English translation — שיחת ש"פ בהר בחוקותי, מבה"ח סיון ה'תשמ"ג.

English translation 1

It is the Shabbat of blessing the month of Sivan,

ס'איז שבת מברכים ראש חודש סיון,

English translation 2

about which it is stated 1 "In the third month... on this day"

וואס אויף דעם שטייט 1 "בחודש השלישי גו' ביום הזה

English translation 3

(Rosh Chodesh Sivan 2)

(ראש חודש סיון 2)

English translation 4

"the children of Israel came to the wilderness of Sinai."

באו מדבר סיני".

English translation 5

The concept of Shabbat Mevarchim is,

וואס דער ענין פון שבת מברכים איז,

English translation 6

that then we bless the month,

אז דעמולט בענטשט מען דעם חודש,

English translation 7

that all matters in the month should be successful, with all the six descriptions that we say in the blessing of the month after the announcement of when Rosh Chodesh is,

אז אלע ענינים אין דעם חודש זאלן זיין בהצלחה. מיט די אלע שש תוארים וועלכע מ'זאגט אין ברכת החודש נאך די הכרזה ווען ר"ח איז,

English translation 8

until we say "and let us say Amen",

ביז מ'זאגט "ונאמר אמן",

English translation 9

that these matters should be fulfilled in actuality in this month.

אז די ענינים זאלן מקויים ווערן בפועל בחודש זה.

English translation 10

On Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Sivan, there is a novelty regarding other Shabbatot Mevarchim — that on every Shabbat Mevarchim we do not say "Av Harachamim"

אין שבת מברכים ר"ח סיון קומט צו א חידוש לגבי שאר שבת מברכים - וואס בכל שבת מברכים זאגט מען ניט "אב הרחמים"

English translation 11

(after the blessing of the month),

(נאך ברכת החודש),

English translation 12

but "when blessing Rosh Chodesh Sivan, we say it",

משא"כ "כשמברכין ר"ח סיון אומרים אותו",

English translation 13

as the Alter Rebbe writes in his Siddur 3.

ווי דער אלטער רבי שרייבט בסידורו 3.

English translation 14

We must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 15

The reason for the recitation of "Av Harachamim" on Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Sivan

דער טעם אויף אמירת "אב הרחמים" בשבת מברכים ר"ח סיון

English translation 16

(not as on Shabbat Mevarchim of the other months)

(ניט ווי בשבת מברכים פון שאר החדשים)

English translation 17

is because of undesirable events that occurred in the month of Sivan 4,

איז צוליב ענינים בלתי רצויים וואס האבן פאסירט בחודש סיון 4,

English translation 18

to the extent that the 20th of Sivan was established as a day of fasting, etc. 5.

ביז אז מ'האט קובע געווען כ' סיון אלס א יום תענית וכו' 5.

English translation 19

However, the Mitteler Rebbe writes 6 that after all the decrees and forced conversions that were against the Jews,

שרייבט אבער דער מיטעלער רבי 6 אז נאך די אלע גזירות ושמדות וואס זיינען געווען קעגן אידן,

English translation 20

it was after it happened once,

איז לאחרי ווי ס'איז געווען איין מאל,

English translation 21

"it shall not be again, etc.",

"לא יהי' עוד כו'",

English translation 22

"trouble shall not arise a second time" 7

"לא תקום פעמיים צרה" 7

English translation 23

(as discussed elsewhere at length).

(כמדובר במקום אחר בארוכה).

English translation 24

And since the matters that the Mitteler Rebbe writes in his books are from the Alter Rebbe — as the Mitteler Rebbe writes in his introductions to his books in general,

וואס די ענינים וועלכע דער מיטעלער שרייבט בספריו זיינען דאך פון דעם אלטן רביין - ווי דער מיטעלער רבי שרייבט בהקדמות שלו לספריו בכלל,

English translation 25

and in particular, etc. — it follows that the Alter Rebbe in his time knew about this, that the decrees and forced conversions "shall not be again". Now, why did he insert in his Siddur that on Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Sivan we should say "Av Harachamim"?

ובפרט כו' - קומט אויס אז דער אלטער רבי בזמנו האט געוואוסט דערפון אז די גזירות ושמדות "לא יהי' עוד". היינט פארוואס האט ער אריינגעשטעלט בסידורו אז בשבת מברכים ר"ח סיון זאל מען זאגן "אב הרחמים".

English translation 26

Furthermore:

נאכמער:

English translation 27

We see in actuality that the custom to fast on the 20th of Sivan

מ'זעט בפועל אז דער מנהג צו פאסטן בכ' סיון

English translation 28

(because of the troubles that occurred then)

(צוליב די צרות וואס זיינען דעמולט געווען)

English translation 29

is not present today in most Jewish communities

איז היינט ניטא ברוב תפוצות ישראל

English translation 30

(which is the vast majority).

(וואס רובו ככולו).

English translation 31

It is therefore understood that this is one of the customs that existed in a specific time

איז דערפון מובן אז דאס איז פון די מנהגים וואס זיינען געווען בזמן מסויים

English translation 32

(when it was primarily relevant),

(ווען ס'איז געווען בעיקר נוגע),

English translation 33

and afterwards it became nullified.

און דערנאך איז דאס בטל געווארן.

English translation 34

It is true that a Jewish custom that was accepted in most Jewish communities has in it the greatest force,

אמת טאקע אז א מנהג ישראל וואס נתקבל ברוב תפוצות ישראל האט אין זיך דעם תוקף הכי גדול,

English translation 35

the force of a positive commandment and the force of a negative commandment, etc.,

דער תוקף פון א מצות עשה און דער תוקף פון א מצות לא תעשה וכו',

English translation 36

as the Rambam writes — nevertheless, we see that several Jewish customs were only in a specific time and afterwards they are not relevant in practice,

ווי דער רמב"ם שרייבט'ס - אעפ"כ זעט מען אז כמה מנהגי ישראל זיינען געווען נאר בזמן מסויים און דערנאך איז דאס ניט נוגע לפועל,

English translation 37

and even in places where they were meticulous in fulfilling Jewish customs, they did not fulfill them.

און אפילו אין מקומות וואו מ'האט זיך געקאכט אין מקיים זיין מנהגי ישראל האט מען זיי ניט מקיים געווען.

English translation 38

And so regarding the Jewish custom to fast on the 20th of Sivan — we see in practice that in most Jewish communities this custom is not present today. It is therefore understood that this was primarily relevant in the earlier generations,

ועד"ז בנוגע צום מנהג ישראל צו פאסטן בכ' סיון - זעט מען לפועל אז ברוב תפוצות ישראל איז דער מנהג היינט ניטא. איז דערפון מובן אז דאס איז געווען בעיקר נוגע אין די דורות לפניו,

English translation 39

and especially in the time when these decrees occurred,

ובעיקר אין דעם זמן ווען עס זיינען געווען די גזירות,

English translation 40

as the simple understanding of the matter.

כפשטות הענין.

English translation 41

And so too regarding the recitation of "Av Harachamim" on Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Sivan, which was instituted because of the aforementioned decrees,

ועד"ז איז אויך בנוגע צו אמירת "אב הרחמים" בשבת מברכים ר"ח סיון וואס מ'האט מתקן געווען צוליב די גזירות הנ"ל,

English translation 42

that this was seemingly relevant in the earlier generations and especially in the time when these decrees occurred.

אז דאס איז לכאורה געווען נוגע אין די דורות לפניו און בעיקר אין דעם זמן ווען עס זיינען געווען די גזירות.

English translation 43

We must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 44

What is the relevance today of reciting "Av Harachamim" on Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Sivan,

וואס איז היינט נוגע אמירת "אב הרחמים" בשבת מברכים ר"ח סיון,

English translation 45

that the Alter Rebbe writes it in his Siddur:

אז דער אלטער רבי שרייבט עס בסידורו:

English translation 46

The Siddur of the Alter Rebbe is equal for every soul,

דער סידור פון אלטן רביין איז א שוה לכל נפש,

English translation 47

he brings there only matters that are equal for every soul,

ער ברענגט דארטן נאר ענינים וואס זיינען שוה לכל נפש,

English translation 48

and not customs that were once relevant but are not today — so why does he write about this custom that when blessing Rosh Chodesh Sivan we say "Av Harachamim"? And especially since the Alter Rebbe knew that the decrees and forced conversions "shall not be again",

און ניט מנהגים וואס זיינען געווען אמאל נוגע אבער ניט היינט - איז פארוואס שרייבט ער וועגן דעם מנהג אז כשמברכין ר"ח סיון אומרים "אב הרחמים"? ובפרט אז דער אלטער רבי האט געוואוסט אז די גזירות ושמדות "לא יהי' עוד",

English translation 49

as above.

כנ"ל.

English translation 50

One can say the explanation in this:

יש לומר דעם ביאור בזה:

English translation 51

The recitation of "Av Harachamim" on Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Sivan

אמירת "אב הרחמים" בשבת מברכים ר"ח סיון

English translation 52

(as the Alter Rebbe writes in his Siddur, which is equal for every soul)

(ווי דער אלטער רבי שרייבט בסידורו השוה לכל נפש)

English translation 53

is not today because of undesirable events that occurred in this month,

איז היינט ניט צוליב ענינים בלתי רצויים וואס זיינען געווען אין דעם חודש,

English translation 54

but because of the elevation of the transformation of darkness to light that emerges from these undesirable events. And the explanation in this:

נאר צוליב דעם עילוי פון אתהפכא חשוכא לנהורא וואס קומט ארויס פון די ענינים בלתי רצויים. וההסברה בזה:

English translation 55

Regarding the future to come, it is stated that then we will say "I will give thanks to You, Hashem, for You were angry with me" 9.

אויף לע"ל שטייט אז דעמולט וועט מען זאגן "אודך ה' כי אנפת בי" 9.

English translation 56

That is, regarding matters for which today there cannot be "I will give thanks to You, Hashem",

ד.ה. אויף ענינים וואס היינט קען אויף זיי ניט זיין "אודך ה'",

English translation 57

in the future to come there will be "I will give thanks to You, Hashem". And although in completeness it will only be in the future to come — nevertheless, there are also today matters analogous to this,

וועט לע"ל זיין "אודך ה'". ואע"פ אז בשלימות וועט עס ערשט זיין לע"ל - זיינען אבער אויך היינט דא ענינים בדוגמא לזה,

English translation 58

and in general — the matters in divine service in which one performs the transformation of darkness to light and bitterness to sweetness.

ובכללות - די ענינים בעבודה אין וועלכע מ'טוט אויף אתהפכא חשוכא לנהורא ומרירו למיתקו.

English translation 59

As explained in Tanya10 in the interpretation of the verse11 "And make for me delicacies as I love" — "delicacies in the plural,

וכמבואר בתניא 10 בפירוש הכתוב 11 "ועשה לי מטעמים כאשר אהבתי" - "מטעמים לשון רבים,

English translation 60

two kinds of gratification etc.",

שני מיני נחת רוח כו'",

English translation 61

one gratification that comes from matters which are initially pleasant and sweet,

איין נחת רוח וואס קומט פון ענינים וועלכע זיינען לכתחילה ערבים ומתוקים,

English translation 62

and a second gratification from the subjugation and transformation of sharp things etc.

און א צווייטער נחת רוח פון דער אתכפיא ואתהפכא מדברים חריפים כו'.

English translation 63

And according to what is explained about the superiority of penitents over the righteous,

וע"פ המבואר במעלת בעלי תשובה אויף צדיקים,

English translation 64

it is understood that there is a greater elevation in the second gratification,

איז מובן אז ס'איז דא אן עילוי נעלה יותר אין דעם צווייטן נחת רוח,

English translation 65

the subjugation and transformation of darkness into light and bitterness into sweetness, compared to light from the outset and sweetness from the outset.

אתכפיא ואתהפכא חשוכא לנהורא ומרירו למיתקו לגבי נהורא מלכתחילה און מיתקו מלכתחילה.

English translation 66

And likewise it is also understood regarding the recitation of "Av HaRachamim" on the Shabbat of blessing the month of Sivan in the present time — that today we say it because of the elevation of the transformation of darkness into light and bitterness into sweetness that emerges from this:

ועד"ז איז אויך מובן בנוגע צום אמירת "אב הרחמים" בשבת מברכים ר"ח סיון בזמן הזה - אז היינט זאגט מען דאס מצד דער עילוי פון אתהפכא חשוכא לנהורא ומרירו למיתקו וואס קומט דערפון ארויס:

English translation 67

At the time of the decrees, it was instituted to say "Av HaRachamim" on the Shabbat of blessing the month of Sivan because of the decrees that occurred in the month of Sivan,

בזמן הגזירות האט מען מתקן געווען צו זאגן "אב הרחמים" בשבת מברכים ר"ח סיון מצד די גזירות וואס זיינען געווען בחודש סיון,

English translation 68

but today nothing remains except the good aspect of this — the transformation of darkness into light and bitterness into sweetness,

אבער היינט בלייבט מער ניט ווי דער ענין הטוב שבזה - די אתהפכא חשוכא לנהורא ומרירו למיתקו,

English translation 69

which is even higher than light and sweetness in the ordinary way

וואס דאס איז נאך העכער ווי אור און מתיקות ע"י הרגיל

English translation 70

(from the outset light and sweetness).

(מלכתחילה אור ומתיקות).

English translation 71

And as explained in Likkutei Torah12 regarding the difference between "Av HaRachaman" and "Av HaRachamim",

וכמבואר בלקו"ת 12 בהחילוק צווישן "אב הרחמן" און "אב הרחמים",

English translation 72

that in "Av HaRachaman", "HaRachaman" is an attribute of "Av",

אז אין "אב הרחמן" איז "הרחמן" א תואר אויף "אב",

English translation 73

consequently this is mercy within measure and limitation.

במילא איז דאס רחמים שבמדידה והגבלה.

English translation 74

In contrast, "Av HaRachamim" refers to mercy itself,

משא"כ "אב הרחמים" נייט אויף רחמים עצמם,

English translation 75

the essence of the concept of mercy,

תוקף ענין הרחמים,

English translation 76

until mercy is in the presence of "Av",

ביז ווי רחמים זיינען נכחי' "אב",

English translation 77

mercy that is entirely beyond measure and limitation.

רחמים שלמעלה ממדידה והגבלה לגמרי.

English translation 78

And because of the undesirable matters that occurred in the month of Sivan — afterwards there came from this the transformation of darkness into light and bitterness into sweetness,

און מצד די ענינים בלתי רצויים וואס זיינען געווען בחודש סיון - איז דערנאך דערפון געווארן אתהפכא חשוכא לנהורא ומרירו למיתקו,

English translation 79

and therefore specifically on the Shabbat of blessing the month of Sivan we say "Av HaRachamim",

און דערפאר דוקא בשבת מברכים ר"ח סיון זאגט מען "אב הרחמים",

English translation 80

which indicates the essence of mercy,

וואס ווייזט אויף תוקף הרחמים,

English translation 81

entirely beyond measure and limitation.

שלמעלה ממדידה והגבלה לגמרי.

English translation 82

In contrast, on the Shabbat of blessing of the other months there is not this elevation,

משא"כ בשבת מברכים פון שאר החדשים איז ניטא דער עילוי,

English translation 83

therefore we do not say it then.

זאגט מען עס דעמולט ניט.

English translation 84

However, one must still understand:

מ'דארף נאך אבער פארשטיין:

English translation 85

On the other Shabbatot of the year

בשאר שבתות השנה

English translation 86

(not Shabbat Mevarchim)

(ניט שבת מברכים)

English translation 87

we also say "Av HaRachamim". So how is it said that the recitation of "Av HaRachamim"

זאגט מען אויך "אב הרחמים". איז ווי זאגט מען אז אמירת "אב הרחמים"

English translation 88

(the essence of mercy from the elevation of the transformation of darkness into light)

(תוקף הרחמים מצד העילוי פון אתהפכא חשוכא לנהורא)

English translation 89

is connected specifically with the Shabbat of blessing the month of Sivan

איז פארבונדן דוקא מיט שבת מברכים ר"ח סיון

English translation 90

(because of the decrees that occurred in this month which were afterwards transformed into light)?

(מצד די גזירות וואס זיינען געווען בחודש זה וואס זיינען דערנאך נתהפך געווארן לאור)?

English translation 91

The explanation of this is:

איז דער ביאור אין דעם:

English translation 92

In the matter of the transformation of darkness into light which brings out the essence of mercy

אין דעם ענין פון אתהפכא חשוכא לנהורא וואס ברענגט ארויס תוקף הרחמים

English translation 93

("Av HaRachamim")

("אב הרחמים")

English translation 94

there are, in general, two stages and periods — the beginning of the service,

זיינען דא בכללות צוויי שלבים ותקופות - תחלת העבודה,

English translation 95

when there still exists the undesirable matter

וואס דעמולט איז נאך דא דער ענין הבלתי רצוי

English translation 96

(which is the level of "Av HaRachamim" on all Shabbatot of the year),

(וואס דאס איז די דרגא פון "אב הרחמים" בכל שבתות השנה),

English translation 97

and the completion of the service,

און שלימות העבודה,

English translation 98

when there exists only the matter of good and light

וואס דעמולט איז דא נאר דער ענין הטוב ואור

English translation 99

(which is the level of "Av HaRachamim" on the Shabbat of blessing the month of Sivan).

(וואס דאס איז די דרגא פון "אב הרחמים" בשבת מברכים ר"ח סיון).

English translation 100

These two stages and periods are also emphasized in the Rambam, Laws of Fasts:

כמודגש די צוויי שלבים ותקופות אויך אין רמב"ם הל' תעניות:

English translation 101

At the beginning of the Laws of Fasts, the Rambam writes,13

אין אנהויבם הל' תעניות שרייבט דער רמב"ם 13,

English translation 102

that when an undesirable thing happens to a person, he must know that it is not "a chance occurrence" G-d forbid,

אז בשעת מיט א מענטשן פאסירט א דבר בלתי רצוי דארף ער וויסן אז ס'איז ניט "נקרה נקרית" ח"ו,

English translation 103

but rather "it is from the ways of repentance",

נאר "מדרכי התשובה הוא",

English translation 104

that the occurrence must arouse him to examine his deeds and to do repentance. For were it not for the occurrence, he would have thought that his service was complete in a certain matter,

אז די פאסירונג דארף אים מעורר זיין צו יפשפש במעשיו און צו טאן תשובה. וואס לולא דער פאסירונג וואלט ער געמיינט אז עבודתו איז בשלימות בענין מסויים,

English translation 105

and when the occurrence happens to him which is not "a chance occurrence" G-d forbid,

און ווען ס'טרעפט מיט אים די פאסירונג וואס איז ניט "נקרה נקרית" ח"ו,

English translation 106

this arouses him that he needs to rectify something and do repentance.

איז דאס אים מעורר אז ער דארף עפעס פארריכטן און תשובה טאן.

English translation 107

This is the first stage and period in the service of repentance and the transformation that comes through it

וואס דאס איז דער ערשטער שלב ותקופה בעבודת התשובה ואתהפכא הבאה עי"ז

English translation 108

(at the beginning of the Laws of Fasts),

(בתחלת הל' תעניות),

English translation 109

that he begins to do repentance but the undesirable matter is still present.

אז ער הויבט אן טאן תשובה אבער עס הערט זיך נאך דער ענין בלתי רצוי.

English translation 110

Afterwards, at the conclusion of the Laws of Fasts, the Rambam writes,

דערנאך בסיום הל' תעניות שרייבט דער רמב"ם,

English translation 111

that the intention and purpose of all these fasts is — "All these fasts are destined to be abolished in the days of Mashiach,

אז די כוונה ותכלית פון די אלע צומות איז - "כל הצומות האלו עתידים ליבטל לימות המשיח,

English translation 112

and moreover, they are destined to become festivals and days of joy and gladness",

ולא עוד אלא שהם עתידים להיות יום טוב וימי ששון ושמחה",

English translation 113

"for joy and gladness and festive occasions".

"לששון ולשמחה ולמועדים טובים".

English translation 114

That is, the fasts will not merely cease,

ד.ה. אז די צומות וועלן ניט נאר ווערן אויס,

English translation 115

and it will be a "neutral" thing,

און ס'וועט זיין א "פארעווע" זאך,

English translation 116

or the regular order,

אדער תמידין כסדרן,

English translation 117

the service of the righteous — rather they will be transformed and become "for joy and gladness and festive occasions".

עבודת הצדיקים - נאר זיי וועלן נתהפך ווערן און זיין "לששון ולשמחה ולמועדים טובים".

English translation 118

This is the second

וואס דאס איז דער צווייטער

English translation 119

(higher)

(העכערער)

English translation 120

stage and period — the completion of the transformation14 that the undesirable matter is entirely transformed into good and holiness

שלב ותקופה - שלימות פון אתהפכא 14 אז דער ענין בלתי רצוי ווערט אינגאנצן נהפך לטוב וקדושה

English translation 121

(for joy and gladness and festive occasions),

(לששון ולשמחה ולמועדים טובים),

English translation 122

and there is no undesirable matter at all,

און ס'איז כלל ניטא דער ענין בלתי רצוי,

English translation 123

only joy, gladness, and festive occasions.

נאר ששון ושמחה ומועדים טובים.

English translation 124

In the first stage and period

אין דעם ערשטער שלב ותקופה

English translation 125

(at the beginning of the fast days),

(בתחלת הל' תעניות),

English translation 126

when an undesirable matter befalls him in order to awaken him to repentance and to examine his deeds — he is at the beginning of the work of repentance, where the undesirable matter is still heard.

ווען עס טרעפט מיט אים אן ענין בלתי רצוי בכדי אים מעורר זיין לתשובה ולפשפש במעשיו - האלט מען בהתחלת עבודת התשובה וואס דארטן הערט זיך נאך דער ענין בלתי רצוי.

English translation 127

As explained in Iggeret HaKodesh15 that this is “like the parable of a great and awesome king, etc.” — the undesirable matters of his son,

כמבואר באגה"ק 15 אז דאס איז "כמשל מלך גדול ונורא כו'" די ענינים בלתי רצויים פון בנו,

English translation 128

because of the abundance of his love, and as he says before that this is like “a merciful father who wisely strikes his son” for his son’s benefit, “and a righteous person who washes, etc.”

צוליב רוב אהבתו און ווי ער זאגט לפנ"ז אז דאס איז ווי "אב רחמן חכם המכה בנו" לטובת בנו. וצדיק הרוחץ כו'".

English translation 129

Nevertheless, my revered father-in-law, the Rebbe,16 says that there the term “chassid” is not used,

אעפ"כ זאגט כ"ק מו"ח אדמו"ר 16 אז דארטן שטייט ניט דער לשון "חסיד",

English translation 130

because this conduct is indeed for the benefit of his son due to his great love for his son,

ווייל די הנהגה איז טאקע לטובת בנו מפני רוב אהבתו לבנו,

English translation 131

but it is still not “matters of chassidut,”

אבער ס'איז פארט ניט "מילי דחסידותא",

English translation 132

because the Almighty could have protected him in another way. There could have been an arousal from above so that a spirit from on high would rest upon him,17 so that the person would not initially come to such a state

ווייל דער אויבערשטער האט געקענט עם באווארענען באופן אחר. עס האט געקענט זיין אן אתעדל"ע אז יערה עליו רוח ממרום 17 אז דער אדם זאל מלכתחילה ניט צוקומען צו אזא מצב

English translation 133

(where one must wash away the undesirable matters).

(וואו מ'דארף רוחץ זיין די ענינים בלתי רצויים).

English translation 134

This is conduct in the manner of a “chassid,”

וואס דאס איז א הנהגה באופן פון "חסיד",

English translation 135

matters of chassidut.

מילי דחסידותא.

English translation 136

For this, however, there must be a vessel in the person below,

דערצו דארף אבער בא דעם אדם למטה זיין א כלי,

English translation 137

so that through the fact that below, in the person, there is the matter of chassidut,

אז דורך דעם וואס למטה איז בא דעם אדם דא דער ענין פון חסידות,

English translation 138

“matters of chassidut,”

"מילי דחסידותא",

English translation 139

Pirkei Avot18 — but this is not only when one says Pirkei Avot,

פרקי אבות 18 - אבער דאס איז ניט נאר ווען מ'זאגט פרקי אבות,

English translation 140

but also in the winter season, through the fact that his conduct is in the manner of chassidut — then the Almighty treats him measure for measure,19

נאר אויך אין ווינטער-צייט דורך דעם וואס הנהגתו איז באופן פון חסידות - דעמולט טוט מיט אים דער אויבערשטער מדה כנגד מדה 19,

English translation 141

and conducts Himself with him in the manner of a “chassid.”

און פירט זיך מיט אים באופן של "חסיד".

English translation 142

In any case — what is explained in Tanya, that this is like the parable of the king who washes away the undesirable matters of his son — is the first stage,

עכ"פ - המבואר בתניא אז דאס איז כמשל המלך וואס איז רוחץ די ענינים בלתי רצויים פון בנו - איז דער ערשטער שלב,

English translation 143

as it is discussed at the beginning of the fast days,

ווי עס רעדט זיך בתחלת הל' תעניות,

English translation 144

where the undesirable matter is still heard.

וואס דארטן הערט זיך נאך דער ענין בלתי רצוי.

English translation 145

And this is the level of “Father of Mercy” throughout all the Sabbaths of the year.

און דאס איז די דרגא פון "אב הרחמים" בכל שבתות השנה.

English translation 146

Afterwards there is the second stage — the perfection of the transformation of darkness into light,

דערנאך איז דא דער צווייטער שלב - שלימות פון אתהפכא חשוכא לנהורא,

English translation 147

where only the matter of pleasantness is heard

וואס דארטן הערט זיך נאר דער ענין פון נעימים

English translation 148

(and no undesirable matters).

(און ניט קיין ענינים בלתי רצויים).

English translation 149

This is analogous to “I will thank You, Hashem, for You were angry with me,” which will be in the future to come.

וואס דאס איז בדוגמא ווי "אודך ה' כי אנפת בי" וואס וועט זיין לע"ל.

English translation 150

Today this is not present in a revealed way — but in an analogous and similar manner, it exists in the perfection of the work of transformation,

וואס היינט איז דאס ניטא בגלוי - אבער בדוגמא ומעין זה איז דאס דא אין שלימות העבודה פון אתהפכא,

English translation 151

where only the matter of good and light is heard.

וואס דארטן הערט זיך נאר דער ענין הטוב ואור.

English translation 152

And this is the level of “Father of Mercy” on the Shabbat of blessing the month of Sivan.

און דאס איז די דרגא פון "אב הרחמים" בשבת מברכים ר"ח סיון.

English translation 153

And the explanation of the connection of this higher stage of transformation and “Father of Mercy,”

וביאור הקשר פון דעם העכערן שלב אין אתהפכא און "אב הרחמים",

English translation 154

its perfection in this,

די שלימות בזה,

English translation 155

that only the good within it is heard

אז ס'הערט זיך נאר דער טוב שבזה

English translation 156

(in the analogy of the future to come) to

(בדוגמא דלע"ל) צו

English translation 157

(the Shabbat of blessing)

(שבת מברכים)

English translation 158

the month of Sivan specifically:

ר"ח סיון דוקא:

English translation 159

The month of Sivan is connected with the perfection of the service,

חודש סיון איז פארבונדן מיט שלימות העבודה,

English translation 160

the perfection of transformation — as is known that in the month of Sivan was the Giving of the Torah,

שלימות אתהפכא - כידוע אז בחודש סיון איז געווען מתן תורה,

English translation 161

which is connected with the perfection of all matters.

וואס איז פארבונדן מיט שלימות פון כל הענינים.

English translation 162

And already on Rosh Chodesh Sivan,

און שוין בר"ח סיון,

English translation 163

“In the third month, etc., on this day they came to the Sinai desert,”

"בחודש השלישי גו' ביום הזה באו מדבר סיני",

English translation 164

and then it was “and Israel encamped there opposite the mountain,”20

און דעמולט איז געווען "ויחן שם ישראל נגד ההר" 20,

English translation 165

“and he encamped” in the singular,

"ויחן" לשון יחיד,

English translation 166

“as one person with one heart,”21

"כאיש אחד בלב אחד" 21,

English translation 167

and therefore the Almighty then gave the Torah to the Jewish people,

און דערפאר האט דער אויבערשטער דעמולט געגעבן אידן די תורה,

English translation 168

seeing that they stood in unity,

זעענדיק אז זיי שטייען באחדות,

English translation 169

as it states in the Tanchuma.22 The matter of unity is also connected with the perfection of the service. And the lesson from this is simple — regarding how much it pertains to the matter of the unity of Israel.

ווי עס שטייט אין תנחומא 22. וואס דער ענין פון אחדות איז אויך פארבונדן מיט שלימות העבודה. און די הוראה דערפון איז בפשטות - אויף וויפל ס'איז נוגע דער ענין פון אחדות ישראל.

English translation 170

And furthermore, the month of Sivan is the “third month” — as discussed many times, the superiority of the third specifically,

און דערצו איז חודש סיון דער "חודש השלישי" - כמדובר כמ"פ דער עילוי אין שלישי דוקא,

English translation 171

for seemingly, the advantage is specifically on the first day specifically? Rather, one indeed has an advantage,

דלכאורה איז די מעלה דוקא ביום אחד דוקא? נאר אחד האט טאקע א מעלה,

English translation 172

as is known the advantage of one over a single,23

כידוע די מעלה פון אחד לגבי יחיד 23,

English translation 173

but the third is even higher — because the third indicates that there are two things,

אבער שלישי איז נאך העכער - ווייל שלישי ווייזט אז עס זיינען דא צוויי זאכן,

English translation 174

and the third decides

און שלישי איז מכריע

English translation 175

(the deciding third)

(שלישי המכריע)

English translation 176

and connects and unites them.24

און זיי מחבר ומאחד 24.

English translation 177

And furthermore, there is the superiority that occurs on the day of Shabbat

און דערצו איז דא דער עילוי וואס מ'שטייט ביום השבת

English translation 178

(Shabbat of blessing the month of Sivan,

(שבת מברכים ר"ח סיון,

English translation 179

the third month)

חודש השלישי)

English translation 180

— for on Shabbat all days are included,

- וואס בשבת שטייען אלע ימים,

English translation 181

both the first day and the third day,

סיי דער יום אחד און סיי דער יום שלישי,

English translation 182

in a higher perfection,

בשלימות נעלה יותר,

English translation 183

in the manner of “and they were completed.”25

באופן פון "ויכולו" 25.

English translation 184

And the superiority of the third in the month of Sivan is also expressed in the service of man,

און דער עילוי פון שלישי בחודש סיון קומט אויך ארויס אין עבודת האדם,

English translation 185

that then is the perfection of the service,

אז דעמולט איז שלימות העבודה,

English translation 186

the perfection of transformation — as discussed in the farbrengen of Pesach Sheni regarding Pesach Sheni,

שלימות פון אתהפכא - כמדובר אין דער התוועדות פון פסח שני בענין פסח שני,

English translation 187

that in the first month

אז בחודש ראשון

English translation 188

(Nissan)

(ניסן)

English translation 189

is the service of subjugation,

איז די עבודה פון אתכפיא,

English translation 190

in the second month

בחודש השני

English translation 191

(Iyar,

(אייר,

English translation 192

when Pesach Sheni occurs)

ווען ס'איז פסח שני)

English translation 193

is the service of transformation,

איז די עבודה פון אתהפכא,

English translation 194

and in the third month

און בחודש השלישי

English translation 195

(Sivan)

(סיון)

English translation 196

is higher than both of them — the perfection of the service.

איז העכער פאר ביידע פון זיי - שלימות העבודה.

English translation 197

In a likeness and semblance of how it will be in the future to come.

בדוגמא ומעין ווי דאס וועט זיין לע"ל.

English translation 198

And particularly at the time when one stands on the day of Shabbos connected to the third month

ובפרט בשעת מ'שטייט ביום השבת פארבונדן מיט חודש השלישי

English translation 199

(Shabbos Mevarchim the third month),

(שבת מברכים חודש השלישי),

English translation 200

for on Shabbos there is a semblance of "a day that is entirely Shabbos and rest for eternal life"26,

וואס בשבת איז דא מעין פון "יום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים" 26,

English translation 201

therefore on every Shabbos we say "Mizmor Shir L'yom HaShabbos".

דערפאר זאגט מען בכל שבת "מזמור שיר ליום השבת".

English translation 202

Therefore, specifically on Shabbos Mevarchim Rosh Chodesh Sivan there is the higher level of transformation,

דעריבער איז דוקא אין שבת מברכים ר"ח סיון דא דער העכערער שלב אין אתהפכא,

English translation 203

the perfection of "Av HaRachamim",

די שלימות פון "אב הרחמים",

English translation 204

where only good is heard,

וואס דארטן הערט זיך נאר טוב,

English translation 205

in a likeness to "I will thank You, Hashem, for You were angry with me" above.

בדוגמא ווי "אודך ה' כי אנפת בי" דלעיל.

English translation 206

Based on the above, one can possibly explain the reason why the Alter Rebbe wrote in his Siddur,

ע"פ הנ"ל י"ל בדרך אפשר דער טעם פארוואס דער אלטער רבי האט אריינגעשריבן בסידורו,

English translation 207

as a matter equal for every soul,

אלס א דבר השוה לכל נפש,

English translation 208

the custom that "when blessing Rosh Chodesh Sivan, one says it

דער מנהג אז "כשמברכין ר"ח סיון אומרים אותו

English translation 209

(Av HaRachamim)",

(אב הרחמים) ",

English translation 210

not like Shabbos Mevarchim of the other months,

ניט ווי שבת מברכים פון שאר החדשים,

English translation 211

even though the matter pertained only to the time when there were the decrees.

אע"פ וואס דער ענין איז געווען נוגע נאר בזמן ווען עס זיינען געווען די גזירות.

English translation 212

And particularly since he placed it in his Siddur. There are several customs which he wrote in his Shulchan Aruch and not in his Siddur,

ובפרט אז ער האט עס אריינגעשטעלט בסידורו. עס זיינען דא כמה מנהגים וועלכע ער האט געשריבן בשו"ע שלו און ניט בסידורו,

English translation 213

but this custom he wrote in his Siddur,

אבער דעם מנהג האט ער געשריבן בסידורו,

English translation 214

which further emphasizes that this is a matter equal for every soul - because it is relevant today from the aspect of the matter for the better - the elevation of the perfection of transforming darkness to light

וואס דאס איז נאכמער מדגיש אז דאס איז א דבר השוה לכל נפש - ווייל דאס איז היינט נוגע מצד דעם ענין למעליותא - דער עילוי פון שלימות אתהפכא חשוכא לנהורא

English translation 215

(in the manner of "I will thank You, Hashem, for You were angry with me").

(ע"ד "אודך ה' כי אנפת בי").

English translation 216

One could have explained it also in the other manner

מ'האט עס געקענט מבאר זיין אויך אויפן אנדערן אופן

English translation 217

(that this is connected with the opposite of good)

(אז דאס איז פארבונדן מיט היפך הטוב)

English translation 218

- but since the Alter Rebbe does not explain the reason why the custom is relevant today - which he does not do because in a Siddur equal for every soul he cannot explain the reason for this

- אבער היות אז דער אלטער רבי איז ניט מפרש דעם טעם פארוואס היינט איז נוגע דער מנהג - וואס דאס טוט ער ניט ווייל אין א סידור השוה לכל נפש קען ער ניט מפרש זיין דעם טעם לזה

English translation 219

(whether this is from the aspect of the perfection of service or from the aspect of the opposite matter)

(צי דאס איז מצד שלימות העבודה אדער מצד ענין הפכי)

English translation 220

- one can explain it for the better.

- קען מען דאס מפרש זיין למעליותא.

English translation 221

And particularly,

ובפרט,

English translation 222

as mentioned above

כאמור לעיל

English translation 223

(section 2),

(ס"ב),

English translation 224

that the Mitteler Rebbe writes - and he writes what he heard from the Alter Rebbe - that the decrees and forced conversions that were then - "will not be again". Consequently, when the Alter Rebbe wrote in his Siddur regarding the custom to say "Av HaRachamim" on Shabbos Mevarchim Rosh Chodesh Sivan, he knew that the decrees and forced conversions "will not be again" - therefore the explanation for the better is more fitting as to why the custom is relevant today,

אז דער מיטעלער רבי שרייבט - און ער שרייבט דאס וואס ער האט געהערט פון דעם אלטן רביין - אז די גזירות ושמדות וואס זיינען דעמולט געווען - "לא יהי' עוד". במילא בשעת דער אלטער רבי האט געשריבן בסידורו וועגן דעם מנהג צו זאגן "אב הרחמים" בשבת מברכים ר"ח סיון האט ער געוואוסט אז די גזירות ושמדות "לא יהי' עוד" - דעריבער איז מער מתאים דער פירוש למעליותא פארוואס ס'איז נוגע היינט דער מנהג,

English translation 225

that this is from the aspect of the perfection of service,

אז דאס איז מצד שלימות העבודה,

English translation 226

the perfection of transformation.

