English translation — שיחת ש״פ וישלח, י״ח כסלו ה׳תשמ״ג.

English translation 1

This is a farbrengen connected with Erev Yud-Tes Kislev,

דאס איז א התוועדות פארבונדן מיט ערב י"ט כסלו,

English translation 2

and in addition, it is also the day of Shabbos.

און דערצו איז דאס אויך יום השבת.

English translation 3

Both matters—Erev Yud-Tes Kislev and Shabbos—are connected with farbrengen.

וואס ביידע זאכן ערב י"ט כסלו און שבת זיינען פארבונדן מיט התוועדות.

English translation 4

Regarding Shabbos:

בנוגע לשבת:

English translation 5

It is stated in Yalkut Shimoni1

עס שטייט אין ילקוט שמעוני 1

English translation 6

(and in Midrashim)

(און אין מדרשים)

English translation 7

2 "And Moshe assembled—the Holy One, blessed be He, said to Moshe: Make for yourself great assemblies and expound before them in public the laws of Shabbos, so that future generations may learn from you to assemble congregations every Shabbos and to gather in synagogues and study halls to teach and instruct Israel the words of Torah, etc."

2 "ויקהל משה אמר הקב"ה למשה עשה לך קהילות גדולות ודרוש לפניהם ברבים הלכות שבת כדי שילמדו ממך דורות הבאים להקהיל קהילות בכל שבת ושבת ולכנוס בבתי כנסיות ובבתי מדרשות ללמד ולהורות לישראל דברי תורה כו'",

English translation 8

Therefore, Shabbos is a time suitable for holding a farbrengen,

וואס דערפאר איז שבת א זמן המתאים פאר מאכן התוועדות,

English translation 9

also a Chassidic farbrengen,

אויך א חסידישע התוועדות,

English translation 10

where Jews gather together to increase in Torah, prayer, and mitzvos,

וואו אידן קלייבן זיך צוזאמען אויף צו צוגעבן אין תורה ותפלה ומצוות,

English translation 11

and particularly the mitzvah of tzedakah, which is greater than all the mitzvos and is equivalent to all the mitzvos3, etc.

ובפרט מצות הצדקה וואס איז גדולה מכל המצוות און שקולה כנגד כל המצוות 3 וכו'.

English translation 12

The connection of

דער קשר פון

English translation 13

(Erev)

(ערב)

English translation 14

Yud-Tes Kislev to farbrengen:

י"ט כסלו צו התוועדות:

English translation 15

The concept of farbrengen is simply gathering together,

דער ענין פון התוועדות איז בפשטות צוזאמענקלייבן,

English translation 16

which is also the concept of "Your wellsprings will spread forth outward"

וואס דאס איז אויך דער ענין פון יפוצו מעינותיך חוצה

English translation 17

(the concept of Yud-Tes Kislev,

(ענינו די"ט כסלו,

English translation 18

that one gathers all parts of the world, including even the "outward." Because "Your wellsprings will spread forth outward" does not mean that one disseminates the wellsprings only in the outward,

אז מ'קלייבט צוזאמען אלע חלקי העולם ביז אויך דער חוצה. ווארום יפוצו מעינותיך חוצה איז ניט דער פירוש אז מ'איז מפיץ די מעינות נאר אין חוצה,

English translation 19

but that one disseminates the wellsprings even in the outward,

נאר אז מ'איז מפיץ די מעינות אפילו אין חוצה,

English translation 20

and certainly they are present in the inward,

ועאכו"כ אז זיי זיינען דא אין פנים,

English translation 21

and certainly in the innermost of the inward. And the novelty in this is that one disseminates them even in the outward, until the outermost outward.

ועאכו"כ אין פנים דפנים. און דער חידוש בזה איז אז מ'איז זיי מפיץ אפילו אין חוצה ביז אין חוצה שאין חוצה ממנה.

English translation 22

From this, the concept of Yud-Tes Kislev—"Your wellsprings will spread forth outward"—is understood: that one gathers together all levels of place,

איז דערפון פארשטאנדיק דער ענין פון י"ט כסלו יפוצו מעינותיך חוצה אז מ'קלייבט צוזאמען אלע דרגות במקום,

English translation 23

from the innermost of the inward to the outermost outward, and consequently also all intermediate levels. And likewise regarding all levels of time,

פון פנים דפנים ביז חוצה שאין חוצה ממנו און במילא אויך אלע דרגות שבינתיים. און אזוי אויך בנוגע צו אלע דרגות בזמן,

English translation 24

because time and place are connected, as is known.

ווייל זמן און מקום זיינען דאך פארבונדן כידוע.

English translation 25

And since all matters begin from Torah, this begins from the fact that all levels of Torah are gathered together,

און וויבאלד אז אלע ענינים הויבן זיך אן פון תורה הויבט זיך דאס אן דערפון וואס עס ווערן צוזאמענגעקליבן אלע דרגות אין תורה,

English translation 26

from the innermost of the inward of Torah to the outermost of the outward of Torah.

פון פנימיות שבפנימיות דתורה ביז חיצוניות שבחיצוניות דתורה.

English translation 27

Therefore, on Erev Yud-Tes Kislev,

וואס דערפאר איז בערב י"ט כסלו,

English translation 28

and especially since it is the day of Shabbos,

ובפרט אז ס'איז יום השבת,

English translation 29

the concept of farbrengen is particularly appropriate,

במיוחד מתאים דער ענין ההתוועדות,

English translation 30

and a Chassidic farbrengen,

און א חסידישע התוועדות,

English translation 31

which "Your people are all righteous"3—there is an additional difference in how much this descends upon the Jews in actual deed.

וואס "ועמך כולם צדיקים" 3 ס'איז נאך א נפק"מ וויפל דאס קומט אראפ בא דעם אידן אין מעשה בפועל.

English translation 32

And it is known the saying of the Baal HaGeulah,

וידוע דער פתגם פון דעם בעל הגאולה,

English translation 33

the Alter Rebbe

דער אלטער רבי

English translation 34

(which my revered father-in-law, the Rebbe, transmitted and it has already been printed4),

(וואס כ"ק מו"ח אדמו"ר האט איבערגעגעבן און ס'איז שוין אפגעדרוקט 4),

English translation 35

that what a Chassidic farbrengen can accomplish, the angel Michael cannot accomplish.

אז דאס וואס עס קען אויפטאן א חסידישער פארברענגען קען מלאך מיכאל ניט אויפטאן.

English translation 36

This refers to the angel Michael,

וואס דאס רעדט זיך וועגן מלאך מיכאל,

English translation 37

"your prince" and "the great prince"5,

"שרכם" און "שר הגדול" 5,

English translation 38

and as is known6, among the angels themselves there are several types,

וכידוע 6 אז אין מלאכים גופא זיינען פאראן כמה סוגים,

English translation 39

and among them "He creates ministers" and "whose ministers"7,

וביניהם "יוצר משרתים" און "אשר משרתיו" 7,

English translation 40

angels that exist forever,

מלאכים הקיימים לעד,

English translation 41

and angels that are temporary,

און מלאכים וואס זיינען לפי שעה,

English translation 42

and the angel Michael is among the angels that exist forever,

און מלאך מיכאל איז פון די מלאכים וואס קיימים לעד,

English translation 43

and among them themselves he is the great prince—and nevertheless, a Chassidic farbrengen accomplishes more than the angel Michael can accomplish!

און צווישן זיי גופא שר הגדול ואעפ"כ טוט אויף א חסידישער פארברענגען מער ווי מלאך מיכאל קען אויפטאן!

English translation 44

This is so regarding every farbrengen in all times.

וואס דאס איז אזוי בא יעדער התוועדות בכל הזמנים.

English translation 45

And certainly during the farbrengen in the month of Kislev,

ועאכו"כ בשעת די התוועדות איז בחודש כסלו,

English translation 46

and certainly on Erev Yud-Tes Kislev,

ועאכו"כ בערב י"ט כסלו,

English translation 47

the holiday of holidays8,

חג החגים 8,

English translation 48

and certainly on the day of Shabbos.

ועאכו"כ ביום השבת.

English translation 49

All the above is the virtue of Erev Yud-Tes Kislev and the virtue of the day of Shabbos,

כל הנ"ל איז די מעלה פון ערב י"ט כסלו און די מעלה פון יום השבת,

English translation 50

therefore it is then appropriate to hold a farbrengen. In addition to this, there is an even greater elevation,

וואס דערפאר איז דעמולט מתאים צו מאכן א התוועדות. נוסף לזה קומט נאך א גרעסערער עילוי,

English translation 51

because in this year they

וויבאלד אז בשנה זו קומען זיי

English translation 52

(Erev Yud-Tes Kislev and Shabbos)

(ערב י"ט כסלו און שבת)

English translation 53

coincide, and each one influences the other:

אויס צוזאמען און יעדערער פון זיי איז משפיע אין דעם צווייטן:

English translation 54

Shabbos influences and effects upon Yud-Tes Kislev the elevation of Shabbos,

שבת איז משפיע און פועל'ט אין י"ט כסלו דעם עילוי פון שבת,

English translation 55

that immediately from Shabbos one enters into Yud-Tes Kislev,

אז גלייך פון שבת גייט מען אריין אין י"ט כסלו,

English translation 56

without any interval of time in between.

אן קיין שום הפסק זמן בינתיים.

English translation 57

When Yud-Tes Kislev occurs on the third day

בשעת י"ט כסלו קומט אויס ביום השלישי

English translation 58

(as it was the first time9),

(ווי דאס איז געווען בפעם הראשונה 9),

English translation 59

this is also connected with Shabbos. As the Gemara says10,

איז דאס אויך פארבונדן מיט שבת. ווי די גמרא זאגט 10,

English translation 60

and the Alter Rebbe rules in Shulchan Aruch11,

און דער אלטער רבי פסק'נט אין שו"ע 11,

English translation 61

that until the third day one may make Havdalah,

אז ביז יום ג' קען מען מאכן הבדלה,

English translation 62

because until then it is considered

ווייל ביז דעמולט ווערט גערעכנט

English translation 63

(after the fact)

(בדיעבד)

English translation 64

as Motzaei Shabbos. But it is simply understood that this does not apply to the connection of Yud-Tes Kislev with Shabbos when Yud-Tes Kislev occurs simply on the first day of the week,

ווי מוצאי שבת. אבער מובן בפשטות אז דאס קומט ניט צו צו דעם פארבונד פון י"ט כסלו מיט שבת ווען י"ט כסלו קומט אויס בפשטות ביום ראשון בשבוע,

English translation 65

which begins from Motzaei Shabbos in its simple sense,

וואס הויבט זיך אן פון מוצאי שבת כפשוטו,

English translation 66

when one makes Havdalah ab initio.

ווען מ'מאכט הבדלה לכתחילה.

English translation 67

On the other hand, Yud-Tes Kislev has an influence and effect upon Shabbos

ולאידך האט י"ט כסלו א השפעה ופעולה אויף שבת

English translation 68

(in the determination of this year),

(בקביעות שנה זו),

English translation 69

and particularly Shabbos after midday,

ובפרט שבת לאחר חצות היום,

English translation 70

when one does not say "Tzidkascha Tzedek" in the Minchah prayer12 because the time already has a connection to the following day,

וואס דעמולט זאגט מען ניט קיין "צדקתך צדק" אין תפלת מנחה 12 ווייל דער זמן האט שוין א שייכות ליום שלאחריו,

English translation 71

Yud-Tes Kislev.

י"ט כסלו.

English translation 72

Here one sees tangibly the influence and effect of 19 Kislev on Shabbos.

וואס דא זעט מען במוחש די השפעה ופעולה פון י"ט כסלו אויף שבת.

English translation 73

And from this -.

און דערפון -.

English translation 74

From the connection between 19 Kislev and Shabbos which is the eve of 19 Kislev

פון דער שייכות צווישן י"ט כסלו און שבת וואס איז ערב י"ט כסלו

English translation 75

(in this year)

(בשנה זו)

English translation 76

and the effect of one upon the other must be a lesson until in actual deed,

און דער פעולה פון איינעם אויפן צווייטן דארף זיין א הוראה ביז אין מעשה בפועל,

English translation 77

in a manner that one should see it with physical eyes,

באופן אז מ'זאל דאס זען בעיני בשר,

English translation 78

as the redemption of 19 Kislev was in the manner of "Hashem has done wondrously and greatly in the land",

ווי די גאולה פון י"ט כסלו איז געווען באופן פון "הפליא ה' והגדיל לעשות בארץ",

English translation 79

in the language of the Alter Rebbe in his well-known letter.

כלשון אדה"ז במכתבו הידוע 13.

English translation 80

And this must be a simple and understandable lesson for everyone, even for a simple person,

און דאס דארף זיין א הוראה פשוטה ומובנת לכאו"א אויך פאר אן איש פשוט,

English translation 81

simply.

בפשטות.

