English translation — שיחת ו' תשרי ה'תשד"מ.

English translation 1

It is the custom of Israel that "one begins with a blessing" –

ס'איז דאך מנהג ישראל אז "פותחין בברכה" –

English translation 2

and in the well-known1 verse "Blessed is he who comes in the name of Hashem; we bless you from the House of Hashem."

ובלשון הכתוב 1 המפורסם "ברוך הבא בשם הוי' ברכנוכם מבית הוי'".

English translation 3

What this verse contains

וואס דער לשון הכתוב אנטהאלט אין זיך

English translation 4

(as discussed above *1)

(כמדובר לעיל *1)

English translation 5

is the special content that a gathering of Jews has:

דעם ספעציעלן אינהאלט וואס א צוזאמענקלייבן פון אידן האט אין זיך:

English translation 6

The individual becomes a part of the reality of the many,

דער יחיד ווערט א חלק פון מציאות הרבים,

English translation 7

therefore it first says "Blessed is he who comes" in the singular,

וואס דערפאר שטייט פריער "ברוך הבא" לשון יחיד,

English translation 8

and immediately afterward "we bless you" in the plural.

און גלייך נאכדעם "ברכנוכם" בלשון רבים.

English translation 9

For since upon arriving,

ווארום וויבאלד אז גלייך קומענדיק,

English translation 10

the individual's intention is to become included and joined with the many,

איז דעם יחיד'ס כוונה אויף צו זיך מתכלל זיין און מצטרף זיין מיט'ן רבים,

English translation 11

consequently, from the outset "in the place where a person's will and thought are, there he is found"2,

במילא איז מלכתחילה "במקום שרצונו ומחשבתו של אדם שם הוא נמצא" 2,

English translation 12

he immediately becomes a part of the congregation –

ער ווערט גלייך א חלק פון ציבור –

English translation 13

therefore one can say to all individuals in the singular "Blessed is he who comes";

דערפאר קען מען זאגן צו אלע יחידים בלשון יחיד "ברוך הבא";

English translation 14

And afterward there is also the advantage of a multitude of individuals,

און דערנאך איז אויך פאראן די מעלה פון א ריבוי יחידים,

English translation 15

as this is regarding the matter of "in a multitude of people is the glory of the King"3 –

ווי דאס איז לגבי דעם ענין פון "ברב עם הדרת מלך" 3 –

English translation 16

"we bless you from the House of Hashem."

"ברכנוכם מבית ה'".

English translation 17

[And as we indeed find regarding the matter of blessing,

[און ווי מען געפינט טאקע בנוגע צו ענין הברכה,

English translation 18

that there is a special advantage in the blessing of the many:

אז עס איז פאראן א מעלה מיוחדת אין ברכת הרבים:

English translation 19

Regarding Grace after Meals (which is the one and only blessing that is, according to all opinions, from the Torah4 [unlike the blessing of the Torah, regarding which there are differences of opinion5],

בנוגע צו ברכת המזון (וואס זי איז די איין און איינציקע ברכה וואס איז לכל הדעות מן התורה 4 [ניט ווי ברכת התורה ביי וועלכער ס'זיינען דא חילוקי דיעות בדבר 5],

English translation 20

as it is explicitly stated6 "and you shall eat and be satisfied and bless") we see that the more people who participate in the blessing, the blessing becomes in a more elevated manner:

ווי עס שטייט בפירוש 6 "ואכלת ושבעת וברכת") זעט מען אז וואס מער מענטשן עס זיינען זיך משתתף אין דער ברכה ווערט די ברכה באופן נעלה יותר:

English translation 21

There is an advantage of three over one,

ס'איז פאראן א מעלה אין שלשה לגבי אחד,

English translation 22

ten over three7,

עשרה לגבי שלשה 7,

English translation 23

and according to the opinion of R. Yehuda Gaon8 also in a hundred and a thousand and so forth].

ולדעת ריה"ג 8 אויך אין מאה ואלף וכיו"ב].

English translation 24

This advantage in a matter of the many is found in the Torah,

וואס די מעלה אין אן ענין פון רבים געפינט מען אין תורה,

English translation 25

as the Gemara says at the beginning of Tractate Berachot9 that although there is an advantage for an individual who sits and studies Torah, as it is stated10 "in every place where I cause My name to be mentioned, I will come to you and bless you",

ווי די גמרא זאגט אין אנהויב מס' ברכות 9 אז הגם ס'איז פאראן א מעלה ביי א יחיד וואס זיצט און לערנט תורה ווי עס שטייט 10 "בכל המקום אשר אזכיר את שמי אבוא אליך וברכתיך",

English translation 26

nevertheless there is a greater advantage for two,

איז אבער פאראן א גרעסערע מעלה ביי שנים,

English translation 27

three and so forth.

שלשה וכו'.

English translation 28

And the reason for this is –

און דער טעם בדבר איז –

English translation 29

because also in the Torah itself we find both the advantage of unity,

ווייל אויך אין תורה גופא געפינט מען סיי די מעלה פון אחדות,

English translation 30

and the advantage of multiplicity

סיי די מעלה פון ריבוי

English translation 31

(as will be explained),

(כדלקמן),

English translation 32

and since it is so in the Torah,

און וויבאלד עס איז אזוי אין תורה,

English translation 33

it descends from there also into the world in general and into Jews in particular.

קומט עס דערפון אראפ אויך אין וועלט בכלל און אין אידן בפרט.

English translation 34

The explanation of this:

דער ביאור בזה:

English translation 35

It is known the statement of our Sages, may their memory be for a blessing,11 "He looked into the Torah and created the world",

ס'איז ידוע דער מאמר רז"ל 11 "אסתכל באורייתא וברא עלמא",

English translation 36

meaning that the entire reality of the world is taken from the Torah.

ד.ה. אז די גאנצע מציאות פון וועלט איז גענומען פון תורה.

English translation 37

The simple explanation of this is,

וואס דער פירוש הפשוט בזה איז,

English translation 38

that since the Torah tells about the creation of the heavens and the earth and all their hosts,

אז וויבאלד תורה דערציילט וועגן די התהוות פון שמים וארץ וכל צבאיהם,

English translation 39

when one wishes to investigate and delve into the matters of the world –

איז בשעת מ'וויל חוקר ודורש זיין און פארקען זיך אין די ענינים פון וועלט –

English translation 40

if one does so by delving into the matters of the world itself,

איז אויב מען וועט עס טאן דורך פאָרקען זיך אליין אין די ענינים פון וועלט,

English translation 41

one will sometimes succeed and sometimes not;

וועט מען אמאל צוטרעפן און אמאל ניט;

English translation 42

However, when one toils in the Torah,

משא"כ בשעת מ'הארעוועט אין תורה,

English translation 43

it is certain that he will attain that matter,

איז בהכרח אז ער זאל דערגיין צו דעם ענין,

English translation 44

to the extent that the Torah is the master over the world,

ביז אז תורה איז א בעה"ב אויף וועלט,

English translation 45

as is known the words of the Yerushalmi12 on the verse13 "God has spoken once",

וכידוע דברי הירושלמי 12 עה"פ 13 "לא-ל גומר עלי",

English translation 46

that the court can change the reality of the world retroactively

אז ב"ד קענען משנה זיין די מציאות העולם למפרע

English translation 47

(meaning not only a novelty for the future, but retroactively).

(ד. ה. ניט נאר א חידוש אויף מכאן ולהבא נאר למפרע).

English translation 48

And as has been discussed several times, the proof for this matter,

וכמדובר כמה פעמים די ראי' מוכחת לדבר,

English translation 49

that all these matters of the world have their source in the Torah,

אז די אלע ענינים פון וועלט איז זייער מקור אין תורה,

English translation 50

is from the fact that R. Yehoshua ben Chananya14 brought a proof regarding the gestation period of a snake

דערפון וואס ר' יהושע בן חנני' 14 האט געבראכט א ראי' בנוגע צו דעם זמן העיבור פון א נחש

English translation 51

("a snake, how long it gestates and gives birth")

("נחש לכמה מיעבר ומוליד")

English translation 52

from the Torah.

פון תורה.

English translation 53

That there it speaks about the snake,

וואס דארט רעדט זיך וועגן דעם נחש,

English translation 54

not as it stands at the highest level,

ניט ווי ער שטייט ברום המעלה,

English translation 55

but as it stands at the ultimate low,

נאר ווי ער שטייט בתכלית הנפילה,

English translation 56

even standing in such a state, the snake's entire existence is completely dependent on the Torah and is learned from the Torah!

איז אפילו שטייענדיק אין אזא מצב איז דעם נחש'ס מציאות אינגאנצן אפהענגיק פון תורה און ווערט אפגעלערנט פון תורה!

English translation 57

[This is also the explanation in the continuation of the story of R. Yehoshua ben Chananya:

[וואס דאס איז אויך דער ביאור אין המשך הסיפור פון ריב"ח:

English translation 58

Speaking to the opposing sages etc. –

רעדנדיק צו די חכמים המנגדים וכו' –

English translation 59

he said to them,

האט ער זיי געזאגט,

English translation 60

that even regarding a "snake",

אז אפילו בנוגע צו א "נחש",

English translation 61

an opponent of the Torah etc.,

א מנגד אויף תורה וכו',

English translation 62

there is no choice and one must come to the Torah,

איז ניטא קיין ברירה און מען דארף אנקומען צו תורה,

English translation 63

and in the well-known phrase15 "His command keeps their spirit alive",

ובלשון הידוע 15 "פקודתו ית' שמרה רוחם",

English translation 64

and even regarding the matter of "how long it gestates and gives birth",

און אפילו בנוגע צו דעם ענין פון "לכמה מיעבר ומוליד",

English translation 65

regarding giving birth to more snakes,

בנוגע צו מוליד זיין נאך נחשים,

English translation 66

which is seemingly the opposite of Torah etc. and the opposite of G-dliness (both from the aspect of the snake itself and from the aspect of its procreative activity) –

וואס דאס איז לכאורה היפך פון תורה וכו' און היפך פון אלקות (סיי מצד הנחש עצמו סיי מצד פעולת ההולדה שלו) –

English translation 67

"His command keeps their spirit alive",

איז "פקודתו ית' שמרה רוחם",

English translation 68

to the extent that if one wishes to know how it operates "in contrast to this",

ביז אז אויב מ'וויל וויסן ווי עס פירט זיך "לעומת זה",

English translation 69

the true way to do so is

איז די אמת'ע וועג דערצו,

English translation 70

through studying Torah].

דורכדעם וואס מ'לערנט תורה].

English translation 71

And from this it is understood all the more so and a fortiori regarding those matters that are auxiliary to Torah,

און דערפון איז מובן במכ"ש וק"ו בנוגע צו די ענינים וואס זיינען מסייע צו תורה,

English translation 72

and especially Israel, a people close to Him16,

ובפרט ישראל עם קרובו 16,

English translation 73

that Hashem our God is close to us in every place and at every time,

וואס ה' אלקינו קרוב אלינו בכל מקום ובכל זמן,

English translation 74

and in the language of the verse17 "And behold, Hashem was standing over him" which simply refers to our father Jacob,

ובלשון הכתוב 17 "והנה ה' נצב עליו" וואס בפשטות מיינט עס יעקב אבינו,

English translation 75

but the Alter Rebbe18 interprets that this applies to every Jew,

טייטשט אבער דער אלטעו' רבי 18 אז דאס גייט אויף יעדן אידן,

English translation 76

as he writes in the Siddur

ווי ער שרייבט אין סידור

English translation 77

(which is something equal for every soul)

(וואס איז א דבר השוה לכל נפש)

English translation 78

right at its beginning,

גלייך בתחלתו,

English translation 79

even before Modeh Ani,

נאך פאר מודה אני,

English translation 80

"and through this he will remember Hashem who stands over him" –

"ועל ידי זה יזכור את ה' הנצב עליו" –

English translation 81

This means that even before a Jew prays or learns etc.,

דאס מיינט אז נאך פאר דעם וואס א איד דאוונט אדער לערנט וכו',

English translation 82

he is already in a state of "And behold, Hashem was standing over him"

איז ער שוין אין א מצב פון "והנה ה' נצב עליו"

English translation 83

(which is similar to "I have set Hashem before me always"19),

(וואס דאס איז ע"ד "שויתי ה' לנגדי תמיד" 19),

English translation 84

similar to what the Gemara says in Berachot20 "The Divine Presence preceded and came" –

ע"ד ווי די גמרא זאגט אין ברכות 20 "קדמה שכינה ואתיא" –

English translation 85

Thus it is certainly

איז דאך א וודאי,

English translation 86

that all these matters of Jews have their source in Torah.

אז די אלע ענינים פון אידן איז זייער מקור אין תורה.

English translation 87

And regarding our matter:

ובנוגע לעניננו:

English translation 88

When one wishes to know how the manner of gathering together should be among Jews,

בשעת מ'וויל וויסן ווי עס דארף זיין בא אידן דער אופן פון צוזאמענקלייבן זיך,

English translation 89

the unity of the multitude together with the advantage of multiplicity –

התאחדות הרבים צוזאמען מיט דער מעלה פון ריבוי –

English translation 90

one must learn this from Torah.

דארף מען דאס אפלערנען פון תורה.

English translation 91

In Torah we see,

בא תורה זעט מען,

English translation 92

that at the beginning of the discussion there are many and various opinions,

אז בתחילת השקו"ט זיינען פאראן כמה וכמה דעות,

English translation 93

and there must be many opinions, until a manner of "It is the Torah that excites me"21,

און עס דארפן זיין כמה דעות. ביז אין אן אופן פון "אורייתא הוא דקא מרתחא לי'" 21,

English translation 94

which emphasizes the advantage of the study of each individual by himself,

וואס דאס איז מדגיש די מעלה פון א לימוד פון יעדן יחיד בפני עצמו,

English translation 95

which is a lofty matter,

וואס דאס איז אן ענין נעלה,

English translation 96

because regarding contemplation in the intellect of Torah

ווארום בנוגע צו התבוננות בשכל התורה

English translation 97

(and especially a deep intellect)

(ובפרט א שכל עמוק)

English translation 98

there is an advantage specifically in solitude,

איז פאראן א מעלה אין התבודדות דוקא,

English translation 99

and if two sit together it disturbs concentrating in the deep reasoning.

און אויב עס זיצן צוויי צוזאמען שטערט עס צום קאנצענטרירן זיך אין דער סברא עמוקה.

English translation 100

Until it is said that22 "Every dispute that is for the sake of Heaven, its end is to endure",

ביז אז מ'זאגט אז 22 "כל מחלוקת שהיא לשם שמים סופה להתקיים",

English translation 101

and the reason for the matter is,

וואס דער טעם הדבר איז,

English translation 102

because both opinions,

ווייל ביידע סברות,

English translation 103

both of Beit Shammai and of Beit Hillel,

סיי פון ב"ש סיי פון ב"ה,

English translation 104

are true opinions23.

זיינען סברות אמיתיות 23.

English translation 105

Another example we find of this, that there must specifically be the matter of multiplicity,

נאך א דוגמא געפינט מען אויף דעם אז עס דארף זיין דוקא ענין הריבוי,

English translation 106

is from the matter that the Almighty told Moshe Rabbeinu24 "Gather for Me seventy men of the elders of Israel etc. and I will take of the spirit that is upon you and place it upon them":

איז פון דעם ענין וואס דער אויבערשטער האט אנגעזאגט משה רבינו 24 "אספה לי שבעים איש מזקני ישראל וגו' ואצלתי מן הרוח אשר עליך ושמתי עליהם":

English translation 107

The Almighty did not say that he should bring one elder,

דער אויבערשטער האט ניט געזאגט ער זאל ברענגען איין זקן,

English translation 108

one recipient,

איין מקבל,

English translation 109

similar to the matter of "and he transmitted it to Yehoshua"25,

ע"ד ווי ס'איז געווען דער ענין פון "ומסרה ליהושע" 25,

English translation 110

rather He commanded to gather specifically "seventy elders";

נאר ער האט געהייסן מקבץ זיין דוקא "שבעים זקנים";

English translation 111

and moreover –

און נאכמער –

English translation 112

these were not seventy elders from one tribe,

דאס זיינען ניט געווען שבעים זקנים פון איין שבט,

English translation 113

but specifically from all twelve separate tribes!

נאר דוקא פון אלע צוועלף באזונדערע שבטים!

English translation 114

And the Almighty said "And I will take of the spirit that is upon you and place it upon them",

און דער אויבערשטער האט געזאגט "ואצלתי מן הרוח אשר עליך ושמתי עליהם",

English translation 115

meaning that just as "Moshe is true and his Torah is true"26,

ד.ה. אז פונקט ווי "משה אמת ותורתו אמת" 26,

English translation 116

and "Moshe received Torah from Sinai"25 –

און "משה קיבל תורה מסיני" 25 –

English translation 117

so too regarding the seventy elders from the separate tribes,

אזוי איז עס אויך בנוגע צו די שבעים זקנים פון באזונדערע שבטים,

English translation 118

that despite the fact that "their opinions are not equal"27 and each one of them is an individual entity –

אז ניט קוקנדיק אויף דעם וואס "אין דיעותיהן שוות" 27 און יעדערער פון זיי איז א פרט בפ"ע –

English translation 119

"These and those are the words of the living God"28,

איז "אלו ואלו דברי אלקים חיים" 28,

English translation 120

and all opinions are true.

און אלע דיעות זיינען אמת.

English translation 121

Along with this, however, the purpose is that there should not be a multiplicity of opinions,

צוזאמען דערמיט איז אבער די תכלית עס זאל ניט זיין קיין ריבוי סברות,

English translation 122

but ultimately one should arrive at one conclusion,

נאר סו"ס זאל מען קומען לידי מסקנא אחת,

English translation 123

whether through the majority decision,

צי דורך הכרעת הרוב,

English translation 124

or through the majority influencing all those assembled in the Sanhedrin,

אדער דורך דעם וואס דער רוב איז משפיע אויף כל הנאספים אין סנהדרין,

English translation 125

that they should all see the justice of his reasoning according to the rules of Torah –

זיי זאלן אלע זען די צדקת הסברא שלו ע"פ כללי התורה –

English translation 126

whereupon the halachic opinion becomes an opinion of the entire court as one.

וואס דעמולט ווערט די דעת ההלכה א דעה פון דעם גאנצן ב"ד אלס יחיד.

English translation 127

And this is the purpose of study,

און דאס איז תכלית הלימוד,

English translation 128

as the Gemara says29 on the verse30 "A sword upon the boasters and they will become fools",

ווי די גמרא זאגט 29 אויפן פסוק 30 "חרב אל הבדים ונואלו",

English translation 129

that when Jews study Torah by themselves,

אז בשעת אידן לערנען תורה פאר-זיך,

English translation 130

"alone, alone",

"בד בבד",

English translation 131

each according to his opinion,

יעדערער לויט זיין דעה,

English translation 132

the result is "and they will become fools" –

ווערט דערפון "ונואלו" –

English translation 133

and there must be a study of several together in a manner of "Et Vahev in Sufah" –

און עס דארף זיין א לימוד פון כמה ביחד אין אן אופן פון "את והב בסופה" –

English translation 134

"until they become loving to one another"31.

"עד שנעשים אוהבים זה לזה" 31.

English translation 135

From this we derive,

וואס דערפון האט מען ארויס,

English translation 136

that Torah requires both extremes:

אז תורה מאנט ביידע קצוות:

English translation 137

both the matter of multiplicity of individuals,

סיי דעם ענין פון ריבוי יחידים,

English translation 138

and the matter of the unity of the multitude,

סיי דעם ענין פון התאחדות הרבים,

English translation 139

that all should be unified.

אז אלע זאלן פאראיינציקט ווערן.

English translation 140

From this it is understood also regarding the matter of the farbrengen:

דערפון איז מובן אויך בנוגע צו דעם ענין ההתוועדות:

English translation 141

When several people gather together with the resolution that it should be "Then those who fear Hashem spoke, each man to his friend etc."32,

בשעת כמה מענטשן קומען זיך צוזאמען מיט דער החלטה עס זאל זיין "אז נדברו יראי ה' איש אל רעהו וגו'" 32,

English translation 142

that they should arrive at one resolution,

זיי זאלן קומען לידי החלטה אחת,

English translation 143

which should be something enduring and out of true unity –

וואס זאל זיין א דבר של קיימא ומתוך אחדות אמיתית –

English translation 144

In this there are both of the aforementioned advantages:

זיינען אין דעם פאראן ביידע מעלות הנ"ל:

English translation 145

It is a matter of multiplicity of individuals,

עס איז אן ענין פון ריבוי יחידים,

English translation 146

because Torah says that "their opinions are not equal etc.",

ווארום תורה זאגט אז "אין דעותיהן שוות וכו'",

English translation 147

therefore one can recognize one from another by visual recognition or by voice recognition33 etc.

וואס דערפאר קען מען מכיר זיין איינעם פון צווייטן בטביעת עין אדער בטביעת קול 33 וכו'

English translation 148

(as explained in the Gemara34),

(כמבואר בגמרא 34),

English translation 149

but along with this there must be the conclusion in one manner,

אבער צוזאמען דערמיט דארף זיין די מסקנא באופן אחד.

English translation 150

similar to how it is by a court.

ע"ד ווי דאס איז ביי א ב"ד.

English translation 151

And from Jews it also comes down into the world –

און פון אידן קומט אויך אראפ אין וועלט –

English translation 152

that Jews bring about unity in the world.

אז אידן טוען אויף אחדות אין וועלט.

English translation 153

For since the world was created through Torah

ווארום וויבאלד אז וועלט איז באשאפן געווארן דורך תורה

English translation 154

(as above),

(כנ"ל),

English translation 155

in a manner of creation yesh me'ayin

אין אן אופן פון בריאה יש מאין

English translation 156

(as explained by the Ramban35 that the term "bara" means "yesh me'ayin"),

(כביאור הרמב"ן 35 אז דער לשון "ברא" מיינט "יש מאין"),

English translation 157

consequently it means that without Torah the world is "ayin",

במילא מיינט עס אז אָן תורה איז וועלט "אין",

English translation 158

therefore it is understood,

איז דעריבער מובן,

English translation 159

that just as the Torah is "Torah achat",

אז אזוי ווי תורה איז "תורה אחת",

English translation 160

which was given from E-l Echad,

וואס איז געגעבן געווארן פון א-ל אחד,

English translation 161

through the am echad –

דורך דעם עם אחד –

English translation 162

this is in a manner that one effects the matter of unity also in the world. And as is known the explanation36 on the verse37 "goy echad ba'aretz",

איז דאס אין אן אופן אז מען פועל'ט דעם ענין האחדות אויך אין וועלט. וכידוע דער פירוש 36 עה"פ 37 "גוי אחד בארץ",

English translation 163

that one draws down "echad" into "aretz",

אז מ'איז ממשיך "אחד" אין "ארץ",

English translation 164

into worldly matters.

אין עניני ארץ.

English translation 165

This matter has a special connection to the time in which we find ourselves,

דער ענין הנ"ל האט א שייכות מיוחדת צו דעם זמן אין וועלכן מיר געפינען זיך,

English translation 166

immediately after Rosh Hashanah –

גלייך נאך ראש השנה –

English translation 167

because on Rosh Hashanah for the first time,

ווייל בראש השנה צום ערשטן מאל,

English translation 168

the matter of "echad ba'aretz" was revealed,

האט זיך אויפגעטאן דער ענין פון "אחד בארץ",

English translation 169

the drawing down of unity into worldly matters.

די המשכה פון אחדות אין ענינים פון וועלט.

English translation 170

And as is known,38

וכידוע 38,

English translation 171

that on Rosh Hashanah,

אז בראש השנה,

English translation 172

the day of the creation of man,

יום בריאת האדם,

English translation 173

Adam Harishon said to all the creations "Bo'u39 nishtachaveh venichra'ah nivrechah lifnei Hashem oseinu",

האט אדם הראשון געזאגט צו די אלע נבראים "בואו 39 נשתחוה ונכרעה נברכה לפני הוי' עושינו",

English translation 174

and as explained in Chassidus,40

וכמבואר אין חסידות 40,

English translation 175

that before Adam Harishon came,

אז פאר אדם הראשון איז געקומען,

English translation 176

the manner of the rule of the Above in the world was in a manner of "malchuto bechol mashalah"41,

איז דער אופן השליטה פון דעם אויבערשטן אין וועלט געווען אין אן אופן פון "מלכותו בכל משלה" 41,

English translation 177

a matter of "memshalah" which is also against the will of the one over whom one rules,

אן ענין פון "ממשלה" וואס איז אויך בעל כרחו פון דעם אויף וועמען מ'איז מושל,

English translation 178

i.e., that even if he would conduct himself otherwise,

ד.ה. אז אפילו אויב ביי אים לייגט זיך באופן אחר,

English translation 179

he must conduct himself according to the rule of the ruler –

מוז ער זיך פירן לויט דער ממשלה פון דעם מושל –

English translation 180

which is not a matter of "achdut".

וואס דאס איז דאך ניט אן ענין של "אחדות".

English translation 181

However, Adam Harishon revealed that it should be in a manner of "Melech ga'ut lavash"42,43

משא"כ אדם הראשון האט אויפגעטאן אז עס זאל זיין אין אן אופן פון " 42 מלך גאות לבש" 43,

English translation 182

a matter of "malchut",

אן ענין פון "מלוכה",

English translation 183

where "umalchuto beratzon kiblu aleihem"44,

וואס "ומלכותו ברצון קיבלו עליהם" 44,

English translation 184

malchut is specifically by will;

מלוכה איז ברצון דוקא;

English translation 185

i.e., even among the multitude of creations,

ד.ה. אויך אין דעם ריבוי נבראים,

English translation 186

"oseinu" in the plural,

"עושינו" ל' רבים,

English translation 187

Adam drew down the matter of the kingship of the Holy One, blessed be He –

האט אדם ממשיך געווען דעם ענין פון מלוכת הקב"ה –

English translation 188

a matter of unity.

אן ענין פון אחדות.

English translation 189

And from this comes the matter also for all time –

און דערפון נעמט זיך דער ענין אויך לתמיד –

English translation 190

that Jews must effect "moloch al ha'olam kulo bichvodecha"45,

אז אידן דארפן פועל'ן דעם "מלוך על העולם כולו בכבודך" 45,

English translation 191

in a manner that the world stands in unity.

אין אן אופן אז די וועלט שטייט באחדות.

English translation 192

And as mentioned above,

וכאמור לעיל,

English translation 193

that both matters,

אז ביידע ענינים,

English translation 194

the matter of multiplicity and the matter of unity,

דער ענין הריבוי און דער ענין האחדות,

English translation 195

are not contradictory to each other:

זיינען ניט בסתירה זה לזה:

English translation 196

Although Jews were created in a manner that "ein dei'oteihen shavot" etc.,

הגם אז אידן זיינען באשאפן געווארן אין אן אופן אז "אין דיעותיהן שוות" וכו',

English translation 197

nevertheless their unification can be not only in a manner of "kulanu ke'echad" with a khaf hadimyon,

פונדעסטוועגן קען זיין זייער התאחדות ניט נאר אין אן אופן פון "כולנו כאחד" בכ"ף הדמיון,

English translation 198

but indeed in actual unity,

נאר טאקע באחדות ממש,

English translation 199

because a khaf hadimyon of the Torah of truth –

ווייל א כ"ף הדמיון פון תורת אמת –

English translation 200

shows that this is a true likeness,

ווייזט אז דאס איז א דמיון אמיתי,

English translation 201

only that due to the concealment and hiding of the world it does not stand in full revelation and with all its force,

נאר בלויז מצד דעם העלם והסתר פון וועלט שטייט ער ניט בכל ההתגלות און מיטן גאנצן שטורעם,

English translation 202

and one requires a special avodah so that it should stand revealed in thought, speech, and action.

און מ'דארף האבן אן עבודה מיוחדת כדי דאס זאל שטיין בגלוי אין מעשה דיבור ומחשבה.

English translation 203

For although contemplation of an intellectual matter can seemingly be specifically in solitude as above –

ווארום הגם אז התבוננות אין א דבר שכלי קען זיין לכאורה דוקא בהתבודדות כנ"ל –

English translation 204

but the Torah says,

זאגט אבער תורה,

English translation 205

that at the time of "ish et re'ehu ya'azoru"46,

אז בשעת "איש את רעהו יעזורו" 46,

English translation 206

one reveals together,

טוט מען אויף צוזאמען,

English translation 207

through the unity of the many,

דורך התאחדות הרבים,

English translation 208

more than both can reveal each one by himself.

נאכמער ווי ביידע קענען אויפטאן כל אחד בפני עצמו.

English translation 209

And as is known the example of this that the Gemara says in Sotah,47

וכידוע די דוגמא לדבר וואס די גמרא זאגט אין סוטה 47,

English translation 210

that when two people lift a burden together,

אז בשעת צוויי מענטשן הויבן אויף א משא צוזאמען,

English translation 211

they can lift a burden that is more than twice as heavy as a burden that each of them can lift by himself,

קענען זיי אויפהויבן א משא וואס איז מער ווי צוויימאל שווערער פון א משא וואס יעדערער פון זיי קען אויפהויבן בפני עצמו,

English translation 212

because a special power comes through the combination of both of them together.

ווארום עס קומט צו א כח מיוחד דורכן צירוף פון שניהם יחד.

English translation 213

And as we see it also regarding the ruling of halachah,

און ווי מ'זעט עס אויך בנוגע לפסק הלכה,

English translation 214

that although at first there is a matter of dispute,

אז הגם אין אנהויב איז פאראן אן ענין של מחלוקת,

English translation 215

afterwards the halachah becomes clarified,

ווערט אבער דערנאך נתברר די הלכה,

English translation 216

and after the halachah is decided, all must conduct themselves according to the halachah48

און לאחר שנפסקה הלכה מוזן זיך אלע פירן כפי ההלכה 48

English translation 217

(as the Mishnah49 and Gemara50 say "Amar Rabbi Tarfon,

(ווי די משנה 49 וגמרא 50 זאגט "אמר ר' טרפון,

English translation 218

ani hayiti ba derech vehitei likro kedivrei beit Shammai vesikanti be'atzmi mipnei halistim,

אני הייתי בא בדרך והטתי לקרות כדברי בית שמאי וסכנתי בעצמי מפני הלסטים,

English translation 219

amru lo kedai hayita lechov be'atzmecha she'avarta al divrei beit Hillel").

אמרו לו כדאי היית לחוב בעצמך שעברת על דברי בית הלל").

English translation 220

And this matter is also seen in the avodah of man –

און דעם ענין זעט מען אויך אין עבודת האדם –

English translation 221

as the well-known saying of the Mitteler Rebbe,51

כפתגם הידוע פון מיטעלן רבי'ן 51,

English translation 222

that when two Jews meet together,

אז ווען צוויי אידן טרעפן זיך צוזאמען,

English translation 223

this is two divine souls against one animal soul:

איז דאס צוויי נפש האלקית קעגן איין נפש הבהמית:

English translation 224

Since "ein adam choteh velo lo"52,

וויבאלד אז "אין אדם חוטא ולא לו" 52,

English translation 225

it is therefore understood,

איז דאך מובן,

English translation 226

that what the other's animal soul does,

אז דאס וואס יענעמס נה"ב טוט,

English translation 227

does not concern his animal soul;

איז דעם נה"ב ניט נוגע;

English translation 228

however, regarding the divine soul –

משא"כ בנוגע צו דער נפש האלקית –

English translation 229

it is "ve'ahavta lere'acha kamocha –

איז דאך "ואהבת לרעך כמוך –

English translation 230

zeh klal gadol baTorah"53,

זה כלל גדול בתורה" 53,

English translation 231

consequently the divine soul is concerned with how the other divine soul conducts itself –

במילא איז דער נפש האלקית נוגע ווי עס פירט זיך די אנדערע נפש האלקית –

English translation 232

and therefore there are two divine souls against one animal soul.

און דעריבער זיינען דא צוויי נפשות אלקיות קעגן איין נפש הבהמית.

English translation 233

And accordingly, it is understood,

ובמילא איז מובן,

English translation 234

that the very gathering together of two Jews,

אז דער עצם צוזאמענקומען זיך פון צוויי אידן,

English translation 235

even when they think that it is for a matter of permission,

אפילו ווען זיי טראכטן אז דאס איז צוליב א דבר של רשות –

English translation 236

is because "I was created to serve my Maker"54,

איז וויבאלד אז "אני נבראתי לשמש את קוני" 54,

English translation 237

and moreover –

און נאכמער –

English translation 238

"I was created only to serve my Maker"

"אני לא נבראתי אלא לשמש את קוני"

English translation 239

(according to the version brought in the Meleches Shlomo55,

(ווי די גירסא וואס ברענגט זיך אין מלאכת שלמה 55,

English translation 240

and in various places56),

ובכ"מ 56),

English translation 241

which means even "after the fact",

וואס דאס מיינט אפילו "בדיעבד",

English translation 242

as is known the precision of the language regarding the laws of the Omer57 –

ווי עס איז ידוע דער דיוק הלשון בנוגע לדיני העומר 57 –

English translation 243

is a gathering of two G‑dly souls,

איז דאס א צוזאמענקומען פון צוויי נפשות אלקיות,

English translation 244

"to serve their Maker",

"לשמש את קונו",

English translation 245

against one animal soul.