שלימות אתהפכא.

English translation 227

And especially now,

ובמיוחד איצטער,

English translation 228

after there has already been a great spreading of the wellsprings outward,

לאחרי ווי ס'איז שוין געווען א ריבוי פון הפצת המעינות חוצה,

English translation 229

until it has reached the outside also in our generation.

ביז אז דאס האט דערגרייכט אין חוצה אויך בדורינו זה.

English translation 230

And the wellsprings themselves reach the outside,

און די מעינות אליין דערגרייכן אין חוצה,

English translation 231

not water from the wellsprings,

ניט מים פון די מעינות,

English translation 232

that previously it arrives from the wellsprings into rivers,

אז פריער קומט עס אן פון די מעינות אין נהרות,

English translation 233

and from there one draws it into large vessels or small vessels - rather, like the wording of the verse27,

און פון דארטן איז מען דאס שואב אין כלים גדולים אדער כלים קטנים - נאר כלשון הכתוב 27,

English translation 234

which is brought regarding this matter28,

וואס מ'ברענגט בענין זה 28,

English translation 235

"May your wellsprings spread outward",

"יפוצו מעינותיך חוצה",

English translation 236

that the wellsprings themselves arrive in the outside29.

אז די מעינות אליין קומען אן אין חוצה 29.

English translation 237

And since the wellsprings themselves arrive in the outside,

און היות אז די מעינות אליין קומען אן אין חוצה,

English translation 238

they purify in any amount30,

זיינען זיי מטהר ככל שהוא 30,

English translation 239

without any limitations,

אן קיינע הגבלות,

English translation 240

and they purify even in flowing water31.

ומטהרין אפילו בזוחלין 31.

English translation 241

- As is known that a spring is the highest level in purity. As explained in the Mishnah32 that there are levels and gradations in mikvaos, one above the other,

- כידוע אז מי המעין איז די העכסטע דרגא אין טהרה. כמבואר במשנה 32 אז עס זיינען דא דרגות ומעלות אין מקואות זו למעלה מזו,

English translation 242

"Rain-pit water...

"מי גבאים..

English translation 243

Above them is a mikveh that has forty se'ah" etc.,

למעלה מהן מקוה שיש בו ארבעים סאה" כו',

English translation 244

where certain things cannot be purified except in such a mikveh

וואס געוויסע זאכן קען מען ניט מטהר זיין סיידן אין אזא מקוה

English translation 245

(of forty se'ah),

(של מ' סאה),

English translation 246

and then even higher levels in mikvaos,

און דערנאך נאך העכערע דרגות אין מקואות,

English translation 247

which one must reach in order to purify from more severe impurities

צו וועלכע מ'דארף אנקומען בכדי צו מטהר זיין פון הארבערע טומאות

English translation 248

(and for this a mikveh of forty se'ah is not sufficient),

(און אויף דעם ס'איז ניט מספיק קיין מקוה של מ' סאה),

English translation 249

until the highest level - "living waters",

ביז די העכסטע דרגא - "מים חיים",

English translation 250

a spring,

א מעין,

English translation 251

which purifies all impurities,

וואס איז מטהר אלע טומאות,

English translation 252

and purifies in any amount,

און מטהר בכל שהוא,

English translation 253

without any limitations.

אן קיינע הגבלות.

English translation 254

It is only that from the aspect of the purification of the person, his entire body must be covered by the water,

ס'איז מערניט וואס מצד טהרת הגברא דארף כל גופו זיין מכוסה מיט די מים,

English translation 255

and he must be nullified etc. - but from the aspect of the spring itself, it purifies in any amount.

און זיין בטל וכו' - אבער מצד דער מעין עצמו איז ער מטהר בכל שהוא.

English translation 256

And since now "may your wellsprings spread outward" is in a manner that the wellsprings themselves arrive in the outside,

והיות אז איצטער איז יפוצו מעינותיך חוצה באופן וואס די מעינות אליין קומען אן אין חוצה,

English translation 257

to every Jew - the effect that the wellsprings have on every Jew is understood.

צו יעדן אידן - איז פארשטאנדיק די פעולה וואס די מעינות טוען אויף בא יעדן אידן.

English translation 258

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 259

Even if the wellsprings reached someone "under duress" — it is known that even if one did not intend to immerse at all, but it happened under duress and the like,

אפילו אויב די מעינות זיינען אנגעקומען צו איינעם "באונס" - איז דאך ידוע אז אפילו אויב האט גארניט געמיינט זיך טובל זיין נאר ס'איז באונס וכיו"ב,

English translation 260

it purifies him33. And as is known in the name of the Baal Shem Tov34,

איז דאס אים מטהר 33. וכידוע בשם הבעש"ט 34,

English translation 261

that generally, mitzvos require intention,

אז בכלל דארפן מצוות האבן כוונה,

English translation 262

except for two mitzvos that require no intention — charity and the mikveh. When a poor person receives a coin of money,

חוץ ביי צוויי מצוות דארף מען ניט קיין כוונה - צדקה און מקוה. בשעת אן עני באקומט א פרוטה ממון,

English translation 263

the intention of the giver makes no difference to him,

איז פאר אים קיין נפק"מ ניט כוונת הנותן,

English translation 264

whether he gave it to him willingly or he lost it35.

צי ער האט עם געגעבן ברצונו אדער ער האט עס פארלארן 35.

English translation 265

And likewise regarding the mikveh, intention is not relevant there

ועד"ז בנוגע צו מקוה איז דארטן ניט נוגע כוונה

English translation 266

[and this does not contradict what is explained in the Siddur36 regarding the intentions of the mikveh,

[און דאס איז קיין סתירה ניט דערצו וואס מ'איז מבאר אין סידור 36 כוונות המקוה,

English translation 267

and this requires further study].

ואכ"מ].

English translation 268

And as said,

און ווי געזאגט,

English translation 269

in this generation of ours, the matter of spreading the wellsprings outward is in a very strong manner — more so than it was in previous generations:

איז בדורינו זה דער ענין פון הפצת המעינות חוצה אויף גאר א שטארקן אופן - נאכמער ווי ס'איז געווען בדורות שלפניו:

English translation 270

In the Zohar

אין זהר

English translation 271

(Sifra deRashbi)

(סיפרא דרשב"י)

English translation 272

Parshas Vayeira37 it states:

פ' וירא 37 שטייט:

English translation 273

"And in the six hundredth year of the sixth [millennium], the gates of wisdom above will be opened, and the wellsprings of wisdom below, and the world will be prepared to enter the seventh [millennium] etc.,

"ובשית מאה שנין לשתיתאה יתפתחון תרעי דחכמתא לעילא ומבועי דחכמתא לתתא ויתתקן עלמא לאעלא בשביעאה כו',

English translation 274

and its sign is in the year38 six hundred years of Noach's life etc. all the fountains of the great deep were broken up

וסימניך בשנת 38 שש מאות שנה לחיי נח וגו' נבקעו כל מעיינות תהום רבה

English translation 275

(and the windows of heaven were opened39)

(וארובות השמים נפתחו 39)

English translation 276

". Until then, men, women, and children,

". ביז אז אנשים נשים וטף,

English translation 277

also the infants of the world,

אויך רביא דעלמא,

English translation 278

will study the secrets of Torah,

וועלן לערנען רזי תורה,

English translation 279

"And when it will be close to the days of Moshiach, even the infants of the world and the nations will find the hidden things of wisdom etc."40.

"וכד יהא קריב ליומי משיחא אפילו רביא דעלמא ומינין לאשכחא טמירין דחכמתא כו'" 40.

English translation 280

Nevertheless, we find that also before this

פונדעסטוועגן געפינט מען אז אויך לפנ"ז

English translation 281

(before "the six hundredth year of the sixth [millennium]")

(לפני "שית מאה שנין לשתיתאה")

English translation 282

the revelation of the inner dimension of Torah had already begun,

האט זיך שוין אנגעהויבן דער גילוי פון פנימיות התורה,

English translation 283

Beginning from the time of the Arizal,

אנהויבנדיק פון זמן האריז"ל,

English translation 284

from when "it is a mitzvah to reveal this wisdom"41 — the years 5331-2;

וואס פון דעמולט "מצוה לגלות זאת החכמה" 41 - שנות של"א-ב;

English translation 285

And in a more revealed manner — the revelation of the Baal Shem Tov,

ובאופן גלוי יותר - התגלות הבעש"ט,

English translation 286

in the year 549442;

בשנת תצ"ד 42;

English translation 287

And after this,

ולאחרי זה,

English translation 288

in a more revealed manner — the revelation of Chabad Chassidus by the Alter Rebbe in the year 5540

באופן גלוי יותר - התגלות חסידות חב"ד ע"י אדמו"ר הזקן בשנת תק"מ

English translation 289

(a revelation in the manner of "yisparnason"43 — preparation and comprehension,

(גילוי באופן פון יתפרנסון 43 - הכנה והשגה,

English translation 290

Chabad).

חב"ד).

English translation 291

And all this was before the year 5600 of the sixth millennium.

וכל זה איז געווען לפני שנת ת"ר לאלף הששי.

English translation 292

But then the revelation was not in the manner of "your wellsprings will spread outward",

נאר דעמולט איז דער גילוי ניט געווען באופן פון "יפוצו מעינותיך חוצה",

English translation 293

as is known the sicha of the Rebbe

כידוע די שיחה פון דעם רביין

English translation 294

(the Maharash)

(מהורש"ב)

English translation 295

of blessed memory44,

נ"ע 44,

English translation 296

that the main matter of "your wellsprings will spread outward" began after Petersburg,

אז עיקר הענין פון "יפוצו מעינותיך חוצה" האט זיך אנגעהויבן לאחרי פטרבורג,

English translation 297

at the redemption of the Alter Rebbe on Yud-Tes Kislev 5559.

בגאולת אדמו"ר הזקן בי"ט כסלו שנת תקנ"ט.

English translation 298

But also the aforementioned time — Yud-Tes Kislev 5559 — is several years before the year 5600.

אבער אויך דער זמן הנ"ל - י"ט כסלו תקנ"ט - איז כמה שנים פאר שנת ת"ר.

English translation 299

And in Or HaChaim45 it is proven that the year 5500 is "morning has come"

ובאור החיים 45 מוכח אז שנת ת"ק איז "אתא בוקר"

English translation 300

(of the redemption),

(דהגאולה),

English translation 301

and "morning" is light

וואס "בוקר" איז אור

English translation 302

(and not just dawn).

(און ניט נאר עלות השחר).

English translation 303

Therefore, it must be said,

ולכן יש לומר,

English translation 304

that after the year 5500 — the beginning of the sixth century of the sixth millennium46 — it was a time of favor for "morning has come"

דלאחר שנת ת"ק - התחלת מאה הששית דאלף הששי 46 - היתה עת רצון ל"אתא בוקר"

English translation 305

(light),

(אור),

English translation 306

but due to reasons, the matter of "your wellsprings will spread outward" began only on Yud-Tes Kislev 5559

נאר מפני סיבות האט זיך דער ענין פון "יפוצו מעינותיך חוצה" אנגעהויבן ערשט בי"ט כסלו תקנ"ט

English translation 307

(several years after the beginning of the sixth millennium and after its "morning has come"),

(כמה שנים לאחרי התחלת אלף הששי ולאחרי "אתא בוקר" שבו),

English translation 308

and even then — it was only the beginning.

און אויך דעמולט - איז דאס געווען נאר די התחלה.

English translation 309

And from generation to generation, revelation and addition increased in this,

ומדור לדור נתעל גילוי והוספה בזה,

English translation 310

until "in the year six hundred years etc. all the fountains were broken up etc.",

ביז אז "בשנת שש מאות שנה גו' נבקעו כל מעינות גו'",

English translation 311

and "even the infants of the world will find the hidden things of wisdom etc.",

ו"אפילו רביא דעלמא זמינין לאשכחא טמירין דחכמתא כו'",

English translation 312

and until my revered father-in-law, the Rebbe, the Nasi of our generation,

ועד לכ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו,

English translation 313

through whom the spreading of the wellsprings was done in the most widespread manner,

וואס על ידו נעשה הפצת המעינות באופן הכי רחב,

English translation 314

in every place etc.

בכל מקום ומקום כו'

English translation 315

(as is seen in actuality and tangibly)

(ווי מ'זעט בפועל ובמוחש)

English translation 316

— the ultimate preparation — for "the Master is coming, this is King Moshiach".

- הכנה הכי אחרונה - צו קאתי מר "דא מלכא משיחא".

English translation 317

And the wellsprings themselves,

און די מעינות אליין,

English translation 318

which purify in any amount,

וואס זיינען מטהר בכל שהוא,

English translation 319

without measurement and limitations etc.

אן מדידות והגבלות וכו'

English translation 320

(as above),

(כנ"ל),

English translation 321

reach everyone — it is understood that this causes one to stand in a most elevated state,

קומען אן צו אלעמען - איז דאך מובן אז דאס טוט אויף אז מ'זאל שטיין במצב נעלה ביותר,

English translation 322

even relative to the generations before it.

אפילו לגבי די דורות שלפניו.

English translation 323

And it is self-understood that one does not understand as the early Chassidim in the time of the Alter Rebbe and the like understood.

ועלבסטפארשטענדליכ אז מ'פארשטייט ניט ווי חסידים הראשונים בזמן פון אלטן רביין וכיו"ב האבן פארשטאנען.

English translation 324

And certainly one does not reach the master of the wellsprings himself — but since it is about the wellsprings themselves,

ועאכו"כ אז מ'קומט ניט צו די בעל המעינות אליין - אבער וויבאלד אז ס'רעדט זיך וועגן די מעינות אליין,

English translation 325

it is as stated:

איז כאמור:

English translation 326

From the perspective of the wellsprings, the state of the person makes no difference. One indeed does not understand why the wellsprings purify even in a drop,

מצד די מעינות איז קיין נפק"מ דער מצב האדם. מ'פארשטייט טאקע ניט פארוואס די מעינות זיינען מטהר אפילו בטפה,

English translation 327

one does not know the reason for this,

מ'ווייסט ניט דער טעם לזה,

English translation 328

one does not understand all the details etc. — but the main thing is that this is the actual reality:

מ'פארשטייט ניט אלע פרטים וכו' - דער עיקר איז אבער אז אזוי איז די מציאות בפועל:

English translation 329

And based on this, it is understood that in these generations, the explanation of the superiority in saying "Av HaRachamim" on Shabbos Mevarchim Rosh Chodesh Sivan is even more fitting

און עפ"ז איז מובן אז בדורות אלו איז נאכמער מתאים דער פירוש למעליותא אין אמירת "אב הרחמים" בשבת מברכים ר"ח סיון

English translation 330

(as above).

(כנ"ל).

English translation 331

And may it be His will that in addition to the spreading of the wellsprings outward that has been until now — one should add more and more.

ויה"ר אז נוסף צו הפצת המעינות חוצה וואס איז געווען ביז איצטער - זאל מען דערצו מוסיף זיין נאכמער און נאכמער.

English translation 332

And doing in this in accordance with the instruction of the Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Sivan — in the most elevated manner — is connected with the concept of it'hapcha chashucha l'nehora,

און טאן אין דעם בהתאם צו די הוראה פון שבת מברכים ר"ח סיון - באופן נעלה ביותר - פארבונדן מיט דער ענין פון אתהפכא חשוכא לנהורא,

English translation 333

"Av HaRachamim"

"אב הרחמים"

English translation 334

(the intensity of mercy).

(תוקף הרחמים).

English translation 335

And in the manner of "Vayichan sham Yisrael neged hahar" — as one man with one heart

ובאופן פון "ויחן שם ישראל נגד ההר" - כאיש אחד בלב אחד

English translation 336

(which was on Rosh Chodesh Sivan).

(וואס איז געווען בר"ח סיון).

English translation 337

And doing in this with delight — the concept of Shabbat

און טאן אין דעם מתוך תענוג - ענינה דשבת

English translation 338

(which occurs on Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Sivan)

(וואס מ'שטייט אין שבת מברכים ר"ח סיון)

English translation 339

— "Vekarata laShabbat oneg"47,

- "וקראת לשבת עונג" 47,

English translation 340

and "Hame'oneg et haShabbat"48,

און "המענג את השבת" 48,

English translation 341

until that from this there should be a continuation into the days of chol — Shabbat minay mitbarchin kol yomei49.

ביז אז דערפון זאל זיין א המשך אין די ימים שלאח"ו - שבת מיני' מתברכין כוליי יומי 49.

English translation 342

And this will further hasten,

און דאס וועט נאכמער צוהיילן,

English translation 343

"Achishena"50 within the "Achishena" itself — that one should be openly above the "Odecha Hashem ki anafta bi",

"אחישנה" 50 אין דעם "אחישנה" גופא - אז מ'זאל זיין בגלוי לעיל דער "אודך ה' כי אנפת בי",

English translation 344

Which comes after the introduction of "Veyatza choter migeza Yishai venetzer mishorashav yifreh"51,

וואס קומט לאחרי ההקדמה פון "ויצא חוטר מגזע ישי ונצר משרשיו יפרה" 51,

English translation 345

and "Mal'ah ha'aretz de'ah et Hashem kamayim layam mechasim"52 speedily in our days, literally.

און "מלאה הארץ דעה את הוי' כמים לים מכסים" 52 במהרה בימינו ממש.

English translation 346

What was discussed above pertains to Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Sivan in every year.

המדובר לעיל איז נוגע צו שבת מברכים ר"ח סיון בכל שנה ושנה.

English translation 347

In addition, there must also be an instruction from the unique determination of Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Sivan in this year:

דערצו דארף אויך זיין א הוראה פון דער קביעות מיוחדת פון שבת מברכים ר"ח סיון בשנה זו:

English translation 348

It is Shabbat Parshat Behar-Bechukotai,

ס'איז שבת פרשת בהר-בחוקותי,

English translation 349

which is connected with the well-known teaching of the Alter Rebbe that one must live with the time,

וואס דאס איז פארבונדן מיט תורת אדה"ז הידועה אז מ'דארף לעבן מיט דער צייט,

English translation 350

with the weekly portion that one studies at that time53.

מיט דער פרשת השבוע וואס מ'לערנט אין דער צייט 53.

English translation 351

And in addition, this is the Shabbat that comes after Lag BaOmer,

און דערצו איז דאס דער שבת וואס קומט. נאך ל"ג בעומר,

English translation 352

the day of hilula54 of Rashbi55,

יום הילולא 54 דרשב"י 55,

English translation 353

which was on Sunday.

וואס איז געווען ביום ראשון בשבוע.

English translation 354

And the Shabbat comes in a single continuum to Sunday,

וואס דער שבת קומט בהמשך אחד צום יום ראשון בשבוע,

English translation 355

until they are one entity of the seven days of the week,

ביז אז זיי זיינען איין מציאות פון שבעה ימי השבוע,

English translation 356

as is known what Rashi in his commentary on the Torah explains in many places56 on "shivat yamim",

כידוע וואס רש"י בפירושו על התורה איז מפרש בכ"מ 56 אויף "שבעת ימים",

English translation 357

that "every57 place where it says shivat, it is a noun meaning a week of days, etc."

אז "כל 57 מקום שנאמר שבעת שם דבר הוא שבוע של ימים כו'"

English translation 358

(as he brings the French translation for this),

(ווי ער ברענגט דערויף דעם לע"ז),

English translation 359

and not that these are seven separate days.

און ניט אז דאס זיינען זיבן באזונדערע טעג.

English translation 360

Just as ten Jews become one entity of a holy congregation

ע"ד ווי צען אידן ווערן איין מציאות פון אן עדה קדושה

English translation 361

[But regarding a holy congregation — Rashi does not bring this in his commentary on the Torah for a child of five studying Scripture.

[אבער בנוגע צו אן עדה קדושה - ברענגט עס ניט רש"י בפירושו על התורה פאר א בן חמש למקרא.

English translation 362

However, regarding shivat yamim which is stated in the Written Torah, he does bring it].

משא"כ בנוגע צו שבעת ימים וואס שטייט אין תושב"כ ברענגט ער דאס יא].

English translation 363

And based on this, the special connection between Lag BaOmer and the Shabbat in this year when Lag BaOmer occurs on Sunday of that Shabbat is understood — that Sunday

וואס עפ"ז איז מובן די שייכות מיוחדת צווישן ל"ג בעומר און דעם שבת בשנה זו ווען ל"ג בעומר קומט אויס ביום ראשון בשבוע פון דעם שבת - אז דער יום ראשון

English translation 364

(Lag BaOmer)

(ל"ג בעומר)

English translation 365

is one entity with the Shabbat.

איז איין מציאות מיט דעם שבת.

English translation 366

And especially and especially according to the well-known words of the Ramban58,

ובפרט ובפרט ע"פ דברי רמב"ן הידועים 58,

English translation 367

that on Sunday one says "Hayom yom rishon baShabbat"

אז מ'זאגט ביום ראשון "היום יום ראשון בשבת"

English translation 368

(not "Hayom yom rishon baShavua"),

(ניט "היום יום ראשון בשבוע"),

English translation 369

and likewise on the other days of the week — because this is connected with the mitzvah "Zachor et yom haShabbat"59 that on Sunday

ועד"ז בשאר ימי ימי השבוע - ווייל דאס איז פארבונדן מיט דער מצוה "זכור את יום השבת" 59 אז ביום ראשון בשבת

English translation 370

(and on the other days of the week)

(און בשאר ימי השבוע)

English translation 371

one must mention "et yom haShabbat".

דארף מען דערמאנען "את יום השבת".

English translation 372

And this further connects Lag BaOmer,

וואס דאס פארבינדט נאכמער ל"ג בעומר,

English translation 373

which occurs on Sunday

וואס קומט אויס ביום ראשון בשבת

English translation 374

(in the determination of this year)

(בקביעות שנה זו)

English translation 375

with the Shabbat.

מיט דעם שבת.

English translation 376

And in addition, there is also the concept that on Shabbat there is the "Vayechulu" of the days of the week that preceded it,

און דערצו איז אויך דא דער ענין וואס בשבת איז דא דער "ויכולו" פון די ימי השבוע שלפניי,

English translation 377

including Sunday — "Vayechulu" from the term kelayon60,

כולל יום ראשון - "ויכולו" מלשון כליון 60,

English translation 378

from below upward.

מלמטלמ"ע.

English translation 379

And from the term oneg60,

און מלשון תענוג 60,

English translation 380

from above downward.

מלמעלמ"ט.

English translation 381

That is, in this matter, on this Shabbat there is a completion

ד.ה. בנדו"ד אז בשבת זו ווערט א שלימות

English translation 382

("Vayechulu" with both interpretations in it)

("ויכולו" מיט ביידע פירושים שבזה)

English translation 383

in Lag BaOmer.

אין ל"ג בעומר.

English translation 384

And when these three matters

ובשעת די דריי ענינים

English translation 385

(Shabbat Mevarchim Sivan,

(שבת מברכים סיון,

English translation 386

Parshat Behar-Bechukotai, and the Shabbat after Lag BaOmer)

פ' בהו"ב און דער שבת נאך ל"ג בעומר)

English translation 387

come together, this is not merely a particular providence,

קומען צוזאמען איז דאס ניט סתם השגחה פרטית,

English translation 388

which alone is already sufficient that one should derive an instruction from it — rather, this is also according to the determination of the months that Hillel established61,

וואס דאס אליין איז שוין אויך גענוג אז מ'זאל דערפון ארויסלערנען א הוראה - נאר דאס איז אויך ע"פ קביעות החדשים וואס הלל האט מסדר געווען 61,

English translation 389

consequently it is according to Torah. Connected with Torah and mitzvot — one must certainly derive from it an instruction regarding service in Torah and mitzvot.

במילא איז דאס ע"פ תורה. פארבונדן מיט תומ"צ - דארף מען דערפון זיכער ארויסנעמען א הוראה בנוגע צו עבודה בתומ"צ.

English translation 390

Each of these three matters has an instruction in itself,

יעדערער פון די דריי ענינים האט א הוראה בפ"ע,

English translation 391

and the proof is that in other years these three matters can occur at separate times:

והראי' אז בשנים אחרות קענען די דריי ענינים אויסקומען אין באזונדערע זמנים:

English translation 392

Shabbat Mevarchim Sivan can be not Shabbat of Parshat Behar-Bechukotai and not the Shabbat after Lag BaOmer. Shabbat of Parshat Behar-Bechukotai can be not Shabbat Mevarchim and not the Shabbat after Lag BaOmer.

שבת מברכים סיון קען זיין ניט שבת פ' בהו"ב און ניט דער שבת נאך ל"ג בעומר. שבת פ' בהו"ב קען זיין ניט שבת מברכים און ניט דער שבת נאך ל"ג בעומר.

English translation 393

Likewise, the Shabbat after Lag BaOmer can be not Shabbat Mevarchim Sivan and not Parshat Behar-Bechukotai.

עד"ז דער שבת נאך ל"ג בעומר קען זיין ניט שבת מברכים סיון און ניט פ' בהו"ב.

English translation 394

When all these three matters come together on one Shabbat, it indicates a connection between them,

בשעת די אלע דריי ענינים קומען צוזאמען בשבת אחד ווייזט עס אויף א קשר ביניהם,

English translation 395

and that all these three instructions

און אז די אלע דריי הוראות

English translation 396

(from each of the matters individually)

(פון יעדערן פון די ענינים בפ"ע)

English translation 397

are connected — consequently, one must derive an instruction from all these three matters together.

זיינען פארבונדן - במילא דארף מען ארויסנעמען א הוראה פון די אלע דריי ואכן צוזאמען.

English translation 398

— And so it seems.

- און - ס"ד.

English translation 399

And the instruction is not only for this year,

און די הוראה איז ניט נאר פאר שנה זו,

English translation 400

but for all years

נאר אויף כל השנים

English translation 401

(even when the determination is in a different manner),

(אויך ווען די קביעות איז באופן אחר),

English translation 402

as discussed many times.

כמדובר כמ"פ.

English translation 403

The concept and the instruction of Parshat Behar-Bechukotai:

דער ענין און די הוראה פון פ' בהר-בחוקותי:

English translation 404

When two sedras are connected,

בשעת צוויי סדרות זיינען מחובר,

English translation 405

like Parshas Behar-Bechukosai on this Shabbos — they become one sedra62,

ווי פ' בהר בחוקותי בשבת זה - ווערן זיי איין סדרה 62,

English translation 406

Parshas Behar-Bechukosai

פ' בהר-בחוקותי

English translation 407

[similar to what was discussed earlier regarding a congregation,

[ע"ד ווי גערעדט פריער בנוגע צו אן עדה,

English translation 408

that although it consists of ten people,

אז כאטש זי באשטייט פון צען מענטשן,

English translation 409

they become one entity of a holy congregation].

ווערן זיי איין מציאות של עדה קדושה].

English translation 410

It has already been discussed many times regarding Parshas Behar-Bechukosai63,

האט מען שוין גערעדט כמ"פ בנוגע צו פ' בהר-בחוקותי 63,

English translation 411

that Behar and Bechukosai are two opposites. And since it has already been discussed about this many times at length, it will now be discussed only in point form:

אז בהר און בחוקותי זיינען צוויי הפכים. והיות אז מ'האט שוין וועגן דעם גערעדט כמ"פ בארוכה וועט מען עס איצטער רעדן נאר בנקודה:

English translation 412

Beginning from the end of the sedra — "Bechukosai" indicates the complete absence of change — "Bechukosai" from the term "a statute I have enacted, a decree I have decreed"64,

אנהויבנדיק פון סיום הסדרה - "בחוקותי" ווייזט אויף העדר השינוי לגמרי - "בחוקותי" מלשון "חוקה חקקתי גזירה גזרתי" 64,

English translation 413

and "you have no permission to question it"65,

און "אין לך רשות להרהר אחרי' 65 ",

English translation 414

which is a matter of the greatest strength,

וואס דאס איז אן ענין פון תוקף הכי גדול,

English translation 415

in which no changes are applicable

אין וועלכן ס'איז ניט שייך קיינע שינויים

English translation 416

(from intellect, etc.).

(פון שכל וכו').

English translation 417

In contrast, "Behar" is exactly the opposite — it indicates change:

משא"כ "בהר" איז פונקט פארקערט - ס'ווייזט אויף שינוי:

English translation 418

It is explained in many places66

ס'איז מבואר בכ"מ 66

English translation 419

(also in books of philosophy and ethics)

(אויך אין ספרי חקירה ומוסר)

English translation 420

that a mountain is of the category of the vegetative within the inanimate,

אז הר איז בחיי צומח שבדומם,

English translation 421

which grows higher than the ground. As understood from what is explained in Torah Or67,

וואס יגדל גבוה מן הארץ. כמובן מהמבואר בתורה אור 67,

English translation 422

Torah Chayim68 and in Ohr HaTorah on Parshas Bereishis

תו"ח 68 ובאוה"ת פ' בראשית

English translation 423

(at length, etc.)

(בארוכה כו')

English translation 424

69 regarding the interinclusion within the inanimate, vegetative, animate, and speaking,

69 בענין התכללות בדצח"מ,

English translation 425

that each of the inanimate, vegetative, animate, and speaking includes the others. And the vegetative within the inanimate is a mountain.

אז יעדערער פון דומם צומח חי מדבר איז כלול פון די אנדערע. און צומח שבדומם איז הר.

English translation 426

And similarly, a valley which is lower than the plain.

ועד"ז בקעה וואס איז נמוכה מן המישור.

English translation 427

Incidentally:

דרך אגב:

English translation 428

Here too we see how a matter that was revealed in later generations in the wisdom of science — is already stated earlier in the Torah:

אויך דא זעט מען ווי אן ענין וואס מ'האט בדורות האחרונים מגלה געווען בחכמת המדע - שטייט שוין פון פריער אין תורה:

English translation 429

In later generations it was revealed in the wisdom of science that a mountain

- אין דורות האחרונים האט מען מגלה געווען בחכמת המדע אז א הר

English translation 430

(which is higher than the plain)

(וואס איז גבוה מן המישור)

English translation 431

is formed from winds and vapors within the earth, etc.

ווערט פון רוחות ואידים שבתוך הארץ וכו'.

English translation 432

This is already stated in the Torah long before70 regarding the matter of the interinclusion of the vegetative within the inanimate,

וואס דאס שטייט שוין אין תורה כמה זמן לפניו 70 בהענין פון התכללות צומח שבדומם,

English translation 433

that a mountain is the vegetative within the inanimate

אז א הר איז צומח שבדומם

English translation 434

(which is the foundation of the spirit within the inanimate of the earth, etc.),

(וואס דאס איז דער יסוד הרוח שבדומם הארץ וכו'),

English translation 435

and this causes the growth of the mountain.

און דאס פועל'ט גידול ההר.

English translation 436

And as explained in Etz Chayim at its end71 that in the inanimate there is only the inanimate soul,

וכמבואר בעץ חיים בסופו 71 אז אין דומם איז דא נאר א נפש הדוממת,

English translation 437

and in the vegetative there is the inanimate soul and additionally there is an additional spirit,

און אין צומח איז דא די נפש הדוממת ונוסף לזה איז דא א רוח נוספת,

English translation 438

the vegetative soul,

די נפש הצומחת,

English translation 439

by virtue of which there is the matter of growth. And from this it is also understood regarding a mountain — the vegetative within the inanimate — that there is in it an additional spirit,

וואס מצד דעם איז דא דער ענין הגידול. ומזה מובן אויך בנוגע צו הר - צומח שבדומם - אז אין דעם איז דא א רוח נוספת,

English translation 440

which causes the growth of the mountain

וואס דאס פועל'ט גידול ההר

English translation 441

(so that it should be a mountain and not a level place).

(אז ס'זאל זיין א הר און ניט קיין מקום מישור).

English translation 442

Only because of the matter of choice — that just as it can be "and you shall choose life",

נאר צוליב ענין הבחירה - אז אזוי ווי ס'קען זיין "ובחרת בחיים",

English translation 443

there should also be a possibility of choosing the opposite, G‑d forbid — therefore, in addition to there being a mountain which is higher than the ground,

זאל אויך זיין אן אפשריות אויף בוחר זיין בההפך ר"ל - איז לעו"ז וואס ס'איז דא א הר וואס איז גבוה מן הארץ,

English translation 444

there is also the matter of the valley,

איז אויך דא דער ענין הבקעה,

English translation 445

which is lower than the ground.

וואס איז נמוך מן הארץ.

English translation 446

From this we see that "there is nothing new under the sun":

וואס דערפון זעט מען אז "אין כל חדש תחת השמש":

English translation 447

In the Torah,

אין תורה,

English translation 448

which is above the sun,

למעלה משמשא,

English translation 449

there are all kinds of innovations. But in the world,

זיינען דא אלערליי חידושים. אבער אין וועלט,

English translation 450

"under the sun",

"תחת השמש",

English translation 451

"there is nothing new":

איז "אין כל חדש":

English translation 452

Even the "innovation" that was recently discovered by the scientists,

אפילו דער "חידוש" וואס איז לעצטנס נתגלה געווארן ע"י חכמי המדע,

English translation 453

that a mountain is formed from winds and vapors within the earth — it is not an innovation,

אז א הר ווערט פון רוחות ואידים שבתוך הארץ - איז עס ניט קיין חידוש,

English translation 454

because it is already stated beforehand in the Torah.

ווייל ס'שטייט שוין לפניו אין תורה.

English translation 455

There are those who have only studied this in Etz Chayim,

עס זיינען פאראן די וואס האבן דאס נאר געלערנט אין עץ חיים,

English translation 456

and they do not know at all that the scientists recently discovered it — may blessing come upon them. But if someone has already stumbled and studied the wisdom of nature and the matters that the scientists have discovered — one must know that "there is nothing new under the sun",

און זיי ווייסן בכלל ניט אז חכמי הטבע האבן דאס לעצטנס מגלה געווען - איז תבוא עליהם ברכה אבער אויב איינער איז שוין נכשל געווארן און האט געלערנט חכמת הטבע און די ענינים וואס חכמי הטבע האבן מגלה געווען - דארף מען וויסן אז "אין כל חדש תחת השמש",

English translation 457

and all the matters that are in the wisdom of nature are already stated beforehand in the Torah,

און אלע ענינים וואס שטייען אין חכמת הטבע שטייען שוין פון פריער אין תורה,

English translation 458

one only needs to know how to search and where to search.

מ'דארף נאר וויסן ווי צו זוכן און וואו צו זוכן.

English translation 459

Regarding our subject:

בנוגע לעניננו:

English translation 460

The matter of "Behar" is the vegetative within the inanimate. And the true matter of the vegetative is — change. Which is exactly the opposite of "Bechukosai",

דער ענין פון "בהר" איז צומח שבדומם. וואס דער אמתי'ער ענין פון צומח איז - שינוי. וואס דאס איז פונקט פארקערט פון "בחוקותי",

English translation 461

engraving

חקיקה

English translation 462

("a statute I have enacted, a decree I have decreed" and "you have no permission to question Me"),

("חוקה חקקתי גזירה גזרתי" און "אין לך רשות להרהר אחריי"),

English translation 463

which is the absence of change.

וואס איז העדר השינוי.

English translation 464

Regarding the animate species — one needs an explanation why this is the opposite of engraving.

בנוגע צו מין החי - דארף מען האבן הסברה פארוואס דאס איז היפך פון חקיקה.

English translation 465

In contrast, the vegetative species — its entire essence is change,

משא"כ מין הצומח - איז דאך כל ענינו שינוי,

English translation 466

that it is vegetative,

אז דאס איז צומח,

English translation 467

it grows,

דאס וואקסט,

English translation 468

which is simply changes. Consequently, it is simply the opposite of engraving which indicates the absence of change.

וואס דאס איז בפשטות שינויים. במילא איז דאס בפשטות היפך פון חקיקה וואס ווייזט אויף העדר השינוי.