English translation 82

And with an introduction:

ובהקדים:

English translation 83

In this matter that Shabbos is the eve of 19 Kislev,

אין דעם ענין אז שבת איז ערב י"ט כסלו,

English translation 84

i.e., that from Shabbos one must enter into the service of 19 Kislev,

ד.ה. אז פון שבת דארף מען אריינגיין אין דער עבודה פון י"ט כסלו,

English translation 85

there is a wondrous thing,

איז דא א דבר פלא,

English translation 86

and as has been discussed many times, regarding these matters one does not grasp them:

וכמדובר כמ"פ אז אויף די ענינים כאפט מען זיך ניט:

English translation 87

19 Kislev is the day of redemption of the Alter Rebbe. Simply, the redemption is connected with the dissemination of the wellsprings of Chassidus outward,

י"ט כסלו איז דער יום הגאולה פון דעם אלטן רבי'ן 14. וואס בפשטות איז די גאולה פארבונדן מיט הפצת מעינות החסידות חוצה,

English translation 88

for which the imprisonment came and afterwards the Alter Rebbe was redeemed from it.

וואס דערפאר איז געקומען דער מאסר און דערנאך איז דער אלטער רבי דערפון נגאל געווארן.

English translation 89

As the matter is simply:

ווי דער ענין איז בפשטות:

English translation 90

If the study of the secrets of Torah had been in a manner that each person would study for himself,

אויב דער לימוד פון רזי תורה וואלט געווען באופן אז כאו"א זאל לערנען פאר זיך,

English translation 91

not in a manner of dissemination,

ניט באופן פון הפצה,

English translation 92

naturally the imprisonment would not have come,

וואלט ע"פ טבע ניט געקומען דער מאסר,

English translation 93

there would not have been the storm, neither above nor below;

עס וואלט ניט געווען דער שטורעם בזה ניט למעלה און ניט למטה;

English translation 94

But since the study of the secrets of Torah was in a manner of dissemination,

היות אבער אז דער לימוד פון רזי תורה איז געווען באופן של הפצה,

English translation 95

from this came the storm and the imprisonment etc.

איז דערפון געווארן דער שטורעם און דער מאסר כו'.

English translation 96

Because they took the precious stone from the crown of the king and gave it to everyone,

ווארום מ'האט גענומען די אבן היקרה פון כתר המלך און דאס אפגעגעבן לכאו"א,

English translation 97

until it overflowed to the lips etc. - as is known the parable of the Alter Rebbe about this with all the details of the expressions - from this came the accusation and imprisonment.

ביז אז ס'האט זיך אריבערגעגאסן אויף די ליפן וכו' - כידוע דער משל פון דעם אלטן רבין בזה מיט די אלע פרטי הלשונות - איז דערפון געווארן דער קטרוג ומאסר.

English translation 98

And afterwards,

און דערנאך,

English translation 99

at the time of the redemption,

בשעת ס'איז געווען די גאולה,

English translation 100

it was simply a redemption from the accusation against the dissemination of the wellsprings outward,

איז דאס געווען א גאולה בפשטות פון דעם קטרוג אויף הפצת המעינות חוצה,

English translation 101

and therefore then

און דעריבער איז דעמולט

English translation 102

(after the redemption)

(נאך די גאולה)

English translation 103

there was an even greater storm in the dissemination of the wellsprings.

געווארן נאך א גרעסערער שטורעם אין הפצת המעינות.

English translation 104

The matter of Shabbos is that then "all your work is done". Shabbos is about delight,

דער ענין פון שבת איז אז דעמולט איז כל מלאכתך עשוי' 15. שבת איז ענינו תענוג,

English translation 105

"And you shall call Shabbos a delight",

"וקראת לשבת עונג" 16,

English translation 106

and "there is no sadness in it",

און "אין עצב בה" 17,

English translation 107

until even if for some reason one wants to fast on Shabbos,

ביז אז אפילו אויב מאיזה סיבה וויל איינער פאסטן בשבת,

English translation 108

it becomes for him a matter of delight,

ווערט עס ביי אים אן ענין של תענוג,

English translation 109

as the Alter Rebbe rules in the Shulchan Aruch.

ווי דער אלטער רבי פסק'נט אין שו"ע 18.

English translation 110

And on the day of Shabbos there is the matter of rest,

און ביום השבת איז דא דער ענין המנוחה,

English translation 111

"Shabbos came, rest came",

"באת שבת באת מנוחה" 19,

English translation 112

until "complete rest",

ביז "מנוחה שלימה",

English translation 113

until "complete rest" not merely according to the measure of man,

ביז "מנוחה שלימה" ניט נאר כמדת אדם,

English translation 114

but "complete rest that you desire",

נאר "מנוחה שלימה שאתה רוצה בה",

English translation 115

and this becomes the rest of Jews,

און דאס ווערט די מנוחה פון אידן,

English translation 116

as we say in "Atah Echad" in the Minchah prayer of Shabbos.

ווי מ'זאגט אין "אתה אחד" בתפלת מנחה דשבת.

English translation 117

And Shabbos is connected with the matter of the seal. It follows that Shabbos is connected with innerness and encompassing etc.

און שבת איז פארבונדן מיטן ענין החותם 20. קומט אויס אז שבת איז פארבונדן מיט פנימיים און מקיפים וכו' 21.

English translation 118

That is, Shabbos is above all matters of exile. And as the statements "He said 'separate your festivals' and He did not say 'separate your Shabbos'",

ד.ה. אז שבת איז העכער פאר אלע ענינים פון גלות. וכמאמרים 22 "פרש חגיכם קאמר 22 ולא פרש שבתכם",

English translation 119

because on Shabbos there is no matter of "separation". And as explained in Derech Mitzvosecha

ווייל בשבת איז ניטא קיין ענין פון "פרש" 23. וכמבואר אין דרך מצותיך

English translation 120

(of the Tzemach Tzedek),

(פון צ"צ) 24,

English translation 121

in connection with a story about the Alter Rebbe,

בקשר מיט א סיפור מיטן אלטן רבין,

English translation 122

that on Shabbos eve

אז בערב שבת

English translation 123

(after midday, analogous to how Shabbos after midday is connected with 19 Kislev,

(אחר חצות בדוגמא ווי שבת אחר חצות איז פארבונדן מיט י"ט כסלו,

English translation 124

as above)

כנ"ל)

English translation 125

there is the ascent of the worlds,

איז דא עליית העולמות,

English translation 126

and there is no matter of the clarifications of good and evil,

און ס'איז ניטא דער ענין הבירורים טוב ורע,

English translation 127

and then the severities etc. do not dominate,

און דעמולט זיינען ניט שולט גבורות וכו',

English translation 128

there is only good.

ס'איז נאר טוב.

English translation 129

Even more:

ביז נאכמער:

English translation 130

Shabbos is above all measures and limitations,

שבת איז העכער פאר אלע מדידות והגבלות,

English translation 131

even those of holiness. As explained in many places that on the day of Shabbos there is the ascent of the worlds above speech and thought. Which refers to the speech of the Holy One, blessed be He,

אפילו דקדושה. כמבואר בכ"מ 25 אז ביום השבת איז דא עליית העולמות למעלה מדיבור אין מחשבה. וואס דאס רעדט זיך וועגן דיבורו של הקב"ה,

English translation 132

and nevertheless on Shabbos the worlds are elevated above that,

און אעפ"כ ווערן בשבת די עולמות נתעלה העכער דערפון,

English translation 133

because then all limitations fall away,

ווייל עס גייען דעמולט אראפ אלע הגבלות,

English translation 134

also limitations of holiness.

אויך הגבלות דקדושה.

English translation 135

Until Shabbos is even above Torah. That Torah is above the world is not a novelty. But the novelty is that Shabbos is above Torah,

ביז אז שבת איז העכער אפילו פאר תורה. אז תורה איז העכער פאר עולם איז קיין חידוש ניט. אבער דער חידוש איז אז שבת איז העכער פאר תורה,

English translation 136

as our Sages said, with difficulty they permitted speaking words of Torah on Shabbos,

כמאחז"ל 26 בקושי התירו לדבר דברי תורה בשבת,

English translation 137

the Alter Rebbe explains in the additions to Torah Or that this is because Shabbos is above Torah.

איז דער אלטער רבי מבאר אין הוספות צו תורה אור 27 אז דאס איז דערפאר וואס שבת איז העכער פאר תורה.

English translation 138

After all this, when one knows what Shabbos is,

איז לאחרי כל זה וואס מ'ווייסט וואס שבת איז,

English translation 139

and one tells a Jew that this year Shabbos is the eve of Yud-Tes Kislev, the eve of the redemption of Yud-Tes Kislev, a Jew asks:

און מ'זאגט א אידן אז בשנה זו איז שבת ערב י"ט כסלו ערב די גאולה פון י"ט כסלו פרעגט א איד:

English translation 140

How does the concept of geulah fit here? It is written that on Shabbos, which is higher than all concepts,

ווי פאסט דא דער ענין הגאולה? מ'שטייט דאך בשבת וואס איז העכער פאר כל הענינים,

English translation 141

and "all your work is done" and there is no sadness in it,

און כל מלאכתך עשוי' און אין עצב בה,

English translation 142

then there are no concepts from which one needs to be redeemed, so what does geulah mean?

דעמולט זיינען ניטא קיין שום ענינים וואס מ'דארף פון זיי נגאל ווערן איז וואס הייסט גאולה,

English translation 143

From what should one be redeemed?!

פון וואס זאל מען נגאל ווערן?!

English translation 144

Geulah means that beforehand there was galus and from it one is redeemed; here we are standing on Shabbos,

גאולה מיינט אז לפנ"ז איז געווען גלות און דערפון ווערט מען נגאל דא שטייט מען בשבת,

English translation 145

so how does geulah apply after that?!

איז וואס איז שייך דערנאך גאולה?!

English translation 146

In another year

אין אן אנדער יאר

English translation 147

(when Yud-Tes Kislev does not occur on the first day immediately after Shabbos)

(ווען י"ט כסלו קומט ניט אויס ביום הראשון גלייך נאך שבת)

English translation 148

there is the concept of geulah on Yud-Tes Kislev,

איז דא דער ענין הגאולה בי"ט כסלו,

English translation 149

because between Shabbos and Yud-Tes Kislev there are intermediate days,

ווייל צווישן שבת און י"ט כסלו זיינען דא ימים בינתיים,

English translation 150

consequently on Yud-Tes Kislev the concept of Shabbos does not shine,

במילא איז בי"ט כסלו ניט מאיר דער ענין פון שבת,

English translation 151

then there are constraints from the weekdays,

זיינען דעמולט דא מיצרים פון די ימי החול,

English translation 152

afterwards comes the geulah of Yud-Tes Kislev;

קומט דערנאך די גאולה פון י"ט כסלו;

English translation 153

but when Yud-Tes Kislev is on the first day,

בשעת אבער י"ט כסלו איז ביום הראשון,

English translation 154

and directly from Shabbos one enters Yud-Tes Kislev,

און גלייך פון שבת גייט מען אריין אין י"ט כסלו,

English translation 155

then Shabbos shines and influences into Yud-Tes Kislev, so how does the concept of geulah fit?!

וואס דעמולט איז שבת מאיר ומשפיע אין י"ט כסלו ווי פאסט דעמולט דער ענין הגאולה?!

English translation 156

The explanation of this is:

איז דער ביאור אין דעם:

English translation 157

On the day of Shabbos, indeed "all your work is done",

ביום השבת איז דאך כל מלאכתך עשוי',

English translation 158

and then there is complete rest,

און דעמולט איז דא מנוחה שלימה,

English translation 159

and "all your work is done" includes all matters of work,

און כל מלאכתך עשוי' איז כולל אלע ענינים פון מלאכה,

English translation 160

not only regarding physical matters,

ניט נאר בנוגע צו ענינים גשמיים,

English translation 161

but also regarding spiritual matters,

נאר אויך בנוגע צו ענינים רוחניים,

English translation 162

our deeds and our service in spiritual work,

מעשינו ועבודתינו בעבודה רוחנית,

English translation 163

it is said that on Shabbos "all your work is done":

זאגט מען אז בשבת איז כל מלאכתך עשוי':

English translation 164

regardless of one's standing and state before Shabbos,

ניט קוקנדיק אויף זיין מעמד ומצב לפני השב,

English translation 165

when Shabbos comes, one's work and service are in the manner of "done".

איז בשעת ס'קומט שבת איז מלאכתו ועבודתו באופן פון עשוי'.

English translation 166

And this speaks about all Jews,

און דאס רעדט זיך וועגן אלע אידן,

English translation 167

even a Jew who does not know about this law in the Shulchan Aruch,

אפילו א איד וואס ווייסט ניט וועגן דעם דין אין שו"ע,

English translation 168

regarding him too it is written that on Shabbos "all your work is done". For this is a law in the Shulchan Aruch where no explanations apply.

איז אויך בנוגע צו אים שטייט אז בשבת איז כל מלאכתך עשוי'. וואס דאס איז א דין אין שו"ע וואו ס'זיינען ניט שייך קיין פשטלעך.

English translation 169

And it is said that "all your work is done":

און מ'זאגט אז כל מלאכתך עשוי':

English translation 170

The work of each one according to his level

די מלאכה של כאו"א לפי דרגתו

English translation 171

(and not the work of another)

(און ניט די מלאכה פון א צווייטן)

English translation 172

is done.