קעגן איין נפש הבהמית.

English translation 246

And this is the manner of this gathering together in this farbrengen,

און דאס איז דער אופן פון דעם צוזאמענקלייבן זיך בהתוועדות זו,

English translation 247

that together with the fact that each one knows that he is an individual and has his own particular opinion –

אז צוזאמען דערמיט וואס יעדערער ווייס אז ער איז א יחיד און האט זיין דיעה פרטית –

English translation 248

he comes, however, from the outset with the resolution that it should be the matter of unity –

קומט ער אבער מלכתחילה מיט דער החלטה עס זאל זיין דער ענין האחדות –

English translation 249

that all should arrive at one conclusion.

אז אלע זאלן צוקומען צו א מסקנא אחת.

English translation 250

And on the contrary –

ואדרבה –

English translation 251

through the fact that each one has his own particular opinion,

דורכדעם וואס יעדערער האט זיין דיעה פרטית,

English translation 252

thereby comes "in a multitude of people is the King's glory"3,

ווערט דערפון "ברב עם הדרת מלך" 3,

English translation 253

until a new reality of a public is created,

ביז אז עס ווערט געשאפן א נייע מציאות פון ציבור,

English translation 254

one and singular reality58.

א מציאות אחת ויחידה 58.

English translation 255

And as the Alter Rebbe explains in Likkutei Torah59,

און ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין לקו"ת 59,

English translation 256

that every Jew has his particular virtue,

אז יעדער איד האט זיין מעלה פרטית,

English translation 257

until that although "you are small in your eyes"60 but "you are the head of the tribes of Israel"60 –

ביז אז הגם "קטן אתה בעיניך" 60 איז אבער "ראש שבטי ישראל אתה" 60 –

English translation 258

until moreover,

ביז נאכמער,

English translation 259

that all Jews become one reality,

אז אלע אידן ווערן א מציאות אחת,

English translation 260

one body.

א גוף אחד.

English translation 261

In practice:

בנוגע לפועל:

English translation 262

One sees indeed,

מען זעט דאך,

English translation 263

that when gatherings are made and people come with personal appeals

אז בשעת מ'מאכט אסיפות און מ'קומט מיט פניות

English translation 264

(not for Jews should it be thought),

(ניט פאר קיין אידן געדאכט),

English translation 265

one cannot know what decisions will come out of it,

קען מען ניט וויסן וואס פאר-א החלטות וועלן דערפון ארויסקומען,

English translation 266

because each one is entrenched in his opinion etc.

ווארום יעדערער איז אויסן אין זיין דיעה וכו'.

English translation 267

When, however, each individual comes with the "face" that his opinion is the opinion of the public,

בשעת אבער יעדער יחיד קומט מיט דער "פני'" אז זיין דיעה איז א דעת הציבור,

English translation 268

because during the Ten Days of Repentance each individual is considered like a public

ווארום בעשי"ת איז יעדער יחיד גערעכנט ווי א ציבור

English translation 269

(as the Gemara says61),

(ווי די גמרא זאגט 61),

English translation 270

and the gathering takes place in a house where Torah is magnified and a house where prayer is magnified62 –

און די אסיפה קומט פאָר אין א בית שמגדלין בו תורה און בית שמגדלין בו תפלה 62 –

English translation 271

which both emphasize unity –

וועלכע זיינען ביידע מדגיש אחדות –

English translation 272

[Torah is –

[תורה איז –

English translation 273

one Torah;

תורה אחת;

English translation 274

and prayer is primarily the intention of "know before Whom you stand"63,

און תפלה איז דאך עיקרה די כוונה פון "דע לפני מי אתה עומד" 63,

English translation 275

"should see himself as if he stands before the Shechinah"64,

"יראה עצמו כאילו עומד לפני השכינה" 64,

English translation 276

which is a primary intention in prayer and without it the prayer is void (according to the ruling of the Rambam65).

וואס דאס איז א כוונה עיקרית בתפלה און בלעדה איז די תפלה בטל (כפסק הרמב"ם 65).

English translation 277

And as discussed many times regarding what is explained in various places,

און ווי גערעדט כמ"פ וועגן המבואר בכ"מ,

English translation 278

that regarding the explanation of the words in prayer it is not absolutely necessary

אז בנוגע צו פירוש המלות בתפלה איז לאו דוקא

English translation 279

(except in the first blessing etc.66);

(חוץ בברכה ראשונה וכו' 66);

English translation 280

but without the intention of "know before Whom you stand" –

אבער אָן דער כוונה פון דע לפני מי אתה עומד –

English translation 281

the prayer is void67].

איז די תפלה בטל 67].

English translation 282

Consequently, one is not impressed by the fact that "their opinions are not equal",

במילא ווערט מען ניט נתרשם דערפון וואס "אין דיעותיהן שוות",

English translation 283

and one arrives at one conclusion.

און מען קומט צו א מסקנא אחת.

English translation 284

That is, not only are multiplicity and unity not contradictory to each other,

ד.ה. אז ניט נאר וואס ריבוי און אחדות זיינען ניט בסתירה זה לזה,

English translation 285

but on the contrary –

נאר אדרבה –

English translation 286

multiplicity in such a manner

דער ריבוי באופן כזה

English translation 287

(face for the sake of Heaven)

(פני' לשם שמים)

English translation 288

brings unity.

ברענגט אחדות.

English translation 289

The rationale in this, that multiplicity is not contradictory to unity:

די הסברה בזה וואס ריבוי איז ניט בסתירה צו אחדות:

English translation 290

The entire reality of multiplicity of created beings has its source from the simple unity68,

די גאנצע מציאות פון ריבוי נבראים איז איר מקור פון אחדות הפשוטה 68,

English translation 291

"How great are Your works, Hashem"69;

"מה רבו מעשיך הוי'" 69;

English translation 292

and from this it is also drawn down into the earthly kingdom that "in a multitude of people is the King's glory".

און דערפון ווערט נשתלשל אויך אין מלכותא דארעא אז "ברוב עם הדרת מלך".

English translation 293

That the matter of multiplicity in created beings is not only in the world of separation,

וואס דער ענין הריבוי בנבראים איז ניט נאר אין עלמא דפרודא,

English translation 294

but also among angels,

נאר אויך אין מלאכים,

English translation 295

as it says in the verse70 "a thousand thousands minister to Him and ten thousand times ten thousand stand before Him",

ווי עס שטייט אין פסוק 70 "אלף אלפים ישמשוני' וריבו רבוון קדמוהי יקומון",

English translation 296

which is an exceedingly great multiplicity in quantity.

וואס דאס איז א ריבוי מופלג בכמות.

English translation 297

[And it is known that the Rambam71 asks,

[וכידוע אז דער רמב"ם 71 פרעגט,

English translation 298

how can one separate one spiritual reality from another,

ווי אזוי קען מען אפטיילן איין מציאות רוחנית פון א צווייטער,

English translation 299

separation can only be in the spiritual –

דער אפטייל קען דאך זיין נאר אין רוחניות –

English translation 300

so what is the meaning of a multiplicity of angels in quantity? –

טא וואס איז דער מיין פון א ריבוי מלאכים בכמות? –

English translation 301

But nevertheless, this is an explicit verse that the angels whose spiritual status and condition is the same are in quantitative multiplicity,

אבער אעפ"כ איז דאך דאס א פסוק מפורש אז די מלאכים וואס זייער מעמד ומצב הרוחני איז דער זעלבער זיינען בריבוי הכמות,

English translation 302

and in immense multiplicity,

ובריבוי עצום,

English translation 303

until as the Gemara72 says,

ביז ווי די גמרא 72 זאגט,

English translation 304

that the aforementioned number in the verse is not at all all the angels, nor even their majority].

אז דער מספר הנ"ל שבפסוק זיינען ניט גאר ניט כל המלאכים נאר אפילו ניט רובם].

English translation 305

And so too regarding souls –

און אזוי איז אויך בנוגע צו נשמות –

English translation 306

that being a soul that descends below into this lowest world, the soul is nevertheless still literally a part of G‑d above73,

אז זייענדיק א נשמה וואס קומט אראפ למטה אין עוה"ז התחתון איז דאך די נשמה נאך אלץ א חלק אלוקה ממעל ממש 73,

English translation 307

and nevertheless the opinion of this soul is not equal to the opinion of another soul.

און אעפ"כ איז דעת נשמה זו אינה שווה מיט דער דעה פון א צווייטער נשמה.

English translation 308

That all this indicates the virtue of multiplicity –

וואס דאס אלץ ווייזט אויף מעלת הריבוי –

English translation 309

and as mentioned above,

וכנ"ל,

English translation 310

that specifically through multiplicity of opinions and pilpul and give-and-take, the matter of a spring that overpowers73 is achieved, and one can extract the depth of wisdom and resolve all doubts and problems that without this toil in give-and-take etc. one would not be able to resolve them.

אז דוקא דורך ריבוי דיעות ופלפול ושקו"ט ווערט דער ענין פון א מעין המתגבר *73 און מען קען ארויסנעמען דעם עומק החכמה און פותר זיין כל הספיקות ובעיות וואס לולא יגיעה זו בשקו"ט וכו' וואלט מען זיי ניט געקענט פותר זיין.

English translation 311

And in practice:

ובנוגע לפועל:

English translation 312

Whether one understands or does not understand,

צי מ'פארשטייט יא צי מ'פארשטייט ניט,

English translation 313

it is nevertheless so74 –

איז דאך עס אזוי 74 –

English translation 314

that when the nations of the world gather together with ulterior motives,

אז בשעת אוה"ע קלייבן זיך צוזאמען מיט פניות,

English translation 315

even if they ultimately come to a decision and agreement,

איז אפילו אויב מען קומט לבסוף צו א החלטה והסכם,

English translation 316

it is still not certain how it will be in the moment after the last one leaves –

איז נאך אלץ ניט בטוח ווי עס וועט זיין ברגע שלאח"ז –

English translation 317

and as we see openly, especially in the most recent period;

און ווי מ'זעט עס בגלוי ובפרט בתקופה הכי אחרונה;

English translation 318

However, when Jews gather together for matters of Judaism

משא"כ ווען אידן קלייבן זיך צוזאמען צוליב ענינים פון אידישקייט

English translation 319

[which is,

[וואס דאס איז,

English translation 320

as mentioned,

כאמור,

English translation 321

at every gathering of Jews,

ביי יעדער אסיפה פון אידן,

English translation 322

whether one wants or does not want,

צי מ'וויל יא צי מ'וויל ניט,

English translation 323

because their soul is the essence. One can hide it and cover it etc. –

ווארום נפשם עיקר. מען קען עס באהאלטן און מכסה זיין וכו' –

English translation 324

but the reality is not changed thereby] –

אבער די מציאות ווערט דערמיט ניט געביטן] –

English translation 325

then the matter that draws near and unites all souls,

איז דעמולט גובר דער ענין וואס איז מקרב ומאחד אלע נשמות,

English translation 326

all opinions together, prevails –

אלע דיעות ביחד –

English translation 327

consequently, ultimately it becomes "Et Vahev be-Sufah"31,

במילא ווערט לבסוף "את והב בסופה" 31,

English translation 328

that all come to one conclusion and decision,

אז אלע קומען לידי מסקנא והחלטה אחת,

English translation 329

and with the greatest force.

ובתוקף הכי גדול.

English translation 330

All the above is regarding a gathering of Jews in general. However, there is an additional special quality when one gathers during the Ten Days of Repentance,

כל האמור לעיל איז בנוגע צו אן אסיפה פון אידן בכלל. עס איז אבער פאראן א הוספה מיוחדת בדבר ווען מען קומט זיך צוזאמען בעשי"ת,

English translation 331

for then it is "Seek Hashem when He is found, call upon Him when He is near",

וואס דעמולט איז "דרשו הוי' בהמצאו קראוהו בהיותו קרוב",

English translation 332

as the Gemara says

ווי די גמרא זאגט

English translation 333

(as above, section 10)

(כנ"ל ס"י)

English translation 334

that each individual is then considered like a community,

אז יעדער יחיד איז דעמולט גערעכנט ווי א ציבור,

English translation 335

and in a house where one Torah is studied and where one prays to the one God –

ובבית שמגדלים בו תורה אחת ומתפללים בו לא-ל אחד –

English translation 336

it is certainly a sure thing that they will come to one opinion,

איז דאך א זיכערע זאך אז מ'וועט צוקומען לדעת אחת,

English translation 337

and together with this they will also have the merit of the many,

און צוזאמען דערמיט וועט מען האבן אויך דעם זכות הרבים,

English translation 338

which brings a success incomparably higher than the decision and action of an individual,

וואס ברענגט א הצלחה שלא בערך העכער פון החלטת ופעולת היחיד,

English translation 339

as explained at length in the pamphlet "Hitchalzu"75.

כמבואר בארוכה אין קונטרס "החלצו" 75.

English translation 340

And simply:

ובפשטות:

English translation 341

One gives strength in a holy place and in a great place and at a holy time,

מ'גיט דעם כח במקום קדוש ובמקום גדול ובזמן קדוש,

English translation 342

between Rosh Hashanah and Yom Kippur –

בין ר"ה ליוהכ"פ –

English translation 343

that all the good resolutions that one now accepts,

אז אלע החלטות טובות וואס מען נעמט איצטער אָן,

English translation 344

one will fulfill with a whole heart and with joy and with a good heart,

וועט מען מקיים זיין בלב שלם ובשמחה ובטוב לבב,

English translation 345

and with completeness,

ובשלימות,

English translation 346

"your heads, your tribes"76 in their area,

"ראשיכם שבטיכם" 76 אין זייער שטח,

English translation 347

and "your hewer of wood and your drawer of water"76 in their area –

און "חוטב עציך ושואב מימך" 76 אין זייער שטח –

English translation 348

but in both there is the inner point –

אבער אין ביידע איז פאראן די נקודה פנימית –

English translation 349

"to serve my Master".

"לשמש את קוני".

English translation 350

This point was revealed on Rosh Hashanah,

וואס די נקודה איז אויפגעטאן געווארן בר"ה,

English translation 351

through "Make Me king over you"77,

דורך "תמליכוני עליכם" 77,

English translation 352

because the King wants to be served. The question arises:

ווייל דער מלך וויל מען זאל אים משמש זיין. פרעגט זיך די שאלה:

English translation 353

Is there78 any lack in the king's house? –

כלום 78 חסר לבית המלך? –

English translation 354

The answer is,

איז דער תירוץ,

English translation 355

that the "service" of the King consists in that "they accepted His kingship willingly",

אז דער "שימוש" פון דעם מלך באשטייט אין דעם וואס "מלכותו ברצון קבלו עליהם",

English translation 356

and they extended His kingship throughout the entire world,

און ממשיך געווען מלכותו בכל העולם כולו,

English translation 357

"reign over the entire world in Your glory...

"מלוך על העולם כולו בכבודך...

English translation 358

and appear in the splendor of the majesty of Your might"45,

והופע בהדר גאון עוזך" 45,

English translation 359

until "every formed being shall know that You formed it"45,

ביז אז "וידע כל פעול כי אתה פעלתו" 45,

English translation 360

that every creature in this lowest world

אז יעדער נברא אין עוה"ז התחתון

English translation 361

(as the Arizal explains79,

(ווי דער אריז"ל איז מפרש 79,

English translation 362

that "formed being" means in the World of Action)

אז "פעול" מיינט אין עולם העשי')

English translation 363

"shall know" with a strong knowledge80 that "You formed it".

"ידע" מיט א ידיעה חזקה 80 אז "אתה פעלתו".

English translation 364

May it be His will,

ויהי רצון,

English translation 365

that it should indeed be "Blessed is he who comes in the name of Hashem; we bless you from the House of Hashem",

עס זאל טאקע זיין "ברוך הבא בשם ה' ברכנוכם מבית ה'",

English translation 366

May there be the matter of blessing and drawing down

עס זאל זיין דער ענין פון ברכה והמשכה

English translation 367

(from the term "hamavrich"80 the vine)81,

(מלשון המבריך *80 את הגפן) 81,

English translation 368

may it be drawn down to each one and to all together from the blessing of Hashem in fulfilling the mission of "to serve my Master",

עס זאל נמשך ווערן צו יעדערן און צו אלעמען צוזאמען מברכת ה' אין ממלא זיין די שליחות פון "לשמש את קוני",

English translation 369

and doing so with completeness,

און טאן דאס בשלימות,

English translation 370

which is,

וואס דאס איז,

English translation 371

as the Rambam says82,

ווי דער רמב"ם זאגט 82,

English translation 372

when the body is healthy and whole etc.

בשעת דער גוף איז בריא ושלם וכו'

English translation 373

(because the body cannot serve the Most High properly when it is hungry or thirsty).

(ווארום דער גוף קען ניט דינען דעם אויבערשטן כראוי ווען ער איז רעב או צמא).

English translation 374

This adds even more to the writing and sealing for a good and sweet year, because "and Your people are all righteous"83,

וואס דאס איז נאך מער מוסיף אין דער כתיבה וחתימה טובה לשנה טובה ומתוקה ווארום "ועמך כולם צדיקים" 83,

English translation 375

and the Gemara84 says that there is a book of the righteous where they are inscribed immediately85 for a good life etc.

און די גמרא 84 זאגט אז עס איז פאראן א ספר של צדיקים וואס דארטן ווערט מען פארשריבן לאלתר 85 לחיים טובים וכו'.

English translation 376

And since "He declares His words to Jacob, His statutes and judgments to Israel...

און וויבאלד אז "מגיד דבריו ליעקב חוקיו ומשפטיו לישראל...

English translation 377

the Holy One, blessed be He...

הקב"ה...

English translation 378

what He does, He tells Israel to do"86,

מה שהוא עושה הוא אומר לישראל לעשות" 86,

English translation 379

and the Most High commanded Jews in His Torah to ascend in holiness87 –

און דער אויבערשטער האט אנגעזאגט אידן בתורתו להעלות בקודש 87 –

English translation 380

He Himself fulfills this matter,

איז ער מקיים דעם ענין אליין,

English translation 381

and adds,

און איז מוסיף,

English translation 382

both in quantity and in quality and in spirituality,

סיי בכמות סיי באיכות וברוחניות,

English translation 383

to all these good things in the revealed and manifest good that He gave at the writing and sealing for good on Rosh Hashanah,

אין די אלע דברים טובים בטוב הנראה והנגלה וואס ער האט געגעבן ביי דער כתיבה וחתימה טובה בר"ה,

English translation 384

and the addition is day by day,

און די הוספה איז מדי יום ביומו,

English translation 385

and in the revealed and manifest good below ten handbreadths,

ובטוב הנראה והנגלה למטה מעשרה טפחים,

English translation 386

which adds further to the service of the Ten Days of Repentance,

וואס דאס גיט צו נאכמער אין דער עבודה פון עשי"ת,

English translation 387

and the preparation for Yom Kippur,

און דער הכנה צו יו"כ,

English translation 388

once a year,

אחת בשנה,

English translation 389

together with once in place –

צוזאמען מיט אחת במקום –

English translation 390

the Holy of Holies,

קדש הקדשים,

English translation 391

and once in soul –

און אחת בנפש –

English translation 392

the singular one of the soul.

יחידה שבנפש.

English translation 393

From the completeness and unity in these three matters of world, year, and soul,

וואס פון דער שלימות ואחדות אין די ג' ענינים פון עולם שנה ונפש,

English translation 394

"upon which the three aspects are the foundation of the Sefer Yetzirah"

"אשר על ענין ג' בחינות אלו הוא יסוד של הספר יצירה"

English translation 395

(as emphasized in many places,

(כמודגש בכ"מ,

English translation 396

also by the Rebbe Maharash88) –

אויך ע"י דעם רבי'ן מהר"ש 88) –

English translation 397

there comes down into actuality the "world stands"89 and the "world endures"90,

קומט אראפ בפועל דער "העולם עומד" 89 און "העולם קיים" 90,

English translation 398

And one has the true peace,

און מ'האט דעם שלום אמיתי,

English translation 399

as peace can be during the time of exile,

ווי עס קען זיין שלום בזמן הגלות,

English translation 400

and especially in the last days of exile,

ובפרט אין די לעצטע טעג פון גלות,

English translation 401

in the time when "the nations will be clarified and refined"91 –

אין דעם זמן ווען "יתבררו ויתלבנו גו'" 91 –

English translation 402

nevertheless, the Almighty is all-powerful and brings about true and revealed peace.

איז אעפ"כ דער אויבערשטער א כל-יכול און איז ממשיך שלום אמיתי ובגלוי.

English translation 403

And all this is the immediate preparation for "And I will grant peace in the land"92,

און דאס אלץ ווערט די הכנה קרובה צו "ונתתי שלום בארץ" 92,

English translation 404

the peace in its perfection,

דעם שלום בשלימותו,

English translation 405

when the Holy Land will be in its perfection,

ווען ארץ הקודש וועט זיין בשלימותה,

English translation 406

and Jews will be in their perfection,

און אידן וועלן זיין בשלימותם,

English translation 407

and the Torah will be in its perfection –

און תורה וועט זיין בשלימותה –

English translation 408

then there will be the redemption in its perfection through our righteous Mashiach,

וואס דעמולט וועט זיין די גאולה בשלימותה ע"י משיח צדקנו,

English translation 409

of whom it is said "at the time when King Mashiach is revealed to Israel, he opens only with peace"93,

וואס "בשעה שמלך המשיח נגלה לישראל אין פותח אלא בשלום" 93,

English translation 410

like the Holy One, blessed be He, whose name is peace93.

אזוי ווי הקב"ה וואס שלום שמו 93.

English translation 411

And as every Jew concludes his prayers,

און ווי יעדער איד איז מסיים זיינע תפלות,

English translation 412

both on weekdays,

סיי בימות החול,

English translation 413

and even on the holy day,

ואפילו ביום הקדוש,

English translation 414

and all the more so on Rosh Hashanah, the Ten Days of Repentance, and on Shabbats and Festivals –

וכ"ש וק"ו בר"ה ובעשי"ת ובשבתות וימים טובים –

English translation 415

with the conclusion of all blessings,

מיטן סיום כל הברכות,

English translation 416

"Grant peace".

"שים שלום".

English translation 417

For "the Holy One, blessed be He, found no vessel that holds blessing for Israel except peace" –

וואס "לא מצא הקב"ה כלי מחזיק ברכה לישראל אלא השלום" –

English translation 418

as the Mishnah states at the conclusion of the six orders of the Mishnah –

ווי די משנה זאגט בסיום ששה סדרי משנה –

English translation 419

"as it is said94 'Hashem will give strength to His people, Hashem will bless His people with peace'",

"שנאמר 94 ה' עוז לעמו יתן ה' יברך את עמו בשלום",

English translation 420

from His full, open, holy, and ample hand95,

מידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה 95,

English translation 421

And then one holds the blessings of the Holy One, blessed be He, in all details and in all matters,

און דעמולט איז מען מחזיק ברכות הקב"ה בכל הפרטים ובכל הענינים,

English translation 422

and especially the inner, essential, and complete blessing –

ובפרט די ברכה הפנימית והעיקרית והשלימה –

English translation 423

the true and complete redemption through our righteous Mashiach.

הגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 424

It was spoken several times about what is written in Midrash Tanchuma96 and in Avos d'Rav Nosson97 and also in Tikkunei Zohar98,

מ'האט גערעדט כמה פעמים דאס וואס עס שטייט אין מדרש תנחומא 96 און אין אבות דר' נתן 97 און אויך אין תקו"ז 98,

English translation 425

the hidden part of the Torah –

נסתר דתורה –

English translation 426

[As one always emphasizes and begins with Midrash Tanchuma,

[ווי מ'איז אלעמאל מדגיש און מ'הויבט אן מיט מדרש תנחומא,

English translation 427

because we are in the last days of exile –

וויבאלד מ'האלט אין די לעצטע טעג פון גלות –

English translation 428

it has a connection to "Tanchuma" which is simply from the term "consolations",

האט עס א שייכות צו "תנחומא" וואס איז בפשטות מלשון "תנחומין",

English translation 429

for the true consolations will be at the redemption from this exile,

וואס די אמת'ע תנחומין וועלן זיין ביי דער גאולה פון דעם גלות,

English translation 430

at the double consolation,

ביי דער נחמה בכפליים,

English translation 431

when the verse "I will thank You, Hashem, for You were angry with me"99 will be fulfilled] –

ווען עס וועט מקויים ווערן דער "אודך הוי' כי אנפת בי" 99] –

English translation 432

That man is a "small world".

אז האדם הוא "עולם קטן".

English translation 433

And although this is a "borrowed name",

וואס הגם דאס איז א "שם המושאל",

English translation 434

but since it becomes a "borrowed name" in the Torah of truth,

וויבאלד אבער עס ווערט א "שם המושאל" אין תורת אמת,

English translation 435

it is understood,

איז מובן,

English translation 436

that the "borrowed name" subsequently becomes a "true name".

אז דער "שם המושאל" ווערט דערנאך א "שם אמת".

English translation 437

And as he enumerates in Adam Yashar Nosach,

און ווי ער רעכנט אויס אין אדר"נ,

English translation 438

that many parts that are in the land are also present in man,

אז כמה וכמה חלקים שבארץ זיינען אויך דא באדם,

English translation 439

and likewise the reverse –

ועד"ז להיפך –

English translation 440

parts in man that are found in the land.

חלקים באדם וואס מען געפינט בארץ.

English translation 441

For this is also the reason for what is written100 "Also the world He has set in their heart",

וואס דאס איז דאך אויך דער טעם אויף דעם וואס עס שטייט 100 "גם את העולם נתן בלבם",

English translation 442

as the Alter Rebbe explains in Likkutei Torah101

ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין לקו"ת 101

English translation 443

(also brought in a previous farbrengen102),

(געבראכט אויך אין א פריערדיקער התוועדות 102),

English translation 444

that this means,

אז דאס מיינט,

English translation 445

that all matters of the world are dependent on the heart of man –

אז אלע ענינים שבעולם זיינען תלוי בלבו של אדם –

English translation 446

that is,

ד.ה.,

English translation 447

that when a Jew conducts himself as he should,

אז בשעת א איד פירט זיך ווי עס דארף צו זיין,

English translation 448

not only does he become a master over that part of the world that is connected to him

איז ניט נאר וואס ער ווערט א בעה"ב אויף דעם חלק שבעולם וואס איז פארבונדן מיט אים

English translation 449

(and likewise regarding the court –

(ועד"ז ביי ב"ד –

English translation 450

with the part that is connected to the court103),

מיט דעם חלק וואס איז פארבונדן מיט ב"ד 103),

English translation 451

but he affects the entire world.

נאר ער טוט אויף אין דער גאנצער וועלט.

English translation 452

And this is also hinted at in the verse104 "Give ear, O heavens, and I will speak; and let the earth hear the words of my mouth" –

און דאס איז אויך מרומז אין דעם פסוק 104 "האזינו השמים ואדברה ותשמע הארץ אמרי פי" –

English translation 453

which means105

וואס דאס מיינט 105

English translation 454

(as explained in ethical works etc.),

(כמבואר בספרי מוסר וכו'),

English translation 455

that when a Jew

אז בשעת א איד

English translation 456

(every Jew)

(יעדער איד)

English translation 457

"speaks" and transmits the Torah of Moshe,

"רעדט" און גיט איבער תורת משה,

English translation 458

then "give ear, O heavens, and let the earth hear" –

איז האזינו השמים ותשמע הארץ –

English translation 459

the heavens and the earth listen to his words!

הערן זיך צו צו זיינע רייד די הימלען און די ערד!

English translation 460

And not only do they remain listening,

און ניט נאר וואס זיי בלייבן ביים הערן,

English translation 461

but they conduct themselves according to what they hear!

נאר זיי פירן זיך לויט דעם וואס זיי הערן!

English translation 462

And according to the simple interpretation,

וכפירוש הפשוט,

English translation 463

that the listening and hearing of the heavens and earth was as a "testimony"106,

אז די האזנה ושמיעה פון שמים וארץ איז געווען אלס "עדות" 106,

English translation 464

as it says earlier107 "I call heaven and earth to witness against them" –

ווי עס שטייט פריער 107 "ואעידה בם את השמים ואת הארץ" –

English translation 465

that the conduct of a Jew affects the heavens and earth:

אז די הנהגה פון א אידן איז פועל אויף די שמים וארץ:

English translation 466

they have no choice,

זיי האבן ניט קיין בחירה,

English translation 467

rather everything that comes from them

נאר אלץ וואס קומט פון זיי ארויס

English translation 468

(the fruit of the heavens and the fruit of the earth)

(פרי השמים ופרי הארץ)

English translation 469

is dependent on the choice of a Jew,

איז תלוי אין דער בחירה פון א אידן,

English translation 470

"and you shall choose life".

ובחרת בחיים.

English translation 471

Consequently, it is understood,

במילא איז מובן,

English translation 472

that when a Jew speaks and transmits the Torah of Moshe,

אז ווען א איד רעדט און גיט איבער תורת משה,

English translation 473

it affects the conduct of the heavens and earth.

פועל'ט עס אויף הנהגת שמים וארץ.

English translation 474

Regarding our matter:

בנוגע לעניננו:

English translation 475

Since we see that in the world in general there are these two matters,

וויבאלד מ'זעט אז אין וועלט בכללות זיינען דא די ביידע ענינים,

English translation 476

which are opposites,

וועלכע זיינען הפכים,

English translation 477

seemingly,

לכאורה,

English translation 478

"singular language" and "plural language",

"לשון יחיד" און "לשון רבים",

English translation 479

and in the same occurrence –

און אין דער זעלבער פאסירונג –

English translation 480

one must say,

מוז מען זאגן,

English translation 481

since man is a "small world",

וויבאלד אז דער מענטש איז אן "עולם קטן",

English translation 482

that this is reflected in the private life of every person. And especially among Jews,

אז דאס שפיגלט זיך אפ בחייו הפרטיים פון יעדן מענטשן. ובפרט ביי אידן,

English translation 483

"you are called man" after the manner of "earth to the upper one",

אתם קרויים אדם ע"ש אדמה לעליון,

English translation 484

it is certainly that there is this reflection both of the matter of the simple unity above,

איז דאך זיכער אז עס איז דא די אפשפיגלונג סיי פון דעם ענין פון אחדות הפשוטה שלמעלה,

English translation 485

and of the matter of "how great are Your works, Hashem",

און סיי פון דעם ענין פון "מה רבו מעשיך ה'",

English translation 486

and in the language of the Midrash108 "Just as the Holy One, blessed be He, creates worlds, so too your father

ובלשון המדרש 108 "מה הקב"ה בורא עולמות אף אביכם

English translation 487

(Yaakov)

(יעקב)

English translation 488

creates worlds"

בורא עולמות"

English translation 489

(with all the explanations that have been explained elsewhere,

(מיט די אלע פירושים וואס זיינען נתבאר געווארן בכ"מ,

English translation 490

and this is not the place to repeat them).

ואין כאן המקום לחזור עליהם).

English translation 491

One indeed sees,

זעט מען טאקע,

English translation 492

that in the private life of every person as an individual,

אז ביי יעדן מענטשן בחייו הפרטיים אלס יחיד,

English translation 493

one also finds both of the aforementioned matters in a prominent manner,

געפינט מען אויך די ביידע ענינים האמורים באופן בולט,

English translation 494

and in a manner of apparent contradiction.

ובאופן של סתירה לכאורה.

English translation 495

Where is this evident?

וואו איז דאס ניכר?