English translation 469

And nevertheless, the two parshiyos "Behar" and "Bechukosai" come together

און אעפ"כ קומען די צוויי פרשיות "בהר" און "בחוקותי" צוזאמען

English translation 470

(in this year)

(בשנה זו)

English translation 471

to the point that they become one parshah!

ביז אז זיי ווערן איין פרשה!

English translation 472

This comes about because of the One Above,

וואס דאס קומט מצד דעם אויבערשטן,

English translation 473

Who is all-powerful and can connect opposites — therefore "Behar" and "Bechukosai",

וואס ער איז כל יכול און קען מחבר זיין הפכים - דערפאר קענען "בהר" און "בחוקותי",

English translation 474

which are opposites

וואס זיינען הפכים

English translation 475

("Behar" is change,

("בהר" איז שינוי,

English translation 476

and "Bechukosai",

און "בחוקותי",

English translation 477

the absence of change),

העדר השינוי),

English translation 478

can come together and be one parshah.

קומען צוזאמען און זיין איין פרשה.

English translation 479

And it is regarding how it was with the Ark,

וע"ד ווי ס'איז געווען ביים ארון,

English translation 480

that "the place of the Ark is not from the measurement":

אז "מקום הארון אינו מן המדה":

English translation 481

In the Ark,

אין דעם ארון,

English translation 482

which "in the Ark there were only the two tablets of stone"72,

וואס "אין בארון רק שני לוחות האבנים" 72,

English translation 483

whose essence of the tablets is engraving

וואס ענינם פון די לוחות איז חקיקה

English translation 484

(like "in My statutes",

(ע"ד ווי "בחוקותי",

English translation 485

engraving)

חקיקה)

English translation 486

- "the place of the Ark is not from the measurement":

- איז "מקום ארון אינו מן המדה":

English translation 487

Connection of opposites - on one side the Ark occupied space,

חיבור הפכים - פון איין זייט האט דער ארון תופס מקום געווען,

English translation 488

"two cubits and a half its length, and a cubit and a half its width, etc."73,

"אמתיים וחצי ארכו ואמה וחצי רחבו גו'" 73,

English translation 489

and together with this "the place of the Ark is not from the measurement",

וביחד עם זה איז "מקום ארון אינו מן המדה",

English translation 490

if one measured the Holy of Holies it was ten cubits its length and ten cubits its width

אויב מ'האט געמאסטן דעם קדש הקדשים איז ער געווען עשר אמות ארכו ועשר אמות רחבו

English translation 491

(and from the Ark it was five cubits)

(און פון דעם ארון איז געווען חמש אמות)

English translation 492

as explained in the book of inquiry74.

כמבואר בספר החקירה 74.

English translation 493

The lesson from this

די הוראה דערפון

English translation 494

(from Behar-Bechukotai together)

(פון בהר-בחוקותי ביחד)

English translation 495

- in connection with the aforementioned lesson of the Shabbat Mevarchim Sivan

- בקשר ההוראה המדוברת לעיל פון שבת מברכים סיון

English translation 496

(which occurs this year on Shabbat Parshat Behar-Bechukotai):

(וואס קומט אויס בשנה זו בשבת פ' בהר-בחוקותי):

English translation 497

The lesson of Shabbat Mevarchim Sivan

די הוראה פון שבת מברכים סיון

English translation 498

(when one says "Av HaRachamim")

(ווען מ'זאגט "אב הרחמים")

English translation 499

is - the completeness of the service of transforming darkness to light,

איז - שלימות העבודה פון אתהפכא חשוכא לנהורא,

English translation 500

"Av HaRachamim",

"אב הרחמים",

English translation 501

mercy that is above measurement and limitation.

רחמים שלמעלה ממדידה והגבלה.

English translation 502

So when one is at this level

איז בשעת איינער האלט בא אט דער דרגא

English translation 503

(transformation in completeness)

(אתהפכא בשלימות)

English translation 504

- he might think,

- קען ער טראכטן,

English translation 505

that it is no longer possible to be elevated higher,

אז ס'איז שוין מער ניט שייך נתעלה ווערן העכער,

English translation 506

because he has already achieved transformation in completeness - he has nothing to do in service. When he is at the service of subjugation,

ווייל ביי אים איז שוין געווען אתהפכא בשלימות - האט ער ניט וואס צו טאן קיין עבודה. בשעת ער האלט בא עבודת אתכפיא,

English translation 507

then afterwards ascents and service etc. are still possible.

איז נאך שייך דערנאך עליות און עבודה וכו'.

English translation 508

But when he already has transformation in completeness,

בשעת אבער ביי אים איז שוין דא אתהפכא בשלימות,

English translation 509

that he has already transformed everything,

אז ער האט שוין אלץ מהפך געווען,

English translation 510

"and the spirit of impurity I will remove from the earth"75,

"ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ" 75,

English translation 511

"and the Lord God will wipe away tears from all faces"76:

"ומחה ה"א דמעה מעל כל פנים" 76:

English translation 512

- he has nothing with which to do service!

- האט ער ניט מיט וואס צו טאן עבודה!

English translation 513

Behar-Bechukotai teaches him that even when one is at "in My statutes",

לערנט אים בהר-בחוקותי אז אפילו בשעת מ'האלט בא "בחוקותי",

English translation 514

engraving,

חקיקה,

English translation 515

"a statute I have enacted, a decree I have decreed, etc.",

"חוקה חקקתי גזירה גזרתי כו'",

English translation 516

absolute absence of change - there must also be "on the mountain",

העדר השינוי לגמרי - דארף אויך זיין "בהר",

English translation 517

growth in the inanimate - the matter of growth,

צומח שבדומם - דער ענין הצמיחה,

English translation 518

changes and ascents from level to level.

שינויים ועליות מדרגא לדרגא.

English translation 519

And as explained in Iggeret HaKodesh77,

וכמבואר באגה"ק 77,

English translation 520

that in the future when it will be "and the spirit of impurity I will remove from the earth" - there will also be going from strength to strength,

אז לע"ל ווען ס'וועט זיין "ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ" - וועט אויך זיין הליכה מחיל אל חיל,

English translation 521

ascents in holiness itself.

עליות אין קדושה גופא.

English translation 522

And the reason for this is simply:

און דער טעם לזה איז בפשטות:

English translation 523

Since the Supreme One is infinite,

היות אז דער אויבערשטער איז א"ס,

English translation 524

no matter how high one is in the service of Hashem,

איז ווי הויך מ'האלט בעבודת ה',

English translation 525

one can be elevated even higher

קען מען נתעלה ווערן נאך העכער

English translation 526

("on the mountain").

("בהר").

English translation 527

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 528

Because in the future there will be only holiness

וויבאלד אז לע"ל וועט זיין נאר קדושה

English translation 529

(and not its opposite)

(און ניט דער היפך דערפון)

English translation 530

there must be ascents with greater vigor and greater strength,

דארפן זיין עליות ביתר שאת וביתר עוז,

English translation 531

even higher ascents than in the present time.

נאך העכערע עליות ווי בזמן הזה.

English translation 532

And as explained regarding Mashiach78,

וכמבואר בנוגע צו משיח 78,

English translation 533

about whom it is stated79 "he will be high and exalted and very lofty",

וואס אויף אים שטייט 79 "ירום ונשא וגבה מאד",

English translation 534

that he is higher than Adam, the Patriarchs, and Moshe Rabbeinu80,

אז ער איז העכער פאר אדה"ר און די אבות און משה רבינו 80,

English translation 535

and Mashiach will teach all the people the inner dimension of the Torah,

און משיח ילמד כל העם פנימיות התורה,

English translation 536

also Adam,

אויך אדה"ר,

English translation 537

the Patriarchs, and Moshe Rabbeinu80.

די אבות און משה רבינו 80.

English translation 538

And it is understandable the greatness of Adam,

וואס ס'איז דאך פארשטאנדיק דער עילוי פון אדה"ר,

English translation 539

the Patriarchs, and Moshe Rabbeinu - nevertheless it is said that Mashiach is higher than them,

די אבות און משה רבינו - אעפ"כ זאגט מען אז משיח איז העכער פאר זיי,

English translation 540

and will learn with them the inner dimension of the Torah!

און וועט מיט זיי לערנען פנימיות התורה!

English translation 541

And as it is explained in this80,

און ווי מ'איז מבאר בזה 80,

English translation 542

that the novelty in this that Mashiach will teach all the people is specifically the inner dimension of the Torah - because if "according to its simple meaning that he will teach the Torah that is revealed to us and to our children, it is not understood...

אז דער חידוש אין דעם וואס משיח ילמד את כל העם איז דוקא פנימיות התורה - ווייל אויב "לפי פשוטו שילמוד תורה הנגלות לנו ולבנינו אינו מובן..

English translation 543

behold in the future they will rise in the Resurrection of the Dead,

הלא אז בתח"ה יקומו מרבע"ה,

English translation 544

also all the great ones who already know the entire Torah etc.,

גם כל הגדולים שכבר יודעים את כל התורה כו',

English translation 545

rather the matter is that then the study will be in the inner dimension of the Torah, which is longer than the earth in measure and has within it countless and endless ascents"81. -

אלא הענין כי אז יהיי הלימוד בפנימיות התורה שארוכה מארץ מדה ויש בה עליות רבות לאין קץ ותכלית" 81. -

English translation 546

[As we see in the laws of Talmud Torah,

[ווי מ'זעט אין הל' תלמוד תורה,

English translation 547

that there are several laws connected with one who has studied the entire Torah,

אז עס זיינען דא כמה דינים פארבונדן מיט איינער וואס האט געלערנט כל התורה כולה,

English translation 548

from which it is understood that such a reality is possible that one should study the entire Torah.

וואס דערפון איז מובן אז ס'איז שייך אזא מציאות אז איינער זאל לערנען כל התורה כולה.

English translation 549

Nevertheless, it is stated about Torah82 "it is longer than the earth in measure and broader than the sea" - because the revealed aspect of the Torah indeed has a limitation and an end and a conclusion83, but the inner dimension of the Torah has no end or conclusion. And about this it is stated "it is longer than the earth in measure etc."].

אעפ"כ שטייט אויף תורה 82 "ארוכה מארץ מדה ורחבה מני ים" - ווייל נגלה דתורה האט טאקע א הגבלה וקץ ותכלית 83 אבער פנימיות התורה אין לו קץ ותכלית. און אויף דעם שטייט "ארוכה מארץ מדה גו'"].

English translation 550

From this it is understood that even when one is at a very lofty level,

וואס דערפון איז מובן אז אפילו בשעת מ'האלט ביי א דרגא נעלית ביותר,

English translation 551

as it will be in the future,

ווי ס'וועט זיין לע"ל,

English translation 552

there will be even higher ascents

וועלן זיין עליות נאך העכער

English translation 553

(in holiness itself),

(אין קדושה גופא),

English translation 554

until "countless and endless ascents" - the matter of "on the mountain".

ביז "עליות רבות לאין קץ ותכלית" - דער ענין פון "בהר".

English translation 555

And in this one sees the connection of "on the mountain"

וואס דערביי זעט מען דער חיבור פון "בהר"

English translation 556

(growth, changes, and ascents)

(צמיחה שינויים ועליות)

English translation 557

with "in My statutes"

מיט "בחוקותי"

English translation 558

(engraving,

(חקיקה,

English translation 559

absence of change)

העדר השינוי)

English translation 560

together:

ביחד:

English translation 561

Moshiach will teach the inner dimension of the Torah to all Jews equally,

משיח וועט לערנען פנימיות התורה מיט אלע אידן בשוה,

English translation 562

until this will be a study in the manner of sight,

ביז אז דאס וועט זיין א לימוד באופן של ראי',

English translation 563

not in the manner of hearing84. This is a study in the manner of sight and gazing into the inner essence and substance of the thing

ניט באופן של שמיעה 84. וואס דאס איז א לימוד באופן פון ראי' והסתכלות בפנימיות ועצמות הדבר

English translation 564

(which is above ordinary understanding and comprehension,

(וואס איז העכער פאר סתם הבנה והשגה,

English translation 565

similar to the matter of hearing).

ע"ד ענין השמיעה).

English translation 566

Therefore the study will be equal for all Jews,

וואס דעריבער וועט דער לימוד זיין ביי אלע אידן בשוה,

English translation 567

because it is not a study in the manner of understanding and comprehension

ווייל ס'איז ניט קיין לימוד באופן של הבנה והשגה

English translation 568

(which depends on the understanding and comprehension of the person),

(וואס איז תלוי לפי הבנת והשגת האדם),

English translation 569

but in the manner of sight,

נאר באופן של ראי',

English translation 570

in which respect all are equal.

וואס מצד דעם זיינען אלע בשוה.

English translation 571

Therefore this is similar to "BeChukotai",

וואס דערפאר איז דאס ע"ד ווי "בחוקותי",

English translation 572

engraving,

חקיקה,

English translation 573

which is connected with the absence of change,

וואס איז פארבונדן מיט העדר השינוי,

English translation 574

and in that respect all are equal.

און מצד דעם זיינען אלע בשוה.

English translation 575

Together with this, the "BeChukotai"

ביחד עם זה איז דער "בחוקותי"

English translation 576

(the study of the inner dimension of the Torah in the manner of sight)

(דער לימוד פון פנימיות התורה באופן של ראי')

English translation 577

itself is in the manner of "BeHar" — that one constantly ascends higher and higher

גופא באופן פון "בהר" - אז מ'ווערט שטענדיק נתעלה העכער און העכער

English translation 578

(changes)

(שינויים)

English translation 579

in the study of the inner dimension of the Torah,

אין דער לימוד פון פנימיות התורה,

English translation 580

because "its measure is longer than the earth and it has ascents without end and limit"85.

ווייל "ארוכה מארץ מדה ויש בה עליות רבות לאין קץ ותכלית" 85.

English translation 581

.. The lesson from Lag BaOmer

.. די הוראה פון ל"ג בעומר

English translation 582

(the Shabbat of which comes after Lag BaOmer,

(וואס דער שבת קומט נאך ל"ג בעומר,

English translation 583

as above):

כנ"ל):

English translation 584

Lag BaOmer,

ל"ג בעומר,

English translation 585

the day of the hilula of Rashbi,

יום ההילולא דרשב"י,

English translation 586

is the day of joy of Rashbi — Rashbi86,

איז יום שמחתו פון רשב"י - רשב"י 86,

English translation 587

and he wanted that all Jews should then be in joy87,

און ער האט געוואלט אז אלע אידן זאלן דעמולט זיין בשמחה 87,

English translation 588

with "great joy"88.

ב"שמחה גדולה" 88.

English translation 589

So certainly every Jew wanted to be in great joy on Lag BaOmer. But there are those who, for various and sundry reasons, did not carry this out in practice.

האט דאך זיכער יעדער איד געוואלט זיין בשמחה גדולה בל"ג בעומר. נאר עס זיינען דא אזוינע וואס מפני סיבות שונות משונות האבן דאס ניט אויסגעפירט בפועל.

English translation 590

And it is not at all such various and sundry reasons — but rather because he then ate hot food!

און ס'איז גאר ניט אזוי סיבות שונות ומשונות - נאר ווייל ער האט דעמולט געגעסן ווארעמעס!

English translation 591

It is the day of the joy of Rashbi,

ס'איז דאך יום שמחתו פון רשב"י,

English translation 592

when Jews are then in joy,

וואס דעמולט זיינען אידן בשמחה,

English translation 593

and especially the children,

ובפרט די קינדער,

English translation 594

and together with them Rashbi Himself rejoices — nevertheless he sits at home by himself and eats hot food!

און צוזאמען מיט זיי איז רשב"י זיך משמח - אעפ"כ זיצט ער בא זיך אין שטוב און עס ווארעמעס!

English translation 595

Wild man! He is a wild person,

פרא אדם! ער איז א ווילדער מענטש,

English translation 596

and especially since he is from "a wise and understanding people"89 — go out of your window into the street, dance and sing with Rashbi and the children — and he sits at home by himself and eats fish and meat and all kinds of foods!

ובפרט נאך אז ער איז פון "עם חכם ונבון" 89 - ארויס פון זיין פענצטער אין גאס טאנצט און זינגט רשב"י מיט די קינדער - און ער זיצט בא זיך אין שטוב און עסט פיש און פלייש און כל מיני מאכלים!

English translation 597

He takes off his outer garments,

ער טוט אויס די מלבושים עליונים,

English translation 598

the vest or jacket,

דער פירושאק אדער סורטוק,

English translation 599

and the "tie",

און דעם "טאי",

English translation 600

and sits down comfortably to eat fish and meat!

און זעצט זיך אוועק באקוועם עסן פיש און פלייש!

English translation 601

And he even demands from his wife,

און ער מאנט נאך פון זיין פרוי,

English translation 602

that she should be a kosher wife who does the will of her husband90,

אז זיי זאל זיין אן אשה כשרה עושה רצון בעלה 90,

English translation 603

a "woman of valor"91,

אן "אשת חיל" 91,

English translation 604

and as soon as he comes home he should have prepared a meal with fish and meat and all good things. And moreover not just any fish and meat,

און גלייך ווי ער קומט אהיים זאל ער האבן צוגעגרייט א סעודה מיט פיש און פלייש און אלע גוטע זאכן. און דערצו ניט סתם פיש און פלייש,

English translation 605

but good meat and fish and all delicacies,

נאר גוטע בשר ודגים וכל מטעמים,

English translation 606

so that through eating them he will feel a simple taste also in his palate!

וואס דורך עסן זיי וועט ער פילן א געשמאק פשוט אויך זיין חיך!

English translation 607

Not "delicacies" as it says in Tanya

ניט "מטעמים" ווי עס שטייט אין תניא

English translation 608

(see above sec. 3),

(ראה לעיל ס"ג),

English translation 609

but delicacies in their simple sense — tasty foods!

נאר מטעמים כפשוטם - געשמאקע עסנס!

English translation 610

And furthermore — since it is Lag BaOmer,

און דערצו - וויבאלד ס'איז ל"ג בעומר,

English translation 611

and his spirit is good upon him,

און רוחו טובה עליו,

English translation 612

he tells his wife,

זאגט ער זיין פרוי,

English translation 613

that it is the day of the joy of Rashbi — one must eat something especially good to eat!

אז ס'איז יום שמחתו דרשב"י - דארף מען עסן עפעס ספעציעלע גוטע עסנס!

English translation 614

- Yud Zayin.

- יז.

English translation 615

Why talk about this — is it not crying over the past?

פארוואס רעדט מען וועגן דעם - ס'איז דאך אין צועקין על העבר?

English translation 616

Because this is relevant

ווייל דאס איז נוגע

English translation 617

(not only in the past, but)

(ניט נאר בעבר, נאר)

English translation 618

also to how he will conduct himself in the future — not when Moshiach will come,

אויך ווי ער וועט זיך פירן לעתיד לבוא - ניט ווען משיח וועט קומען,

English translation 619

but tonight at Melaveh Malkah,

נאר היינט באנאכט בא מלוה מלכה,

English translation 620

and even earlier — at Shalosh Seudos,

און נאך פריער - צו שלש סעודות,

English translation 621

and tomorrow etc. — that he should not conduct himself in his "hot food" as he conducted himself on Lag BaOmer:

און מארגן וכו' - אז ער זאל זיך ניט פירן באכו"ש שלו ווי ער האט זיך געפירט בל"ג בעומר:

English translation 622

He should not lie so much in "hot food" and the physical taste in this etc. — as if thinking that one must conduct oneself this way,

ער זאל ניט אזוי ליגן אין אכו"ש און דער טעם גשמי בזה וכו' - וכאילו מיינען אז מ'דארף זיך אזוי פירן,

English translation 623

because one must have something to transform,

ווייל מ'דארף דאך האבן וואס צו מהפך זיין,

English translation 624

and without this, so to speak, there will be nothing to transform!

און אן דעם וועט כביכול ניט זיין וואס צו מהפך זיין!

English translation 625

Regarding hot food on Shabbat — Shabbat foods have a different taste than foods on weekdays,

בנוגע צו אכו"ש בשבת - האבן די מאכלי שבת אן אנדער טעם ווי מאכלים בימות החול,

English translation 626

as the story brought in the Gemara92: "The emperor said to Rabbi Yehoshua ben Chananya, 'Why does the Shabbat dish have a fragrant smell?'

ווי דער סיפור וואס ברענגט זיך אין גמרא 92 "א"ל קיסר לר' יהושע בן חנניא מפני מה תבשיל של שבת ריחו נודף,

English translation 627

He said to him, 'We have one spice, and its name is Shabbat, and it has a fragrant smell.'

אמר לו תבלין אחד יש לנו ושבת שמו וריחו נודף,

English translation 628

He said to him, 'Give us some of it.'

אמר לו תן לנו הימנו,

English translation 629

He said to him, 'Whoever observes Shabbat, it benefits him; whoever does not observe Shabbat, it does not benefit him.'" From this it is understood that Shabbat foods have a different taste than ordinary foods.

אמר לו כל המשמר את השבת מועיל לו ושאינו משמר את השבת אינו מועיל לו." וואס דערפון איז מובן אז מאכלי שבת האבן אן אנדער טעם ווי סתם מאכלים.

English translation 630

However, it is seen from the Gemara itself that the change of taste in Shabbat foods was only felt by a Jew,

זעט מען אבער פון די גמרא גופא אז דער שינוי הטעם במאכלי שבת האט נאר מרגיש געווען א איד,

English translation 631

but if one would give it to a non-Jew to eat, "it does not benefit him".

אבער אויב מ'וואלט עס געגעבן עסן א גוי "אינו מועיל לו".

English translation 632

From this it is understood that the change of taste in Shabbat foods is connected specifically with the level of a Jew

וואס דערפון איז מובן אז דער שינוי הטעם במאכלי שבת איז פארבונדן דוקא מיט די דרגא פון א איד

English translation 633

(who is "one who observes Shabbat")

(וואס איז "משמר את השבת")

English translation 634

and not with a non-Jew

און ניט מיט א גוי

English translation 635

("who does not observe Shabbat"),

(שאינו משמר את השבת),

English translation 636

and so too not with the "alien god that is within you"93. And the explanation of this:

ועד"ז ניט מיטן "אל זר אשר בקרבך" 93. והביאור בזה:

English translation 637

Why would the non-Jew — because he "does not observe the Shabbos" — indeed not feel the change in taste of the Shabbos foods

פארוואס וואלט דער גוי - מצד דעם וואס "אינו משמר את השבת" - טאקע ניט מרגיש געווען דער שינוי הטעם במאכלי שבת

English translation 638

(as a Jew feels it)?

(ווי א איד איז דאס מרגיש)?

English translation 639

The non-Jew knew that it was Shabbos,

דער גוי האט דאך געוואוסט אז ס'איז שבת,

English translation 640

because if he did not know, the Gemara

ווייל אויב ער האט ניט געוואוסט וואלט די גמרא

English translation 641

(Torah)

(תורה)

English translation 642

would not have written about it at all

כלל ניט געשריבן וועגן דעם

English translation 643

(that from this Jews should learn etc.)

(אז דערפון זאלן זיך אידן אפלערנען וכו')

English translation 644

— so why would he not feel the change?

- איז פארוואס וואלט ער ניט מרגיש געווען דער שינוי?

English translation 645

This is because,

איז דאס דערפאר,

English translation 646

even though he knew that it was Shabbos,

ווייל אע"פ וואס ער האט געוואוסט אז ס'איז שבת,

English translation 647

it was not established for him

האט זיך ביי אים ניט געלייגט

English translation 648

(since he "does not observe the Shabbos")

(וויבאלד אז "אינו משמר את השבת")

English translation 649

that the matter of Shabbos affects also the physical fish and meat,

אז דער ענין פון שבת נעמט דורך אויך די גשמיות'דיקע פיש און פלייש,

English translation 650

and when one eats from them one simply feels a change in the physical palate, and therefore he would either not feel the change in the taste of the foods,

און בשעת מ'עסט דערפון איז מען פשוט מרגיש א שינוי אין חיך גשמי און דערפאר וואלט ער אדער ניט מרגיש געווען דער שינוי בטעם המאכלים,

English translation 651

or he would feel a change,

אדער ער וואלט מרגיש געווען א שינוי,

English translation 652

but he would think that it was not Shabbos that caused it

אבער ער וואלט געטראכט אז ניט שבת האט עס אויפגעטאן

English translation 653

(as he thought regarding the smell94).

(ווי ער האט געטראכט בנוגע צום ריח 94).

English translation 654

For this is not the purpose of a non-Jew, why he was created;

ווארום ניט דאס איז ענינו פון א גוי צוליב וואס ער איז באשאפן געווארן;

English translation 655

his purpose is to fulfill the matter of "He created it to be inhabited"95,

ענינו איז צו אויפטאן דער ענין פון "לשבת יצרה" 95,

English translation 656

and that a Jew should explain to him about the commandments he must fulfill,

און אז א איד זאל אים מסביר זיין וועגן די מצוות וואס ער דארף מקיים זיין,

English translation 657

as the Rambam writes96,

ווי דער רמב"ם שרייבט 96,

English translation 658

that "Moshe Rabbeinu was commanded by the Almighty to compel all the inhabitants of the world to accept the commandments that were commanded to the children of Noach",

אז "צוה משה רבנו מפי הגבורה לכוף את כל באי העולם לקבל מצוות שנצטוו בני נח",

English translation 659

idolatry,

עבודה זרה,

English translation 660

blasphemy,

ברכת השם,

English translation 661

theft etc.,

גזילה וכו',

English translation 662

which also includes explaining to the non-Jew about the Creator and Ruler of the world

וואס דאס איז כולל אויך מסביר זיין דעם גוי וועגן דעם בורא עולם ומנהיגו

English translation 663

(with which is connected the matter of Shabbos and explaining to him that,

(וואס דערמיט איז פארבונדן דער ענין פון שבת און עס מסביר זיין אז,

English translation 664

whoever observes the Shabbos, it benefits him etc.),

כל המשמר את השבת מועיל לו כו'),

English translation 665

as was discussed recently97.

ווי מ'רעדט לעצטנס 97.

English translation 666

From this we see,

זעט מען דערפון,

English translation 667

that the change in taste of the Shabbos foods is connected specifically with the level of a Jew,

אז דער שינוי הטעם במאכלי שבת איז פארבונדן דוקא מיט דער דרגא פון א אידן,

English translation 668

and not with the level of a non-Jew,

און ניט מיט דער דרגא פון א גוי,

English translation 669

and likewise not with the "alien god within you"

ועד"ז אויך ניט מיט דער "אל זר אשר בקרבך"

English translation 670

(and were it not that the Jew explains to him that there is a change in taste, he would not know of it).

(און לולא זה וואס דער איד איז אים מסביר אז ס'איז דא א שינוי בהטעם ווייסט ער ניט דערפון).

English translation 671

That is, this is a matter connected with a level in spiritual service

ד.ה. אז דאס איז אן ענין פארבונדן מיט א דרגא אין עבודה רוחנית

English translation 672

(and not merely a physical desire for eating on Shabbos, Heaven forbid).

(און ניט סתם א תאוה גשמית פון אכילה בשבת ח"ו).

English translation 673

And since these three matters in this Shabbos — Shabbos Mevarchim Sivan,

און וויבאלד אז די דריי זאכן אין דעם שבת - שבת מברכים סיון,

English translation 674

Parshas Behar-Bechukosai, and the Shabbos after Lag BaOmer — come together, each lesson from the three affects the other two:

פ' בהר-בחוקותי און דער שבת נאך ל"ג בעומר - קומען צוזאמען - פועל'ט יעדע הוראה פון די דריי אין די אנדערע צוויי:

English translation 675

The lesson of Shabbos Mevarchim Sivan — the perfection of transformation,

די הוראה פון שבת מברכים סיון - שלימות אתהפכא,

English translation 676

the lesson of Parshas Behar-Bechukosai — growth and ascent

די הוראה פון פ' בהר-בחוקותי - צמיחה ועליי

English translation 677

("Behar")

("בהר")

English translation 678

in strength and legislation

אין תוקף וחקיקה

English translation 679

("Bechukosai"),

("בחוקותי"),

English translation 680

and the lesson of Lag BaOmer — the connection of the revealed part of Torah and the inner dimension of Torah,

און די הוראה פון ל"ג בעומר - דער חיבור פון נגלה דתורה ופנימיות התורה,

English translation 681

which is the matter of Rashbi.

וואס דאס איז ענינו פון רשב"י.

English translation 682

The matter of "I wounded and I will heal"98,

דער ענין פון "מחצתי ואני ארפא" 98,

English translation 683

he removed the partition between the revealed part of Torah and the inner dimension of Torah,

ער האט אראפגענומען די מחיצה צווישן נגלה דתורה און פנימיות התורה,

English translation 684

and connected them together, as explained in many discourses99.

און מחבר געווען. ביידן צוזאמען כמבואר בכמה דרושים 99.

English translation 685

And in general:

ובכללות:

English translation 686

We spoke earlier that the lesson of Shabbos Mevarchim Sivan

מ'האט פריער גערעדט אז די הוראה פון שבת מברכים סיון

English translation 687

(the perfection of transformation)

(שלימות אתהפכא)

English translation 688

is connected with the spreading of the wellsprings outward. This is also the matter of Rashbi.

איז פארבונדן מיט הפצת המעינות חוצה. וואס דאס איז אויך ענינו פון רשב"י.

English translation 689

And one must do the spreading of the wellsprings outward in a manner of "Behar-Bechukosai" — constantly ascending higher and higher in the service

און מ'דארף טאן אין הפצת המעינות חוצה באופן פון "בהר-בחוקותי" - שטענדיק נתעלה ווערן העכער און העכער אין דער עבודה

English translation 690

("Behar"),

("בהר"),

English translation 691

and together with this do it with a strength of "Bechukosai",

וביחד עם זה טאן אין דעם מיט א תוקף פון "בחוקותי",

English translation 692

that it is a statute I have enacted, a decree I have decreed,

אז ס'איז חוקה חקקתי גזירה גזרתי,

English translation 693

until you have no permission to question Me:

ביז אז אין לך רשות להרהר אחריי:

English translation 694

not that he has questions and the questions do not prevent him from spreading the wellsprings outward,

ניט אז ער האט קשיות און די קשיות שטערן אים ניט צו מפיץ זיין די מעינות חוצה,

English translation 695

but rather he has no questions from the outset.

נאר ער האט לכתחילה ניט קיין קשיות.

English translation 696

And through carrying out in actual service all these three matters,

און דורך דעם וואס מ'פירט דורך בעבודה בפועל די אלע דריי ענינים,

English translation 697

the "threefold cord"100,

דעם "חוט המשולש" 100,

English translation 698

and in a manner of "as one man with one heart",

ובאופן פון "כאיש אחד בלב אחד",

English translation 699

which was "in the third month... on this day"

וואס איז געווען "בחודש השלישי גו' ביום הזה"

English translation 700

(Rosh Chodesh Sivan),

(ר"ח סיון),

English translation 701

which we bless on this Shabbos — we hasten even more towards the true and complete redemption,

וועלכן מ'בענטשט בשבת זה - איילט מען נאכמער צו די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 702

until "immediately they are redeemed",

ביז אז "מיד הן נגאלין",

English translation 703

as the ruling of the Rambam101 as an actual halachah,

כפסק דין הרמב"ם 101 אלס א הלכה בפועל,

English translation 704

that "the end of Israel is to do repentance etc. and immediately they are redeemed".

אז "סוף ישראל לעשות תשובה כו' ומיד הן נגאלין".

English translation 705

For in halachah there are no hints and simplifications,

וואס אין הלכה איז ניט שייך קיין רמזים ופשט'לעך,

English translation 706

rather it means primarily actual deed in this physical world. Halachah is indeed the Supreme Will

נאר ס'מיינט לכל לראש מעשה בפועל בעוה"ז הגשמי. הלכה איז טאקע רצון העליון

English translation 707

(as the Alter Rebbe explains in Iggeres HaKodesh102),

(ווי דער אלטער רבי איז מבאר באגה"ק 102),

English translation 708

but in practice, a halachah is carried out in actual deed in this physical world,

אבער בפועל פירט מען אויס א הלכה אין מעשה בפועל אין עוה"ז הגשמי,

English translation 709

"the ways of the world are His"103, "do not read 'ways' but 'halachos'"104.

"הליכות עולם לו" 103 "אל תיקרי הליכות אלא הלכות" 104.

English translation 710

Thus when the Rambam rules in halachah that "immediately they are redeemed",

איז בשעת דער רמב"ם פסק'נט אין הלכה אז "מיד הן נגאלין",

English translation 711

this means simply immediately,

מיינט דאס בפשטות מיד,

English translation 712

right away,

גלייך,

English translation 713

even today, on Shabbos!

אפילו היינט בשבת!

English translation 714

In addition to this, also the matter of teshuvah,

נוסף לזה וואס אויך דער ענין התשובה,

English translation 715

Yisrael do teshuvah

ישראל עושין תשובה

English translation 716

(which brings about "immediately they are redeemed")

(וואס ברענגט דעם "מיד הן נגאלין")

English translation 717

is in one hour and in one moment105. And this is also a ruling in halachah106.

איז בשעתא חדא וברגעא חדא 105. וואס דאס איז אויך א פס"ד אין הלכה 106.

English translation 718

And one brings about "immediately they are redeemed" not specifically through turning over worlds — rather, as the Rambam also rules in a halachah*106,

און מ'טוט אויף דעם "מיד הן נגאלין" ניט דוקא דורך איינקערן וועלטן - נאר ווי דער רמב"ם פסק'נט אויך אין א הלכה* 106,

English translation 719

that "every person must see himself... as if he is half innocent and half... and likewise the entire world is half innocent and half... [if] he performs one mitzvah, he tips the scale for himself and for the entire world to the side of merit and causes for himself and for them salvation and deliverance."

אז "כל אדם צריך שיראה עצמו כו' כאילו חציו זכאי וחציו כו' וכן כל העולם חציו זכאי וחציו כו' עשה מצוה אחת הרי הכריע את עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות וגרם לו ולהם תשועה והצלה".

English translation 720

And as mentioned,

וואס כאמור,

English translation 721

this is also a halachah,

דאס איז אויך א הלכה,

English translation 722

which means primarily simply in actual deed in this physical world — that through one action,

וואס מיינט לכל לראש בפשטות במעשה בפועל בעוה"ז הגשמי - אז דורך א פעולה אחת,

English translation 723

one deed,

א מעשה אחד,

English translation 724

one speech,

דיבור אחד,

English translation 725

one thought,

מחשבה אחת,

English translation 726

a single individual Jew brings salvation and deliverance for himself,

ברענגט אן איין און איינציקער איד תשועה והצלה פאר זיך,

English translation 727

and not only for himself,

און ניט נאר פאר זיך,

English translation 728

but for the entire world — the true and complete redemption,

נאר פאר כל העולם כולו - די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 729

and in a manner of "immediately they are redeemed"

און אין אן אופן פון "מיד הן נגאלין"

English translation 730

(as the other ruling of the Rambam)!

(ווי דער אנדער פס"ד הרמב"ם)!

English translation 731

And may it be His will that from this speech it should descend into actual deed.

ויה"ר אז פון דעם דיבור בזה זאל עס אראפקומען במעשה בפועל.

English translation 732

And even if one has something to bargain about regarding the above — one should bargain after the manner that the true and complete redemption is already coming,

און אפילו אויב מ'האט זיך וואס צו דינגען בהאמור לעיל - זאל מען זיך דינגען נאך דעם ווי ס'קומט שוין די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 733

and with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 734

He commanded to play "Hop Kazak".

צוה לנגן "האפ קאזאק".

English translation 735

Maamar (in the manner of a sichah)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 736

beginning "Im bechukosai teleichu".

ד"ה אם בחוקותי תלכו.

English translation 737

As usual, to learn a matter in Rashi on the weekly parshah — we will stand on chapter 25, verse 10:

כרגיל אויף אפלערנען אן ענין אין פרש"י בפרשת השבוע - וועט מען זיך שטעלן אויף קאפיטל כה פסוק יו"ד:

English translation 738

In the verse it says "And you shall sanctify the fiftieth year and proclaim freedom in the land etc." Rashi cites

אין פסוק שטייט "וקדשתם את שנת החמשים שנה וקראתם דרור בארץ גו'". איז רש"י מעתיק

English translation 739

(in the second dibbur hamatchil)

(אין צווייטן דיבור המתחיל)

English translation 740

the words "and proclaim freedom" and explains) "for slaves":

די ווערטער "וקראתם דרור" און איז מפרש) "לעבדים":

English translation 741

Since it says that there must be "freedom" — to release free — it is understood,

וויבאלד' עס שטייט אז עס דארף זיין "דרור" - ארויסלאזן פריי - איז מובן,

English translation 742

that it speaks about those who were not free beforehand. Therefore Rashi explains that the verse speaks about slaves.