איז עשוי'.

English translation 173

That is, not only the work and service that is below his level is done,

ד.ה. ניט נאר די מלאכה ועבודה וואס איז למטה ממדריגתו איז עשוי',

English translation 174

but even if he stands on a very lofty level,

נאר אפילו אויב ער שטייט אויף א דרגא נעלית ביותר,

English translation 175

consequently his work and service are then in a most lofty manner, that too is done.

במילא איז דעמולט מלאכתו ועבודתו באופן נעלה ביותר איז דאס אויך עשוי'.

English translation 176

That is, simply in avodah:

ד.ה. בפשטות בעבודה:

English translation 177

When one has studied Chassidus from the Alter Rebbe

בשעת איינער האט געלערנט חסידות פון דעם אלטן רבין

English translation 178

(which is the concept of "be more careful" in connection with Yud-Tes Kislev)

(וואס דאס איז דער ענין דהוי זהיר בי' טפי בקשר מיט י"ט כסלו)

English translation 179

and from the Rebbe, my father-in-law, the Nasi of our generation,

און פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו,

English translation 180

and has immersed and delved in it,

און האט זיך געקאכט און איז געלעגן אין דעם,

English translation 181

and for him the study that leads to action was great,

און ביי אים איז געווען גדול לימוד שמביא לידי מעשה 28,

English translation 182

that is, the study was complete for him, then when Shabbos comes, this completeness is elevated further,

ד.ה. אז דער לימוד איז געווען ביי אים בשלימות איז דערנאך בשעת ס'קומט שבת ווערט דאס בשלימות נעלית יותר,

English translation 183

in the manner of

באופן פון

English translation 184

("all your work")

(כל מלאכתך)

English translation 185

done.

עשוי'.

English translation 186

Furthermore:

ביז נאכמער:

English translation 187

Even if he estimates himself higher than he is

אפילו אויב ער שאצט זיך אפ העכער ווי ער איז

English translation 188

(more than "your work" according to his true level),

(מער פאר מלאכתך לפי זיין אמת'ער מדריגה),

English translation 189

as he sometimes does regarding his other matters,

ווי ער טוט עס אמאל בנוגע צו אנדערע ענינים שלו,

English translation 190

that he estimates himself higher than he is,

אז ער שאצט זיך אפ העכער ווי ער איז,

English translation 191

consequently he must estimate himself higher than he is also in his holy service, and it becomes his level and his work.

במילא דארף ער זיך אפשאצן העכער ווי ער איז אויך אין זיין עבודה בקדושה ווערט עס מדריגתו ועבודתו.

English translation 192

And all the more so when this is on the negative side:

ובמכ"ש ווי דאס איז בצד השלילה:

English translation 193

The Gemara says "she considers it a forbidden piece for herself".

די גמרא 29 זאגט "שווי' לנפשה חתיכה דאיסורא".

English translation 194

That is, when one prohibits something upon himself,

ד.ה. בשעת איינער אסר'ט עפעס אויף זיך,

English translation 195

although it is actually permitted,

כאטש דאס איז באמת מותר,

English translation 196

it is lowered from its level. So certainly in a good measure,

ווערט עס אראפגענידערט ממדריגתה. איז עאכו"כ במדה טובה,

English translation 197

when one estimates himself higher than he is, it becomes a holy piece for him,

בשעת איינער שאצט זיך אפ העכער ווי ער איז ווערט עס חתיכה דקדושה פאר אים,

English translation 198

this becomes his level,

דאס ווערט מדריגתו,

English translation 199

and consequently a more elevated service is demanded of him according to the level he estimated for himself.

ובמילא מאנט מען פון אים אן עבודה נעלית יותר לפי מדריגתו ווי ער האט זיך אפגעשאצט.

English translation 200

So he asks, from where will he take strength for this? He is told:

איי פרעגט ער וואו וועט ער נעמען כח אויף דעם? זאגט מען אים:

English translation 201

If he does not have strength for this,

אויב ער האט אויף דעם ניט קיין כח,

English translation 202

he should demand it from the Almighty.

זאל ער דאס מאנען בא דעם אויבערשטן.

English translation 203

And truly, he does not need to demand this from the Above, because the Above gives it to him on his own

און באמת דארף ער דאס ניט מאנען בא דעם אויבערשטן ווייל דער אויבערשטער גיט דאס אים אליין

English translation 204

(because he valued himself thus).

(דערפאר וואס ער האט זיך אזוי אפגעשאצט).

English translation 205

As known, the story that the holy Rebbe, my father-in-law, the Admor, said

כידוע דער סיפור 30 אז כ"ק מו"ח אדמו"ר האט געזאגט

English translation 206

(regarding a matter of charity)

(בנוגע צו אן ענין של צדקה)

English translation 207

that when a Jew decides to do a good thing beyond his worth

אז בשעת א איד איז מחליט צו טאן א דבר טוב שלא לפי ערכו

English translation 208

(at the time of decision),

(בשעת החלטה),

English translation 209

they open for him from above new channels, with the emphasis on new, so that he can carry out the decision in actuality. As this was in actuality in this building with so-and-so son of so-and-so,

עפנט מען פאר אים אויף מלמעלה צנורות חדשים מיט די הדגשה אויף חדשים אז ער זאל קענען דורכפירן די החלטה בפועל. ווי דאס איז געווען בפועל בבנין זה מיט פלוני בן פלוני,

English translation 210

and with the money that came to him through the new channels that were opened for him

און מיט די געלט וואס איז אים צוגעקומען ע"י די צנורות חדשים וועלכע מ'האט אים אויפגעעפנט

English translation 211

(at the time he made the decision)

(בשעת ער האט געמאכט די החלטה)

English translation 212

they actually printed the responsa of the Tzemach Tzedek!

האט מען בפועל אפגעדרוקט די שאלות ותשובות פון צ"צ!

English translation 213

And just as this is regarding charity,

וכשם ווי דאס איז בנוגע צו צדקה,

English translation 214

so too is this regarding all matters of Torah and mitzvot,

איז דאס אויך בנוגע צו אלע ענינים פון תומ"צ,

English translation 215

that when one decides to do a good thing and at the time of action he does not reach it,

אז בשעת איינער איז מחליט צו טאן א דבר טוב און בשעת מעשה האלט ער ניט דערביי,

English translation 216

they open for him new channels so that he can fulfill it in actuality.

עפנט מען אים אויף צנורות חדשים בכדי ער זאל דאס קענען מקיים זיין בפועל.

English translation 217

From this it is also understood in our matter regarding Shabbat, eve of Yud Tes Kislev:

וואס דערפון איז אויך מובן בנדו"ד בנוגע צו שבת ערב י"ט כסלו:

English translation 218

When the holy time of Shabbat arrives, and Shabbat is "sanctified and established",

בשעת עס קומט דער זמן קדוש פון שבת וואס שבת איז "מיקדשא וקיימא" 31,

English translation 219

not like the festivals which "Israel sanctifies the times", then "all your work is done" is nullified,

ניט ווי די מועדים וואס "ישראל דקדשינהו לזמני" 32 ווערט דעמולט כל מלאכתך עשוי',

English translation 220

all the labors and works of a Jew which he did previously,

אלע מלאכות ועבודות פון א אידן וועלכע ער האט געטאן לפנ"ז,

English translation 221

regardless of how they were,

ניט קוקנדיק ווי זיי זיינען געווען,

English translation 222

they become in completeness elevated more,

ווערן זיי בשלימות נעלית יותר,

English translation 223

in a manner of "done".

באופן פון עשוי'.

English translation 224

So that even if he values himself higher than he is,

ביז אז אויך אויב ער שאצט זיך אפ העכער ווי ער איז,

English translation 225

his labor and work become,

ווערט דאס מלאכתו ועבודתו,

English translation 226

and this too is included in "all your work is done".

און אויך דאס ווערט בכלל כל מלאכתך עשוי'.

English translation 227

Afterwards comes a second matter in this Shabbat, that it is the eve of Yud Tes Kislev,

דערנאך קומט צו א צווייטער ענין אין דעם שבת אז דאס איז ערב י"ט כסלו,

English translation 228

that Yud Tes Kislev has an influence and effect on this Shabbat,

וואס י"ט כסלו האט א השפעה ופעולה אויף דעם שבת,

English translation 229

and this Shabbat is an eve and preparation for Yud Tes Kislev,

און דער שבת איז אן ערב והכנה צו י"ט כסלו,

English translation 230

it has an influence and effect on Yud Tes Kislev,

ער האט א השפעה ופעולה אויף י"ט כסלו,

English translation 231

so that the service should be nullified in a more elevated manner than it is on Yud Tes Kislev in its own right.

אז דעמולט זאל זיין די עבודה באופן נעלה יותר ווי דאס איז בי"ט כסלו מצ"ע.

English translation 232

And the explanation:

והענין:

English translation 233

After all the elevations that exist on Shabbat, there must then be an even higher service on Yud Tes Kislev. For Yud Tes Kislev,

לאחרי די אלע עילויים וואס זיינען דא בשבת דארף דערנאך זיין נאך א העכערע עבודה בי"ט כסלו. ווארום י"ט כסלו,

English translation 234

the festival of redemption of the old Rebbe,

דער חג הגאולה פון דעם אלטן רבי'ן,

English translation 235

is the festival of festivals,

איז חג החגים,

English translation 236

as the holy Rebbe, my father-in-law, calls it. And the simple explanation of this is,

ווי כ"ק מו"ח רופט דאס אן 33. וואס דער פירוש הפשוט אין דעם איז,

English translation 237

that even regarding the other festivals,

אז אפילו לגבי שאר החגים,

English translation 238

the three pilgrimage festivals,

די שלש רגלים,

English translation 239

Yud Tes Kislev is a festival.

איז י"ט כסלו א חג.

English translation 240

That is, just as a festival is regarding weekdays, so is Yud Tes Kislev regarding the other festivals.

ד.ה. אז אזוי ווי א חג איז לגבי ימות החול אזוי איז י"ט כסלו לגבי שאר החגים.

English translation 241

And since all festivals

און וויבאלד אז אלע חגים

English translation 242

(pilgrimage festivals)

(רגלים)

English translation 243

are "a memorial to the Exodus from Egypt",

זיינען "זכר ליציאת מצרים" 34,

English translation 244

the time of our freedom,

זמן חירותינו,

English translation 245

redemption from Egypt and from constraints and limitations, it follows that Yud Tes Kislev,

גאולה פון מצרים ומיצרים וגבולים קומט אויס אז י"ט כסלו,

English translation 246

the festival of festivals,

דער חג החגים,

English translation 247

is even more an exodus and redemption from exile and from constraints and limitations,

איז נאכמער יציאה וגאולה מגלות ומיצרים וגבולים,

English translation 248

than on the other festivals,

ווי בשאר החגים,

English translation 249

and so much more so that this is like the value of festivals regarding weekdays.

און אזויפיל מער אז דאס איז ווי דער ערך פון חגים לגבי ימות החול.

English translation 250

Therefore,

דעריבער,

English translation 251

even when Yud Tes Kislev occurs immediately after Shabbat,

אפילו ווען י"ט כסלו קומט אויס גלייך נאך שבת,

English translation 252

after all the elevations of Shabbat when all measurements and limitations, even of holiness, are nullified and descend,

איז לאחרי כל העילויים דשבת וואס דעמולט גייען אראפ אלע מדידות והגבלות אויך דקדושה,

English translation 253

and there are no matters of might and exile etc., Yud Tes Kislev,

און ס'איז דעמולט ניטא קיין שום ענינים דגבורות וגלות כו' איז י"ט כסלו,

English translation 254

the festival of festivals,

חג החגים,

English translation 255

is even higher,

נאך העכער,

English translation 256

because then there is the matter of redemption in the most elevated manner.

ווייל דעמולט איז דא דער ענין הגאולה באופן הכי נעלה.

English translation 257

And on the contrary, since Yud Tes Kislev comes immediately after Shabbat,

ואדרבה וויבאלד אז י"ט כסלו קומט גלייך נאך שבת,

English translation 258

after Shabbat there must be "ascending in holiness",

דארף לאחרי השבת זיין "מעלין בקודש" 35,

English translation 259

that one must come to even higher.

אז מ'דארף צוקומען צו נאך העכער.

English translation 260

And as on the day of Shabbat there is ascending in holiness regarding the eve of Shabbat,

וע"ד ווי ביום השבת איז דא מעלין בקודש לגבי מעלי שבתא,

English translation 261

and likewise on the day of Shabbat itself there is ascending in holiness in the time of the day of Shabbat regarding the night of Shabbat,

ועד"ז אין יום השבת עצמו איז דא מעלין בקודש בזמן פון יומא דשבתא לגבי לילא דשבתא,

English translation 262

and in the time of the ratzon deratzon regarding before, so too is there ascending in holiness on Yud Tes Kislev which comes immediately after Shabbat regarding Shabbat itself.

און בזמן רעוא דרעוין לגבי לפנ"ז אזוי איז אויך דא מעלין בקודש בי"ט כסלו וואס קומט גלייך נאך שבת לגבי שבת עצמו.