English translation 496

When it comes to a person's conduct with himself,

בשעת עס האנדלט זיך וועגן הנהגת האדם מיט זיך אליין,

English translation 497

there can be mixed into this many considerations, reasons, and causes why he should spare himself and be satisfied with little and with limitation, etc.,

קענען אין דעם זיין אריינגעמישט כמה וכמה סברות וטעמים וסיבות פארוואס ער זאל זיך זשאַלעווען און מסתפק זיין במועט ובצמצום וכו',

English translation 498

which shows that in this, the entire person is not expressed;

וואס דאס ווייזט אז אין דעם גיט זיך ניט ארויס דער גאנצער מענטש;

English translation 499

but when it comes to children,

ווען עס קומט אבער צו קינדער,

English translation 500

one simply sees in every person

זעט מען בפשטות ביי יעדן מענטשן

English translation 501

(who is worthy of the title "person")

(וואס איז ראוי צום תואר מענטש)

English translation 502

that he wants the best for his children,

אז ער וויל פאר זיינע קינדער דאס בעסטע,

English translation 503

and does not spare any trouble for his children,

און זשאלעוועט ניט פאר זיינע קינדער קיינע טירחות,

English translation 504

even to the point of mesirus nefesh.

ביז צו מס"נ.

English translation 505

And this is not only regarding matters that are impossible without it,

און דאס איז ניט נאר בנוגע די ענינים וואס אי אפשר בלאו הכי,

English translation 506

matters that are necessary for the child,

ענינים המוכרחים פארן קינד,

English translation 507

but this is also so regarding the ultimate perfection for the child,

נאר דאס איז אזוי אויך בנוגע צו תכלית השלימות פארן קינד,

English translation 508

both in physicality and in spirituality.

סיי בגשמיות סיי ברוחניות.

English translation 509

From this it is understood,

וואס דערפון איז מובן,

English translation 510

that in a person's relationship to his children,

אז אין דער באציאונג פון א מענטש צו זיינע קינדער,

English translation 511

the essence of the person is expressed.

גיט זיך ארויס די עצמיות פונעם מענטשן.

English translation 512

And one sees,

און דאס זעט מען,

English translation 513

that in the education of a child, it is evident how one implants in him two opposites:

אז אין דעם חינוך פון א קינד איז ניכר ווי מען פלאנצט אין אים איין די שני הפכים:

English translation 514

On one hand, the matter of education is connected with a movement of "lo sehaleif" (it shall not be exchanged),

פון איין זייט איז דער ענין החינוך פארבונדן מיט א תנועה פון "לא תהי' מוחלפת",

English translation 515

unity and strength;

אחדות ותוקף;

English translation 516

and on the other hand,

און לאידך גיסא,

English translation 517

the manner of education is in a direction of "shinui" (change) and "ma'alin bakodesh" (ascending in holiness).

איז דער אופן החינוך אין א ריכטונג פון "שינוי" און "מעלין בקודש".

English translation 518

And in more detail:

ובפרטיות יותר:

English translation 519

First of all, one gives the child foundations in which no change is possible:

צום אלעם ערשטן גיט מען דעם קינד די יסודות וואס אין זיי איז ניט שייך קיין שינוי:

English translation 520

In whatever time or place he may be –

אין וואס פאר א זמן אדער מקום ער זאל נאר זיין –

English translation 521

one gives him foundations in his life,

גיט מען אים יסודות בחייו,

English translation 522

the matter of justice and uprightness,

ענין הצדק והיושר,

English translation 523

and regarding Jews –

און בנוגע צו אידן –

English translation 524

the faith in the One God and in His Torah and His commandments,

די אמונה באלקים אחד ובתורתו ובמצוותיו,

English translation 525

the faith in the Thirteen Principles,

די אמונה אין די י"ג עיקרים,

English translation 526

in a manner that "this Torah shall not be exchanged" 108.

אין אן אופן אז "זאת התורה לא תהי' מוחלפת" *108.

English translation 527

And one implants it in the child in a manner of mesirus nefesh,

און מען פלאנצט עס איין אין דעם קינד אין אן אופן פון מס"נ,

English translation 528

that he must give up his life for the Torah,

אז ער דארף זיך מוסר נפש זיין אויף תורה,

English translation 529

because it is "our life and the length of our days" 109,

ווייל היא "חיינו ואורך ימינו" 109,

English translation 530

and there is nothing that can override his life! Consequently he understands,

און ס'איז ניטא קיין שום זאך וואס זאל מכריע זיין זיין חיים! במילא פארשטייט ער,

English translation 531

that although he indeed wants other things and has desires and wishes, etc.,

אז הגם ער וויל טאקע אנדערע זאכן און האט תאוות ורצונות וכו',

English translation 532

nevertheless, first and foremost comes his life.

איז אבער לכל לראש קומען חייו.

English translation 533

These foundations that one gives the child are solid foundations,

וואס די יסודות וואס מען גיט דעם קינד זיינען יסודות מוצקים,

English translation 534

firm foundations,

פעסטע יסודות,

English translation 535

from which one may not budge. And one does this both at the beginning of the period of education and at the end of the period of education, etc.

וואס פון זיי טאר מען זיך ניט רירן. און מען טוט עס סיי בהתחלת תקופת החינוך און סיי בסוף תקופת החינוך וכו'.

English translation 536

The point of this direction in education is –

וואס די נקודה פון דער ריכטונג אין חינוך איז –

English translation 537

that there is a matter in which there can in no way be any change,

אז עס איז דא אן ענין אין וועלכן עס קען בשום אופן ניט זיין קיין שינוי,

English translation 538

regardless of one's own desires or one's own benefits that could come about through a change.

ניט קוקנדיק אויף אייגענע תאוות אדער אייגענע תועליות וואס קענען ארויסקומען דורך א שינוי.

English translation 539

Along with this, there is in the matter of education an opposite matter:

ביחד עם זה איז פאראן אין ענין החינוך אן ענין הפכי:

English translation 540

During education, one constantly tells the child,

בשעת החינוך האלט מען אין איין זאגן דעם קינד,

English translation 541

that he must constantly grow!

אז ער דארף אין איין וואקסן!

English translation 542

And if he wants a proof for the matter –

און אויב ער וויל א ראי' לדבר –

English translation 543

one brings him a proof from the fact that his body grows,

ברענגט מען אים א ראי' דערפון וואס זיין גוף וואקסט,

English translation 544

from which it is a proof a fortiori that his inner content,

וואס דערפון איז א ראי' מיט א ק"ו אז זיין תוכן פנימי,

English translation 545

his character traits and intellect,

זיינע מדות און שכל,

English translation 546

must also grow.

דארפן אויך וואקסן.

English translation 547

Heaven forbid to allow the child that his education should stop!

ח"ו דערלאזן דעם קינד אז זיין חינוך זאל זיך אפשטעלן!

English translation 548

Even when one sees that his education stops on a day when he has reached his perfection – still,

אפילו ווען מ'זעט אז זיין חינוך שטעלט זיך אפ אין א טאג ווען ער האט דערגרייכט זיין שלימות – איז,

English translation 549

when the next day comes, one tells him that he must continue going to school,

אז עס קומט דער טאג שלמחרתו זאגט מען אים אז ער דארף ווייטער גיין אין בית הספר,

English translation 550

continue sitting and learning.

זיך ווייטער זעצן לערנען.

English translation 551

And one tells him:

און מען זאגט אים:

English translation 552

Even though you remember everything you have learned until now –

אע"פ וואס דו געדענקסט אלץ וואס דו האסט געלערנט ביז איצטער –

English translation 553

nevertheless, you are a living person,

ביסטו דאך אבער א לעבעדיקער מענטש,

English translation 554

therefore you must learn more and grow more!

במילא דארפסטו לערנען מערער און וואקסן מערער!

English translation 555

And although one has once influenced him that he should go to school the next day,

און הגם מ'האט אויף אים איינמאל גע'פועל'ט ער זאל אויף מארגן ווייטער גיין אין בית הספר,

English translation 556

one does not stand in one place,

שטייט מען ניט אויף איין אָרט,

English translation 557

rather one continues in the matter and repeats it day by day.

נאר מ'איז ממשיך בדבר און מ'חזר'ט עס איבער מדי יום ביומו.

English translation 558

And as one sees the simple conduct even among simple people,

און ווי מ'זעט די הנהגה פשוטה אפילו ביי אנשים פשוטים,

English translation 559

that every day when the child comes from school and the like,

אז יעדן טאג ווען דאס קינד קומט צוגיין פון בית הספר וכיו"ב,

English translation 560

one immediately asks him:

פרעגט מען אים גלייך:

English translation 561

What did you learn today?

וואס האסטו היינט געלערנט

English translation 562

[And in the well-known expression –

[ובלשון הידוע –

English translation 563

what is stated by the Tannaim 110 and Amoraim 111 –

וואס שטייט ביי תנאים 110 ואמוראים 111 –

English translation 564

"What novelty was there for you in the study hall today?"],

"מה חידוש הי' לכם בבית המדרש היום"],

English translation 565

and one demands from the child that every day he must be changed,

און מ'מאנט פון דעם קינד אז יעדן טאג מוז ער נשתנה ווערן,

English translation 566

and one tests him and gives him prizes

און מ'איז אים בוחן און מ'גיט אים פרסים

English translation 567

(if he knows)

(אויב ער ווייסט)

English translation 568

or shows him an angry face, etc.

אדער מ'ווייזט אים פנים זועפות וכו'

English translation 569

(if he does not fulfill it).

(אויב ער איז עס ניט ממלא).

English translation 570

And the manner of education

און דער אופן החינוך

English translation 571

(if this is only an education that is proper to its name)

(אויב דאס איז נאר א חינוך הראוי לשמו)

English translation 572

continues throughout all the days of a person's life,

איז נמשך במשך כל ימי חיי האדם,

English translation 573

in the language of the verse112 "Train a youth according to his way, even when he grows old he will not depart from it,"

בלשון הכתוב 112 "חנוך לנער על פי דרכו גם כי יזקין לא יסור ממנה",

English translation 574

meaning that even when he becomes an "elder who has acquired wisdom"113

ד.ה. אז אפילו ווען ער ווערט א "זקן שקנה חכמה" 113

English translation 575

[as explained in the books114 the precision of the term "has acquired,"

[וכמבואר בספרים 114 דער דיוק הלשון "שקנה",

English translation 576

that he becomes a complete master of the wisdom;

אז ער ווערט א פולשטענדיקער בעה"ב אויף דער חכמה;

English translation 577

it is not a matter of partnership or a temporary loan,

ס'איז ניט א זאך שבשותפות אדער בהלואה לפי שעה,

English translation 578

but it is his "acquisition")

נאר דאס איז זיינער א "קנין")

English translation 579

then also "he will not depart from it,"

איז אויך דעמולט "לא יסור ממנה",

English translation 580

and he stands in a movement of "adding"115,

און ער שטייט אין א תנועה פון "לאפשא לה" 115,

English translation 581

to increase in his study each and every day and each and every moment.

צו מוסיף זיין בלימודו בכל יום ויום ובכל רגע ורגע.

English translation 582

The two movements mentioned –

די צוויי תנועות האמורות –

English translation 583

are two opposite movements in the human soul116:

זיינען צוויי הפכיות'דיקע תנועות בנפש האדם 116:

English translation 584

As we see in the human soul,

ווי מ'זעט בנפש האדם,

English translation 585

that there is a person who is mainly agitated in innovating;

אז ס'איז דא א מענטש וואס קאכט זיך בעיקר אין מחדש זיין;

English translation 586

consequently,

במילא,

English translation 587

if he has a reasoning from yesterday –

אז ער האט א סברא פון נעכטן –

English translation 588

immediately a question falls upon that reasoning:

פאלט אים גלייך איין א קשיא אויף דער סברא:

English translation 589

perhaps it is not sustainable,

אפשר איז דאס ניט אויסגעהאלטן,

English translation 590

and perhaps it can be changed. And in general –

און אפשר קאן מען דאס משנה זיין. און בכלל –

English translation 591

what kind of order is it to hold onto yesterday's reasoning,

וואס פאר א סדר איז עס צו האלטן זיך מיט דער נעכטיקער סברא,

English translation 592

one must be a "spring that grows ever stronger"117!

מען דארף זיין א "מעין המתגבר" 117!

English translation 593

And this is not only something that occurs with him at specific times,

און דאס איז ניט נאר א זאך וואס טרעפט ביי אים בזמנים מסויימים,

English translation 594

once a month when he is in high spirits and the like –

איין מאל א חודש ווען ער איז אויפגעלייגט וכיו"ב –

English translation 595

but by nature he is a "spring that grows ever stronger,"

נאר בטבע איז ער א "מעין המתגבר",

English translation 596

like a "spring" in its simple sense,

אזוי ווי א "מעין" כפשוטו,

English translation 597

which grows stronger moment by moment. Because this is a trait in the human soul –

וואס איז זיך מתגבר מדי רגע ברגע. ווייל דאס איז א תכונה בנפש האדם –

English translation 598

whose sense or point is –

וואס איר חוש אדער איר נקודה איז –

English translation 599

that it desires to innovate matters,

אז זי וויל מחדש זיין ענינים,

English translation 600

and seeks in every thing something new,

און זוכט אין יעדער זאך א נייעס,

English translation 601

to reveal from concealment to revelation or to innovate from its very foundation.

צו מגלה זיין מן ההעלם אל הגילוי אדער מחדש זיין מעיקרו.

English translation 602

But there is an opposite trait in the human soul –

עס איז אבער דא א תכונה הפכית בנפש האדם –

English translation 603

to preserve what he knows,

צו פארפעסטיקן דאס וואס ער ווייסט,

English translation 604

and in the language of the Mishnah118 –

ובלשון המשנה 118 –

English translation 605

"a plastered cistern that does not lose a drop."

"בור סוד שאינו מאבד טיפה".

English translation 606

Based on what was said above,

על פי האמור לעיל,

English translation 607

regarding the two traits of "a spring that grows ever stronger" and "a plastered cistern that does not lose a drop,"

וועגן די צוויי תכונות פון "מעין המתגבר" און "בור סוד שאינו מאבד טיפה",

English translation 608

we can explain another matter:

יש לבאר נאך אן ענין:

English translation 609

At the time when the Jews were going into exile,

בשעת אידן זיינען געגאנגען אין גלות,

English translation 610

when then began the situation of "there will be119 no rest for the sole of your foot"120,

וואס דעמולט האט זיך אנגעהויבן דער מצב ווען "לא 119 יהי' מנוח לכף רגליך" 120,

English translation 611

as is known121 that because one goes into exile there is a lack of proper concentration in matters of wisdom –

כידוע 121 אז וויבאלד מ'גייט אין גלות פעלט אין התרכזות כדרוש אין עניני חכמה –

English translation 612

then the receiver of the Torah of that generation –

איז דעמולט דער מקבל התורה פון יענעם דור –

English translation 613

Rabban Yochanan ben Zakkai –

ר' יוחנן בן זכאי –

English translation 614

had to prepare the transition

האט געדארפט צוגרייטן דעם מעבר

English translation 615

(passage)

(איבערגאנג)

English translation 616

from Yerushalayim to Yavneh

פון ירושלים קיין יבנה

English translation 617

(and as is known122 that they carried him from Yerushalayim etc. with a whole story) –

(וכידוע 122 אז מען האט אים אריבערגעטראגן פון ירושלים וכו' מיט א גאנצן סיפור) –

English translation 618

The Mishnah relates123

דערציילט די משנה 123

English translation 619

(every story in the Mishnah that is in concise language contains much content) –

(וואס יעדער סיפור אין משנה וואס איז בלשון קצרה האט אין זיך א סך תוכן) –

English translation 620

that he

אז ער

English translation 621

(Rabban Yochanan ben Zakkai)

(ריב"ז)

English translation 622

divided his students into several types,

האט פאנאנדערגעטיילט זיינע תלמידים אין כמה סוגים,

English translation 623

and revealed,

און האט מגלה געווען,

English translation 624

that even though one is going into exile

אז אע"פ וואס מען גייט אין גלות

English translation 625

(or because of the very fact that one is going into exile)

(אדער מצד דעם גופא וואס מען גייט אין גלות)

English translation 626

one must know that there must be a type of student whose essence is "a plastered cistern that does not lose a drop" and students whose essence is "like a spring that grows ever stronger."

דארף מען וויסן אז עס דארף זיין א סוג תלמידים וואס ענינם איז "בור סוד שאינו מאבד טיפה" און תלמידים וואס ענינם איז "כמעין המתגבר".

English translation 627

In the time when the Holy Temple existed, there was no need to warn about this;

בזמן שביהמ"ק הי' קיים האט מען עס ניט געדארפט באווארענען;

English translation 628

there was the Holy Temple with the Chamber of Hewn Stone,

ס'איז געווען דער ביהמ"ק מיט די לשכת הגזית,

English translation 629

and there was rest and tranquility.

און ס'איז געווען דער מנוח ומרגוע.

English translation 630

But when the time of Rabban Yochanan ben Zakkai came –

ווען ס'איז אבער געקומען די צייט פון ריב"ז –

English translation 631

the time of preparation for the transition from the state and condition in the study of Torah and

די צייט פון צוגרייטונג צום אריבערגיין פון דעם מעמד ומצב אין לימוד התורה און

English translation 632

(because study is great for it leads to action124)

(וויבאלד אז גדול לימוד שמביא לידי מעשה 124)

English translation 633

in the fulfillment of the commandments and "all your deeds should be for the sake of Heaven"125 and "in all your ways know Him"126 –

אין קיום המצות און "כל מעשיך יהיו לשם שמים" 125 און "בכל דרכיך דעהו" 126 –

English translation 634

to a new state and condition,

אין א נייעם מעמד ומצב,

English translation 635

Then "Rabban Yochanan ben Zakkai had five students" –

דעמולט איז "חמשה תלמידים היו לו לריב"ז" –

English translation 636

and among them was the one who is "a plastered cistern that does not lose a drop" and the one who is "like a spring that grows ever stronger."

און צווישן זיי איז געווען דער וואס איז א "בור סוד שאינו מאבד טיפה" און דער וואס איז "כמעין המתגבר".

English translation 637

It is a simple matter that also the student of Rabban Yochanan ben Zakkai who was "a plastered cistern that does not lose a drop" undoubtedly also innovated many matters –

ס'איז א דבר הפשוט אז אויך דער תלמיד פון ריב"ז וואס איז געווען א "בור סוד שאינו מאבד טיפה" האט בלי שום ספק אויך מחדש געווען כו"כ ענינים –

English translation 638

he was after all a student of Rabban Yochanan ben Zakkai!

ער איז דאך געווען ריב"ז'ס א תלמיד!

English translation 639

And especially since here we are speaking about Rabbi Eliezer ben Hurkanus,

ובפרט אז דא רעדט זיך וועגן ר' אליעזר בן הורקנוס,

English translation 640

Rabbi Eliezer the Great,

ר' אליעזר הגדול,

English translation 641

who although "he never said a thing that he did not hear from his teacher"127,

וואס הגם אז "לא אמר דבר שלא שמע מפי רבו" 127,

English translation 642

this is only regarding "said,"

איז דאס נאר בנוגע צו "אמר",

English translation 643

regarding a ruling,

צו א פסק דין,

English translation 644

a definitive statement;

אמירה פסוקה;

English translation 645

but it is certain that he innovated matters,

אבער ס'איז א זיכערע זאך אז ער האט מחדש געווען ענינים,

English translation 646

and especially according to what is related about his greatness in Pirkei d'Rabbi Eliezer at its beginning.

ובפרט לפי המסופר וועגן גדלותו אין פרקי דרבי אליעזר בתחלתו.

English translation 647

Similarly regarding Rabbi Elazar ben Arach,

עד"ז בנוגע צו ר' אלעזר בן ערך,

English translation 648

who was "like a spring that grows ever stronger,"

וואס איז געווען "כמעין המתגבר",

English translation 649

he certainly was also "a plastered cistern etc."

איז ער זיכער געווען אויך א "בור סוד וכו'".

English translation 650

Why, when one calls him "Rebbe"

ווארום וויבאלד אז מ'רופט אים "רבי"

English translation 651

(with a yud,

(מיט א יו"ד,

English translation 652

not "Rav")

ניט "רב")

English translation 653

it is a proof that he had semichah for ruling etc.128,

איז א ראי' אז ער האט געהאט סמיכות אויף הוראה וכו' 128,

English translation 654

because to receive semichah one must have simple "knowledge". Even nowadays,

וואס כדי צו קריגן סמיכה דארף מען האבן פשוט "ידיעה". אפילו איצטער,

English translation 655

when one receives semichah,

ווען מ'באקומט סמיכה,

English translation 656

one must have knowledge;

דארף מען האבן ידיעה;

English translation 657

all the more so by the RIB"Z,

עאכו"כ בא ריב"ז,

English translation 658

it cannot be that he received semichah if he had no knowledge in a manner of "a cistern that does not lose a drop".

קען ניט זיין אז ער האט באקומען סמיכה אויב ער האט ניט קיין ידיעות אין אן אופן פון "בור סוד כו'".

English translation 659

But nevertheless his main essence was –

אבער אעפ"כ איז עיקר ענינו געווען –

English translation 660

"like a spring that surges forth",

"כמעין המתגבר",

English translation 661

which is why it could happen to him that "I'akar Talmudai –

וואס דערפאר האט בא אים געקענט פאסירן אז "איעקר תלמודי' –

English translation 662

his Talmud was uprooted and he forgot it"

נעקר תלמודו ושכחו"

English translation 663

(as the Gemara says in Shabbos129)

(ווי די גמרא זאגט אין שבת 129)

English translation 664

until instead of "HaChodesh HaZeh Lachem"130 he said "HaCharesh Hayah Libam".

ביז אז אנשטאט "החודש הזה לכם" 130 האט ער געזאגט "החרש הי' לבם".

English translation 665

Regarding our matter,

בנוגע לעניננו,

English translation 666

we see,

זעט מען,

English translation 667

that also in the matter of education there are these two movements of "a cistern that does not lose a drop" and "like a spring that surges forth":

אז אויך אין ענין החינוך זיינען דא די ביידע תנועות פון "בור סוד כו'" און "כמעין המתגבר":

English translation 668

On one hand, one emphasizes to the child and implants in him the feeling that "this Torah shall not be exchanged" and "you shall not add...

פון איין זייט איז מען מדגיש באם קינד און מ'פלאנצט אין אים איין דעם געפיל אז "זאת התורה לא תהי' מוחלפת" און "לא תוסיפו...

English translation 669

and you shall not diminish"131;

ולא תגרעו" 131;

English translation 670

and together with this, a main point in education is that one should implant in the same child that he must constantly change himself and constantly grow.

וביחד עם זה איז אן עיקר אין חינוך אז מ'זאל איינפלאנצן אין דעם זעלבן קינד אז ער דארף האלטן אין איין בייטן זיך און אין איין וואקסן.

English translation 671

This132 also has a special connection to the present year which is a leap year:

דאס 132 האט אויך א שייכות מיוחדת צו היינטיקן יאר וואס איז א שנת העיבור:

English translation 672

The concept of a leap year is,

דער ענין פון א שנת העיבור איז,

English translation 673

to reconcile the course of the sun with the course of the moon133. Because Israel counts by the moon134,

צו אויסגלייכן דעם מהלך השמש מיטן מהלך הירח 133. וויבאלד אז ישראל מונין ללבנה 134,

English translation 674

and on the other hand the festivals,

ולאידך זיינען די מועדים,

English translation 675

the Festival of Spring and the Festival of Harvest,

חג האביב וחג האסיף,

English translation 676

are connected with the seasons of the year which are measured according to the course of the sun,

פארבונדן מיט תקופות השנה וועלכע ווערן געמאסטן לויט מהלך השמש,

English translation 677

therefore,

דעריבער,

English translation 678

when the excess of the solar year over the lunar year accumulates to the value of about a month of days,

ווען דער יתרון פון שנת החמה אויף שנת הלבנה קלייבט זיך אן צו אן ערך פון א חודש ימים,

English translation 679

they intercalate the year to reconcile the course of the moon and the course of the sun.

איז מען מעבר דעם יאר כדי אויסגלייכן מהלך הלבנה ומהלך החמה.

English translation 680

What is the difference between the sun and the moon? Both were created "to give light upon the earth"135,

וואס איז דער אונטערשייד צווישן חמה ולבנה? ביידע זיינען באשאפן געווארן "להאיר על הארץ" 135,

English translation 681

only there is a difference in the manner in which they give light upon the earth:

נאר עס איז פאראן א חילוק אין דעם אופן ווי זיי זיינען מאיר על הארץ:

English translation 682

The136 manner in which the sun gives light –

דער 136 אופן ווי די שמש איז מאיר –

English translation 683

is without any changes

איז אָן קיינע שינויים

English translation 684

(in giving light)

(בלהאיר)

English translation 685

from day to day:

מיום ליום:

English translation 686

The same sun gives light on the first day and on the seventh day and on the fifteenth of the month.

די זעלבע חמה איז מאיר ביום ראשון וביום שביעי ובט"ו לחודש.

English translation 687

But by the moon it is the opposite:

משא"כ ביי לבנה איז להיפך:

English translation 688

Every day the

יעדן טאג איז די

English translation 689

(light)

(אור)

English translation 690

moon changes

לבנה משתנה

English translation 691

(in giving light),

(בלהאיר),

English translation 692

and there are no two days in which the "giving light upon the earth" of the moon is the same.

און ס'זיינען ניטא קיין צוויי טעג אין וועלכע דער "להאיר על הארץ" פון דער לבנה איז דער זעלבער.

English translation 693

And as is related in the reason for the matter in several of our Sages, may their memory be for a blessing137,

וכמסופר בטעם הדבר אין כמה מארז"ל 137,

English translation 694

that initially it was "And G-d made the two great luminaries" –

אז בתחילה איז געווען "ויעש אלקים את שני המאורות הגדולים" –

English translation 695

"they were created equal"138,

"שוים נבראו" 138,

English translation 696

meaning that the moon was like the sun,

ד.ה. אז לבנה איז געווען אזוי ווי חמה,

English translation 697

but afterwards,

נאר דערנאך,

English translation 698

because the moon said a certain matter,

וויבאלד אז די לבנה האט געזאגט א געוויסן ענין,

English translation 699

it was "I diminished the moon"139,

איז געווען "מיעטתי את הירח" 139,

English translation 700

so that from then on the moon has no light of its own,

אז פון דעמולט האט די לבנה ניט קיין אייגענעם אור,

English translation 701

"the moon has no light of itself at all"140,

"סיהרא לית לה נהורא מגרמא כלום" 140,

English translation 702

and it receives all its light from the sun. Therefore,

און זיי קריגט איר גאנצן אור מן השמש. איז דעריבער,

English translation 703

since all the light of the moon is a reflection of the light of the sun,

וויבאלד דער גאנצער אור הלבנה איז אן אפשפיגלונג פון אור החמה,

English translation 704

it depends on the position and state of the sun relative to the moon relative to the earth. And since both the sun and the moon are constantly in a state of revolution,

איז עס תלוי אין מעמד ומצב החמה ביחס ללבנה ביחס לארץ. און וויבאלד אז סיי די חמה סיי די לבנה זיינען שטענדיק במצב פון סיבוב,

English translation 705

they keep turning,

זיי האלטן זיך אין איין דרייען,

English translation 706

the position of the moon relative to the sun changes,

איז דער מצב הלבנה ביחס לחמה זיך משתנה,

English translation 707

and consequently there cannot be two moments when the light of the moon is the same.

ובמילא קענען ניט זיין קיין צוויי רגעים ווען דער אור הלבנה איז דער זעלבער.

English translation 708

What emerges from this also in the service of man,

וואס דערפון קומט ארויס אויך אין עבודת האדם,

English translation 709

"Also the world He placed in their heart",

"גם את העולם נתן בלבם",

English translation 710

that also in man,

אז אויך באדם,

English translation 711

in the life of man,

בחיי האדם,

English translation 712

one finds these two movements of "sun" and "moon":

געפינט מען די ביידע תנועות פון "חמה" און "לבנה":

English translation 713

There are matters in which he is without any changes,

עס זיינען דא ענינים אין וועלכע ער איז אָן קיינע שינויים,

English translation 714

and there are matters in which there are changes,

און ס'זיינען דא ענינים אין וועלכע עס זיינען דא שינויים,

English translation 715

like the light of the moon. And the power for the service in those matters of change comes from the service in matters without change,

אזוי ווי אור הלבנה. וואס דער כח אויף דער עבודה אין די ענינים של שינויים האט מען פון דער עבודה שבלי שינויים,

English translation 716

similar to how the moon receives its light from the sun.

ע"ד ווי די לבנה איז מקבל אורה מן החמה.

English translation 717

And as above,

וכנ"ל,

English translation 718

as we see it in the matter of education,

ווי מ'זעט עס אין ענין החינוך,

English translation 719

which brings out the essence of man.

וואס גיט ארויס דעם עיקר האדם.

English translation 720

The same thing is found also in the study of Torah:

די זעלבע זאך געפינט מען אויך אין לימוד התורה:

English translation 721

The study of Torah must be in a manner of "to press into it",

לימוד התורה דארף זיין אין אן אופן פון "לאפשא לה",

English translation 722

which is in a manner of changes,

וואס דאס איז אין אן אופן פון שינויים,

English translation 723

as one sees simply,

ווי מ'זעט בפשטות,

English translation 724

that in order to innovate a new intellect,

אז כדי צו מחדש זיין א שכל חדש,

English translation 725

a new logical reasoning in Torah,

א סברא חדשה בתורה,

English translation 726

one must negate the first logical reasoning,

דארף מען אפפרעגן די סברא ראשונה,

English translation 727

with a "question" or "and it is contradicted" and the like,

מיט א "קושיא" אדער "ורמינהו" וכיו"ב,

English translation 728

until the first logical reasoning becomes completely nullified;

ביז אז די סברא ראשונה ווערט נתבטל לגמרי;

English translation 729

and then he builds a new and superior intellect.

און דעמולט בויט ער אויף א שכל חדש ונעלה יותר.

English translation 730

When one wants to arrive at a second rationale that is approximately the first rationale,

בשעת מ'וויל צוקומען צו א סברא שני' וואס איז בערך די סברא ראשונה,

English translation 731

then one can build it step upon step;

דעמולט קען מען דאס בויען שלב על גבי שלב;

English translation 732

But when one wants to do the "lafsha lah",

בשעת אבער מען וויל טאן דעם "לאפשא לה",

English translation 733

a novelty and addition

א חידוש והוספה

English translation 734

(disproportionate),

(שלא בערך),

English translation 735

it comes specifically through nullification of the previous rationale141,

קומט עס דוקא דורך ביטול הסברא הקודמת 141,

English translation 736

and as the well-known expression in the Gemara "ela amar etc.".

וכלשון הידוע בגמרא "אלא אמר כו'".

English translation 737

This is analogous to the light of the moon,

וואס דאס איז בדוגמת אור הלבנה,

English translation 738

which is renewed etc. after it is completely darkened.

וועלכער ווערט נתחדש וכו' נאך דעם וואס ער איז נחשך לגמרי.

English translation 739

However, there are matters in the study of Torah in which there cannot be any changes,

ס'זיינען אבער דא ענינים אין לימוד התורה וואס אין זיי קאנען ניט זיין קיינע שינויים,

English translation 740

which are the "general principles of study",

וואס דאס זיינען די "כללי הלימוד",

English translation 741

and in the language of the Rambam in the Moreh Nevuchim, the "primary intelligibles",

ובלשון הרמב"ם במו"נ די "מושכלות ראשונות",

English translation 742

upon which every intellect is built –

וואס אויף זיי איז געבויט יעדער שכל –

English translation 743

which is in a manner of "lo tehei muchlefet",

וואס דאס איז אין אן אופן פון "לא תהי' מוחלפת",

English translation 744

like the light of the sun.

ע"ד ווי אור השמש.

English translation 745

And here too one sees the concept of how the matters of the light of the moon receive from the light of the sun:

און אויך דא זעט מען דעם ענין ווי די ענינים פון אור הלבנה זיינען מקבל פון אור השמש:

English translation 746

In order for a sage worthy of his name to innovate matters,

כדי א חכם הראוי לשמו זאל מחדש זיין ענינים,

English translation 747

specifically through a question etc.,

טאקע ע"י קושיא וכו',

English translation 748

it must be built upon the aforementioned general principles of wisdom:

מוז עס זיין געבויט אויף כללי החכמה הנ"ל:

English translation 749

On the foundation of this primary intelligible one can ask a question from another place and a contradiction from it and within it,

על יסוד פון דעם מושכל ראשון קען מען פרעגן א קושיא ממקום אחר און א סתירה מיני' ובי',

English translation 750

which then is in a manner of "oker harim" until "tochnanam zeh bazeh"142 in rationale143,

וואס דעמולט ווערט עס אין אן אופן פון "עוקר הרים" ביז אז "טוחנן זה בזה" 142 בסברא 143,

English translation 751

so that they are ground up and cease to exist as a mountain,

אז זיי ווערן צוריבן און ווערן אויס מציאות של הר,

English translation 752

because he asks them away,

ווארום ער פרעגט זיי אָפ,

English translation 753

and he takes the "sand" from the ground up "mountain" and builds a new "mountain".

