער פסוק ניט איבערחזר'ן יעדן מאל וואו עס רעדט זיך וועגן דער מעמד פון עשרת הדברות אז דארטן איז געווען "כל העם".

English translation 1070

However, when it speaks about a time before the Ten Commandments themselves,

משא"כ ווען עס רעדט זיך וועגן א זמן פאו עשרת הדברות עצמן,

English translation 1071

when it could be that "all the people" were not equal

וואס דעמולט קען זיין אז "כל העם" איז ניט געווען גלייך

English translation 1072

(in a certain matter) –

(בענין מסויים) –

English translation 1073

then when it says "all the people" at that time,

איז בשעת עס שטייט דעמולט "כל העם",

English translation 1074

it comes to teach that in a certain matter all Jews were equal.

קומם עס מחדש זיין אז בענין מסויים זיינען אלע אידן געווען בשוה.

English translation 1075

Based on this, one will understand the difference between the two verses "and they stood at the bottom of the mountain" and "you have been shown to know"

עפ"ז וועט מען פארשטיין דער חילוק צווישן די צוויי פסוקים "ויתיצבו בתחתית ההר" און "אתה הראת לדעת"

English translation 1076

(from which Rashi does not learn that "there were no lame among them" and "fools")

(וואס רש"י לערנט פון זיי ניט אפ אז "לא הי' בהם חיגרים" און "טיפשים")

English translation 1077

and the other three verses where it says "all the people"

מיט די אנדערע דריי פסוקים וואו עס שטייט "כל העם"

English translation 1078

(from which Rashi learns "there was not among them one blind,"

(פון וועלכע רש"י לערנט אפ "לא הי' בהם אחד סומא",

English translation 1079

"mute," and "deaf").

"אילם" און "חרש").

English translation 1080

"And they stood at the bottom of the mountain" and "you have been shown to know" speak of the event of the Ten Commandments. It is understood by itself that there was "all the people"

"ויתצבו בתחתית ההר" און "אתה הראת לדעת" רעדט זיך במעמד עשרת הדברות. איז מובן מעצמו אז דארטן איז געווען בל העם"

English translation 1081

(because this was already stated earlier),

(ווייל דאס איז שוין געשטאנען פריער),

English translation 1082

and the verse does not need to repeat it. Consequently, one cannot say that since it does not say "all the people" here, there is no proof that "there were no lame among them" and "fools"

און דער פסוק דארף עס ניט איבער'חזר'ן. במילא קען מען ניט זאגן אז וויבאלד דא שטייט ניט "כל העם" איז ניט קיין הוכחה אז "לא הי' בהם חיגרים" און "טיפשים"

English translation 1083

(because regardless one knows that all the people were indeed there,

(ווייל בלאו הכי ווייסט מען אז כל העם איז דארטן יא געווען,

English translation 1084

so it is as if it were written in the verse).

במילא איז דאס כאילו ווי דאס וואלט געשטאנען אין פסוק).

English translation 1085

Therefore, one must arrive at other explanations for why Rashi cannot bring a proof from this

דעריבער דארף מען אנקומען צו אנדערע ביאורים פארוואס רש"י קען דערפון ניט ברענגען קיין ראי'

English translation 1086

(like the Mechilta)

(ווי די מכילתא)

English translation 1087

that there were no lame and fools.

אז עס זיינען ניט געווען קיין חיגרים וטיפשים.

English translation 1088

However, in the other three verses, it does not speak at the time of the Ten Commandments themselves,

משא"כ אין די אנדערע דריי פסוקים רעדט זיך ניט בשעת עשרת הדברות עצמן,

English translation 1089

but before them.

נאר לפנ"ז.

English translation 1090

Consequently, one could think that all the people were not equal,

במילא וואלט מען געקענט מיינען אז כל העם איז ניט געווען בשוה,

English translation 1091

but from the fact that even there it says "all the people," it is proven

אבער דערפון וואס אפילו דארטן שטייט "כל העם" איז מוכח,

English translation 1092

that it comes to teach that "there was not among them one blind,"

אז דאס קומט מחדש זיין אז "לא הי' בהם אחד סומא",

English translation 1093

mute, or deaf. And according to the order of the verses in Rashi:

אילם או חרש. ועל סדר הפסוקים ברש"י:

English translation 1094

Simply

בפשטות

English translation 1095

(according to the simple meaning)

(ע"ד הפשט)

English translation 1096

the verse "and all the people saw the voices and the torches and the sound of the shofar etc." also refers to what is said before the Ten Commandments106 "and it was on the third day when it was morning, and there were voices and lightning and a heavy cloud on the mountain and a very strong shofar sound, and all the people who were in the camp trembled."

באציט זיך דער פסוק "וכל העם רואים את הקולות ואת הלפידים ואת קול השופר גו'" אויך צו האמור לפני עשרת הדברות 106 "ויהי ביום השלישי בהיות הבוקר ויהי קולות וברקים וענן כבד על ההר וקול שופר חזק מאד ויחרד כל העם אשר במחנה".

English translation 1097

That is, that "all the people etc." also saw the "lightning and heavy cloud on the mountain" which was when the Jews were still "in the camp,"

ד.ה. אז "וכל העם גו'" האבן געזען אויך די "ברקים וענן כבד על ההר" וואס איז געווען ווען אידן זיינען נאך געווען "במחנה",

English translation 1098

before they came to Mount Sinai to hear the Ten Commandments. And as it says after this107

איידער זיי זיינען געקומען צום הר סיני הערן די עשרת הדברות". און ווי עס שטייט לאחרי זה 107

English translation 1099

(after "when it was morning and there were voices and lightning and a heavy cloud on the mountain")

(נאך "בהיות הבוקר ויהי קולות וברקים וענן כבד על ההר")

English translation 1100

"and Moses brought out the people toward God from the camp,"

"ויצא משה אל העם לקראת האלקים מן המחנה",

English translation 1101

that Moses led the Jews out of the camp to Mount Sinai.

אז משה האט ארויסגעפירט די אידן פון מחנה צום הר סיני.

English translation 1102

And being in the camp, it is simply understood that not all Jews were in an equal state and condition,

און זייענדיק אין מחנה איז מובן בפשטות אז ניט אלע אידן זיינען געשטאנען במעמד ומצב שוה,

English translation 1103

each one was in his place and in his tent

כאו"א איז געווען במקומו ובאהלו

English translation 1104

[under his banner,

[תחת דגלו,

English translation 1105

if there were already banners at that time),

אויב עס זיינען דעמולט שוין געווען דגלים),

English translation 1106

and it could be that others were sleeping and the like.

און עס קען זיין אז אנדערע זיינען גאר געשלאפן וכיו"ב.

English translation 1107

That is, that simply one could say

ד.ה. אז בפשטות וואלט מען געקענט זאגן

English translation 1108

(and on the contrary –

(ואדרבה –

English translation 1109

this is how it presents itself)

אזוי לייגט זיך)

English translation 1110

that being in the camp, not "all the people" saw all these matters that occurred on the mountain. It could be that the "heavy cloud on the mountain" was not so strong that "all the people" saw it.

אז זייענדיק במחנה איז ניט "כל העם" האט געזען די אלע ענינים וואס האבן זיך געטאן אויפן הר. עס קען זיין אז דער "ענן כבד על ההר" איז ניט געווען אזוי שטארק אז "כל העם" האבן דאס געזען.

English translation 1111

*) For it is forced to say

*) כי דוחק לומר

English translation 1112

(according to the simple meaning)

(ע"ד הפשט)

English translation 1113

that "and all the people see" does not relate to "lightning and a heavy cloud on the mountain" while they were still "in the camp,"

ש"וכל העם רואים" אינו מתייחס ל"ברקים וענן כבד על ההר" בהיותם עוד "במחנה",

English translation 1114

and to divide that there were two modes of seeing

ולחלק שהיו ב' אופני ראי'

English translation 1115

(one –

(א' –

English translation 1116

in the camp and two –

במחנה וב' –

English translation 1117

afterwards at the time of the Ten Commandments).

אח"כ בעת עשה"ד).

English translation 1118

And simply, it was all in one continuum:

ובפשטות הי' הכל בהמשך אחד:

English translation 1119

"when it was morning and there were voices etc.

"בהיות הבוקר ויהי קולות גו'

English translation 1120

(and afterwards)

(ואח"כ)

English translation 1121

and Moses brought out etc. and Hashem descended etc. and God spoke etc. and all the people see etc." without any interruption in between.

ויוצא משה גו' וירד ה' גו' וידבר אלקים גו' וכל העם רואים גו'". בלי הפסק בינתיים.

English translation 1122

Consequently, when the verse teaches that "and all the people see etc.,"

במילא בשעת דער פסוק איז מחדש אז "וכל העם רואים גו'",

English translation 1123

one must say that this comes to add and teach something. So Rashi proves from this that it comes to teach –

מוז מען זאגן אז דאס קומט עפעס מוסיף ומחדש זיין. איז רש"י דערפון מוכיח אז דאס קומט לערנען –

English translation 1124

"it teaches that there was not among them one blind."

"מלמד שלא הי' בהם אחד סומא".

English translation 1125

Regarding the verse "And all the people answered" — this was before the Giving of the Torah.

עד"ז דער פסוק "ויענו כל העם" איז געווען פאר די עשה"ד.

English translation 1126

On the second of Sivan,

בשני בסיון,

English translation 1127

as is understood from Rashi on the verse that "And Moses returned the words of the people to Hashem" was on the third of Sivan. Therefore, when it says in the verse "And all the people answered"

כמובן פון פרש"י עה"פ אז "וישב משה את דברי העם אל ה'" איז געווען בשלישי בסיון. דעריבער בשעת עס שטייט אין פסוק "ויענו כל העם"

English translation 1128

(although without this one could say that perhaps not all the people answered)

(כאטש לולא זה וואלט מען געקענט זאגן אז אפשר ניט כל העם האבן געענטפערט)

English translation 1129

this is a proof that "there was no mute among them."

איז דאס א ראי' אז "לא הי' בהם אלם".

English translation 1130

Regarding the verse "We will do and we will hear" — this was before the Giving of the Torah –

עד"ז דער פסוק "נעשה ונשמע" איז געווען פאר די עשה"ד –

English translation 1131

on the fifth of Sivan

בחמשה בסיון

English translation 1132

(as Rashi explains108).

(ווי רש"י איז מפרש 108).

English translation 1133

And nevertheless it says that this was "all the people,"

און אעפ"כ שטייט אז דאס איז געווען "כל העם",

English translation 1134

this teaches that "there was no deaf person among them."

לערנט דאס אז "לא הי' בהם חרש".

English translation 1135

Here is the place to mention regarding the gathering that takes place on this Shabbat:

כאן המקום צו דערמאנען וועגן דעם כינוס וואס קומט פאר בשבת זה:

English translation 1136

The purpose of this gathering is that Jews gather together in order to strengthen one another in the study of Torah and the observance of the commandments.

דער תפקיד פון דעם כינוס איז דאך אז אידן קלייבן זיך צוזאמען בכדי איינער דעם צווייטן מחזק זיין בלימוד התורה וקיום המצוות.

English translation 1137

And since it is connected with the study of Torah,

און וויבאלד מ'פארבינדט עס מיט לימוד התורה,

English translation 1138

there is upon this, first and foremost, the promise of our Sages, of blessed memory, that "Whoever reads and reviews, the Holy One, blessed be He, reads and reviews opposite him"109,

האט מען אויף דעם לכל לראש הבטחת חז"ל אז "כל הקורא ושונה הקב"ה קורא ושונה כנגדו" 109,

English translation 1139

and "Just as there [at Sinai] with awe, fear, trembling, and quaking, so too here with awe, fear, trembling, and quaking"110.

און "מה להלן באימה וביראה וברתת ובזיע אף כאן באימה וביראה וברתת ובזיע" 110.

English translation 1140

This gives increased strength in the success of the study of Torah and observance of the commandments of those who have gathered together.

גיט דאס מערער כח אין דער הצלחה פון דעם לימוד התורה וקיום המצוות פון די וואס האבן זיך צוזאמענגעקליבן.

English translation 1141

In addition to this:

נוסף לזה:

English translation 1142

Since so many have gathered together –

וויבאלד אז כו"כ האבן זיך צוזאמענגעקליבן –

English translation 1143

there is also the aspect of "Each one helps his friend"111,

איז אויך דא דער "איש את רעהו יעזורו" 111,

English translation 1144

each one helps the other to accept good resolutions,

יעדערער העלפט ארויס דעם צווייטן צו אננעמען החלטות טובות,

English translation 1145

with the intent to bring them down into actual deed. And "He who has one hundred wants two hundred,

על מנת זיי אראפברענגען בפועל ממש. און מי שיש לו מנה רוצה מאתיים,

English translation 1146

he who has two hundred wants four hundred, etc."112,

מי שיש לו מאתיים רוצה ד' מאות וכו' 112,

English translation 1147

not only in quantity but also in quality.