English translation 263

So that then

ביז אז דעמולט

English translation 264

(on Yud Tes Kislev)

(בי"ט כסלו)

English translation 265

the service is in such an elevated manner,

איז די עבודה אין אזא אופן נעלה,

English translation 266

that relative to this elevation, his previous state is like exile,

אז לפי ערך עלי' זו איז זיין מצב לפנ"ז ווי גלות,

English translation 267

and therefore the service on Yud Tes Kislev is in a manner of redemption regarding this exile.

און דערפאר איז די עבודה בי"ט כסלו באופן של גאולה לגבי גלות זה.

English translation 268

And even though on Shabbat "all your work is done" with all the elevations therein as above,

און אפילו אז בשבת איז כל מלאכתך עשוי' מיט אלע עילויים שבזה כנ"ל,

English translation 269

and he thinks that he does not reach being elevated higher, then when the Jew only decides to be elevated even higher on Yud Tes Kislev,

און ער מיינט אז ער האלט ניט בא נתעלה ווערן העכער איז בשעת נאר דער איד איז מחליט צו נתעלה ווערן נאך העכער בי"ט כסלו,

English translation 270

they open for him new channels so that he can fulfill it in actuality.

עפנט מען אים אויף צנורות חדשים אז ער זאל דאס קענען מקיים זיין בפועל.

English translation 271

From this is understood the instruction of this Shabbat,

דערפון איז פארשטאנדיק די הוראה פון דעם שבת,

English translation 272

eve of Yud Tes Kislev, that however high his service is,

ערב י"ט כסלו אז ווי הויך די עבודה שלו איז,

English translation 273

he can,

קען ער,

English translation 274

and he receives the power to be elevated even higher.

און ער באקומט דעם כח צו נתעלה ווערן נאך העכער.

English translation 275

And this is a simple instruction, understandable even for a simple person,

און דאס איז א הוראה פשוטה פארשטאנדיק אויך פאר אן איש פשוט,

English translation 276

because to every simple person one can simply explain the elevation of Yud-Tes Kislev when he knows that this is called the Chag HaChagim,

ווארום צו יעדן איש פשוט קען מען מסביר זיין בפשטות דעם עילוי אין י"ט כסלו בשעת ער ווייסט אז דאס ווערט אנגערופן חג החגים,

English translation 277

as above.

כנ"ל.

English translation 278

And this is an instruction that must come down into actual deed,

און דאס איז א הוראה וואס דארף אראפקומען אין מעשה בפועל,

English translation 279

because "the deed is the main thing,"

ווארום המעשה הוא העיקר 36,

English translation 280

and an instruction for actual deed not only for a simple person,

און א הוראה במעשה בפועל ניט נאר פאר אן איש פשוט,

English translation 281

but also for those who hold on a higher level than this. Because "the deed is the main thing" was said to every Jew,

נאר אויך פאר די וואס האלטן בדרגא נעלית מזה. ווארום המעשה הוא העיקר איז געזאגט געווארן צו יעדן אידן,

English translation 282

also to those who hold on elevated levels.

אויך צו די וואס האלטן בא דרגות נעלות.

English translation 283

And on the contrary, the higher the level on which he stands,

ואדרבה וואס העכער ס'איז די מדריגה בא וועלכער ער האלט,

English translation 284

the more is demanded of him.

אלץ מערער מאנט זיך ביי אים.

English translation 285

And as discussed many times, the touchstone of whether one has heard and understood what is being said,

וכמדובר כמ"פ אז דער אבן הבוחן צי איינער האט געהערט און פארשטאנען וואס מ'רעדט,

English translation 286

is if this comes down into actual deed. "Tafaro da placho."

איז אויב דאס קומט אראפ אין מעשה בפועל. "טאפארו דא פלאחו" 37.

English translation 287

It could be that he hears,

עס קען זיין אז ער הערט,

English translation 288

until he listens intently,

ביז אז ער הערט זיך איין,

English translation 289

until even that he understands, but this is not enough,

ביז אפילו אז ער פארשטייט איז דאס אבער ניט גענוג,

English translation 290

rather this must come down into actual deed in its simple sense,

נאר דאס דארף אראפקומען אין מעשה בפועל כפשוטו,

English translation 291

for him in his service.

ביי אים בעבודתו.

English translation 292

And regarding the practical:

ובנוגע לפועל:

English translation 293

To accept good resolutions at this farbrengen and then bring them down into actual deed.

אננעמען החלטות טובות בהתוועדות זו און זיי דערנאך אראפברענגען אין מעשה בפועל.

English translation 294

Starting with an actual deed that everyone on this Shabbos has the choice regarding it:

אנהויבנדיק פון א מעשה בפועל וואס יעדערער בשבת זו האט אויף דעם די ברירה:

English translation 295

to contemplate a matter in Chassidus from the maamarim of the Alter Rebbe,

זיך אריינצוטראכטן אין אן ענין אין חסידות פון די מאמרים פון דעם אלטן רבי'ן,

English translation 296

the Baal HaGeulah of Yud-Tes Kislev.

דער בעל הגאולה פון י"ט כסלו.

English translation 297

For this is indeed a matter of "this is more stringent at this time." And the explanation of this is not that he does not do other matters,

וואס דאס איז דאך אן ענין פון זהיר בי' טפי בזמן זה. וואס דער פירוש אין דעם איז ניט אז ער טוט ניט קיין אנדערע ענינים,

English translation 298

but rather that all matters that he do go through the gate of this matter, namely "this is more stringent."

נאר אז אלע ענינים וואס ער טוט גייען דורך דעם שער פון דעם ענין דהוי זהיר בי' טפי 38.

English translation 299

And there should be an increase in actual deed in the study of Chassidus of the Alter Rebbe,

און עס זאל זיין א הוספה במעשה בפועל בלימוד החסידות פון דעם אלטן רבין,

English translation 300

an increase in quality and in quantity,

א הוספה באיכות ובכמות,

English translation 301

for quantity relative to quality is like deed in actuality relative to the levels above deed.

וואס כמות לגבי איכות איז אזוי ווי עשי' בפועל לגבי די דרגות למעלה מעשי'.

English translation 302

And such an increase that this is called redemption relative to the level on which he stood beforehand,

און אזא הוספה אז דאס ווערט אנגערופן גאולה לגבי דער דרגא אין וועלכער ער האט געהאלטן לפנ"ז,

English translation 303

however high that level was. And "great is study that brings to deed,"

ווי הויך יענער דרגא איז נאר געווען. און גדול לימוד המביא לידי מעשה,

English translation 304

for the greatness in study is,

וואס דער גדלות אין לימוד איז,

English translation 305

that which it brings to deed, that from this learning it should come down into actual deed,

דאס וואס עס איז מביא לידי מעשה 39 פון דעם לערנען זאל דאס אראפקומען אין מעשה בפועל,

English translation 306

until in a manner that this is visible to fleshly eyes, to the eyes of all the nations,

ביז באופן אז דאס איז ניכר לעיני בשר לעיני כל העמים,

English translation 307

"Hashem has done wondrously and greatly in the land,"

"הפליא ה' והגדיל לעשות בארץ",

English translation 308

as the Alter Rebbe writes in his letter,

ווי דער אלטער רבי שרייבט במכתבו,

English translation 309

and he writes the wording three times,

און שרייבט דער לשון דריי מאל,

English translation 310

for "by three times it is established":

וואס בתלת זימני הוי חזקה 40:

English translation 311

To do in all these campaigns:

טאן אין די אלע מבצעים:

English translation 312

Unity of Israel and love of Israel,

אחדות ישראל און אהבת ישראל,

English translation 313

education,

חינוך,

English translation 314

Torah,

תורה,

English translation 315

tefillin,

תפילין,

English translation 316

mezuzah,

מזוזה,

English translation 317

charity,

צדקה,

English translation 318

a house full of books, "a house will be built and wisdom,"

בית מלא ספרים יבנה וחכמי',

English translation 319

candles of holy Shabbos and Yom Tov

נרות שבת קודש ויו"ט

English translation 320

(not speaking of Shabbos itself),

(ניט אום שבת גערעדט),

English translation 321

kashrus, the laws of Chol HaMoed, and family purity,

כשרות האכו"ש און טהרת המשפחה,

English translation 322

and the main point and above all, that every Jew should have a letter in one of the general Sifrei Torah.

ועיקר ולכל לראש אז יעדער איד זאל האבן אן אות אין איינער פון די ספרי תורה הכלליים.

English translation 323

And as mentioned,

וכאמור,

English translation 324

to do all this in actual deed.

טאן דאס אלץ אין מעשה בפועל.

English translation 325

And this will further hasten the true and complete redemption, that it should come in actual deed,

און דאס וועט נאכמער צואיילן די גאולה האמיתית והשלימה אז זי זאל קומען במעשה בפועל,

English translation 326

since every Jew does the service in actual deed.

וויבאלד אז יעדער איד טוט די עבודה במעשה בפועל.

English translation 327

And we have the promise about this in our parshah: "And You said, 'I will surely do good with you, and I will make your seed as the sand of the sea, which cannot be counted for multitude,'"

אין ווי מ'האט די הבטחה על זה בפרשתנו 41 "ואתה אמרת היטיב איטיב עמך ושמתי את זרעך כחול הים אשר לא יספר מרוב",

English translation 328

"And You said" in the second person,

"ואתה אמרת" לשון נוכח,

English translation 329

because all will see this revealed with fleshly eyes,

ווייל אלע וועלן דאס זען בגלוי בעיני בשר,

English translation 330

"And the glory of Hashem will be revealed, and all flesh together will see, etc.,"

"ונגלה כבוד הוי' וראו כל בשר יחדיו גו'" 42,

English translation 331

Speedily, in our very own days.

במהרה בימינו ממש.

English translation 332

On this Shabbos there is an additional matter, that this is Shabbos Parshas Vayishlach.

אין דעם שבת איז דא נאך אן ענין אז דאס איז שבת פרשת וישלח.

English translation 333

For Shabbos has a special connection with the parshah that is read then,

וואס שבת האט א שייכות מיוחדת מיט די פרשה וואס מ'לייענט דעמולט,

English translation 334

more than the weekdays of this parshah, because on Shabbos the entire parshah is read,

מערער ווי די ימי השבוע דפרשה זו ווייל בשבת לייענט מען די גאנצע פרשה,

English translation 335

unlike each day of the week of this parshah, each day has a connection only with one part of the seven parts into which the parshah is divided,

משא"כ בכל יום בשבוע דפרשה זו האט יעדער טאג נאר א שייכות מיט איין חלק פון די ז' חלקים אין וועלכע די פרשה טיילט זיך,

English translation 336

with the part relevant to that day.

מיטן חלק השייך ליום זה.

English translation 337

Not so on Shabbos, the entire parshah is read. On Monday and Thursday the parshah is also read,

משא"כ בשבת לייענט מען די גאנצע פרשה. ביום ב' וה' לייענט מען אויך די פרשה,

English translation 338

and also on the Minchah of the preceding Shabbos,

און אויך במנחת שבת שלפנ"ז,

English translation 339

so that the Torah is read three times during the week,

אזוי אז מ'לייענט בתורה ג' פעמים בשבוע,

English translation 340

for three times establishes a chazakah. Sometimes it is read more than three times during the week

וואס ג' פעמים הוי חזקה 40. אמאל לייענט מען מער ווי ג' פעמים בשבוע

English translation 341

(aside from the entire parshah on Shabbos),

(אויסער די גאנצע פרשה בשבת),

English translation 342

when there is a Yom Tov in the middle of the week,

ווען ס'איז דא א יו"ט באמצע השבוע,

English translation 343

but in any case, three times it is read every week, but then only the beginning of the parshah is read

אבער עכ"פ ג' פעמים לייענט מען בכל שבוע אבער דעמולט לייענט מען נאר התחלת הפרשה

English translation 344

(not the entire parshah),

(ניט די גאנצע פרשה),

English translation 345

not so on Shabbos, the entire parshah is read.

משא"כ בשבת לייענט מען די גאנצע פרשה.

English translation 346

For this is an elevation of Shabbos relative to the other days of the week of this parshah

וואס דאס איז אן עילוי בשבת לגבי שאר ימי השבוע דפרשה זו

English translation 347

(in connection with the weekly parshah),

(בקשר מיט פרשת השבוע),

English translation 348

that then the entire parshah is read.

אז דעמולט לייענט מען די גאנצע פרשה.

English translation 349

And in addition to this, there is also on Shabbat the reading of the Haftarah, which is a matter in its own right from the Parsha, as is also evident from the fact that we make a special blessing

ונוסף לזה איז אויך דא בשבת קריאת ההפטורה. וואס דאס איז אן ענין בפ"ע פון דער פרשה. כדמוכח אויך דערפון וואס מ'מאכט א ברכה מיוחדת

English translation 350

(in its own right)

(בפ"ע)

English translation 351

before the Haftarah,

לפני ההפטורה,

English translation 352

and blessings

און ברכות

English translation 353

(plural)

(לשון רבים)

English translation 354

after the Haftarah.

לאחרי ההפטורה.