און ער נעמט דעם "חול" פון דעם צעריבענעם "הר" און בויט אויף א נייעם "הר".

English translation 754

The explanation of all this in more detail:

הביאור בכל זה בפרטיות יותר:

English translation 755

It has already been spoken several times regarding the teaching of the Baal Shem Tov144,

שוין גערעדט כמה פעמים וועגן תורת הבעש"ט 144,

English translation 756

that every matter that a person sees or hears is a lesson in his service to his Creator.

אז יעדער ענין וואס א איך זעט אדער הערט איז א הוראה בעבודתו לקונו.

English translation 757

This is understood simply,

וואס דאס איז פארשטאנדיק בפשטות,

English translation 758

taking into consideration that every Jew was created "to serve his Creator",

נעמענדיק אין באטראכט אז יעדער איד איז באשאפן געווארן "לשמש את קונו",

English translation 759

and moreover –

און נאכמער –

English translation 760

"I was not created except to serve my Creator",

"אני לא נבראתי אלא לשמש את קוני",

English translation 761

it is understood,

איז מובן,

English translation 762

that since every moment of his existence is in order "to serve his Creator",

אז וויבאלד יעדער רגע פון זיין מציאות איז כדי "לשמש את קונו",

English translation 763

then when a moment comes and he hears a new report and sees a new sight –

איז בשעת עס קומט צו א רגע און ער דערהערט א נייע שמועה און זעט א נייעם מראה –

English translation 764

this is certainly through Divine Providence,

איז דאך דאס זיכער בהשגחה פרטית,

English translation 765

so that through it he should fulfill the purpose of his creation –

כדי ער זאל דערמיט אויספירן תכלית כוונת בריאתו –

English translation 766

to serve his Creator.

לשמש את קונו.

English translation 767

However, a question arises regarding such a matter as the intercalation of years,

עס ווערט אבער א שאלה בנוגע אזא ענין ווי עיבור השנים,

English translation 768

which is not merely a thing that one sees or hears –

וואס איז ניט סתם א זאך וואס מען זעט אדער מען הערט –

English translation 769

rather, it determines all the festivals of the year,

נאר דאס איז קובע אלע מועדי השנה,

English translation 770

by equalizing the solar year with the lunar year

דורך אויסגלייכן שנת החמה מיט שנת הלבנה

English translation 771

(as above),

(כנ"ל),

English translation 772

and is an essential matter in the life of a Jew,

און איז אן ענין עיקרי אין חיי היהודי,

English translation 773

and in the life of Torah and mitzvos,

און אין לעבן פון תומ"צ,

English translation 774

and especially according to what the Rambam145 brings that it is called "sod ha'ibur"146,

ובפרט לויט ווי דער רמב"ם 145 ברענגט אז עס ווערט אנגערופן "סוד העיבור" 146,

English translation 775

and explains,

און איז מסביר,

English translation 776

that "the ways of this calculation became known to some of the sages,

אז "נודעו למקצת חכמים דרכי חשבון זה,

English translation 777

and we have further traditions regarding these fundamentals from the mouths of sages and proofs that were not written down",

ועוד יש לנו בעיקרים אלו קבלות מפי חכמים וראיות שלא נכתבו",

English translation 778

and concludes "and it is the secret of intercalation that the great sages knew and would not transmit to every person",

און פירט אויס "והוא סוד העיבור שהיו החכמים הגדולים יודעים אותו ואין מוסרין אותו לכל אדם",

English translation 779

Furthermore:

נאך מער:

English translation 780

The matter of the intercalation of the year has an influence on the way of life of every Jew,

דער ענין פון עיבור השנה האט א השפעה אויף דעם אופן החיים פון יעדן אידן,

English translation 781

even of the simplest of the simple,

אויך פון א פשוט שבפשוטים,

English translation 782

when he should celebrate Pesach and Purim147 and down to actual practice regarding eating and drinking etc. –

ווען ער זאל פראווען פסח ופורים 147 און ביז אין מעשה בפועל בנוגע לאכילה ושתי' כו' –

English translation 783

Therefore the question arises:

ווערט לפי"ז די שאלה:

English translation 784

Since the matter pertains to actual practice –

וויבאלד אז דער ענין איז נוגע במעשה בפועל –

English translation 785

from where do we know that we must learn from it an additional lesson?

איז מנא לן אז מען דארף דערפון אפלערנען נאך א הוראה?

English translation 786

But the Baal Shem Tov says,

זאגט אבער דער בעש"ט,

English translation 787

that one must learn from it not only regarding knowing "the deed that they shall do" *147 when it comes to Purim or Pesach,

אז מען דארף דערפון אפלערנען ניט נאר בנוגע צו וויסן "את המעשה אשר יעשון" *147 ווען עס קומט פורים אדער פסח,

English translation 788

in Adar and in Nissan,

באדר און בניסן,

English translation 789

but also a general lesson that can be learned also in the month of Tishrei.

נאר אויך א הוראה כללית וועלכע מען קען אפלערנען אויך בחודש תשרי.

English translation 790

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 791

Since the matter has an influence both on the simplest of the simple and on "your heads, your tribes",

וויבאלד אז דער ענין האט א השפעה סיי אויף א פשוט שבפשוטים סיי אויף "ראשיכם שבטיכם",

English translation 792

it is understood,

איז מובן,

English translation 793

that also the general lesson from it is understandable to the simplest of the simple and has relevance also to the greatest of the great.

אז אויך דער לימוד כללי דערפון איז פארשטאנדיק צו א פשוט שבפשוטים און האט א שייכות אויך צו א גדול שבגדולים.

English translation 794

And what the lesson is –

וואס דער לימוד איז –

English translation 795

as explained above at length:

כמבואר לעיל בארוכה:

English translation 796

When a Jew has a sense and the like only in one of the two aforementioned movements –

בשעת א איד האט א חוש וכיו"ב בלויז אין איינע פון די צוויי תנועות האמורות –

English translation 797

"like a gushing spring" and "a cistern that does not lose a drop" –

"כמעין המתגבר" און "בור סוד שאינו מאבד טיפה" –

English translation 798

he might think that he can suffice with serving Hashem according to his traits –

קען ער מיינען אז ער קען זיך באגנוגענען מיט עבודת ה' לויט זיינע תכונות –

English translation 799

to this the intercalated year "says":

איז אויף דעם "זאגט" שנת העיבור:

English translation 800

No! Since "I was created to serve my Creator" and "also the world He placed in their hearts",

ניין! וויבאלד אז "אני נבראתי לשמש את קוני" און "גם את העולם נתן בלבם",

English translation 801

he must exert and toil in both lines –

דארף ער זיך קאכן און הארעווען אין ביידע קוים –

English translation 802

both in the line of "lo tehei muchlefet" and in the line of "lafsha lah".

סיי אין דעם קו פון "לא תהי' מוחלפת" סיי אין דעם קו פון "לאפשא לה".

English translation 803

If he argues that his natural disposition is only in one of the lines –

אי ער טענה'ט אז זיין תכונת הנפש איז נאר אין איינעם פון די קוים –

English translation 804

they tell him:

זאגט מען אים:

English translation 805

This is your nature;

דאס איז דיין טבע;

English translation 806

since you were created "to serve his Creator",

וויבאלד דו ביסט באשאפן געווארן "לשמש את קונו",

English translation 807

you must act in both lines and with a storm and with a fervor,

דארפסו טאן אין ביידע קוים און מיט א שטורעם און מיט א קאָך,

English translation 808

until self-sacrifice.

ביז צו מס"נ.

English translation 809

He further argues:

טענה'ט ער ווייטער:

English translation 810

But it is a contradiction!

ס'איז דאך א דבר והיפוכו!

English translation 811

They tell him:

זאגט מען אים:

English translation 812

So what? Since you are a Jew,

נו איז וואס? וויבאלד דו ביסט א איד,

English translation 813

what is the wonder that a contradiction is demanded of you? It was already shown to you in the desert,

איז וואס איז דער חידוש אז מ'מאנט בא דיר א דבר והיפוכו? מען האט דאך דיר באוויזן נאך אין מדבר,

English translation 814

at the time of the building of the Mishkan, the essence of which is the Ark

בשעת מען האט געבויט דעם משכן וואס עיקרו איז דער ארון

English translation 815

(according to the explanation of the Ramban 148),

(כפירוש הרמב"ן 148),

English translation 816

that "the place of the Ark is not within the measurement" 149.

אז "מקום ארון אינו מן המדה" 149.

English translation 817

In other words:

אין אנדערע ווערטער:

English translation 818

Since "And I will dwell in their midst" –

וויבאלד אז דער ושכנתי בתוכם –

English translation 819

within each and every Jew 150 is dependent and learned from "And I will dwell in their midst" 151 literally,

בתוך כל אחד ואחד מישראל 150 איז תלוי און אפגעלערנט פון "ושכנתי בתוכם" 151 כפשוטו,

English translation 820

in the place of the Ark,

במקום הארון,

English translation 821

every Jew must learn in his service from the manner in which the Ark stood.

דארף זיך יעדער אידן לערנען בעבודתו פון דעם אופן ווי דער ארון איז געשטאנען.

English translation 822

And in this Ark there was a contradiction

און אין דעם ארון איז געווען א דבר והיפוכו

English translation 823

(as above):

(כנ"ל):

English translation 824

In order to fulfill the command of Hashem, the Ark had to have a specific measure,

כדי צו מקיים זיין ציווי ה' האט דער ארון געמוזט האבן א געוויסע מאס,

English translation 825

because one needed to place in it the Tablets which were "their length six and their width six" 152,

ווארום מ'האט אין אים געדארפט אריינלייגן די לוחות וועלכע זיינען געווען "ארכן ששה ורחבן ששה" 152,

English translation 826

therefore "two and a half cubits its length, etc." 153;

דערפאר איז "אמתים וחצי ארכו וגו'" 153;

English translation 827

but together with this,

אבער ביחד עם זה,

English translation 828

when they measured from the sides

בשעת מען האט מודד געווען מן הצדדים

English translation 829

(in the Temple,

(אין מקדש,

English translation 830

and likewise in the Mishkan)

ועד"ז אין משכן)

English translation 831

"the place of the Ark is not within the measurement".

איז "מקום הארון אינו מן המדה".

English translation 832

These are the two opposites:

וואס דאס זיינען די צוויי הפכים:

English translation 833

On one side there must be a specific measure,

פון איין זייט מוז זיין א מידה מסויימת,

English translation 834

"two and a half cubits, etc.",

"אמתים וחצי וגו'",

English translation 835

in a manner that "it shall not be exchanged". One may not change the measure,

אין אן אופן אז "לא תהי' מוחלפת". מען טאר ניט משנה זיין די מדה,

English translation 836

and together with this "the place of the Ark is not within the measurement". That is, not that because it is "not within the measurement",

און ביחד עם זה ווערט "מקום ארון אינו מן המדה". וואס ד.ה. ניט אז וויבאלד "אינו מן המדה",

English translation 837

therefore "the measures are broken" 154,

במילא איז "כתותי מיכתת שיעורי'" 154,

English translation 838

rather this is a "measure" that is not within the measurement.

נאר דאס איז א "שיעור" וואס איז אינו מן המדה.

English translation 839

And this is a directive to every Jew in whom is the "And I will dwell in their midst",

און דאס איז א הוראה צו יעדן אידן וואס אין אים איז דער לא. "ושכנתי בתוכם",

English translation 840

the indwelling of the Divine Presence:

השראת השכינה:

English translation 841

Every Jew is given the powers,

מ'גיט יעדן אידן די כוחות,

English translation 842

which he only needs to bring out from concealment to revelation,

וועלכער ער דארף בלויז ארויסברענגען מן ההעלם אל הגילוי,

English translation 843

from potential to actual,

מן הכח אל הפועל,

English translation 844

to act in both lines:

אויף צו טאן אין די ביידע קוים:

English translation 845

Both in the line of "it shall not be exchanged",

סיי אין דעם קו פון "לא תהי' מוחלפת",

English translation 846

you shall not add nor diminish;

לא תוסיפו ולא תגרעו;

English translation 847

and in the line of "not within the measurement".

סיי אין דעם קו פון "אינו מן המדה".

English translation 848

And this does not mean that the matters that are "not within the measurement" are in "heavenly" things,

און דאס מיינט ניט אז די ענינים וואס "אינם מן המדה" זיינען אין "הימלשע" זאכן,

English translation 849

matters that are above,

ענינים שלמעלה,

English translation 850

rather in the very matter that is in measurement and limitation there must be "not within the measurement".

נאר אין דעם ענין גופא וואס איז במדידה והגבלה דארף זיין "אינו מן המדה".

English translation 851

And since he acts in both lines in order "to serve his Creator",

און וויבאלד אז ער טוט אין ביידע קוים כדי "לשמש את קונו",

English translation 852

it is understood,

איז מובן,

English translation 853

that he does it with self-sacrifice,

אז ער טוט עס מיט א מס"נ,

English translation 854

as is fitting for "to serve his Creator",

ווי עס פאסט פאר "לשמש את קונו",

English translation 855

because he has the merit and the empowerment together with the request –

וויבאלד ער האט דעם זכות און די נתינת כח צוזאמען מיט דער בקשה –

English translation 856

"to serve his Creator".

"לשמש את קונו".

English translation 857

When one looks at what is happening in the world –

אז מ'גיט א קוק וואס עס טוט זיך אין וועלט –

English translation 858

the world can cry out:

קען די וועלט שרייען:

English translation 859

It is impossible!

ס'איז אוממעגליך!

English translation 860

Regarding this, as mentioned,

אויף דעם האט מען כאמור,

English translation 861

there is the lesson of the leap year,

דעם לימוד פון שנת העיבור,

English translation 862

which is specifically among Jews:

וואס איז דוקא ביי אידן:

English translation 863

Among the nations of the world, they either count by the sun,

ביי אוה"ע איז מען אדער מונה לחמה,

English translation 864

therefore they do not need to reconcile the course of the sun with the course of the moon;

במילא דארף מען ניט אויסגלייכן דעם מהלך החמה צו מהלך הלבנה;

English translation 865

or they count by the moon –

אדער מ'איז מונה ללבנה –

English translation 866

then their year is not dependent on the seasons of the year,

איז בא זיי דער יאר ניט אפהענגיק אין תקופות השנה,

English translation 867

and each year they are in a different season. Specifically among Jews,

ובכל שנה ושנה זיינען זיי אין אן אנדער תקופה בשנה. דוקא ביי אידן,

English translation 868

who count both by the moon and by the sun –

וועלכע זיינען מונה סיי צו לבנה סיי צו חמה –

English translation 869

the exception of the "leap year" is found,

געפינט מען דעם אויסנאם פון "שנת העיבור",

English translation 870

to reconcile the course of the sun with the course of the moon.

צו אויסגלייכן מהלך החמה מיט מהלך הלבנה.

English translation 871

And in this, another matter comes:

און אין דעם קומט צו נאך אן ענין:

English translation 872

Since one must reconcile the course of the sun with the course of the moon,

וויבאלד אז מען דארף אויסגלייכן דעם מהלך החמה מיט מהלך הלבנה,

English translation 873

there is an addition even regarding the solar year:

ווערט א הוספה אפילו לגבי שנת החמה:

English translation 874

The number of days of the solar year is 365 days,

דער מספר הימים פון שנת החמה איז שס"ה יום,

English translation 875

and in a leap year,

און ביי א שנה מעוברת,

English translation 876

when there are thirteen months,

ווען עס זיינען דא י"ג חדשים,

English translation 877

there are even more than 365 days!

איז פאראן נאך מער ווי שס"ה יום!

English translation 878

And likewise this is in the service of man in the matter of education,

ועד"ז איז דאס אין עבודת האדם בענין החינוך,

English translation 879

that the student becomes not only in a manner of "a cistern that does not lose a drop",

אז דער מחונך ווערט ניט נאר אין אן אופן פון "בור סוד שאינו מאבד",

English translation 880

that he knows what the teacher told him,

אז ער ווייס וואס דער מחנך האט אים געזאגט,

English translation 881

rather he becomes "like a spring that grows ever stronger",

נאר ער ווערט "כמעין המתגבר",

English translation 882

he innovates even regarding the teacher *.

ער איז מחדש אפילו לגבי דעם מחנך *.

English translation 883

And the matter in general of the service of man:

והענין בכללות עבודת האדם:

English translation 884

When a Jew needs to go out into the world in order to make it a "dwelling place for Him, blessed be He"

ווען א איד ער דארף ארויסגיין אין וועלט כדי צו מאכן איר א "דירה לו ית'"

English translation 885

("He created it to be inhabited" 155) –

("לשבת יצרה" 155) –

English translation 886

he has two missions in the world:

האט ער צוויי שליחות'ן אין וועלט:

English translation 887

In the matters of measurement and limitation that exist in the world –

אין די ענינים פון מדידה והגבלה שבעולם –

English translation 888

he must bring about,

דארף ער אויפטאן,

English translation 889

that there should be a measurement and limitation of holiness:

עס זאל זיין א מדידה והגבלה פון קדושה:

English translation 890

the four sections of the tefillin,

ד' פרשיות של תפילין,

English translation 891

no less and no more,

לא פחות ולא יותר,

English translation 892

and likewise with charity –

עד"ז אויך אין צדקה –

English translation 893

it must be in a manner that the "poor person" can receive it,

עס דארף זיין אין אן אופן אז דער "עני" זאל קענען מקבל זיין,

English translation 894

not "bestow upon them an abundance of good" which "they cannot bear"

ניט השפעת להם רוב טובה וואס "אינן יכולין לעמוד"

English translation 895

(as related in the Gemara 156 regarding the matter of rain that was brought about by Choni HaMe'agel).

(כמסופר בגמרא 156 לגבי ענין הגשמים וואס האט זיך אויפגעטאן ע"י חוני המעגל).

English translation 896

And this applies both regarding a "poor person in knowledge" 157,

און דאס איז סיי בנוגע צו אן "עני בדעת" 157,

English translation 897

that the influence to him must be according to his capacity;

אז די השפעה צו אים דארף זיין לפי ערכו;

English translation 898

and also regarding charity in its simple sense:

סיי בנוגע צו צדקה כפשוטה:

English translation 899

there are those,

ס'זיינען פאראן אזעלכע,

English translation 900

who when a "poor person" comes to them and asks them for a larger sum of money,

וואס ווען עס קומט צו זיי אן "עני" און בעט זיי א גרעסערן סכום כסף,

English translation 901

say to him:

זאגן זיי אים:

English translation 902

just as Torah is "its merchandise is better than all merchandise" 158,

אזוי ווי תורה איז "טוב סחרה מכל סחורה" 158,

English translation 903

so let us sit and study Torah which is much more precious than "silver" 159.

טאָ לאמיר זיך זעצן לערנען תורה וואס איז א סך טייערער פון "כסף" 159.

English translation 904

The poor person argues that he needs to have a coin to sustain his sons and the members of his household,

דער עני טענה'ט אז ער דארף האבן א פרוטה להחיות בניו ובני ביתו,

English translation 905

or that he is accustomed to a "horse to ride upon" and a "servant to run before him" 160,

אדער אז ער איז איינגעוואוינט צו א "סוס לרכוב עליו" און "עבד לרוץ לפניו" 160,

English translation 906

or he is accustomed to aged wine and fatty meat. As explained in the Yerushalmi 161 that there was a dispute whether one must give him from the charity fund and the conclusion was,

אדער ער איז רגיל ביין ישן ובשר שמן. כמבואר בירושלמי 161 אז עס איז געווען א שקו"ט צי מען דארף אים געבן מקופת הצדקה און די מסקנא איז געווען,

English translation 907

that since he is accustomed to the thing, one must give it to him,

אז וויבאלד ער איז רגיל בדבר דארף מען אים עס געבן,

English translation 908

because this is "his deficiency which is lacking to him" 162,

ווייל דאס איז "מחסורו אשר יחסר לו" 162,

English translation 909

so when one answers him about this that instead of this he should study Torah,

איז בשעת מען ענטפערט אים אויף דעם אז אנשטאט דעם זאל מען לערנען תורה,

English translation 910

explaining a pleasant rationale –

מסביר זיין א געשמאקע סברא –

English translation 911

this is "an abundance of good" which "they cannot receive" 156. One must give him money in its simple sense.

איז דאס "רוב טובה" וואס "אין יכולין לקבל" 156. מען דארף אים געבן ממון כפשוטו.

English translation 912

And likewise regarding education:

עד"ז איז אויך בנוגע צו חינוך:

English translation 913

It could be that the "like a spring that surges forth" should be in a manner that he innovates novellae that were not said to Moshe at Sinai 163...

עס קען זיין אז דער "כמעין המתגבר" זאל זיין אין אן אופן אז ער זאל מחדש זיין חידושים שלא נאמרו למשה מסיני 163...

English translation 914

Therefore one must have the foundations in a manner of "a cistern of lime",

דעריבער מוז מען האבן די יסודות אין אן אופן פון "בור סוד",

English translation 915

and upon the foundations the novellae must be built

און אויף די יסודות דארפן זיין געבויט די חידושים

English translation 916

("like a spring that surges forth"),

("מעין המתגבר"),

English translation 917

so that he should innovate novellae that were said to Moshe at Sinai,

כדי ער זאל מחדש זיין חידושים שנאמרו למשה מסיני,

English translation 918

and so forth.

וכיו"ב.

English translation 919

And regarding practical application,

ובנוגע לפועל,

English translation 920

and in a matter that is time-dependent:

ובענין שהזמן גרמא:

English translation 921

Just as we now stand in the month of Tishrei,

אזוי ווי מיר שטייען איצטער בחודש תשרי,

English translation 922

which is a month that is inclusive of the entire year

וואס איז א חודש כללי על כל השנה

English translation 923

(as is known the saying of my revered father-in-law, the Rebbe 164),

(כידוע דער פתגם פון כ"ק מו"ח אדמו"ר 164),

English translation 924

and "Tishrei" is an acronym for "beginning" 165,

און "תשרי" אותיות "רשית" 165,

English translation 925

the head of the year,

דער ראש השנה,

English translation 926

the head of the year –

דער קאפ פון יאר –

English translation 927

one must accept resolutions regarding the service throughout the entire year.

דארף מען אננעמען החלטות בנוגע צו דער עבודה במשך כל השנה כולה.

English translation 928

One must accept both resolutions:

דארף מען אננעמען ביידע החלטות:

English translation 929

since the Creator created us in a measured and limited manner,

וויבאלד דער אויבערשטער האט אונז באשאפן אין אן אופן מדוד ומוגבל,

English translation 930

one must conduct "his business dealings faithfully" 166,

דארף מען טאן "משאו ומתנו באמונה" 166,

English translation 931

with measurement and limitation etc.;

במדידה והגבלה וכו';

English translation 932

and together with this the manner of service must be "with all your might" 167 –

וביחד עם זה דארף דער אופן העבודה זיין "בכל מאדך" 167 –

English translation 933

beyond measurement and limitation.

למעלה ממדידה והגבלה.

English translation 934

And this is not in a manner that one destroys one part of the service because of another part;

און דאס איז ניט אין אן אופן אז מען איז מהרס איין חלק בעבודה צוליב א צווייטן חלק;

English translation 935

rather, just as it is in a leap year –

נאר פונקט ווי דאס איז ביי שנת העיבור –

English translation 936

that one must harmonize both matters,

אז מען דארף אויסגלייכן ביידע ענינים,

English translation 937

they should correspond with each other.

זיי זאלן שטימען זה עם זה.

English translation 938

What the lesson is learned specifically from the leap year –

וואס די הוראה ווערט אפגעלערנט טאקע פון שנת העיבור –

English translation 939

this is, however, a lesson for the entire year.

דאס איז אבער א הוראה על כל השנה.

English translation 940

And so too 168 as it is regarding the Exodus from Egypt,

וע"ד 168 ווי דאס איז ביי יצי"מ,

English translation 941

that this is revealed explicitly at a specific time,

אז דאס שטייט בגלוי בזמן מסויים,

English translation 942

on the festival of Pesach "the time of our freedom" –

בחג הפסח "זמן חירותינו" –

English translation 943

but together with this it applies every single day,

אבער צוזאמען דערמיט איז דאס שייך בכל יום ויום,

English translation 944

we mention the Exodus from Egypt every day,

מזכירין יצי"מ בכל יום,

English translation 945

and twice every day.

ופעמיים בכל יום.

English translation 946

And this comes in continuation of what was discussed above regarding "Blessed is he who comes in the name of Hashem, we bless you from the House of Hashem":

און דאס קומט בהמשך להמדובר לעיל בנוגע צו "ברוך הבא בשם ה' ברכנוכם מבית ה'":

English translation 947

Together with the fact that it is "we bless you from the House of Hashem" in the plural,

צוזאמען דערמיט וואס ס'איז "ברכנוכם מבית ה'" לשון רבים,

English translation 948

i.e., a matter of plurality where their opinions are equal,

ד.ה. אן ענין פון רבים וואס אין דיעותיהן שוות,

English translation 949

it offers itself from one to another,

עס בייט זיך מאחד לרעהו,

English translation 950

which is analogous to the matter of the aforementioned change –

וואס דאס איז ע"ד ענין השינוי הנ"ל –

English translation 951

the conclusion must be in a manner of "and Vahev in the storm",

דארף זיין די מסקנא אין אן אופן פון "ואת והב בסופה",

English translation 952

with a true unity,

מיט אן אחדות אמיתית,

English translation 953

and true love –

ואהבה אמיתית –

English translation 954

which is a matter of "it shall not be exchanged",

וואס דאס איז אן ענין פון "לא תהי' מוחלפת",

English translation 955

the absence of change.

העדר השינוי.

English translation 956

As it states in the Yerushalmi 169 regarding the matter of truth in general, –

ווי עס שטייט אין ירושלמי 169 בנוגע צום ענין האמת בכלל, –

English translation 957

that this is a movement of eternity,

אז דאס איז א תנועה של נצחיות,

English translation 958

because it passes through,

ווארום דאס נעמט דורך,

English translation 959

from the beginning of the letters, aleph,

פון תחילת האותיות, א',

English translation 960

through the middle of the letters, mem,

דורך אמצע האותיות, מ',

English translation 961

until the end of the letters, tav –

ביז צום סוף האותיות, ת' –

English translation 962

and so too it is understood regarding true unity,

ועד"ז איז מובן בנוגע דער אחדות אמיתית,

English translation 963

that it is without any change. And in more detail,

אז ס'איז בלי שום שינוי. ובפרטיות יותר,

English translation 964

one sees in the word emet itself both matters:

זעט מען אין דעם ווארט אמת גופא ביידע ענינים:

English translation 965

The word emet indicates,

דער ווארט אמת ווייזט,

English translation 966

that both at the beginning of the matter,

אז סיי בתחילת הענין,

English translation 967

at the beginning of a person's life,

בתחילת ימי חייו של אדם,

English translation 968

and in the middle of his life,

סיי באמצע ימי חייו,

English translation 969

and at its end –

און סיי בסופם –

English translation 970

he holds to the same matter. In this itself both matters are emphasized:

האלט ער ביים זעלבן ענין. איז אין דעם גופא זיינען מודגש ביידע ענינים:

English translation 971

he grows from the beginning of his life until its end,

ער וואקסט פון תחילת חייו ביז סופם,

English translation 972

and together with this he holds to the same foundations.

און צוזאמען דערמיט האלט ער זיך ביי די זעלבע יסודות.

English translation 973

And in particular, together with this, that in the foundations he does not change,

ובפרט אז צוזאמען דערמיט וואס אין די יסודות בייט ער זיך ניט,

English translation 974

but day by day a new lesson comes to him,

איז אבער מדי יום ביומו קומט אים צו א לימוד חדש,

English translation 975

because "Who is wise? One who learns from every person"170,

ווארום "איזהו חכם הלומד מכל אדם" 170,

English translation 976

he learns from every person.

ער לערנט זיך פון יעדן מענטשן.

English translation 977

If you encountered a person on the last day of your 120 years and you learned nothing from him,

האָסט געטראפן אן אדם אין דעם לעצטן טאג פון דיינע 120 יאר און דו האסט פון אים גארניט געלערנט,

English translation 978

the Torah says that on that day he is not a wise man,

זאגט תורה אז אין דעם טאג איז ער ניט קיין חכם,

English translation 979

because "Who is wise? –

ווייל "איזהו חכם –

English translation 980

One who learns from every person",

הלומד מכל אדם",

English translation 981

and "if he is empty" then it is "from you" *170,

און "אם ריק הוא" איז דאס "מכם" *170,

English translation 982

because the Torah says that one can learn "from every person".

ווייל תורה זאגט אז מ'קען לערנען "מכל אדם".

English translation 983

And in more detail,

ובפרטיות יותר,

English translation 984

according to the teaching of the Baal Shem Tov

ע"פ תורת הבעש"ט

English translation 985

(as above sec. 9)

(כנ"ל סכ"ט)

English translation 986

that since one can –

אז וויבאלד מ'קען –

English translation 987

one must learn a lesson

דארף מען אפלערנען א הוראה

English translation 988

(not only "from every person" but)

(ניט נאר "מכל אדם" נאר)

English translation 989

from every thing that one sees or hears –

פון יעדער זאך וואס מען זעט אדער הערט –

English translation 990

he learns a new thing each and every day until the last day of the hundred and twenty years of his life.

לערנט ער א נייע זאך בכל יום ויום ביז דעם לעצטן טאג פון מאה ועשרים שנות חייו.

English translation 991

[Because since the teaching of the Baal Shem Tov became publicized throughout all the diaspora of Israel –

[וואס וויבאלד די תורת הבעש"ט איז נתפרסם געווארן בכל תפוצות ישראל –

English translation 992

the Rambam rules171,

פסק'נט דער רמב"ם 171,

English translation 993

that any custom that spread throughout all the diaspora of Israel has the force of Torah and Oral Torah,

אז יעדער מנהג שנתפשט בכל תפוצות ישראל האט דעם תוקף פון מ"ע ומל"ת,

English translation 994

with all the storm that is in the matter].

מיטן גאנצן שטורעם שבדבר].

English translation 995

And regarding our matter:

ובנוגע לעניננו:

English translation 996

Since after Tishrei the matter of education in schools etc. begins in order and with force and regularity

וויבאלד אז נאך תשרי הויבט זיך אן דער ענין החינוך בבתי ספר וכו' כסדר ובתוקף ובתדירות

English translation 997

(because in the month of Tishrei there are interruptions because "it is abundant in festivals"172) –

(ווארום חודש תשרי זיינען דא הפסקות וויבאלד אז "מרובה במועדות" 172) –

English translation 998

one must learn,

דארף מען זיך אפלערנען,

English translation 999

that if there needs to be a correction or completion in the matter of education in the two aforementioned points –

אז אויב עס דארף זיין א תיקון אדער השלמה אין ענין החינוך אין די צוויי נקודות האמורות –

English translation 1000

one should do it properly:

זאל מען דאס טאן כראוי:

English translation 1001

A child should know, first of all,

א קינד זאל וויסן צום אלעם ערשטן,

English translation 1002

that he stands on a strong foundation,

אז ער שטייט אויף א יסוד חזק,

English translation 1003

he is a son of Avraham, Yitzchak, and Yaakov, and she is a daughter of Sarah, Rivkah, Rachel, and Leah,

ער איז א בן אברהם יצחק ויעקב און זי איז א בת שרה רבקה רחל ולאה,

English translation 1004

which are the same Patriarchs and Matriarchs throughout all the days of his life or her life,

וואס דאס זיינען די זעלבע אבות ואמהות במשך כל ימי חייו או חיי',

English translation 1005

and the same Patriarchs and Matriarchs of all Jews throughout all the generations;

און די זעלבע אבות ואמהות פון אלע אידן במשך כל הדורות;

English translation 1006

and together with this he must continue to grow.

און צוזאמען דערמיט דארף ער האלטן אין איין וואקסן.

English translation 1007

As above at length.

כנ"ל בארוכה.

English translation 1008

What is the matter of the aforementioned this,

וואס דער ענין הא' הנ"ל,

English translation 1009

placing him on a strong foundation, knowing that he is a son of the Patriarchs and a daughter of the Matriarchs.

שטעלן אים אויף א יסוד חזק. וויסנדיק אז ער איז א בן האבות ובת האמהות.

English translation 1010

And in order to effect this in children,

און כדי צו פועל'ן דאס ביי קינדער,

English translation 1011

one must tell them this, and conduct oneself according to what one tells them.

מוז מען זיי דאס זאגן. און זיך אליין פירן לויט ווי מ'זאגט זיי.