אז מען רעדט וועגן אזוינע וואס פריער זיינען ניט געווען פריי. דערפאר איז רש"י מפרש אז דער פסוק רעדט וועגן עבדים.

English translation 743

But Rashi is not satisfied with this,

אבער רש"י באגנוגנט זיך ניט מיט דעם,

English translation 744

rather he continues:

נאר ער איז ממשיך:

English translation 745

"Whether a nirtza or one whose six years have not been completed from when he was sold." It is not understood:

"בין נרצע בין שלא כלו לו שש שנים משנמכר". איז ניט פארשטאנדיק:

English translation 746

Why does Rashi first mention the case of "nirtza" and then "whose six years have not been completed" — according to the order of times it should be reversed:

פארוואס זאגט רש"י פריער דעם פאל פון "נרצע" און דערנאך "שלא כלו לו שש שנים" - ע"פ סדר זמנים דארף שטיין פארקערט:

English translation 747

First

פריער

English translation 748

(in time)

(אין זמן)

English translation 749

comes the one whose "six years have not been completed",

קומט דער וואס "לא כלו לו שש שנים",

English translation 750

and afterwards a "nirtza"

און דערנאך א "נרצע"

English translation 751

(one who remains with the master after "the seventh year")?

(איינער וואס בלייבט ביים אדון נאך "שנה השביעית")?

English translation 752

Even more:

נאך מער:

English translation 753

Although every "slave" is not a great tzaddik — but regarding a nirtza, Rashi already brought in Parshas Mishpatim107,

אע"פ אז יעדער "עבד" איז ניט קיין גרויסער צדיק - אבער בנוגע א נרצע האט שוין רש"י געבראכט אין פ' משפטים 107,

English translation 754

that the reason that "and you shall bore etc. his ear" is,

אז דער טעם וואס "ורצע גו' את אזנו" איז,

English translation 755

because "the ear that heard" at the sea that "for Me the children of Yisrael are servants"108 and went and acquired a master for himself". It is understandable,

ווייל "אזן ששמעה" על הים כי לי בנ"י עבדים 108 והלך וקנה אדון לעצמו". איז פארשטאנדיק,

English translation 756

that regarding a nirtza, an ordinary slave is like a tzaddik!

אז לגבי א נרצע איז סתם אן עבד ווי א צדיק!

English translation 757

And consequently,

ובמילא,

English translation 758

that the verse says "and proclaim freedom",

אז דער פסוק זאגט "וקראתם דרור",

English translation 759

it is understandable,

איז פארשטאנדיק,

English translation 760

that primarily it applies to an ordinary slave,

אז לכל לראש גייט עס אויף סתם אן עבד,

English translation 761

and afterwards comes a greater novelty — that even a "nirtza"

און דערנאך קומט א גרעסערער חידוש - אז אפילו א "נרצע"

English translation 762

(who says "I love my master etc."),

(וועלכער זאגט "אהבתי את אדוני גו'"),

English translation 763

goes out to freedom.

גייט ארויס לחפשי.

English translation 764

So why does Rashi say in a reversed order — "Whether a nirtza

טא פארוואס זאגט רש"י מיט א פארקערטן סדר - "בין נרצע

English translation 765

(and only afterwards)

(און ערשט דערנאך)

English translation 766

whether one whose six years have not been completed"

בין שלא כלו לו שש שנים"

English translation 767

(who is a "tzaddik" relative to a nirtza)?

(וועלכער איז א "צדיק" לגבי א נרצע)?

English translation 768

The question is even greater:

די קשיא איז נאך גרעסער:

English translation 769

It says in Tehillim109 "Also a bird found a house and a dror a nest for herself",

עס שטייט אין תהלים 109 "גם צפור מצאה בית ודרור קן לה",

English translation 770

and the Gemara110 says "a bird dror" — "that does not accept authority

און די גמרא 110 זאגט "צפור דרור" - "שאינה מקבלת מרות

English translation 771

(therefore it is called dror, from the term dwelling,

(לכך נקראת דרור על שם דירה,

English translation 772

that it dwells in every place111)",

שדרה בכל מקום 111) ",

English translation 773

it flies around from place to place.

זי פליט ארום ממקום למקום.

English translation 774

The five-year-old for Mikra has not yet learned Gemara,

דער בן חמש למקרא האט נאך ניט געלערנט גמרא,

English translation 775

but Rashi certainly knows from the Gemara!

אבער רש"י ווייס דאך יא פון דער גמרא!

English translation 776

From this it is also understandable regarding the term "dror" of our verse,

וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק בנוגע דעם לשון "דרור" פון אונזער פסוק,

English translation 777

that it indicates a matter of "does not accept authority".

אז דאס וואס ווייזט אויף אן ענין פון "אינה מקבלת מרות".

English translation 778

And according to this, the order in Rashi is even more perplexing:

ועפ"ז איז נאכמער תמוה דעם סדר אין רש"י:

English translation 779

When the Torah says "and proclaim freedom" one understands first of all,

בשעת תורה זאגט "וקראתם דרור" איז צום אלעם ערשטן פארשטייט מען,

English translation 780

that this applies to an ordinary slave,

אז דאס גייט אן ביי סתם אן עבד,

English translation 781

who although he accepted upon himself authority, he comes to a state of "freedom",

וואס אע"פ אז ער האט אנגענומען אויף זיך א מרות ווערט ער אין א מצב פון "דרור",

English translation 782

"that does not accept authority". For regarding him this is not a novelty — by his nature also the slave does not accept authority,

"שאינה מקבלת מרות". ווארום ביי אים איז דאס ניט קיין חידוש - בטבעו איז אויך דער עבד ניט מקבל מרות,

English translation 783

and that he sold himself as a slave was indeed contrary to his will — whether beis din sold him because "he was sold for his theft"112 or one who sells himself which comes from the fact that he is in a state of "when he becomes impoverished"113.

און דאס וואס ער האט זיך פארקויפט אלס עבד איז עס דאך געווען היפך רצונו - צי ביי מכרוהו ב"ד דערפאר וואס "ונמכר בגנבתו" 112 אדער ביי מוכר עצמו וואס דאס קומט מצד דעם וואס ער איז אין א מצב פון "כי ימוך" 113.

English translation 784

However, regarding "the one who is pierced,"

משא"כ א "נרצע",

English translation 785

since he is in a state of servitude,

איז דאך דאס וואס ער איז אין א מצב פון עבדות,

English translation 786

it is because he wants to be a servant,

איז עס דאך ווייל ער וויל זיין אן עבד,

English translation 787

and he takes upon himself the authority of his master without any external reason — "I love my master... I will not go free"114.

און שלעפט אויף זיך די מרות פון אדונו אן קיין זייטיקע סיבה - "אהבתי את אדוני גו' לא אצא חפשי" 114.

English translation 788

So it is a very great wonder to say,

איז דאך א חידוש גדול ביותר צו זאגן,

English translation 789

that even regarding him

אז אויך ביי אים

English translation 790

(whose "nature" is to accept authority)

(וואס זיין "טבע" איז צו מקבל זיין מרות)

English translation 791

there should be "and you shall proclaim freedom,"

זאל ביי אים זיין "וקראתם דרור",

English translation 792

which does not accept authority — and nevertheless Rashi brings these two cases in the reverse order:

שאינה מקבלת מרות - און אעפ"כ ברענגט רש"י די צוויי פאלן אין דעם פארקערטן סדר:

English translation 793

first "the one who is pierced,"

פריער "נרצע",

English translation 794

and only then "one whose years have not been completed, etc."

און ערשט דערנאך "בין שלא כלו לו כו'".

English translation 795

And although the wording is taken from the Torat Kohanim — it is,

און אע"פ אז דער לשון איז גענומען געווארן פון תורת כהנים - איז,

English translation 796

as discussed several times,

ווי גערעדט כמה פעמים,

English translation 797

the essence of Rashi in his commentary on the Torah is to explain the plain meaning of the verse and not to copy the homilies of our Sages as they are.

ענינו של רש"י בפירושו עה"ת צו מפרש זיין פשוטו של מקרא און ניט מעתיק זיין דרשות חז"ל כצורתן.

English translation 798

Rashi continues further:

ווייטער איז רש"י ממשיך:

English translation 799

"Rabbi Yehudah said: What is the meaning of the word 'dror'?

"א"ר יהודה מהו לשון דרור,

English translation 800

Like one who dwells in a dwelling, etc., who dwells wherever he wants and is not under the authority of others."

כמדיר בי דיורא וכו' שדר בכל מקום שהוא רוצה ואינו ברשות אחרים".

English translation 801

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 802

A) As discussed many times, Rashi only cites the name of the author of a statement in a case where it resolves a question of a sharp student in Rashi — what does it add to this Rashi that Rabbi Yehudah said this statement?

א) ווי גערעדט כמ"פ איז רש"י מעתיק דעם שם בעל המאמר נאר אין א פאל ווען דאס נעמט אראפ א שאלה פון א תלמיד ממולח בפרש"י - וואס גיט צו אין דעם פרש"י אז דער מאמר האט געזאגט ר' יהודה?

English translation 803

B) In the statement of Rabbi Yehudah itself, Rashi says "like one who dwells in a dwelling, etc.,"

ב) אין דעם מאמר פון ר' יהודה גופא זאגט רש"י "כמדיר בי דיורא וכו'",

English translation 804

whereas the conclusion of Rabbi Yehudah's statement

וואס דער סיום פון מאמר ר"י

English translation 805

(in Tractate Rosh Hashanah115)

(במסכת ר"ה 115)

English translation 806

is "and he transports merchandise to every province."

איז "ומוביל סחורה בכל מדינה".

English translation 807

Since Rashi does not copy the wording explicitly,

וויבאלד רש"י איז ניט מעתיק דעם לשון בפירוש,

English translation 808

it is understandable

איז פארשטאנדיק,

English translation 809

that this matter is not relevant to Rashi's commentary. It is not understood — whichever way you look at it:

אז דעם ענין איז רש"י ניט נוגע בפירושו. איז ניט מובן - ממה נפשך:

English translation 810

If the matter is not relevant,

אויב דער ענין איז ניט נוגע,

English translation 811

Rashi should not have said "etc."

האט רש"י ניט געדארפט זאגן "וכו'"

English translation 812

[as we see elsewhere that Rashi only copies from our Sages the words that are relevant to the plain meaning of the verse and does not write "etc."];

[ווי מ'זעט בכ"מ אז רש"י איז מעתיק פון חז"ל נאר די ווערטער וואס זיינען נוגע בפשש"מ און שרייבט ניט קיין "וכו'"];

English translation 813

and if the continuation of the wording is indeed relevant to the plain meaning of the verse — why then does Rashi write "etc." — why does he not copy the words explicitly?

און אויב דער המשך הלשון איז יא נוגע לפשש"מ - וואס דערפאר שרייבט רש"י "וכו'" - פארוואס איז ער די ווערטער ניט מעתיק בפירוש?

English translation 814

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 815

In Pirkei Avot, we study the fifth chapter this Shabbat.

אין פרקי אבות לערנט מען דעם שבת פרק חמישי.

English translation 816

And this is the text in Mishnah 15

וז"ל אין משנה טו

English translation 817

(in the Siddur of the AriZal*115):

(בסידור ארה"ז* 115):

English translation 818

"There are four types among those who sit before the Sages: a sponge, a funnel, a strainer, and a sieve. A sponge, which absorbs everything;

"ארבע מדות ביושבים לפני חכמים ספוג ומשפך משמרת ונפה. ספוג שהוא סופג את הכל,

English translation 819

a funnel, which takes in at one end and lets out at the other;

ומשפך שמכניס בזו ומוציא בזו,

English translation 820

a strainer, which lets out the wine and retains the sediment;

משמרת שמוציאה את היין וקולטת את השמרים,

English translation 821

and a sieve, which lets out the flour and retains the fine flour."

ונפה שמוציאה את הקמח וקולטת את הסולת".

English translation 822

The Rebbe of Ruzhin explains,

איז דער רע"ב מפרש,

English translation 823

that the Mishnah "There are four types among those who sit before the Sages" comes as a continuation to what is stated in the preceding Mishnah "There are four types among those who go to the study hall" — "Above, the Mishnah dealt with types of students regarding memory and forgetfulness,

אז די משנה "ארבע' מדות ביושבים לפני חכמים" קומט בהמשך צו דעם וואס שטייט אין דער משנה שלפניו "ארבע מדות בהולכי בית המדרש" - "לעיל בדי מדות בתלמידים איירי בזכרון והשכחה,

English translation 824

and now it deals with the matter of correct reasoning and distinguishing the correct thing from the incorrect."

והשתא מיירי בענין הסברא הישרה וברירת הדבר הצודק מהבלתי צודק".

English translation 825

It is seemingly not understood:

איז לכאורה ניט מובן:

English translation 826

If both Mishnahs speak about the same type of people

אויב די ביידע משנות רעדן וועגן דעם זעלבן סוג מענטשן

English translation 827

(and the difference is only,

(און דער חילוק איז נאר,

English translation 828

that the first Mishnah speaks "regarding memory and forgetfulness" and the second Mishnah speaks "regarding the matter of correct reasoning, etc.")

אז די ערשטע משנה רעדט "בזכרון והשכחה" און די צווייטע משנה רעדט "בענין הסברא הישרה כו'")

English translation 829

— why are they called in each Mishnah by a different title:

- פארוואס רופט מען זיי אן אין יעדער משנה מיט אן אנדער תואר:

English translation 830

In the first Mishnah "those who go to the study hall" and in the second Mishnah "those who sit before the Sages."

אין דער ערשטער משנה "הולכי בית המדרש" און אין דער צווייטע משנה "יושבים לפני חכמים".

English translation 831

Rather, from this it is proven that they are two separate types,

נאר דערפון איז מוכח אז זיי זיינען צוויי באזונדערע סוגים,

English translation 832

and each Mishnah speaks about a different type:

און יעדער משנה רעדט וועגן אן אנדער סוג:

English translation 833

The first Mishnah speaks about "those who go to the study hall," which simply means students who come to the study hall

די ערשטע משנה רעדט וועגן "הולכי בית המדרש" וואס בפשטות מיינט עס תלמידים וועלכע קומען אין בית המדרש

English translation 834

(where Torah is studied)

(וואו מ'לערנט תורה)

English translation 835

to study Torah from their teachers. The second Mishnah speaks about "those who sit before the Sages,"

צו לערנען תורה בא זייערע רביים. די צווייטע משנה רעדט וועגן "יושבים לפני חכמים",

English translation 836

and the very title indicates that they are not students who come to study in the study hall,

וואס דער עצם תואר ווייזט אז זיי זיינען ניט תלמידים וואס קומען לערנען אין בית המדרש,

English translation 837

but rather they are already beyond that and they are already Sages who

נאר זיי האלטן שוין ווייטער דערפון און זיי זיינען שוין חכמים וואס

English translation 838

(after they studied in the study hall, they)

(לאחרי ווי זיי האבן געלערנט אין ביהמ"ד זיינען זיי)

English translation 839

"sit before Sages" who are greater than those who sit before them

"יושבים לפני חכמים" וועלכע זיינען גרעסער פון די יושבים לפניהם

English translation 840

(because if not, why would they come to the Sages)

(ווייל אויב ניט פארוואס קומען זיי צו די חכמים)

English translation 841

in order to hear from them further explanation of what they had previously studied.

בכדי צו הערן פון זיי מערער ביאור אין דעם וואס זיי האבן פריער געלערנט.

English translation 842

Based on this, it is understood why in the first Mishnah it says "those who go to the study hall,"

וואס עפ"ז איז מובן פארוואס אין דער ערשטער משנה שטייט "הולכי בית המדרש",

English translation 843

whereas in the second Mishnah it says "those who sit before the Sages" — because the first Mishnah speaks about students in the presence of their teacher

משא"כ אין דער צווייטער משנה שטייט "יושבים לפני חכמים" - ווייל די ערשטע משנה רעדט וועגן תלמידים בפני רבם

English translation 844

(in the study hall),

(אין ביהמ"ד),

English translation 845

and a student in the presence of his teacher may not sit116,

וואס א תלמיד בפני רבו טאר ניט זיצן 116,

English translation 846

whereas the second Mishnah does not speak about students,

משא"כ די צווייטע משנה רעדט ניט וועגן תלמידים,

English translation 847

but about those who are themselves Sages and they may sit before other Sages.

נאר וועגן אזוינע וואס זיינען שוין אליין חכמים און זיי מעגן זיצן לפני אנדערע חכמים.

English translation 848

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 849

What is the difference between the two types of "four types" in the two Mishnahs?

וואס איז דער אונטערשייד צווישן די צוויי סארטן "ארבע מדות" אין די ביידע משנות?

English translation 850

One must also understand:

אויך דארף מען פארשטיין:

English translation 851

Why does our Mishnah preface and enumerate the four vessels

פארוואס איז אונזער משנה מקדים און רעכנט אויס די פיר כלים

English translation 852

(which are analogous to the "four measures"),

(וואס בדוגמתם זיינען די "ארבע מדות"),

English translation 853

"Four measures among those who sit before the Sages: a sponge, a funnel, a strainer, and a sieve",

"ארבע מדות ביושבים לפני חכמים ספוג ומשפך משמרת ונפה",

English translation 854

and is not satisfied with what it says afterwards "a sponge that absorbs everything etc." — what is the practical difference?

און איז זיך ניט מסתפק דערמיט וואס זי זאגט דערנאך "ספוג שהוא סופג את הכל וכו'" - למאי נפק"מ?

English translation 855

Furthermore:

נאכמער:

English translation 856

In all the Mishnayos before and after it,

אין די אלע משנות לפניו ולאחריו,

English translation 857

where other matters of four are enumerated,

וואו מ'רעכנט אויס אנדערע ענינים של ארבע,

English translation 858

four measures,

ארבע מדות,

English translation 859

and of seven and the like — the Mishnah immediately states what the four or seven matters are,

ושל שבעה וכדומה - זאגט די משנה גלייך וואס די ארבע אדער שבעה ענינים זיינען,

English translation 860

and does not preface that these four

און איז ניט מקדים אז די פיר

English translation 861

(or seven)

(אדער זיבן)

English translation 862

things or measures are each analogous to a certain vessel and the like — so why does the Mishnah here preface that there are four vessels?!

דברים אדער מדות איז יעדער פון זיי בדוגמא פון א געוויסער כלי וכדומה - היינט פארוואס איז די משנה דא מקדים אז עס זיינען דא פיר כלים?!

English translation 863

And especially since the Mishnah is concise language117 relative to the Gemara,

ובפרט אז משנה איז לשון קצרה 117 לגבי גמרא,

English translation 864

even relative to a Baraisa.

אפילו לגבי ברייתא.

English translation 865

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 866

What was discussed above

המדובר לעיל

English translation 867

(regarding Rashi and Pirkei Avos)

(בנוגע צו פרש"י און פרקי אבות)

English translation 868

is in the revealed aspect of Torah.

איז אין נגלה דתורה.

English translation 869

In addition, there is also the inner dimension of Torah — the notes and illuminations

דערצו איז אויך דא פנימיות התורה - די הערות והארות

English translation 870

(with an aleph)

(מיט אן אל"ף)

English translation 871

of the father on the Zohar,

פון דעם טאטן אויפן זהר,

English translation 872

"your composition

"חיבורא דילך

English translation 873

(of Rashbi)..

(דרשב"י)..

English translation 874

the book of the Zohar"118.

ספר הזהר" 118.

English translation 875

In the Zohar, end of Parsha Bechukosai119, it states:

אין זהר סוף פ' בחוקותי 119 שטייט:

English translation 876

"Said Rabbi Chiya etc. Come and see, it is written120 'And I will grant peace in the land' — this is Yesod, which is the peace of the land, peace of the house, peace of the world."

"אמר ר' חייא כו' ת"ח כתיב 120 ונתתי שלום בארץ הוא יסוד דאיהו שלמא דארעא שלמא דביתא שלמא דעלמא".

English translation 877

The father comments on this in his notes121,

שטעלט זיך דער טאטע אויף דעם אין זיינע הערות 121,

English translation 878

and brings upon this the statement of the Zohar that Rashbi said — and see above in Parsha Tetzaveh daf 31a "Sar Shalom (Prince of Peace) this is a tzaddik, which is the peace of the world, peace of the house, peace of the Matronita, see there.

און ברענגט אויף דעם דעם מאמר הזהר וואס רשב"י האט געזאגט - ועין לעיל בפ' צו דל"א ע"א שר שלום דא צדיק דאינהו שלמא דעלמא שלמא דביתא שלמא דמטרוניתא ע"ש.

English translation 879

Here he mentions 'land' as it says in the verse 'in the land'. And there he mentions 'Matronita' because there it is in the verse122 'Sar Shalom',

כאן נקט דארעא כמ"ש בפסוק בארץ. והתם נקט דמטרוניתא כי התם הוא בפסוק 122 שר שלום,

English translation 880

now since he is a prince, how is he in the aspect of 'sraris' (princely),

הנה מאחר שהוא שר איך הוא בחיי שררית,

English translation 881

meaning Matronita, which is 'sraris'

היינו מטרוניתא שזהו שררית

English translation 882

(a matter of importance etc.).

(אן ענין של חשיבות כו').

English translation 883

And he explains in the letters of the gloss the difference between "land"

און ער איז מבאר באותיות הקבלה דער חילוק צווישן "ארעא"

English translation 884

(as Rabbi Chiya says in our Parsha)

(ווי ר' חייא זאגט בפרשתנו)

English translation 885

and "Matronita"

און "מטרוניתא"

English translation 886

(as Rashbi says in Parsha Tetzaveh),

(ווי רשב"י זאגט אין פ' צו),

English translation 887

which in general are one matter

וואס בכללות זיינען זיי איין ענין

English translation 888

(the aspect of Malchus).

(בחיי מלכות).

English translation 889

And he also says that "it can be said that the peace in Parsha Tetzaveh is the peace of the heavenly retinue,

און ער זאגט אויך אז "י"ל השלום שבפ' צו הוא השלום שבפמליא של מעלה,

English translation 890

above the chest,

למעלה מהחזה,

English translation 891

the unification of Yud-Hei,

יחוד י"ה,

English translation 892

the unification of Abba and Imma.

יחוד או"א.

English translation 893

And the peace here is the peace of the lower retinue,

והשלום דהכא הוא השלום בפמליא של מטה,

English translation 894

below the chest,

למטה מהחזה,

English translation 895

the unification of Vav-Hei,

יחוד ו"ה,

English translation 896

the unification of Zeir Anpin and Nukva.

יחוד זו"ן.

English translation 897

And there the speaker is Rashbi in the aspect of Daas which connects Chochmah and Binah,

והתם האומר הוא רשב"י בחי' דעת המחבר חו"ב,

English translation 898

and here the speaker is Rabbi Chiya in the aspect of the lower Yesod which connects Zeir Anpin and Nukva."

והכא האומר הוא ר' חייא בחי' יסוד התחתון המחבר זו"ן".

English translation 899

One must still understand

מ'דארף נאך אבער פארשטיין

English translation 900

(which he does not explain in this note,

(וואס דאס איז ער ניט מבאר אין דער הערה,

English translation 901

relying,

פארלאזנדיק זיך,

English translation 902

it seems,

ווייזט אויס,

English translation 903

that one will understand it on his own):

אז מ'וועט עס אליין פארשטיין):

English translation 904

(a) The change in order in the two statements of the Zohar:

(א) דער שינוי הסדר אין די צוויי מאמרי הזהר:

English translation 905

In Parsha Tetzaveh the order is — "peace of the world, peace of the house, peace of the Matronita",

בפ' צו איז דער סדר - "שלמא דעלמא שלמא דביתא שלמא דמטרוניתא",

English translation 906

"peace of the Matronita" as the last thing. But in our Parsha the order is — "peace of the land, peace of the house, peace of the world",

"שלמא דמטרוניתא" אלס די לעצטע זאך. אבער אין פרשתנו איז דער סדר - "שלמא דארעא שלמא דביתא שלמא דעלמא",

English translation 907

"peace of the land" as the first thing — even though "peace of the land" and "peace of the Matronita" are in general the same thing

"שלמא דארעא" אלס די ערשטע זאך - אע"פ וואס "שלמא דארעא" און "שלמא דמטרוניתא" זיינען בכללות די זעלבע זאך

English translation 908

(only with the difference as he explains in the note).

(נאר מיטן חילוק ווי ער איז מבאר אין דער הערה).

English translation 909

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 910

"peace of the Matronita" is more important and elevated than "peace of the land"

"שלמא דמטרוניתא" איז חשוב ונעלה יותר ווי "שלמא דארעא"

English translation 911

(as above in the note)

(כנ"ל אין דער הערה)

English translation 912

— so why does "peace of the land" come

- איז מה-דאך אז "שלמא דארעא" קומט

English translation 913

(in our Parsha)

(אין פרשתנו)

English translation 914

as the first thing

אלס די ערשטע זאך

English translation 915

(before "peace of the house" and "peace of the world"),

(פאר "שלמא דביתא" און "שלמא דעלמא"),

English translation 916

surely "peace of the Matronita" should have come

האט דאך "שלמא דמטרוניתא" זיכער געדארפט קומען

English translation 917

(in Parsha Tetzaveh)

(אין פ' צו)

English translation 918

as the first thing

אלס די ערשטע זאך

English translation 919

(before "peace of the world" and "peace of the house")?!

(פאר "שלמא דעלמא" און "שלמא דביתא")?!

English translation 920

(b) What is the matter in our actions and service? And also in the world:

(ב) וואס איז דער ענין אין מעשינו ועבודתינו? און אויך אין עולם:

English translation 921

The father explains the matter in terms of the Sefiros,

דער טאטע איז מבאר דעם ענין אין ספירות,

English translation 922

but what is the matter in the world?

אבער וואס איז דער ענין אין עולם?

English translation 923

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 924

Here is the place to speak about another matter that exists on this Shabbos — the gathering of the women and daughters of Israel.

כאן המקום צו רעדן וועגן נאך אן ענין וואס איז דא אין דעם שבת - דער כנס פון די נשי ובנות ישראל.

English translation 925

It was not wanted to combine it and speak about it together with the other matters on this Shabbos — because those matters are according to the fixed calendar,

מ'האט עס ניט געוואלט מצרף זיין און רעדן צוזאמען מיט די אנדערע ענינים בשבת זה - ווייל יענע ענינים זיינען ע"פ קביעות הלל,

English translation 926

unlike this matter of the gathering, that its middle day falls on this Shabbos,

משא"כ דער ענין פון דעם כנס אז דער יום התיכון שבו איז בשבת זה,

English translation 927

was dependent on what the Jews decided just now.

איז געווען תלוי אין דעם וואס אידן האבן אזוי איצטער מחליט געווען.

English translation 928

On the other hand, this is with Divine Providence that it was decided to make the convention in such a way that its middle day falls on this Shabbat — a convention for strengthening and increasing in spreading Judaism and spreading the wellsprings,

אבער לאידך - איז דאס בהשגחה פרטית אז מ'האט מחליט געווען צו מאכן דעם כנס באופן אז דער יום התיכון שבו איז בשבת זה - א כנס צוליב מחזק זיין און מוסיף זיין אין הפצת היהדות והפצת המעינות,

English translation 929

and all the more so for establishing Judaism and the wellsprings in one's own home,

ובמכ"ש ביסוס היהדות והמעינות אין די אייגענע בתים,

English translation 930

because the convention is of Jewish women and daughters,

ווארום דער כנס איז פון נשי ובנות ישראל,

English translation 931

who are called the mainstay of the home,

וועלכע ווערן אנגערופן עקרת הבית,

English translation 932

and "the wisdom of women builds her house"123 — as this is simply regarding women who have their own homes,

און "חכמות נשים בנתה ביתה" 123 - ווי דאס איז בפשטות בנוגע צו די נשים וואס האבן די אייגענע בתים,

English translation 933

and also the daughters who have not yet married,

און אויך די בנות וואס האבן נאך ניט חתונה געהאט,

English translation 934

they prepare themselves to soon become the mainstay of the home.

גרייטן זיי זיך צו ווערן בקרוב אן עקרת הבית.

English translation 935

And since it is with Divine Providence that such a convention occurs on this Shabbat — the convention is certainly connected with the matters that are present in this Shabbat — the Shabbat after Lag BaOmer,

והיות אז ס'איז בהשגחה פרטית אז אזא כנס קומט פאר בשבת זה - איז דער כנס זיכער פארבונדן מיט די ענינים וואס זיינען דא אין דעם שבת - דער שבת נאך ל"ג בעומר,

English translation 936

Parshat Behar-Bechukotai and Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Sivan — so there is a lesson from all these three matters which one can and must learn in connection with the convention. That which is connected with Judaism and Torah and mitzvot — a lesson for the women and daughters themselves,

פ' בהר-בחוקותי און שבת מברכים ר"ח סיון - אז ס'איז דא א הוראה פון די אלע דריי ענינים וועלכע מ'קען און מ'דארף אפלערנען בקשר מיט דעם כנס. וואס איז פארבונדן מיט אידישקייט און תומ"צ - א הוראה פאר די נשים ובנות אליין,

English translation 937

being the mainstay of the home

זייענדיק עקרת הבית

English translation 938

(and the daughters — who prepare themselves to soon become the mainstay of the home),

(און די בנות - וואס גרייטן זיך צו ווערן בקרוב עקרת הבית),

English translation 939

and also a lesson for other Jews.

און סיי א הוראה פאר אנדערע אידן.

English translation 940

— Whether because the convention organizers intended thereby

- צי דערפאר וואס די מארגני הכנס האבן דערצו

English translation 941

(to the lessons discussed below from the three matters of this Shabbat)

(צו די הוראות המדוברות לקמן פון די דריי ענינים בשבת זה)

English translation 942

by fixing the middle day of the convention on this Shabbat;

מכוון געווען מיט קובע זיין דעם יום התיכון פון דעם כנס בשבת זה;

English translation 943

and even if they did not intend thereby,

ואפילו אויב זיי האבן דערצו ניט מכוון געווען,

English translation 944

it is with Divine Providence,

איז דאס בהשגחה פרטית,

English translation 945

and in a manner that the reason why the middle day of the convention is on this Shabbat did not enter the understanding and comprehension of the convention organizers.

ובאופן אז עס האט ניט אריינגעשיינט אין דער הבנה והשגה פון די מארגני הכנס דער טעם פארוואס דער יום התיכון פון כנס איז בשבת זה.

English translation 946

The lessons from the three matters of this Shabbat:

די הוראות פון די דריי ענינים בשבת זה:

English translation 947

That which this Shabbat comes after Lag BaOmer,

דאס וואס דער שבת קומט נאך ל"ג בעומר,

English translation 948

the day of the hillula of Rabbi Shimon bar Yochai and his day of joy,

יום הילולא דרשב"י ויום שמחתו,

English translation 949

to the extent of a great joy — teaches a Jew,

ביז א שמחה גדולה - לערנט א אידן,

English translation 950

that his service must be with great joy.

אז עבודתו דארף זיין מתוך שמחה גדולה.

English translation 951

That his service must be with ordinary joy,

אז עבודתו דארף זיין מתוך שמחה סתם,

English translation 952

this is a clear verse in Scripture. The novelty that Lag BaOmer teaches is,

איז דאס מקרא מלא דבר הכתוב. דער חידוש וואס ל"ג בעומר לערנט איז,

English translation 953

that his service must be with great joy.

אז עבודתו דארף זיין בשמחה גדולה.

English translation 954

To the extent that even if he has a claim according to Torah and according to Judaism that ostensibly there should not be joy — Lag BaOmer teaches him that nevertheless there must be joy.

ביז אז אפילו אויב ער האט א טענה ע"פ תורה און ע"פ אידישקייט אז ס'דארף לכאורה ניט זיין שמחה - לערנט אים ל"ג בעומר אז אעפ"כ דארף זיין שמחה.

English translation 955

As124 we see from the story125 regarding one who said "Nechem" every day because he felt the exile — nevertheless, when Lag BaOmer came, he was not permitted to say it.

ווי 124 מ'זעט עס פון דעם סיפור 125 בנוגע צו איינער וואס האט געזאגט "נחם" בכל יום צוליב דעם וואס ער האט מרגיש געווען דעם גלות - אעפ"כ ווען ס'איז געקומען ל"ג בעומר האט ער דאס ניט געטארט זאגן.

English translation 956

That is, even if he makes a calculation that according to Torah he need not be joyful,

ד.ה. אז אפילו אויב ער מאכט א חשבון אז ע"פ תורה דארף ער ניט זיין בשמחה,

English translation 957

because according to Torah he finds himself in exile and he feels the double and multiplied darkness. As is emphasized in the convention itself:

ווייל ע"פ תורה געפינט ער זיך אין גלות און ער איז מרגיש דעם חושך כפול ומכופל. ווי ס'איז מודגש אין דעם כנס גופא:

English translation 958

Were it not for the double and multiplied darkness of exile, there would be no need to make the entire convention. Rather, since in this generation new matters in foreign cultures have been added which were not in previous generations,

ווען ניט דעם חושך כפול ומכופל פון גלות וואלט מען ניט געדארפט מאכן דעם גאנצן כנס. נאר היות אז עס זיינען צוגעקומען בדור זה נייע ענינים בלעו"ז וועלכע זיינען ניט געווען בדורות שלפניו,

English translation 959

therefore one must add new matters in holiness and Judaism which were not in previous generations,

דערפאר דארף מען צוגעבן נייע ענינים אין קדושה און אידישקייט וועלכע זיינען ניט געווען בדורות שלפניו,

English translation 960

and therefore the convention is made.

און דערפאר מאכט מען דעם כנס.

English translation 961

That is, not that one does not know about the double and multiplied darkness,

ד.ה. ניט אז מ'ווייסט ניט וועגן דעם חושך כפול ומכופל,

English translation 962

rather one knows of it — nevertheless, Lag BaOmer teaches that then one must not say "Nechem",

נאר מ'ווייסט דערפון - אעפ"כ לערנט ל"ג בעומר אז מ'דארף דעמולט קיין "נחם" ניט זאגן,

English translation 963

rather one must be with great joy!

נאר מ'דארף זיין בשמחה גדולה!

English translation 964

Yet one still finds oneself in the double and multiplied darkness of exile — "Behar" teaches that one must not be affected by this, thinking that since one is from "you are the fewest of all peoples"126, what can one already accomplish, etc. — because every Jew descends from the "mountains127 — these are the Patriarchs"128,

מ'געפינט זיך דאך אבער פארט אין חושך כפול ומכופל פון גלות - לערנט "בהר" אז מ'דארף דערפון ניט נתפעל ווערן טראכטנדיק אז היות ווי מ'איז פון "אתם המעט מכל העמים" 126 איז וואס קען מען שוין אויפטאן וכו' - ווייל יעדער איד שטאמט פון די "הרים 127 - אלו אבות" 128,

English translation 965

and "the hills127 — these are the Matriarchs"128,

והגבעות 127 - אלו אמהות" 128,

English translation 966

and moreover:

און נאכמער:

English translation 967

Not only does every Jew descend from the "mountains and hills" and inherit something from them — rather every Jew himself is a "mountain",

ניט נאר וואס יעדער איד שטאמט פון די "הרים והגבעות" און ירש'נט עפעס-וואס פון זיי - נאר יעדער איד איז אליין א "הר",

English translation 968

he has the full strength of a mountain,

ער האט דעם גאנצען תוקף פון א הר,

English translation 969

and regarding him it must be "I lift my eyes to the mountains"129 — so what does he have to be affected by those who are and exist on the level of a plain,

און ביי אים דארף זיין "אשא עיני אל ההרים" 129 - איז וואס האט ער וואס צו נתפעל ווערן פון די וואס געפינען זיך און זיינען בבחי' מישור,

English translation 970

or even lower — on the level of a valley?!

אדער נאך נידעריקער - בבחי' בקעה?!

English translation 971

He is after all a mountain,

ער איז דאך א הר,

English translation 972

he has the full power to effect change in the world!

האט ער דעם גאנצן כח צו פועל'ן אין וועלט!