English translation 355

This is not present even in the Torah reading of the Parsha

וואס דאס איז ניטא אפילו בא די קריאה בתורה בהפרשה

English translation 356

(before the Haftarah),

(לפני ההפטורה),

English translation 357

for in the time of the Mishnaic Sages, they made only one blessing before the Torah reading and one blessing after the entire reading

וואס בזמן חכמי המשנה האט מען געמאכט נאר איין ברכה לפני הקריאה בתורה און איין ברכה לאחרי כל הקריאה

English translation 358

(and afterwards it was instituted that each person who ascends to the Torah should make a blessing before the ascent and after it,

(ולאחרי זה איז נתתקן געווארן אז יעדערער וואס איז עולה לתורה זאל מאכן א ברכה לפני העלי' ולאחרי',

English translation 359

i.e., each of the seven called up);

ד.ה. יעדערער פון די ז' קרואים) 43;

English translation 360

however, regarding the reading of the Haftarah, we make several blessings,

משא"כ בא קריאת ההפטורה מאכט מען כמה ברכות,

English translation 361

one blessing before the Haftarah and blessings after the Haftarah.

א ברכה לפני ההפטורה און ברכות לאחרי ההפטורה.

English translation 362

This is indeed a wonder, that for the Haftarah we make more blessings than for the Torah reading:

וואס דאס איז דאך א דבר פלא אז אויף די הפטורה מאכט מען מערער ברכות ווי אויף קריאת התורה:

English translation 363

A Haftarah has twenty-one verses; there are Haftarot that have fewer verses than that,

א הפטורה האט כ"א פסוקים 44 ס'זיינען דא הפטורות וואס האבן ווייניקער פסוקים דערפון,

English translation 364

and this is not the place for it,

ואין כאן מקומו,

English translation 365

but more than that it cannot be. For this is fewer verses than there are even in the smallest Parsha in the Torah:

אבער מערער דערפון דארף ניט זיין. וואס דאס איז ווייניקער פסוקים ווי ס'איז דא אפילו אין די קלענסטע פרשה בתורה:

English translation 366

The smallest Parsha in the Torah,

די קלענסטע פרשה בתורה,

English translation 367

Parshat Vayelech,

פ' וילך,

English translation 368

has thirty verses,

האט ל' פסוקים,

English translation 369

(more than twenty-one verses),

(מער פאר כ"א פסוקים),

English translation 370

and certainly the long Parshot have more than that,

ועאכו"כ די לאנגע פרשיות האבן זיכער מערער דערפון,

English translation 371

like our Parsha

ווי פרשתנו

English translation 372

(Parshat Vayishlach),

(פ' וישלח),

English translation 373

which is one of the longest Parshot,

וואס איז איינע פון די לענגסטע פרשיות,

English translation 374

there are only a few Parshot in the Torah that have more verses than Parshat Vayishlach. Now how is it that for the Haftarah we make more blessings, where blessing is from the term "drawing down," than for the reading of the Parsha?!

ס'זיינען פאראן נאר געציילטע פרשיות בתורה וואס האבן מערער פסוקים פאר פ' וישלח היינט ווי קומט עס אז אויף די הפטורה מאכט מען מערער ברכות וואס ברכה איז מלשון המשכה 45 ווי אויף קריאת הפרשה?!

English translation 375

On one hand, they say that the Haftarah is related to and of the same kind as the Parsha,

פון איין זייט זאגט מען אז דער הפטורה איז מענין ומעין הפרשה 46,

English translation 376

and on the other hand, they say that for the Haftarah we make more blessings than for the Parsha!

ולאידך זאגט מען אז אויף דער הפטורה מאכט מען מערער ברכות ווי אויף די פרשה!

English translation 377

Regarding the Parsha and the Haftarah of Vayishlach:

בנוגע להפרשה וההפטורה פון וישלח:

English translation 378

On this Shabbat, one sees clearly the connection of the Haftarah with the Parsha:

אין דעם שבת זעט מען בגלוי די שייכות פון די הפטורה מיט דער פרשה:

English translation 379

In the Parsha it is written that Yaakov said to Esav, "Let my master pass before his servant etc., until I come to my master, to Seir." Rashi explains: "And when will he go (to Seir)? In the days of Mashiach, as it is said, 'And saviors shall ascend Mount Zion to judge the mountain of Esav.'" This is a verse from the Haftarah,

אין פרשה שטייט 47 אז יעקב האט געזאגט עשו'ן "יעבור נא אדוני לפני עבדו גו' עד אשר אבוא אל אדוני שעירה". טייטש רש"י:

English translation 380

the last verse therein.

"ואימתי ילך

English translation 381

(to Seir)?

(לשעיר)?

English translation 382

In the days of Mashiach,

בימי המשיח,

English translation 383

as it is said, 'And saviors shall ascend Mount Zion to judge the mountain of Esav.'" This is a verse from the Haftarah,

שנאמר 48 ועלו מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו". וואס דאס איז א פסוק פון דער הפטורה,

English translation 384

the last verse therein.

דער לעצטער פסוק שבה.

English translation 385

And Rashi explains this according to the simple meaning of the verse of "until I come to my master, to Seir." Then Rashi says, "And there are those who interpret it differently, many,"

און דאס טייטשט רש"י בפשוטו של מקרא פון "עד אשר אבוא אל אדוני שעירה" דערנאך זאגט רש"י "ומ"א יש לפ' זו רבים",

English translation 386

it is understood from this that before this in Rashi is the simple meaning of the verse.

איז מזה מובן אז לפנ"ז אין פרש"י איז פשוטו של מקרא.

English translation 387

Here one sees the connection of the Haftarah with the Parsha, "until I come to my master, to Seir," as it is taught in the simple meaning of the verse.

וואס דא זעט מען די שייכות פון דער הפטורה מיט דער פרשה "עד אשר אבוא אל אדוני שעירה" ווי מ'לערנט עס אין פשוטו של מקרא.

English translation 388

Several commentators,

כמה מפרשים 49,

English translation 389

literalists,

פשטנים,

English translation 390

great ones of Israel,

גדולי ישראל,

English translation 391

and even Tannaim and Amoraim,

ביז אויך תנאים ואמוראים 50,

English translation 392

interpret "until I come to my master, to Seir" as referring to a different matter

זיינען מפרש "עד אשר אבוא אל אדוני שעירה" אז דאס גייט אויף א צווייטן ענין

English translation 393

(not to "And saviors shall ascend Mount Zion to judge the mountain of Esav").

(ניט אויף "ועלו מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו").

English translation 394

According to this, one does not see clearly any connection between the Haftarah and the Parsha, but they also admit that "these and those are the words of the living God,"

וואס לפי"ז זעט מען ניט בגלוי קיין קשר צווישן דער הפטורה מיט דער פרשה אבער אויך זיי זיינען מודה אז "אלו ואלו דברי אלקים חיים" 51,

English translation 395

and consequently, there is also another interpretation of this verse,

ובמילא איז דא אויך א צווייטער פירוש אין דעם פסוק,

English translation 396

the interpretation that Rashi brings,

דער פירוש וואס רש"י ברענגט,

English translation 397

that it refers to "And saviors shall ascend etc." It turns out that even according to them, the verse has a connection with the verse "And saviors shall ascend etc." from the Haftarah. Indeed, not a connection according to the simple meaning

אז דאס גייט אויף "ועלו מושיעים וגו'". קומט אויס אויך לויט זיי אז דער פסוק האט א שייכות מיטן פסוק "ועלו מושיעים וגו'" פון דער הפטורה. טאקע ניט קיין שייכות ע"ד הפשט

English translation 398

(because according to them, the verse in the Parsha speaks according to the simple meaning about a different matter),

(ווייל לויט זיי רעדט דער פסוק אין דער פרשה ע"ד הפשט וועגן אן אנדער ענין),

English translation 399

but at least according to the hint,

אבער עכ"פ ע"ד הרמז,

English translation 400

the homiletical interpretation, or the secret.

הדרוש אדער הסוד.

English translation 401

However, according to Rashi, this is the simple interpretation of the verse,

משא"כ לויט רש"י איז דאס דער פירוש הפשוט אין פסוק,

English translation 402

and consequently, the connection with the Haftarah is in an open manner.

ובמילא איז דער קשר מיט דער הפטורה באופן גלוי.

English translation 403

And in addition to this:

ונוסף לזה:

English translation 404

The interpretation that Rashi brings down is the conclusion in the Midrash.

דער פירוש וואס רש"י ברענגט אראפ איז די מסקנא אין מדרש 52.

English translation 405

The aforementioned verse from the Haftarah

דער פסוק הנ"ל פון דער הפטורה

English translation 406

(which Rashi brings on "until I come to my master, to Seir")

(וואס רש"י ברענגט אויף "עד אשר אבוא אל אדוני שעירה")

English translation 407

is the last verse in the Haftarah. From this it is understood that it has a special connection with the final blessings of the Haftarah. The final blessings are indeed for the entire Haftarah,

איז דער פסוק האחרון אין דער הפטורה. וואס מזה מובן אז דאס האט א שייכות מיוחדת מיט די ברכות האחרונות פון דער הפטורה. די ברכות האחרונות זיינען טאקע אויף דער גאנצער הפטורה,

English translation 408

but obviously they have a special connection to this last verse

אבער כמובן אז זיי האבן א שייכות מיוחדת צו דעם פסוק האחרון

English translation 409

(which comes immediately before the blessings).

(וואס קומט גלייך פאר די ברכות).

English translation 410

In this verse

אין דעם פסוק

English translation 411

(the last one)

(האחרון)

English translation 412

itself, it speaks about two matters:

גופא רעדט זיך וועגן צוויי ענינים:

English translation 413

"And saviors shall ascend Mount Zion to judge the mountain of Esav"

"ועלו מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו"

English translation 414

(which Rashi brings down),

(וואס רש"י ברענגט אראפ),

English translation 415

and "And the kingdom shall be the Lord's," a second matter that comes with a conjunctive vav

און "והיתה לה' המלוכה" א צווייטער ענין וואס קומט צו מיט א וא"ו המוסיף

English translation 416

("And it shall be etc.").

("והיתה גו'").

English translation 417

And as is evident from that which is spoken earlier in the Haftarah:

וכדמוכח פון דעם וואס עס רעדט זיך פריער אין דער הפטורה:

English translation 418

In the earlier verses it speaks about the judgment of Esau by the Holy One, blessed be He, or by the nations, etc.,

אין די פריערדיקע פסוקים רעדט זיך וועגן דעם משפט פון עשו ע"י הקב"ה אדער ע"י די גוים וכו',

English translation 419

Afterwards it comes to the end of the Haftarah where he concludes the matter "And saviors shall ascend Mount Zion to judge the mountain of Esau." Afterwards another matter comes

דערנאך קומט צום סוף ההפטורה וואו ער איז מסיים דעם ענין "ועלו מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו". דערנאך קומט צו נאך אן ענין

English translation 420

(with a vav hachibur)

(מיט א וא"ו המוסיף)

English translation 421

which is not spoken of earlier in the Haftarah "And the kingdom shall be the Lord's."

וואס רעדט זיך ניט פריער אין דער הפטורה "והיתה לה' המלוכה".

English translation 422

And as is also understood from the Rambam, the two matters

וכמובן אויך פון רמב"ם די צוויי ענינים

English translation 423

("And saviors shall ascend Mount Zion to judge the mountain of Esau" and "And the kingdom shall be the Lord's"):

("ועלו מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו" און "והיתה לה' המלוכה"):

English translation 424

In the Laws of Kings, the Rambam writes the order of the future redemption:

בהל' מלכים 53 שרייבט דער רמב"ם דעם סדר פון דער גאולה העתידה:

English translation 425

"A king from the house of David will arise, etc., and wage the wars of the Lord,"

"יעמוד מלך מבית דוד כו' וילחם מלחמות ה'",

English translation 426

which the war of the Lord is primarily war against Amalek,

וואס מלחמת ה' איז לכל לראש מלחמה בעמלק 54,

English translation 427

who is from the seed of Esau, this is the matter of "to judge the mountain of Esau." And afterwards "build the Temple in its place and gather the dispersed of Israel,"

וואס ער איז מזרעו של עשו איז דאס דער ענין פון "לשפוט את הר עשו". און דערנאך "בנה מקדש במקומו וקבץ נדחי ישראל",

English translation 428

and only afterwards, at a later time, "he will perfect the entire world to serve the Lord together, as it is said, 'For then I will turn to the peoples a pure language, that they may all call upon the name of the Lord, to serve Him with one accord,'"

און ערשט דערנאך מיט א זמן לאח"ז "יתקן את העולם כולו לעבוד את ה' ביחד שנאמר 55 אז אהפוך אל עמים שפה ברורה לקרוא כולם בשם ה' ולעבדו שכם אחד",

English translation 429

which this is at the time when it will be "And the kingdom shall be the Lord's."

וואס דאס איז בזמן ווען ס'וועט זיין "והיתה לה' המלוכה".