ניט נאר בכמות נאר אויך באיכות.

English translation 1148

And in addition to this, there is also the blessing of "All who gather here."

און דערצו האט מען אויך די ברכה פון כל המתוועדים כאן.

English translation 1149

And especially since this is in a place where Torah is magnified and a place where prayer is magnified113 –

ובפרט אז דאס איז במקום שמגדלין בו תורה ומקום שמגדלין בו תפלה 113 –

English translation 1150

that the gathering should be successful,

אז דער כינוס זאל זיין בהצלחה,

English translation 1151

and that they should accept important good resolutions and afterwards bring them down into actual deed –

און מ'זאל אננעמען די וויכטיקע החלטות טובות און זיי דערנאך אראפברענגען בפועל –

English translation 1152

resolutions both regarding one's own conduct and regarding influencing others,

החלטות סיי בנוגע דער אייגענער אויפפירונג און סיי בנוגע צו משפיע זיין על הזולת,

English translation 1153

by being a living example,

דורך זיין א לעבעדיקער ביישפיל,

English translation 1154

including also influencing the children of Noah in connection with their seven commandments.

כולל אויך משפיע זיין אויף בני נח בקשר מיט זייערע ז' מצוות.

English translation 1155

And in order to connect this with physicality,

ובכדי דאס פארבינדן מיט גשמיות,

English translation 1156

and to add additional strength in this –

און צוגעבן א תוספות כח בזה –

English translation 1157

they will give to the gathering mashkeh from the farbrengen.

וועט מען געבן פאר דעם כינוס משקה פון דער התוועדות.

English translation 1158

Likewise, there are those who travel back after Shabbat to their places to engage in the dissemination of Judaism –

אזוי אויך זיינען דא די וואס פארן צוריק נאך שבת למקומם זיך צו עוסק זיין אין הפצת היהדות –

English translation 1159

They should do this in a manner of "And these are the ordinances which you shall place before them":

זאלן זיי טאן אין דעם אין אן אופן פון "ואלה המשפטים אשר תשים לפניהם":

English translation 1160

spread Judaism

פארשפרייטן אידישקייט

English translation 1161

("these are the ordinances")

("אלה המשפטים")

English translation 1162

in a manner of "you shall place," from the term "placing" and "treasure"114.

אין אן אופן פון "תשים" מלשון סימה ואוצר 114.

English translation 1163

That is, that one makes Judaism precious

ד.ה. אז מ'מאכט אידישקייט טייער

English translation 1164

(like a treasure)

(ווי אן אוצר)

English translation 1165

for all Jews,

ביי אלע אידן,

English translation 1166

and "before them" –

און "תשים לפניהם" –

English translation 1167

"to their innerness"115,

"לפנימיותם" 115,

English translation 1168

that it should enter into them in an internal way.

ס'זאל בא זיי אריין אין א פנימיות.

English translation 1169

And simply:

ובפשטות:

English translation 1170

With every Jew that one comes into contact with, one influences him not only in a superficial manner

מיט יעדן אידן וואס מ'קומט אין בארירונג איז מען אויף אים משפיע ניט נאר באופן פון אנגערירט

English translation 1171

(externally),

(בחיצוניות),

English translation 1172

but internally,

נאר בפנימיות,

English translation 1173

so that there should be a change in him from one extreme to the other.

אז אין אים זאל ווערן א שינוי מן הקצה אל הקצה.

English translation 1174

Here is the place to add, to note, and to illuminate

כאן המקום להוסיף ולהעיר ולהאיר

English translation 1175

(both with an ayin and with an alef)

(סיי מיט אן עי"ן סיי מיט אן אל"ף)

English translation 1176

regarding what is said116 that already in the time of exile there should be "And kings shall be your nursemaids and their princesses your wet nurses"117. One asks: Where is this seen today with physical sight?

וועגן דעם וואס מ'רעדט 116 אז שוין בזמן הגלות דארף זיין דער "והיו מלכים אומניך ושרותיהם מניקותיך" 117. פרעגט מען וואו זעט מען עס היינט בעיני בשר?

English translation 1177

In the time of the Gemara –

בזמן הגמרא –

English translation 1178

The Gemara in Zevachim118 relates a great story of how a king fixed the garment

דערציילט די גמרא אין זבחים 118 א מעשה רב ווי א מלך האט מתקן געווען דעם לבוש

English translation 1179

(the belt)

(דעם גארטל)

English translation 1180

of a Jew because "A kingdom of priests and a holy nation is written regarding you

פון א אידן ווארום "ממלכת וגוי קדוש כתיב בכו

English translation 1181

(and you must conduct yourselves with the splendor of the priests119),"

(וצריכין אתם לנהוג בתפארת של כהנים 119) ",

English translation 1182

and the Gemara explains that this is the fulfillment of the matter of "And kings shall be your nursemaids and their princesses your wet nurses."

און די גמרא פירט אויס אז דאס איז דער קיום הענין פון "והיו מלכים אומניך ושרותיהם מניקותיך".

English translation 1183

But that was in the time of the Gemara. One asks: Where is this seen today?

אבער דאס איז געווען בזמן הגמרא. פרעגט מען וואו זעט מען עס היינט?

English translation 1184

There is an incident that happened three days ago where one sees with physical sight the matter of "Kings shall be your nursemaids and their princesses your wet nurses" – and

איז דא א מעשה וואס האט פאסירט מיט דריי טעג צוריק וואו מ'זעט בעיני בשר דעם ענין פון "מלכים אומניך ושרותיהם מניקותיך" – און

English translation 1185

(not only a private matter of honor and splendor like the incident in tractate Zevachim, but)

(ניט נאר אן ענין פרטי פון לכבוד ולתפארת כהמעשה במס' זבחים, נאר)

English translation 1186

in the beginning and essence of Judaism –

אין התחלת ועיקר היהדות –

English translation 1187

the fulfillment of Torah and mitzvos,

קיום תומ"צ,

English translation 1188

that is, that the "kings" help Jews to fulfill Torah and mitzvos,

ד.ה. אז די "מלכים" העלפן ארויס אידן צו מקיים זיין תומ"צ,

English translation 1189

which as a result brings a Jew honor and splendor.

וואס אלס תוצאה דערפון ווערט ביי א אידן לכבוד ולתפארת.

English translation 1190

Three days ago, the president of the state

מיט דריי טעג צוריק האט דער נשיא המדינה

English translation 1191

(who is among those who are in the category of "kings" in this generation)

(וואס ער איז צווישן די וואס זיינען בדוגמת "מלכים" בדור זה)

English translation 1192

gave a speech to the entire state,

געהאלטן א רעדע פאר די גאנצע מדינה,

English translation 1193

a "message" about the situation of the state. And at the conclusion and seal of his speech he said –

א "מעסעדזש" וועגן דער מצב פון דער מדינה. ובסיום וחותם פון זיין רעדע האט ער געזאגט –

English translation 1194

in the name of the entire state, being the president of the state –

בשם כל המדינה זייענדיק נשיא המדינה –

English translation 1195

that "it is already time that we

אז "ס'איז שוין צייט וואס מיר

English translation 1196

(meaning he together with the entire state)

(מיינענדיק ער מיט די גאנצע מדינה)

English translation 1197

should help the people who want to give their children a religious education in a religious school

זאלן ארויסהעלפן די מענטשן וואס ווילן געבן זייערע קינדער א חינוך דתי אין א בית ספר דתי

English translation 1198

(because only there is it possible for the child to be under the proper influence so that religion will affect him) –

(ווייל נאר דארטן איז שייך אז דער קינד זאל זיין אונטער דער ריכטיקע השפעה אז דער דת זאל אויף אים פועל'ן) –

English translation 1199

by means of the government of the state reducing the taxes of these people"!

דורך דעם וואס ממשלת המדינה וועט אראפנעמען פון די מסים פון די מענטשן"!

English translation 1200

And thereby one sees with physical eyes an expression of "kings shall be your foster fathers" –

וואס דערביי זעט מען בעיני בשר אן אויסדרוק פון "מלכים אומניך" –

English translation 1201

that the president

אז דער נשיא

English translation 1202

(king)

(מלך)

English translation 1203

of the state himself,

המדינה אליין,

English translation 1204

in the name of the entire state, said that one must help those who send their children to a religious school,

בשם כל המדינה. האט געזאגט אז מ'דארף העלפן די וואס שיקן זייערע קינדער אין א בית ספר דתי,

English translation 1205

which includes Jews

וואס דאס איז כולל אידן

English translation 1206

[although the president of the state did not explicitly say that he means Jews)

[אע"פ וואס דער נשיא המדינה האט ניט געזאגט בפירוש אז ער מיינט אידן)

English translation 1207

who send their children to a "cheder" and yeshivah where they study Torah and fulfill mitzvos.

וואס שיקן זייערע קינדער אין א "חדר" און ישיבה וואו זיי לערנען תורה אין זיינען מקיים מצוות.

English translation 1208

And the president of the state said this without reckoning with the "Supreme Court" and "Lower Court" etc.,

און דאס האט דער נשיא המדינה געזאגט ניט רעכענענדיק זיך מיטן "בית משפט עליון" און "בית משפט תחתון" וכו',

English translation 1209

and said it in the "message" about the situation of the entire state. And said it openly before the eyes of all the nations –

און געזאגט עס אין דעם "מעסעדזש" וועגן מצב כל המדינה. און געזאגט עס בגלוי לעיני כל העמים –

English translation 1210

in a manner that all the people of the state hear it,

אין אן אופן אז דאס הערן אלע אנשי המדינה,

English translation 1211

and it is written in all the newspapers. And from the people of the state here in English –

און דאס ווערט פארשריבן אין אלע צייטונגען. און פון די אנשי המדינה דא אויף ענגליש –

English translation 1212

it reaches the entire world,

קומט עס אן בכל העולם כולו,

English translation 1213

in every place, in its own language!

בכל מקום כלשונו!

English translation 1214

And thereby one also sees the expression of the fulfillment of the Seven Mitzvos of Bnei Noach:

און דערביי זעט מען אויך דעם אויסדרוק פון קיום ז' מצוות בני נח:

English translation 1215

The foundation of the above-mentioned words of the president of the state is,

דער יסוד פון די אויבנדערמאנטע רייד פון נשיא המדינה איז,

English translation 1216

of course –

כמובן –

English translation 1217

faith and trust in Hashem:

אמונה ובטחון אין ה':

English translation 1218

Since he believes in the Supreme One,

היות אז ער גלויבט אין דעם אויבערשטן,

English translation 1219

therefore he says in the name of the entire state

דערפאר זאגט ער בשם כל המדינה

English translation 1220

(without reckoning with the courts,

(ניט רעכענענדיק זיך מיט די בתי משפט,

English translation 1221

as above)

כנ"ל)

English translation 1222

that one must help those who send their children to a religious school where they teach about the Supreme One.

אז מ'דארף ארויסהעלפן די וואס שיקן זייערע קינדער אין א בית ספר דתי וואו מ'לערנט וועגן דעם אויבערשטן.

English translation 1223

And faith and trust in Hashem is the first of the Seven Mitzvos of Bnei Noach

וואס אמונה ובטחון אין ה' איז די ערשטע פון די ז' מצוות דב"ן

English translation 1224

(negation of idolatry) 120.

(שלילת עבודה זרה) 120.

English translation 1225

And as he himself emphasized in the speech,

און ווי ער האט אליין מדגיש געווען אין דער רעדע,

English translation 1226

"that the Supreme One is with us,

"אז דער אויבערשטער איז מיט אונז,

English translation 1227

but we must be with the Supreme One." Which translated into Lashon HaKodesh means –

אבער מיר דארפן זיין מיטן אויבערשטן". וואס איבערגעטייטשט אויף לשון הקודש מיינט עס –

English translation 1228

"to call all of them in the name of Hashem to serve Him with a united resolve" 121!

"לקרוא כולם בשם ה' לעבדו שכם אחד" 121!

English translation 1229

And as mentioned,

וכאמור,

English translation 1230

he said this openly before the eyes of all the nations!

דאס האט ער געזאגט בגלוי לעיני כל העמים!

English translation 1231

[In his previous speech he only hinted at this and briefly,

[אין זיין פריערדיקער רעדע האט ער דערצו נאר מרמז געווען ובקיצור,

English translation 1232

as discussed earlier 122 how one sees faith and trust in Hashem engraved on the coins of the state etc.;

ווי גערעדט פריער 122 ווי מ'זעט אמונה ובטחון בה' אויסגעקריצט אויף די געלט פון דער מוינה וכו';

English translation 1233

but in this speech he himself explained it explicitly and openly].

אבער אין דער רעדע היט ער עס אליין אויסגעטייטשט בפירוש ובגלוי].