English translation 1012

A child does not understand tricks;

א קינד פארשטייט ניט קיין קונצן;

English translation 1013

if he sees that one tells him one thing and conducts oneself in a different manner –

אז ער זעט אז מען זאגט אים איין זאך און מען פירט זיך באופן אחר –

English translation 1014

not only is the matter weakened for him,

איז ניט נאר אז דער ענין ווערט ביי אים אפגעשוואכט,

English translation 1015

but he loses faith in his parents or educators and guides who told him thus!

נאר ער פארלירט דעם אמון אין זיינע עלטערן אדער מחנכים ומדריכים וואס האבן אים אזוי געזאגט!

English translation 1016

Even when it appears that they are making a squeeze so that they will have more money to educate and benefit his son and his daughter –

אפילו ווען עם ווייזט זיך אויס אז זיי מאכן א קוועטש כדי זיי זאלן האבן מערער געלט אויף מחנך זיין און מטיב זיין לבנו ולבתו –

English translation 1017

in addition to the main point that this is a wealth that is not "kept for its owner for his benefit"173 because it does not come in the proper way –

איז נוסף על העיקר אז דאס איז אן עושר וואס איז ניט "שמור לבעליו לטובתו" 173 וויבאלד ער קומט ניט אן בדרך הנכונה –

English translation 1018

What during the Ten Days of Repentance there is no such reality,

וואס בעשרת ימי תשובה איז ניטא אזא מציאות,

English translation 1019

every wealth is "for his benefit",

יעדער עושר איז "לטובתו",

English translation 1020

it is merely a matter of trial and temptation of the evil inclination –

ס'איז בלויז אן ענין של נסיון און פיתויי היצר –

English translation 1021

In any case "truth will spring forth from the earth"174,

איז סו"ס "אמת מארץ תצמח" 174,

English translation 1022

and the child will find out how he received the money!

און דער קינד וועט זיך דערוויסן ווי אזוי ער האט באקומען די געלטן!

English translation 1023

And one must know that the child watches,

און מען דארף וויסן אז דער קינד קוקט זיך צו,

English translation 1024

what he sees! Sometimes he says immediately what he sees,

צו דעם וואס ער זעט! ס'איז דא אמאל וואס ער זאגט גלייך וואס ער זעט,

English translation 1025

and sometimes he hides it for later,

און ס'איז דא אמאל וואס ער באהאלט עס אויף שפעטער,

English translation 1026

and sometimes he notices and it is not engraved in him,

און ס'איז דא אמאל וואס ער באמערקט און עס ווערט ניט נחקק ביי אים,

English translation 1027

but later he will remember from it!

אבער שפעטער וועט ער זיך דערפון דערמאנען!

English translation 1028

And another thing:

און נאך א זאך:

English translation 1029

A child does not understand any difference between "light" and "severe".

א קינד פארשטייט ניט קיין חילוק צווישן "קלה" און "חמורה".

English translation 1030

[What also in this matter of "light and severe" one finds the two opposites aforementioned:

[וואס אויך אין דעם ענין פון "קלות וחמורות" געפינט מען די צוויי הפכים הנ"ל:

English translation 1031

On one hand the Torah says175 that this is "the lightest of the light" and this is "the most severe of the severe";

פון איין זייט זאגט תורה 175 אז דאס איז "קלה שבקלה" און דאס איז "חמורה שבחמורה";

English translation 1032

and on the other hand it states175 "that you should not sit and weigh the commandments of the Torah" –

און לאידך שטייט 175 "שלא תהא יושב ומשקל במצוותי' של תורה" –

English translation 1033

which both matters stand in the Torah of life,

וואס ביידע ענינים שטייען אין תורת חיים,

English translation 1034

a lesson in life].

הוראה בחיים].

English translation 1035

And through the matter of education being proper,

און דורך דעם וואס דער ענין החינוך איז כדבעי,

English translation 1036

the children influence the entire home,

מאכן די קינדער איבער די גאנצע שטוב,

English translation 1037

that it should be proper;

זי זאל זיין כראוי;

English translation 1038

What this is connected with the mainstay of the home,

וואס דאס איז פארבונדן מיט עקרת הבית,

English translation 1039

who is "the mainstay of the home"

וואס זי איז "עיקר הבית"

English translation 1040

(as explained in the books on the explanation of "mainstay of the home"),

(כמפורש בספרים בפירוש "עקרת הבית"),

English translation 1041

and as the Gemara176 says "A person brings wheat, chews wheat

און ווי די גמרא 176 זאגט "אדם מביא חטים חטים כוסס

English translation 1042

(without chewing)",

(בתמי') ",

English translation 1043

one needs a "helpmeet opposite him"177.

מען דארף האבן אן "עזר כנגדו" 177.

English translation 1044

Therefore, since so many Jews gather together –

איז וויבאלד אז עס קלייבן זיך. צוזאמען אזויפיל אידן –

English translation 1045

and we have the Torah saying of the Mitteler Rebbe that these are many animal souls against one animal soul

און מ'האט דעם תורה-פתגם פון מיטלען רבי'ן אז דאס זיינען א סך נפש הלקית'ן קעגן איין נפש הבהמית

English translation 1046

(as above section 8) –

(כנ"ל סעיף ח) –

English translation 1047

Now is the opportune time to accept the appropriate resolutions and with all force.

איז יעצט די שעת הכושר צו אננעמען די החלטות הראויות ובכל התוקף.

English translation 1048

So that all the changes of the seasons during the coming year –

אז די אלע שינויי התקופות שבמשך השנה הבאה –

English translation 1049

"seed and harvest, cold and heat, summer and winter, day and night"178 should have in them the foundation that will never be shaken,

"זרע וקציר וקור וחום וקיץ וחורף ויום ולילה" 178 זאל אין זיי זיין דער יסוד בל ימוט,

English translation 1050

in a manner of "it shall not be exchanged."

אין אן אופן פון "לא תהי' מוחלפת".

English translation 1051

And when the conduct is founded on solid foundations –

און בשעת די הנהגה איז מיוסד אויף יסודות מוצקים –

English translation 1052

then it becomes a year whose time

דעמולט ווערט עס א יאָר וואס דער זמן שלו

English translation 1053

(and whose place)

(און דער מקום שלו)

English translation 1054

is "not according to the measure."

איז "אינו מן המדה".

English translation 1055

And simply put,

וכפשטות הענין,

English translation 1056

that within a short time one succeeds in the study of wisdom in general and the study of Torah in particular with a success that would require a much longer time

אז במשך א זמן קצר איז מען מצליח אין לימוד החכמה בכלל און לימוד התורה בפרט מיט א הצלחה וואס דארף האבן א סך לענגערן זמן

English translation 1057

(similar to what is explained in Torah Or179 regarding "a thousand times as much");

(ע"ד המבואר בתו"א 179 בענין "אלף פעמים ככה");

English translation 1058

And likewise in the performance of the commandments –

און אזוי אויך אין מעשה המצוות –

English translation 1059

as related in the Yerushalmi,180

כמסופר בירושלמי 180,

English translation 1060

that Rebbe Bun bar Chiya accomplished during his short lifetime what another accomplished over a much longer period.

אז ר' בון ב"ר חייא האט אויפגעטאן במשך ימי חייו הקצרים דאס וואס אן אנדערער האט אויפגעטאן במשך א סך א לענגערע צייט.

English translation 1061

And one has success both in time and in place,

און מען האט די הצלחה סיי אין זמן סיי אין מקום,

English translation 1062

and success with expansion,

והצלחה בהרחבה,

English translation 1063

both in quantity and in quality,

סיי בכמות סיי באיכות,

English translation 1064

from the blessing of Hashem.

פון ברכת ה'.

English translation 1065

And it becomes "And this is the blessing with which Moshe blessed"181 –

און עס ווערט "וזאת הברכה אשר ברך משה" 181 –

English translation 1066

which is the portion of these days,

וואס דאס איז די פרשה פון ימים אלו,

English translation 1067

which concludes "until the farthest sea,"182

וואס איז מסתיים "עד הים האחרון" 182,

English translation 1068

until the last day.183

עד היום האחרון 183.

English translation 1069

That from when Moshe Rabbeinu said it until the end of days,

אז פון ווען משה רבינו האט עס געזאגט ביז צו אחרית הימים,

English translation 1070

until this day and its morrow,

ביז ליום זה ולמחרתו,

English translation 1071

it is in a manner of "the blessing with which Moshe blessed,"

איז עס אין אן אופן פון "הברכה אשר ברך משה",

English translation 1072

for "he who has a good eye shall be blessed,184 this is Moshe"

וואס "טוב עין הוא יבורך 184 זה משה"

English translation 1073

(as the Gemara says in Nedarim185),

(ווי די גמרא זאגט אין נדרים 185),

English translation 1074

and in a manner of "and this is the blessing" –

און אין אן אופן פון "וזאת הברכה" –

English translation 1075

"showing with his finger and saying 'this'"186,

"מראה באצבעו ואומר זה" 186,

English translation 1076

a blessing of good that is seen and revealed,

א ברכה בטוב הנראה והנגלה,

English translation 1077

including children, life, and ample sustenance,

ביז בבני חיי ומזוני רויחי,

English translation 1078

and in all of them ample,

ובכולם רויחי,

English translation 1079

in physicality,

בגשמיות,

English translation 1080

all the more so how all these matters stand in spirituality.

על אחת כמה וכמה ווי די אלע ענינים שטייען ברוחניות.

English translation 1081

Since the distinction mentioned earlier is a matter in Torah –

וויבאלד אז דער חילוק וואס מ'האט פריער דערמאנט איז אן ענין אין תורה –

English translation 1082

that on one hand, this Torah shall not be exchanged,

אז פון איין זייט איז תורה זו לא תהי' מוחלפת,

English translation 1083

and together with this, in Torah there must specifically be ascent in holiness,

וביחד עם זה דארף אין תורה זיין דוקא להעלות בקודש,

English translation 1084

the matter of "adding to it" and adding in the beautification of the commandment, etc. –

דער ענין פון "לאפשא לה" ולהוסיף בהידור מצוה וכו' –

English translation 1085

it is understood that this must also be reflected in all matters of the world,

איז פארשטאנדיק אז אזוי דארף זיך אויך אפשפיגלען אין כל הענינים שבעולם,

English translation 1086

which are created according to "He looked into the Torah,"

וועלכע ווערן באשאפן לויט דעם אסתכל באורייתא,

English translation 1087

as the saying:187 He looked into the Torah and created the world.

כמאמר 187 אסתכל באורייתא וברא עלמא.

English translation 1088

Just as regarding a person as an individual in his private conduct,

פונקט ווי בנוגע צו א מענטשן אלס יחיד בהנהגתו הפרטית,

English translation 1089

and regarding the education of his household,

און בנוגע חינוך בני ביתו,

English translation 1090

there exist in this both conducts –

זיינען אין דעם פאראן ביידע הנהגות –

English translation 1091

the strong foundations,

די יסודות חזקים,

English translation 1092

and the growth and development, etc. –

און דער גידול וצמיחה כו' –

English translation 1093

so too this applies to "and of the states it shall be said,"188

עד"ז איז דאס אויך אין "ועל המדינות בו יאמר" 188,

English translation 1094

when speaking about the conduct of an entire state,

ווען ס'רעדט זיך וועגן דער הנהגה פון א גאנצער מדינה,

English translation 1095

for by nature every state is that it should strive to keep growing and becoming stronger or richer, etc. –

וואס בטבע כל מדינה איז אז זי זאל זיך משתדל זיין אין האלטן אין איין וואקסן און ווערן שטארקער אדער רייכער וכו' –

English translation 1096

there also exist in this the two aforementioned matters that are necessary for the state to be worthy of its name,

זיינען אין דעם אויך פאראן די צוויי ענינים הנ"ל וואס זיינען נויטיק בכדי די מדינה זאל זיין ראוי' לשמה,

English translation 1097

in a manner of "He created it to be inhabited,"

אין אן אופן פון "לשבת יצרה",

English translation 1098

and not "for chaos" and the like.

און ניט "לתהו" וכיו"ב.

English translation 1099

First and foremost, the state must be founded on solid foundations,

לכל לראש מוז די מדינה זיין באגרינדעט אויף יסודות מוצקים,

English translation 1100

beginning with justice and righteousness,

אנהויבנדיק פון צדק ויושר,

English translation 1101

and in general –

ובכללות –

English translation 1102

the seven commandments of the children of Noach with all their branches, details, and minutiae, from which one may not deviate,

די שבע מצוות בני נח מיט כל הסעיפים ופרטים ופרטי פרטים שלהם. וואס מהם אין לזוז,

English translation 1103

and certainly one may not change.

און זיכער אין לשנות.

English translation 1104

That is, no matter how much the benefit of the state appears in quantity or quality, etc.,

ד.ה. ווי ס'זאל נאר אויסזען טובת המדינה בכמות אדער באיכות וכו',

English translation 1105

if for the benefit of the state one must bypass matters of justice and righteousness, etc. –

אז לטובת המדינה דארף מען פארבייגן אויף ענינים פון צדק ויושר וכיו"ב –

English translation 1106

one knows that from this cannot grow "to be inhabited,"

ווייסט מען אז דערפון קען ניט אויסוואקסן קיין "לשבת יצרה",

English translation 1107

nor the necessary and true existence,

קיין קיום הדרוש וקיום אמיתי,

English translation 1108

because it is built on foundations that are not justice and righteousness;

ווייל דאס איז געבויט אויף יסודות וועלכע זיינען ניט קיין צדק ויושר;

English translation 1109

foundations that were not confirmed,

יסודות וועלכע זיינען ניט באשטעטיקט געווארן,

English translation 1110

and moreover –

און נאכמער –

English translation 1111

not commanded,

ניט אנגעזאגט געווארן,

English translation 1112

by the Creator of the world and its Leader,

פון בורא עולם ומנהיגו,

English translation 1113

the King of kings of kings and the "King over all the earth."

מלך מלכי המלכים און דער "מלך על כל הארץ".

English translation 1114

Together with this, a state must have the matter of growth and development,

ביחד עם זה דארף ביי א מדינה זיין דער ענין פון צמיחה וגידול,

English translation 1115

it must constantly grow and become stronger and richer, etc.

זי דארף שטענדיק וואקסן און ווערן שטארקער און רייכער וכו'.

English translation 1116

When a state decides that it will remain standing in the same place exactly as it stood yesterday –

בשעת א מדינה איז מחליט אז זיי וועט בלייבן שטיין אויף דעם זעלבן ארט פונקט ווי זי איז געשטאנען נעכטן –

English translation 1117

this is the opposite of "to be inhabited,"

איז דאס היפך פון "לשבת יצרה",

English translation 1118

for "to be inhabited" even regarding a plant consists of there being growth in it,

ווארום "לשבת יצרה" אפילו פון א צומח באשטייט דערפון אז אין אים זאל זיין צמיחה,

English translation 1119

all the more so in living beings,

עאכו"כ בא בעלי חיים,

English translation 1120

all the more so in the speaking species.

עאכו"כ בא מין המדבר.

English translation 1121

The nature of a state must be,

די טבע פון א מדינה דארף זיין,

English translation 1122

and is,

און איז,

English translation 1123

that it must desire and do what is incumbent upon it to grow and become stronger and richer in spirituality,

אז זי דארף וועלן און טאן התלוי בה אויף וואקסן און ווערן שטארקער און רייכער ברוחניות,

English translation 1124

and even in physicality.

ואפילו בגשמיות.

English translation 1125

And these two matters are dependent on each other:

און די ביידע ענינים זיינען תלוי זה בזה:

English translation 1126

The very fact that the state keeps growing and becoming stronger must always be in a manner of "to be inhabited,"

דאס גופא וואס די מדינה האלט אין איין וואקסן און ווערן שטארקער דארף זיין אלץ אין אן אופן פון "לשבת יצרה",

English translation 1127

founded on strong foundations.

מיוסד אויף יסודות חזקים.

English translation 1128

The fact that it appears that for the time being one can bypass and deceive the world,

דאס וואס ס'ווייזט זיך אויס אז לפי שעה קען מען פארבייגן און אפנארן די וועלט,

English translation 1129

or deceive oneself,

אדער אפנארן זיך,

English translation 1130

or deceive another,

אדער א צווייטן,

English translation 1131

by doing something not in accordance with justice and righteousness,

דורך דעם וואס מ'וועט טאן א זאך שלא ע"פ צדק ויושר,

English translation 1132

not consistent with "to inhabit it,"

ניט אויסגעהאלטן לויט "לשבת יצרה",

English translation 1133

with the calculation that tomorrow and the day after, after some time189, one will derive great benefit from it,

מיטן חשבון אז למחר און מחר לאחר זמן 189 וועט מען דערפון האבן א תועלת מרובה,

English translation 1134

and will then be able to do more justice and righteousness –

וועט מען קענען דערנאך טאן מער צדק ויושר –

English translation 1135

this is the opposite of the good of the state,

איז דאס פארקערט פון טובת המדינה,

English translation 1136

Because "one who says, 'I will sin and then repent' is not given the opportunity to repent"190,

ווייל "האומר אחטא ואשוב אין מספיקין בידו לעשות תשובה" 190,

English translation 1137

which is not a matter of a decree of the verse,

וואס דאס איז ניט אן ענין פון גזירת הכתוב,

English translation 1138

and not specifically for Jews in particular,

און ניט דוקא פאר אידן במיוחד,

English translation 1139

but a matter understood by simple intellect and human intellect:

נאר אן ענין המובן בשכל הפשוט ובשכל אנושי:

English translation 1140

Since the sin is like a "prosecutor,"

וויבאלד אז דער חטא איז ווי א "קטיגור",

English translation 1141

"a prosecutor cannot become a defender"191

איז "אין קטיגור נעשה סניגור" 191

English translation 1142

(this is how the Supreme One created the world)!

(אזוי האט דער אויבערשטער באשאפן די וועלט)!

English translation 1143

This is one of the reasons brought down192 why "I will sin and repent" does not help.

וואס דאס איז איינער פון די טעמים וואס מ'ברענגט אראפ 192 פארוואס עס העלפט ניט "אחטא ואשוב".

English translation 1144

And from this there is a lesson for those states that consider an additional matter:

ועד"ז איז דערפון דער לימוד פאר די מדינות וואס רעכענען נאך א ווייטערע זאך:

English translation 1145

Although one time one will be able to deceive,

הגם אז איין מאל וועט מען קענען אויסנארן,

English translation 1146

conceal,

מעלים זיין,

English translation 1147

not tell or say the opposite of the truth,

ניט דערציילן אדער זאגן היפך האמת,

English translation 1148

but since after some time one will bring more justice and righteousness so that the workers will have everything they need to have,

אבער וויבאלד אז לאחרי זמן וועט מען ברענגען מער צדק ויושר אז די ארבעטער זאלן האבן אלץ וואס זיי דארפן האבן,

English translation 1149

with an open hand, etc. –

וביד רחבה וכו' –

English translation 1150

one may conduct oneself thus

קען מען זיך אזוי פירן

English translation 1151

(so they calculate).

(אזוי רעכנט מען).

English translation 1152

One has the aforementioned lesson that the good of the state is,

האט מען דעם לימוד הנ"ל אז טובת המדינה איז,

English translation 1153

that it be founded on strong foundations of justice and righteousness so that it be "to inhabit it." But when the state conducts itself contrary to justice and righteousness –

אז זי זאל זיין באגרינדעט אויף יסודות חזקים פון צדק ויושר בכדי עס זאל זיין "לשבת יצרה". בשעת די מדינה פירט זיך אבער אויף היפך הצדק והיושר –

English translation 1154

one cannot thereby build a benefit for a person,

קען מען דערמיט ניט אויפבויען א טובה פון א מענטשן,

English translation 1155

whether he is a worker or not a worker!

צי ער איז אן ארבעטער אדער ניט קיין ארבעטער!

English translation 1156

So too the opposite –

אזוי איז אויך פארקערט –

English translation 1157

the true existence of the state depends on the state growing and expanding:

קיום אמיתי פון דער מדינה איז תלוי אין דעם אז די מדינה זאל וואקסן און זיך פארשפרייטן:

English translation 1158

Just as with every living thing there is the matter of growth and development,

פונקט ווי בא כל דבר חי איז דא דער ענין הצמיחה וגידול,

English translation 1159

and it strives to grow and become larger –

און ער איז זיך משתדל אין וואקסן און ווערן גרעסער –

English translation 1160

so too must a state keep growing.

אזוי אויך דארף א מדינה האלטן אין איין וואקסן.

English translation 1161

The citizens of the state cannot confine themselves within the borders of the state and think that one should be for oneself,

די אנשי המדינה קענען זיך ניט מצמצם זיין אין די גבולות המדינה און טראכטן אז מ'זאל זיין פאר זיך,

English translation 1162

and isolate oneself from the world,

און זיך אפשליסן פון דער וועלט,

English translation 1163

and one will grow only alone,

און מ'וועט נאר אליין וואקסן,

English translation 1164

within oneself,

אין זיך,

English translation 1165

and for oneself.

און צוליב זיך.

English translation 1166

It is said,

זאגט מען,

English translation 1167

that this is something that does not endure,

אז דאס איז א זאך וואס האלט ניט אויס,

English translation 1168

and in any case one will not accomplish it. And when one conducts oneself thus,

און סיי-ווי וועט מען דאס ניט אויספירן. און בשעת מ'פירט זיך אזוי,

English translation 1169

one can deceive oneself and one deceives oneself at the expense of harming oneself.

קען מען זיך אויסנארן און מ'נארט זיך אויס אויפן חשבון וואס מ'איז זיך אליין מזיק.

English translation 1170

In order to have more for oneself, one must give to another. As we see in practice that every state depends on so many states. The difference is only –

כדי מ'זאל האבן פאר זיך מערער דארף מען געבן א צווייטן. ווי מ'זעט עס בפועל אז יעדער מדינה הענגט אפ אָן כו"כ מדינות. די נפק"מ איז נאר –

English translation 1171

one state is more dependent,

איין מדינה איז מער אפהענגיק,

English translation 1172

and one state less,

און איין מדינה ווייניקער,

English translation 1173

but every state needs to reach other states. And in this depends its own growth and development,

אבער יעדער מדינה דארף אנקומען צו נאך מדינות. און אין דעם איז תלוי איך אייגענע צמיחה וגידול,

English translation 1174

and sometimes –

ולפעמים קרובות –

English translation 1175

also its existence.

אויך איר קיום.

English translation 1176

For the Torah established the principles of good and "to inhabit it,"

ווארום תורה האט איינגעשטעלט די כללי הטוב און "לשבת יצרה",

English translation 1177

that one must make the entire world a place where G-dliness is recognized;

אז מ'דארף מאכן פון דער גאנצער וועלט אן אָרט וואו מ'דערקענט ג-טלעכקייט;

English translation 1178

"Reign over the entire world in Your glory,"

"מלוך על כל העולם כולו בכבודך",

English translation 1179

until in a manner of "and appear."

ביז אין אן אופן פון "והופע".

English translation 1180

Therefore,

דעריבער,

English translation 1181

when one state separates itself from another part of the world and does not want to help them –

בשעת איין מדינה גרעניצט זיך אפ פון א צווייטן טייל וועלט און וויל זיי ניט העלפן –

English translation 1182

it also diminishes in helping itself.

איז זי ממעט אויך אין העלפן זיך אליין.

English translation 1183

In addition to the main point,

נוסף על העיקר,

English translation 1184

that in any case the state will not accomplish this,

אז סיי-ווי וועט די מדינה דאס ניט אויספירן,

English translation 1185

because every state depends on other states,

ווייל יעדער מדינה איז תלוי אין אנדערע מדינות,

English translation 1186

But what then:

נאר וואס-דען:

English translation 1187

When one state does not help out another part of the world,

בשעת איין מדינה העלפט ניט ארויס א צווייטן חלק פון וועלט,

English translation 1188

the other part of the world becomes –

ווערט דער צווייטער חלק וועלט –

English translation 1189

which it could have helped and given assistance to –

וועלכן זי האט געקענט ארויסהעלפן און געבן סיוע –

English translation 1190

a harm to it! As has also been seen in practice.

א מזיק פאר איר! ווי מ'האט עס אויך געזען בפועל.

English translation 1191

True indeed,

אמת טאקע,

English translation 1192

there are matters in another part of the world that are outside this state:

עס זיינען דא ענינים אין צווייטן טייל וועלט וועלכע זיינען מחוץ למדינה זו:

English translation 1193

that part of the world has not yet reached the capabilities or knowledge or height that the state has already reached,

יענער טייל וועלט האט נאך ניט דערגרייכט צו די מעגלעכקייטן אדער ידיעות אדער הויכקייט צו וועלכע די מדינה האט שוין דערגרייכט,

English translation 1194

therefore they do things that they should have done better,

וואס דערפאר טוען זיי ענינים וואס מ'וואלט זיי נאך בעסער געדארפט טאן,

English translation 1195

or not done, etc. –

אדער ניט טאן וכיו"ב –

English translation 1196

But on the contrary:

איז אבער אדרבה:

English translation 1197

This is a reason why the state that is more developed must help out the other states.

דאס איז א טעם פארוואס די מדינה וועלכע איז מער אנטוויקלט דארף ארויסהעלפן די אנדערע מדינות.

English translation 1198

And if one needs and can also

און אויב מ'דארף און מ'קען דערצו

English translation 1199

(to the help for the other countries)

(צו דער הילף פאר די אנדערע מדינות)

English translation 1200

manage with "the right hand draws near" –

אויסקומען מיט "ימין מקרבת" –

English translation 1201

then how good;

איז מה טוב;

English translation 1202

if one must come to postponement,

אויב מ'מוז אנקומען צו דיחוי,

English translation 1203

"the left hand pushes away",

"שמאל דוחה",

English translation 1204

distancing,

מרחקת,

English translation 1205

one must also use this temporarily,

דארף מען דאס לשעה אויך נוצן,

English translation 1206

but in a manner that the "push away" is with the left hand,

אבער אין אן אופן אז דער "דוחה" איז ביד שמאל,

English translation 1207

the weak hand 193.

יד כהה 193.

English translation 1208

But when one completely closes oneself off and remains alone for oneself –

בשעת אבער מען שליסט זיך אפ אינגאנצן און מ'בלייבט אליין פאר זיך –

English translation 1209

first of all, one does not carry this out,

איז צום אלעם ערשטן פירט מען דאס ניט אויס,

English translation 1210

and furthermore:

און דערצו:

English translation 1211

already on the spot this is a damage for oneself,

שוין על אתר איז דאס א היזק פאר זיך אליין,

English translation 1212

as mentioned above.

כנ"ל.

English translation 1213

Therefore,

דערפאר,

English translation 1214

when a part of the leaders of the country gather together,

בשעת עס קומען צוזאמען א חלק פון מנהיגי המדינה,

English translation 1215

and especially a great and mighty country,

ובפרט א מדינה גדולה ואדירה,

English translation 1216

and one wants to convince oneself that one needs and should close oneself off for oneself,

און מ'וויל זיך איינרעדן אז מ'דארף און מ'זאל זיך אפשליסן פאר זיך,

English translation 1217

and that what is happening on the other side of the world one cannot help anyway and it has no relevance to us,

און דאס וואס עס טוט זיך אין דער אנדער זייט וועלט קען מען סיי-ווי ניט העלפן און צו אונז האט עס קיין שייכות ניט,

English translation 1218

and why must one crawl with a cold head into hot water etc. –

און וואס דארף מען קריכן מיט א קאַלטע קאָפ אין הייסע וואסער וכו' –

English translation 1219

one has the aforementioned lesson,

האט מען דעם לימוד הנ"ל,

English translation 1220

that since one has become aware of what is happening on the other side of the world,

אז וויבאלד מ'האט זיך דערוואוסט דערפון וואס עס טוט זיך אין אן אנדער זייט וועלט,

English translation 1221

every matter is by Divine Providence:

איז יעדער ענין בהשגחה פרטית:

English translation 1222

it was not made known to him so that he should lie down to sleep as if he did not see and did not hear etc.,

מ'האט אים דאס ניט געלאזט וויסן בכדי ער זאל זיך לייגן שלאפן כאילו לא ראה ולא שמע וכו',

English translation 1223

rather that which he became aware of is by Divine Providence,

נאר דאס וואס ער האט זיך דערפון דערוואוסט איז בהשגח"פ,

English translation 1224

this is a sign that he can do something about it. Only he needs to discern whether his country needs to act in this matter in a manner of "the right hand draws near",

דאס איז א סימן אז ער קען טאן אין דעם. נאר ער דארף מבחין זיין צי מדינה שלו דארף אין דעם ענין טאן אין אן אופן פון "ימין מקרבת",

English translation 1225

or "the right hand draws near" by means of the preface of "the left hand pushes away",

אדער "ימין מקרבת" ע"י ההקדמה פון "שמאל דוחה",

English translation 1226

or temporarily only "the left hand pushes away".

אדער לפי שעה נאר "שמאל דוחה".

English translation 1227

And since it is a rule that "I do not ask of them except according to their power" 194 –

און וויבאלד אז ס'איז א כלל אז "איני מבקש כו' אלא לפי כחן" 194 –

English translation 1228

one certainly has the powers to carry this out.

האט מען זיכער די כחות דאס צו דורכפירן.

English translation 1229

That the rule

וואס דער כלל

English translation 1230

(that "I do not ask of them except according to your power")

(אז "איני מבקש כו' אלא לפי כחך")

English translation 1231

is also not a Scriptural decree,

איז אויך ניט קיין גזירת הכתוב,

English translation 1232

rather the logic of the Torah compels it,

נאר שכל פון תורה איז דאס מכריח,

English translation 1233

and to such an extent is this a logical reasoning,

ועד כדי כך איז דאס א סברא בשכל,

English translation 1234

that this is in the language of the Gemara everywhere 195 "Why do I need a verse? It is logical":

אז דאס איז בלשון הגמרא בכ"מ 195 "למה לי קרא? סברא הוא":

English translation 1235

the intellect of the Torah established that it became a logical reasoning in human intellect,

שכל התורה האט איינגעפירט אז ס'איז געווארן א סברא אין שכל אנושי,

English translation 1236

therefore it says "verse" –

וואס דעריבער זאגט "קרא" –

English translation 1237

Torah –

תורה –

English translation 1238

that "Why do I need a verse,

אז "למה לי קרא,

English translation 1239

it is logical",

סברא הוא",

English translation 1240

because this is a logical reasoning taken from Torah,

ווייל דאס איז א סברא גענומען פון תורה,

English translation 1241

"verse" 195.

"קרא" *195.

English translation 1242

The instruction from all this:

די הוראה מכל זה:

English translation 1243

The activists who, by Divine Providence, have influence in a government of a city,

די עסקנים וואס בהשגח"פ האבן זיי השפעה אין א שלטון פון א שטאט,

English translation 1244

or of a neighborhood at least,

אדער פון א שכונה עכ"פ,

English translation 1245

or of an entire country –

אדער פון א גאנצער מדינה –

English translation 1246

they must utilize their mission to serve his Master,

דארפן זיי אויסנוצן זייער שליחות אין לשרת את קונו,

English translation 1247

even as an individual,

אפילו אלס יחיד,

English translation 1248

all the more so when they can influence regarding a multitude of individuals,

עאכו"כ ווען זיי קענען משפיע זיין בנוגע א ריבוי יחידים,

English translation 1249

or influence many cities,

אדער משפיע זיין צו א סך שטעט,

English translation 1250

or even entire countries.

אדער אפילו צו גאנצע מדינות.

English translation 1251

And one must establish once and for all the conduct of the country

און מ'דארף איין מאל פאר אלעמאל איינשטעלן הנהגת המדינה

English translation 1252

(or city and neighborhood)

(אדער עיר ושכונה)

English translation 1253

on these two foundations:

אויף די ביידע גרונטן:

English translation 1254

First of all, the country must be founded on strong foundations of justice and righteousness and the Seven Noachide Laws.

צום אלעם ערשטן דארף די מדינה זיין באגרינדעט אויף יסודות חזקים פון צדק ויושר און די שבע מצוות בני נח.

English translation 1255

And one must know that although truly one must occupy oneself with "adorn others" –

און מ'דארף וויסן אז אמת טאקע מ'דארף זיך פארנעמען מיט "קשוט אחרים" –

English translation 1256

first and foremost, however, must be "adorn yourself" 196,

לכל לראש דארף אבער זיין "קשוט עצמך" 196,

English translation 1257

the country must demonstrate a living example of conduct according to justice and righteousness and according to the Seven Noachide Laws,

די מדינה דארף באווייזן א לעבעדיקן ביישפיל פון הנהגה ע"פ צדק ויושר וע"פ די שבע מצוות בני נח,

English translation 1258

which one expects,

וועלכע מ'ערווארט,

English translation 1259

demands or pressures,

מ'מאנט אדער מ'איז לוחץ,

English translation 1260

that other countries should fulfill them.