English translation 430

It emerges from this that "to judge the mountain of Esau" and "And the kingdom shall be the Lord's" are two separate matters that will be at two separate times,

קומט דערפון אויס אז "לשפוט את הר עשו" און "והיתה לה' המלוכה" זיינען צוויי באזונדערע ענינים וואס וועלן זיין אין צוויי באזונדערע זמנים,

English translation 431

first "to judge the mountain of Esau" and afterwards "And the kingdom shall be the Lord's."

פריער "לשפוט את הר עשו" און דערנאך "והיתה לה' המלוכה".

English translation 432

And regarding these two matters, there is an advantage in the Haftarah of this Shabbat over the Torah portion:

און בנוגע צו די צוויי ענינים איז דא אן אויפטו אין דער הפטורה פון שבת זה לגבי דער פרשה:

English translation 433

The first matter,

דער ערשטער ענין,

English translation 434

"And saviors shall ascend Mount Zion to judge the mountain of Esau,"

"ועלו מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו",

English translation 435

is stated in the Torah portion in a concealed manner,

שטייט אין דער פרשה בהעלם,

English translation 436

in the verse "Until I come to my lord, to Seir,"

אין דעם פסוק "עד אשר אבוא אל אדוני שעירה",

English translation 437

and one must come to Rashi that he should explain it;

און מ'דארף אנקומען צו רש"י אז ער זאל דאס מפרש זיין;

English translation 438

but in the Haftarah it is stated explicitly.

משא"כ אין דער הפטורה שטייט עס בגלוי.

English translation 439

And the second matter in the verse,

און דער צווייטער ענין אין פסוק,

English translation 440

"And the kingdom shall be the Lord's" is entirely a new matter that is not stated at all in the Torah portion:

"והיתה לה' המלוכה" איז אינגאנצן א נייער ענין וואס שטייט ניט בכלל אין דער פרשה:

English translation 441

When Rashi brings down on "Until I come to my lord, to Seir" the verse from the Haftarah,

בשעת רש"י ברענגט אראפ אויף "עד אשר אבוא אל אדוני שעירה" דעם פסוק פון הפטורה,

English translation 442

he brings only the beginning of the verse,

ברענגט ער נאר התחלת הפסוק,

English translation 443

"And saviors shall ascend Mount Zion to judge the mountain of Esau,"

"ועלו מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו",

English translation 444

and does not even say "etc.,"

און זאגט אפילו ניט "וגו'",

English translation 445

which proves that "Until I come to my lord, to Seir" refers only to the beginning of the verse and not to the end of the verse. It emerges that the end of the verse,

וואס דאס באווייזט אז "עד אשר אבוא אל אדוני שעירה" גייט נאר אויף התחלת הפסוק און ניט אויף סיום הפסוק 56. קומט אויס אז סיום הפסוק,

English translation 446

"And the kingdom shall be the Lord's" is a new matter that comes specifically in the Haftarah.

"והיתה לה' המלוכה" איז אן ענין חדש וואס קומט צו דוקא אין דער הפטורה.

English translation 447

The explanation of the difference between the two matters

דער ביאור החילוק צווישן די צוויי ענינים

English translation 448

(and times)

(וזמנים)

English translation 449

"And saviors shall ascend Mount Zion to judge the mountain of Esau" and "And the kingdom shall be the Lord's":

"ועלו מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו" און "והיתה לה' המלוכה":

English translation 450

"And saviors shall ascend Mount Zion to judge the mountain of Esau" indeed affects the mountain of Esau,

"ועלו מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו" פועל'ט טאקע אין הר עשו,

English translation 451

but this does not cause that the mountain of Esau should be entirely transformed into holiness. As the matter of judgment

אבער דאס טוט ניט אויף אז הר עשו זאל אינגאנצן נתהפך ווערן לקדושה. ווי דער ענין פון משפט

English translation 452

("to judge the mountain of Esau")

("לשפוט את הר עשו")

English translation 453

is simply:

איז בפשטות:

English translation 454

It is not the simple meaning that whenever a judge states his verdict, they do not obey him and one must come to a police officer who will enforce the law in practice,

ס'איז ניט דער פשט אז יעדער מאל וואס א שופט זאגט זיין פסק פאלגט מען אים ניט און מ'דארף אנקומען צו א שוטר וואס זאל דורכפירן דעם דין בפועל,

English translation 455

but rather sometimes the judge himself affects through his very speech when issuing the verdict upon the litigants. As was simply the matter of the Sanhedrin to guide Jews and affect them how to conduct themselves.

נאר א מאל פועל'ט דער שופט אליין ע"י עצם דיבורו באם ארויסגעבן דעם דין אויף די בעלי דינים. ווי ס'איז בפשטות געווען ענינם פון סנהדרין להדריך אידן און אויף זיי פועל'ן ווי זיך צו אויפפירן.

English translation 456

And as stated in the Mishnah in Avot that one says to a judge "When the litigants stand before you, they should be in your eyes as wicked, and when they depart from before you, they should be in your eyes as innocent when they have accepted the judgment upon themselves,"

וכמ"ש אין די משנה אין אבות 57 אז מ'זאגט צו א שופט "כשיהיו בעלי הדין עומדים לפניך יהיו בעיניך כרשעים וכשנפטרים מלפניך יהיו בעיניך כזכאין כשקבלו עליהם את הדין",

English translation 457

i.e., that one does not need to come to any police officer to enforce the law because the judge and arbiter and rabbi explains his ruling so well to the litigants,

ד.ה. אז מ'דארף ניט אנקומען צו קיין שוטר אויף דורכפירן דעם דין ווייל דער שופט ודיין ורב איז אזוי גוט מסביר צו די בעלי דין זיין פסק,

English translation 458

until they themselves admit to him and are "accepting the judgment upon themselves,"

ביז זיי אליין זיינען מודה צו אים און זיינען "מקבלים עליהם את הדין",

English translation 459

and moreover the litigant even thanks the rabbi for the good that he did for him by saving him from a perutah,

און נאכמער דער בעל דין דאנקט גאר אפ דעם רב אויף דער טובה וואס ער האט אים געטאן דורך באווארענען אים אז א פרוטה,

English translation 460

the life of his soul,

חיי נפשו 58,

English translation 461

which in his possession is truly not his but belongs to a stranger,

וואס אין זיין רשות איז באמת אינו שלו נאר באלאנגט צו א פרעמדן,

English translation 462

as was revealed through the judgment,

ווי ס'האט זיך ארויסגעוויזן ע"י הדין,

English translation 463

and consequently one saves him so that he should not use that perutah,

ובמילא באווארנט מען אים אז ער זאל ניט באנוצן זיך מיט אט דער פרוטה,

English translation 464

whose vitality until now was from the lower kelipat nogah.

וואס ביז איצטער איז איר חיות געווען נידעריקער פאר קליפת נוגה.

English translation 465

Correspondingly, the matter of "to judge the mountain of Esau" is,

עד"ז איז דער ענין פון "לשפוט את הר עשו",

English translation 466

that one affects the mountain of Esau in the manner of judgment,

אז מ'פועל'ט אין הר עשו באופן פון משפט,

English translation 467

that even he admits to the side of holiness, the matter of itkafya

אז אויך ער איז מודה לצד הקדושה דער ענין פון אתכפיא

English translation 468

(but not that he is entirely remade into holiness, it'hapcha).

(אבער ניט אז ער ווערט אינגאנצן איבערגעמאכט לקדושה אתהפכא).

English translation 469

Afterwards comes "And the kingdom shall be the L-rd's," that the entire reality of the world and also Mount Esau become transformed into holiness,

דערנאך קומט "והיתה לה' המלוכה" אז די גאנצע מציאות העולם און אויך הר עשו ווערן נתהפך לקדושה,

English translation 470

and he himself of his own accord conducts himself as is proper.

און ער אליין מצ"ע פירט זיך אויף כדבעי

English translation 471

(One does not need to act upon him as in "to judge Mount Esau").

(מ'דארף אויף אים ניט פועל'ן ווי בא "לשפוט את הר עשו").

English translation 472

As the verse "My soul faints" [refers to] the concept of transformation.

ע"ד "מנפשי' כרע" 59 דער ענין פון אתהפכא.

English translation 473

That these are two times that will be in the future to come:

וואס דאס זיינען צוויי זמנים וואס וועלן זיין לע"ל:

English translation 474

First will be "And saviors shall ascend Mount Zion to judge Mount Esau,"

פריער וועט זיין "ועלו מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו",

English translation 475

he will wage the war of the L-rd,

ילחום מלחמת ה',

English translation 476

that one acts upon Mount Esau so that they conduct themselves as is proper. And afterwards a higher perfection,

אז מ'פועל'ט אין הר עשו אז זיי זאלן זיך פירן כדבעי. און דערנאך א העכערע שלימות,

English translation 477

"And the kingdom shall be the L-rd's,"

"והיתה לה' המלוכה",

English translation 478

that the world itself conducts itself as is proper.

אז די וועלט אליין פירט זיך אויף כדבעי.

English translation 479

From this emerge two levels in the service of man:

דערפון קומען ארויס צוויי דרגות בעבודת האדם:

English translation 480

Just as in the future to come there will be two modes and times of how one acts upon Mount Esau,

כשם ווי לע"ל וועלן זיין צוויי אופנים וזמנים ווי מ'פועל'ט אין הר עשו,

English translation 481

"to judge Mount Esau" and "And the kingdom shall be the L-rd's," so too are there two modes in the service of man regarding how he deals with his "Esau":

"לשפוט את הר עשו" און "והיתה לה' המלוכה" אזוי זיינען אויך דא צוויי אופנים בעבודת האדם ווי ער טוט אויף מיטן "עשו" שבו:

English translation 482

The service of subjugation,

עבודת האתכפיא,

English translation 483

"to judge Mount Esau,"

"לשפוט את הר עשו",

English translation 484

he indeed acts upon him that he should conduct himself as is proper,

ער פועל'ט טאקע אויף אים אז ער זאל זיך פירן כדבעי,

English translation 485

but he does not yet transform him;

אבער ער מאכט אים נאך ניט איבער;

English translation 486

and afterwards the service of transformation,

און דערנאך עבודת אתהפכא,

English translation 487

"And the kingdom shall be the L-rd's," he transforms him,

"והיתה לה' המלוכה" ער מאכט אים איבער,

English translation 488

so that he of his own accord conducts himself as he ought to.

אז ער מצ"ע זאל זיך פירן ווי עס דארף צו זיין.

English translation 489

Until he deals with Esau so that it should be "And he kissed him"

ביז אז ער טוט אויף מיט עשו'ן אז ס'זאל זיין "וישקהו" 60

English translation 490

(Jacob),

(את יעקב),

English translation 491

not only according to the first interpretation

ניט נאר לויטן ערשטן פירוש

English translation 492

(which Rashi brings down)

(וואס רש"י ברענגט אראפ)

English translation 493

"that he did not kiss him with all his heart,"

"שלא נשקו בכל לבו",

English translation 494

but also according to the second interpretation

נאר אויך לויטן צווייטן פירוש

English translation 495

(in Rashi)

(ברש"י)

English translation 496

that "he kissed him with all his heart."

אז "נשקו בכל לבו".

English translation 497

What actually are the two interpretations

וואס אייגנטלעך זיינען די צוויי פירושים

English translation 498

(of "And he kissed him").

(אין "וישקהו").

English translation 499

"Some expounded...

"יש שדרשו..

English translation 500

that he did not kiss him with all his heart" and "Rabbi Shimon bar Yochai said: It is a known law that Esau hates Jacob, but his compassion was stirred at that moment and he kissed him with all his heart," corresponding to the two aforementioned concepts "And saviors shall ascend Mount Zion to judge Mount Esau" and

שלא נשקו בכל לבו" און "אמר ר' שמעון בן יוחאי הלכה היא בידוע שעשו שונא את יעקב אלא שנכמרו רחמיו באותה שעה ונשקו בכל לבו" ע"ד ווי די צוויי ענינים הנ"ל "ועלו מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו" און

English translation 501

(afterwards)

(דערנאך)

English translation 502

"And the kingdom shall be the L-rd's":

"והיתה לה' המלוכה":

English translation 503

"That he did not kiss him with all his heart" is like the action of "to judge Mount Esau" accomplishes,

"שלא נשקו בכל לבו" איז ווי די פעולה פון "לשפוט את הר עשו" טוט אויף,

English translation 504

that he acts upon Esau but not completely. And "he kissed him with all his heart" is the concept of "And the kingdom shall be the L-rd's,"

אז ער פועל'ט אויף עשו'ן אבער ניט אינגאנצן. און "נשקו בכל לבו" איז דער ענין פון "והיתה לה' המלוכה",

English translation 505

he becomes completely transformed,

ער ווערט אינגאנצן איבערגעמאכט,

English translation 506

"he kissed him with all his heart."

"נשקו בכל לבו".

English translation 507

From which it is understood that both interpretations

וואס דערפון איז מובן אז ביידע פירושים

English translation 508

(which Rashi brings on "And he kissed him")

(וועלכע רש"י ברענגט אויף "וישקהו")

English translation 509

are true.

זיינען אמת.