English translation 1234

And here one sees simply and openly the matter of "kings shall be your foster fathers" and the preparation for the future redemption:

וואס דא זעט מען בפשטות ובגלוי דער ענין פון "מלכים אומניך" און די הכנה צו דער גאולה העתידה:

English translation 1235

The president of the state says that one must help those who send their children to a religious school. Which is simply that gentiles and kings are "your foster fathers" who help Jews in their service. And this prepares the world for the future redemption,

דער נשיא המדינה זאגט אז מ'דארף העלפן די וואס שיקן זייערע קינדער אין א בית ספר דתי. וואס דאס איז בפשטות ווי גוים ומלכים זיינען "אומניך" וועלכע העלפן ארויס אידן בעבודתם. וואס דאס גרייט צו די וועלט צו דער גאולה העתידה,

English translation 1236

when it will be –

וואס דעמולט וועט זיין –

English translation 1237

"that I will transform all the nations to a clear language to call all of them in the name of Hashem to serve Him with a united resolve",

"אז אהפוך אל כל העמים שפה ברורה לקרוא כולם בשם ה' לעבדו שכם אחד",

English translation 1238

as the president himself emphasized that one must believe and connect together with the Supreme One!

ווי דער נשיא אליין האט מדגיש געווען אז מ'דארף גלויבן און זיך פארבינדן צוזאמען מיטן אויבערשטן!

English translation 1239

Incidentally, another wondrous matter was seen in connection with the above-mentioned speech:

דרך אגב האט מען געזען נאך אן ענין נפלא בקשר מיט דער אויבנדערמאנטער רעדע:

English translation 1240

It is known the teaching of the Baal Shem Tov regarding Divine Providence 123 that it applies to every single detail of creation,

ס'איז ידוע תורת הבעש"ט וועגן השגחה פרטית 123 אז דאס איז בנוגע כל פרט ופרט פון דער בריאה,

English translation 1241

and not only general Providence.

און ניט נאר א השגחה כללית.

English translation 1242

When one learns Moreh Nevuchim 124 simply,

בשעת מ'לערנט מורה נבוכים 124 בפשטות,

English translation 1243

one can learn that he explains that Divine Providence is only over the human species etc.,

קען מען לערנען אז ער איז מפרש אז השגחה פרטית איז נאר על מין האדם כו',

English translation 1244

but not over every single detail of creation. Chassidus 125 however explains that even according to the system of Moreh Nevuchim there is Divine Providence –

אבער ניט על כל פרט ופרט פון דער בריאה. חסידות 125 איז אבער מבאר אז אויך לויט שיטת המורה נבוכים איז דא השגחה פרטית –

English translation 1245

because there are levels in Providence,

ווייל עס זיינען דא דרגות אין השגחה,

English translation 1246

as explained in Shomer Emunim 126.

כמבואר בשומר אמונים 126.

English translation 1247

In connection with the speech of the president of the state, one sees something analogous to the matter of "Divine Providence",

בקשר מיט דער רעדע פון נשיא המדינה זעט מען בדוגמת הענין פון "השגחה פרטית",

English translation 1248

that even gentiles recognize this:

ווי אפילו גוים זיינען דאס מכיר:

English translation 1249

In the newspapers –

אין די צייטונגען –

English translation 1250

in the "Times" and the like –

אין "טיימס" וכיו"ב –

English translation 1251

they described the speech –

האט מען באשריבן די רעדע –

English translation 1252

they also added that during the speech there was clapping

האט מען דערביי אויך צוגעגעבן אז במשך פון דער רעדע האט מען געפאטשט

English translation 1253

(applause)

(אפלאדירט)

English translation 1254

42 times! One sees that not only did they describe in the "Times" the general speech,

42 מאל! זעט מען אז ניט נאר וואס מ'האט באשריבן אין "טיימס" די כללות'דיקער רעדע,

English translation 1255

which is the main matter,

וואס דאס איז דאך דער עיקר הענין,

English translation 1256

but the writer also paid attention to every single detail, even in an external matter –

נאר דער שרייבער איז אויך מדייק בכל פרט ופרט אפילו אין אן ענין חיצוני –

English translation 1257

like the matter of Divine Providence

בדוגמת הענין פון השגחה פרטיח

English translation 1258

(in every single detail, even in a seemingly external matter) –

(בכל פרט ופרט אפילו בענין חיצוני לכאורה) –

English translation 1259

that they counted how many times they clapped during the speech –

אז מ'האט געציילט וויפל מאל מ'האט געקלאפט בשעת דער רעדע –

English translation 1260

and it was exactly 42 times,

און ס'איז געווען פונקט 42 מאל,

English translation 1261

no less and no more!

לא פחות ולא יותר!

English translation 1262

What the general matter of clapping shows is that the listeners

וואס דער כללות ענין פון קלאפן באווייזט דאך אז די שומעים

English translation 1263

(who clap)

(וועלכע קלאפן)

English translation 1264

agree and are satisfied with what the speaker said,

זיינען מסכים און צופרידן מיט דעם וואס דער רעדנער האט געזאגט,

English translation 1265

and in our case –

ובנדו"ד –

English translation 1266

that one must help those who send their children to religious schools,

אז מ'דארף העלפן די וואס שיקן זייערע קינדער בבתי ספר דתיים,

English translation 1267

and in general about faith and trust in Hashem

ובכללות וועגן אמונה ובטחון בה'

English translation 1268

(as above).

(כנ"ל).

English translation 1269

But here the "Times" was even more precise –

אבער דא איז דער "טיימס" נאך מדייק –

English translation 1270

to count how many times in particular they clapped –

ציילן וויפל מאל בפרטיות האט מען געקלאפט –

English translation 1271

42 times!

42 מאל!

English translation 1272

What relevance does this have for a Jew?

למאי נפק"מ פאר א אידן?

English translation 1273

Regarding those Jews who do not read any "papers" –

בנוגע צו די אידן וואס לייענען ניט קיין "פייפערס" –

English translation 1274

blessings upon them,

איז תבוא עליהם ברכה,

English translation 1275

they are occupied with higher matters;

זיי ליגן אין העכערע זאכן;

English translation 1276

but a Jew who does read the "Times",

אבער א איד וואס לייענט יע דעם "טיימס",

English translation 1277

he can derive a lesson from the above matter:

קען ער פון ענין הנ"ל ארויסנעמען א הוראה:

English translation 1278

Firstly,

ערשטנס,

English translation 1279

regarding the matter of "kings shall be your attendants" and how by the President of the State there is the matter of faith in Hashem

וועגן דעם ענין פון "מלכים אומניך" און ווי בא דעם נשיא המדינה איז דא דער ענין פון אמונה בה'

English translation 1280

(negation of idolatry).

(שלילת ע"ז).

English translation 1281

And in addition to this –

ונוסף לזה –

English translation 1282

he has the lesson and instruction from the fact that they counted how many times they clapped during the speech –

האט ער דעם לימוד והוראה פון דעם וואס מ'האט געציילט וויפל מאל מ'האט געקלאפט במשך דער רעדע –

English translation 1283

on the matter of Divine Providence

אויף דעם ענין פון השגחה פרטית

English translation 1284

(as above).

(כנ"ל).

English translation 1285

And this is a matter and lesson that a Jew who already reads a "paper" must derive regarding himself.

און דאס איז אן ענין ולימוד וואס א איך וואס לייענט שוין א "פייפער" דארף ארויסנעמען בנוגע צו זיך.

English translation 1286

That a Jew reads in the "paper" about two non-Jews fighting somewhere,

דאס וואס א איד לייענט אין "פייפער" וועגן דעם אז צוויי גוים שלאגן זיך ערגעץ וואו,

English translation 1287

that Pakistan is fighting with India and the like –

אז פאקיסטאן שלאגט זיך מיט הודו וכיו"ב –

English translation 1288

has no relevance for him,

איז פאר אים קיין נפק"מ ניט,

English translation 1289

because he cannot do anything about it anyway. One asks him:

ווייל ער קען סיי-ווי גארניט אויפטאן אין דעם. פרעגט מען ביי אים:

English translation 1290

If so,

אויב אזוי,

English translation 1291

why do you read it and you must know every single detail,

פארוואס לייענסטו דאס און דו מוזט וויסן כל פרט ופרט,

English translation 1292

how many days they fought, etc.?

וויפל טעג מ'האט זיך געשלאגן וכו'?

English translation 1293

He answers:

ענטפערט ער:

English translation 1294

What do you mean –

וואס הייסט –

English translation 1295

he is a person who mingles with people,

ער איז דאך אן אדם המעורב עם הבריות,

English translation 1296

he needs to know what is going on!

דארף ער וויסן וואס עס טוט זיך!

English translation 1297

But when it comes to what is written in the "Times" about what the President of the State spoke and how many times they clapped during it –

ווען עס קומט אבער צו דעם וואס עס שטייט אין "טיימס" וואס דער נשיא המדינה האט גערעדט און וויפל מאל מ'האט דערביי געקלאפט –

English translation 1298

which directly concerns a Jew –

וואס דאס איז נוגע צו א אידן באופן ישר –

English translation 1299

that is not so relevant to him...

איז דאס אים ניט אזוי נוגע...

English translation 1300

If Jews did not read the "papers" –

אויב אידן האבן ניט געלייענט די "פייפערס" –

English translation 1301

why must one be the "messenger" to convey to them what is written there?

פארוואס דארף מען זיין דער "שליח" זיי איבערצוגעבן וואס דארטן שטייט?

English translation 1302

It is because this concerns all Jews:

איז דאס דערפאר וואס דאס איז נוגע צו אלע אידן:

English translation 1303

Others ask the question,

אנדערע פרעגן די שאלה,

English translation 1304

why are there no miracles today?

פארוואס זיינען היינט ניטא קיינע נסים?

English translation 1305

One tells them:

זאגט מען זיי:

English translation 1306

The meaning of "our signs we have not seen" 127 is not that there are no miracles,

דער פירוש אין "אותותינו לא ראינו" 127 איז ניט אז עס זיינען ניטא קיינע נסים,

English translation 1307

rather miracles exist –

נאר נסים זיינען דא –

English translation 1308

but "we have not seen",

אבער "לא ראינו",

English translation 1309

"the one to whom the miracle occurs does not recognize his miracle" 128,

"בעל הנס אינו מכיר בנסו" 128,

English translation 1310

one does not look,

מ'קוקט ניט,

English translation 1311

consequently one does not see the miracles!

במילא זעט מען ניט די נסים!

English translation 1312

Even when one grabs him by the hands and turns his head and forces him to look –

אפילו בשעת מ'כאפט אים בא די הענט און מ'דרייט זיין קאפ און מ'איז אים מכריח קוקן –

English translation 1313

he does not want to see...!

וויל ער ניט זען...!

English translation 1314

Why? Because he lies buried in the "end" instead of lying on the neck... 129

פארוואס? ווייל ער ליגט אין פערל גרויפן אין "סופ" אנשטאט ליגן אין פערל אויפן האלדז... 129

English translation 1315

Therefore one tells what is written in the "papers" about the speech of the President of the State –

דעריבער דערציילט מען וואס עס שטייען אין די "פייפערס" וועגן דער רעדע פון נשיא המדינה –

English translation 1316

because if a Jew will only want to see,

ווייל אויב א איד וועט נאר וועלן זען,

English translation 1317

he will see in this open miracles,

וועט ער אין דעם זען נסים גלויים,

English translation 1318

as above.

כנ"ל.

English translation 1319

Returning to the gathering on this Shabbat –

אומקערנדיק זיך צו דעם כינוס בשבת זו –

English translation 1320

may it be His will that this be a gathering worthy of its name,

איז יה"ר אז דאס זאל זיין א כינוס הראוי לשמו,

English translation 1321

a gathering for the righteous, "benefit for them and benefit for the world" 130,

כינוס לצדיקים "הנאה להן והנאה לעולם" 130,

English translation 1322

good for them and good for the world, that they accept good resolutions in all matters of Torah and mitzvos,

טוב להם וטוב לעולם אז מ'זאל אננעמען החלטות טובות בכל עניני תומ"צ,

English translation 1323

and especially resolutions during the time of "ratzon deratzin" of Shabbat,

ובפרט החלטות בזמן "רעוא דרעוין" פון שבת,

English translation 1324

Until the true good –

ביז צו אמיתית הטוב –

English translation 1325

that they bring the good resolutions into actual deed. Until the perfection of good –

אז מ'זאל אראפברענגען די החלטות טובות במעשה בפועל. ביז צו שלימות הטוב –

English translation 1326

that this should also reach others,

אז דאס זאל דערגרייכן אויך צו אנדערע,

English translation 1327

through influencing others and making each one one who pats in order to cause patting.

דורך דעם וואס מ'איז משפיע אויף אנדערע און מ'מאכט פון יעדערן א טופח על מנת להטפיח.

English translation 1328

As above,

כנ"ל,

English translation 1329

they will now give drink from the farbrengen for the gathering,

וועט מען איצטער געבן משקה פון דער התוועדות פאר דעם כינוס,

English translation 1330

and since it is Shabbat, let them distribute a part of it here,

און וויבאלד אז ס'איז שבת זאל מען טיילן א טייל דערפון דא,

English translation 1331

and the rest –

און די איבעריקע –

English translation 1332

at the gathering.