English translation 973

The question arises:

ווערט די שאלה:

English translation 974

He still sees that there is a great world and a double and multiplied darkness of exile — so how will he

ער זעט דאך פארט אז ס'איז א גרויסער וועלט און א חושך כפול ומכופל פון גלות - איז ווי וועט ער

English translation 975

(being a "mountain")

(זייענדיק א "הר")

English translation 976

accomplish in the world?!

אויפטאן אין וועלט?!

English translation 977

One tells him,

זאגט מען אים,

English translation 978

that it is "BeChukosai" — it is a statute I have enacted and a decree I have decreed,

אז ס'איז "בחוקותי" - ס'איז חוקה חקקתי וגזירה גזרתי,

English translation 979

"you have no permission to question Me" — "statutes,

"אין לך רשות להרהר אחריי" - "חוקים,

English translation 980

with which I engraved the heavens and the earth, etc."

שבהם חקקתי את השמים והארץ כו'"

English translation 981

(as our Sages of blessed memory130 say on "BeChukosai"):

(ווי חז"ל 130 זאגן אויף "בחוקותי"):

English translation 982

The Most High engraved into the heavens and the earth,

דער אויבערשטער האט איינגעקריצט אין שמים וארץ,

English translation 983

into the world,

אין עולם,

English translation 984

that it is for the sake of Israel and for the sake of the Torah,

אז ער איז בשביל ישראל ובשביל התורה,

English translation 985

and consequently a Jew is the master of the world.

ובמילא איז א איד בעה"ב אויף וועלט.

English translation 986

Then there is the question — why is it not seen? Why are we still in exile

איי איז די קשיא - פארוואס זעט מען עס ניט? פארוואס געפינט מען זיך נאך אלץ אין גלות

English translation 987

(as emphasized in the very gathering itself,

(כמודגש אין דער עצם כנס,

English translation 988

as above),

כנ"ל),

English translation 989

and Mashiach has not yet come — right now,

און משיח איז נאך ניט געקומען - געכטן,

English translation 990

today at the Torah reading,

היינט צו קריאת התורה,

English translation 991

at the farbrengen?!

צום פארברענגען?!

English translation 992

One tells him,

זאגט מען אים,

English translation 993

that it is a statute I have enacted, a decree I have decreed,

אז ס'איז חוקה חקקתי גזירה גזרתי,

English translation 994

and you have no permission to question Me,

ואין לך רשות להרהר אחריי,

English translation 995

as the Most High said to Moshe Rabbeinu131,

ווי דער אויבערשטער האט געזאגט צו משה רבינו 131,

English translation 996

and all the more so with a fortiori reasoning:

ובמכ"ש וק"ו:

English translation 997

If the questions that Moshe had did not harm him — why should it harm us?!

מה-דאך אז משה'ן האבן די קשיות וואס ער האט געהאט ניט געארט - פארוואס זאל עס אונז ארן?!

English translation 998

It is a clear matter that "with them I engraved the heavens and the earth",

ס'איז א דבר הברור אז "בהם חקקתי השמים והארץ",

English translation 999

that the world is for the sake of Israel and for the sake of the Torah — Jews

אז די וועלט איז בשביל ישראל ובשביל התורה - זיינען אידן

English translation 1000

(together with Torah)

(צוזאמען מיט תורה)

English translation 1001

are certainly the masters of the world — so what is there to ponder about this?!

זיכער די בעלי בתים אויף וועלט - איז וואס איז דא וואס צו קלערן וועגן דעם?!

English translation 1002

And this is also understood intellectually:

און דאס איז אויך מובן בשכל:

English translation 1003

Since one believes in the Creator of the world and its Leader,

היות אז מ'איז מאמין אין דעם בורא עולם ומנהיגו,

English translation 1004

and especially according to the teaching of the Baal Shem Tov132 that the Most High renews the creation ex nihilo every single moment — it is simply understood that He has not abandoned the world, Heaven forbid,

ובפרט לויט תורת הבעש"ט 132 אז דער אויבערשטער איז מחדש די בריאה מאין ליש בכל רגע ורגע - איז מובן בפשטות אז ער האט ניט אפגעלאזט די וועלט ח"ו,

English translation 1005

but rather He leads it,

נאר ער פירט מיט איר אן,

English translation 1006

and it is subjugated to the Most High and to the Torah of Hashem!

און זי איז משועבד צו דעם אויבערשטן און צו תורת ה'!

English translation 1007

But the evil inclination can still cast a doubt — that after all, what need is there to act in Torah and mitzvos with a tumult and a storm,

דער יצר קען נאך אבער אריינווארפן א ספק - אז לאחרי הכל וואס דארף מען טאן אין תומ"צ מיט א טומל און שטורעם,

English translation 1008

one should go "Yaakov dwelled in tranquility"133,

זאל מען גיין "יעקב בצד גודל" 133,

English translation 1009

quietly. And especially when it concerns women,

שטילערהייט. ובפרט ווען עס רעדט זיך בנוגע צו נשים,

English translation 1010

for whom there must be modesty in particular,

וואס בא זיי דארף זיין צניעות במיוחד,

English translation 1011

and not to storm and say praises and words of encouragement to one another.

און ניט שטורעמען און זאגן שבחים און דברי עידוד איינע דער צווייטער.

English translation 1012

To this comes the instruction from Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Sivan — that we are now going toward the Receiving of the Torah

אויף דעם קומט די הוראה פון שבת מברכים ר"ח סיון - אז מ'גייט איצטער צו קבלת התורה

English translation 1013

(in the month of Sivan),

(בחודש סיון),

English translation 1014

which is a general matter pertaining to the entirety of Torah and mitzvos and to the entirety of Judaism — it is understood the tumult and storm that one must make in connection with this. And going

וואס דאס איז אן ענין כללי נוגע צו גאנץ תומ"צ און צו גאנץ אידישקייט - איז מובן דער טומל און שטורעם וואס מ'דארף מאכן בקשר לזה. און גייענדיק

English translation 1015

(on Shabbat Mevarchim Rosh Chodesh Sivan)

(בשבת מברכים ר"ח סיון)

English translation 1016

toward Rosh Chodesh Sivan,

צו ר"ח סיון,

English translation 1017

"in the third month etc. on this day",

"בחודש השלישי גו' ביום הזה",

English translation 1018

when at that time it was "and Israel encamped there opposite the mountain" "as one man with one heart"

וואס דעמולט איז געווען "ויחן שם ישראל נגד ההר" "כאיש אחד בלב אחד"

English translation 1019

(and therefore the Most High then gave the Torah to the Jews)

(און דערפאר האט דער אויבערשטער דעמולט געגעבן אידן די תורה)

English translation 1020

— it is understood how much it is relevant to say words of praise and words of encouragement to every Jew.

- איז מובן אויף וויפל ס'איז נוגע צו זאגן דברי שבח ודברי עידוד צו יעדער אידן.

English translation 1021

These are the instructions in brief from the three matters of this Shabbat.

וואס דאס זיינען די הוראות בקיצור פון די דריי ענינים בשבת זה.

English translation 1022

Give to the wise and he will become wiser,

ותן לחכם ויחכם עוד,

English translation 1023

and regarding this "the wisdom of women builds her house".

ועד"ז "חכמות נשים בנתה ביתה".

English translation 1024

May it be His will that the gathering be with great success,

ויה"ר אז דער כנס זאל זיין בהצלחה רבה,

English translation 1025

and that good resolutions be accepted with the intent to fulfill them in actual practice in all matters of Torah and mitzvos and Judaism,

און מ'זאל אננעמען החלטות טובות על מנת זיי מקיים זיין בפועל בכל עניני תומ"צ און אידישקייט,

English translation 1026

and in the spirit of the instructions that were spoken earlier

וברוח פון די הוראות וועלכע מ'האט פריער גערעדט

English translation 1027

(which are learned out from this Shabbat).

(וואס מ'לערנט ארויס פון דעם שבת).

English translation 1028

And this will be a fitting preparation for the three days of separation,

און דאס וועט זיין א הכנה מתאימה צו די שלשת ימי הגבלה,

English translation 1029

and afterwards for the Giving of the Torah and the Receiving of the Torah,

און דערנאך צו מתן תורה וקבלת התורה,

English translation 1030

and also for the continuation thereafter in the days after Shavuot — for at the Giving of the Torah it was "and I am the beginner"134,

און אויך צום המשך לזה אין די ימים שלאח"ו - וואס בא מ"ת איז געווען "ואני המתחיל" 134,

English translation 1031

from this it is understood that it is in a manner of "from the outset it is already over",

איז דערפון מובן אז ס'איז באופן פון מלכתחילה אריבער,

English translation 1032

since "and I — the Most High — am the beginner". And this gives strength that also Jews below,

וויבאלד אז "ואני - דער אויבערשטער - המתחיל". און דאס גיט כח אז אויך אידן למטה,

English translation 1033

including in this gathering,

כולל בכנס זו,

English translation 1034

should conduct themselves in this manner.

זאלן זיך פירן באופן זה.

English translation 1035

Until it will be fulfilled in actual practice the "leaping over the mountains and skipping over the hills"135

ביז אז ס'וועט מקויים ווערן בפועל דער "מדלג על ההרים ומקפץ על הגבעות " 135

English translation 1036

(since it is "from the outset it is already over"136),

(וויבאלד אז ס'איז מלכתחילה אריבער 136),

English translation 1037

as our Sages of blessed memory interpret this137,

כפירוש חז"ל בזה 137,

English translation 1038

that one leaps over the end,

אז מ'איז מדלג על הקץ,

English translation 1039

and one does not reckon with any calculations,

און מ'רעכנט זיך ניט מיט קיינע חשבונות,

English translation 1040

and not with any statements of our Sages, so to speak,

און ניט מיט קיינע מאמרי חז"ל כביכול,

English translation 1041

rather the redemption comes immediately and at once,

נאר די גאולה קומט תיכף ומיד,

English translation 1042

and in the language of halachah — "immediately they are redeemed"!

ובלשון ההלכה - "מיד הן נגאלין"!

English translation 1043

The explanation in Rashi:

דער ביאור אין פרש"י:

English translation 1044

The reason why Rashi precedes "pierced ear" to "his six years were not completed",

דער טעם פארוואס רש"י איז מקדים "נרצע" צו "לא כלו לו שש שנים",

English translation 1045

is because this is indeed the order from the light to the heavy — that it is a greater novelty to say that "and you shall proclaim freedom" also applies to a slave whose six years were not completed as it does to one with a pierced ear. And Rashi does not need to explain the reason — because the five-year-old understands it on his own:

איז ווייל דאס איז טאקע דער סדר מן הקל אל הכבד - אז ס'איז א גרעסערער חידוש צו זאגן אז "וקראתם דרור" באציט זיך אויך צו אן עבד שלא כלו לו שש שנים ווי אויף אויף א נרצע. און רש"י דארף ניט אויסטייטשן דעם טעם - ווייל דער בן חמש פארשטייט עס מעצמו:

English translation 1046

A child of five studying Scripture reads simply with faith that the Torah is a matter of justice and uprightness. Consequently,

א בן חמש למקרא ליינט זיך אפ בפשטות ובאמונה אז תורה איז אן ענין פון צדק ויושר. ובמילא,

English translation 1047

when the Torah says "And you shall proclaim liberty" — that when the Jubilee arrives a slave goes out free — he reads first of all that this does not refer to an ordinary slave whose six years have not been completed — because this is seemingly not justice and uprightness:

ווען תורה זאגט "וקראתם דרור" - אז ווען עס קומט יובל גייט אן עבד ארויס לחפשי - ליינט זיך בא אים צום אלעם ערשטנס אז דאס רעדט זיך ניט וועגן סתם אן עבד שלא כלו לו שש שנים - ווייל דאס איז לכאורה ניט קיין צדק ויושר:

English translation 1048

Since the master paid for the slave for six years — why should he lose his money by releasing the slave free before the full six years are completed? Therefore, he simply assumes that "And you shall proclaim liberty" refers to a "bored slave,"

וויבאלד דער אדון האט געצאלט פארן עבד אויף שש שנים - פארוואאם זאל ער פארלירן פון זיין געלט דורך ארויסלאזן דעם עבד לחפשי איידער עס ענדיקט זיך די פולע זעקס יאר? דערביער לייגט זיך בפשטות אז "וקראתם דרור" רעדט זיך וועגן א "נרצע",

English translation 1049

whose going out free does not cause any monetary loss to the master,

וואס זיין ארויסגיין לחפשי איז ניט גורם קיין הפסד ממון צום אדון,

English translation 1050

because the master did not pay for the bored slave's servitude:

ווארום דער אדון האט ניט געצאלט פאר דער נרצע'ס עבדות:

English translation 1051

The bored slave has already worked his six years

דער נרצע האט דאך שוין אפגעארבעט זיין שש שנים

English translation 1052

(for which the master paid),

(פאר וועלכע דער אדון האט געצאלט),

English translation 1053

and his remaining in servitude is because he wants to stay further,

און זיין בלייבן בעבדות איז ווייל ער וויל בלייבן ווייטער,

English translation 1054

"I love my master."

"אהבתי את אדוני".

English translation 1055

Only after Rashi says that "And you shall proclaim liberty" refers to the "bored slave,"

נאר נאכדעם ווי רש"י זאגט אז "וקראתם דרור" באציט זיך צום "נרצע",

English translation 1056

he continues with a greater novelty — that this also applies to a slave whose six years have not been completed.

איז ער ממשיך מיט א גרעסערער חידוש - אז דאס גייט אויך אויף אן עבד שלא כלו לו שש שנים.

English translation 1057

And the source for this from the plain meaning of Scripture is — from the general wording of the verse "And you shall proclaim liberty,"

און דער מקור דערויף פון פשוטו של מקרא איז - פון סתימת לשון הפסוק "וקראתם דרור",

English translation 1058

from which it is implied that all slaves without distinction go out free.

פון וועלכער ס'איז משמע אז אלע עבדים אן קיין חילוק גייען ארויס לחפשי.

English translation 1059

Others learn137 that the fact that a bored slave goes out at the Jubilee is derived from the portion of Mishpatim where it says "And he shall serve him forever"138

אנדערע לערנען* 137 אז דאס וואס א נרצע גייט ארויס ביובל לערנט מען ארויס פון פ' משפטים וואו עס שטייט "ועבדו לעולם" 138

English translation 1060

(which means139 "until the Jubilee")

(וואס מיינט 139 "עד היובל")

English translation 1061

— but this cannot be said,

- מען קען דאס אבער ניט זאגן,

English translation 1062

because Rashi does not bring any verses here;

ווארום רש"י ברענגט דא ניט קיינע פסוקים;

English translation 1063

thus it is proven,

איז דערפון מוכח,

English translation 1064

that Rashi derives his interpretation from the words "And you shall proclaim liberty" themselves.

אז רש"י נעמט ארויס זיין פירוש פון די ווערטער "וקראתם דרור" גופא.

English translation 1065

Moreover:

נאכמער:

English translation 1066

The proof that Rashi brings in his commentary on the portion of Mishpatim that "forever" means "until the Jubilee" is from the verse in our portion.

די ראי' וואס רש"י ברענגט בפירושו בפ' משפטים אז "לעולם" מיינט "עד היובל" איז פון דעם פסוק שבפרשתנו.

English translation 1067

And although there Rashi brings as a proof the words "Each man to his family you shall return"

און אע"פ אז דארטן ברענגט רש"י אלס ראי' די ווערטער "איש אל משפחתו תשובו"

English translation 1068

(and not "And you shall proclaim liberty")

(און ניט "וקראתם דרור")

English translation 1069

— this is because the wording "And he shall serve him forever" simply means "forever"

- איז עס דערפאר וואס דער לשון "ועבדו לעולם" מיינט בפשטות "לעולם"

English translation 1070

(and not "until the Jubilee");

(און ניט "עד היובל");

English translation 1071

and therefore,

און דעריבער,

English translation 1072

due to the general wording "And you shall proclaim liberty," one would not say that "And he shall serve him forever" means

וואלט מען צוליב דעם לשון סתמי "וקראתם דרור" ניט געזאגט אז "ועבדו לעולם" מיינט

English translation 1073

(not in its simple interpretation, but)

(ניט בפירושו הפשוט, נאר)

English translation 1074

"until the Jubilee." And therefore Rashi must bring the proof from "And each man to his family you shall return."

"עד היובל". און דערפאר מוז רש"י ברענגען די ראי' פון "ואיש אל משפחתו תשובו".

English translation 1075

But in our verse Rashi does not need to bring a proof from elsewhere — because from the general wording "And you shall proclaim liberty" one knows that all slaves go out free.

אבער אין אונזער פסוק דארף רש"י ניט ברענגען קיין ראי' ממקום אחר - ווייל פון סתימת הלשון "וקראתם דרור" ווייס מען אז אלע עבדים גייען ארויס לחפשי.

English translation 1076

The reason why Rashi adds

דער טעם פארוואס רש"י איז מוסיף

English translation 1077

(when explaining the word "liberty" — "like one who dwells in a dwelling..

(ביים מפרש זיין דעם ווארט "דרור" - "כמדיר בי דיורא..

English translation 1078

who resides in any place and is not under the authority of others")

שדר בכל מקום ואינו ברשות אחרים")

English translation 1079

an "etc." — "like one who dwells in a dwelling etc.":

א "וכו'" - "כמדיר בי דיורא וכו'":

English translation 1080

According to the explanation "like one who dwells in a dwelling," it follows,

לויטן פי' "כמדיר בי דיורא" קומט אויס,

English translation 1081

that the matter of going out free

אז דער ענין פון ארויסגיין לחפשי

English translation 1082

("is not under the authority of others")

("אינו ברשות אחרים")

English translation 1083

expresses the Torah specifically in connection with the matter of dwelling

דריקט אויס תורה בשייכות צו ענין הדירה דוקא

English translation 1084

("who resides in any place").

("שדר בכל מקום").

English translation 1085

The child of five studying Scripture asks: A person has several matters in which the difference between a slave and when he goes out free is seen — in his food. And as the child of five also knows what is written in the Haggadah that "This is the bread of affliction that our ancestors ate in the land of Egypt." He understands from this that slaves

פרעגט דער בן חמש למקרא" א מענטש האט כו"ס ענינים אין וועלכע עס זעט זיך דער חילוק פון אן עבד און ווען ער גייט ארויס לחפשי - אין זיין מאכל. און ווי דער בן חמש ווייסט אויך וואס עס שטייט אין הגדה אז "הא לחמא עניא די אכלו אבהתנא בארעא דמצרים". פארשטייט ער דערפון אז עבדים

English translation 1086

(as the Jews were in Egypt)

(ווי אידן זיינען געווען במצרים)

English translation 1087

eat "bread of affliction."

עסן "לחמא עניא".

English translation 1088

And similarly regarding drink,

ועד"ז בנוגע צו משתה,

English translation 1089

clothing, etc.

לבושים וכו'.

English translation 1090

And similarly regarding matters — the child of five understands that the attitude toward a slave is different than toward a free person.

ועד"ז בנוגע צו ענינים - פארשטייט דער בן חמש אז דער יחס צו אן עבד איז אנדערש ווי צו א בן חורין.

English translation 1091

— One who is a slave will not be seated in the "east" and given the best portions,

- איינער וואס איז אן עבד וועט מען ניט אוועקזעצן אין "מזרח" און געבן די בעסטע עליי,

English translation 1092

as a child of five studying Scripture understands

ווי עס פארשטייט א בן חמש למקרא

English translation 1093

(that also in that time there were poor people in France,

(וואס אויך בזמן ההוא זיינען געווען עניים אין צרפת,

English translation 1094

and presumably also in the city where Rashi lived).

ומסתמא אויך אין דעם שטאט וואו רש"י האט געלעבט).

English translation 1095

Therefore Rashi says "etc.,"

דעריבער זאגט רש"י "וכו'",

English translation 1096

by which he hints,

וואס דערמיט איז ער מרמז,

English translation 1097

that there are indeed other matters in which the difference between a slave and a free person is seen.

אז עס זיינען טאקע פאראן נאך ענינים אין וועלכע עס זעט זיך דער חילוק פון אן עבד און א בן חורין.

English translation 1098

But this child can only remain not understanding - because with a child, indeed everything is with simplicity and he has faith - but about every thing he asks why is this so,

בא דעם קינד קען נאר אבער בלייבן ניט פארשטאנדיק - ווייל ביי א קינד איז טאקע אלץ בתמימות און ער האט אמונה - אבער אויף יעדער זאך פרעגט ער פארוואס איז דאס אזוי,

English translation 1099

how is this etc.140 - he asks about this matter:

ווי איז דאס וכו' 140 - פרעגט ער אויף דעם ענין:

English translation 1100

If there are other matters in which the difference between a slave and a free person is seen

אויב עס זיינען דא אנדערע ענינים אין וועלכע עס זעט זיך דער חילוק צווישן אן עבד און א בן חורין

English translation 1101

(as Rashi hints with "etc.")

(ווי רש"י איז מרמז מיט "וכו'")

English translation 1102

- then why does the Torah specifically use the term "drror" which is the language of "dirah" - why does the Torah emphasize that the difference between a slave and a free person is expressed

- היינט פארוואס שטייט אין תורה דוקא דער לשון "דרור" וואס איז לשון "דירה" - פארוואס איז די תורה מדגיש אז דער חילוק צווישן אן עבד און א בן חורין דריקט זיך אויס

English translation 1103

(not in the other matters hinted at in "etc.", but)

(ניט אין די אנדערע ענינים וואס זיינען מרומז אין "וכו'", נאר)

English translation 1104

in an independent dwelling?

אין אן אייגענע דירה?

English translation 1105

On this Rashi cites the name of the author of the maamar, Rabbi Yehudah - whose approach is,

אויף דעם איז רש"י מעתיק דעם שם בעל המאמר ר' יהודה - וואס די שיטה פון ר' יהודה איז,

English translation 1106

that the essence of a person is his dwelling.

אז דער עיקר האדם איז זיין דירה.

English translation 1107

In the Gemara141 a strange story is told about Rabbi Yehudah:

אין גמרא 141 ווערט דערציילט א מאדנע מעשה וועגן ר' יהודה'ן:

English translation 1108

- Rabbi Yehudah was a very great pauper,

- ר' יהודה איז געווען גאר א גרויסער ארעמאן,

English translation 1109

to the point that he had only one "gelima"

ביז אז ער האט אינגאנצן געהאט איין "גלימא"

English translation 1110

(garment),

(לבוש),

English translation 1111

which was both for him and for his wife - when he had to go out of the house he would put on this

וואס איז געווען סיי פאר אים און סיי פאר זיין פרוי - אז ער האט געדארפט ארויסגיין פון שטוב האט ער אנגעטאן די,

English translation 1112

gelima,

גלימא,

English translation 1113

and when she had to go out to the market she would cover herself with it. From this it is understood that this was not a garment through which the beauty of the man or the beauty of the woman was seen - because then it would have been forbidden for both to wear the same garment142. Rather it was like an "object" that is not a garment specifically for a man or for a woman.

און אז זי האט געדארפט ארויסגיין לשוק האט זיך זיך פארדעקט מיט איר. וואס דערפון איז פארשטאנדיק אז דאס איז ניט געווען א לבוש וואס דורך אים האט אנגעזען יופי האיש או יופי האשה - ווייל דעמאלט וואלט געווען אסור פאר ביידע צו טראגן דעם זעלבן בגד 142. נאר עס איז געווען ווי א "זאך" וואס איז ניט א בגד מיוחד לאיש או לאשה.

English translation 1114

Nevertheless,

אעפ"כ,

English translation 1115

the garment was so important and beloved in his eyes,

איז דער לבוש געווען אויף אזויפיל חשוב וחביב בעיניו,

English translation 1116

that "when he would cover himself with it he would recite the blessing 'Blessed is He who has clothed me with a cloak'" - and a cloak is an important garment.

ביז אז "כדי מיכסי ביה הוי מברך ברוך שעטני מעיל" - וואס א מעיל איז א בגד חשוב.

English translation 1117

That is, the matter of garments was so important to him,

ד.ה. דער ענין פון לבושים איז געווען אזוי וויכטיק ביי אים,

English translation 1118

that even a "gelima" as above was for him like a cloak143.

ביז אז אפילו א "גלימא" כנ"ל איז ביי אים געווען ווי א מעיל 143.

English translation 1119

But despite the great place that garments occupied by Rabbi Yehudah,

אבער ניט געקוקט אויף דעם גרויסן ארט וואס לבושים האבן פארנומען ביי ר' יהודה'ן,

English translation 1120

the Gemara at the end of tractate Pesachim144 relates that Rabbi Yehudah would say "Less than your food and your drink and add to your dwelling."

דערציילט די גמרא בסוף מס' פסחים 144 אז ר' יהודה פלעגט זאגן "פחות ממיכלך וממשתיך ותוסיף על דירתך".

English translation 1121

And seemingly:

ולכאוי:

English translation 1122

Why does he say only "your dwelling" and not

פארוואס זאגט ער נאר "דירתך" און ניט

English translation 1123

(also)

(אויך)

English translation 1124

garments? And especially since he himself was particularly lacking in a garment,

לבושים? ובפרט אז ער אליין האט זיך ספעציעל גענויטיקט אין א לבוש,

English translation 1125

to the point that with him the matter of garments was so important that he made a blessing "who has clothed me with a cloak" on a "gelima";

ביז אז ביי אים איז דער ענין הלבושים געווען חשוב עד כ"כ ער האט געמאכט א ברכה "שעטני מעיל" אויף א "גלימא";

English translation 1126

And on the other hand,

און לאידך,

English translation 1127

he knew the deficiency that can result from lacking in the matter of garments,

האט ער געוואוסט דעם חסרון וואס קען ארויסקומען דערפון וואס עס פעלט אין ענין הלבושים,

English translation 1128

as the Gemara145 relates,

ווי די גמרא 145 דערציילט,

English translation 1129

that once Rabban Shimon ben Gamliel decreed a fast and since Rabbi Yehudah did not have a garment

אז אמאל האט ר' שמעון בן גמליאל גוזר געווען א תענית און אזוי ווי ר' יהודה האט ניט געהאט קיין לבוש

English translation 1130

(because at that time his wife went out to the market with the garment)

(ווייל דעמאלט איז זיין פרוי ארויס לשוק מיטן לבוש)

English translation 1131

he "did not come to the house of fasting" - then why does he say only "add to your dwelling" and not

איז "לא אתא לבי תעניתא" - היינט פארוואס זאגט ער נאר "תוסיף על דירתך" און ניט

English translation 1132

(also)

(אויך)

English translation 1133

"to your garment"?

"על לבושך"?

English translation 1134

It is seen,

זעט מען,

English translation 1135

that despite the greatness of garments,

אז ניט געקוקט אויף דער גרויסקייט פון לבושים,

English translation 1136

the approach of Rabbi Yehudah is that the essence of a person is his dwelling.

איז שיטת ר' יהודה איז דער עיקר פון אן אדם - דירתו. לג.

English translation 1137

Since we have already mentioned the aforementioned story about Rabbi Yehudah - we will explain an incomprehensible matter in this story:

אז מ'האט שוין דערמאנט דעם סיפור הנ"ל וועגן ר' יהודה'ן - וועט מען שוין מסביר זיין אן ענין בלתי מובן אין דעם סיפור:

English translation 1138

The Gemara relates there,

די גמרא דערציילט דארט,

English translation 1139

that when Rabbi Yehudah did not come to the house of fasting because "he had no covering",

אז ווען ר"י איז ניט געקומען לבי תעניתא דערפאר וואס "לא אית ליה כסויא",

English translation 1140

Rabban Shimon ben Gamliel sent him a garment. But Rabbi Yehudah did not accept it

האט רשב"ג אים געשיקט א לבוש. אבער ר"י האט עס ניט מקבל געווען

English translation 1141

(because he did not want to take charity),

(ווייל ער האט ניט געוואלט נעמען צדקה),

English translation 1142

and as an excuse for his not taking the garment,

און אלס א תירוץ אויף זיין ניט נעמען דעם לבוש,

English translation 1143

he - "lifted the mat

איז - "צלי ציפתא

English translation 1144

(he lifted the "mat" on which he was sitting)

(ער האט אויפגעהויבן די "מחצלת" אויף וועלכער ער איז געזעצן)

English translation 1145

and said to the messengers,

ואמר ליה לשלוחי',

English translation 1146

See what there is". And Rashi explains on this:

חזי מאי איכא". איז רש"י דערויף מפרש:

English translation 1147

"See how much wealth I have,

"ראה כמה עושר יש לי,

English translation 1148

for a miracle was performed for him and that entire place was filled with gold coins." And Rabbi Yehudah concluded:

שנעשה לו נס ונתמלא כל אותו מקום זהובים". און ר"י האט מסיים געווען:

English translation 1149

"However, I do not wish to benefit in this world."

"מיהו לא ניחא לי דאיתהני בהדין עלמא".

English translation 1150

As is clearly proven that here a miracle occurred,

כדמוכח בפשטות אז דא איז געווען א נס,

English translation 1151

and the gold coins were not lying there the whole time - because Rabbi Yehudah was a very poor man,

און די זהובים זיינען דארטן ניט געלעגן די גאנצע צייט - ווייל ר' יהודה איז געווען אן עני מרוד,

English translation 1152

and he had no gold coins. And it is simple that if he had money he would have bought garments with it!

און ער האט ניט געהאט קיינע זהובים. ופשוט אז אויב ער וואלט געהאט געלט וואלט ער דערמיט געקויפט לבושים!

English translation 1153

There are beggars,

עס זיינען פאראן קבצנים,

English translation 1154

who also today exist such "strange creatures" - who himself goes around despised and contemptible and does not spend for his own needs,

וואס אויך היינט זיינען פארן אזוינע "ברואים משונים" - וואס ער אליין גייט ארום א בזוי ונבזה און גיט ניט אויס קיין פאר די אייגענע צרכים,

English translation 1155

but hides his money in the ground

נאר באהאלט זיינע געלט אין דער ערד

English translation 1156

(or in our times - in a "bank");

(אדער בימינו אלה - אין א "באנק");

English translation 1157

but Heaven forbid to say such a thing about Rabbi Yehudah...

אבער ח"ו צו זאגן אזוי וועגן ר' יהודה...

English translation 1158

Is in the dispute not understanding:

איז אין פלוג ניט פארשטאנדיק:

English translation 1159

What is the precision that these gold coins came under his mat specifically?

וואס איז דער דיוק אז די זהובים זיינען געקומען אונטער זיין מחצלת דוקא?

English translation 1160

The place to keep money is indeed in a pocket,

דער ארט צו האלטן געלט איז דאך אין א קעשענע,

English translation 1161

a bag,

א בייטל,

English translation 1162

or on a shelf

אדער אין א פאליצע

English translation 1163

(unless one fears theft).

(סיידן מ'האט מורא פאר גניבה).

English translation 1164

Now since Rabbi Yehuda knew that the miracle would occur

היינט וויבאלד ר' יהודה האט געוואוסט אז עס וועט טרעפן דעם נס

English translation 1165

(because otherwise what kind of place would it have been to lift the "mat",

(ווייל אנדערש וואס פאר אן ארט וואלט געהאט צו אויפהויבן די "מחצלת",

English translation 1166

and especially since he himself lifted the "mat" and said to the messenger "see what there is",

ובפרט אז ער האט דאך אליין אויפגעהויבן די "מחצלת" און געזאגט דעם שליח "חזי מאי איכא",

English translation 1167

which shows that he was certain that there would be a miracle)

וואס דאס ווייזט אז ער איז געווען זיכער אז ס'וועט זיין א נס)

English translation 1168

— could he not have shown money in his pocket and the like?

- האט ער געקענט ווייזן געלט אין זיין קעשענע וכיו"ב?

English translation 1169

Rather, the explanation of this:

נאר דער ביאור בזה:

English translation 1170

With this Rabbi Yehuda wanted to show how much the gold coins had no importance to him,

דערמיט האט ר' יהודה געוואלט ווייזן אויף וויפל די זהובים האבן ביי אים ניט קיין חשיבות,

English translation 1171

to such an extent that he keeps them under his mat. He does not even want to look at them!

עד כ"כ אז ער האלט זיי אונטער זיין מחצלת. ער וויל אויף זיי אפילו ניט קוקן!

English translation 1172

As our Sages relate the greatness of the matter of one who has never seen a coin in his life

ע"ד ווי חז"ל דערציילן 146 דער גודל הענין פון אזא וואס האט קיינמאל ניט געזען א צורת מטבע מימיו

English translation 1173

(and therefore one is called "holy").

(און דערפאר ווערט מען אנגערופן "קדוש").

English translation 1174

And therefore the Gemara also relates the detail

און דערפאר דערציילט די גמרא אויך דעם פרט

English translation 1175

(that "he lifted the mat")

(אז "דלי ציפתא")

English translation 1176

— which seemingly is entirely superfluous — only because in this there is a lesson:

- דלכאורה איז עס אינגאנצן איבעריק - נאר ווייל אין דעם איז פאראן א הוראה:

English translation 1177

That despite the fact that Rabbi Yehuda was a destitute pauper to the point that he did not even have his own garment — money occupied no place for him to such an extent,

אז ניט קוקנדיק אויף דעם וואס ר' יהודה איז געווען אן עני מרוד ביז אז ער האט אפילו ניט געהאט אן אייגענעם לבוש - האט ביי אים געלט אויף אזויפיל ניט תופס מקום געווען,

English translation 1178

to the point that he kept it in the lowest place,

ביז אז ער האט עס געהאלטן אין דעם מקום הכי תחתון,

English translation 1179

and there itself — hidden under his mat.

און דארטן גופא - באהאלטן אונטער זיין מחצלת.

English translation 1180

Unfortunately,

ליידער,

English translation 1181

there are others whose attitude toward money is completely different:

זיינען דא אנדערע וואס זייער יחס צו געלט איז באופן אחר לגמרי:

English translation 1182

Not only is money for them the most important thing,

ניט נאר וואס בא זיי איז געלט אן ענין הכי חשוב,

English translation 1183

and they do not hide it

און זיי באהאלטן דאס ניט

English translation 1184

(as the lesson from the aforementioned story with Rabbi Yehuda),

(ווי די הוראה פון דעם סיפור הנ"ל מיט ר' יהודה),

English translation 1185

but they strive to show everyone that they have money!

נאר זיי זיינען זיך משתדל צו באווייזן יעדן איינעם אז זיי האבן געלט!

English translation 1186

In his home there must be a carpet of "wall to wall" specifically,

ביי אים אין שטוב מוז זיין א טעפיך פון "וואל טו וואל" דוקא,

English translation 1187

and a carpet that was brought specifically from Media and Persia! And a table specifically from Hong Kong!

און א טעפיך וועלכע מ'האט געבראכט דוקא פון מדי ופרס! און א טישל דוקא פון האנג קאנג!

English translation 1188

So that another person who enters his home should see to whom he has entered the home — to a person who has a carpet of "wall to wall",

ככדי אז א צווייטער וואס גייט צו אים אריין אין שטוב זאל זען צו וועמען ער איז אריין אין שטוב - צו א מענטשן וואס האט א טעפיך פון "וואל טו וואל",

English translation 1189

and specifically from Persia,

און דוקא פון פרס,

English translation 1190

and such a one who has a table from Hong Kong!

און אזא וואס האט א טישל פון האנג קאנג!

English translation 1191

He is not satisfied with a table or a carpet from the United States,

ס'איז אים ניט גוט א טישל אדער א טעפיך פון יונייטער סטייטס,

English translation 1192

which anyone can obtain — because if so,

וואס יעדערער קען באקומען - ווייל אויב יא,

English translation 1193

in what does his greatness consist?!

איז אין וואס באשטייט זיין גרויסקייט?!

English translation 1194

— He is after all a "great one in Israel". And therefore in his home there is specifically a carpet of "wall to wall" that was brought from Persia,

- ער איז דאך א "גדול בישראל". און דערפאר איז ביי אים אין שטוב דוקא א טעפיך פון "וואל טו וואל" וועלכן מ'האט געבראכט פון פרס,

English translation 1195

and a table from Hong Kong! A simple table is not sufficient for him to serve his Creator,

און א טישל פון האנג קאנג! א פשוטיער טישל איז אים ניט גענוג צו משמש זיין את קונו,

English translation 1196

only a table that was made in Hong Kong!...!

נאר א טישל וועלכע מ'האט געמאכט אין האנג קאנג!...!