English translation 510

And also the order in which Rashi brings the interpretations is precise,

און אויך דער סדר ווי רש"י ברענגט די פירושים איז מדוייק,

English translation 511

as is known that also order in Torah is precise: first the interpretation "he did not kiss him with all his heart" and afterwards the interpretation "he kissed him with all his heart,"

כידוע אז אויך סדר אין תורה איז מדוייק פריער דער פירוש "לא נשקו בכל לבו" און דערנאך דער פירוש "נשקו בכל לבו",

English translation 512

one proceeds from the light to the heavy:

מ'גייט מן הקל אל הכבד:

English translation 513

First one acts upon him that it should be "And he kissed him" but in the manner of "he did not kiss him with all his heart." And afterwards one arrives at a higher level that "he kissed him with all his heart."

פריער פועל'ט מען אויף אים אז ס'זאל זיין "וישקהו" אבער באופן "שלא נשקו בכל לבו". און דערנאך קומט מען צו א העכערער דרגא אז "נשקו בכל לבו".

English translation 514

Rabbi Shimon bar Yochai, for whom there was no destruction and exile,

רשב"י וואס ביי אים איז ניט געווען דער חורבן וגלות 61,

English translation 515

and for whom his Torah was his occupation, begins immediately with the interpretation that "he kissed him with all his heart."

און ביי אים איז געווען תורתו אומנתו הויבט גלייך אן מיטן פירוש אז "נשקו בכל לבו".

English translation 516

But Rashi on the Torah,

אבער רש"י על התורה,

English translation 517

who teaches the plain meaning of the verse,

וואס לערנט פשוטו של מקרא,

English translation 518

which is also relevant to Jews who understand only the simple meaning,

וואס איז שייך אויך צו אידן וואס פארשטייען נאר פשט,

English translation 519

for whom not all have their Torah as their occupation, the order is that one proceeds from the light to the heavy:

וואס ניט ביי זיי אלע איז תורתם אומנתם 62 איז דער סדר אז מ'גייט מן הקל אל הכבד:

English translation 520

First one begins with "he did not kiss him with all his heart" [the service of] subjugation,

פריער הויבט מען אן מיט "לא נשקו בכל לבו" אתכפיא,

English translation 521

and only afterwards "he kissed him with all his heart" [the service of] transformation.

און ערשט דערנאך "נשקו בכל לבו" אתהפכא.

English translation 522

At first he holds at a low level,

פייער האלט ער ביי א נידעריקער דרגא,

English translation 523

and afterwards he acts that it should be "Rabbi Shimon bar Yochai said," he calls forth the Rabbi Shimon bar Yochai within him that he should begin to speak and say "he kissed him with all his heart,"

און דערנאך פועל'ט ער אז ס'זאל זיין "אמר ר' שמעון בן יוחאי" ער רופט ארויס דעם רשב"י שבקרבו אז ער זאל אנהויבן רעדן און זאגן "נשקו בכל לבו",

English translation 524

For with Rabbi Shimon bar Yochai there was no exile and destruction and his Torah was his occupation,

וואס ביי רשב"י איז ניט געווען קיין גלות וחורבן און תורתו אומנתו,

English translation 525

until Rabbi Shimon bar Yochai said "I can exempt the entire world from judgment,"

ביז אז רשב"י האט געזאגט 63 "יכול אני לפטור כל העולם כולו מן הדין",

English translation 526

What the interpretation in this is not only that he can exempt the world from the punishment,

וואס דער פירוש אין דעם איז ניט נאר אז ער קען פטר'ן דעם עולם פון דעם עונש,

English translation 527

but that there is also the positive thing that emerges from the judgment and punishment,

נאר אז ס'איז אויך דא דער דבר חיובי וואס קומט ארויס פון דעם דין ועונש,

English translation 528

as is known that the punishments in the Torah of kindness bring about a positive matter,

כידוע אז די עונשים אין תורת חסד טוען אויף אן ענין חיובי,

English translation 529

as explained in the Igrot Kodesh that this is like the parable of "a merciful, wise, and righteous father who strikes his son",

כמבואר באגה"ק 64 אז דאס איז כמשל "אב רחמן חכם וצדיק המכה בנו",

English translation 530

which is a matter of justice and righteousness

וואס דאס איז אן ענין של צדק ויושר

English translation 531

[there it does not say that this is a matter of kindness,

[דארטן שטייט ניט אז דאס איז אן ענין של חסד,

English translation 532

as is known from the discourse of the Rebbe, my father-in-law, the Rebbe, on this],

כידוע די שיחה פון כ"ק מו"ח אדמו"ר בזה 65],

English translation 533

but it is indeed a matter of justice and righteousness,

אבער אן ענין של צדק ויושר איז דאס יא,

English translation 534

therefore one cannot say that "I can exempt the entire world from judgment" means only from the punishment but not that there is the positive thing that comes about through the punishment

במילא קען מען ניט זאגן אז דער "יכול אני לפטור כל העולם כולו מן הדין" מיינט נאר פון דעם עונש אבער ניט אז ס'איז דא דער דבר חיובי וואס קומט ארויס ע"י העונש

English translation 535

(that it wipes away the entire matter),

(אז דאס ווישט אפ דעם גאנצן ענין),

English translation 536

because then this would perhaps not be a virtue,

ווייל דעמולט איז דאס אפשר ניט קיין מעלה,

English translation 537

but certainly Rabbi Shimon bar Yochai was able to effect the nullification of judgment in the world and for it to be as if it had been brought about through the judgment and punishment,

נאר זיכער האט רשב"ל געקענט אויפטאן צו מבטל זיין דין בעולם און ס'זאל זיין ווי ס'וואלט זיך אויפגעטאן דורכן דין ועונש,

English translation 538

And therefore,

און דעריבער,

English translation 539

from the aspect of Rabbi Shimon bar Yochai within him,

מצד דעם רשב"י שבו,

English translation 540

"he kissed him with all his heart."

איז "נשקו בכל לבו".

English translation 541

And when one proceeds according to the simple interpretation

און בשעת מ'גייט ע"ד הפשט

English translation 542

(as per Rashi),

(כבפרש"י),

English translation 543

with the order from the light to the heavy,

מיטן סדר מן הקל אל הכבד,

English translation 544

first "he did not kiss him with all his heart" and then "he kissed him with all his heart",

פריער "לא נשקו בכל לבו" און דערנאך "נשקו בכל לבו",

English translation 545

then this brings about an elevation even relative to the manner of beginning immediately with "he kissed him with all his heart"

קומט דעמולט צו אן עילוי אפילו לגבי דעם אופן וואס מ'הויבט גלייך אן מיט "נשקו בכל לבו"

English translation 546

(as this is by Rabbi Shimon bar Yochai)

(ווי דאס איז בא רשב"י)

English translation 547

the virtue of the advantage of light from darkness,

די מעלה פון יתרון האור מן החושך,

English translation 548

that even Esau, who initially "he did not kiss him with all his heart", afterward "he kissed him with all his heart",

אז אויך עשו וואס לכתחילה "לא נשקו בכל לבו" איז דערנאך "נשקו בכל בלו",

English translation 549

thus it becomes like the advantage of light from darkness.

במילא ווערט כיתרון האור מן החושך.

English translation 550

And actually, also by Rabbi Shimon bar Yochai,

און אייגנטלעך איז אויך בא רשב"י,

English translation 551

who begins immediately with "he kissed him with all his heart",

וואס ער הויבט אן גלייך מיט "נשקו בכל לבו",

English translation 552

there is here the elevation of the advantage of light from darkness,

דא דער עילוי פון יתרון האור מן החושך,

English translation 553

and accordingly it will be sweetened why Rabbi Shimon bar Lakish does not begin his interpretation with "he kissed him with all his heart",

ועפ"ז יומתק וואס רשב"ל הויבט אן פירושו ניט מיט "נשקו בכל לבו",

English translation 554

but with the negative side "it is a known halacha that Esau hates Jacob, except that his mercy was stirred at that moment and he kissed him with all his heart." For prima facie:

נאר מיטן צד השלילה "הלכה היא בידוע שעשו שונא ליעקב אלא שנכמרו רחמיו באותה שעה ונשקו בכל לבו". דלכאורה:

English translation 555

He wants to bring out the virtue that "he kissed him with all his heart" — why does he bring the deficiency that "it is a known halacha that Esau hates Jacob"?

ער וויל ארויס-ברענגען די מעלה אז "נשקו בכל לבו" איז וואס ברענגט ער דעם חסרון אז "הלכה היא בידוע שעשו שונא ליעקב"?

English translation 556

Rather, by this he brings out that in this there is the elevation of the advantage of light from darkness from the aspect of the matter of transformation:

נאר דערמיט גיט ער ארויס אז דערביי איז דא דער עילוי פון יתרון האור מן החושך מצד הענין פון אתהפכא:

English translation 557

that this Esau,

אז דער עשו,

English translation 558

who from his aspect is "a hater of Jacob",

וואס מצד איז ער "שונא ליעקב",

English translation 559

and not from his nature or from the evil of his choice,

און ניט מצד טבע שלו אדער מצד רוע בחירתו,

English translation 560

but "it is a known halacha that Esau hates Jacob",

נאר "הלכה היא בידוע שעשו שונא ליעקב",

English translation 561

this is a halacha in the Torah and it cannot be otherwise at all, and nevertheless there was "his mercy was stirred at that moment and he kissed him with all his heart"! This brings out the great novelty of transformation that occurred,

דאס איז א הלכה בתורה און ס'קען גאר ניט זיין באופן אחר ואעפ"כ איז דא געווען "נכמרו רחמיו באותה שעה ונשקו בכל לבו"! וואס דאס ברענגט ארויס דעם גרויסן חידוש פון אתהפכא וואס איז דא געווען,

English translation 562

with the elevation of the advantage of light from darkness.

מיטן עילוי פון יתרון האור מן החושך.

English translation 563

And when one proceeds according to the order in the way of the simple interpretation

און בשעת מ'גייט ע"פ הסדר בדרך הפשט

English translation 564

(Rashi),

(פרש"י),

English translation 565

the regular order,

דער סדר הרגיל,

English translation 566

one goes from the light to the heavy: first the first interpretation,

גייט מען מן הקל אל הכבד פריער דער ערשטער פירוש,

English translation 567

"he did not kiss him with all his heart",

"לא נשקו בכל לבו",

English translation 568

subjugation,

אתכפיא,

English translation 569

and then the elevation of transformation "he kissed him with all his heart",

און דערנאך דער עילוי פון אתהפכא "נשקו בכל לבו",

English translation 570

corresponding to the two matters

כנגד די צוויי ענינים

English translation 571

(and times)

(וזמנים)

English translation 572

in the haftarah "and saviors shall ascend Mount Zion to judge the mountain of Esau" and then "and the kingdom shall be the Lord's."

אין דער הפטורה "ועלו מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו" און דערנאך "והיתה לה' המלוכה".

English translation 573

From this there is a simple lesson also for a simple person:

דערפון האט מען א הוראה פשוטה אויך פאר אן איש פשוט:

English translation 574

When he comes to the synagogue on this Shabbat and hears that they read in the Torah from Parshat Vayishlach, he knows,

בשעת ער קומט אין שול בשבת זה און ער הערט אז מ'לייענט בתורה פ' וישלח ווייסט ער,

English translation 575

or they tell him,

אדער מ'זאגט אים,

English translation 576

that this is the Chumash,

אז דאס איז חומש,

English translation 577

the Written Torah.

תושב"כ.

English translation 578

Then he hears them say the haftarah,

דערנאך הערט ער ווי מ'זאגט די הפטורה,

English translation 579

he asks what is this? They tell him:

פרעגט ער וואס איז דאס? זאגט מען אים:

English translation 580

This is the Prophets. He asks:

דאס איז נביאים. פרעגט ער:

English translation 581

Early Prophets? They tell him no, Latter Prophets. From the most distinguished among them? No, rather from Obadiah

נביאים ראשונים? זאגט מען אים ניין נביאים אחרונים. פון די מיוחסים שבהם? ניין גאר פון עובדי'

English translation 582

("The vision of Obadiah"),

("חזון עובדי'"),

English translation 583

who descends from Esau! So when he contemplates this a little, he goes out of his mind,

וואס ער שטאמט גאר פון עשו 60! איז בשעת ער איז זיך נאר א ביסל מתבונן אין דעם גייט ער ארויס פון די כלים,

English translation 584

and especially when he sees that they make more blessings on the haftarah than on the Torah reading.

ובפרט אז ער זעט אז מ'מאכט אויף דער הפטורה מער ברכות ווי אויף קריאת התורה.

English translation 585

So they explain to him,

איז מען אים מסביר,

English translation 586

that this is what the Gemara says:

אז דאס זאגט די גמרא 66:

English translation 587

Why specifically did Obadiah the prophet say the haftarah? Because this is the matter of "from my house and from my father's house we will go with an axe":

פארוואס האט דוקא עובדי' הנביא געזאגט די הפטורה ווייל דאס איז דער ענין פון "מיני' 66 ובי' אבא ניזיל בי' נרגא":

English translation 588

In order to bring about in the world with Esau and the nations of the world, one must descend into the world,

בכדי אויפצוטאן אין עולם מיט עשו'ן און מיט אוה"ע דארף מען יורד זיין בעולם,

English translation 589

and specifically one who is found in the world of Esau,

און דוקא איינער וואס געפינט זיך בעולמו פון עשו'ן,

English translation 590

Obadiah the prophet who descended from Esau,

עובדי' הנביא וואס האט געשטאמט פון עשו,

English translation 591

must say "and saviors shall ascend Mount Zion to judge the mountain of Esau" until "and the kingdom shall be the Lord's."