באם כינוס.

English translation 1333

May it be His will that this further bring closer the time when it will be "entirely drink",

ויה"ר אז דאס זאל נאכמער מקרב זיין דעם זמן ווען ס'וועט זיין "כולו משקה",

English translation 1334

according to the famous teaching of the Alter Rebbe 131.

כתורה המפורסמת פון דעם אלטן רבי'ן 131.

English translation 1335

[His Holiness the Rebbe shlita gave a bottle of drink to R. Y.C. shiyita (for the gathering (meeting))].

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן בקבוק משקה לר' י.ח. שיחי' (עבור הכינוס (פגישה))].

English translation 1336

It is also customary that on Motza'ei Shabbat of Parshas "Im Kesef Talveh Es Ami"132 the annual Melaveh Malkah be held in connection with gemilus chasadim.

ס'איז אויך רגיל אז במוצאי שבת פ' "אם כסף תלוה את עמי" 132 זאל מען מאכן די יערליכער מלוה מלכה בקשר מיט גמילות חסדים.

English translation 1337

For gemilus chasadim is particularly connected with the future redemption,

וואס גמ"ח איז במיוחד פארבונדן מיט דער גאולה העתידה,

English translation 1338

as our Sages said:133 "Great is tzedakah, for it brings the redemption near,"

כמאחז"ל 133 גדולה צדקה שמקרבת את הגאולה,

English translation 1339

and especially the matter of gemilus chasadim,

ובפרט דער ענין פון גמילות חסדים,

English translation 1340

because just as the redemption will be for all Jews, so too is gemilus chasadim for all Jews –

ווייל כשם ווי די גאולה וועט זיין פאר אלע אידן. אזוי אויך איז גמ"ח פאר אלע אידן –

English translation 1341

"between the poor and the rich."134

"בין לעניים ובין לעשירים" 134.

English translation 1342

May it be His will that the matter of gemilus chasadim now will further hasten the general gemilus chasadim and tzedakah of the One Above –

ויה"ר אז דער ענין פון גמ"ח איצטער וועט נאכמער צואיילן דעם גמ"ח וצדקה כללית פון דעם אויבערשטן –

English translation 1343

"Yours, Hashem, is the tzedakah"135 –

"לך הוי' הצדקה" 135 –

English translation 1344

the true and complete redemption –

די גאולה האמיתית והשלימה –

English translation 1345

will be only gemilus chasadim for the rich

וועט זיין נאר גמ"ח לעשירים

English translation 1346

(for then there will be no poor) –

(ווייל דעמולט וועלן ניט זיין קיין עניים) –

English translation 1347

as our Sages said:136 "Whoever engages in gemilus chasadim, I consider it as if he redeemed Me and My children from among the nations."

כמאחז"ל 136 "כל העוסק כו' בגמ"ח מעלה אני עליו כאילו פדאני לי ולבני מבין האומות",

English translation 1348

And especially since this is a tzedakah also for the One Above Himself

ובפרט אז דאס איז א צדקה אויך פאר דעם אויבערשטן אליין

English translation 1349

(so to speak),

(כביכול),

English translation 1350

"redeemed Me,"

"פדאני לי",

English translation 1351

because as long as the Jews are in exile, the Shechinah is in exile,137

ווייל כל זמן אידן זיינען אין גלות איז שכינתא בגלותא 137,

English translation 1352

consequently, when the One Above brings the redemption –

במילא בשעת דער אויבערשטער ברענגט די גאולה –

English translation 1353

He performs for Himself a tzedakah and gemilus chasadim,

טוט ער פאר זיך א צדקה וגמ"ח,

English translation 1354

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1355

As is the custom,

ווי דער מנהג איז,

English translation 1356

let the gabbai of the gemach deliver a devar Torah adorned with a shtreimel,

זאל דער גבאי הגמ"ח זאגן א דבר תורה אנגעטאן מיט א שטריימל,

English translation 1357

and afterwards also take for the Melaveh Malkah a beverage

און דערנאך אויך מיטנעמען פאר דער מלוה מלכה משקה

English translation 1358

(connected with "kulo mashkeh")

(פארבונדן מיט "כולו משקה")

English translation 1359

from the farbrengen.

פון דער התוועדות.

English translation 1360

And this will further connect Jews with the One Above, as our Sages said138 on the verse132 "Im kesef talveh es ami,"

און דאס וועט פארבינדן אידן נאכמער מיטן אויבערשטן כמאחז"ל 138 עה"פ 132 "אם כסף תלוה את עמי",

English translation 1361

"Do not read 'ami' but 'ami'138 with a chirik."

א"ת עמי אלא עמי* 138 מיט א חיריק.

English translation 1362

And as mentioned,

וכאמור,

English translation 1363

this will further hasten the general gemilus chasadim and tzedakah for the One Above Himself,

דאס וועט נאכמער צואיילן דער גמ"ח וצדקה כללית פאר דעם אויבערשטן אליין,

English translation 1364

"kesef talveh es ami" –

"כסף תלוה את עמי" –

English translation 1365

the true and complete redemption,

די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1366

And there will be the perfection of the people,

און עס וועט זיין שלימות העם,

English translation 1367

"with our youths and with our elders, with our sons and with our daughters,"139

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 139,

English translation 1368

together with the perfection of silver and gold,

צוזאמען מיט שלימות הכסף והזהב,

English translation 1369

love and awe,

אהבה ויראה,

English translation 1370

for "love is the root of all 248 positive commandments" and "awe is the root of the 365 negative commandments,"141

וואס "אהבה היא שרש כל רמ"ח מצות עשה" און "יראה היא שרש לשס"ה לא תעשה" 141,

English translation 1371

consequently one has the perfection of Torah and mitzvos,

במילא האט מען שלימות התורה והמצוות,

English translation 1372

together with the perfection of the land,

צוזאמען מיט שלימות הארץ,

English translation 1373

until the manner of "Hashem your G-d will expand your border,"142

ביז באופן פון "ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 142,

English translation 1374

And all this with alacrity,

וכל זה בזריזות,

English translation 1375

in the manner of "and behold, one like the son of man came with the clouds of heaven."143

באופן פון "וארו עם ענני שמיא" 143.

English translation 1376

[His Holiness the Rebbe shlita gave to R. Sh.

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן לר"ש.

English translation 1377

G. Sichiy (gabbai of the gemach) a bottle of beverage for the Melaveh Malkah.

ג. שיחי' (גבאי הגמ"ח) בקבוק משקה עבור המלוה מלכה.

English translation 1378

And afterwards the aforementioned announced the time and place of the Melaveh Malkah and said the "devar Torah".]

ולאח"ז הכריז הנ"ל הזמן והמקום דהמלוה מלכה ואמר ה"דבר תורה"].

English translation 1379

The explanation in Rashi:

דער ביאור בפרש"י:

English translation 1380

According to the simple meaning, "and you shall serve Hashem your G-d" comes as a continuation of what is stated in the preceding verse, "you shall not bow down to their gods, nor serve them."

ע"ד הפשט קומט "ועבדתם את ה"א" בהמשך למ"ש בהפסוק שלפניו "לא תשתחוה לאלקיהם ולא תעבדם גו'".

English translation 1381

That is, that one should not serve idolatry –

ד.ה. אז מ'זאל ניט עובד זיין עבודה זרה –

English translation 1382

"you shall not bow down to their gods, nor serve them,"

"לא תשתחוה לאלקיהם ולא תעבדם",

English translation 1383

rather one should serve Hashem –

נאר מ'זאל עובד זיין את ה' –

English translation 1384

"and you shall serve Hashem your G-d."

"ועבדתם את ה"א".

English translation 1385

And therefore Rashi cannot explain that "there shall be no miscarrying nor barren in your land" comes as a reward for "and you shall serve Hashem your G-d"

און דעריבער קען רש"י ניט מפרש זיין אז "לא תהי' משכלה ועקרה בארצך" קומט אלס א שכר אויף "ועבדתם את ה"א"

English translation 1386

(like "and I will bless your bread" which is stated in the same verse in continuation with "and you shall serve Hashem your G-d") –

(ווי "וברך את לחמך גו'" וואס שטייט אין דעם זעלבן פסוק בהמשך אחד מיט"ועבדתם את ה"א") –

English translation 1387

because: (a)

ווייל: (א)

English translation 1388

What connection does the blessing "there shall be no miscarrying nor barren in your land" have with idolatry?! (b)

וואס פאר א שייכות האט די ברכה "לא תהי' משכלה ועקרה בארצך" מיט" עבודה זרה?! (ב)

English translation 1389

Then it should have stated "and there shall be no miscarrying" with a conjunctive vav

דעמולט האט געדארפט שטיין "ולא תהי' משכלה גו'" מיט א וא"ו המוסיף

English translation 1390

(not "there shall be no miscarrying" as a new matter).

(ניט "לא תהי' משכלה" ווי א נייער ענין).

English translation 1391

Therefore Rashi indeed does not write that "there shall be no miscarrying" is dependent on "if you serve Me"

דערפאר שרייבט טאקע ניט רש"י אז "לא תהי' משכלה גו"איז תלוי אין "אם תעבדוני"

English translation 1392

(like "and you shall serve Hashem your G-d"),

(אזוי ווי "ועבדתם את ה"א"),

English translation 1393

because it is indeed not as a reward for "and you shall serve Hashem your G-d" which speaks entirely in relation to idolatry

ווייל ס'איז טאקע ניט אלס שכר אויף "ועבדתם את ה"א" וואס רעדט גאר ביחס צו עבודה זרה

English translation 1394

(which has no connection (according to the simple meaning) with "there shall be no miscarrying").

(וואס האט קיין שייכות ניט (ע"ד הפשט) מיט "לא תהי' משכלה גו'").

English translation 1395

And because of these two reasons why "there shall be no miscarrying" cannot come as a continuation of "and you shall serve Hashem your G-d"

און צוליב די ביידע טעמים פארוואס "לא תהיי משכלה גו'" קענען ניט קומען אלס המשך צו "ועבדתם את ה"א"

English translation 1396

(for what is the connection between them,

(ווייל וואס איז ד שייכות ביניהם,

English translation 1397

and it does not state "and there shall be no miscarrying" with a conjunctive vav) –

און עס שטייט ניט "ולא תהי' משכלה" מיט א ויוא"ב המוסיף) –

English translation 1398

therefore Rashi proves that

איז" רש"י מוכיח אז

English translation 1399

(according to the simple meaning)

(ע"ד הפשט)

English translation 1400

"there shall be no miscarrying" comes as a continuation of what is stated before these two verses, "you shall not bow down to their gods, nor serve them" and "and you shall serve Hashem your G-d."

"לא תהי' משכלה ו'" קומט אלס המשך צו דעם וואס שטייט פאר די צוויי פסוקים "לא תשתחוה לאלקיהם ולא תעבדם גו'" און "ועבדתם את ה"א גו'".

English translation 1401

That is, that these two verses

ד.ה. אז די צוויי פסוקים

English translation 1402

(regarding the negation of idolatry and "and you shall serve Hashem your G-d")

(וועגן שלילת ע"ז און "ועבדתם את ה"א")

English translation 1403

are like a "parenthetical statement" that comes in the midst of the matter that it speaks of beforehand144 regarding the Land of Israel:

איז כאילו ווי א "מאמר המוסגר" וואס קומט אינמיטן דער ענין וואס ער רעדט לפנ"ז 144 וועגן ארץ ישראל:

English translation 1404

"Behold, I send an angel before you, to bring you to the place which I have prepared,

"הנה אנכי שולח מלאך לפניך גו' ולהביאך אל המקום אשר הכנתי,

English translation 1405

beware of him and obey his voice, for if you obey his voice and do all that I speak, then I will be an enemy to your enemies, and an adversary to your adversaries. For My angel shall go before you." And after the parenthetical statement regarding the negation of idolatry and "and you shall serve Hashem your G-d" – the verse returns to speak in continuation of what it had spoken before the "parenthetical statement" –

השמר מפניו ושמע בקולו גו' כי אם שמוע תשמע בקולו ועשית כל אשר אדבר גו' כי ילך מלאכי לפניך גו'". און לאחרי המאמר המוסגר וועגן שלילת עבודה זרה און "ועבדתם את ה"א גו'" - קערט זיך אום דער פסוק רעדן בהמשך צו דעם וואס ער האט גערעדט פארן "מאמר המוסגר" –

English translation 1406

that "there shall be no miscarrying,

אז "לא תהי' משכלה,

English translation 1407

etc."

גו'"..

English translation 1408

Therefore Rashi explains that "there shall not be a miscarrier etc." depends on "if you do My will" — in continuation of what is stated earlier.

דעריבער איז רש"י מפרש אז "לא תהי' משכלה גו'" איז תלוי "אם תעשה רצוני" - בהמשך לזה וואס שטייט פריער.