English translation 1197

And he even boasts to another Jew:

און ער בארימט זיך נאך צו א צווייטן אידן:

English translation 1198

Do you know what? I have in my home a carpet of "wall to wall",

דו ווייסט וואס? איך האב אין שטוב א טעפיך פון "וואל טו וואל",

English translation 1199

and from where? From Persia! A table — from where? From Hong Kong!

און פון וואנעט? פון פרס! א טישל - פון וואגעט? פון האנג קאנג!

English translation 1200

And when another person enters his home to ask for a donation or even a small favor — he must show him to whom he has come — he has come to some nobody:

און בשעת א צווייטער איז גייט אריין ביי אים אין שטוב בעטן א נדבה אדער אפילו א קליינע טובה - דארף ער אים באווייזן צו וועמען ער איז אריינגעקומען - ער איז אריינגעקומען צו עפעס אן אימיצער:

English translation 1201

To a whole "big shot"!

צו א גאנצן "יא-טיביע- דאס"!

English translation 1202

He must show another that specifically he has the ability to have a carpet of "wall to wall" from Persia and a table from Hong Kong,

ער מוז באווייזן א צווייטן אז דוקא ער האט ביכולת צו האבן א טעפיך פון "וואל טו וואל" פון פרס און א טישל פון האנג קאנג,

English translation 1203

and that other does not have the ability to have them!

און יענער האט ניט ביכולת דאס צו האבן!

English translation 1204

And he wants to show others,

און ער וויל ווייזן אנדערע,

English translation 1205

including also one who comes to him in order to receive money for charity,

כולל אויך אזא וואס קומט צו אים אריין בכדי באקומען געלט אויף צדקה,

English translation 1206

that since the Almighty has blessed him with money

אז היות דער אויבערשטער האט אים געבענטשט מיט געלט

English translation 1207

(to the point that he can buy a carpet from Persia etc.),

(ביז אז ער קען קויפן א טעפיך פון פרס וכו'),

English translation 1208

and the proof is that people come to him to ask for charity — this indicates his great merit,

והראי' אז מ'קומט צו אים בעטן אויף צדקה - ווייזט עס אויף גודל זכותו,

English translation 1209

and one must give him honor,

און מ'דארף אים אפגעבן כבוד,

English translation 1210

as "the rabbi honors the wealthy",

ע"ד "רבי מכבד עשירים" 147,

English translation 1211

not like the one who comes to him!

ניט ווי דער וואס קומט צו אים אריין!

English translation 1212

He indeed gives him charity — but he must make him feel that the other does not have the ability to have the things that the wealthy man has...

ער גיט אים טאקע צדקה - אבער ער מוז אים מאכן פילן ווי יענער האט ניט די יכולת צו האבן די זאכן וואס דער גביר האט...

English translation 1213

So first — one must know whether this is his merit

איז ערשטנס - דארף מען וויסן צי דאס איז זיין זכות

English translation 1214

(because he was blessed with money),

(צוליב וואס מ'האט אים געבענטשט מיט געלט),

English translation 1215

or did he give charity according to his ability. And even if so — why must one boast to another that one has the means and the other does not have them?!

צי האט ער געגעבן צדקה כפי יכלתו. און אפילו אויב יא - וואס דארף מען זיך בארימען פאר א צווייטן אז מ'האט די מעגלעכקייטן און יענער האט זיי ניט?!

English translation 1216

Even an enemy convinces himself that in order to quiet his evil inclination he must fill his home with all kinds of good things,

אפילו אויב ער רעדט זיך איין אז בכדי איינצושטילן זיין יצר דארף ער אנפילן זיין שטוב מיט כל מיני גוטע זאכן,

English translation 1217

a carpet from Persia,

א טעפיך פון פרס,

English translation 1218

and things from Hong Kong,

און זאכן פון האנג קאנג,

English translation 1219

with the claim that the entire existence of Persia and Hong Kong was created so that he could fulfill his desire — but how can one boast to another that the Almighty did not bless him as He blessed you?!

מיט די טענה אז די גאנצע מציאות פון פרס און האנג קאנג איז באשאפן געווארן בכדי אז ער זאל קענען ממלא תאוה זיין - אבער היתכן בארימען זיך פאר א צווייטן אז יענעם האט דער אויבערשטער ניט געבענטשט אזוי ווי דיר?!

English translation 1220

It is not the way to act thus...

ס'איז ניט קיין דרך אזוי טאן...

English translation 1221

— every one should have children, life, and ample sustenance, and in all things ample sustenance, and much money — but one must know that this is not the way a person in general, and a Jew in particular, should conduct himself.

- יעדער איינער זאל האבן בני חיי ומזוני רויחי ובכולם רויחי און א סך געלט - אבער מ'דארף וויסן אז ניט דאס איז דער דרך ווי א מענטש בכלל און א איד בפרט דארף זיך פירן.

English translation 1222

And there is no need to elaborate on this. The main point is,

ואין להאריך בזה. דער עיקר איז,

English translation 1223

that from now on the conduct should be as is proper.

אז מכאן ולהבא זאל די הנהגה זיין כדבעי.

English translation 1224

What is stated above is a simple matter in the conduct of people — one does not need to come to what was discussed,

וואס האמור לעיל איז א דבר הפשוט אין הנהגת בני אדם - מ'דארף אויף דעם ניט אנקומען צו דעם וואס ס'האט זיך גערעדט,

English translation 1225

and then to review it,

און דאס דערנאך איבער'חזר'ן,

English translation 1226

and to record it,

און פארצייכענען דאס,

English translation 1227

and to argue whether a word was thus or thus — rather, one can look into what is written in the books of mussar,

און זיך דינגען צי א ווארט איז געווען אזוי אדער אזוי - נאר מ'קען אריינקוקן וואס עס שטייט אין ספרי מוסר,

English translation 1228

books of Chassidus, etc.

ספרי חסידות וכו'.

English translation 1229

And when one will conduct himself in this matter as one should conduct himself

און בשעת מ'וועט זיך פירן אין דעם ענין ווי מ'דארף זיך פירן

English translation 1230

(that one will not hold himself as greater and higher than another)

(אז מ'וועט זיך ניט האלטן גרעסער און העכער פאר א צווייטן)

English translation 1231

— this will also effect action in spiritual matters — that it will be fitting for him to go out and act in the campaigns. It will be fitting for him to go lay tefillin with other Jews — because he is indeed an "elder,"

- וועט דאס פועל'ן אויך אויף דעם טאן אין ענינים רוחניים - אז ס'וועט אים פאסן ארויסגיין טאן אין מבצעים. פאסן גיין לייגן תפילין מיט אנדערע אידן - ווייל ער איז טאקע א "זקן",

English translation 1232

but this is "according to his honor"

אבער דאס איז "לפי כבודו"

English translation 1233

(the opposite of an "elder [whose conduct is] not according to his honor").

(פארקערט פון א "זקן ואינה לפי כבודו" 148).

English translation 1234

And so on regarding all the campaigns — beginning with Ahavas Yisrael and Achdus Yisrael,

ועד"ז אין אלע מבצעים - אנהויבנדיק פון אהבת ישראל ואחדות ישראל,

English translation 1235

educating oneself and educating others,

חינוך עצמו וחינוך הזולת,

English translation 1236

the Torah campaign,

מבצע תורה,

English translation 1237

tefillin,

תפילין,

English translation 1238

mezuzah,

מזוזה,

English translation 1239

charity,

צדקה,

English translation 1240

a home full of books — "Boneh veChachamai,"

בית מלא ספרים - 'בנה וחכמי',

English translation 1241

kashrus of food,

כשרות האכו"ש,

English translation 1242

the holiness of Shabbos,

גרות שבת קודש,

English translation 1243

family purity,

טהרת המשפחה,

English translation 1244

and the campaign that all should be "found written in the book,"

און דער מבצע אז אלע זאלן זיין "נמצא כתוב בספר" 149,

English translation 1245

that every Jew should receive a letter in one of the general Sifrei Torah.

אז יעדער איד זאל באקומען אן אות אין איינער פון די ספרי תורה הכלליים.

English translation 1246

And also the campaign that is dependent on the time

און אויך דער מבצע שהזמן גרמא

English translation 1247

(as discussed at length in previous years)

(ווי גערעדט בארוכה אין די פריערדיקע יארן 150)

English translation 1248

— standing before the time of the giving of our Torah

- שטייענדיק פאר זמן מתן תורתנו

English translation 1249

(on the Shabbos when Sivan is blessed):

(בשבת מברכים סיון):

English translation 1250

Since the giving of the Torah was dependent on young children,

וויבאלד אז מתן תורה איז געווען תלוי אין קליינע קינדער,

English translation 1251

as it is stated in the Midrash,

ווי עס שטייט אין מדרש 151,

English translation 1252

that the Almighty gave the Torah to the Jews specifically in the merit of that which "our children are our guarantors." This emphasizes the great virtue of Jewish children — therefore, one should endeavor that all Jewish children,

אז דער אויבערשטער האט געגעבן אידן די תורה דוקא בזכות זה וואס "בנינו עורכים אותנו". וואס דאס איז מדגיש דער גודל המעלה פון אידישע קינדער - דעריבער זאל מען משתדל זיין אז אלע אידישע קינדער,

English translation 1253

boys and girls,

אינגעלעך און מיידעלעך,

English translation 1254

should be in the synagogue during the reading of the Torah,

זאלן זיין אין שול בעת קריאת התורה,

English translation 1255

the reading of the Ten Commandments on the festival of Shavuos.

קריאת עשרת הדברות בחג השבועות.

English translation 1256

And it is understood that the intention in this is also and primarily for young Jewish children,

וכמובן אז די כוונה אין דעם איז אויך ובעיקר צו קליינע אידישע קינדער,

English translation 1257

before bar mitzvah and bas mitzvah — because the guarantorship of "our children are our guarantors" applies only to children before bar mitzvah and bas mitzvah,

פאר בר-מצוה און בת מצוה - ווייל די ערבות פון "בנינו עורבים אותנו" איז שייך נאר צו קינדער פאר בר- מצוה און בת מצוה,

English translation 1258

for those who are already after bar mitzvah and bas mitzvah are themselves obligated in Torah and mitzvos,

ווארום די וואס זיינען שוין נאך בר-מצוה און בת מצוה זיינען אליין מחוייב אין תומ"צ,

English translation 1259

consequently, they cannot be guarantors for Torah and mitzvos for others.

במילא קענען זיי ניט זיין ערבים אויף תומ"צ פאר אנדערע.

English translation 1260

And through involvement in all these campaigns within the entirety of Torah and mitzvos,

און דורך די התעסקות אין די אלע מבצעים בתוך כללות תומ"צ,

English translation 1261

one will soon, literally, merit the campaign of the Almighty — "And you will be gathered one by one, O children of Israel,"

וועט מען בקרוב ממש זוכה זיין צו דעם מבצע פון דעם אויבערשטן - "ואתם תלוקטו לאחד אחד בני ישראל" 152,

English translation 1262

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1263

together with the redemption of the Shechinah,

צוזאמען מיט גאולת השכינה,

English translation 1264

which is "the Shechinah in exile,"

וואס "שכינתא בגלותא",

English translation 1265

as Rabbi Shimon bar Yochai says:

ווי רשב"י זאגט 153:

English translation 1266

"Beloved are Israel, for wherever they were exiled, the Shechinah was with them...

"חביבין ישראל שבכל מקום שגלו שכינה עמהן..

English translation 1267

and even when they are destined to be redeemed, the Shechinah is with them,

ואף כשהן עתידין להגאל שכינה עמהן,

English translation 1268

as it is said, 'And the L-rd your G-d will return your captivity,'

שנאמר 154 ושב ה' אלקיך את שבותך,

English translation 1269

it does not say 'and He will bring back,' but rather 'and He will return,' etc."

והשיב לא נאמר אלא ושב כו'".

English translation 1270

Speedily in our days, literally,

במהרה בימינו ממש,

English translation 1271

in the true and complete redemption through our righteous Moshiach.

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 1272

The explanation in the gloss on the Zohar:

דער ביאור אין דער הערה אויפן זהר:

English translation 1273

The concept of peace in the general concept of Torah and mitzvos,

דער ענין פון שלום אין כללות הענין פון תומ"צ,

English translation 1274

which "its ways are ways of pleasantness and all its paths are peace." And in this are included all the details of man's service to serve his Creator with Torah and mitzvos,

וואס "דרכיה דרכי נועם וכל נתיבותיה שלום" 155. און אין דעם זיינען נכלל אלע פרטים פון עבודת האדם לשמש את קונו בתומ"צ,

English translation 1275

"all your deeds" and "all your ways" — because "peace is equivalent to everything,"

"כל מעשיך" 156 און "כל דרכיך" 157 - ווייל "השלום שקול כנגד הכל",

English translation 1276

and "if there is no peace, there is nothing"

ו"אם אין שלום אין כלום"

English translation 1277

(as it is stated in Toras Kohanim and in Rashi's commentary on the verse in our portion).

(ווי עס שטייט אין תורת כהנים ובפרש"י עה"פ בפרשתנו).

English translation 1278

And in general, this is expressed in three matters,

ובכללות שטעלט זיך דאס אויס אין דריי ענינים,

English translation 1279

three stages - "shlama d'ara"

דריי שלבים - "שלמא דארעא"

English translation 1280

(or "shlama d'matronita",

(אדער "שלמא דמטרוניתא",

English translation 1281

as will be explained below),

כדלקמן),

English translation 1282

"shlama d'beita" and "shlama d'alma": (A)

"שלמא דביתא" און "שלמא דעלמא": (א)

English translation 1283

First and foremost, the essential concept of peace,

לכל לראש דער עצם ענין השלום,

English translation 1284

i.e., that the serving person should be prepared for service in Torah and mitzvot - he should not be confused and should not jump,

ד.ה. אז דער אדם העובד זאל זיין מוכשר צו עבודה בתומ"צ - ער זאל ניט זיין מבולבל און ניט שפרינגען,

English translation 1285

but rather have a calm and clear head,

נאר האבן א רואיקע און קלארע קאפ,

English translation 1286

there should be peace and tranquility within him etc.

ביי אים זאל זיין שלום ומנוחה כו'.

English translation 1287

And likewise regarding the place where he performs his service - there too, first and foremost, there must be peace,

און אזוי אויך בנוגע צו דעם מקום שבו עובד עבודתו - דארף דארטן לכל לראש זיין שלום,

English translation 1288

i.e., that it should be a place prepared for the service of the person,

ד.ה. אז ס'זאל זיין א מקום מוכשר לעבודת האדם,

English translation 1289

a clean place etc.

א מקום נקי כו'

English translation 1290

[As for example, in the service of Torah study - the studying person must first and foremost have a calm head and not be confused,

[ווי לדוגמא בא דער עבודה פון לימוד התורה - דארף דער אדם הלומד לכל לראש האבן א רואיקע קאפ און ניט זיין מבולבל,

English translation 1291

and likewise the place where he studies must be a clean place etc.

און אזוי אויך דער מקום וואו ער לערנט דארף זיין א מקום נקי כו'.

English translation 1292

And so with every service according to its nature].

ועד"ז בכל עבודה ועבודה לפי ענינה].

English translation 1293

And this is the concept of "shlama d'ara",

וואס דאס איז דער ענין פון "שלמא דארעא",

English translation 1294

which comes first and foremost,

וואס קומט לכל לראש,

English translation 1295

before any matter of actual service.

קודם כל ענין של עבודה בפועל.

English translation 1296

(B) Afterwards, there must be peace in actuality - through the actual service of the person,

(ב) דערנאך דארף זיין שלום בפועל - דורך עבודת האדם בפועל,

English translation 1297

beginning with the service with himself and with the members of his household

אנהויבנדיק פון דער עבודה מיט זיך וכד' אמות שלו

English translation 1298

(to bring into them the concept of peace through his service)

(אויף דארטן אריינברענגען דעם ענין השלום דורך עבודתו)

English translation 1299

- "shlama d'beita", (C)

- "שלמא דביתא", (ג)

English translation 1300

and afterwards the general service of making for Him, blessed be He, a dwelling place in the lower realms throughout the world

און דערנאך כללות העבודה פון לעשות לו ית' דירה בתחתונים בכל העולם

English translation 1301

(to bring peace into them)

(אויף דארטן אריינברענגען שלום)

English translation 1302

- "shlama d'alma".

- "שלמא דעלמא".

English translation 1303

Thus were also the three matters and in this order in the creation of the world by the Holy One, blessed be He:

אזוי זיינען אויך געווען די דריי ענינים ובסדר זה בבריאת העולם ע"י הקב"ה:

English translation 1304

(A) First and foremost is - "In the beginning, God created the heavens and the earth"

(א) לכל לראש איז - "בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ" 158

English translation 1305

(which includes within itself all created beings,

(וואס דאס איז כולל אין זיך כל הנבראים,

English translation 1306

as Rashi explains:

ווי רש"י איז מפרש 159:

English translation 1307

"All the offspring of heaven and earth were created on the first day,

"כל תולדות שמים וארץ נבראו ביום ראשון,

English translation 1308

and each and every one was fixed on the day that was decreed for it,

וכל אחד ואחד נקבע ביום שנגזר עליו,

English translation 1309

as it is written, 'the heavens' to include their offspring,

הוא שכתוב את השמים לרבות תולדותיהם,

English translation 1310

and 'the earth' to include its offspring")

ואת הארץ לרבות תולדותיה")

English translation 1311

- a world that is prepared for the service of the person,

- אזא עולם וואס איז מוכשר לעבודת האדם,

English translation 1312

a world that "God created" - "shlama d'ara"

אן עולם וואס "ברא אלקים" - "שלמא דארעא"

English translation 1313

(or "shlama d'matronita",

(אדער "שלמא דמטרוניתא",

English translation 1314

as will be explained below).

כדלקמן).

English translation 1315

(B) Afterwards, the creation of the person

(ב) דערנאך בריאת האדם

English translation 1316

(who through his actual service will bring peace in actuality),

(וואס דורך עבודתו בפועל וועט ער ברענגען שלום בפועל),

English translation 1317

"And He placed him in the Garden of Eden to work it and to guard it" to bring about peace through his service - "shlama d'beita". (C)

"ויניחהו בגן עדן לעבדה ולשמרה" 160 צו אויפטאן שלום ע"י עבודתו - "שלמא דביתא". (ג)

English translation 1318

And afterwards, the person brought peace throughout the world - "Come, let us bow down and kneel, let us bless before the Lord our Maker" - "shlama d'alma".

און דערנאך האט אדם ממשיך געווען שלום בכל העולם - "בואו נשתחווה ונכרעה נברכה לפני ה' עושנו" 161 - "שלמא דעלמא".

English translation 1319

Thus it is also in the service of each and every person every day:

אזוי איז דאס אויך בעבודת כאו"א בכל יום:

English translation 1320

(A) The beginning of the day is not with service in the world

(א) תחלת היום איז ניט מיט עבודה בעולם

English translation 1321

(the spreading of the wellsprings outward),

(הפצת המעינות חוצה),

English translation 1322

and even not in his home, but rather

און אפילו ניט בביתו, נאר

English translation 1323

(the essential concept of peace -)

(דער עצם ענין השלום -)

English translation 1324

to prepare himself for the general matter of service through the recitation of "I give thanks before You etc. Who has returned my soul to me" immediately when he awakens from sleep. Because at that time he is not yet pure and clean in completeness to be able to perform his service,

צו מכשיר זיין זיך לכללות ענין העבודה ע"י אמירת "מודה אני לפניך כו' שהחזרת בי נשמתי" גלייך ווי ער כאפט זיך אויף פון שלאף. ווארום דעמולט איז ער נאך ניט טהור ונקי בשלימות צו קענען עובד זיין עבודתו,

English translation 1325

therefore there must be the washing of the hands,

דערפאר דארף זיין נטילת ידים 162,

English translation 1326

and before it the recitation of "I give thanks",

און לפניו אמירת "מודה אני",

English translation 1327

and afterwards the recitation of the Sages

און דערנאך אמירת חז"ל 163

English translation 1328

(and etc.)

(און כו' 164)

English translation 1329

the morning blessings,

ברכות השחר,

English translation 1330

in order to prepare himself for service

בכדי זיך מכשיר זיין לעבודה

English translation 1331

(and also the essential concept of "Who has returned my soul to me" is the concept of peace)

(און אויך דער עצם ענין פון "החזרת בי נשמתי" איז דער ענין פון שלום)

English translation 1332

- "shlama d'ara"

- "שלמא דארעא"

English translation 1333

(and especially knowing that "Who has returned my soul to me" is in a world that "(In the beginning) God created",

(ובפרט וויסנדיק אז דער "שהחזרת בי נשמתי" איז אין א וועלט וואס "(בראשית) ברא אלקים",

English translation 1334

consequently, there is there the possibility to perform the service of God).

במילא איז דארטן אן אפשריות אויף צו טאן עבודת ה').

English translation 1335

(B) Afterwards comes the service of prayer

(ב) דערנאך קומט עבודת התפלה

English translation 1336

(in the synagogue)

(בבית הכנסת)

English translation 1337

and the study of Torah

ולימוד התורה

English translation 1338

(in the study hall),

(בביהמ"ד),

English translation 1339

"From the synagogue to the study hall"

"מביהכנ"ס לביהמ"ד" 165

English translation 1340

(actual service)

(עבודה בפועל)

English translation 1341

- "shlama d'beita". (C)

- "שלמא דביתא". (ג)

English translation 1342

And afterwards "conduct yourself in the manner of the way of the land",

און דערנאך "הנהג בהן מנהג דרך ארץ" 166,

English translation 1343

service in the world to make for Him, blessed be He, a dwelling place in the lower realms - "shlama d'alma".

עבודה בעולם לעשות לו ית' דירה בתחתונים - "שלמא דעלמא".

English translation 1344

And behold,

והנה,

English translation 1345

within these general three matters and stages themselves, there are two modes,

אין די כללות ג' ענינים ושלבים גופא זיינען פאראן צוויי אופנים,

English translation 1346

and these two modes are expressed in the aforementioned matter

און די צוויי אופנים דריקן זיך אויס אין דעם ענין אי הנ"ל

English translation 1347

(the essential concept of peace,

(עצם ענין השלום,

English translation 1348

that the person and the world should be prepared for the service of God)

אז דער אדם און עולם זאלן זיין מוכשר לעבודת ה')

English translation 1349

- that in this there are generally two modes:

- אז אין דעם זיינען פאראן בכללות צוויי אופנים:

English translation 1350

(A) From below upward - from the perspective of the person below on earth - there is found in the world the primordial serpent,

(א) מלמטלמ"ע - מצד האדם למטה בארץ - געפינט זיך אין וועלט דער נחש הקדמוני,

English translation 1351

"cunning above all the beasts of the field",

"ערום מכל חית הארץ" 167,

English translation 1352

from whose perspective there is there the possibility for the matter of descent in the person and in the world. The person is indeed the work of the hands of the Holy One, blessed be He,

וואס מצד דעם איז דארטן אן אפשריות לענין הירידה בהאדם ובעולם. דער אדם איז טאקע יציר כפיו של הקב"ה 168,

English translation 1353

but the serpent, who is "cunning above all the beasts of the field", can distort him with enticements etc.

אבער דער נחש וואס ער איז "ערום מכל חית הארץ" קען אים פארדרייען מיט פיתויים כו'.

English translation 1354

That is, from the side below the world is "earth",

ד.ה. אז מצד למטה איז די וועלט "ארעא",

English translation 1355

a place where there is possibility for the matter of descent. And one must prepare this place

א מקום שיש בו אפשריות לענין הירידה. און מ'דארף מכשיר זיין דעם מקום

English translation 1356

(and the person who is in this place)

(והאדם הנמצא במקום זה)

English translation 1357

for actual service of G-d. One must first of all draw peace into "earth"

לעבודת ה' בפועל. דארף מען לכל לראש ממשיך זיין שלום אין "ארעא"

English translation 1358

(so that one can perform service of G-d there)

(בכדי מ'זאל דארטן קענען טאן עבודת ה')

English translation 1359

- "peace of the earth". - (B)

- "שלמא דארעא". - (ב)

English translation 1360

From above downward - from the aspect of the creation of the world by the Holy One, blessed be He:

מלמעלמ"ט - מצד התהוות העולם ע"י הקב"ה:

English translation 1361

After the creation of the world it is written "And G-d saw everything that He had made, and behold, it was very good".

נאך בריאת העולם שטייט 169 "וירא אלקים את כל אשר עשה והנה טוב מאד".

English translation 1362

That is, from the side above

ד.ה. אז מצד למעלה

English translation 1363

(from the aspect of creation)

(מצד ההתהוות)

English translation 1364

the world is "very good" and in a state of peace,

איז דער עולם "טוב מאד" ובמצב של שלום,

English translation 1365

it is prepared for actual service of G-d,

ער איז מוכשר לעבודת ה' בפועל,

English translation 1366

and there is no opposite matter there that one must negate in order to prepare the world for service of G-d. This is the matter of "peace of the Matronita".

און דארטן איז ניטא קיין ענין הפכי וועלכן מ'דארף שולל זיין בכדי מכשיר זיין די וועלט לעבודת ה'. וואס דאס איז דער ענין פון "שלמא דמטרוניתא".

English translation 1367

Based on this one will understand the difference between the maamar of the Zohar in our parshah that Rabbi Chiya said and the maamar of the Zohar in Parshas Tetzaveh that Rashbi said

עפ"ז וועט מען פארשטיין דעם חילוק צווישן דעם מאמר הזהר בפרשתנו וואס האט געזאגט ר' חייא און דעם מאמר הזהר בפ' צו וואס האט געזאגט רשב"י

English translation 1368

[as explained in the note in the letters of the Kabbalah. Upon which the above is generally based]:

[וכמבואר אין דער הערה באותיות הקבלה. וואס אויף דעם איז בכללות מיוסד האמור כאן]:

English translation 1369

In the life of Rabbi Chiya

בחיי ר' חייא

English translation 1370

(the aspect of Yesod)

(בחי' יסוד)

English translation 1371

is connected with the regular order in service - that the world is in the aspect of "earth",

איז פארבונדן מיטן סדר הרגיל בעבודה - אז די וועלט איז בבחי' "ארעא",

English translation 1372

there is a possibility there for the matter of descent

דארטן איז פאראן אן אפשריות לענין הירידה

English translation 1373

(because the serpent is found there).

(ווייל דארט געפינט זיך דער נחש).

English translation 1374

Therefore the order of service is from below upward,

דעריבער איז דער סדר העבודה מלמטלמ"ע,

English translation 1375

from the light to the heavy:

מן הקל אל הכבד:

English translation 1376

First of all one must begin with "peace of the earth",

לכל לראש דארף מען אנהויבן מיט "שלמא דארעא",

English translation 1377

to prepare the world and the person for the general matter of service of G-d,

להכשיר העולם והאדם לכללות ענין פון עבודת ה',

English translation 1378

that the person should be in a state of peace and rest,

אז דער אדם זאל זיין במצב של שלום ומנוחה,

English translation 1379

and that the place should be in a state of peace - a clean place etc.

און אז דער מקום זאל זיין במצב של שלום - א מקום נקי כו'.

English translation 1380

An example of this is like in the daily service of a person, the beginning of the day is with washing of the hands to remove the spirit of impurity etc.

בדוגמא לזה ווי אין עבודת האדם בכל יום איז תחלת היום מיט נטילת ידים להעביר רוח טומאה כו'

English translation 1381

(as above).

(כנ"ל).

English translation 1382

Afterwards

דערנאך

English translation 1383

(after the preparation of the world and the person for service of G-d)

(לאחרי הכשרת העולם והאדם לעבודת ה')

English translation 1384

comes the actual service - "peace of the house"

קומט די עבודה בפועל - "שלמא דביתא"

English translation 1385

(the service of prayer and study of Torah),

(עבודת התפלה ולימוד התורה),

English translation 1386

and afterwards "peace of the world"

און דערנאך "שלמא דעלמא"

English translation 1387

("conduct yourself with them in the way of the world",

("הנהג בהן מנהג דרך ארץ",

English translation 1388

the service in the world to make for Him, blessed be He, a dwelling place in the lower realms).

די עבודה בעולם לעשות לו ית' דירה בתחתונים).

English translation 1389

And since his name is Rabbi Chiya - one has the power to bring about "peace of the earth"

און היות אז שמו איז ר' חייא - האט מען דעם כח צו אויפטאן "שלמא דארעא"

English translation 1390

(even though there is a possibility for descent there),

(כאטש אז דארטן איז דא אן אפשריות לירידה),

English translation 1391

because "Chiya" indicates life,

ווייל "חייא" ווייזט אויף חיות,

English translation 1392

that one draws life into the world and into service etc.

אז מ'איז ממשיך חיות בעולם ובעבודה כו'.

English translation 1393

Until one brings about in the world

ביז אז מ'טוט אויף אין וועלט

English translation 1394

(in the manner that Avraham brought about)

(בדוגמא ווי אברהם האט אויפגעטאן)

English translation 1395

that it should not be "G-d of the world",

אז ס'זאל זיין ניט "א-ל העולם",

English translation 1396

but rather "G-d of the world",

נאר "א-ל עולם" 170,

English translation 1397

that world and G-dliness are one thing.

אז וועלט און אלקות זיינען איין זאך 171.

English translation 1398

However, Rashbi

משא"כ רשב"י

English translation 1399

(the aspect of Daas)

(בחי' דעת)

English translation 1400

said "I am bound in one bond etc." and "in one unity, in one flame, in one attachment etc.",

האט געזאגט "בחד קטירא אתקטרנא כו'" 172 און "בחד אחידא בחד להטא בחד אתדבקת כו'" 173,

English translation 1401

he was one thing with the Above,

ער איז געווען איין זאך מיט למעלה,

English translation 1402

and "in the days of Rashbi the Temple was not destroyed at all"

און בא "רשב"י לא נחרב הבית כלל" 174

English translation 1403

(there were indeed all those decrees of Rome,

(עס זיינען טאקע געווען די אלע גזירות רומי,

English translation 1404

to the extent that he had to go into hiding in a cave,

ביז אז ער האט זיך דערפאר געדארפט גיין באהאלטן אין א מערה 175,

English translation 1405

but it is stated in the name of the old Rebbe that "in the days of Rashbi the Temple was not destroyed at all").

אבער עס שטייט בשם פון אלטן רביין אז בא "רשב"י לא נחרב הבית כלל").

English translation 1406

And therefore:

און דעריבער:

English translation 1407

From the aspect of his level the world is not in the aspect of "earth",

מצד בחינתו איז די וועלט ניט בבחי' "ארעא",

English translation 1408

because from the aspect of his level there is no serpent,

ווייל מצד בחינתו איז ניטא קיין נחש,

English translation 1409

no destruction,

ניטא קיין חורבן,

English translation 1410

no possibility for the matter of descent,

ניטא קיין אפשריות אויף ענין הירידה,

English translation 1411

rather the world is already prepared and ready for service of G-d,

נאר די וועלט איז שוין מוכשר און גרייט לעבודת ה',

English translation 1412

just as it is from the side above

אזוי ווי דאס איז מצד למעלה

English translation 1413

(from the aspect of creation by the Holy One, blessed be He),

(מצד התהוות הקב"ה),

English translation 1414

that "And G-d saw everything that He had made, and behold, it was very good" - "peace of the Matronita",

אז "וירא אלקים את כל אשר עשה והנה טוב מאד" - "שלמא דמטרוניתא",

English translation 1415

the world is prepared for service and one does not need any preparation that it should be a clean place etc.

די וועלט איז מוכשר לעבודה און מ'דארף ניט קיין באווארעניש אז ס'זאל זיין א מקום נקי כו'.

English translation 1416

Therefore,

דעריבער,

English translation 1417

in the maamar of Rashbi

במאמרו של רשב"י

English translation 1418

(in Parshas Tetzaveh)

(בפ' צו)

English translation 1419

he does not say

זאגט ער ניט

English translation 1420

(and does not begin with)

(און הויבט ניט אן מיט)

English translation 1421

"peace of the earth"

"שלמא דארעא"

English translation 1422

(as in the maamar of Rabbi Chiya),

(כבמאמר ר' חייא),

English translation 1423

because from the aspect of his level the world is not "earth" where one needs to bring about "peace of the earth" - rather in his maamar he says specifically "peace of the Matronita",

ווייל מצד בחינתו איז די וועלט ניט "ארעא" וואו מ'דארף אויפטאן "שלמא דארעא" - נאר במאמרו זאגט ער "שלמא דמטרוניתא" דוקא,

English translation 1424

which emphasizes how the world is from the side above,

וואס איז מדגיש ווי די וועלט איז מצד למעלה,

English translation 1425

"very good".

"טוב מאד".

English translation 1426

[And also in the case of Rashbi there was actual service (to draw peace actually in the house and in the world - as the world is from the aspect of the level of Rashbi):

[און אויך בא רשב"י איז געווען עבודה בפועל (אויף ממשיך זיין שלום בפועל בביתא ובעלמא - ווי דער עולם איז מצד בחי' רשב"י):

English translation 1427

In the case of Rashbi there was the making of a sukkah and the making of a lulav * - "peace of the house". And also service in the world - Rashbi and his colleagues,

בא רשב"י איז געווען עשיית סוכה ועשיית לולב 176 * - "שלמא דביתא". און אויך עבודה בעולם - רשב"י וחברייא,

English translation 1428

and he rectified matters in the world - "peace of the world"].

און ער האט מתקן געווען דברים בעולם - "שלמא דעלמא"].

English translation 1429

Based on this one will also understand the order in the maamar of Rashbi - "peace of the world, peace of the house, peace of the Matronita":

עפ"ז וועט מען אויך פארשטיין דער סדר במאמר רשב"י - "שלמא דעלמא שלמא דביתא שלמא דמטרוניתא":

English translation 1430

Since then Rashbi speaks from the side of above

היות אז רשב"י רעדט מצד מלמעלה

English translation 1431

(from above to below),

(מלמעלמ"ט),

English translation 1432

in a manner similar to how this is from the side of the Holy One blessed be He

בדוגמא ווי דאס איז מצד הקב"ה

English translation 1433

(because Rashbi is one thing with above,

(ווארום רשב"י איז איין זאך מיט למעלה,

English translation 1434

"in one bond we are bound, etc.")

"בחד קטירא אתקטרנא כו'")

English translation 1435

therefore he speaks as the order was in actuality beginning from above from the order of the chain of descent

- דעריבער רעדט ער ווי דער סדר איז געווען בפועל מתחיל מלמעלה מסדר השתלשלות

English translation 1436

(before the creation of the world): (a)

(קודם בריאת העולם): (א)

English translation 1437

"He desired, etc., in the lower ones"

"נתאוה כו' בתחתונים"

English translation 1438

(a desire to which difficulty and intellect do not apply),

(תאוה שאין שייך בזה קשיא ושכל),

English translation 1439

according to the teaching of the Alter Rebbe ) "the peace of the world". (b)

כתורת אדה"ז 177) - "שלמא דעלמא". (ב)

English translation 1440

Afterwards the reason "for the sake of Israel, etc., and for the sake of the Torah" "the peace of the house"

דערנאך דער טעם "בשביל ישראל כו' ובשביל התורה" 178 - "שלמא דביתא"

English translation 1441

(so the world is a "house" for the sake of Israel and a "house" for the sake of the Torah). (c)

(אז וועלט איז א "בית" בשביל ישראל און א "בית" בשביל התורה). (ג)

English translation 1442

Afterwards the actual practical:

דערנאך דער בפועל ממש:

English translation 1443

"In the beginning He created, etc." "the peace of the

"בראשית - ברא גו'" - "

English translation 1444

(the peace of the)

(שלמא ד)

English translation 1445

Matronita".

מטרוניתא".

English translation 1446

And one may elaborate on this,

ויש להאריך בזה,

English translation 1447

and give to the wise and he will become wiser. And whoever wishes can add to this in abundance.

ותן לחכם ויחכם עוד. וכל הרוצה יכול להוסיף בזה כהנה וכהנה.

English translation 1448

And the main point is that it should be "and I will give peace in the land" simply,

און דער עיקר איז - אז ס'זאל זיין "ונתתי שלום בארץ" בפשטות,

English translation 1449

beginning from the well-known land the Holy Land,

אנהויבנדיק פון דער ארץ הידועה - ארץ הקודש,

English translation 1450

"which, etc., the eyes of the Lord your God are always upon it from the beginning of the year until the end of the year".

"אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 179.