אז אנדערע מדינות זאלן זיי מקיים זיין.

English translation 1261

And as discussed earlier regarding educators and teachers and their students:

און ווי גערעדט פריער בנוגע צו מחנכים ומחנכות ותלמידיהם:

English translation 1262

sometimes an educator thinks,

אמאל ווייזט אויס א מחנך,

English translation 1263

that just as his student is his charge,

אז אזוי ווי זיין תלמיד איז זיינער א מחונך,

English translation 1264

so he

איז ער

English translation 1265

(the student)

(דער תלמיד)

English translation 1266

is not as clever as he

ניט אזוי קלוג ווי ער

English translation 1267

(the educator) is,

(דער מחנך) איז,

English translation 1268

consequently the educator can make a twist or a trick,

במילא קען דער מחנך מאכן א דריי אדער שפיצל,

English translation 1269

and a matter contrary to truth,

און א דבר היפך האמת,

English translation 1270

and the student will not catch on to it.

און דער תלמיד וועט זיך אויף דעם ניט כאפן.

English translation 1271

Regarding this there is the rule,

איז אויף דעם דא דער כלל,

English translation 1272

that there is an "eye that sees and ear that hears" 197 of the Creator of the world and its Leader,

אז ס'איז דא אן "עין רואה ואוזן שמעת" 197 פון בורא עולם ומנהיגו,

English translation 1273

that the eye that sees and ear that hears of the Leader of the world wants that every person,

וואס דער עין רואה ואוזן שומעת פון מנהיג העולם וויל אז יעדער מענטש,

English translation 1274

also the educator, should conduct himself according to justice and righteousness,

אויך דער מחנך. זאל זיך פירן ע"פ צדק ויושר,

English translation 1275

and if he does not conduct himself so, ultimately "truth will spring forth from the earth".

און טאמער ער פירט זיך ניט אזוי איז סוף סוף "אמת מארץ תצמח".

English translation 1276

So too regarding individuals who have been placed in a high position and they can lead many individuals or many groups,

אזוי איז אויך בנוגע צו אנשים וועלכע מ'האט אוועקגעשטעלט אין א מעמד גבוה און זיי קענען אנפירן מיט א סך יחידים אדער מיט א סך קיבוצים,

English translation 1277

and they can lead even wise, understanding, and elderly people,

און קענען אנפירן אפילו מיט חכמים ונבונים וזקנים,

English translation 1278

they may think to themselves that they can twist,

קענען זיי בא זיך טראכטן אז זיי קענען פארדרייען,

English translation 1279

distort, crush, and crumple, etc. –

אויסדרייען. פארקוועטשן און פארקנייטשן וכו' –

English translation 1280

upon this too there is the principle that there is an "eye that sees and ear that hears",

איז אויף דעם אויך דער כלל אז ס'איז דא אן "עין רואה ואוזן שומעת",

English translation 1281

and He wants that every country –

און ער וויל אז יעדער מדינה –

English translation 1282

"of the countries it shall be said" –

"על המדינות בו יאמר" –

English translation 1283

(and every group and the like)

(און יעדער קבוצה וכיו"ב)

English translation 1284

should conduct itself as a country ought to conduct itself,

זאל זיך אויפפירן ווי א מדינה דארף זיך אויפפירן,

English translation 1285

and if one does something improperly,

און אויב מ'טוט א זאך שלא כדבעי,

English translation 1286

ultimately "truth will spring forth from the earth" and it will be discovered that one did something improperly.

איז סוף סוף "אמת מארץ תצמח" און מ'וועט אויסגעפינען אז מ'האט געטאן א זאך שלא כדבעי.

English translation 1287

Even if one spoke secretly,

אי מ'האט גערעדט שטילערהייט,

English translation 1288

and hid "in concealment and I will not see it"198 –

און זיך באהאלטן "במסתרים ואני לא אראנו" 198 –

English translation 1289

but ultimately it comes out,

אבער סוף סוף טראגט זיך דאס ארויס,

English translation 1290

and then it causes more harm than if one had not hidden it, and one would have immediately admitted the truth.

און דעמולט ברענגט עס מער היזק ווי אויב מ'וואלט דאס ניט באהאלטן. און מ'וואלט גלייך מודה געווען על האמת.

English translation 1291

And that which certain people were given the highest position is

און דאס וואס מ'האט געגעבן געוויסע מענטשן דעם מעמד גבוה ביותר איז

English translation 1292

(not in order to be able to twist someone, Heaven forbid, but)

(ניט בכדי צו קענען אימעצן פארדרייען ח"ו, נאר)

English translation 1293

in order that they should have greater powers to accomplish greater things and to overcome more difficult matters and problems,

בכדי זיי זאלן האבן גרעסערע כחות אויף אויפצוטאן גרעסערע זאכן און כדי איבערצוקומען שווערערע ענינים ובעיות,

English translation 1294

even though temporarily an easier way presents itself to extricate oneself from it.

אע"פ וואס לפי שעה קומט אויס א לייכטערע וועג אז מ'קען זיך ארויסדרייען דערפון.

English translation 1295

This is the first foundation upon which a country must be established –

וואס דאס איז דער ערשטער גרונט אויף וועלכן מ'דארף איינשטעלן א מדינה –

English translation 1296

that first and foremost it is built upon strong foundations of justice and integrity,

אז צום אלעם ערשטן איז דאס געבויט אויף יסודות חזקים פון צדק ויושר,

English translation 1297

which shall not be altered.

וואס לא תהי' מוחלפת.

English translation 1298

Notwithstanding all calculations that it may turn out that the country will have a profit from something that is not in accordance with justice and integrity –

ניט קוקנדיק אויף אלע חשבונות וואס עס קומט אויס אז מ'וועט האבן א ריוח פאר דער מדינה פון א דבר וואס איז אינו לפי צדק ויושר –

English translation 1299

one never bypasses the foundations of justice and integrity,

פארבייגט מען קיינמאל ניט אויף די יסודות פון צדק ויושר,

English translation 1300

knowing that all those calculations are only a calculation for a time no longer than a short time,

וויסנדיק אז די אלע חשבונות איז נאר א חשבון פאר א זמן ניט לענגער ווי א זמן קצר,

English translation 1301

but ultimately the truth will be revealed.

אבער סוף סוף וועט נתגלה ווערן דער אמת.

English translation 1302

And then comes the second thing upon which a country must be built:

און דערנאך קומט די צווייטע זאך אויף וועלכער א מדינה דארף זיין געבויט:

English translation 1303

One must continually grow and become richer and stronger, etc.

מ'דארף האלטן אין איין וואקסן אין ווערן רייכער און שטארקער וכו'.

English translation 1304

But even this growth must be built upon the foundations and the aforementioned principles of justice and integrity,

אבער אויך דער וואקסן דארף זיין געבויט אויף די יסודות און די כללים האמורים פון צדק ויושר,

English translation 1305

which are in a manner of "shall not be altered." And when the foundations are according to justice and integrity,

וואס זיי זיינען אין אן אופן פון לא תהי' מוחלפת. און בשעת די יסודות זיינען לפי צדק ויושר,

English translation 1306

then one grows as one should grow and good fruits grow, and not the opposite, Heaven forbid.

דעמולט וואקסט מען ווי מ'דארף וואקסן און עס וואקסן פירות טובים און ניט דער היפך דערפון ח"ו.

English translation 1307

As mentioned above,

כאמור לעיל,

English translation 1308

that just as it is in Torah that everything is built upon a strong foundation that shall not be altered,

אז אזוי ווי דאס איז אין תורה אז אלץ איז געבויט אויף א יסוד חזק שלא תהי' מוחלפת,

English translation 1309

then "He looked into the Torah and created the world" –

איז דערנאך אסתכל באורייתא וברא עלמא –

English translation 1310

so too it is in the world,

אז אזוי ווערט עס אויך אין וועלט,

English translation 1311

that a country is built upon strong foundations that shall not be altered,

אז א מדינה איז געבויט אויף יסודות חזקים שלא יהיו מוחלפים,

English translation 1312

As is seen in practice:

ווי מ'זעט בפועל:

English translation 1313

It is a custom of every important country,

ס'איז א מנהג פון כל מדינה חשובה,

English translation 1314

that together with the laws that are made from time to time,

אז ביחד מיט די חוקים וועלכע מ'מאכט מזמן לזמן,

English translation 1315

which serve and address the matters in the country that are dependent on time or place –

וואס זיי באדינען און פארענטפערן די ענינים בהמדינה התלויים בזמן אדער במקום –

English translation 1316

they also have a written book of laws,

האט מען אויך א געשריבענעם ספר החוקים,

English translation 1317

or as it is called in the language of the country –

אדער ווי מ'רופט עס בלשון המדינה –

English translation 1318

a "Constitution",

א "קאנסטיטושען",

English translation 1319

which is in a manner of "shall not be changed"

וואס זי ווערט אין אן אופן פון לא ישונה

English translation 1320

(unless there is a change such that the nation itself has changed. Consequently, it also needs laws that are suitable according to its new status and situation. But the strong foundations are not changed).

(סיידן ס'וועט ווערן א שינוי אז דער עם האט זיך געביטן. במילא דארף ער אויך האבן חוקים וואס זיינען מתאים לויט זיין נייעם מעמד ומצב. אבער די יסודות חזקים ווערן ניט געביטן).

English translation 1321

The aforementioned –

האמור לעיל –

English translation 1322

that in addition to a country needing to be built upon strong foundations,

אז נוסף לזה וואס א מדינה דארף זיין געבויט אויף יסודות חזקים,

English translation 1323

it must also have a connection and influence upon other countries

דארף זי אויך האבן א שייכות און משפיע זיין אויף אנדערע מדינות

English translation 1324

(and not lock itself in) –

(און זיך ניט פארשליסן פאר זיך) –

English translation 1325

also follows in continuation of what was discussed several times,

קומט אויך בהמשך להמדובר כמה פעמים,

English translation 1326

that it is an absolute necessity that this country

אז ס'איז א הכרח גמור אז מדינה זו

English translation 1327

(the United States)

(ארצות הברית)

English translation 1328

take a much more active part in the effort to release those who wish to leave that country.

זאל נעמען א סך מערער אקטיוון טייל אין דער השתדלות צו ארויסלאזן די וואס ווילן ארויספארן מן המדינה ההיא.

English translation 1329

Of course, the effort in this must be in a manner that it will not harm the goal,

זעלבסטפארשטענדלעך דארף די השתדלות בזה זיין אין אן אופן אז דאס וועט ניט מזיק זיין להמטרה,

English translation 1330

but rather will be beneficial to it. Therefore, the way to do this is not by insulting the other and provoking him, etc.,

נאר ס'וועט דערצו מועיל זיין. דערפאר איז ניט דער דרך לזה דורך מבזה זיין יענעם און זיך מתגרה זיין בו וכיו"ב,

English translation 1331

but rather to do it quietly, softly, and behind the curtain,

נאר מ'זאל עס טאן בחשאי ובלחש ומאחורי הפרגוד,

English translation 1332

and together with this –

וביחד עם זה –

English translation 1333

with appropriate force,

בתוקף המתאים,

English translation 1334

which then will certainly succeed199.

וואס דעמולט וועט מען זיכער אויפטאן 199.

English translation 1335

Even if "your beginning will be small",

אפילו אז ס'וועט זיין "ראשיתך מצער",

English translation 1336

it will, however, open the way so that afterwards "your end will greatly increase",

וועט עס אבער אויפעפענען דעם וועג אז דערנאך זאל זיין "ואחריתך ישגה",

English translation 1337

and it can even be "greatly increase exceedingly"

און ס'קען נאך זיין "ישגה מאד"

English translation 1338

(in the language of the verse200).

(בלשון הכתוב 200).

English translation 1339

The above-mentioned regarding the command of this strong foundation of knowing that there is an "Eye that sees and Ear that hears",

המדובר לעיל בנוגע צו דעם יסוד חזק פון וויסן אז ס'איז דא אן "עין רואה ואוזן שומעת",

English translation 1340

is like the matter is in the area of an entire country,

איז ווי דער ענין איז אין דעם שטח פון א גאנצער מדינה,

English translation 1341

and among the leaders of the country,

און בא די פירער פון דער מדינה,

English translation 1342

so is this also in the area of every individual.

אזוי איז דאס אויך אין דעם שטח פון יעדער יחיד.

English translation 1343

As mentioned many times that it is an essential matter that one should instill in the elementary schools,

כמדובר כמ"פ אז ס'איז אן ענין עיקרי מ'זאל איינשטעלן אין די בתי ספר היסודיים,

English translation 1344

that one should speak and tell,

אז מ'זאל רעדן און דערציילן,

English translation 1345

or at least think about the Above,

אדער עכ"פ טראכטן וועגן דעם אויבערשטן,

English translation 1346

through that the first beginning of the school day should be with a moment of silence,

דורך דעם וואס די ערשטע התחלה פון יום הלימודים זאל זיין מיט א רגע של שתיקה,

English translation 1347

And it is not the simple meaning that the student must immediately be silent and not think at all,

און ס'איז ניט דער פשט אז דער תלמיד דארף דעמולט שווייגן און גארניט טראכטן,

English translation 1348

rather since this is a moment,

נאר היות אז דאס איז א רגע,

English translation 1349

and a moment in a school,

און א רגע אין א בית ספר,

English translation 1350

he must certainly immediately think and do something,

דארף ער זיכער דעמולט עפעס טראכטן און טאן,

English translation 1351

the student should ask his father and mother,

זאל דער תלמיד פרעגן בא זיין פאטער און מוטער,

English translation 1352

or grandfather and grandmother,

אדער זיידע און באבע,

English translation 1353

about what he should immediately think.

וועגן וואס ער זאל דעמולט טראכטן.

English translation 1354

And the school must not interfere in this. For just as one must reckon with the situation and condition as it is in the present,

און דער בית ספר טאר זיך אין דעם ניט מישן. ווארום אזוי ווי מ'דארף זיך רעכענען מיטן מעמד ומצב כמו שהוא בהוה,

English translation 1355

so if one will leave the manner that the child should remind himself of the "Eye that sees and Ear that hears" according to the choice or desire of the "principal",

איז אויב מ'וועט לאזן דעם אופן ווי דער קינד זאל זיך דערמאנען אויפן "עין רואה ואוזן שומעת" צו דער בחירה אדער רצון פון דעם "פרינציפאל",

English translation 1356

or teacher of the class,

אדער מורה פון דער כתה,

English translation 1357

one cannot know whom one will encounter,

קען מען ניט וויסן צו וועמען מ'וועט אריינפאלן,

English translation 1358

and even one child,

און אפילו א ילד אחד,

English translation 1359

one person,

אן אדם אחד,

English translation 1360

is also a "full world". Therefore this must be given over specifically to the parents to explain to the child about the "Eye that sees and Ear that hears".

איז אויך אן "עולם מלא". דעריבער דארף דאס איבערגעגעבן ווערן דוקא צו די עלטערן צו מסביר זיין דעם קינד וועגן דעם "עין רואה ואוזן שומעת".

English translation 1361

And through this one will prepare every child –

און דורך דעם וועט מען צוגרייטן יעדער קינד –

English translation 1362

a Jew,

א איד,

English translation 1363

or from the seventy nations –

אדער פון די שבעים אומות –

English translation 1364

and he will know,

און ער וועט וויסן,

English translation 1365

that even before he learns anything at all,

אז נאך איידער ער לערנט עפעס וואס,

English translation 1366

even before he reviews what was learned on the previous day,

אפילו נאך איידער ער חזר'ט וואס מ'האט געלערנט ביום שלפנ"ז,

English translation 1367

the beginning of his day begins with that sixty seconds at least,

הויבט זיך אן התחלת היום שלו דערמיט וואס זעכציק סעקונדעס עכ"פ,

English translation 1368

or two,

אדער צוויי,

English translation 1369

three minutes,

דריי מינוט,

English translation 1370

he has thought over what his father or mother told him –

האט ער איבערגעטראכט וואס דער פאטער אדער מוטער האבן אים אנגעזאגט –

English translation 1371

that there is an "Eye that sees and Ear that hears".

אז ס'איז דא אן "עין רואה ואוזן שומעת".

English translation 1372

And at that moment his learning during the day proceeds with righteousness and integrity:

און אט דעמולט גייט ביי אים דער לערנען במשך היום בצדק וביושר:

English translation 1373

Even though his teacher or guide look to the side,

אע"פ וואס זיין מורה אדער מדריך קוקן אויף א זייט,

English translation 1374

he will not deceive them,

וועט ער זיי ניט אָפּנאַרן,

English translation 1375

because he knows that the Above is an "Eye that sees and Ear that hears" and from Him he cannot hide.

ווייל ער ווייסט אז דער אויבערשטער איז "עין רואה ואוזן שומעת" און פון אים קען ער זיך ניט אויסבאַהאַלטן.

English translation 1376

And then he will also have more success in his studies,

און דעמולט וועט ער אויך האבן מער הצלחה אין זיינע לימודים,

English translation 1377

all the more so that he will not do matters of falsehood

עאכו"כ אז ער וועט ניט טאן ענינים של שקר

English translation 1378

(opposite of truth)

(היפך האמת)

English translation 1379

in his studies and in the examinations and the like.

אין זיינע לימודים און אין די בחינות וכיו"ב.

English translation 1380

There are those who have convinced themselves that this is a matter that pertains only to children!

זיינען דא אזוינע וואס האבן זיך איינגערעדט אז דאס איז אן ענין וואס איז נוגע נאר צו קינדער!

English translation 1381

One must know that this pertains to their parents,

דארף מען וויסן אז דאס איז נוגע צו זייערע עלטערן,

English translation 1382

and to the administration of the schools,

און צו דער הנהגה פון די בתי ספר,

English translation 1383

and to those who stand at their head:

און צו די עומדים בראשם:

English translation 1384

Those who stand at the head think that one need not replace them. For they have already studied through so many and so many years and succeeded,

די עומדים בראש רעכענען אז מ'דארף זיי ניט איבערבייטן. ווארום זיי האבן שוין דורכגעלערנט אזויפיל און אזויפיל יארן און מצליח געווען,

English translation 1385

and the proof is that they occupy such and such a position –

והראי' אז זיי פארנעמען אזא און אזא מצב –

English translation 1386

One says –

זאגט מען –

English translation 1387

"Do not trust yourself until the day etc.",

"אל תאמין בעצמך עד יום כו'" 201,

English translation 1388

until the last day:

ביז דעם לעצטן טאג:

English translation 1389

One finds oneself in a great world,

מ'געפינט זיך אין א גרויסער וועלט,

English translation 1390

which the world has been given to every person –

וואס די וועלט איז אפגעגעבן געווארן צו יעדן מענטשן –

English translation 1391

"He has set the world in their heart" –

"את העולם נתן בלבם" –

English translation 1392

to make it in the manner of "to inhabit it",

אויף צו מאכן איר באופן פון "לשבת יצרה",

English translation 1393

and moreover –

און נאכמער –

English translation 1394

"a garden for My delight",

"לגני לגנוני" 202,

English translation 1395

a matter of a garden and a pleasurable stroll;

אן ענין של גן וטיול של תענוג;

English translation 1396

or the world can be exactly the opposite, G-d forbid.

אדער די וועלט קען זיין פונקט דער היפך ר"ל.

English translation 1397

And upon whom does it depend? Upon the person who is in the world in general,

און אין וועמען הענגט עס אפ? אין דעם אדם וואס געפינט זיך אין דער וועלט בכלל,

English translation 1398

and in particular those who stand at the head,

ובפרט די וואס שטייען בראש,

English translation 1399

that they should do all that is dependent on them to ensure that every child should know that there is an "Eye that sees and Ear that hears".

אז זיי זאלן טאן כל התלוי בהם אויף באווארענען אז יעדער קינד זאל וויסן אז ס'איז דא אן "עין רואה ואוזן שומעת".

English translation 1400

To explain in practice to the child the matter of "Eye that sees and Ear that hears",

אויסטייטשן בפועל פארן קינד דער ענין פון "עין רואה ואוזן שומעת",

English translation 1401

one must rely on the parents

דארף מען זיך פארלאזן אויף די עלטערן

English translation 1402

(as above);

(כנ"ל);

English translation 1403

their role and responsibility of the school administration and those who stand at their head,

זייער תפקיד און אחריות פון הנהלת הבית ספר והעומדים בראשם,

English translation 1404

up to the very highest,

ביז גאר אין דער הויך,

English translation 1405

is –

איז –

English translation 1406

to compel that in a school every day should begin with a moment of silence in order that one can think about the "Eye that sees and Ear that hears".

צו מכריח זיין אז אין א בית ספר זאל זיך אנהויבן יעדער טאג מיט א רגע של שתיקה בכדי מ'זאל קענען טראכטן וועגן "עין רואה ואוזן שומעת".

English translation 1407

That this will help bring about that the children who are raised in this school should go in the path of righteousness and integrity.

וואס דאס וועט העלפן אויפטאן אז די קינדער וואס ווערן אויפגעהאָדעוועט אין דעם בית ספר זאלן גיין בדרך הצדק והיושר.

English translation 1408

That this is indeed the role of a school. Not like others who mistakenly think that the role of a school is,

וואס דאס איז דאך דער תפקיד פון א בית ספר. ניט ווי אנדערע האבן א טעות אז דער תפקיד פון א בית ספר איז,

English translation 1409

that the child should accumulate there as many and as many pieces of knowledge,

אז דער קינד זאל דארטן אנקלייבן אזויפיל און אזויפיל ידיעות,

English translation 1410

this is only a preparation;

דאס איז נאר א הכנה;

English translation 1411

the role of a school is,

א תפקיד פון א בית ספר איז,

English translation 1412

that it should be a house of education,

אז ער זאל זיין א בית חינוך,

English translation 1413

there one should educate the male student or female student,

דארט זאל מען מחנך זיין דעם תלמיד אדער תלמידה,

English translation 1414

that he should be an upright person. And then he will utilize the knowledge which he receives there

אז ער זאל זיין אן אדם ישר הולך. און דעמולט וועט ער אויסנוצן די ידיעות וועלכע ער באקומט דארטן

English translation 1415

(which also the knowledge he needs to have)

(וואס אויך די ידיעות דארף ער האבן)

English translation 1416

in a manner of "they are wise to do good":

אין אן אופן פון "חכמים המה להטיב" 203:

English translation 1417

The school indeed makes the male students and female students into wise ones,

דער בית ספר מאכט טאקע די תלמידים ותלמידות פאר חכמים,

English translation 1418

but along with this it must also ensure that they should be "wise to do good",

אבער דערביי דארף ער אויך באווארענען אז זיי זאלן זיין "חכמים להטיב" 203,

English translation 1419

and this is the main thing.

און דאס איז דער עיקר.

English translation 1420

And if the one who occupies the post to influence the education of children thinks that he indeed occupies the post but this matter another can do,

און טאמער דער וואס פארנעמט דעם פאָסט צו משפיע זיין אויפן חינוך פון קינדער טראַכט אז ער פארנעמט טאקע דעם פאָסטן אבער דעם ענין קען אן אנדערער טאן,

English translation 1421

and he is not capable etc. –

און ער איז ניט מסוגל וכו' –

English translation 1422

one tells him:

זאגט מען אים:

English translation 1423

This is a matter of danger to life,

דאס איז א ספק פון פקו"נ,

English translation 1424

because also in this depends whether there will grow a soul of a person,

ווארום אויך אין דעם הענגט אפ צי ס'וועט אויסוואקסן א נפש פון אן אדם,

English translation 1425

or it could be that there will grow such a one who will not be a life-giver to souls,

אדער ס'קען זיין אז ס'וועט אויסוואקסן אזא וואס ער וועט ניט זיין מחי' נפשות,

English translation 1426

but the opposite of the matter, heaven forbid!

נאר היפך הדבר ר"ל!

English translation 1427

Thereby one sees how also in the education of a child both aforementioned points must be:

דערביי זעט מען ווי אויך אין דער חינוך פון א קינד דארפן זיין ביידע נקודות הנ"ל:

English translation 1428

When the child goes to a school of whatever kind,

בשעת דער קינד גייט אין א בית ספר איזה שיהי',

English translation 1429

one must first and foremost have the foundation of every education –

דארף מען לכל לראש האבן דעם יסוד פון יעדן חינוך –

English translation 1430

that there is an "eye that sees and ear that hears". That the foundation of every education is not a matter that goes and grows or goes and changes,

אז ס'איז דא אן "עין רואה ואוזן שומעת". וואס דער יסוד פון יעדן חינוך איז ניט אן ענין וואס הולך וגדל אדער הולך ומשתנה,

English translation 1431

but it is a constant thing,

נאר ס'איז א דבר תמידי,

English translation 1432

which must not be changed,

וואס טאר ניט געביטן ווערן,

English translation 1433

that there is an "eye that sees and ear that hears" constantly.

אז ס'איז דא אן "עין רואה ואוזן שומעת" בתמידות.

English translation 1434

With him there is the constant feeling,

ביי אים איז דא די שטענדיקע הרגשה,

English translation 1435

that even "if a person hides in a hiding place",

אז אפילו "אם יסתר איש במסתרים",

English translation 1436

is it possible that "I will not see him" –

איז היתכן אז "אני לא אראנו" 198 –

English translation 1437

there is indeed constantly an "eye that sees and ear that hears".

ס'איז דאך שטענדיק דא אן "עין רואה ואוזן שומעת".

English translation 1438

Together with this there is also the point in education,

ביחד עם זה איז אויך דא די נקודה אין חינוך,

English translation 1439

that one must teach a child that he must constantly grow and ascend higher and higher.

אז מ'דארף לערנען א קינד אז ער דארף שטענדיק וואקסן און שטייגן וואס העכער.

English translation 1440

That thereby one sees the two main points as they are in the area of education of every individual,

וואס דערביי זעט מען די ביידע נקודות עיקריות ווי זיי זיינען אין שטח פון חינוך פון יעדער יחיד,

English translation 1441

as they are also in the area of the state,

ע"ד ווי זיי זיינען אויך בשטח פון מדינה,

English translation 1442

and in the area of the family etc.

ובשטח פון משפחה וכו'.

English translation 1443

Here is the place also to mention regarding the matters that "the time caused":

כאן המקום אויך צו מזכיר זיין בנוגע צו די ענינים וואס "הזמן גרמא":

English translation 1444

Everyone should endeavor to do everything to provide for all Jews their needs during the month *203,

יעדערער זאל זיך משתדל זיין צו טאן אלץ אויף ממציא זיין צו אלע אידן צרכיהם במשך החודש *203,

English translation 1445

That is, all Jews who are in his neighborhood that it could be that they lack something entirely,

ד.ה. אלע אידן וואס געפינען זיך בשכונתו וואס עס קען זיין אז עס פעלט זיי עפעס בכלל,

English translation 1446

and especially regarding the meals of the eve of Yom Kippur

ובמיוחד בנוגע צו סעודות ערב יוהכ"פ

English translation 1447

(when there needs to be eating and drinking as on two days,

(ווען עס דארף זיין אכילה ושתי' כשני ימים 204,

English translation 1448

according to the custom of Israel), and

כמנהג ישראל), און

English translation 1449

(all the more so regarding)

(עאכו"כ בנוגע)

English translation 1450

the meals of the conclusion of Yom Kippur,

סעודות מוצאי יוהכ"פ,

English translation 1451

the meals of the time of our rejoicing etc.;

סעודות פון זמן שמחתנו וכו';

English translation 1452

and also regarding the preparations for the time of our rejoicing,

עד"ז בנוגע צו די הכנות לזמן שמחתנו,

English translation 1453

that there must be "the little ones he gives them parched grain and nuts and the women he buys them garments and jewelry",

וואס עס דארף זיין "הקטנים נותן להם קליות ואגוזים והנשים קונה להם בגדים ותכשיטין" 205,

English translation 1454

and also regarding the four species etc. –

און אויך בנוגע די ד' מינים וכו' –

English translation 1455

Is that since there remain only a few hours until the eve of Yom Kippur,

איז אזוי ווי עס זיינען געבליבן נאך געציילטע שעות ביז ערב יוהכ"פ,

English translation 1456

one should do everything one can to provide Jews with all their needs,

זאל מען טאן אלץ וואס מען קען אויף מספק זיין אידן מיט אלע זייערע צרכים,

English translation 1457

and even if it is a doubt in the matter

און אפילו אויב ס'איז א ספק בדבר

English translation 1458

(whether that one needs to have it),

(צי יענער דארף עס האבן),

English translation 1459

one must also do it.

דארף מען עס אויך טאן.

English translation 1460

That also in this "campaign" there are the two aforementioned movements –

וואס אויך אין דעם "מבצע" זיינען פאראן די ביידע תנועות האמורות לעיל –

English translation 1461

the matter of permanence and absence of change,

ענין הנצחיות והעדר השינוי,

English translation 1462

and the matter of change and elevation in holiness:

און ענין השינוי והעלאה בקודש:

English translation 1463

On one side one must put into this with full force as in previous years,

פון איין זייט דארף מען אין דערויף ליגן מיטן גאנצן שטורעם ווי אין די פריערדיקע יארן,

English translation 1464

because "this Torah shall not be replaced";

ווארום "זאת התורה לא תהי' מוחלפת";

English translation 1465

but on the other hand,

אבער לאידך גיסא,

English translation 1466

it is not enough to measure oneself according to the capacity in past years,

איז ניט גענוג זיך אפמעסטן לויט דער יכולת בשנים שעברו,

English translation 1467

rather one must elevate in holiness,

נאר מען דארף מעלה זיין בקודש,

English translation 1468

in a manner of "they have no rest".

אין אן אופן פון "אין להם מנוחה".

English translation 1469

In continuation of the above,

בהמשך להאמור,

English translation 1470

one will also make a conclusion on several tractates,

וועט מען אויך מאכן א סיום אויף כמה מסכתות,

English translation 1471

in accordance with the content of the leap year,

בהתאם מיטן תוכן פון שנת העיבור,

English translation 1472

sun and moon,

שמש וירח,

English translation 1473

permanence and changes:

תמידיות און שינויים:

English translation 1474

We find in the conclusion of two tractates,

מיר געפינען אין סיום פון צוויי מסכתות,

English translation 1475

"Moed Katan" and "Tamid",

"מועד קטן" און "תמיד",

English translation 1476

two statements which are seemingly contradictory to each other:

צוויי מאמרים וועלכע זיינען לכאורה בסתירה זה לזה:

English translation 1477

The conclusion of tractate "Moed Katan"

דער סיום פון מס' "מועד קטן"

English translation 1478

(which has a connection to the matter of yahrtzeit in general,

(וואס האט א שייכות צום ענין היארצייט בכלל,

English translation 1479

more than other tractates)

מער ווי אנדערע מסכתות)

English translation 1480

is "Torah scholars have no rest even in the World to Come".

איז "תלמידי חכמים אין להם מנוחה אפילו לעולם הבא".

English translation 1481

That is, here is emphasized the virtue of not staying in one place,

ד.ה. דא איז מודגש די מעלה פון ניט שטיין אויף איין ארט,

English translation 1482

the absence of rest.

העדר המנוחה.

English translation 1483

When one looks at what is written at the conclusion of Tractate Tamid –

ווען מען גיט א קוק וואס עס שטייט אין סיום מס' תמיד –

English translation 1484

one sees that there precisely the opposite is emphasized:

זעט מען אז דארט איז מודגש פונקט דער היפך:

English translation 1485

"On Shabbat they would say 'A psalm, a song for the Shabbat day,'

"בשבת היו אומרים מזמור שיר ליום השבת,

English translation 1486

for a day that is entirely Shabbat and rest for the life of the worlds." One sees here,

ליום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים". זעט מען דא,

English translation 1487

that the ultimate level is the matter of rest,

אז תכלית המעלה איז ענין המנוחה,

English translation 1488

and a perpetual rest,

און א מנוחה תמידית,

English translation 1489

for the life of the worlds!

לחיי העולמים!