English translation 1409

(Before the "parenthetical statement")

(פארן "מאמר המוסגר")

English translation 1410

"Beware of him and obey his voice etc. for he will not forgive your transgression, for My name is in him; for if you indeed obey his voice and do all that I speak":

"השמר מפניו ושמע בקולו גו' שמוע תשמע בקולו ועשית כל אשר אדבר":

English translation 1411

"If you do My will" corresponds to the phrase "and do all that I speak"

"אם תעשה רצוני" איז מתאים מיטן לשון "ועשית כל אשר. אדבר"

English translation 1412

[and not "if you serve Me" corresponding to "and you shall serve the L-rd your G-d",

[און ניט "אם תעבדוני" בהתאם מיט "ועבדתם את ה"א",

English translation 1413

because there is no connection between them as above],

ווייל אין שייכות. ביניהם כנ"ל],

English translation 1414

and "My will" is that which "all that I speak" — i.e., that "if you do My will" —

און "רצוני" איז דאס וואס "כל. אשר אדבר". ד. ה. אז "אם תעשה רצוני" –

English translation 1415

as it says before

ווי עס שטייט לפנ"ז

English translation 1416

(before the "parenthetical statement")

(פארן "מאמר המוסגר")

English translation 1417

"and obey his voice etc. and do all that I speak" —

"ושמע בקולו גו' ועשית כל אשר אדבר" –

English translation 1418

then the reward will be "there shall not be a miscarrier etc."

וועט דער שכר זיין "לא תחי' משכלה גו'".

English translation 1419

Based on this —

עפ"ז –

English translation 1420

that "there shall not be a miscarrier etc." comes as a continuation and reward for what is stated earlier regarding the land of Israel "for if you indeed obey his voice and do all that I speak" —

אז "לא תהי' משכלה גו'" קומט אלס המשך ושכר אויף דעם וואס שטייט לפנ"ז בנוגע ארץ ישראל "שמוע תשמע בקולו ועשית כל אשר אדבר" –

English translation 1421

one will also understand why the verse says that "there shall not be a miscarrier or barren" will be specifically "in your land" —

וועט מען אויך פארשטיין פארוואס דער פסוק זאגט אז "לא תהי' משכלה ועקרה" וועט זיין דוקא "בארצך" –

English translation 1422

and first, another "sharp question":

ובהקדים נאך א "קלאץ קשיא":

English translation 1423

In the blessing "there shall not be a miscarrier or barren in your land" there is a novelty regarding all the other blessings that the five-year-old has learned until now,

אין דער ברכה "לא תהי' משכלה ועקרה בארצך" איז דא א חידוש לגבי שאר כל הברכות וואס דער בן חמש האט ביז איצטער געלערנט,

English translation 1424

generally a blessing comes to a person for having conducted himself properly,

בכלל קומט א ברכה צו א מענטשן אויף דעם וואס ער האט זיך געפירט כדבעי,

English translation 1425

performed a mitzvah,

געטאן א מצוה,

English translation 1426

one is blessed in his personal matters. Here it says that "if you do My will" —

בענטשט מען אין זיינע פערזענלעכע ענינים. דא זאגט מען אז "אם תעשה רצוני" –

English translation 1427

"there shall not be a miscarrier or barren

"לא תהי' משכלה ועקרה

English translation 1428

(not only with you yourself, but)

(ניט נאר בא דיר אליין, נאר)

English translation 1429

in your land",

בארצך",

English translation 1430

in your entire land!

אין דיין גאנצער לאנד!

English translation 1431

Rather, the one depends on the other:

אלא הא בהא תליא:

English translation 1432

The emphasis here with "in your land" is for the positive —

די הדגשה דא מיט "בארצך" איז למעליותא –

English translation 1433

that since the land of Israel has a special virtue,

אז היות ארץ ישראל האט א סגולה מיוחדת,

English translation 1434

as understood from what is stated earlier

כמובן פון דעם וואס עס שטייט פריער

English translation 1435

(in continuation of which comes the blessing "there shall not be a miscarrier or barren in your land")

(וואס בהמשך לזה קומט די ברכה "לא תהי' משכלה ועקרה בארצך")

English translation 1436

that regarding the entry into the land of Israel it will be "Behold, I send an angel before you, to guard you on the way and to bring you to the place that I have prepared etc. and I will be an enemy to your enemies etc. for My angel shall go before you, to the Amorite etc. and I will cut them off",

אז בנוגע לכניסה לארץ ישראל וועט זיין "אנכי שולח מלאך לפניך לשמרך בדרך ולהביאך אל המקום אשר הכינותי גו' ואיבתי את אויביך גו' כי ילך מלאכי לפניך אל האמורי גו' והכחדתיו",

English translation 1437

and afterwards it says "and I will send the hornet etc.",

און דערנאך שטייט "ושלחתי את הצרעה גו'",

English translation 1438

one sees that the land has a special virtue,

זעט מען אז דער ארץ האט א סגולה מיוחדת,

English translation 1439

Therefore,

איז דעריבער,

English translation 1440

at the time when it will be "for if you indeed obey his voice" of the angel whom,

בשעת עס וועט זיין "שמוע תשמעו בקולו" של המלאך וואס,

English translation 1441

"Behold, I send before you" to bring the Jews into the land of Israel, "and do all that I speak"

אנכי שולח לפניך" צו אריינפירן אידן אין ארץ ישראל. "ועשית כל אשר אדבר"

English translation 1442

("if you do My will") —

(אם תעשה רצוני") –

English translation 1443

the verse says that one will receive the reward that "there shall not be a miscarrier or barren

זאגט דער פסוק אז מ'וועט באקומען דעם שכר אז "לא תהי' משכלה ועקרה

English translation 1444

(not only with the person himself, but)

(ניט נאר בא דעם מענטשן אליין, נאר)

English translation 1445

in your land",

בארצן",

English translation 1446

in the entire special land with the special virtue about which it speaks here —

אין דעם גאנצן ארץ מיוחדת מיט די סגולה מיוחדת וועגן וועלכע מ'רעדט דא –

English translation 1447

the land of Israel.

ארץ ישראל.

English translation 1448

But other lands —

משא"כ שאר הארצות –

English translation 1449

France and the like —

פראנקרייך וכיו"ב –

English translation 1450

indeed do not have the virtue that the land of Israel has,

האבן טאקע ניט די סגולה וואס ארץ ישראל האט,

English translation 1451

therefore it cannot be there that through "if you do My will" there should be "there shall not be a miscarrier or barren in your land".

דעריבער קען דארטן ניט זיין אז דורך "אם תעשה רצוני" זאל זיין "לא תהי' משכלה ועקרה בארצך".

English translation 1452

But the matter of "I will fulfill the number of your days" —

משא"כ דער ענין פון "את מספר ימיך אמלא" –

English translation 1453

which speaks about "your days",

וואס דאס רעדט זיך וועגן "ימין",

English translation 1454

your days,

דיינע ימים,

English translation 1455

not about all the people of the land

ניט וועגן כל אנשי הארץ

English translation 1456

[as it also says earlier 145 "Honor your father and your mother, so that your days may be lengthened"] —

[בדוגמא ווי עס שטייט אויך פריער 145 "כבד את אביך ואת אמך למען יאריכון ימיך"] –

English translation 1457

this indeed applies to all lands

איז דאס טאקע שייך לכל הארצות

English translation 1458

(not only "in your land").

(ניט נאר "בארצך").

English translation 1459

Therefore the verse does not write "in your land" regarding this.

דעריבער שרייבט דער פסוק ניט אויף דעם "בארצך".

English translation 1460

Based on this, the above questions are answered,

עפ"ז זיינען פארענטפערט די שאלות הנ"ל,

English translation 1461

and one also sees how every word in Rashi is precise,

און מ'זעט אויך ווי יעדער וואָרט אין פרש"י איז בדיוק,

English translation 1462

as discussed many times.

כמדובר כמ"פ.

English translation 1463

The reason why Rashi does not bring "and they stood at the bottom of the mountain"

דער טעם פארוואס רש"י ברענגט ניט "ויתיצבו בתחתית ההר"

English translation 1464

(which indicates standing with strength)

(וואס ווייזט אויף עמידה בתוקף)

English translation 1465

as proof that "there were no lame among them" —

אלס ראי' אז "לא הי' בהם חיגרים" –

English translation 1466

Rashi himself notes on the verse:

באווארנט רש"י אליין עה"פ:

English translation 1467

Rashi explains "and they stood at the bottom of the mountain —

רש"י טייטשט "ויתיצבו בתחתית ההר –

English translation 1468

that the mountain was uprooted from its place and was overturned upon them like a tub." Based on this it is understood that here "and they stood" cannot mean a standing with strength,

שנתלש ההר ממקומו ונכפה עליהם כגיגית". וואס עפ"ז איז מובן אז דא קען "ויתיצבו" ניט מיינען אן עמידה בתוקף,

English translation 1469

in an upright posture

בקומה זקופה

English translation 1470

("to stand in place uprightly"),

("לעמוד על עמדה בזקיפה"),

English translation 1471

with all one's pride —

מיט די גאנצע שטאלצקייט –

English translation 1472

because the matter of "was overturned upon them

ווייל דער ענין פון "נכפה עליהם

English translation 1473

(the mountain)

(ההר)

English translation 1474

like a tub" effects a matter of nullification

כגיגית" פועל'ט אן ענין של ביטול

English translation 1475

(the opposite of an upright posture).

(היפך פון קומה זקופה).

English translation 1476

As it says

ע"ד ווי עס שטייט

English translation 1477

(later)

(ווייטער)

English translation 1478

146 "You are standing this day before Hashem your G-d" —

146 "אתם נצבים לפני ה"א" –

English translation 1479

this cannot mean in an upright posture,

קען דאך דאס ניט מיינען בקומה זקופה,

English translation 1480

because one cannot stand "before Hashem your G-d" in an upright posture.

ווייל מ'קען ניט שטיין "לפני ה"א" בקומה זקופה.

English translation 1481

It turns out that not only does "and they stood" here not mean in an upright posture

קומט אויס אז ניט נאר וואס "ויתיצבו" מיינט דא ניט בקומה זקופה

English translation 1482

(rather, simple standing)

(מערער פאר עמידה סתם)

English translation 1483

but on the contrary:

נאר אדרבה:

English translation 1484

Here they stood in nullification

דא איז מען געשטאנען בביטול

English translation 1485

(due to the mountain being overturned upon them like a tub).

(מצד כפה עליהם הר כגיגית).

English translation 1486

And the reason why it says here "and they stood"

און דער טעם פארוואס עס שטייט דא "ויתיצבו"

English translation 1487

(not "and they stood") –

(ניט "ויעמדו") –

English translation 1488

because here too there is a standing with strength,

ווייל דא איז אויך אן עמידה בתוקף,

English translation 1489

but not the strength and upright posture of the person who stands

אבער ניט דער תוקף וקומה זקופה פון דעם אדם העומד

English translation 1490

(because he cannot stand upright while He held the mountain over them like a cask),

(ווייל ער קען ניט שטיין בקומה זקופה בשעת כפה עליהם הר כגיגית),

English translation 1491

"my power and the might of my hand" 147,

"כחי ועוצם ידי" 147,

English translation 1492

but rather from his self-nullification to Hashem

נאר מצד זיין ביטול לה'

English translation 1493

(which is brought about by "He held the mountain over them like a cask" –

(וואס ווערט אויגפעטאן ע"י כפה עליהם הר כגיגית –

English translation 1494

he receives and stands with the strength of the Above,

באקומט ער און ער שטייט מיט תוקף פון דעם אויבערשטן,

English translation 1495

"He gives you strength to make wealth" 148

"הוא נותן לך כחל לעשות חיל" 148

English translation 1496

And similarly regarding "You are standing this day before Hashem your G-d":

וע"ד ווי בא "אתם נצבים לפני ה"א":

English translation 1497

There too, standing upright is not applicable because it is "before Hashem your G-d"

דארטן איז אויך ניט שייך עמידה בקומה זקופה ווייל ס'איז "לפני ה"א"

English translation 1498

(as above),

(כנ"ל),

English translation 1499

but he stands there with the strength of the Above –

אבער ער שטייט דארטן מיטן תוקף פון דעם אויבערשטן –

English translation 1500

from the self-nullification "before Hashem your G-d".

מצד דעם ביטול "לפני ה"א".