English translation 1451

And particularly through that which one holds oneself firmly in Torah and commandments,

ובפרט דורך דעם וואס מ'האלט זיך פעסט אין תורה ומצוות,

English translation 1452

beginning from the halachah that one may not allow that there should be "the land is at rest to be conquered before them".

אנהויבנדיק פון דער הלכה 180 אז מ'טאר ניט צולאזן אז ס'זאל זיין "הארץ נוחה ליכבש לפניהם" 181.

English translation 1453

And not to give in to the "alien god who is within you",

און ניט נאכגעבן זיך צו דעם "אל זר אשר בקרבך",

English translation 1454

which from the side of "jealousy, desire, and honor remove a person from the world",

וואס מצד "הקנאה והתאוה והכבוד מוציאין את האדם מן העולם" 182,

English translation 1455

and he also removes another,

און ער איז אויך מוציא א צווייטער,

English translation 1456

as it was in recent times. Rather "and I will lead you upright",

ווי ס'איז געווען בזמן האחרון. נאר "ואולך אתכם קוממיות" 183,

English translation 1457

"with an erect stature",

- "בקומה זקופה" 184,

English translation 1458

through that which already now one stands with an erect stature,

דורך דעם וואס שוין איצטער שטייט מען בקומה זקופה,

English translation 1459

one stands proudly with Judaism and with Torah and commandments.

מ'שטייט שטאלץ מיט אידישקייט און מיט תומ"צ.

English translation 1460

And through this one instills awe and fear upon all the surrounding nations,

און דורך דעם איז מען מטיל אימה ופחד אויף אלע אומות ארום,

English translation 1461

as it is written "and all the peoples of the earth shall see that the name of the Lord is called upon you and they shall fear you".

כמ"ש 185 "וראו כל עמי הארץ כי שם ה' נקרא עליך ויראו ממך".

English translation 1462

And it will be "and kings shall be your foster fathers and their queens your nursing mothers",

און ס'ווערט "והיו מלכים אומניך ושרותיהם מיניקותיך" 186,

English translation 1463

and similar to this it is already now in the time of exile,

ומעין זה ווערט שוין איצטער בזמן הגלות,

English translation 1464

that the nations of the world help Jews in all their matters,

אז די אוה"ע העלפן אידן אין אלע זייערע ענינים 187,

English translation 1465

until they help them to fear of Heaven the true and complete redemption,

ביז אז זיי העלפן זיי ניין צו די יראה שמים - די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1466

and according to the ruling of the Rambam "immediately they are redeemed".

וכפסק דין הרמב"ם - "מיד הן נגאלין".

English translation 1467

The explanation in Pirkei Avot and with an introduction:

דער ביאור אין פרקי אבות - ובהקדים:

English translation 1468

In general in Torah

בכלל אין תורה

English translation 1469

(when it does not pertain to halachah)

(בשעת ס'איז ניט נוגע להלכה)

English translation 1470

permission was given to each person to say interpretations,

האט מען געגעבן לכאו"א רשות צו זאגן פירושים,

English translation 1471

also this is founded upon the thirteen

אויך דאס איז א מיוסד אויף די י"ג 188

English translation 1472

(and thirty-two)

(און ל"ב 189)

English translation 1473

principles by which the Torah is expounded.

מדות שהתורה נדרשת בהן.

English translation 1474

And particularly regarding Pirkei Avot as one sees in practice,

ובפרט 190 בנוגע צו פרקי אבות - ווי מ'זעט בפועל,

English translation 1475

that although there are interpretations from the great ones of Israel in the early generations in Pirkei Avot,

אז הגם עס זיינען דא פירושים פון גדולי ישראל בדורות הראשונים אין פרקי אבות,

English translation 1476

beginning from the interpretations in Avot d'Rabbi Natan,

אנהויבנדיק פון די פירושים אין אבות דר' נתן,

English translation 1477

which the Tannaim said nevertheless the great ones of Israel in the generations after this said other interpretations on the same subjects and which the great ones

וואס דאס האבן געזאגט תנאים - אעפ"כ האבן גדולי ישראל בדורות לאחרי זה געזאגט אנדערע פירושים אין די זעלבע ענינים און וועלכע די גדולים

English translation 1478

(beginning from the Tannaim in Avot d'Rabbi Natan, etc.,

(אנהויבנדיק פון די תנאים אין אדר"ן וכו',

English translation 1479

and afterwards the Rebbe, etc.)

און דערנאך דער רע"ב וכו')

English translation 1480

had previously said. As one sees that there are interpretations in Pirkei Avot from the early authorities,

האבן פריער געזאגט. ווי מ'זעט אז עס זיינען דא פירושים אין פרקי אבות פון ראשונים,

English translation 1481

and afterwards other interpretations

און דערנאך אנדערע פירושים

English translation 1482

(on the same subjects)

(אין די זעלבע ענינים)

English translation 1483

from the later ones among the early authorities,

פון אחרונים שבראשונים,

English translation 1484

and afterwards from the early ones among the later authorities,

און דערנאך פון ראשונים שבאחרונים,

English translation 1485

until the later ones among the later authorities.

ביז אחרונים שבאחרונים.

English translation 1486

Because as long as it does not pertain to practical halachah permission was given to say interpretations in Torah if they are founded upon the thirteen

ווארום כל זמן ס'איז ניט נוגע צו הלכה בפועל - האט מען געגעבן רשות צו זאגן פירושים אין תורה אויב זיי זיינען מיוסד אויף די י"ג

English translation 1487

(thirty-two)

(ל"ב)

English translation 1488

principles by which the Torah is expounded.

מדות שהתורה נדרשת בהן.

English translation 1489

And particularly according to the well-known letter from our Rebbe

ובפרט ע"פ מכתב הידוע פון דעם רביין

English translation 1490

(the Rebbe Rashab)

(מהורש"ב)

English translation 1491

of blessed memory regarding the great caution that must be in saying interpretations in the book of Tanya. When, however, one comes out from the interpretations with a matter of fear of Heaven one may do this.

נ"ע 191 בנוגע צום גודל הזהירות וואס דארף זיין אין זאגן פירושים בספר התניא. בשעת מ'קומט אבער ארויס פון די פירושים אן ענין פון יראת שמים - מעג מען דאס טאן.

English translation 1492

As one sees that ordinary Chassidim

ווי מ'זעט אז חסידים סתם

English translation 1493

(not specifically the early Chassidim)

(ניט דוקא חסידים הראשונים)

English translation 1494

said interpretations in Tanya with the knowledge of our Rebbes and leaders

האבן געזאגט פירושים בתניא בידיעה פון רבותינו נשיאינו

English translation 1495

(before him or afterwards that the Chassidim said the interpretation).

(לפניו אדער לאח"ז וואס די חסידים האבן געזאגט דעם פירוש).

English translation 1496

And accordingly it is understood regarding saying an interpretation on the aforementioned Mishnah

ועד"ז איז מובן בנוגע צו זאגן א פירוש אין דער משנה הנ"ל -

English translation 1497

And one may say the explanation of the Mishnah:

ויש לומר דעם ביאור אין דער משנה:

English translation 1498

The two Mishnahs "four traits among those who go to the study hall, etc." and "four traits among those who sit before the sages" speak about two separate subjects,

די צוויי משנות "ארבע מדות בהולכי בית המדרש כו'" און "ארבע מדות ביושבים לפני חכמים" רעדן וועגן צוויי באזונדערע ענינים,

English translation 1499

as emphasized in the two descriptions "those who go to the study hall" and "those who sit before the sages":

כמודגש אין די צוויי תוארים "הולכי בית המדרש" און "יושבים לפני חכמים":

English translation 1500

The Mishnah "Four types among those who go to the study hall" speaks simply about students who go to the study hall to learn from their teachers.

די משנה "ארבע מדות בהולכי בית המדרש" רעדט בפשטות וועגן תלמידים וואס גייען אין בית המדרש לערנען בא זייערע רביים

English translation 1501

(For this is the concept of a study hall,

(וואס דאס איז דער ענין פון א בית המדרש,

English translation 1502

that one learns Torah there,

אז מ'לערנט דארט תורה,

English translation 1503

not a synagogue where one prays to God).

ניט בית הכנסת וואו מ'איז מתפלל לה').

English translation 1504

And therefore the term "those who sit" is not stated there

און דערפאר שטייט דארטן ניט דער לשון "יושבים"

English translation 1505

(as in the later Mishnah "those who sit before the sages"),

(ווי אין דער משנה לאח"ז "יושבים לפני חכמים"),

English translation 1506

because students do not sit before their teacher. And the Mishnah also does not write "those who stand",

ווייל תלמידים בפני רבם זיצן ניט 116. און די משנה שרייבט אויך ניט "עומדים",

English translation 1507

because afterwards the practice of sitting was instituted for students before their teacher,

ווייל דערנאך האט מען איינגעפירט ישיבה בא תלמידים בפני רבם 192,

English translation 1508

therefore the Mishnah does not specify

דערפאר איז דאס די משנה ניט מפרש

English translation 1509

(whether standing or sitting),

(צי עומרים אדער יושבים),

English translation 1510

but simply says "those who go to the study hall".

נאר זאגט "הולכי בית המדרש" סתם.

English translation 1511

And the Mishnah says that among students

און די משנה זאגט אז אין תלמידים

English translation 1512

("those who go to the study hall")

("הולכי בית המדרש")

English translation 1513

there are "four types" - "one who goes and does not do, etc."

זיינען דא "ארבע מדות" - "הולך ואינו עושה וכו'".

English translation 1514

But in the later Mishnah "four types among those who sit before the sages" - it does not speak about students before their teacher

אבער אין דער משנה לאח"ז "ארבע מדות ביושבי לפני חכמים" - רעדט זיך ניט וועגן תלמידים בפני רבם

English translation 1515

("those who go to the study hall"),

("הולכי בית המדרש"),

English translation 1516

but about those who have already left the category of students - those who go to the study hall to learn from their teachers,

נאר וועגן אזוינע וואס זיינען שוין ארויס פון גדר תלמידים - הולכי בבית המדרש צו לערנען בא זייערע רביים,

English translation 1517

rather they are themselves sages who go to hear what other sages have to say

נאר זיי זיינען שוין אליין חכמים וואס גייען הערן וואס אנדערע חכמים האבן צו זאגן

English translation 1518

(sages greater than themselves,

(חכמים גרעסערע פאר זיי,

English translation 1519

for if not, why would they need to go to hear from them).

ווייל אויב ניט וואס דארפן זיי גיין הערן בא זיי).

English translation 1520

And therefore the term is "those who sit before the sages",

און דעריבער איז דער לשון "יושבי לפני חכמים",

English translation 1521

because they are not students

ווייל זיי זיינען ניט תלמידים

English translation 1522

(who must stand before their teacher),

(וואס דארפן שטיין בפני רבם),

English translation 1523

but are themselves sages who may sit before other sages.

נאר אליין חכמים וואס מעגן זיצן לפני אנדערע חכמים.

English translation 1524

And the Mishnah says that in that category,

און די משנה זאגט אז אין דער סוג,

English translation 1525

"those who sit before the sages" there are "four types" - "a sponge, a funnel, a strainer, and a sieve,

"יושבי לפני חכמים" זיינען פאראן "ארבע מדות" - "ספוג ומשפך משמרת ונפה,

English translation 1526

a sponge which absorbs everything,

ספוג שהוא סופג את הכל,

English translation 1527

a funnel which brings in on one side and lets out on the other,

ומשפך שמכניס בזו ומוציא בזו,

English translation 1528

a strainer which lets out the wine and retains the lees,

משמרת שמוציאה את היין וקולטת את השמרים,

English translation 1529

and a sieve which lets out the flour and retains the fine flour".

ונפה שמוציאה את הקמח וקולטת את הסולת".

English translation 1530

- That all these four types are all necessary and for the good

- וואס די אלע פיר סוגים זיינען אלע נויטיק און למעליותא

English translation 1531

(and not one of these "four types" is a deficiency,

(און קיין איינע פון די "ארבע מדות" איז ניט קיין חסרון,

English translation 1532

as in the four types that are discussed in the preceding Mishnah regarding students)

ווי אין די ארבע מדות וואס רעדן זיך אין דער משנה שלפניו בא תלמידים)

English translation 1533

regarding sages who sit before greater sages,

בא חכמים וואס זיצן לפני גרעסערע חכמים,

English translation 1534

as will be explained.

כדלקמן.

English translation 1535

However, regarding students

משא"כ בא תלמידים

English translation 1536

("those who go to the study hall")

("הולכי בית המדרש")

English translation 1537

in the preceding Mishnah - these four types do not exist

אין דער משנה שלפניו - זיינען ניטא די ארבע מדות

English translation 1538

("a sponge, a funnel, a strainer, and a sieve"),

("ספוג ומשפך משמרת ונפה"),

English translation 1539

because the entire essence of a student is to hear and receive from his teacher,

ווייל כל ענינו פון א תלמיד איז צו הערן ומקבל זיין פון רבו,

English translation 1540

the concept of a "sponge,

דער ענין פון "ספוג,

English translation 1541

which absorbs everything",

שהוא סופג את הכל",

English translation 1542

however if he is like a "funnel,

משא"כ אויב ער איז ווי א "משפך,

English translation 1543

which brings in on one side and lets out on the other",

שמכניס בזו ומוציא בזו",

English translation 1544

or like a "strainer,

אדער ווי א "משמרת,

English translation 1545

which lets out the wine and retains the lees",

שמוציאה את היין וקולטת את השמרים",

English translation 1546

or like a "sieve,

אדער ווי א "נפה,

English translation 1547

which lets out the flour and retains the fine flour" - he is not a student. A student is one who receives everything that his teacher teaches him,

שמוציאה את הקמח וקולטת את הסולת" - איז ער ניט קיין תלמיד. א תלמיד איז דער וואס איז מקבל אלץ וואס רבו לערנט מיט אים,

English translation 1548

and his concern is not to think about the world,

און זיין ענין איז ניט צו טראכטן וועגן וועלט,

English translation 1549

how the words of the teacher will reach the world

ווי די דברי הרב וועלן אנקומען אין וועלט

English translation 1550

(whether in the manner of a "funnel" or in the other two ways,

(צי באופן של "משפך" אדער אין די אנדערע צוויי אופנים,

English translation 1551

as will be explained),

כדלקמן),

English translation 1552

but rather he must think about himself,

נאר ער דארף טראכטן וועגן זיך,

English translation 1553

that he should be "one who absorbs everything".

אז ער זאל זיין "סופג את הכל".

English translation 1554

As mentioned,

כאמור,

English translation 1555

regarding sages who sit before greater sages there are "four types" all of which are necessary and for the good.

בא חכמים וואס זיצן לפני גרעסערע חכמים זיינען דא "ארבע מדות" וואס אלע זיינען נויטיק און למעליותא.

English translation 1556

And therefore the Mishnah does not say that one type

און דערפאר זאגט ניט די משנה אז איין סוג

English translation 1557

(of the "four types")

(פון די "ארבע מדות")

English translation 1558

is "pious" and a second type is "wicked"

איז "חסיד" און א צווייטער סוג איז "רשע"

English translation 1559

(as in the preceding Mishnah regarding the "four types" among students ("those who go to the study hall",

(ווי אין דער משנה שלפניו בנוגע צו די "ארבע מדות" בא תלמידים ("הולכי בית המדרש",

English translation 1560

that "one who goes and does is pious. One who does not go and does not do is wicked") or at least say that one trait is good and a second is the opposite of good, etc. - because all the "four types" are for the good:

אז "הולך ועושה חסיד. לא הולך ולא עושה רשע") אדער עכ"פ זאגן אז איין מדה איז טוב און א צווייטע היפך הטוב וכיו"ב - ווייל אלע "ארבע מדות" זיינען למעליותא:

English translation 1561

They are four types that must exist - each one of them at the appropriate time (according to the matter at hand).

זיי זיינען פיר סוגים וואס דארפן זיין - כל אחד מהם בזמן המתאים (לפי הענין וואס מאנט זיך).

English translation 1562

Based on this, it is understood why the Mishnah prefaces that the "four types among those who sit before the sages" correspond to four types of vessels "a sponge, a funnel, a strainer, and a sieve"

עפ"ז איז מובן פארוואס די משנה איז מקדים אז די "ארבע מדות ביושבים לפני חכמים" זיינען כנגד פיר סוגי כלים "ספוג ומשפך משמרת ונפה"

English translation 1563

(and does not immediately state what the types are)

(און זאגט ניט גלייך וואס די מדות זיינען)

English translation 1564

- because the four types are all good and necessary,

- ווארום די ארבע מדות זיינען אלע טוב און נויטיק,

English translation 1565

just like four vessels: a sponge,

אזוי ווי פיר כלים ספוג,

English translation 1566

a funnel,

ומשפך,

English translation 1567

a strainer, and a sieve,

משמרת ונפה,

English translation 1568

which are all utensils that one needs to have. Sometimes one uses one vessel and sometimes another vessel - according to the task that needs to be accomplished.

וואס זיינען אלע כלי שימוש וועלכע מ'דארף האבן. אמאל נוצט מען איין כלי און אמאל א צווייטע כלי - לפי הענין וואס מ'דארף אויפטאן.

English translation 1569

And similarly, one needs to have all these four traits,

ועד"ז דארף מען האבן די אלע ארבע מדות,

English translation 1570

sometimes one trait is needed and sometimes another - according to the matter that needs to be accomplished.

אמאל דארף זיין איין מדה און אמאל א צווייטע - לפי דעם ענין וואס מ'דארף אויפטאן.

English translation 1571

And the explanation of this is:

והביאור בזה:

English translation 1572

- When a sage sits before another sage

- בשעת א חכם זיצט לפני אן אנדער חכם

English translation 1573

(greater than him)

(גדול ממנו)

English translation 1574

in order to hear from him, etc. - sometimes he needs to be like a "sponge,

בכדי צו הערן פון אים כו' - דארף ער אמאל זיין ווי א "ספוג,

English translation 1575

which absorbs everything" and gives nothing out to the world

שהוא סופג את הכל" און גיט גארניט ארויס צו דער וועלט

English translation 1576

(from what he hears from the sage).

(פון דעם וואס ער הערט בא דעם חכם).

English translation 1577

Regarding that which is like "it is a halachah but we do not instruct accordingly":

ע"ד ווי "הלכה ואין מורין כן" 193:

English translation 1578

He heard it from the sage,

ער האט עס געהערט בא דעם חכם,

English translation 1579

but it is forbidden to repeat it in the world.

אבער ס'איז אסור דאס איבערצוזאגן אין וועלט.

English translation 1580

In this matter

אין דעם ענין

English translation 1581

(it is a halachah but we do not instruct accordingly)

(הלכה ואין מורין כן)

English translation 1582

he must be "one who absorbs everything,"

דארף זיין "סופג את הכל",

English translation 1583

he must contain it all within himself and not bring it out into the world.

ער דארף עס אלץ איינהאלטן אין זיך אליין און ניט ארויסזאגן אין וועלט.

English translation 1584

Regarding this, at the time that he hears the secrets of Torah from the sage — "one does not expound upon the Work of the Chariot even to an individual, unless he is a sage who understands from his own knowledge,"

עד"ז בשעת ער הערט רזי תורה פון דעם חכם - אין אין דורשין במעשה מרכבה ביחיד "אלא א"כ היי חכם ומבין מדעתו",

English translation 1585

but one does not teach it to the public,

אבער אין מלמדין אותו לרבים 194,

English translation 1586

one may not expound upon it in the world,

מען טאר עס ניט דרש'נען אין וועלט,

English translation 1587

rather it must be "one who absorbs everything,"

נאר עס דארף זיין "סופג את הכל",

English translation 1588

because it is not according to the level of the world.

ווייל ס'איז ניט לפי ערך העולם.

English translation 1589

Regarding this, at the time that he hears words of rebuke from the sage — he must sometimes not repeat it in the world,

עד"ז בשעת ער הערט דברי מוסר פון דעם חכם - דארף ער אמאל דאס ניט איבערזאגן אין וועלט,

English translation 1590

rather be "one who absorbs everything." He hears it from the sage because he

נאר זיין "סופג את הכל". ער הערט עס פון דעם חכם ווייל ער

English translation 1591

(the sage who sits before the sage who is greater than him)

(דער חכם היושב לפני דעם חכם הגדול ממנו)

English translation 1592

needs to know it,

דארף דאס וויסן,

English translation 1593

but he does not need to bring it out in the manner that he heard it

אבער ער דארף עס ניט ארויסגעבן באופן ווי ער האט עס געהערט

English translation 1594

(rather in accordance with what he heard,

(נאר בהתאם לזה וואס ער האט געהערט,

English translation 1595

he knows what he needs to speak with other people in the world).

ווייסט ער וואס ער דארף רעדן מיט אנדערע מענטשן אין וועלט).

English translation 1596

Sometimes the sage

אמאל דארף דער חכם

English translation 1597

(who sits and hears from greater sages)

(וואס זיצט און הערט פון גרעסערע חכמים)

English translation 1598

must be like a "funnel,

זיין ווי א "משפך,

English translation 1599

that brings in through this and brings out through that" — everything that he hears he must bring out and transmit in the world.

שמכניס בזו ומוציא בזו" - אלץ וואס ער הערט דארף ער ארויסגעבן און איבערגעבן אין וועלט.

English translation 1600

Then the question is — what will be with himself? But sometimes the order is thus,

איי איז די שאלה - וואס וועט זיין מיט זיך אליין? איז אבער אמאל אזוי דער סדר,

English translation 1601

that one must bring out everything.

אז מ'דארף אלץ ארויסגעבן.

English translation 1602

Regarding that which the Gemara says,

ע"ד ווי די גמרא 195 זאגט,

English translation 1603

that "at the time of those who gather in

אז "בשעת המכניסין

English translation 1604

(when the sages of the generation do not disseminate Torah to students) scatter

(שאין חכמי הדור מרביצים תורה לתלמידים 196) פזר

English translation 1605

(you shall teach to the students),

(אתה לשנות לתלמידים 196),

English translation 1606

at the time of those who scatter

בשעת המפזרים

English translation 1607

(when the great ones of the generation disseminate Torah) gather in

(שהגדולים שבדור מרביצים תורה 196) כנס

English translation 1608

(you shall not take authority over them...

(אתה ולא תטול שררה עליהם..

English translation 1609

this is in the trait of humility).

לאהוו במדת הענוה 196).

English translation 1610

— One sees that sometimes he must bring out everything that he hears from the sage.

- זעט מען אז אמאל דארף ער ארויסגעבן אלץ וואס ער הערט פון דעם חכם.

English translation 1611

But he does not bring it out,

אבער ווי ניט ער דאס ארויס,

English translation 1612

not as it is,

ניט כמו שהוא,

English translation 1613

rather like a funnel,

נאר ווי א משפך,

English translation 1614

"that brings in through this and brings out through that." This comes out in a manner of contraction,

"שמכניס בזו ומוציא כזו". דאס קומט ארויס באופן של צמצום,

English translation 1615

according to the measure of the vessel of the recipient. For this is the function of a funnel,

לפי ערך כלי המקבל. וואס דאס איז דער תפקיד פון א משפך,

English translation 1616

that when one needs to pour something from a large vessel into a small vessel,

אז בשעת מ'דארף אריינגיסן עפעס פון א כלי גדול אין א כלי קטן,

English translation 1617

one uses a funnel

נוצט מען א משפך

English translation 1618

(whose mouth is wide and its bottom is narrow),

(וואס פיו רחב ותחתיתו צרה),

English translation 1619

which contracts the flow according to the measure of the small vessel.

וואס איז מצמצם די המשכה לפי ערך דעם כלי קטן.

English translation 1620

A funnel in spirituality is — the concept of contraction that must be by the one who bestows in order that it should arrive and be according to the measure of the vessel of the recipient. The entire influence indeed passes over

א משפך אין רוחניות איז - דער ענין הצמצום וואס דארף זיין באם משפיע בכדי ס'זאל אנקומען און זיין לפי ערך כלי המקבל. די גאנצע השפעה גייט טאקע איבער

English translation 1621

[not like a sponge,

[ניט ווי בא ספוג,

English translation 1622

"that absorbs everything"],

"שסופג את הכל"],

English translation 1623

rather it passes over in a contracted manner according to the measure of the vessel of the recipient.

נאר דאס גייט איבער באופן מצומצם לפי ערך כלי המקבל.

English translation 1624

Regarding that which is explained in many places concerning the AriZal and the Baal Shem Tov,

ע"ד ווי ס'איז מבואר בכ"מ בנוגע צום אריז"ל און בעש"ט 197,

English translation 1625

that in order to bestow upon the world they needed to contract their flow and make upon it a conduit according to the measure of the vessel of the recipient.

אז בכדי צו משפיע זיין להעולם האבן זיי געדארפט מצמצם זיין זייער המשכה און מאכן אויף דעם א צנור לפי ערך כלי המקבל.

English translation 1626

Every matter we also wish to connect with halachah — there are in halachah these two qualities

יעדער זאך וויל מען אויך פארבינדן מיט הלכה - איז דא אין הלכה די צוויי מדות

English translation 1627

(for the superior aspect)

(למעליותא)

English translation 1628

of "sponge,

פון "ספוג,

English translation 1629

that absorbs everything" and "funnel,

שהוא סופג את הכל" און "משפך,

English translation 1630

that brings in through this and brings out through that":

שמכניס כזו ומוציא בזו":

English translation 1631

At the time of a mikveh, when one must remove drawn water,

בשעת פון א מקוה דארף מען ארויסגעמען מים שאובין,

English translation 1632

one must remove it specifically with a sponge,

דארף מען דאס ארויסנעמען דוקא מיט א ספוג,

English translation 1633

which absorbs everything,

וואס איז סופג את הכל,

English translation 1634

because also not

ווייל אויך ניט

English translation 1635

(if one removes the water with another vessel,

(אויב מ'נעמט די וואסער ארויס מיט א צווייטער כלי,

English translation 1636

like a funnel and the like)

ווי א משפך וכיו"ב)

English translation 1637

would one remove all the water,

וועט מען דאך ניט ארויסגעמען די גאנצע מים,

English translation 1638

and one must remove all the drawn water.

און מ'דארף דאך ארויסגעמען די גאנצע מים שאובין.

English translation 1639

Regarding this we find by the Kohen Gadol that after he immersed and ascended from the mikveh and dried himself,

עד"ז געפינט מען באם כה"ג אז לאחרי ווי ער האט זיך טובל געווען און מקוה יעלה ונסתפג 198,

English translation 1640

"he wraps himself in a linen cloth to absorb the water on his flesh and he dried himself and wiped himself" in order that there should not be any interposition between his flesh and his garments,

"מתעטף באלונטית של בגד לספוג מים שעל בשרו ונסתפג ונתקנח" 199 בכדי ס'זאל ניט זיין קיין חציצה צווישן בשרו און בגדיו,

English translation 1641

(as the law is that "there shall not be a thing that interposes between his flesh (of the Kohen) and the garments (priestly garments),"

(ווי דער דין איז 200 אז "לא יהי' דבר חוצץ בין בשרו (של הכהן) לבגדים (בגדי כהונה)",

English translation 1642

as it is written "he shall wear upon his flesh").

כמ"ש 201 "ילבש על בשרו").

English translation 1643

And it is understood that this is in the manner of "one who absorbs everything."

וואס ס'איז מובן אז דאס זיין באופן פון "סופג את הכל".

English translation 1644

The concept of a funnel in halachah:

דער ענין פון משפך אין הלכה:

English translation 1645

Among the vessels of the Temple they needed to have a funnel,

צווישן די כלי המקדש האט מען געדארפט האבן א משפך,

English translation 1646

in order to be able to pour from a large vessel into a small vessel. For example — from a large vessel of oil,

בכדי צו קענען אריינגיסן פון א כלי גדול אין א כלי קטן. ווי לדוגמא - פון א כלי גדול של שמן,

English translation 1647

into the lamps of the Menorah,

אין די נרות המנורה,

English translation 1648

in order to kindle the lamps.

בכדי צו מדליק זיין די נרות.

English translation 1649

And the like.

וכיו"ב.

English translation 1650

The concept of "a strainer,

דער ענין פון "משמרת,

English translation 1651

which lets out the wine and catches the sediment" in spirituality

שמוציאה את היין וקולטת את השמרים" ברוחניות

English translation 1652

(influence), is:

(אין השפעה), איז:

English translation 1653

According to the discourse of the AriZal regarding a chassid,

ע"ד מאמר ארה"ז 202 בנוגע צו א חסיד,

English translation 1654

that his essence is that he forgoes himself for the benefit of another. With the proof that he brings on this from "burning - chassid":

אז ענינו איז וואס ער פארגייט אויף זיך לטובת הזולת. מיט די ראי' וואס ער ברענגט אויף דעם פון "שורפן - חסיד":

English translation 1655

It is a danger for a pregnant woman to step on nails. The Gemara says,

ס'איז א סכנה פאר אן אשה מעוברת צו טרעטן אויף צפרנים. זאגט די גמרא 203,

English translation 1656

that "burying them

אז "קוברן

English translation 1657

(the nails,

(די צפרנים,

English translation 1658

so that there should not be any danger)

בכדי ס'זאל ניט זיין קיין סכנה)

English translation 1659

- is righteous". But "burning - chassid"

- צדיק". אבער "שורפן - חסיד"

English translation 1660

(because during burning there remains no concern that someone will step on them,

(ווייל בשעת שורפן בלייבט ניט קיין חשש אז עמעצער וועט טרעטן אויף זיי,

English translation 1661

unlike if one buries them),

משא"כ אויב קוברן),

English translation 1662

"even though it is harmful to him" that he is burning his own nails.

"אע"ג שמזיק לו" וואס ער איז שורף די אייגענע צפרנים 204.

English translation 1663

What this is

וואס דאס איז

English translation 1664

(according to the above)

(ע"ד)

English translation 1665

is the spiritual concept of "a strainer which lets out the wine and catches the sediment":

דער ענין ברוחניות פון "משמרת שמוציאה את היין וקולטת את השמרים":

English translation 1666

When one pours out the wine and one catches the sediment within oneself,

בשעת מ'גיסט ארויס דעם יין און מ'איז קולט אין זיך די שמרים,

English translation 1667

this can harm oneself.

קען דאס זיך אליין שאטן.

English translation 1668

Nevertheless, sometimes it is necessary that influence to others be in such a manner.

אעפ"כ מאנט זיך אמאל אז השפעה צו אנדערע זאל זיין באופן כזה.

English translation 1669

The concept of "a sieve,

דער ענין פון "נפה,

English translation 1670

which lets out the flour and catches the semolina":

שמוציאה את הקמח וקולטת את הסולת":

English translation 1671

Semolina is more important than flour. And in several matters of holiness, one specifically needs the part of semolina.

סולת איז מער חשוב ווי קמח. ובכמה ענינים דקדושה דארף מען האבן דוקא דער חלק הסולת 205.

English translation 1672

[And regarding this one finds (to differentiate) that semolina is used for removing body hair etc.].

[ועד"ז געפינט מען (להבדיל) אז מ'נוצט סולת אויף אראפנעמען שערות הגוף כו' 206].

English translation 1673

And sometimes one needs the flour. As we also see by Abraham that one needs both matters, flour and semolina - as it is stated regarding the hospitality of Abraham "flour, semolina",

און אמאל דארף מען האבן דעם קמח. ווי מ'זעט אויך ביי אברהם אז מ'דארף האבן ביידע ענינים קמח און סולת - ווי עס שטייט בא די הכנסת אורחים פון אברהם "קמח סולת",

English translation 1674

"semolina for cakes,

"סולת לעוגות,

English translation 1675

flour for the work of the cooks".

קמח לעמלן של טבחים" 207.

English translation 1676

But sometimes specifically flour is relevant

אבער אמאל איז נוגע דוקא קמח

English translation 1677

(and not semolina).

(און ניט סולת).

English translation 1678

As this is also in halachah:

ווי דאס איז אויך אין הלכה:

English translation 1679

One needs to have flour

מ'דארף האבן קמח

English translation 1680

(not semolina)

(ניט סולת)

English translation 1681

for the processing of hides

פאר עיבוד עורות

English translation 1682

(working hides)

(אויסארבעטן פעלן)

English translation 1683

to make from them parchment for a Torah scroll,

צו מאכן פון זיי קלף פאר א ספר תורה,

English translation 1684

tefillin and so forth.

תפילין וכיו"ב 208.

English translation 1685

And in spirituality:

וברוחניות:

English translation 1686

Sometimes the influence needs to be in a manner that one does not give out the important part

אמאל דארף די השפעה זיין אין אן אופן אז מ'גיט ניט ארויס דער חלק החשוב

English translation 1687

("semolina")

("סולת")

English translation 1688

of the matter,

פון דעם ענין,

English translation 1689

but rather the "flour",

נאר דער "קמח",

English translation 1690

which is according to the measure of the receiving vessel.

וואס איז לפי ערך כלי המקבל.

English translation 1691

Based on this, the matter of "the lacking things" in this Mishnah is also simply understood:

עפ"ז איז אויך מובן בפשטות דער ענין פון "מילי דחסירותא" במשנה זו:

English translation 1692

According to the interpretation of the commentators

לויט פירוש המפרשים

English translation 1693

(that among the "four types" there are types which are not suitable)

(אז צווישן די "ארבע מדות" זיינען פאראן אזוינע מדות וועלכע טויגן ניט)

English translation 1694

the "lacking things" in this Mishnah is,

איז די "מילי דחסירותא" במשנה זו,

English translation 1695

that one should not conduct oneself in such a way.

אז מ'דארף זיך אזוי ניט פירן.

English translation 1696

But according to what is explained above, the "lacking things" in this Mishnah is simply understood in a manner of obligation:

אבער ע"פ המבואר לעיל איז מובן בפשטות די "מילי דחסירותא" במשנה זו באופן של חיוב:

English translation 1697

The nature of a person can be,

די טבע פון א מענטשן קען זיין,

English translation 1698

that when he hears matters from a wise person,

אז בשעת ער הערט ענינים פון א חכם,

English translation 1699

he cannot contain himself and he must say it out. As explained in the discourses of Sukkot regarding the matter of "then shall break forth as the morning"

קען ער זיך ניט איינהאלטן און ער דארף עס ארויסזאגן. וכמבואר בדרושי סוכות 209) בענין "אז יבקע כשחר" 210

English translation 1700

("break forth" has the letters of "Yaakov"),

("יבקע" אותיות "יעקב" 211),

English translation 1701

with the parable of a barrel "when it is filled to overflowing...

מיטן משל פון א חבית "כאשר תתמלא ביותר..

English translation 1702

it will burst with cracks and fissures and the liquid will come out through there",

תבקע בבקעים וסדקים ויצא המשקה דרך שם",

English translation 1703

the liquid forces itself out of the barrel etc.

די משקה שפארט זיך ארויס פון דער חבית כו'.

English translation 1704

Therefore it is a matter of "lacking things",

דעריבער איז עס אן ענין פון "מילי דחסירותא",

English translation 1705

that one should conduct oneself according to the aforementioned "four types",

אז מ'זאל זיך פירן לויט די "ארבע מדות" הנ"ל,

English translation 1706

"sponge, funnel, strainer, and sieve",

"ספוג ומשפך משמרת ונפה",

English translation 1707

the totality of all of which is,

וואס כללות כולם איז,

English translation 1708

that the influence to others must be according to the measure of the recipients and according to the measure of the situation and circumstance as is necessary in a particular matter.

אז די השפעה צו אנדערע דארף זיין לפי ערך המקבלים און לפי ערך המעמד ומצב ווי עס נויטיקט זיך בענין מסויים.