English translation 1490

On this contradiction, the Maharsha at the end of Tractate Berachot raises a question,

אויף דער סתירה שטעלט זיך דער מהרש"א אין סוף מס' ברכות 206,

English translation 1491

where it also brings the statement of Chazal "Torah scholars have no rest neither in this world nor in the World to Come, as it is said 'They go from strength to strength, each appears before G-d in Zion'" –

וואו עס ברענגט זיך אויך דער מארז"ל "תלמידי חכמים אין להם מנוחה לא בעוה"ז ולא בעוה"ב שנאמר 207 ילכו מחיל אל חיל יראה אל אלקים בציון" –

English translation 1492

so apparently it is not understood:

אז לכאורה איז ניט מובן:

English translation 1493

At the conclusion of Tractate Tamid it implies,

אין סיום מס' תמיד איז משמע,

English translation 1494

that in the World to Come the ultimate perfection will be the "day that is entirely Shabbat and rest for the life of the worlds",

אז בעוה"ב וועט זיין די תכלית השלימות דער "יום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים",

English translation 1495

and here

און דא

English translation 1496

(end of Berachot)

(סוף ברכות)

English translation 1497

it implies,

איז משמע,

English translation 1498

that the ultimate elevation in the future is that "they go from strength to strength, each appears before G-d in Zion",

אז דער תכלית העילוי לעתיד איז וואס "ילכו מחיל אל חיל יראה אל אלקים בציון",

English translation 1499

"they have no rest"?

"אין להם מנוחה"?

English translation 1500

And he answers that here it speaks about different types of rest:

און ער פארענטפערט אז דא רעדט זיך וועגן אנדערע סוגי מנוחה:

English translation 1501

The matter of "a day that is entirely Shabbat and rest" means a rest similar to that of Shabbat in its simple sense,

דער ענין פון "ליום שכולו שבת ומנוחה" מיינט א מנוחה ע"ד ווי בא שבת כפשוטו,

English translation 1502

a rest from weekday labors;

א מנוחה פון עובדין דחול;

English translation 1503

however, that which "they have no rest" means in matters of Torah and mitzvot.

משא"כ דאס וואס "אין להם מנוחה" מיינט אין עניני תורה ומצוותי'.

English translation 1504

But the explanation of the Maharsha is apparently not understood:

אבער דער ביאור פון מהרש"א איז לכאורה ניט מובן:

English translation 1505

According to the Maharsha it turns out,

לויטן מהרש"א קומט אויס,

English translation 1506

that the entire elevation of "a day that is entirely Shabbat and rest",

אז דער גאנצער עילוי פון "ליום שכולו שבת ומנוחה",

English translation 1507

i.e., of the rest in the future,

ד.ה. פון דער מנוחה פון לע"ל,

English translation 1508

will consist only in that one will not need to be occupied with plowing and sowing etc., but only with the study of Torah.

וועט באשטיין בלויז אין דעם וואס מ'וועט ניט דארפן עוסק זיין בחרישה וזריעה וכו' נאר בלויז אין לימוד התורה.

English translation 1509

And apparently,

ולכאורה,

English translation 1510

this is a matter that already existed before the "day that is entirely Shabbat",

איז דאס אן ענין וואס איז שוין געווען לפני דעם "יום שכולו שבת",

English translation 1511

before the seventh millennium,

פארן אלף השביעי,

English translation 1512

because we find that in the time of the First Temple,

ווארום מען געפינט אז בזמן בית ראשון,

English translation 1513

when Jews were "doing the will of the Omnipresent"

ווען אידן זיינען געווען "עושין רצונו של מקום" 208

English translation 1514

(most of the time or part of the time),

(רוב הזמן אדער חלק מהזמן),

English translation 1515

it was "and strangers will stand and shepherd your flocks, and foreigners will be your plowmen and vinedressers" –

איז געווען "ועמדו זרים ורעו צאנכם ובני ניכר אכריכם גו'" 209 –

English translation 1516

and Jews were occupied with the study of Torah;

און אידן האבן זיך פארנומען מיט עסק התורה;

English translation 1517

and moreover –

און נאכמער –

English translation 1518

even during the time of exile there were "Rabbi Shimon bar Yochai and his colleagues" who "acted like Rabbi Shimon bar Yochai and it succeeded in their hand",

אפילו בזמן הגלות זיינען געווען "רשב"י וחבירו" וואס "עשו כרשב"י ועלתה בידם",

English translation 1519

they were occupied only with the study of Torah.

זיי האבן זיך בלויז עוסק געווען אין לימוד התורה 210.

English translation 1520

It is not understood,

איז ניט מובן,

English translation 1521

how can one say,

ווי קען מען זאגן,

English translation 1522

that merely in order to have rest from mundane actions,

אז נאר כדי צו האבן מנוחה פון מעשים של חול,

English translation 1523

for this one needs the seventh millennium?!

אויף דעם דארף מען האבן דעם אלף השביעי?!

English translation 1524

[In general, one should not "bother" with the Maharsha,

[בכלל מיטן מהרש"א טאר מען זיך ניט "טשעפען",

English translation 1525

and especially according to what is brought in the books,

ובפרט לויט ווי עס ברענגט זיך אין ספרים 211,

English translation 1526

that all the authors up to the Maharsha wrote their works with Ruach HaKodesh (similar to what is stated in the continuation of Tishrei regarding the Taz and the Shach),

אז אלע מחברים ביז מהרש"א האבן געשריבן זייערע חיבורים מיט רוה"ק (ע"ד ווי עס שטייט אין המשך תער"ב 212 בנוגע צו ט"ז און ש"ך),

English translation 1527

which means "and so on",

וואס דאס מיינט "ועד בכלל",

English translation 1528

including the Maharsha himself. And especially knowing that the work of the Maharsha (also his Chiddushei Aggadot) was disseminated and accepted throughout all the dispersions of Israel. But nevertheless it is understood,

כולל דעם מהרש"א אליין. ובפרט וויסנדיק אז דער חיבור פון מהרש"א (אויך חידושי אגדות שלו) איז נתפשט ונתקבל געווארן בכל תפוצות ישראל. אבער אעפ"כ איז מובן,

English translation 1529

that one should not rely on that which is written in the Maharsha,

אז מען דארף זיך ניט פארלאזן אויף דעם וואס עס שטייט אין מהרש"א,

English translation 1530

that because it is written there,

אז וויבאלד אז עס שטייט דארטן,

English translation 1531

therefore one need not understand it. Rather, one must certainly also understand what is written in the Maharsha].

דעריבער דארף מען דאס ניט פארשטיין. נאר מען מוז זיכער פארשטיין אויך וואס עס שטייט אין מהרש"א].

English translation 1532

This rationale will be understood by prefacing,

די הסברה בזה וועט מען פארשטיין בהקדים,

English translation 1533

that also in the matter of a yahrtzeit one finds these two mentioned matters

אז אויך אין דעם ענין פון א יארצייט געפינט מען די צוויי ענינים האמורים

English translation 1534

(of sun and moon)

(פון שמש וירח)

English translation 1535

which are apparently a thing and its opposite:

וואס זיינען לכאורה א דבר והיפוכו:

English translation 1536

The entire content of "yahrtzeit" comes as a result of the belief in the eternity of the soul. When one observes a yahrtzeit,

דער גאצנער תוכן פון "יארצייט" קומט אלס תוצאה פון דעם אמונה אין נצחיות הנשמה. בשעת מ'פראוועט יארצייט,

English translation 1537

one studies Torah and gives charity and recites special prayers for the merit of the soul –

מען לערנט תורה און מ'גיט צדקה און מען זאגט ספעציעלע תפילות לזכות הנשמה –

English translation 1538

the question arises:

ווערט די שאלה:

English translation 1539

The soul has already left the world a year ago or several years ago? But the answer to this is,

די נשמה איז דאך אוועק פון דער וועלט לפני שנה אחת אדער כמה שנים? נאר דער ענטפער לזה איז,

English translation 1540

that the soul is in the World of Truth,

אז די נשמה איז אויפן עולם האמת,

English translation 1541

it is a reality of truth,

זי איז א מציאות של אמת,

English translation 1542

an eternal reality.

א מציאות נצחית.

English translation 1543

[And as discussed several times, this is a matter that one does not even need to come to faith for,

[וכמדובר כמה פעמים איז דאס אן ענין אויף וועלכן מען דארף אפילו ניט אנקומען צו קיין אמונה,

English translation 1544

because it has no place in human intellect to say,

ווארום עס האט קיין אָרט ניט אין שכל אנושי צו זאגן,

English translation 1545

that because there is a deficiency in the body,

אז וויבאלד ס'איז פאראן א חסרון אין גוף,

English translation 1546

there should thereby be a deficiency in the soul!

זאל דערפון ווערן א חסרון אין דער נשמה!

English translation 1547

One who does not believe at all, G-d forbid,

דער וואס גלויבט בכלל ניט, ר"ל,

English translation 1548

in the existence of the soul,

אין מציאות הנשמה,

English translation 1549

is "are we dealing with judges?",

איז "אטו בשופטני עסקינן? " 213,

English translation 1550

we are speaking about normal people...

מען רעדט דאך וועגן נאָרמאַלע מענטשן...

English translation 1551

So since one believes that there is a soul,

איז וויבאלד אז מען גלויבט אז ס'איז דא א נשמה,

English translation 1552

even though one cannot touch it etc.,

אע"פ וואס מען קען איר ניט אנטאפן וכיו"ב,

English translation 1553

and it animates the body –

און זי איז מחי' דעם גוף –

English translation 1554

one understands,

פארשטייט מען,

English translation 1555

that the soul is stronger than the body,

אז די נשמה איז שטארקער פון גוף,

English translation 1556

and it does not need to attain the details that a body needs to attain. The body is a physical reality of flesh and blood and bones –

און זי דארף ניט אנקומען צו די פרטים וואס א גוף דארף צו זיי אנקומען. דער גוף איז א מציאות גשמית פון בשר ודם ועצמות –

English translation 1557

therefore it needs to attain physical eating and drinking;

במילא דארף ער אנקומען צו אכילה ושתי' גשמית;

English translation 1558

not so regarding the soul which is a spiritual reality,

משא"כ בנוגע דער נשמה וואס איז א מציאות רוחנית,

English translation 1559

there is no place in reason to say that it needs to attain physical eating and drinking. The matter of connecting physical and spiritual is only through the power of the One who does wondrously –

איז ניטא קיין אָרט בשכל צו זאגן אז זי דארף אנקומען צו אכילה ושתי' גשמית. דער ענין פון חיבור גשמיות ורוחניות איז בלויז בכח המפליא לעשות –

English translation 1560

as it states in the Rema.

ווי עס שטייט אין רמ"א 214].

English translation 1561

So since the connection of body and soul is also bound with the body,

איז וויבאלד אז דער קשר פון גוף ונשמה איז אויך פארבונדן מיטן גוף,

English translation 1562

therefore,

דערפאר,

English translation 1563

in order for the connection to be in its strength and its existence,

כדי דער קשר זאל זיין בתקפו ובקיומו,

English translation 1564

one needs to attain physical eating and drinking.

דארף מען אנקומען צו אכילה ושתי' גשמית.

English translation 1565

But to say that when there is a lack in the perfection of the body there is a lack in the vitality of the soul itself –

אבער זאגן אז ווען עס פעלט אין שלימות הגוף פעלט אין דער חיות הנשמה בעצמה –

English translation 1566

this is contrary to human intellect.

דאס איז היפך השכל האנושי.

English translation 1567

In other words:

אין אנדערע ווערטער:

English translation 1568

the connection between the soul and the body is not an eternal connection,

דער קשר צווישן דער נשמה מיטן גוף איז ניט קיין קשר נצחי,

English translation 1569

but the soul itself is an eternal reality,

אבער די נשמה אליין איז א מציאות נצחית,

English translation 1570

and that it was in the body does not change it.

און דאס וואס זי איז געווען אין דעם גוף איז איר ניט משנה].

English translation 1571

From this it is understood,

וואס דערפון איז מובן,

English translation 1572

that the matter of yahrtzeit comes to bring out the matter of the spirituality and eternity that is in the soul,

אז ענין היארצייט קומט אויף ארויסברענגען דעם ענין הרוחניות והנצחיות שבנשמה,

English translation 1573

that which "it is not exchanged".

דאס וואס "לא הי' מוחלפת".

English translation 1574

Together with this, however, in the matter of yahrtzeit the very opposite is emphasized:

צוזאמען דערמיט איז אבער אין ענין היארצייט מודגש פונקט דער היפך:

English translation 1575

In connection with the custom of reciting Kaddish on the day of yahrtzeit,

בשייכות צו דעם מנהג פון אמירת קדיש ביום היארצייט,

English translation 1576

"Magnified and sanctified be His great name",

"יתגדל ויתקדש שמי' רבא",

English translation 1577

which means,

וואס מיינט,

English translation 1578

that there should be an addition and an increase –

אז עס זאל צוקומען א הוספה און א גידול –

English translation 1579

it is explained in Kabbalah the reason for the matter,

איז מבואר אין קבלה 215 דער טעם הדבר,

English translation 1580

because on the day of yahrtzeit the soul ascends to a higher world,

ווייל ביום היארצייט איז די נשמה עולה אין אן עולם עליון יותר,

English translation 1581

and every ascent from world to world is connected with the recitation of Kaddish,

וואס יעדער עלי' מעולם לעולם איז פארבונדן מיט אמירת קדיש,

English translation 1582

as explained there the reasons for the matter,

כמבואר דארט די טעמי הדבר,

English translation 1583

and simply –

ובפשטות –

English translation 1584

because every ascent of the soul is connected with a matter of the sanctification of the Name,

ווייל יעדער עלי' פון דער נשמה איז פארבונדן מיט אן ענין של קדושת השם,

English translation 1585

"and His great name be sanctified".

"ויתקדש שמי' רבא".

English translation 1586

In any case we see,

בכל אופן זעט מען,

English translation 1587

that the matter of yahrtzeit its content is –

אז דער ענין היארצייט איז תוכנו –

English translation 1588

the change and ascent that is accomplished in the soul.

דער שינוי ועלי' וואס ווערט אויפגעטאן אין דער נשמה.

English translation 1589

Which is a matter opposite to the first matter mentioned above,

וואס דאס איז אן ענין הפכי פון דעם ערשטן ענין הנ"ל,

English translation 1590

that in the matter of yahrtzeit specifically eternity is expressed

אז אין דעם ענין היארצייט ווערט אויסגעדריקט דוקא נצחיות

English translation 1591

(and the absence of change)

(והעדר השינוי)

English translation 1592

of the soul.

פון דער נשמה.

English translation 1593

And the same matter is found in the text of the Kaddish itself:

און דעם זעלבן ענין געפינט מען אין דעם נוסח הקדיש גופא:

English translation 1594

It speaks about "His great name",

עס רעדט זיך וועגן "שמי' רבא",

English translation 1595

about the eternal reality of "His great name";

וועגן דער מציאות נצחית פון "שמי' רבא";

English translation 1596

and together with this there must be a magnification and sanctification in "His great name".

און צוזאמען דערמיט דארף זיין א התגדלות והתקדשות אין "שמי' רבא".

English translation 1597

So since "He looked into the Torah and created the world" –

וואס וויבאלד אז "אסתכל באורייתא וברא עלמא" –

English translation 1598

we find these same two matters in Torah

געפינט מען די זעלבע צוויי ענינים אין תורה

English translation 1599

(as above):

(כנ"ל):

English translation 1600

There are matters in Torah in which there is "it shall not be exchanged",

ס'זיינען פאראן אין תורה ענינים וואס אין זיי איז "לא תהי' מוחלפת",

English translation 1601

as this is in the Written Torah,

ביז ווי דאס איז אין תורה שבכתב,

English translation 1602

that one may not add to it a single letter or stroke or crown etc.;

אז מען טאר אין איר ניט מוסיף זיין קיין איין אות אדער קו אדער תג וכו';

English translation 1603

and on the other hand there is the obligation of "magnify the Torah and make it glorious",

און לאידך איז פאראן דער חיוב פון "יגדיל תורה ויאדיר" 216,

English translation 1604

both magnify in quantity and magnify in quality.

סיי יגדיל בכמות און סיי יגדיל באיכות.

English translation 1605

With this one can also explain a perplexing Gemara:

דערמיט קען מען אויך מסביר זיין א גמרא תמוהה:

English translation 1606

The Gemara says in Shabbat,

די גמרא זאגט אין שבת,

English translation 1607

in the section about the Giving of the Torah,

אין דער סוגיא פון מ"ת 217,

English translation 1608

that "When Moses ascended on high

אז "בשעה שעלה משה למרום

English translation 1609

[at the Giving of the Torah]...

[ביי מ"ת]...

English translation 1610

He said to him

אמר לו

English translation 1611

[the Holy One, blessed be He] Moses,

[הקב"ה] משה,

English translation 1612

Is there no peace in your city?

אין! שלום בעירך

English translation 1613

[Is it not the way to offer greetings in your place?

[אין דרך ליתן שלום במקומך?

English translation 1614

(Rashi)],

(רש"י)],

English translation 1615

He said before Him, Is there a slave who offers greetings to his master?

אמר לפניו כלום יש עבד שנותן שלום לרבו,

English translation 1616

He said to him, You should have helped Me,

א"ל הי' לך לעזרני,

English translation 1617

Immediately he said to Him, And now, please, let the power of the Lord be great, as You have spoken." Superficially:

מיד אמר ל 218 ו ועתה יגדל נא כח אד' כאשר דברת". דלכאורה:

English translation 1618

What is the logic in the exchange between Moses and the Almighty?

וואס איז די הסברה אין דער שקו"ט צווישן משה'ן מיטן אויבערשטן?

English translation 1619

And according to the above it can be said:

וע"פ הנ"ל י"ל:

English translation 1620

When Moses ascended on high,

ווען משה איז ארויף למרום,

English translation 1621

to the place which is an eternal world,

אין דער ארט וואס איז אן עולם נצחי,

English translation 1622

and stood

און איז געשטאנען

English translation 1623

(as it were)

(כביכול)

English translation 1624

before the Almighty,

קעגן דעם אויבערשטן,

English translation 1625

in a manner of "rest for eternal life",

אין אן אופן פון "מנוחה לחיי עולמים",

English translation 1626

he thought,

האט ער געמיינט,

English translation 1627

that here the matter of ascent etc. is no longer applicable.

אז דא איז מער ניט שייך דער ענין העלי' וכו'.

English translation 1628

Upon this, however, the Almighty argued with him that a higher thing must come,

אויף דעם האט אים אבער דער אויבערשטער גע'טענה'ט אז עס דארף צוקומען א העכערע זאך,

English translation 1629

a matter of connecting two opposites which is accomplished through the matter of peace –

אן ענין פון חיבור שני הפכים וואס ווערט אויפגעטאן דורכן ענין השלום –

English translation 1630

"Is there no peace in your city?",

"אין שלום בעירך",

English translation 1631

that Moses –

אז משה –

English translation 1632

born of woman –

א יליד אשה –

English translation 1633

should draw down peace from "your city"

זאל ממשיך זיין שלום פון "עירך"

English translation 1634

(below in this world)

(למטה בעוה"ז)

English translation 1635

also above, as it were.

אויך למעלה כביכול.

English translation 1636

With this is also understood the connection of the matter of "And now, please, let the power of the Lord be great" with "peace". Superficially,

דערמיט איז אויך מובן די שייכות פון דעם ענין פון "ועתה יגדל נא גו'" מיט "שלום". דלכאורה,

English translation 1637

since the Almighty said "Is there no peace in your city?",

וויבאלד דער אויבערשטער האט געזאגט "אין שלום בעירך",

English translation 1638

Moses should have said a matter of "peace",

האט משה געדארפט זאגן אן ענין פון "שלום",

English translation 1639

and in "And now, please, let the power of the Lord be great",

און אין "ועתה יגדל נא גו'",

English translation 1640

the matter of peace is not stated,

שטייט ניט קיין ענין השלום,

English translation 1641

and similarly in the formulation of "Peace be upon you, my master and teacher" the matter of "magnification" of the power of the master etc. is not found.

ועד"ז אין דעם נוסח פון "שלום עליך רבי ומורי" 219 געפינט מען ניט דעם ענין פון "הגדלת" כח הרב וכו'.

English translation 1642

Only the explanation of this is according to what was said –

נאר דער ביאור בזה איז ע"פ האמור –

English translation 1643

that the concept,

אז דער ענין,

English translation 1644

that a mortal should bring about an elevation above,

אז א בשר ודם זאל אויפטאן אן עילוי למעלה,

English translation 1645

"service is a need of the Most High,"

"עבודה צורך גבוה" 220,

English translation 1646

until also in an eternal matter an enlargement should be brought about,

ביז אז אויך אין אן ענין נצחי זאל אויפגעטאן ווערן א הגדלה,

English translation 1647

this is brought about through the concept of peace which connects two opposites.

דאס ווערט אויפגעטאן דורכן ענין השלום וואס איז מחבר שני הפכים.

English translation 1648

Regarding our matter –

בנוגע לעניננו –

English translation 1649

the conclusion of the tractates –

דעם סיום פון די מסכתות –

English translation 1650

the explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 1651

The conclusion of each tractate is in continuation and in accordance with the content of the tractate,

דער סיום פון יעדער מסכתא איז בהמשך ובהתאם צום תוכן המסכתא,

English translation 1652

and therefore the conclusion of tractate Moed Katan is with "they have no rest" and the conclusion of "Tamid" is with "for a day that is entirely Shabbat and rest."

און דעריבער איז דער סיום פון מס' מועד קטן מיט "אין להם מנוחה" און דער סיום פון "תמיד" מיט "ליום שכולו שבת ומנוחה".

English translation 1653

Both concepts –

די ביידע ענינים –

English translation 1654

"they have no rest" and "for a day that is entirely Shabbat and rest" –

"אין להם מנוחה" און "ליום שכולו שבת ומנוחה" –

English translation 1655

are such concepts that are found in the service of man,

זיינען אזעלכע ענינים וועלכע מאנען זיך אין עבודת האדם,

English translation 1656

as was discussed at length,

וכנ"ל בארוכה,

English translation 1657

that this is reflected in several matters in the service of man. Only in each tractate is brought out the concept that has a connection and continuation to the tractate:

אז דאס שפיגלט זיך אפ בכמה וכמה ענינים בעבודת האדם. נאר אין יעדער מסכתא ווערט ארויסגעבראכט דער ענין וואס האט א שייכות און המשך צו דער מסכתא:

English translation 1658

The concept of the conclusion of Moed Katan in general speaks about matters of "and the living shall take it to heart,"

דער ענין פון סיום מועד קטן בכללות רעדט וועגן ענינים פון "והחי יתן אל לבו" 221,

English translation 1659

matters that come as a result of an undesirable thing. And in the service of man it means:

ענינים וואס קומען אלס תוצאה פון א דבר בלתי רצוי 222. וואס אין עבודת האדם מיינט עס:

English translation 1660

when the Most High places a person into a state of trial,

בשעת דער אויבערשטער שטעלט אריין א מענטשן אין א מצב פון נסיון,

English translation 1661

a state that appears

א מצב וואס זעט אויס

English translation 1662

(at first glance)

(במבט ראשון)

English translation 1663

as an undesirable state,

ווי א מצב בלתי רצוי,

English translation 1664

and a person must overcome it.

און א מענטש דארף זיך אויף אים מתגבר זיין.

English translation 1665

And this is also hinted at in the name of the tractate –

און דאס איז אויך מרומז אין שם המסכת –

English translation 1666

"Moed Katan."

"מועד קטן".

English translation 1667

That is, this is a small time,

ד.ה. דאס איז א זמן קטן,

English translation 1668

a time of smallness,

א זמן של קטנות,

English translation 1669

which one must overcome and make it into a "Moed" etc.

וואס מען דארף זיך אויף אים מתגבר זיין און מאכן פון אים א "מועד" וכו'.

English translation 1670

But the concept of tractate Tamid is –

אבער דער ענין פון מס' תמיד איז –

English translation 1671

the opposite,

להיפך,

English translation 1672

and as its name by which it is called in the Holy Tongue "Tamid,"

וכשמה אשר יקראו לה בלשון הקודש "תמיד",

English translation 1673

which indicates that it speaks about a matter of constant service in which there is no change.

וואס איז מורה אז עס רעדט זיך וועגן אן ענין פון עבודה תמידית אין וועלכער ס'איז ניטא קיין שינוי.

English translation 1674

And as the simple understanding of the matter,

וכפשטות הענין,

English translation 1675

that the matters of the additional offerings etc. in the Holy Temple are discussed mainly in tractates Zevachim and Menachot etc.;

אז די עניני עבודת המוספים וכו' שבביהמ"ק ווערן ארומגערעדט בעיקר אין מס' זבחים ומנחות וכו';

English translation 1676

but in Tamid it speaks about the constant services that were performed each and every day,

אבער אין תמיד רעדט זיך וועגן די עבודות התמידיות וואס מ'האט געטאן בכל יום ויום,

English translation 1677

and the beginning of the tractate is about the laws of the daily offering,

און די התחלת המס' איז וועגן די דינים פון קרבן תמיד,

English translation 1678

which is also called "Tamid" because of the constancy in it.

וואס ווערט אויך אנגערופן "תמיד" ע"ש התמידיות שבו.

English translation 1679

And therefore the conclusion of tractate Moed Katan,

און דעריבער איז דער סיום פון מס' מועד קטן,

English translation 1680

where the service of man of transforming undesirable matters is found –

וואו עס מאנט זיך די עבודת האדם פון מהפך זיין ענינים בלתי רצויים –

English translation 1681

is with "they have no rest,"

מיט "אין להם מנוחה",

English translation 1682

a movement of change etc.;

א תנועה פון שינוי וכו';

English translation 1683

in contrast, the conclusion of "Tamid,"

משא"כ דער סיום פון "תמיד",

English translation 1684

of constant service,

פון עבודה תמידית,

English translation 1685

is with –

מיט –

English translation 1686

"for a day that is entirely Shabbat and rest."

"ליום שכולו שבת ומנוחה".

English translation 1687

And the concept in the service of man:

והענין בעבודת האדם:

English translation 1688

There is the concept of service of constancy,

ס'איז דא דער ענין פון עבודה של תמידיות,

English translation 1689

in which no changes are applicable,

אין וועלכער ס'זיינען ניט שייך קיינע שינויים,

English translation 1690

it is an eternal matter,

ס'איז אן ענין נצחי,

English translation 1691

because this is a matter that is connected with true eternity,

ווארום דאס איז אן ענין וואס איז פארבונדן מיט נצחיות אמיתית,

English translation 1692

with the eternity of the Most High,

מיטן אויבערשטנ'ס נצחיות,

English translation 1693

of Whom it is said "You are He, and Your years do not end,"

וואס "אתה הוא ושנותיך לא יתמו" 223,

English translation 1694

that is, that even a place that is connected with "Your years" is also "do not end."

ד.ה. אז אפילו אַן אָרט וואס איז פארבונדן מיט "שנותיך" איז אויך "לא יתמו".

English translation 1695

And such a manner in the service of man –

וואס אזא אופן אין עבודת האדם –

English translation 1696

brings to the reward of "for a day that is entirely Shabbat and rest for the life of the worlds,"

ברענגט צו דעם שכר פון "ליום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים",

English translation 1697

a true and eternal rest.

א מנוחה אמיתית ונצחית.

English translation 1698

But the concept of rest itself emphasizes that there also exists the manner of service of "they have no rest,"

אבער דער ענין המנוחה גופא איז מדגיש אז ס'איז פאראן אויך דער אופן העבודה פון "אין להם מנוחה",

English translation 1699

because a thing that is not subject to toil and exertion,

ווארום א זאך וואס איז ניט שייך צו עמל ויגיעה,

English translation 1700

the description of "rest" does not apply to it. For example,

פאסט ניט אויף איר דער תואר פון "מנוחה". למשל,

English translation 1701

if one says about a stone that it has rest,

זאגן אויף א שטיין אז ער האט מנוחה,

English translation 1702

because it does not grow and does not walk and does not run but lies motionless –

ווייל ער וואקסט ניט און שפאצירט ניט און לויפט ניט נאר ער ליגט בלי נוע –

English translation 1703

no one would say this. Because a stone is not at all in the category of rest. It is not in the category of toil,

קיינער וועט עס ניט זאגן. ווייל אן אבן איז בכלל ניט בגדר מנוחה. ער איז ניט בגדר עמל,

English translation 1704

consequently it is also not in the category of rest.

איז ער במילא אויך ניט בגדר מנוחה.

English translation 1705

In contrast, when one says "rest" it is emphasized that here it speaks about one who is in the category of toil and exertion.

משא"כ ווען מ'זאגט "מנוחה" איז מודגש אז דא רעדט זיך וועגן אזא וואס איז בגדר עמל ויגיעה.

English translation 1706

And this is the service of "they have no rest,"

און דאס איז די עבודה פון "אין להם מנוחה",

English translation 1707

that a Jew must also act in a manner of exertion etc.

אז א איד דארף אויך טאן אין אן אופן פון יגיעה וכו'.

English translation 1708

And this is expressed specifically in the tractates of the entire Talmud –

און דאס דריקט זיך אויס דוקא אין מסכתות הש"ס –

English translation 1709

because that which a Jew is obligated to learn all the tractates of the entire Talmud

ווייל דאס וואס א איד איז מחוייב צו לערנען אלע מסכתות הש"ס

English translation 1710

(as the Alter Rebbe says in Hilchot Talmud Torah),

(ווי דער אלטער רבי זאגט אין הל' ת"ת 224),

English translation 1711

it means

מיינט עס

English translation 1712

(in the service of man)

(בעבודת האדם)

English translation 1713

that all services must be present:

אז עס דארפן זיין אלע עבודות:

English translation 1714

First and foremost, there is within him the constant service,

לכל לראש איז בא אים פאראן די עבודה תמידית,

English translation 1715

just as in the Holy Temple literally,

אזוי ווי אין ביהמ"ק כפשוטו,

English translation 1716

where the service of the day began with the daily offering,

וואו עבודת היום האט זיך אנגעהויבן מיטן קרבן תמיד,

English translation 1717

a constant and eternal service in the manner of "this Torah shall not be replaced" –

אן עבודה תמידית ונצחית באופן פון "זאת התורה לא תהי' מוחלפת" –

English translation 1718

and the reward for this is "for a day that is entirely Shabbat and rest for the life of the worlds."

און דער שכר לזה איז "ליום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים".

English translation 1719

Afterwards one says a Jew,

דערנאך זאגט מען א אידן,

English translation 1720

that there must also be the concept of "Musafim",

אז עס דארף אויך זיין דער ענין פון "מוספים",

English translation 1721

addition,

הוספה,

English translation 1722

a concept of "Yigdal Na",

אן ענין פון "יגדל נא",

English translation 1723

"to make the Torah great and glorious",

"להגדיל תורה ולהאדירה",

English translation 1724

which is expressed primarily in the festivals,

וואס דאס דריקט זיך אויס בעיקר אין די מועדים טובים,

English translation 1725

"Israel sanctified the times" –

"ישראל דקדשינהו לזמנים" 225 –

English translation 1726

And this is the concept of "Moed Katan",

און דאס איז דער ענין פון "מועד קטן",

English translation 1727

and a concept of smallness,

און ענין פון קטנות,

English translation 1728

which requires a special effort to transform the undesirable concept and make from it a "Moed".

וואס עס דארף זיין א יגיעה מיוחדת אויף צו מהפך זיין דעם ענין בלתי רצוי און מאכן פון אים א "מועד".

English translation 1729

And therefore the reward for this is –

און דעריבער איז דער שכר לזה –

English translation 1730

"they have no rest",

"אין להם מנוחה",

English translation 1731

a concept of the complete absence of rest,

אן ענין פון העדר המנוחה לגמרי,

English translation 1732

like the reality of time,

אזוי ווי מציאות הזמן,

English translation 1733

the Moed,

המועד,

English translation 1734

in which at every moment the time changes,

וואס בכל רגע איז דער זמן משתנה,

English translation 1735

because its reality is from "past present future",

ווארום זיין מציאות איז פון "עבר הוה עתיד",

English translation 1736

consequently it cannot stand in one place even for a moment:

במילא קען ער ניט שטיין אויף איין ארט אפילו א רגע:

English translation 1737

when a moment passes,

אז עס גייט אדורך א רגע,

English translation 1738

the previous moment becomes "past" and the current moment "present" etc.

ווערט דער פריערדיקער רגע "עבר" און דער איצטיקער רגע "הוה" וכו'.

English translation 1739

Which these two concepts are as discussed above regarding "a spring that grows stronger" and "a cistern of lime that does not lose a drop",

וואס די צוויי ענינים זיינען ע"ד המדובר לעיל וועגן "מעין המתגבר" און "בור סוד שאינו מאבד טיפה",

English translation 1740

that each one has from the other,

אז יעדערער האט פון צווייטן,

English translation 1741

but it depends on what is the main thing.

נאר עס ווענדט זיך וואס איז דער עיקר.