English translation 1501

But one need not arrive at this from a later verse

אבער מ'דארף אויף דעם ניט אנקומען צו א פסוק ווייטער

English translation 1502

(in Parshat Nitzavim),

(אין פ' נצבים),

English translation 1503

because this is also stated earlier in the Song of the Sea,

ווייל עד"ז שטייט אויך פריער אין שירת הים,

English translation 1504

that all these matters of strength that are spoken of in the Song,

אז די אלע ענינים של תוקף וואס רעדט זיך אין דער שירה,

English translation 1505

"Then the chiefs of Edom were confounded... terror and dread falls upon them... You bring them and plant them in the mountain of Your inheritance." And if they had merited, this would have been the complete redemption,

"אז נבהלו אלופי אדום גו' תפול עליהם אימתה ופחד גו' תבאימו ותטעמו בהר נחלתך". ואילו זכו וואלט דאס געווען די גאולה שלימה,

English translation 1506

and the rest of the details there –

ושאר הפרטים שם –

English translation 1507

it all comes not from "my power and the might of my hand" of the Jews,

קומט עס אלץ ניט "בכחי ועוצם ידי" פון די אידן,

English translation 1508

but rather "for He is highly exalted; the horse and its rider He has hurled into the sea" 150,

נאר "כי גאה גאה סוס ורוכבו רמה בים וגו'" 150,

English translation 1509

by the power of the Holy One, blessed be He.

בכחו של הקב"ה.

English translation 1510

Based on this, it is understood why according to the simple meaning Rashi cannot bring a proof that "there were no lame among them" from "and they stood at the bottom of the mountain":

עפ"ז איז מובן פארוואס ע"ד הפשט קען רש"י ניט ברענגען א ראי' אז "לא הי' בהם חיגרים" פון "ויתיצבו בתחתית ההר":

English translation 1511

Because such a "and they stood" which effects the nullification of the person

ווייל אזא "ויתיצבו" וואס פועל'ט ביטול האדם

English translation 1512

(by means of "He held the mountain over them like a cask"),

(ע"י כפה עליהם ההר כגיגית),

English translation 1513

and through the nullification to the Holy One, blessed be He, he receives the strength of the Holy One, blessed be He, this is also applicable to a lame person. And furthermore:

און ע"י הביטול להקב"ה באקומט ער תוקף של הקב"ה איז שייך אויך ביי א חיגר. ואדרבה:

English translation 1514

With a lame person, this is easier to effect because he is already broken in himself without this!

ביי א חיגר איז דאס לייכטער פועל'ן ווייל ער איז בא זיך צובראכן בלאו הכי!

English translation 1515

The above matter –

ענין הנ"ל –

English translation 1516

that through the person's nullification to the Holy One, blessed be He, he receives the strength of the Holy One, blessed be He – also has a connection to the Parsha,

אז ע"י ביטול האדם להקב"ה באקומט ער דעם תוקף של הקב"ה - האט אויך א שייכות מיט די פרשה,

English translation 1517

Parshat Mishpatim:

פ' משפטים:

English translation 1518

"Mishpatim" generally refers to the laws in the Torah that are understood by human intellect.

"משפטים" גייט בכלל אויף די דינים בתורה וואס זיינען מובן ע"פ שכל האדם.

English translation 1519

Nevertheless, Rashi says that "And these are the ordinances" is "adding to the first ones,

אעפ"כ זאגט רש"י אז "ואלה המשפטים" איז דאס "מוסיף על הראשונים,

English translation 1520

just as the first ones were from Sinai, so too these are from Sinai".

מה הראשונים מסיני אף אלו מסיני".

English translation 1521

That is, that even the matters that are understood by human intellect come "from Sinai",

ד.ה. אז אויך די ענינים וואס זיינען מובן ע"פ שכל האדם קומען "מסיני",

English translation 1522

one must fulfill them

דארף מען מקיים זיין

English translation 1523

(not from human intellect, but rather)

(ניט מצד שכל האדם, נאר)

English translation 1524

because the Above commanded them at Sinai.

מצד דעם וואס דער אויבערשטער האט זיי אנגעזאגט בסיני.

English translation 1525

In other words:

אין אנדערע ווערטער:

English translation 1526

Even though intellect is seemingly a concealment of G-dliness,

אע"פ וואס שכל איז לכאורה א העלם אויף אלקות,

English translation 1527

not only does it not conceal this –

איז ניט נאר וואס דאס איז ניט מעלים על זה –

English translation 1528

but on the contrary:

נאר אדרבה:

English translation 1529

"Sinai" descends also into "Mishpatim", intellect,

"סיני" קומט אראפ אויך אין "משפטים", שכל,

English translation 1530

and likewise –

און אזוי אויך –

English translation 1531

the "Mishpatim"

די "משפטים"

English translation 1532

(intellect)

(שכל)

English translation 1533

is not an independent matter,

איז ניט אן ענין מצ"ע,

English translation 1534

but rather it comes from "Sinai".

נאר דאס קומט פון "סיני".

English translation 1535

This also has a connection with the above discussion regarding the day of the Hilula,

וואס דאס האט אויך א קשר מיט המדובר לעיל וועגן דער יום ההילולא,

English translation 1536

that even though initially the passing of the righteous is a matter of darkness and concealment,

אז אע"פ וואס בתחלה איז דאך הסתלקות הצדיקים אן ענין של חושך והעלם,

English translation 1537

"like the burning of the House of our G-d",

"כשריפת בית אלקינו",

English translation 1538

but the concealment brings about the drawing down of "He made darkness His hiding place",

ברענגט אבער דער העלם די המשכה פון "ישת חושך סתרו",

English translation 1539

a most sublime revelation,

א גילוי נעלה ביותר,

English translation 1540

until the passing is "working salvation in the midst of the earth",

ביז אז דער הסתלקות איז "פועל ישועות בקרב הארץ",

English translation 1541

and in the revealed and manifest good.

ובטוב הנראה והנגלה.

English translation 1542

Beginning through that which "Awake and sing, you who dwell in the dust" 151,

אנהויבנדיק דורך דעם וואס "הקיצו ורננו שוכני עפר" 151,

English translation 1543

the matter of the resurrection of the dead,

דער ענין פון תחיית המתים,

English translation 1544

and the Baal HaHilula and all the righteous among them,

און דער בעל ההילולא וכל הצדיקים בתוכם,

English translation 1545

And on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1546

the righteous will arise for the resurrection of the dead before all other Jews will arise for the resurrection of the dead,

צדיקים וועלן אויפשטיין לתחה"מ פאר דעם וואס אלע אנדערע אידן וועלן אויפשטיין לתחה"מ,

English translation 1547

as it states in the Zohar 152 –

ווי עס שטייט אין זהר 152 –

English translation 1548

And known is the proof for this –

וכידוע די ראי' לזה –

English translation 1549

that immediately when the third Holy Temple will be built

אז גלייך ווען עס וועט אויפגעשטעלט ווערן דער ביהמ"ק השלישי

English translation 1550

(and this is immediately at the beginning of the redemption 153)

(וואס דאס איז דאך גלייך בתחלת הגאולה 153)

English translation 1551

then "Moshe and Aharon will be with us" 154,

איז דעמולט "משה ואהרן יהא עמנו" 154,

English translation 1552

consequently there will be no doubts about how to perform the Temple service,

במילא וועלן ניט זיין קיינע ספיקות ווי צו מקיים זיין עבודת המקדש,

English translation 1553

because one will be able to ask them about it. And the question is –

ווייל מ'וועט זיי קענען פרעגן וועגן דעם. אי איז די שאלה –

English translation 1554

the resurrection of the dead will only be later 155? The answer is that the resurrection of the dead for the general public will be later,

תחה"מ וועט דאך ערשט זיין שפעטער 155? ענטפערט מען אז תחה"מ פאר עמא דבר וועט זיין שפעטער,

English translation 1555

but the righteous will arise immediately, earlier.

אבער צדיקים וועלן גלייך אויפשטיין פריער.

English translation 1556

And just as this is regarding Moshe literally,

וכשם ווי דאס איז בנוגע למשה כפשוטו,

English translation 1557

that "Moshe is with us"

אז "משה כו' עמנו"

English translation 1558

(immediately at the beginning of the redemption) –

(גלייך בתחלון הגאולה) –

English translation 1559

so too is this regarding the extension of Moshe that is in every generation 156,

אזוי איז דאס אויך בנוגע לאתפשטותא דמשה שבכל דרא ודרא 156,

English translation 1560

until the Nasi of our generation, His Holiness, our Master, the Rebbe,

ביז נשיא דורנו כ"ק מו"ה אדמו"ר,

English translation 1561

that he will arise immediately at the beginning of the redemption,

אז ער וועט אויפשטיין גלייך בתחלת הגאולה,

English translation 1562

and not only as the extension of Moshe,

און ניט נאר אלט אתפשטותא דמשה,

English translation 1563

but specifically in his matter –

נאר בפרט בענינו –

English translation 1564

as the Nasi of our generation,

אלס נשיא דורנו,

English translation 1565

With the coming of Mashiach our Righteous,

בביאת משיח צדקנו,

English translation 1566

that the first redeemer is the final redeemer/15,

וואס גואל ראשון הוא גואל אחרון/15,

English translation 1567

that is, that Mashiach

ד.ה. אז משיח

English translation 1568

(the final redeemer)

(גואל אחרון)

English translation 1569

is connected to Moshe Rabbeinu

איז פארבונדן מיט משה רבינו

English translation 1570

(the first redeemer),

(גואל ראשון),

English translation 1571

and together with this he is also from the seed of David and Shlomo

וביחד עם זה איז ער אויך מזרע דוד ושלמה

English translation 1572

(as the Rambam writes 158).

(ווי דעוי רמב"ם שרייבט 158).

English translation 1573

And similarly regarding the Nasi of our generation, that he is the extension of Moshe

ועד"ז איז אויך בנוגע לנשיא דורנו אז ער איז אתפשטותא דמשה

English translation 1574

(the first redeemer),

(גואל ראשון),

English translation 1575

and together with this he is also from the seed of David and Shlomo.

וביחד עם זה איז ער אויך מזרע דודו ושלמה.

English translation 1576

And it becomes the "Make for Me a Sanctuary"159

און עס ווערט דער "ועשו לי מקדש" 159

English translation 1577

(as we will soon read) –

(ווי מ'וועט באלד לייענען) –

English translation 1578

the building of the Third Beis HaMikdash,

בנין ביהמ"ק השלישי,

English translation 1579

which is built even at night, as explained in Rashi160,

וואס בונין אותו אפילו בלילה כמפורש בפרש"י 160,

English translation 1580

and further161.

ועוד 161.

English translation 1581

Consequently, one need not wait even one moment for the Geulah –

במילא דארף מען ניט ווארטן קיין איין רגע אויף די גאולה –

English translation 1582

it can come immediately,

עס קען גלייך קומען,

English translation 1583

in one hour and in one moment,

בשעתא חדא וברגעא חדא,

English translation 1584

even at night,

אפילו בלילה,

English translation 1585

as was the Geulah from Egypt –

ווי ס'איז געווען גאולת מצרים –

English translation 1586

"It is a night of watching for Hashem to bring them out of the land of Egypt"162,

"ליל שמורים הוא לה' להוציאם מארץ מצרים" 162,

English translation 1587

all the more so "on that very day"163 when "all the hosts of Hashem went out of the land of Egypt"163,

עאכו"כ "בעצם היום הזה" 163 ווען "יצאו כל צבאות ה' מארץ מצרים" 163,

English translation 1588

and so too in the future Geulah.

אזוי אויך בגאולה העתידה.

English translation 1589

And all the more so when the Geulah comes in the manner of "Achishenah"164:

ועאכו"כ בשעת די גאולה קומט באופן פון "אחישנה" 164:

English translation 1590

the above-mentioned are calculations when the Geulah comes "b'Itah"164,

המדובר לעיל זיינען חשבונות ווען די גאולה קומט "בעתה" 164,

English translation 1591

but since now "all the ends have passed"165, the Geulah comes in the manner of "Achishenah", then all these calculations are not applicable,

אבער וויבאלד אז איצטער איז שוין "כלו כל הקצין" 165 קומט די גאולה באופן של "אחישנה" זיינען דעמולט ניטא די אלע חשבונות,

English translation 1592

and the Geulah comes immediately and at once,

און די גאולה קומט תיכף ומיד,

English translation 1593

speedily in our days, literally,

במהרה בימינו ממש,

English translation 1594

and amidst joy and gladness of heart.

ומתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 1595

The Rebbe shlita began to sing "Vi Vant Moshiach Now".

כ"ק אדמו"ר שליט"א התחיל לנגן "ווי וואנט משיח נאו".

English translation 1596

The explanation in the gloss on the Zohar will, without a vow, be discussed at the farbrengen on the coming Shabbos,

דער ביאור אין דער הערה אויפן זהר וועט מען בלי נדר רעדן אין דער התוועדות בשבת הבא,

English translation 1597

Rosh Chodesh Adar Rishon,

ר"ח אדר ראשון,

English translation 1598

and Parshas Terumah,

און ש"פ תרומה,

English translation 1599

where it says "Make for Me a Sanctuary and I will dwell in their midst",

וואו עס שטייט "ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם",

English translation 1600

with several more matters,

מיט נאך כמה ענינים,

English translation 1601

as will be explained then.

כפי שיתבאר דעמולט.