English translation 1709

The aforementioned concept

דער ענין הנ"ל

English translation 1710

(which is emphasized in this Mishnah)

(וואס איז מודגש במשנה זו)

English translation 1711

that in influence there are several modes,

אז אין השפעה זיינען דא כמה אופנים,

English translation 1712

and that not always must one always influence the student,

און אז ניט אלעמאל דארף מען אלץ משפיע זיין צום תלמיד,

English translation 1713

but rather sometimes it must be in one manner and sometimes in a second manner according to the measure of the receiving vessel,

נאר אמאל דארף עס זיין באופן אחד און אמאל באופן שני לפי ערך כלי המקבל,

English translation 1714

and in general it is divided into the "four types"

ובכללות טיילט זיך דאס אויף די "ארבע מדות"

English translation 1715

(sponge,

(ספוג,

English translation 1716

funnel,

משפך,

English translation 1717

strainer and sieve)

משמרת און גפה)

English translation 1718

- is also understood from the story regarding the descent of rain by Choni HaMaagel,

- איז אויך מובן פון דעם סיפור וועגן ירידת הגשמים ע"י חוני המעגל,

English translation 1719

and the totality of the explanation of the difference between the descent of rain by Choni HaMaagel and the descent of rain by Rashbi:

וכללות הביאור בהחילוק צווישן די ירידת הגשמים ע"י חוני המעגל און ירידת הגשמים ע"י רשב"י:

English translation 1720

The Mishnah

די משנה 212

English translation 1721

(and at length in the Gemara)

(ובארוכה אין גמרא 213)

English translation 1722

relates that once they needed to attain rain,

דערציילט אז אמאל האט מען געדארפט אנקומען צו גשמים,

English translation 1723

Choni HaMaagel prayed "and rain did not fall". "What did he do,

האט חוני המעגל מתפלל געווען "ולא ירדו גשמים". "מה עשה,

English translation 1724

he drew a circle and stood within it and said before Him,

עג עוגה ועמד בתוכה ואמר לפניו,

English translation 1725

Master of the Universe, Your children have turned their faces upon me,

רבש"ע בניך שמו פניהם עלי,

English translation 1726

that I am like a household member before You,

שאני כבן בית לפניך,

English translation 1727

I swear by Your great name that I will not move from here until You have mercy upon Your children",

נשבע אני בשמך הגדול שאיני זז מכאן עד שתרחם על בניך",

English translation 1728

and then "rain began to drip". He prayed again to the Above and "it began to fall in fury". He prayed again for "rains of favor, blessing, and generosity"

און דעמולט "התחילו גשמים מנטפין". האט ער נאכאמאל מתפלל געווען צום אויבערשטן איז "התחילו לירד בזעף". האט ער נאכאמאל געבעטן אויף "גשמי רצון ברכה ונדבה"

English translation 1729

(because if the rain would have fallen "in fury",

(ווארום אויב דער רעגן וואלט יורד געווען "בזעף",

English translation 1730

it would have destroyed the world)

וואלט דאס חרוב געמאכט די וועלט)

English translation 1731

etc.,

וכו',

English translation 1732

and only then did rains of blessing come,

און ערשט דאן איז געגאנגען גשמי ברכה,

English translation 1733

as they needed to have it.

ווי מ'האט עס געדארפט האבן.

English translation 1734

[However, by Rashbi the descent of rain was through Torah, not through prayer,

[משא"כ בא רשב"י איז ירידת הגשמים געווען ע"י תורה 214 ניט ע"י תפלה,

English translation 1735

therefore the rains immediately fell as was proper according to the measure of the recipients].

דערפאר האבן גשמים גלייך יורד געווען כדבעי לפי ערך המקבלים 215].

English translation 1736

From this one sees that not always is the influence of great good beneficial,

וואס דערפון זעט מען אז ניט אלעמאל טויג השפעת רוב טובה,

English translation 1737

rather the influence must be according to the capacity of the recipient,

נאר די השפעה דארף זיין לפי ערך המקבל,

English translation 1738

and if this is not according to the capacity of the recipient,

און אויב דאס איז ניט לפי ערך המקבל,

English translation 1739

then even if it is great good

איז אפילו אויב דאס איז רוב טובה

English translation 1740

(for another),

(פאר א צווייטן)

English translation 1741

it is a deficiency for the recipient.

איז דאס א חסרון פאר דעם מקבל.

English translation 1742

As it is stated in our portion "And I will give your rains in their time":

ווי עס שטייט בפרשתנו 216 "ונתתי גשמיכם בעתם":

English translation 1743

Rains are indeed a blessing,

גשמים איז טאקע א ברכה,

English translation 1744

but the blessing is only when they descend "in their time",

אבער די ברכה איז נאר בשעת זיי זיינען יורד "בעתם",

English translation 1745

at the time when one needs to have

אין דעם זמן ווען מ'דארף האבן

English translation 1746

(as Rashi explains on the verse).

(ווי רש"י איז מפרש עה"פ).

English translation 1747

That is to say, not always,

ד.ה. ניט אלעמאל,

English translation 1748

rather in a manner of limitation - specifically according to the standing and situation of the recipient.

נאר באופן של צמצום - דוקא לפי ערך מעמד ומצב המקבל.

English translation 1749

According to the above one will also understand the aforementioned story about Choni HaMa'agel. For on the surface it is not understood:

ע"פ הנ"ל וועט מען אויך פארשטיין דער סיפור הנ"ל וועגן חוני המעגל. דלכאורה אינו מובן:

English translation 1750

Why could Choni HaMa'agel indeed not bring about through his prayer the descent of rain properly the first time,

פארוואס האט חוני המעגל טאקע ניט געקענט אויפטאן ע"י תפלתו דעם ערשטן מאל ירידת הגשמים כדבעי,

English translation 1751

in a manner of rains of blessing,

באופן פון גשמי ברכה,

English translation 1752

according to the capacity of the recipients? Chassidus explains that this was because he did it through prayer,

לפי ערך די מקבלים? חסידות 215 איז מבאר אז דאס איז געווען דערפאר ווייל ער האט עם געטאן ע"י תפלה,

English translation 1753

which is from below to above,

וואס איז מלמטלמ"ע,

English translation 1754

therefore it was not immediately according to the capacity of the recipients,

דערפאר איז דאס ניט געווען גלייך לפי ערך המקבלים,

English translation 1755

in contrast to Rashbi who brought it about through Torah,

משא"כ רשב"י האט עס אויפגעטאן ע"י תורה,

English translation 1756

from above to below,

מלמעלמ"ט,

English translation 1757

therefore the rains were immediately according to the capacity of the recipients.

דערפאר זיינען די גשמים געווען גלייך לפי ערך המקבלים.

English translation 1758

But this itself requires explanation:

אבער הא גופא צריך ביאור:

English translation 1759

Why could Choni HaMa'agel through his prayer indeed not ask and bring about that rains of blessing should descend from the outset,

פארוואס האט חוני המעגל ע"י התפלה שלו טאקע ניט געקענט בעטן און אויפטאן אז עס זאלן יורד זיין לכתחילה גשמי ברכה,

English translation 1760

according to the capacity of the recipients? And especially since he was "like a household member before You"

לפי ערך המקבלים? ובפרט אז ער איז געווען "כבן בית לפניך"

English translation 1761

(and as Shimon ben Shetach said (as it is stated in the continuation of the matter) "like a son who importunes his father and does his will")?

(און ווי ר' שמעון בן שטח האט געזאגט (ווי עס שטייט בהמשך הענין) "כבן שמתחטא על אביו ועושה לו רצונו")?

English translation 1762

The explanation of this is - according to what is explained in Chassidus:

איז דער ביאור בזה - ע"פ המבואר אין חסידות:

English translation 1763

Prayer is from below to above.

תפלה איז מלמטלמ"ע.

English translation 1764

That is to say, simply:

ד.ה. בפשטות:

English translation 1765

Prayer is the matter of,

תפלה איז ענינה,

English translation 1766

that the person praying requests his needs

אז דער אדם המתפלל איז מבקש צרכיו

English translation 1767

(and not the needs of another).

(און ניט די צרכים פון א צווייטן).

English translation 1768

Therefore when he prays for something and his prayer and request are fulfilled - it is fulfilled according to the level of the one praying,

דעריבער בשעת ער איז מתפלל אויף א זאך און תפלתו ובקשתו ווערט נתמלא - ווערט עס נתמלא לפי דרגת המתפלל,

English translation 1769

according to his needs which he requested

לפי צרכיו וועלכע ער האט געבעטן

English translation 1770

(according to his standing and situation),

(לפי מעמדו ומצבו),

English translation 1771

and not according to the level and standing and situation of others.

און ניט לפי הדרגא ומעמד ומצב פון אנדערע.

English translation 1772

Based on this it is also understood regarding the prayer of Choni HaMa'agel for rain:

עפ"ז איז אויך מובן ביי תפלת חוני המעגל אויף גשמים:

English translation 1773

Initially Choni HaMa'agel prayed and requested "Master of the Universe, Your sons have turned their faces upon me,

לכתחילה האט חוני המעגל מתפלל געווען און געבעטן "רבש"ע בניך שמים פניהם עלי,

English translation 1774

that I am like a household member before You,

שאני כבן בית לפניך,

English translation 1775

I swear by Your great name that I will not move from here etc."

נשבע אני בשמך הגדול שאיני זז מכאן כו'".

English translation 1776

That is to say, he requested in his merit and according to his capacity,

ד.ה. אז ער האט געבעטן אין זיין זכות און לויט זיין ערך,

English translation 1777

as the entire matter of prayer is according to the level and standing and situation of the one praying - therefore the descent of rain was not according to the capacity of the rest of the people. And he needed to arrive at a special prayer with all these details in order to draw down rains of blessing according to the capacity of the vessels of the recipients. And this is the precise point that he afterwards asked "Your nation Israel...

ווי כללות ענין התפלה איז לפי ערך דרגת ומעמד ומצב המתפלל - דעריבער איז די ירידת הגשמים געווען ניט לפי ערך שאר העם. און ער האט געדארפט אנקומען צו א תפלה מיוחדת מיט די אלע פרטים שבזה בכדי צו ממשיך זיין גשמי ברכה לפי ערך כלי המקבלים. און דאס איז דער דיוק וואס ער האט דערנאך געהעטן "עמך ישראל..

English translation 1778

cannot endure",

אין יכולין לעמוד",

English translation 1779

that they cannot receive "great good".

אז זיי קענען ניט מקבל זיין "רוב טובה".

English translation 1780

In contrast to Rashbi who brought about the descent of rain through Torah, which is from above to below.

משא"כ רשב"י האט אויפגעטאן ירידת הגשמים ע"י תורה. וואס איז מלמעלמ"ט.

English translation 1781

Because Rashbi was one thing with Above - as he said about himself "I am bound in one bond etc.",

ווייל רשב"י איז געווען איין זאך מיט למעלה - ווי ער האט אויף זיך געזאגט "בחד קטירא אתקטרנא כו'" 217,

English translation 1782

"In one bond, in one flame, in one I have cleaved",

"בחד קטירא בחד להטא בחד אתדבקת" 173,

English translation 1783

and "Who is the face of the Lord God - this is Rashbi" - when the flow is drawn from the Essence it is understood that it comes immediately according to the capacity of the recipient,

און "מאן פני האדון ה' - דא רשב"י" 218 - איז בשעת די המשכה ווערט נמשך פון עצמות איז מובן אז דאס קומט גלייך לפי ערך המקבל,

English translation 1784

and one does not need for this the preparation of the recipient.

און מ'דארף דערצו ניט האבן הכנת המקבל.

English translation 1785

- N.D.

- נד.

English translation 1786

Here is the place to explain another matter in continuation of what was discussed in the farbrengen of Pesach Sheni:

כאן המקום צו מבאר זיין נאך אן ענין בהמשך להמדובר אין דער התוועדות פון פסח שני:

English translation 1787

It was recently considered whether one must say Tachanun on the night of the 14th of Iyar

מ'האט דעמולט געקלערט צי מ'דארף זאגן תחנון בי"ד אייר בלילה

English translation 1788

(because recently was the eating of the Pesach Sheni)

(ווייל דעמולט איז דאך געווען אכילת פסח שני)

English translation 1789

- according to our custom

- לויט אונזער מנהג

English translation 1790

(as the Alter Rebbe writes in his Siddur)

(ווי דער אלטער רבי שרייבט בסידורו 219)

English translation 1791

that one does not say Tachanun on "Pesach Sheni which is the 14th of Iyar".

אז מ'זאגט ניט קיין תחנון ב"פסח שני שהוא י"ד באייר".

English translation 1792

One pointed out regarding this,

האט מען אויף דעם מעיר געווען,

English translation 1793

that in the books of the Munkatcher it is brought that he did not say Tachanun on the night of the 15th of Iyar and also not on the day of the 15th of Iyar - because of the eating of the Pesach on the night of the 15th.

אז אין די ספרים פון מונקאטשער 220 ברענגט זיך אז ער האט ניט געזאגט קיין תחנון בליל ט"ו אייר און אויך ניט ביום ט"ו אייר - צוליב אכילת הפסח כליל ט"ו.

English translation 1794

However, "each river follows its own course",

ס'איז אבער "נהרא נהרא ופשטיה" 221,

English translation 1795

and our custom is,

און אונזער מנהג איז,

English translation 1796

as the Alter Rebbe writes in his Siddur,

ווי דער אלטער רבי שרייבט בסידורו,

English translation 1797

that one does not say Tachanun only on the 14th of Iyar - but on the 15th of Iyar one does say Tachanun

אז מ'זאגט ניט קיין תחנון נאר בי"ד אייר - אבער בט"ו אייר זאגט מען יא תחנון

English translation 1798

(as is understood from that which the Alter Rebbe lists there all the days on which one does not say Tachanun and he does not list among them the 15th of Iyar).

(כמובן דערפון וואס דער אלטער רבי רעכנט דארטן אויס אלע טעג שאין אומרים בהם תחנון און ער רעכנט ניט צווישן זיי ט"ו אייר).

English translation 1799

And that which was considered regarding Pesach Sheni is - whether according to our custom

און דאס וואס מ'האט געקלערט בפסח שני איז - צי לויט אונזער מנהג

English translation 1800

(as the Alter Rebbe writes)

(ווי דער אלטער רבי שרייבט)

English translation 1801

one also must not say Tachanun on the night of the 14th of Iyar

דארף מען אויך ניט זאגן תחנון בי"ד אייר בלילה

English translation 1802

(the night of the 15th),

(ליל ט"ו),

English translation 1803

due to that which "regarding holy matters, the night follows the day",

מצד דעם וואס "בקדשים לילה הולך אחר היום" 222,

English translation 1804

and the eating of the Pesach was on the night of the 14th.

און אכילת פסח איז געווען בי"ד בלילה.

English translation 1805

In addition to this, one can say:

נוסף לזה קען מען זאגן:

English translation 1806

The matter that is brought from the Munkatcher regarding not saying Tachanun also on the 15th of Iyar - the Munkatcher himself did not write,

דעם ענין וואס ברענגט זיך פון מונקאטשער וועגן ניט זאגן תחנון אויך בט"ו אייר - האט דער מונקאטשער אליין ניט געשריבן,

English translation 1807

but others.

נאר אנדערע.

English translation 1808

It is known how much the Munkatcher relied on the Alter Rebbe,

איז וויסנדיק אויף וויפל דער מונקאטשער האט זיך פארלאזט אויף דעם אלטן רבי'ן,

English translation 1809

and in every place where he can, he endeavors to rule according to the rulings of the Alter Rebbe. And especially according to the Siddur of the Alter Rebbe

און בכל מקום וואו ער קען איז ער זיך משתדל צו פסק'נען לויט ווי די פסקים פון דעם אלטן רביין. ובפרט לויטן סידור פון דעם אלטן רביין

English translation 1810

(more than according to the Shulchan Aruch of the Alter Rebbe);

(נאכמער ווי לויטן שו"ע פון אלטן רביין);

English translation 1811

and here in the Siddur, the Alter Rebbe explicitly wrote all the days when one should not say Tachanun, and he does not include the 15th of Iyar in this - therefore it follows to say,

און דא אין סידור האט דער אלטער רבי בפירוש אויסגעשריבן די אלע טעג ווען מ'זאל ניט זאגן תחנון און ער איז אין דעם ניט כולל ט"ו אייר - דעריבער לייגט זיך צו זאגן,

English translation 1812

that also the Munkatcher held that one must say Tachanun on the 15th of Iyar. And that which is written in the book

אז אויך דער מונקאטשער האט געהאלטן אז מ'דארף זאגן תחנון בט"ו אייר. און דאס וואס אין דעם ספר שטייט

English translation 1813

(which he did not write,

(וואס ניט ער האט עס געשריבן,

English translation 1814

but others)

נאר אנדערע)

English translation 1815

that he did not say Tachanun on the 15th of Iyar - it is in the category of "it was not stated explicitly, but it was stated by inference":

אז ער האט ניט געזאגט תחנון בט"ו אייר - איז בגדר פון "לאו בפירוש אתמר אלא מכללא אתמר" 223:

English translation 1816

The writer heard that the Munkatcher did not say Tachanun

דער שרייבער האט געהערט אז דער מונקאטשער האט ניט געזאגט תחנון

English translation 1817

(not only on the 14th of Iyar, but)

(ניט נאר בי"ד אייר, נאר)

English translation 1818

also not after the day of the 14th of Iyar,

אויך ניט לאחרי יום י"ד אייר,

English translation 1819

it is "stated by inference" and that person interpreted it to mean the 15th of Iyar,

איז "מכללא אתמר" און יענער האט דאס מפרש געווען אז עס מיינט ט"ו אייר,

English translation 1820

but in truth the intention in this was that he did not say any Tachanun on the night of the 15th.

אבער באמת איז די כוונה אין דעם געווען אז ער האט ניט געזאגט קיין תחנון כליל ט"ו.

English translation 1821

And further, and the main point:

ועוד ועיקר:

English translation 1822

"In the book it is written that he did not say Tachanun on the 15th of Iyar,

" אין דעם ספר שטייט אז ער האט ניט געזאגט תחנון בט"ו אייר,

English translation 1823

because of the eating of the Second Passover.

מצד אכילת הפסח שני.

English translation 1824

But the eating of the Second Passover could only be on the 14th of Iyar at night,

אבער אכילת פסח שני האט נאר געקענט זיין בי"ד אייר בלילה,

English translation 1825

because it is a continuation of the day of the 14th of Iyar - for in sacrificial matters, the night follows the day - when the slaughter and sprinkling took place.

מצד דעם וואס ס'איז א המשך צו יום י"ד אייר - ווייל בקדשים הלילה הולך אחר היום - ווען ס'איז געווען די שחיטה וזריקה.

English translation 1826

However, on the day of the 15th it is forbidden to eat the Second Passover. Exactly as it is with the First Passover,

משא"כ ביום ט"ו איז אסור צו עסן דעם פסח שני. פונקט ווי דאס איז בפסח ראשון,

English translation 1827

that its time of eating is specifically on the 15th of Nissan at night

אז זמן אכילתו איז דוקא בי"ט ניסן בלילה

English translation 1828

(as a continuation of the day of the 14th (for in sacrificial matters, the night follows the day) when the slaughter and sprinkling took place),

(אלס המשך צו יום י"ד (ווייל בקדשים הלילה הולך אחר היום) ווען ס'איז געווען די שחיטה וזריקה),

English translation 1829

but on the day of the 15th it is forbidden to eat the Passover.

אבער ביום ט"ו איז אסור צו עסן דעם פסח.

English translation 1830

Now how can one say that because of the eating of the Second Passover one should not say Tachanun on the 15th of Iyar,

היינט ווי קען מען זאגן אז מצד אכילת הפסח שני זאל מען ניט זאגן תחנון בט"ו אייר,

English translation 1831

when it is forbidden to eat the Passover?!

ווען ס'איז אסור צו עסן דעם פסח?!

English translation 1832

Therefore it follows to say,

דערפאר לייגט זיך צו זאגן,

English translation 1833

as mentioned,

כאמור,

English translation 1834

that the one who wrote it is "it was not stated explicitly, but it was stated by inference."

אז דער וואס האט עס געשריבן איז "לאו בפירוש אתמר אלא מכללא אתמר".

English translation 1835

Continuing from the above regarding the time of eating the Passover specifically on the 15th of Nissan at night,

בהמשך להנ"ל וועגן זמן אכילת הפסח דוקא בי"ו ניסן בלילה,

English translation 1836

which comes as a continuation of the slaughter and sprinkling on the day of the 14th - there is room to investigate this:

וואס קומט בהמשך צו דער שחיטה וזריקה ביום י"ד - איז יש מקום לחקור בזה:

English translation 1837

If someone ate the Passover in a forbidden manner on the day of the 14th,

אויב איינער האט געגעסן באיסור דעם פסח ביום י"ד,

English translation 1838

is this considered an eating:

צי איז דאס נחשב כאכילה:

English translation 1839

Because the eating on

וויבאלד אז די אכילה ב

English translation 1840

(the 14th)

(י"ד)

English translation 1841

at night is as a continuation of the offering and slaughter and sprinkling on the day of the 14th

בלילה איז אלס א המשך צו דער הקרבה ושחיטה וזריקה ביום י"ד

English translation 1842

(for in sacrificial matters, the night follows the day),

(דבקדשים הלילה הולך אחר היום),

English translation 1843

only in this a novelty and specific condition was made that the eating of the Passover sacrifice is not immediately after the offering

נאר אין דעם האט מען געמאכט א חידוש ותנאי פרטי אז אכילת הקרבן פסח איז ניט באלד נאך דער הקרבה

English translation 1844

(as with all sacrifices),

(ווי ביי אלע קרבנות),

English translation 1845

but specifically at night - and consequently he indeed transgressed a sin

נאר בלילה דוקא - ובמילא האט ער טאקע עובר געווען אויף אן עבירה

English translation 1846

(he ate before its time)

(ער האט געגעסן קודם זמנו)

English translation 1847

but he fulfills his obligation with this eating. And if he eats the Passover again - at night - he may not recite a blessing

אבער ער איז יוצא מיט דער אכילה. און אויב ער עסט דעם פסח נאכאמאל - בלילה - טאר ער ניט מאכן קיין א ברכה

English translation 1848

(since he already fulfilled his obligation with the eating during the day);

(היות אז ער האט שוין יוצא געווען מיט דער אכילה ביום);

English translation 1849

or it is not considered an eating,

אדער ס'איז ניט נחשב כאכילה,

English translation 1850

because at that time it was not its time,

וויבאלד אז דעמולט איז ניט געווען זמנה,

English translation 1851

and he must eat again at night with a blessing.

און ער דארף עסן נאכאמאל בלילה מיט א ברכה.

English translation 1852

From this one comes to another investigation

דערפון קומט מען צו נאך א חקירה

English translation 1853

(continuing from what was discussed in the previous farbrengens)

(בהמשך להמדובר אין די פריערדיקע התוועדויות 224)

English translation 1854

regarding the Festival Peace-offering of the Passover:

וועגן חגיגת הפסח:

English translation 1855

There is the dispute between Ben Teima and the Sages whether the Festival Peace-offering of the Passover is eaten only for a day and a night like the Passover,

ס'איז דא די מחלוקת פון בן תימא און די רבנן 225 צי חגיגת הפסח נאכלת נאר ליום ולילה ווי דער פסח,

English translation 1856

or is eaten for two days and one night,

אדער נאכלת לשני ימים ולילה אחד,

English translation 1857

like other Festival Peace-offerings.

ווי שאר קרבנות חגיגה.

English translation 1858

This is a dispute regarding the time of eating the Festival Peace-offering of the Passover after the time of eating the Passover

וואס דאס איז א מחלוקת וועגן זמן אכילת חגיגת הפסח נאך זמן אכילת הפסח

English translation 1859

(whether one can eat it also after the night of the 14th or not).

(צי מ'קען עס עסן אויך נאך י"ד בלילה אדער ניט).

English translation 1860

However, there is an investigation - both according to Ben Teima,

ס'ווערט אבער א חקירה - סיי לבן תימא,

English translation 1861

and according to the Sages

סיי לרבנן

English translation 1862

(like the aforementioned investigation regarding the Passover itself):

(ווי די חקירה הנ"ל בנוגע צום פסח אליין):

English translation 1863

Even if one will say that regarding the Passover sacrifice one does not fulfill one's obligation with eating on the day of the 14th - would one fulfill one's obligation with eating the Festival Peace-offering of the Passover on the day of the 14th,

אפילו אויב מ'וועט זאגן אז בנוגע דעם קרבן פסח איז מען ניט יוצא מיט אכילה ביום י"ד - צי וואלט מען יוצא געווען אכילת חגיגת הפסח ביום י"ד,

English translation 1864

or not.

אדער ניט.

English translation 1865

Why one can distinguish between the dispute regarding the eating of the Chagigah of Pesach

ווארום מ'קען מחלק זיין צווישן דער מחלוקת בשייכות צו אכילת חגיגת הפסח

English translation 1866

(after the night of the fifteenth)

(נאך ליל ט"ו)

English translation 1867

for a day and a night

ליום לילה

English translation 1868

(according to Ben Tema)

(כבן תימא)

English translation 1869

or for two days and one night

אדער לשני ימים ולילה אחד

English translation 1870

(according to the Rabbis)

(כדרבנן)

English translation 1871

with the eating of the Chagigah on the fourteenth day:

מיט אכילת החגיגה ביום י"ד:

English translation 1872

The eating of the Pesach for a day and a night is not a novelty specifically in the Korban Pesach,

אכילת הפסח ליום ולילה איז ניט קיין חידוש דוקא אין קרבן פסח,

English translation 1873

rather there are other sacred offerings that are connected specifically with day and night - therefore it is logical to say that also the Chagigah of Pesach is eaten for a day and a night

נאר עס זיינען דא אנדערע קדשים וואס זיינען פארבונדן דוקא מיט יום ולילה - דעריבער איז א סברא צו זאגן אז אויך חגינת הפסח נאכלת ליום ולילה

English translation 1874

(the opinion of Ben Tema).

(דעת בן תימא).

English translation 1875

But regarding whether the eating of the Pesach is specifically on the night of the fourteenth and not during the day,

אבער בנוגע צי אכילת פסח איז דוקא בי"ד בלילה און ניט ביום,

English translation 1876

it is a novelty in the Korban Pesach that does not exist in any other offerings

איז א חידוש אין קרבן פסח וואס איז ניטא אין קיין שום אנדערע קרבנות

English translation 1877

(all other offerings may be eaten immediately after their offering)

(אלע אנדערע קרבנות קען מען עסן גלייך נאך זייער הקרבה)

English translation 1878

- consequently it is logical to say that even according to the opinion of Ben Tema one would fulfill the obligation with the eating of the Chagigah of Pesach on the fourteenth day

- במילא איז א סברא צו זאגן אז אפילו לדעת בן תימא וואלט מען יוצא געווען מיט אכילת חגיגת הפסח ביום י"ד

English translation 1879

(even if one would not fulfill the obligation with the eating of the Pesach at that time).

(אפילו אויב מ'זאל ניט יוצא זיין מיט אכילת פסח דעמולט).

English translation 1880

And one should connect this with the inquiry that was discussed in the previous farbrengens.

ויש לקשר זה מיט די חקירה וועלכע מ'האט גערעדט אין די פריערדיקע התוועדויות.

English translation 1881

- Note.

- נט.

English translation 1882

And may it be His will that from this discussion about this,

ויה"ר אז פון דעם דיבור בזה,

English translation 1883

"and we will render the words of our lips as bulls",

"ונשלמה פרים שפתינו" 226,

English translation 1884

this should become a practical halachic ramification in the Third Beis HaMikdash "and there we will perform before You our obligatory offerings...

זאל דאס ווערן א נפק"מ להלכה בפועל אין ביהמ"ק השלישי "ושם נעשה לפניך את קרבנות חובותינו..

English translation 1885

we will perform and offer before You with love according to the commandment of Your will".

נעשה ונקריב לפניך באהבה כמצות רצונך" 227.

English translation 1886

Through the preparation that one makes now through the fulfillment of the commandments in this time,

דורך דער הכנה וואס מ'מאכט אויף דעם איצטער ע"י קיום המצוות בזמן הזה,

English translation 1887

as explained in our books that the commandments in this time are "markers",

כמבואר אין ספרי 228 אז מצוות בזמן הזה זיינען "ציונים",

English translation 1888

"you were distinguished by commandments so that when you return they will not be new to you".

"היו מצוינים במצות שכשאתם חוזרים לא יהיו לכם חדשים".

English translation 1889

And may it be His will that very soon it should be so in practice. And the "Sanctuary of Hashem, Your hands have established" which already exists above prepared and built should descend below immediately and at once,

ויה"ר אז בקרוב ממש זאל אזוי זיין בפועל. און דער "מקדש אדנ-י כוננו ידיך" 229 וואס געפינט זיך שוין למעלה מוכן ובנוי 230 זאל יורד זיין למטה תיכף ומיד,

English translation 1890

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1891

"and there we will perform before You...

"ושם נעשה לפניך..

English translation 1892

according to the commandment of Your will".

כמצות רצונך".

English translation 1893

And speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1894

In continuation* of what was discussed above

בהמשך* להמדובר לעיל

English translation 1895

(section twenty-five and onward)

(סעיף כה ואילך)

English translation 1896

regarding the gathering of Jewish women and girls - which is taking place on the Shabbat of blessing of Rosh Chodesh Sivan,

וועגן דעם כינוס פון נשי ובנות ישראל - איז שטייענדיק בשבת מברכים ר"ח סיון,

English translation 1897

which includes within itself also the three days of restriction

וואס איז כולל אין זיך אויך די שלשת 231 ימי הגבלה

English translation 1898

(before the giving of the Torah),

(פאר מ"ת),

English translation 1899

and particularly the first day of the days of restriction,

ובפרט יום ראשון פון די ימי הגבלה,

English translation 1900

which in this year is like the first day after the coming Shabbat - here is the place to mention also regarding the "dinner"

וואס בשנה זו איז דאס כיום ראשון 232 לאחרי שבת הבא - איז כאן המקום צו דערמאנען אויך וועגן דעם "דינער"

English translation 1901

(as it is called here)

(ווי מ'רופט עס דא אן)

English translation 1902

of the yeshivah "Ohel Torah" which will take place on the first day of the days of restriction.

פון ישיבת "אהלי תורה" וואס וועט פארקומען אין יום ראשון פון די ימי הגבלה.

English translation 1903

And in order to connect this with the farbrengen - they will give a physical item,

ובכדי דאס מקשר זיין מיט דער התוועדות - וועט מען געבן אן ענין גשמי,

English translation 1904

a beverage,

משקה,

English translation 1905

from the farbrengen for the "dinner". And after they will distribute a part of it here

פון דער התוועדות פארן "דינער". און נאכדעם וואס מ'וועט טיילן דערפון א טייל דא

English translation 1906

(because it is the Shabbat day -

(ווייל ס'איז יום השבת -

English translation 1907

[* From here until the end of the talk –

[* מכאן עד סוף השיחה –

English translation 1908

was reviewed by His Holiness the Rebbe, may he live for many good years, Amen]

הוגה ע"י כ"ק אדמו"ר שליט"א]

English translation 1909

and then afterwards

ואל מען דערנאך

English translation 1910

(on a weekday)

(כחול)

English translation 1911

add to it,

דערצו צוגיסן,

English translation 1912

and the earlier is nullified by the later,

וקמא קמא בטיל 234,

English translation 1913

consequently the whole has the significance - and the distribution for the "dinner".

במילא האט דאס גאנצע דעם ענין - און דאס טיילן כא דעם "דינער".

English translation 1914

And may it be His will that they should be "tents of Torah" in practice - "tents of Torah" in the plural,

ויה"ר אז מ'זאל זיין "אהלי תורה" בפועל - "אהלי תורה" לשון רבים,

English translation 1915

just as "dweller of tents" in the plural,

אזוי ווי "יושב אהלים" 235 לשון רבים,

English translation 1916

"the tent of Shem and the tent of Ever" - the Written Torah and the Oral Torah,

"אהלו של שם ואהלו של עבר" 236 - תורה שבכתב און תורה-שבעל-פה 237,

English translation 1917

and also - the revealed aspect of Torah and the inner aspect of Torah,

אזוי אויך - תורת הנגלה און פנימיות התורה,

English translation 1918

which is the acquisition of Rabbi Shimon bar Yochai - the connection of the revealed aspect of Torah and the inner aspect of Torah.

וואס דאס איז קנינו פון רשב"י - חיבור נגלה דתורה ופנימיות התורה 238.

English translation 1919

That "Rabbi Shimon is worthy to rely upon in a time of pressing need". So in the time of pressing need of the double and multiplied darkness it is worthy to rely upon Rabbi Shimon bar Yochai,

וואס "כדאי הוא ר' שמעון לסמוך עליו בשעת הדחק" 239. אז אין דער שעת הדחק פון דעם חושך כפול ומכופל אין כדאי לסמוך אויף רשב"י,

English translation 1920

until from the double and multiplied darkness of exile there remains only the concept of the advantage of light from darkness,

ביז אז פון דעם חושך כפול ומכופל פון גלות בלייבט נאר דער ענין פון יתרון האור מן החושך 240,

English translation 1921

and just as there was a double and multiplied darkness, so this is a double and multiplied advantage of light.

און אזוי ווי ס'איז געווען א חושך כפול ומכופל - איז דאס א יתרון האור כפול ומכופל.

English translation 1922

And simply - that at the "dinner" many dinars of silver and gold should come in,

ובפשטות - אז בא דעם "דינער" זאלן אריינקומען א סך דינרי כסף וזהב,

English translation 1923

money.

געלט.

English translation 1924

In the manner that it was by Rabbi Shimon bar Yochai,

ע"ד ווי ס'איז געווען ביי רשב"י 241,

English translation 1925

that he took his students to a valley "and we will pray before the Holy One, blessed be He",

אז ער האט גענומען תלמידיו צו א בקעה "ונתפלל לפני הקב"ה",

English translation 1926

a miracle occurred "and the valley was filled with golden dinars".

איז געווארן א נס "ונתמלאה הבקעה דינרי זהב".

English translation 1927

In this time one does not need to go to a valley - because one has the blessings for success from His Holiness my father-in-law, the Rebbe, the leader of our generation.

בזמן הזה דארף מען ניט אנקומען צו גיין צו א בקעה - ווייל מ'האט די ברכות אויף הצלחה פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורינו.

English translation 1928

And may it be His will that the preparations for the "dinner",

ויה"ר אז די הכנות צו דעם "דינער",

English translation 1929

and then the "dinner" itself and then the continuation thereof should be with abundant success.

און דערנאך דער "דינער" בעצמו און דערנאך דער המשך דערפון זאלן זיין בהצלחה רכה.

English translation 1930

[His Holiness the Rebbe, may he live for many good years, Amen, gave a bottle of beverage to Rabbi M.T., may he live for many good years, for the "dinner".

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן בקבוק משקה להר' מ.ט. שיחי' עבור ה"דינער".

English translation 1931

- Afterwards he commanded him to announce about the "dinner" (its time,

- אח"כ אח"כ צוה לו להכריז אודות ה"דינער" (זמנו,

English translation 1932

its place, etc.).

מקומו וכו').

English translation 1933

After the announcement, His Holiness the Rebbe, may he live for many good years, Amen, began to play a melody and "I will pour out for you a blessing".

אחרי ההכרזה התחיל כ"ק אדמו"ר שליט"א לנגן והרקותי לכם ברכה.

English translation 1934

Afterwards he commanded to play "May it be Your will, etc., that the Beis HaMikdash be built, etc." ].

אח"כ צוה לנגן "יה"ר כו' שיבנה ביהמ"ק כו'" 242].

English translation 1935

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1936

Those who need to recite the after-blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1937

will certainly recite the after-blessing. *

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה. *

English translation 1938

Omission from the talk of Lag BaOmer during the "parade"

השמטה לשיחת ל"ג בעומר בעת ה"פאראד"

English translation 1939

At the end of note 62, add:

בסוף הערה 62 להוסיף:

English translation 1940

- For the completeness of the matter - see the letter of the Rebbe Shlita, Sivan

- לשלימות הענין - ראה מכתב מעשק"מ סיון

English translation 1941

(printed in the addition to Likkutei Sichot Behar-Bechukotai) Sh.V.

(נדפס בהוספה ללקו"ש בהר-בחוקותי) ש.ו.

English translation 1942

On page 17, Sh.V.H. with,

בעמוד יז שו"ה עם,

English translation 1943

printed Nitzotz,

נדפס ניצוץ,

English translation 1944

and it should read:

וצ"ל:

English translation 1945

Gilgul*.

גלגול* 64.

English translation 1946

And in the notes there, it should read:

ובהערות שם צ"ל:

English translation 1947

Sefer Ohr HaYashar, Emud HaAvodah, Perek 11

ס' אור הישר עמוד העבודה פי"א

English translation 1948

(Ohr Tzadikim, Perek 17)

(אור צדיקים פי"ז)

English translation 1949

in the name of the AriZal.

בשם האריז"ל.

English translation 1950

And see the aforementioned letter, note 62.

וראה מכתב הנ"ל הערה 62.