English translation 1742

Along with this comes another tractate where it discusses both concepts together –

דערביי קומט צו נאך א מסכתא וואו עס רעדט זיך וועגן ביידע ענינים ביחד –

English translation 1743

the first tractate of the Talmud,

די ערשטע מס' פון ש"ס,

English translation 1744

tractate Berachot:

מס' ברכות:

English translation 1745

In the conclusion of Berachot it also brings –

אין דעם סיום פון ברכות ברענגט זיך אויך –

English translation 1746

as above –

כנ"ל –

English translation 1747

the statement "Torah scholars have no rest etc.",

דער מאמר "תלמידי חכמים אין להם מנוחה וכו'",

English translation 1748

but afterwards it says "Torah scholars increase peace in the world",

אבער נאכדעם שטייט "תלמידי חכמים מרבים שלום בעולם",

English translation 1749

for the concept of peace is also a concept of rest etc.

וואס ענין השלום איז דאך אויך אן ענין של מנוחה וכו'.

English translation 1750

And the explanation of this is also as mentioned above –

און די הסברה בזה איז אויך כאמור לעיל –

English translation 1751

that this is in accordance with the content of the tractate,

אז דאס איז בהתאם צו תוכן המסכתא,

English translation 1752

and since it is the first tractate,

און וויבאלד דאס איז די ערשטע מס',

English translation 1753

it includes both concepts:

איז זי כולל ביידע ענינים:

English translation 1754

The name of the tractate is "Berachot" –

דער נאמען פון די מס' איז "ברכות" –

English translation 1755

plural form. The concept of a blessing is –

לשון רבים. דער ענין פון א ברכה איז –

English translation 1756

blessing and drawing down. And there are two modes of blessing and drawing down

ברכה והמשכה. און ס'איז דא צוויי אופני ברכה והמשכה

English translation 1757

(as explained in Chassidus):

(כמבואר אין חסידות 226):

English translation 1758

blessing and drawing down from the source and root of the one being blessed,

ברכה והמשכה ממקורו ושרשו פון דעם מתברך,

English translation 1759

and in the language of the verse "each man according to his blessing he blessed them",

ובלשון הכתוב 227 "איש אשר כברכתו ברך אותם",

English translation 1760

and a blessing like the Priestly Blessing,

און א ברכה ווי ברכת כהנים,

English translation 1761

which draws down from above the root and source

וואס איז ממשיך העכער פון שרש ומקור

English translation 1762

(as per the concept of "Yehi Ratzon",

(ע"ד דער ענין פון "יהי רצון",

English translation 1763

that one draws down a new will above),

אז מ'איז ממשיך א רצון חדש למעלה 228),

English translation 1764

and as explained at length particularly in the discourses of our Rebbe the Maharash.

וכמבואר בארוכה בפרט אין די דרושים פון רבי'ן מהר"ש 229.

English translation 1765

Accordingly, the content of tractate Berachot contains both concepts:

עד"ז דער תוכן פון מס' ברכות האט אין זיך ביידע ענינים:

English translation 1766

The beginning of tractate Berachot is –

דער אנהויב פון מס' ברכות איז –

English translation 1767

the commandment of Kriat Shema,

די מצוה פון קריאת שמע,

English translation 1768

"from when may one recite the Shema",

"מאימתי קורין את שמע",

English translation 1769

which is an eternal concept for Jews,

וואס דאס איז אן ענין נצחי בא אידן,

English translation 1770

as it says in Sefer HaChinuch that "and you shall love the Lord your God" is a constant commandment;

ווי עס שטייט אין ספר החינוך 230 אז "ואהבת את ה"א" 231 איז א מצוה תמידית;

English translation 1771

and the continuation of the tractate is about blessings over enjoyments etc.,

און דער המשך המס' איז אין ברכות הנהנין וכו',

English translation 1772

in which there are variations from blessing to blessing,

וואס אין דעם זיינען פאראן שינויים מברכה לברכה,

English translation 1773

fruit of the tree and other fruits etc. etc.

פירות האילן ושאר הפירות וכו' וכו'.

English translation 1774

And therefore this is also emphasized in the conclusion of the tractate –

און דעריבער איז דאס מודגש אויך אין דעם סיום המסכת –

English translation 1775

which contains both concepts:

וואס האט אין זיך ביידע ענינים:

English translation 1776

the concept of "they have no rest",

דער ענין פון "אין להם מנוחה",

English translation 1777

together with "increase peace in the world",

צוזאמען מיט "מרבים שלום בעולם",

English translation 1778

for the concept of peace is

וואס ענין השלום איז

English translation 1779

(as above)

(כנ"ל)

English translation 1780

the connection of two opposites,

חיבור שני הפכים,

English translation 1781

i.e., the connection of eternity with time,

ד.ה. דער חיבור פון נצחיות מיט זמן,

English translation 1782

the connection of rest with the absence of rest.

דער חיבור פון מנוחה מיט העדר המנוחה.

English translation 1783

According to this, one will also understand the connection of the conclusion of tractate Berachot –

על פי זה וועט מען אויך פארשטיין דעם קשר פון סיום מס' ברכות –

English translation 1784

the first tractate of the Talmud –

די ערשטע מס' פון ש"ס –

English translation 1785

with the conclusion of the Talmud:

מיט סיום הש"ס:

English translation 1786

When one learns about the concept of peace,

אז מ'לערנט וועגן דעם ענין השלום,

English translation 1787

which means the connection of two opposites,

וואס מיינט חיבור שני הפכים,

English translation 1788

the question seemingly arises:

ווערט לכאורה די שאלה:

English translation 1789

How can one hold two opposites together? Granted, that which "the place of the Ark is not from the measurement" discusses specifically the Ark,

ווי אזוי קען מען אויפהאלטן צוויי הפכים צוזאמען? בשלמא דאס וואס "מקום ארון אינו מן המדה" 232 רעדט זיך דאך וועגן דעם ארון במיוחד,

English translation 1790

which was in the Holy of Holies, it does not apply even to other vessels in the Temple –

וואס ער איז געווען אין קדה"ק עס שטייט ניט אפילו ביי אנדערע כלים שבמקדש –

English translation 1791

so how can Jews in their service include both opposites together?

איז ווי קענען אידן בעבודתם כולל זיין ביידע הפכים ביחד?

English translation 1792

To this the Mishnah at the end of the Talmud answers,

אויף דעם ענטפערט די משנה בסוף הש"ס,

English translation 1793

that this is indeed a concept that the Almighty specifically does for a Jew,

אז דאס איז טאקע אן ענין וואס דער אויבערשטער דוקא טוט אויף אין א אידן,

English translation 1794

and the Jew on his own cannot attain to this:

און דער איד מצ"ע קען דערצו ניט דערגרייכן:

English translation 1795

"The Holy One, blessed be He, found no vessel that holds blessing for Israel except peace, as it is said: The Lord will give strength to His people, the Lord will bless His people with peace."

"לא מצא הקב"ה כלי מחזיק ברכה לישראל אלא השלום שנאמר 233 ה' עוז לעמו יתן ה' יברך את עמו בשלום".

English translation 1796

I.e., here it does not discuss a blessing from the source and root of the one being blessed,

ד.ה. דא רעדט זיך ניט וועגן א ברכה ממקורו ושרשו פון דעם מתברך,

English translation 1797

but rather the blessing of the Holy One, blessed be He

נאר וועגן ברכתו של הקב"ה

English translation 1798

("the Lord will bless etc."),

("ה' יברך גו'"),

English translation 1799

and for this the Almighty created a vessel to hold His blessing.

און אויף דעם האט דער אויבערשטער באשאפן א כלי צו מחזיק זיין ברכתו.

English translation 1800

How can there be a vessel for the infinite? –

ווי אזוי קען זיין א כלי אויף אין סוף? –

English translation 1801

It is because the Almighty is "the one who prevents the impossible".

איז עס מצד דעם וואס דער אויבערשטער איז "נמנע הנמנעות" 234.

English translation 1802

What is, however, the explanation for this in intellect?

וואס איז אבער די הסברה לזה אין שכל? –

English translation 1803

Regarding this, the Mishnah says, "The Holy One, blessed be He, did not find, etc.,"

אויף דעם זאגט די משנה "לא מצא הקב"ה כו'",

English translation 1804

that this is a matter of "finding." A matter that is placed in the intellect does not require toiling to find it,

אז דאס איז אן ענין של "מציאה". אן ענין וואס לייגט זיך אין שכל דארף מען ניט הארעווען אויף אים צו געפינען,

English translation 1805

only through intellectual effort. Here, however, it is about a unique matter,

בלויז ביגיעה שכלית. דא רעדט זיך אבער וועגן אן ענין מיוחד,

English translation 1806

a matter for which one must have a "finding."

אן ענין וואס מען דארף האבן "מציאה" אויף אים.

English translation 1807

And the explanation of this:

און די הסברה בזה:

English translation 1808

The Supreme One,

דער אויבערשטער,

English translation 1809

created the world in a manner of "the statutes of heaven and earth" which "shall not cease"

האט באשאפן די וועלט אין אן אופן פון "חוקות שמים וארץ" 235 וואס "לא ישבותו"

English translation 1810

(a statute I have enacted from the Supreme One).

(חוקה חקקתי פון דעם אויבערשטן).

English translation 1811

Consequently, the world

במילא האט די וועלט

English translation 1812

(according to its limitations by the Holy One, blessed be He)

(ע"פ הגבלותיו ע"י הקב"ה)

English translation 1813

apparently does not have any thing that can contain an infinite

ניט קיין זאך לכאורה וואס קען מחזיק זיין א"ס

English translation 1814

(blessing of the Holy One, blessed be He).

(ברכתו של הקב"ה).

English translation 1815

Therefore, the Supreme One needed, so to speak, to begin "seeking" such a "vessel,"

דעריבער האט דער אויבערשטער געדארפט כביכול אנהויבן "זוכן" אזא "כלי",

English translation 1816

That is, it is analogous to "adding strength to the power above,"

ד.ה. ס'איז ע"ד ווי "הוספת כח בגבורה של מעלה" 236,

English translation 1817

as Moses said, "And now, let the power of my Lord be magnified,"

ווי משה האט געזאגט "ועתה יגדל נא כח אד'",

English translation 1818

and he brought down peace above

און האט ממשיך געווען שלום למעלה

English translation 1819

(as mentioned above),

(כנ"ל),

English translation 1820

And "the Holy One, blessed be He, did not find a vessel that holds blessing for Israel except"

און "לא מצא הקב"ה כלי מחזיק ברכה לישראל אלא" –

English translation 1821

In the world there is no such reality,

אין וועלט איז ניטא אזא מציאות,

English translation 1822

except for one thing:

חוץ פון איין זאך:

English translation 1823

The matter of peace

דער ענין השלום –

English translation 1824

which the Holy One, blessed be He, gives as a "vessel" to the Jewish people,

וואס די "כלי" גיט הקב"ה צו אידן,

English translation 1825

for although it is indeed a good and great vessel,

ווארום הגם ס'איז טאקע א גוטע און א גרויסע כלי,

English translation 1826

it must, however, be "bestow upon them abundant goodness" in a manner that "they are able to receive"

דארף דאך אבער זיין "השפעת להם רוב טובה" אין אן אופן וואס "יכולין לקבל" –

English translation 1827

It is said that "God will give strength to His people,"

זאגט מען אז "ה' עוז לעמו יתן",

English translation 1828

The Supreme One gives the Jewish people the power to receive the "vessel,"

דער אויבערשטער גיט אידן כח צו אויפנעמען דער "כלי",

English translation 1829

and the power of the Holy One, blessed be He, descends in "God will bless His people with peace."

און דער כח של הקב"ה קומט אראפ אין "ה' יברך את עמו בשלום".

English translation 1830

And with this power and "vessel" of the Holy One, blessed be He, that the Jewish people have

און מיט דער כח ו"כלי" של הקב"ה וואס אידן האבן –

English translation 1831

they can accomplish in their service the union of opposites,

קענען זיי אויפטאן בעבודתם חיובר הפכים,

English translation 1832

because this is given to you, a "vessel" from the Supreme One!

ווייל דאס גיט מען דיר א "כלי" פון דעם אויבערשטן!

English translation 1833

And from the point that was taken from the first tractate of the entire Talmud and from the conclusion of the entire Talmud

און פון דער נקודה וואס מ'האט ארויס פון דער ערשטער מס' פון ש"ס און פון סיום הש"ס –

English translation 1834

the explanation was derived in general regarding these matters in all of man's service,

האט מען דעם ביאור אין כללות ב' ענינים אלו בכל עבודת האדם,

English translation 1835

how they can both be together. Because this is in the power of the Holy One, blessed be He,

ווי זיי קענען ביידע זיין צוזאמען. ווייל דאס איז בכוחו של הקב"ה,

English translation 1836

who "gives strength to His people."

וואס "עוז לעמו יתן".

English translation 1837

From this emerges in the entirety of the Torah,

דערפון קומט ארויס אין כללות התורה,

English translation 1838

that together with that which "it shall not be exchanged" there is in it the matter of "and maidens without number,"

אז צוזאמען דערמיט וואס "לא תהי' מוחלפת" איז אין איר דא דער ענין פון "ועלמות אין מספר" 237,

English translation 1839

the absence of rest.

העדר המנוחה.

English translation 1840

And from this emerges in the service of man each day

און דערפון קומט ארויס אין עבודת האדם בכל יום –

English translation 1841

that the service begins with a constant thing,

אז די עבודה הויבט זיך אן מיט א דבר תמידי,

English translation 1842

the service of "I give thanks before You,"

די עבודה פון "מודה אני לפניך",

English translation 1843

which is equal every single day and for every single person without exception

וואס איז בשוה בכל יום ויום ובכל אחד ואחד אָן אויסנאם –

English translation 1844

for "King" is an eternal matter and the service of "thanksgiving" is an eternal service.

ווארום "מלך" איז אן ענין נצחי און די עבודה פון "הודאה" איז אן עבודה נצחית.

English translation 1845

And together with this one does this before washing the hands

און צוזאמען דערמיט טוט מען דאס לפני נטילת ידים –

English translation 1846

which is a matter of connecting two opposites.

וואס דאס איז אן ענין פון חיבור שני הפכים 238.

English translation 1847

And from this emerges afterwards in the particular service of each day,

און דערפון קומט דערנאך ארויס אין דער עבודה פרטית פון יעדן טאג,

English translation 1848

whether it is a weekday or a day when one says in prayer "the heavens declare the glory of God,"

צי דאס איז א טאג של חול אדער א טאג ווען מ'זאגט בתפילה "השמים מספרים כבוד א-ל" 239,

English translation 1849

a day of the Sabbath prayer,

א טאג פון תפלת שבת,

English translation 1850

Rosh Hashanah or Yom Kippur,

ר"ה אדער יום כיפור,

English translation 1851

for each day performs its own function *239.

וואס כל יומא ויומא עביד עבידתי' *239.

English translation 1852

And this is so in the service of every individual among Israel,

ועד"ז איז עס בעבודת כל יחיד בישראל,

English translation 1853

in his private life each and every day,

בחייו הפרטיים בכל יום ויום,

English translation 1854

that he acts in both lines "to serve his Master,"

אז ער טוט אין ביידע קוים "לשמש את קונו",

English translation 1855

and consequently the service is in both lines in a manner of self-sacrifice,

ובמילא איז די עבודה אין ביידע קוים אין אן אופן פון מסירת נפש,

English translation 1856

without measure and limitation,

בלי מדידה והגבלה,

English translation 1857

and together with this, since "in the light of the King's face is life,"

וביחד עם זה איז וויבאלד אז "באור פני מלך חיים" 240,

English translation 1858

he has in both matters success beyond measure and limitation,

האט ער אין ביידע ענינים הצלחה למעלה ממדידה והגבלה,

English translation 1859

both in the matter of "the place of the Ark"

סיי אין דעם ענין פון "מקום ארון"

English translation 1860

(eternity)

(נצחיות)

English translation 1861

and in the matter of "it is not from the measure"

און סיי אין דעם ענין פון "אינו מן המדה"

English translation 1862

("they have no rest").

("אין להם מנוחה").

English translation 1863

This has,

וואס דאס האט,

English translation 1864

as mentioned,

כאמור,

English translation 1865

a special connection also to this day,

א שייכות מיוחדת אויך צו יום זה,

English translation 1866

a yahrzeit,

א יארצייט,

English translation 1867

which also brings out the two aforementioned lines.

וועלכער ברענגט אויך ארויס די צוויי קוים האמורים.

English translation 1868

And one could elaborate on all this

ויש להאריך בכל זה –

English translation 1869

but since tomorrow is "each day performs its own function,"

אבער אזוי ווי מארגן איז "כל יומא ויומא עביד עבידתי'",

English translation 1870

we will now conclude.

וועט מען יעצט מסיים זיין.

English translation 1871

And the order will be,

און דער סדר וועט זיין,

English translation 1872

as every year,

כבכל שנה,

English translation 1873

that in addition to the matter of prayer and Torah that has been until now,

אז נוסף צום ענין פון תפילה ותורה וואס איז געווען ביז יעצט,

English translation 1874

and especially the evening prayer,

ובפרט תפלת ערבית,

English translation 1875

which is the prayer of Jacob,

וואס איז תפלת יעקב 241,

English translation 1876

whose essence is an inheritance without borders,

שענינו נחלה בלי מצרים 242,

English translation 1877

and it is a voluntary prayer that "nowadays they have established it as an obligation,"

און ס'איז א תפלת רשות וואס "האידנא קבעוה חובה" 243,

English translation 1878

that is, a prayer that expresses the transformation of voluntary matters to "for the sake of Heaven."

ד. ה. 244 א תפלה וועלכע דריקט אויס דעם איבערמאכן פון עניני רשות צו "לשם שמים".

English translation 1879

And the matters in Torah

און די ענינים אין תורה –

English translation 1880

the conclusion, etc., and verses from the Written Torah and from our Sages of blessed memory from the Oral Torah

דעם סיום וכו' און פסוקים בתושב"כ ומארז"ל מתושבע"פ –

English translation 1881

we will now give charity,

וועט מען יעצט געבן צדקה,

English translation 1882

by conducting the regular collection for "Keren Hannah."

דורך מאכן די מגבית הרגילה פאר "קרן חנה".

English translation 1883

The purpose of "Keren Hannah" is,

די מטרה פון "קרן חנה" איז,

English translation 1884

to help regarding the education of Jewish daughters in particular and proper education in general.

אויף ארויסהעלפן בנוגע צו חינוך בנות ישראל בפרט און חינוך הכשר בכלל.

English translation 1885

The connection to "Hannah" is understood,

וואס די שייכות צו "חנה" איז מובן,

English translation 1886

because all Hannahs are called,

ווייל אלע חנה'ס ווערן דאך אנגערופן,

English translation 1887

generation after generation,

דור אחר דור,

English translation 1888

after the first Hannah

נאך דער ערשטער חנה –

English translation 1889

for with the first "Hannah" one sees how she occupied herself with the matter of education.

וואס ביי דער ערשטער "חנה" זעט מען ווי זי האט זיך אפגעגעבן מיט ענין החינוך.

English translation 1890

First of all,

קודם כל,

English translation 1891

she was not satisfied with anything,

האט זי זיך ניט באגנוגנט מיט קיין זאך,

English translation 1892

and wanted to have Jewish children,

און געוואלט האבן אידישע קינדער,

English translation 1893

"seed of men." And later when she had the child, she refrained for several years from going to the Mishkan in Shiloh,

"זרע אנשים" 245. און שפעטער ווען זי האט געהאט דעם קינד האט זיי זיך אפגעהאלטן כמה שנים פון גיין קיין משכן שילה,

English translation 1894

in order to raise the child as it needed to be.

כדי צו האדעווען דאס קינד ווי עס דארף צו זיין 246.

English translation 1895

[Here too we see a thing and its opposite:

[וואס אויך דא זעט מען א דבר והיפוכו:

English translation 1896

through not going to the Mishkan in Shiloh,

דורכן ניט גיין קיין משכן שילה,

English translation 1897

she brought it about that her son,

האט זיי גע'פועל'ט אז איר זון,

English translation 1898

would be "and he dwelled there forever"].

זאל זיין "וישב שם עד עולם" 247].

English translation 1899

From this we derive the instruction for the women and daughters of Israel:

דערפון האט מען די הוראה צו נשי ובנות ישראל:

English translation 1900

The role of every woman and daughter in Israel is,

תפקידה של כל אשה ובת בישראל איז,

English translation 1901

to do all that is incumbent upon her to fulfill the matter of "be fruitful and multiply and fill the earth and subdue it." But the "subduing" must be done by her husband,

צו טאן כל התלוי בה אויף מקיים זיין דעם ענין פון "פרו ורבו ומלאו את הארץ וכבשוה" 248. אבער דער "כיבוש" דארף געטאן ווערן ע"י בעלה,

English translation 1902

it is the way of a man to subdue –

האיש דרכו לכבוש 249 –

English translation 1903

because since "all the glory of the king's daughter is within," she must occupy herself with innermost matters,

ווארום וויבאלד אז "כל כבודה בת מלך פנימה" 250 דארף זיי זיך פארנעמען מיט אינווייניקסטע זאכן,

English translation 1904

and as we learn this from that which it is written "and subdue it" deficiently,

און ווי מ'לערנט עס אפ דערפון וואס עס שטייט "וכבשוה" חסר,

English translation 1905

that specifically it is the way of a man to subdue.

אז דוקא האיש דרכו לכבוש 251.

English translation 1906

But regarding "be fruitful and multiply" there is no "deficiency,"

אבער בנוגע צו "פרו ורבו" שטייט ניט קיין "חסר",

English translation 1907

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1908

it is written "be fruitful and multiply" in the plural,

עס שטייט "פרו ורבו" בלשון רבים,

English translation 1909

both the man and the woman.

סיי דער מאן סיי די פרוי.

English translation 1910

What this means simply,

וואס דאס מיינט בפשטות,

English translation 1911

to establish growth in Israel, our sons and our daughters,

אויפשטעלן גידולים בישראל בנינו ובנותינו,

English translation 1912

until it will be "and fill the earth" –

ביז עס וועט זיין "ומלאו את הארץ" –

English translation 1913

through the introduction that this is in a manner that it is a kosher home,

דורך דער הקדמה אז דאס איז אין אן אופן אז ס'איז א כשר'ע הויז,

English translation 1914

kashrut of eating and drinking,

כשרות האכילה ושתי',

English translation 1915

a pure home,

א ריינע הויז,

English translation 1916

family purity,

טהרת המשפחה,

English translation 1917

and a luminous home,

און א ליכטיקע הויז,

English translation 1918

by means of the Shabbat and Yom Tov and Rosh Hashanah and Yom Kippur and Simchat Torah etc. candle.

ע"י נר שבת ויו"ט ור"ה ויוהכ"פ ושמח"ת וכו'.

English translation 1919

And particularly according to the determination of this year,

ובפרט אז לפי קביעות שנה זו,

English translation 1920

as it was on Rosh Hashanah,

ווי ס'איז געווען בר"ה,

English translation 1921

that one recites "Shehecheyanu" on two consecutive nights for the lighting of the candle,

אז מען מאכט צוויי נעכט נאכאנאנד "שהחיינו" אויף הדלקת הנר,

English translation 1922

and immediately afterward is Shabbat –

און דערנאך איז גלייך שבת –

English translation 1923

"for thirty-six hours that light served her."

"ל"ו שעות שימשה אותה האורה" 252.

English translation 1924

That through these three matters specific to the women and daughters of Israel,

וואס דורך די דריי ענינים מיוחדים לנשי ובנות ישראל,

English translation 1925

and the one that surpasses them all –

והעולה על כולנה –

English translation 1926

to establish Jewish generations,

צו אויפשטעלן אידישע דורות,

English translation 1927

there will come further completeness of the people,

וועט צוקומען נאכמער אין שלימות העם,

English translation 1928

"with our young and with our old, with our sons and with our daughters,"

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 253,

English translation 1929

and "completeness of the Torah,"

און "שלימות התורה",

English translation 1930

through completeness and addition in the fulfillment of the commandments,

דורך שלימות והוספה אין קיום המצוות,

English translation 1931

that a body grows from kosher food and kosher drinks

אז עס וואקסט א גוף פון כשר'ע עסן און כשר'ע משקאות

English translation 1932

[as the Ramban writes,

[ווי דער רמב"ן שרייבט 254,

English translation 1933

that this implants the nature of good character traits in the human body,

אז דאס פלאנצט איין דעם טבע פון מידות טובות בגוף האדם,

English translation 1934

as understood from his explanation regarding the forbidden animals for eating, that this is because they have character traits opposite to the good etc.],

כמובן פון זיין ביאור בנוגע די חיות האסורות באכילה אז דאס איז ווייל זיי האבן מידות היפך הטוב וכו'],

English translation 1935

and the commandment of charity, which is equivalent to all the commandments,

און מצות הצדקה השקולה כנגד כל המצות 255,

English translation 1936

which is also connected with this that one gives charity from one's time and from one's body and from one's effort and from one's soul,

וואס דאס איז אויך פארבונדן דערמיט וואס א איך גיט צדקה מזמנו ומגופו ומטרחתו ומנשמתו,

English translation 1937

and occupies oneself with the famous campaigns:

און איז זיך עוסק אין די מבצעים המפורסמים:

English translation 1938

love of Israel,

אהבת ישראל,

English translation 1939

unity of Israel,

אחדות ישראל,

English translation 1940

education of others,

חינוך זולתו,

English translation 1941

and all the more so and how much more so education of oneself,

וכ"ש וק"ו חינוך עצמו,

English translation 1942

Torah,

תורה,

English translation 1943

tefillin,

תפילין,

English translation 1944

mezuzah,

מזוזה,

English translation 1945

charity,

צדקה,

English translation 1946

a house full of books –

בית מלא ספרים –

English translation 1947

Yavneh and its sages,

יבנה וחכמי',

English translation 1948

with the three campaigns that pertain to the women and daughters of Israel mentioned above –

מיט די ג' המבצעים וואס זיינען שייך צו נשי ובנות ישראל הנ"ל –

English translation 1949

whose acronym is Chanah,

וואס ר"ת שלהם איז חנ"ה 256,

English translation 1950

challah, niddah, lighting of the candle.

חלה נדה הדלקת הנר.

English translation 1951

That all the above brings very soon the most essential and most inner and most complete campaign –

וואס כל האמור לעיל ברענגט בקרוב ממש דעם מבצע הכי עיקרי והכי פנימי והכי שלם –

English translation 1952

That together with the completeness of the people and the Torah and the land

אז צוזאמען מיט שלימות העם והתורה והארץ

English translation 1953

(until "the Lord your God will enlarge your border"),

(ביז אז "ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 257),

English translation 1954

one also has the completeness of the redemption,

האט מען אויך די שלימות פון דער גאולה,

English translation 1955

That the completeness of the redemption is specifically when it comes through our righteous Mashiach,

וואס די שלימות הגאולה איז דוקא ווען זי קומט ע"י משיח צדקנו,

English translation 1956

who "will come and redeem us and lead us upright to our land" in completeness,

וואס "יבוא ויגאלנו ויוליכנו קוממיות לארצנו" בשלימות,

English translation 1957

because one travels together with the Torah in its completeness and all Jews in their completeness,

ווארום מען פאָרט צוזאמען מיט תורה בשלימותה און אלע אידן בשלימותם,

English translation 1958

and in a land that is in its completeness,

און אין א לאנד וואס איז בשלימותה,

English translation 1959

both physically and spiritually.

סיי בגשמיות סיי ברוחניות.

English translation 1960

And this is connected and draws down the "vessel that holds blessing,"

און דאס איז פארבונדן און איז ממשיך דעם "כלי מחזיק ברכה",

English translation 1961

the blessing of the Holy One, blessed be He,

ברכתו של הקב"ה,

English translation 1962

which is peace,

וואס דאס איז שלום,

English translation 1963

and this is given by the Most High Himself,

און דאס ווערט געגעבן דורכן אויבערשטן אליין,

English translation 1964

through that which "the Lord will give strength to His people,"

דורך דעם וואס "ה' עוז לעמו יתן",

English translation 1965

"strength" is nothing but Torah,

אין עוז אלא תורה,

English translation 1966

"the Lord will bless His people with peace" is fulfilled in the last days of exile,

ווערט "ה' יברך את עמו בשלום" אין די לעצטע טעג פון גלות,

English translation 1967

"may there be peace within your walls, tranquility within your palaces,"

"יהי שלום בחילך שלוה בארמונתיך" 258,

English translation 1968

with all the eight matters enumerated at the end of tractate Berachot.

מיט די אלע אכט ענינים וואס ווערן אויסגערעכנט בסוף מס' ברכות.

English translation 1969

And it becomes "and for all the children of Israel there was light in their dwellings" together with the assistance of the nations of the world,

און עס ווערט "ולכל בני ישראל הי' אור במושבותם" 259 צוזאמען מיטן סיוע פון אוה"ע,

English translation 1970

and there will be peace between Jews and non-Jews –

און ס'ווערט שלום צווישן אידן און ניט אידן –

English translation 1971

consequently non-Jews know that they must help Jews in their Judaism,

במילא ווייסן ניט-אידן אז זיי דארפן ארויסהעלפן אידן אין זייער אידישקייט,

English translation 1972

and also help in the departure from exile in a manner of "and behold, one like a son of man came with the clouds of heaven,"

און אויך ארויסהעלפן אין דעם ארויסגיין פון גלות אין אן אופן פון "וארו עם ענני שמיא" 260,

English translation 1973

consequently "kings shall be your foster fathers and their queens your nursing mothers."

במילא ווערט "מלכים אומניך ושרותיהם מיניקותיך" 261.

English translation 1974

And as mentioned,

וכאמור,

English translation 1975

all these matters come more quickly as a result of the commandment of charity.

ווערן די אלע ענינים שנעלער אלס תוצאה פון מצות הצדקה.

English translation 1976

Therefore, we will now conduct the fundraising for the "Keren Chanah,"

איז דעריבער וועט מען יעצט מאכן די מגבית פאר "קרן חנה",

English translation 1977

And together with this they will also distribute,

און צוזאמען דערמיט וועט מען אויך טיילן,

English translation 1978

through the tanks. To each one a dollar –

דורך די טאנקיסטן. יעדערן צו א דאלאר –

English translation 1979

and specifically a single note that is connected with unity,

ובדוקא א שטר אחד וואס איז פארבונדן מיט אחדות,

English translation 1980

and this is even more unifying because it comes down into money –

און דאס איז נאך מער מאחד ווייל עס קומט אראפ אין ממון –

English translation 1981

in order to give to charity at the appropriate time,

ע"מ לתת לצדקה בזמן המתאים,

English translation 1982

And how good it is that one should add from his own,

ומה טוב אז מ'זאל מוסיף זיין מדילי',

English translation 1983

and whoever adds, they add to him,

וכל המוסיף מוסיפין לו,

English translation 1984

Also an addition in the writing and sealing for a good and sweet year,

אויך א הוספה אין דער כתיבה וחתימה טובה לשנה טובה ומתוקה,

English translation 1985

in the revealed and manifest good,

בטוב הנראה והנגלה,

English translation 1986

below ten handbreadths,

למטה מעשרה טפחים,

English translation 1987

and in our actual immediate time,

ובעגלא דידן ממש,

English translation 1988

And with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 1989

One must add further,

מ'דארף נאך מוסיף זיין,

English translation 1990

even though it is said every year,

אע"פ אז מ'זאגט עס יעדן יאר,

English translation 1991

that whoever wishes can write his name together with his mother's name in order to take the note to the grave of the Rebbe, the father-in-law.

אז דער וואס וויל קען אנשרייבן שמו בצירוף שם האם כדי מיטצונעמען דעם צעטל על הציון פון רבי'ן דעם שווער.

English translation 1992

[He instructed to play the preparatory melody. The melody of the Alter Rebbe (the fourth gate –

[צוה לנגן ניגון הכנה. ניגון אדמו"ר הזקן (בבא רביעית –

English translation 1993

chapter one).

פ"א).

English translation 1994

Nye zhuritsy klaptsy.

ניע זשוריצי כלאפצי.

English translation 1995

Afterwards he instructed the holy chassid, may he live, to play "May it be Your will, etc., that the Holy Temple be speedily rebuilt in our days, and grant us our portion in Your Torah."

אח"כ צוה להש"צ שי' לנגן "יה"ר כו' שיבנה ביהמ"ק ב"ב ותן חלקנו בתורתך".

English translation 1996

Afterwards he began to play Nyet Nyet Nikava.

אח"כ התחיל לנגן ניעט ניעט ניקאווא.

English translation 1997

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1998

Those who need to make an after-blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1999

will surely make an after-blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 2000

He gave the food to the honorable Rabbi M.Y., may he live.

נתן המזונות להר"ר מ.י. שי'.

English translation 2001

Before his departure he began to play "For with joy"].

טרם צאתו התחיל לנגן כי בשמחה].