English translation 1602

On Motzaei Shabbos Parshas Yisro –

במוצאי שבת פ' יתרו –

English translation 1603

the conclusion of which Motzaei Shabbos is on this Motzaei Shabbos –

וואס סיומו פון יענעם מוצאי שבת איז במוצאי שבת זו –

English translation 1604

was a conclusion of the year of studying Tanya on the radio.

איז געווען א סיום השנה פון לימוד התניא אויפן ראדיא.

English translation 1605

And it can be said that in this matter of

ויש לומר אז אין דעם ענין פון

English translation 1606

(studying Tanya on the)

(לימוד התניא אויפן)

English translation 1607

radio, a most elevated matter in spirituality is reflected

ראדיא שפיגלט זיך אפ אן ענין נעלה ביותר ברוחניות

English translation 1608

[as is known that every physical thing,

[כידוע אז יעדער דבר גשמי,

English translation 1609

even inanimate (including –

אויך דומם (כולל –

English translation 1610

a radio) has a root in spirituality. As explained in Shaar HaYichud VehaEmunah166 (of the Arizal167) "that even in actual inanimate objects like stones, earth, and water, there is a level of soul and spiritual vitality, namely the level of the investment of the letters of speech from the Ten Utterances that give life and bring into existence the inanimate, etc."

א ראדיא) האט א שרש ברוחניות. כמבואר בשעהיוה"א 166 (פון אריז"ל 167) "שגם בדומם ממש כמו אבנים ועפר ומים יש בחי' נפש וחיות רוחנית דהיינו בחי' התלבשות אותיות הדבור מעשרה מאמרות המחיות ומהוות את הדומם כו'",

English translation 1611

as follows] –

כדלקמן] –

English translation 1612

regarding which the discourses of Parshas Mishpatim speak

וועגן וועלכע עס רעדט זיך אין די דרושים פון פ' משפטים

English translation 1613

(consequently it has a connection to this Shabbos).

(במילא האט עס א קשר מיט דעם שבת).

English translation 1614

And from this there is also a lesson in the service of man:

און דערפון איז אויך דא א הוראה בעבודת האדם:

English translation 1615

In the discourses of Parshas Mishpatim168

אין די דרושים פון פ' משפטים 168

English translation 1616

(as was also discussed briefly earlier169)

(ווי גערעדט בקיצור אויך פריער 169)

English translation 1617

the words of the Zohar170 are brought, that "Moshe, Moshe"171 there is no pause of the cantillation note between them,

ברענגט זיך דברי הזהר 170 אז משה משה 171 לא פסיק טעמא בגווייהו,

English translation 1618

in contrast to "Avraham, Avraham"172 there is a pause of the cantillation note between them,

משא"כ אברהם אברהם 172 פסיק טעמא בגווייהו,

English translation 1619

"because Avraham of Beriyah and of Atzilus are not of the same type,

"כי אברהם שבבריאה ושבאצילות אינם מסוג א',

English translation 1620

that of Beriyah is renewal and 'I am dust and ashes'173 etc.

שבבריאה התחדשות ואני עפר ואפר 173 כו'.

English translation 1621

But Moshe of Atzilus and of Beriyah are equal,

אבל משה שבאצילות ושבבריאה שוין,

English translation 1622

for he is the aspect of pnimiyus and he is the aspect of the line and thread of the Ohr Ein Sof that is equal in all worlds, etc."

כי הוא בחי' פנימיות והוא בחינת קו וחוט האור א"ס שבכל העולמות שוה כו'".

English translation 1623

And as explained in many places174, that regarding Moshe there is no interruption between how he is in Atzilus and in BY"A.

וכמבואר בכ"מ 174 אז בא משה איז ניטא קיין הפסק צווישן ווי ער איז אין אצילות ובי"ע.

English translation 1624

To the extent that even when Moshe is below in this world, when he speaks with Pharaoh, he was in the aspect of Atzilus,

ביז אז אפילו ווי משה איז למטה בעוה"ז ווי ער רעדט מיט פרעה איז ער געווען בבחי' אצילות,

English translation 1625

Atzilus down below,

אצילות דא למטה,

English translation 1626

and together with this –

וביחד עם זה –

English translation 1627

Atzilus as it affects this world,

אצילות ווי דאס פועל'ט אויף עוה"ז,

English translation 1628

which is why he affected Pharaoh and even more –

וואס דערפאר האט ער גע'פועל'ט אויף פרעה און נאכמער –

English translation 1629

Pharaoh affected him,

פרעה האט גע'פועל'ט אויף אים,

English translation 1630

as it is written175 "And he went out from Pharaoh in hot anger".

כמ"ש 175 "ויצא מעם פרעה בחרי אף".

English translation 1631

Therefore Moshe had the power

דעריבער האט משה געהאט בכח

English translation 1632

(as explained in these discourses176)

(כמבואר בדרושים אלו 176)

English translation 1633

to draw down Daas into all souls of Yisrael,

צו ממשיך זיין דעת אין אלע נשמות ישראל,

English translation 1634

both into the souls in the aspect of Zera Adam

סיי אין די נשמות בבחי' זרע אדם

English translation 1635

(souls of Atzilus),

(נשמות דאצילות),

English translation 1636

and also into the souls in the aspect of Zera Behemah,

און סיי אין די נשמות בבחי' זרע בהמה,

English translation 1637

souls of BY"A –

נשמות דבי"ע –

English translation 1638

because Moshe is higher than both Atzilus and BY"A

ווייל משה איז העכער סיי פאר אצילות און סיי פאר בי"ע

English translation 1639

(therefore for him Atzilus and BY"A are equal)177,

(דערפאר איז ביי אים אצילות ובי"ע שוין) 177,

English translation 1640

therefore he can draw down Daas into the souls of both levels from their root above,

דערפאר קען ער ממשיך זיין דעת אין די נשמות פון ביידע דרגות פון שרשם למעלה,

English translation 1641

the aspect of Ever HaNahar which is above the order of Hishtalshelus178.

בחי' עבר הנהר שלמעלה מסדר השתלשלות 178.

English translation 1642

All the above matters

אלע ענינים דלמעלה

English translation 1643

(in spirituality)

(ברוחניות)

English translation 1644

are brought down and reflected in their likeness below in physical things,

ווערן נשתלשל און שפיגלען זיך אפ דוגמתם למטה בדברים גשמיים,

English translation 1645

even in inanimate objects –

אפילו בדומם –

English translation 1646

which are brought down from them179.

שנשתלשלו מהן 179.

English translation 1647

As above from Shaar HaYichud VehaEmunah "that even in actual inanimate objects like stones, earth, and water, there is a level of soul and spiritual vitality, namely the level of the investment of the letters of speech from the Ten Utterances that give life and bring into existence the inanimate, etc."

כנ"ל משעהיוה"א "שגם בדומם ממש כמו אבנים ועפר ומים יש בחי' נפש וחיות רוחנית דהיינו בחי' התלבשות אותיות הדבור מעשרה מאמרות המחיות ומהוות את הדומם כו'".

English translation 1648

And within this itself there are levels, as to how revealed is the reflection of the spiritual matters above in the physical matters below,

ובזה גופא זיינען פאראן דרגות ווי בגלוי איז דער אפשפיגולנג פון די ענינים רוחניים שלמעלה בהענינים גשמיים למטה,

English translation 1649

as understood from what is explained in Shaar HaYichud VehaEmunah there, that there are creations whose soul and spiritual vitality stands within them in a revealed manner

כמובן מהמבואר בשעהיוה"א שם אז עס זיינען דא נבראים וואס נפש וחיות רוחנית שלהם שטייט אין זיי בגלוי

English translation 1650

(because they can receive their vitality from the Ten Utterances themselves).

(ווייל זיי קענען מקבל זיין חיותם מעשרה המאמרות עצמן).

English translation 1651

And creations that receive their vitality "through substitutions and transformations of the letters, etc." which "are brought down from level to level from the Ten Utterances that are in the Torah",

און נבראים וואס באקומען זייער חיות "ע"י חילופים ותמורות האותיות כו'" וואס "משתלשלות ממדרגה למדרגה מעשרה מאמרות שבתורה",

English translation 1652

because "the particular creations cannot receive their vitality from the Ten Utterances themselves that are in the Torah, for the vitality drawn from them themselves is very great relative to the level of the particular creations, etc."

ווייל "אין פרטי הנבראים יכולים לקבל חיותם מעשרה מאמרות עצמן שבתורה שהחיות הנמשך מהן עצמן גדול מאד מבחי' הנבראים פרטיים כו'".

English translation 1653

This also applies regarding a radio –

עד"ז י"ל בנוגע א ראדיא –

English translation 1654

then it becomes channeled and in it is reflected the above matter of Moshe Moshe lo psik tama. Because by him Atzilus and Biyah are already equal.

אז דאס ווערט נשתלשל און אין דעם שפיגלט זיך אפ דער ענין הנ"ל פון משה משה לא פסיק טעמא. ווייל ביי אים זיינען אצילות ובי"ע שוין:

English translation 1655

A radio has within it the property that when one speaks through it a word of Torah

א ראדיא האט אין זיך די תכונה אז בשעת מ'רעדט דורך אים א דבר תורה

English translation 1656

(and the like)

(וכיו"ב)

English translation 1657

it transmits the speech –

טראגט עס איבער די רייד –

English translation 1658

without interruption of time and place –

בלי הפסק זמן ומקום –

English translation 1659

to all ends of the earth. And since it is so in the physical, it shows that the "soul and spiritual life" of a radio

בכל קצבי תבל. און וויבאלד ס'איז אזוי בגשמיות ווייזט עס אז דער "נפש וחיות רוחנית" פון א ראדיא

English translation 1660

(so to speak above)

(שושו למעלה)

English translation 1661

is such that it has the power to effect and influence

איז אזא וואס האט בכח צו פועל'ן און משפיע זיין

English translation 1662

(intellect and the like)

(שכל וכיו"ב)

English translation 1663

upon the listeners of the radio in a manner of without interruption of time and place.

אויף די שומעי הראדיא באופן פון בלי הפסק זמן ומקום:

English translation 1664

It is known that in general the matter of the influence of intellect from an influencer to a recipient, a teacher to a student –

ס'איז ידוע אז בכללות ענין השפעת שכל פון או משפיע למקבל. א רב לתלמיד –

English translation 1665

time elapses until the influence arrives completely from the teacher to the student,

געווערט זמן ביז די השפעה קומט אָן אינגאנצן פון רב צום תלמיד,

English translation 1666

because the teacher must clothe the intellect in garments and parables so that it be according to the measure of the vessel of the student, and regarding a student and scholar who is more elevated, who is closer to the measure of the teacher's intellect –

ווייל דער רב דארף אנטאן דעם שכל אין לבושים ומשלים בכדי אז דאס זאל זיין לפי ערך כלי התלמיד און ער זאל בנוגע א תלמיד ומשכיל נעלה יותר וואס איז נענטער צו ערך שכל הרב –

English translation 1667

the influence of the intellect from the teacher need not elapse as much time.

דארף די השפעת השכל מהרב ניט געווערן אזויפיל זמן.

English translation 1668

However, regarding a student and scholar who is lower

משא"כ בנוגע א תלמיד ומשכיל נמוך יותר

English translation 1669

(who is further from the measure of the teacher's intellect) –

(וואס איז ווייטער פון ערך שכל הרב) –

English translation 1670

the influence must elapse more time. Until if the intellect of the student is incomparable to the intellect of the teacher, one must come to "three thousand parables"180,

דארף די השפעה געווערן מערער זמן. ביז אז אויב דער שכל התלמיד איז שלא בערך צו שכל הרב דארף מען אנקומען צו "שלשת אלפים משל" 180,

English translation 1671

i.e., three thousand levels181 until the intellect arrives at the student,

ד.ה. שלשת אלפים דרגות 181 ביז דער שכל זאל אנקומען צום תלמיד,

English translation 1672

as explained in many places regarding the wisdom of Shlomo. Unless one transmits the word of wisdom through a hint

כמבואר בכ"מ בנוגע צו חכמת שלמה. סיידן מ'גיט איבער דער דבר חכמה ברמז

English translation 1673

[like "the wise man through a hint"182].

[ע"ד"חכימא ברמיזא" 182].

English translation 1674

Then one can transmit a most profound wisdom more than one can transmit through speech

וואס דעמולט קען מען איבערגעבן א חכמה עמוקה ביותר מער ווי מ'קען איבערגעבן ע"י דיבור

English translation 1675

(as the Mitteler Rebbe explains183).

(ווי דערמיטעלער רבי איז מבאר 183).

English translation 1676

And then one can transmit to a student incomparable to him without interruption of time,

און דעמולט קען מען איבערגעבן א תלמיד שלא בערך אליו בלי הפסק זמן,

English translation 1677

because one need not take time to clothe the intellect in parables according to the measure of the vessel of the recipient,

ווייל מ'דארף ניט פארנעמען זמן צו מלביש זיין דער שכל במשלים לפי ערך כלי המקבל,

English translation 1678

since one states the intellect through a hint.

וויבאלד אז מ'זאגט דער שכל ברמז.

English translation 1679

In other words:

אין אנדערע ווערטער:

English translation 1680

The more refined the vessel of the recipient –

וואס איידעלער דער כלי המקבל –

English translation 1681

the less time elapses for him to receive the influence from the influencer.

וואס ווייניקער זמן עס געווערט אז ער זאל מקבל זין די השפעה פון משפיע.

English translation 1682

And therefore it is stated184 regarding the Future to Come that "a woman will give birth every day,

און דערפאר שטייט 184 בנוגע צו לע"ל אז "עתידה אשה שתלד בכל יום,

English translation 1683

as it is said185 'she conceives and gives birth together'",

שנאמר 185 הרה ויולדת יחדיו",

English translation 1684

instead of pregnancy lasting nine months it will last nine hours186,

אנשטאט אז עיבור זאל געווערן ט' חדשים וועט עס געווערן ט' שעות 186,

English translation 1685

because then the world will become refined,

ווייל דעמולט וועט די וועלט ווערן אויסגעאיידלט,

English translation 1686

consequently it will not need to take so much time for the offspring to develop from the influence

במילא וועט ניט דארפן געווערן אזויפיל צייט אז פון די השפעה זאל ארויסוואקסן דער ולד

English translation 1687

(as discussed in a farbrengen previously187).

(כמדובר אין א התוועדות לפנ"ז 187).

English translation 1688

An example of this now –

א דוגמא לזה איצטער –

English translation 1689

is the day of Rosh Hashanah,

איז דער טאג פון ראש השנה,

English translation 1690

in which are included in one glance all the days and details of the year188.

וואס אין אים איז כלול בסקירה אחת כל ימי ופרטי השנה 188].

English translation 1691

Therefore, through wisdom through a hint one can transmit to a student and scholar who is lower without interruption of time –

דערפאר איז א חכמה ברמיזא קען מען איבערגעבן א תלמיד ומשכיל נמוך בלי הפסק זמן –

English translation 1692

because a hint has a very refined "vessel"

וויבאלד אז א רמז האט גאר אן איידעלער "כלי"

English translation 1693

(therefore it is only a hint,

(דערפאר איז דאס נאר א רמז,

English translation 1694

not an actual vessel for the intellect).

ניט קיין כלי ממש אויפן שכל).

English translation 1695

Based on this, the function of a radio is understood:

עפ"ז איז מובן דער אויפטו פון א ראדיא:

English translation 1696

Since a radio in the physical transmits speech

וויבאלד אז א ראדיא בגשמיות טראגט איבער רייך

English translation 1697

(words of intellect)

(דברי שכל)

English translation 1698

without interruption of time and place to all ends of the earth –

בלי הפסק זמן ומקום בכל קצבי תבל –

English translation 1699

it shows that from its spiritual root

באווייזט עס אז מצד שרשו ברוחניות

English translation 1700

("soul and spiritual life") –

("נפש וחיות רוחנית") –

English translation 1701

it is a very refined "vessel"

איז דאס גאר אן איידעלער "כלי"

English translation 1702

(similar to the wise man through a hint),

(בדוגמא ווי חכימא ברמיזא),

English translation 1703

therefore no time elapses for it to transmit the influence of intellect to every place

דערפאר געווערט ניט קיין זמן אז דאס זאל איבערטראגן השפעת שכל לכל מקום

English translation 1704

(and to all types of students)

(און צו אלע סוג תלמידים)

English translation 1705

equally. And together with this, the influence of intellect through the radio is not

בשוה. וביחד עם זה איז די השפעת שכל ע"י הראדיא ניט

English translation 1706

(only)

(נאר)

English translation 1707

like a hint,

ווי א רמז,

English translation 1708

rather through it one can transmit intellectual matters clothed in parables according to the measure of the vessels of the recipients, and it arrives to them without interruption of time

נאר מ'קען דערביי איבערגעבן עניני שכל בהתלבשות במשלים לפי ערך כלי המקבלים און דאס קומט צו זיי אָן בלי הפסק זמן

English translation 1709

(and place).

(ומקום).

English translation 1710

Based on this, one will understand how a radio is a reflection

עפ"ז וועט מען פארשטיין ווי ראדיא איז א אפשפיגלונג

English translation 1711

(and has become channeled)

(און נשתלשל געווארן)

English translation 1712

of the matter of Moshe Moshe lo psik tama,

פון דעם ענין דמשה משה לא פסיק טעמא,

English translation 1713

without any interruption between Atzilus and Biyah,

אן קיין הפסק בין אצילות ובי"ע,

English translation 1714

because regarding him both are equal.

ווייל לגבי עם זיינען שניהם שוין:

English translation 1715

At the time of the influence of intellect through the radio, words of Torah,

בשעת די השפעת השכל ע"י הראדיא זיינען דברי תורה,

English translation 1716

which come from the Most High from Sinai –

וואס קומען פון דעם אויבערשטן מסיני –

English translation 1717

it turns out that in an instant it arrives from above to above

קומט אויס אז ברגע כמימרא קומט אן פון למעלה מעלה

English translation 1718

(Torah)

(תורה)

English translation 1719

to all ends of the earth,

בכל קצבי תבל,

English translation 1720

without any change or interruption of time and place.

בלי שום שינוי והפסק זמן ומקום.

English translation 1721

This is a reflection in the physical world of Moshe Moshe lo psik tama

וואס דאס איז אן אפשפיגולנג בגשמיות העולם פון משה משה לא פסיק טעמא

English translation 1722

(in the spiritual) –

(ברוחניות) –

English translation 1723

"Moshe in Atzilus and Moshe in Beriah are equal,

"משה שבאצילות ושבבריאה שוין,

English translation 1724

for he is the aspect of pnimiyus and he is the aspect of the line and thread of the Ein Sof light that is equal in all worlds, etc." –

כי הוא בחי' פנימיות והוא בחינת קו וחוט האור א"ס שבכל העולמות שוה כו'" –

English translation 1725

that by Moshe there is no interruption and change between Atzilus and Biyah.

אז בא משה איז ניטא קיין הפסק ושינוי בין אצילות ובי"ע.

English translation 1726

And this matter is expressed even more when the words of Torah that are learned on the radio are the book of Tanya –

און דער ענין ברענגט זיך ארויס נאכמער בשעת די דברי תורה וואס מ'לערנט אויפן ראדיא איז דער ספר התניא –

English translation 1727

the pnimiyus of Torah.

פנימיות התורה:

English translation 1728

The matter of studying Tanya on the radio is indeed a part of the dissemination of the wellsprings outward. And this

דער ענין פון לימוד התניא אויפן ראדיא איז דאך א חלק פון הפצת המעינות חוצה. וואס אויך דאס

English translation 1729

(the dissemination of the wellsprings outward)

(הפצת המעינות חוצה)

English translation 1730

is the drawing down and influence without interruption of time and place:

איז די המשכה והשפעה בלי הפסק זמן ומקום:

English translation 1731

As is known, a spring purifies by any amount189,

כידוע אז מי מעין מטהר בכל שהוא 189,

English translation 1732

through the fact that it causes the item that the spring purifies to become null and secondary to the spring waters,

דורך דעם וואס עס טוט אויף אז דער זאך וואס דער מעין איז מטהר ווערט בטל וטפל צו מי המעין,

English translation 1733

as in the analogy of fish of the sea,

ווי בדוגמא דגים שבים,

English translation 1734

"as waters cover the sea"190.

"כמים לים מכסים" 190.

English translation 1735

One of the directives of the aforementioned matter regarding a radio:

איינער פון די הוראות פון ענין הנ"ל אין א ראדיא:

English translation 1736

The totality of man's service is indeed connected with the limitations of time and place,

כללות עבודת האדם איז דאך פארבונדן מיט די הגבלות פון זמן ומקום,

English translation 1737

for the boundaries of this physical world

ווייל גדרי עוה"ז הגשמי

English translation 1738

(where a Jew performs his service)

(וואו א איד טוט עבודתו)

English translation 1739

are time and place.

איז זמן ומקום.

English translation 1740

But together with this, a person must overcome the limitations of time and place,

אבער ביחד עם זה דארף זיך א איך מתגבר זיין אויף די הגבלות פון זמן ומקום,

English translation 1741

so that they should not limit the power of his service,

אז זיי זאלן ניט מגביל זיין תוקף עבודתו,

English translation 1742

and he must act above these limitations,

און ער דארף טאן למעלה מהגבלות אלו,

English translation 1743

until –

ביז –

English translation 1744

that he must draw down that which is above time and place into time and place.

אז ער דארף ממשיך זיין למעלה מזמן ומקום אין זמן ומקום.

English translation 1745

Therefore, one must have an example, a source, and a reminder of that which is above time and place in this physical world –

דעריבער דארף מען האבן א דוגמא ומעין וזכר פון למעלה מזמן ומקום אין עוה"ז הגשמי –

English translation 1746

in order to give a Jew the strength to overcome them,

בכדי געבן א אידן כח צו זיך מתגבר זיין אויף דעם,

English translation 1747

and not allow them to limit the power of his service,

און ניט דערלאזן אז זיי זאלן מגביל זיין תוקף עבודתו,

English translation 1748

even if he thinks that they limit him more than the reality actually is.

אפילו אויב ער מיינט אז זיי זיינען אים מגביל מער ווי די מציאות איז טאקע.

English translation 1749

An example of this in halachah:

דוגמא לזה בהלכה:

English translation 1750

When one makes an eruv of courtyards in an entire city,

בשעת מ'מאכט אן עירוב חצרות אין א גאנצער שטאט,

English translation 1751

one must leave one part of the city without an eruv as a reminder of the sanctity of Shabbos,

דארף מען לאזן איין חלק פון שטאט אָז אַן עירוב אלס זכר לקדושת השבת,

English translation 1752

"it is a sign so that they know that the eruv permitted them to carry, etc."191 in order that they remember that it is the Shabbos day and that there is a prohibition of carrying in and out from that domain.

"היכר הוא כדי שידעו שהעירוב התיר להן לטלטל כו'" 191 בכדי מ'זאל געדענקען אז ס'איז יום השבת און ס'איז דא אן איסור הוצאה והכנסה אריין און און ארויס פון דעם רשות.

English translation 1753

Similarly regarding our matter:

עד"ז בעניננו:

English translation 1754

A Jew must have in his daily life a sign and example of a matter that is above time and place,

א איד דארף האבן בחיי יום יום שלו א היכר ודוגמא פון אן ענין וואס איז למעלה מזמן ומקום,

English translation 1755

in order to help him in his service

בכדי אים ארויסהעלפן בעבודתו

English translation 1756

(as above).

(כנ"ל).

English translation 1757

This is the matter of the radio –

איז דאס דער ענין הראדיא –

English translation 1758

which transmits matters of intellect and the like without interruption of time and place, analogous to a matter that is above time and place

וואס טראגט איבער דברי שכל וכיו"ב בלי הפסק זמן ומקום. דוגמת ענין שלמעלה מזמן ומקום

English translation 1759

[An example of this within time itself –

[א דוגמא לזה בזמן גופא –

English translation 1760

is the day of Rosh Hashanah,

איז דער טאג פון ראש השנה,

English translation 1761

as above in section 424].

כנ"ל ס"נ].

English translation 1762

And may it be His will that through this matter of the dissemination of the wellsprings outward,

ויה"ר אז דורך דעם ענין פון הפצת המעינות חוצה,

English translation 1763

and in the most expansive manner –

ובאופן הכי רחב –

English translation 1764

through the study of Tanya on the radio –

ע"י לימוד התניא אויפן ראדיא –

English translation 1765

this should bring "He is coming, the master, King Moshiach"192,

זאל דאס ברענגען דעם אתי מר דא מלכא משיחא 192,

English translation 1766

the true and complete redemption through our righteous Moshiach.

גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 1767

And from "And these are the ordinances which you shall set before them",

און פון "ואלה המשפטים אשר תשים לפניהם",

English translation 1768

"before their innermost",

"לפנימיותם",

English translation 1769

one comes to Parshas Terumah –

קומט מען צו פ' תרומה –

English translation 1770

"And they shall make Me a Sanctuary and I will dwell in their midst",

"ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם",

English translation 1771

the third Beis HaMikdash,

ביהמ"ק השלישי,

English translation 1772

and immediately and at once,

ותיכף ומיד,

English translation 1773

in one moment and in one instant.

בשעתא חדא וברגעא חדא.

English translation 1774

The Rebbe, the Lubavitcher Rebbe, shlita, began to sing "He will build the Beis HaMikdash, speedily in our days, and grant us our portion in Your Torah."

כ"ק אדמו"ר שליט"א התחיל לנגן "שיבנה ביהמ"ק ב"ב ותן חלקנו בתורתך".

English translation 1775

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1776

All those who need to make a blessing after meals,

די אלע וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1777

will certainly make a blessing after meals.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.