דארף זאגן "ועלו מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו" ביז "והיתה לה' המלוכה".

English translation 592

Unlike what is written in the Chumash,

משא"כ ווי דאס שטייט אין חומש,

English translation 593

in the Written Torah,

אין תושב"כ,

English translation 594

in Parshat Vayishlach

אין פ' וישלח

English translation 595

("until I come to my lord to Seir"),

("עד אשר אבוא אל אדוני שעירה"),

English translation 596

this is not as Esau is found in the world,

איז דאס ניט ווי עשו געפינט זיך בעולם,

English translation 597

but as he is found in the Torah.

נאר ווי ער געפינט זיך בתורה.

English translation 598

The lesson from this simply:

די הוראה דערפון בפשטות:

English translation 599

It is not enough to have to do with Esau as he is found in the Torah,

ס'איז ניט מספיק אז מ'זאל האבן צו טאן מיט עשו'ן ווי ער געפינט זיך אין תורה,

English translation 600

rather one must go out into the world and there have to do with him and transform him,

נאר מ'דארף ארויסגיין אין וועלט און דארטן האבן מיט אים צו טאן און אים איבערמאכן,

English translation 601

first in the manner of "And saviors shall ascend Mount Zion to judge the mountain of Esau",

פריער באופן פון "ועלו מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו",

English translation 602

"He did not kiss him with all his heart",

"לא נשקו בכל לבו",

English translation 603

subjugation,

אתכפיא,

English translation 604

and afterwards "And the kingdom shall be the Lord's",

און דערנאך "והיתה לה' המלוכה",

English translation 605

"He kissed him with all his heart",

"נשקו בכל לבו",

English translation 606

transformation,

אתהפכא,

English translation 607

that he kisses and helps Jews entirely with all his heart and soul and might,

אז ער איז מנשק און העלפט אידן אינגאנצן בכל לבו ומצ"ע,

English translation 608

"My soul is bowed down". And as we also have the instruction from the portion of Vayishlach "And Jacob sent messengers before him to Esau his brother":

"מנפשי' כרע". און ווי מ'האט די הוראה אויך פון פ' וישלח "וישלח יעקב מלאכים לפניו אל עשו אחיו":

English translation 609

As preparation for entering the Land of Israel, the first thing that Jacob did was that "And Jacob sent messengers before him to Esau his brother" in order to clarify Esau and deal with him so that he should conduct himself as he needs to conduct himself.

אלס הכנה צו אריינגיין אין ארץ ישראל איז די ערשטע זאך וואס יעקב האט געטאן איז געווען אז "וישלח יעקב מלאכים לפניו אל עשו אחיו" בכדי מברר זיין עשו'ן און אויפטאן מיט אים אז ער זאל זיך פירן ווי ער דארף זיך פירן.

English translation 610

And superficially:

ולכאורה:

English translation 611

"And Jacob sent messengers before him to Esau his brother" was connected to the Land of Israel. There are two opinions regarding this,

"וישלח יעקב מלאכים לפניו אל עשו אחיו" איז געווען פארבונדן מיט ארץ ישראל. ס'זיינען אין דעם פאראן צוויי דיעות 67,

English translation 612

whether this is connected to the Diaspora or to the Land of Israel,

צי דאס איז פארבונדן מיט חוץ לארץ אדער מיט ארץ ישראל,

English translation 613

and it is close to say that this is connected to the Land of Israel,

וקרוב לומר אז דאס איז פארבונדן מיט א"י,

English translation 614

because it comes in continuation of "And he called the name of that place Machanayim",

ווייל דאס קומט בהמשך צו "ויקרא שם המקום ההוא מחנים",

English translation 615

which was on the way to the Land of Israel, the unification of the Diaspora with the Land of Israel,

וואס דאס איז געווען בדרך צו ארץ ישראל דער יחוד פון חוץ לארץ מיט ארץ ישראל,

English translation 616

in any case,

עכ"פ,

English translation 617

even if this is connected to the Diaspora,

אפילו אויב דאס איז פארבונדן מיט חוץ לארץ,

English translation 618

but this was close to entering the Land of Israel, is it that Jacob then needed to do, he needed to prepare himself to fulfill the commandments dependent on the Land and the like?

איז דאס אבער געווען קרוב לכניסה לארץ ישראל איז וואס האט יעקב דעמולט געדארפט טאן ער האט געדארפט זיך צוגרייטן צו מקיים זיין די מצוות התלויות בארץ וכיו"ב?

English translation 619

Nevertheless, we see that the first thing that he did was "And Jacob sent messengers before him to Esau his brother"; he sent actual angels,

אעפ"כ זעט מען אז די ערשטע זאך וואס ער האט געטאן איז געווען "וישלח יעקב מלאכים לפניו אל עשו אחיו" ער שיקט מלאכים ממש 68,

English translation 620

emissaries,

שלוחים,

English translation 621

in order to deal with Esau as Esau stands in his depiction in the world,

בכדי אויפצוטאן מיט עשו'ן ווי עשו שטייט בציור שלו בעולם,

English translation 622

and he instructs them to say "With Laban I sojourned, with the wicked Laban I sojourned and the 613 commandments I kept". He sends them to deal simply with the clarification of Esau that he should conduct himself as he needs to conduct himself,

און ער הייסט זיי זאגן "עם לבן גרתי עם לבן הרשע גרתי ותרי"ג מצוות שמרתי" 69. ער שיקט זיי אויפצוטאן בפשטות דעם בירור פון עשו אז ער זאל זיך פירן ווי ער דארף זיך פירן,

English translation 623

until "And he kissed him" with both levels in this,

ביז "וישקהו" מיט ביידע דרגות בזה,

English translation 624

"He did not kiss him with all his heart" and afterwards "He kissed him with all his heart".

"לא נשקו בכל לבו" און דערנאך 'נשקו בכל לבו".

English translation 625

What the instruction from this is simply

וואס די הוראה דערפון איז בפשטות

English translation 626

(as above):

(כנ"ל):

English translation 627

A Jew may think that he will only do with himself alone,

א איד קען מיינען אז ער וועט נאר טאן מיט זיך אליין,

English translation 628

he will study Torah and pray alone and not have to do with the world. He will not occupy himself with the spreading of the wellsprings outward.

ער וועט לערנען תורה און מתפלל זיין אליין און ניט האבן צו טאן מיט עולם. ער וועט זיך ניט פארנעמען מיט הפצת המעינות חוצה.

English translation 629

But there is an advantage in the work of clarifications,

איי ס'איז דא א מעלה אין עבודת הבירורים,

English translation 630

the clarification of Esau,

דער בירור פון עשו,

English translation 631

that then specifically the advantage of light from darkness, he argues:

וואס דעמולט דוקא איז יתרון האור מן החושך טענה'ט ער:

English translation 632

He will do in the clarification of Esau as Esau is found in the Torah. As was discussed once that there is "the Jacob and Esau mentioned in the portion",

ער וועט טאן אין בירור של עשו ווי עשו געפינט זיך אין תורה. כמדובר אמאל 70 אז ס'איז דא דער "יעקב ועשו האמורים בפרשה" 71,

English translation 633

as Esau is mentioned in the Torah portion,

ווי עשו ווערט דערמאנט אין דער פרשה בתורה,

English translation 634

which is as Esau is found in his root and source

וואס דאס איז ווי עשו געפינט זיך בשרשו ומקורו

English translation 635

(not as he is found in the world).

(ניט ווי ער געפינט זיך בעולם).

English translation 636

And since "He looked into the Torah and created the world", the Esau in the world derives from the Esau mentioned in the portion.

און וויבאלד אז אסתכל באורייתא וברא עלמא 72 נעמט זיך דער עשו בעולם פון עשו האמור בפרשה.

English translation 637

He will have to do with the Esau mentioned in the portion. And one brings another proof from Chassidus:

וועט ער האבן צו טאן מיטן עשו האמור בפרשה. און מ'ברענגט צו זיך נאך א ראי' פון חסידות:

English translation 638

In the revealed part it states that everything derives from Torah. And Chassidus explains this at length based on the aforementioned statement of the Zohar "He looked into the Torah and created the world",

אין נגלה שטייט אז אלץ נעמט זיך פון תורה. און חסידות איז דאס מבאר בארוכה ע"פ מאמר הנ"ל פון זהר אסתכל באורייתא וברא עלמא,

English translation 639

that all matters begin from Torah,

אז אלע ענינים הויבן זיך אן פון תורה,

English translation 640

and that which there is an Esau in the world derives from that which there is an Esau in the Torah; he will have to do with Esau and with "gentileness" as they are in the Torah!

און דאס וואס ס'איז דא אן עשו בעולם נעמט זיך דערפון וואס ס'איז דא אן עשו בתורה וועט ער האבן צו טאן מיטן עשו און מיט "גויישקייט" ווי זיי זיינען דא אין תורה!

English translation 641

What "gentileness" in the Torah is, in general, the matter of difficulty and contradiction etc. which is in the Torah, as is understood from what is explained in Igeret HaKodesh that difficulty and contradiction in the Torah does not derive from the Tree of Life but from the Tree of Knowledge of Good and Evil.

וואס "גויישקייט" אין תורה איז בכללות דער ענין פון קס"ד ורמינהו וכו' וואס איז דא אין תורה כמובן מהמבואר אין אגה"ק 73 אז ורמינהו און קס"ד בתורה נעמט זיך ניט פון עץ החיים נאר פון עץ הדעת טוב ורע.

English translation 642

He will occupy himself with "Esau" and "gentileness" in the Torah; he will occupy himself with clarifying and pushing aside a difficulty and a contradiction in the Torah.

וועט ער זיך פארנעמען מיט "עשו" און "גויישקייט" בתורה ער וועט זיך פארנעמען מיט מברר זיין און דוחה זיין א קס"ד און א ורמינהו אין תורה.

English translation 643

To this they say to him,

אויף דעם זאגט מען אים,

English translation 644

that it is not sufficient to deal with Esau as he is found in the Torah,

אז ס'איז ניט מספיק צו אויפטאן מיטן עשו ווי ער געפינט זיך אין תורה,

English translation 645

rather one must go out into the world and there deal with Esau literally.

נאר מ'דארף ארויסגיין אין וועלט און דארטן אויפטאן מיט עשו'ן כפשוטו.

English translation 646

And this is the simple instruction from the 19th of Kislev, that there must be the involvement in the spreading of the wellsprings outward literally:

און דאס איז די הוראה בפשטות פון י"ט כסלו אז ס'דארף זיין די התעסקות אין הפצת המעינות חוצה כפשוטה:

English translation 647

He wants to do in the spreading of the wellsprings outward with the "outside" as it is found by himself,

ער וויל טאן אין הפצת המעינות חוצה מיטן חוצה ווי ס'געפינט זיך ביי אים אליין,

English translation 648

or with the "outside" that is in the Torah,

אדער מיטן חוצה שבתורה,

English translation 649

the "outside" in spirituality. He wants to do in the campaigns as they are in spirituality; they say to him no! This is not the intention,

חוצה ברוחניות. ער וויל טאן אין די מבצעים ווי זיי זיינען ברוחניות זאגט מען אים ניין! ניט דאס איז די כוונה,

English translation 650

the intention is that he should do with the "outside" literally,

די כוונה איז אז ער זאל טאן מיטן חוצה כפשוטו,

English translation 651

in the street,

אין גאס,

English translation 652

in the world.

אין וועלט.

English translation 653

He must go out into the world and there engage with the Esau of the world so that he may be transformed. Until it will be "all your deeds should be for the sake of Heaven",

ער דארף ארויסגיין אין וועלט און דארטן אויפטאן מיטן עשו שבעולם אז ער זאל איבערגעמאכט ווערן. ביז אז ס'זאל זיין "כל מעשיך יהיו לשם שמים" 74,

English translation 654

until that the physical itself becomes Heaven

ביז אז דאס גופא זאל ווערן שמים

English translation 655

(not only for the sake of Heaven),

(ניט נאר לשם שמים),

English translation 656

until "Dehav",

ביז "דעהו" 75,

English translation 657

as known all these levels in this.

כידוע די אלע דרגות בזה 76.

English translation 658

One suggests that he should go and do in the campaigns. He argues:

מ'מאנט אז ער זאל גיין טאן אין די מבצעים. טענה'ט ער:

English translation 659

He will sit and learn the laws regarding the campaigns,

ער וועט זיך זעצן לערנען די הלכות וועגן די מבצעים,

English translation 660

the laws regarding the unity of Israel and love of Israel,

די הלכות וועגן אחדות ישראל ואהבת ישראל,

English translation 661

or education,

אדער חינוך,

English translation 662

or Torah,

אדער תורה,

English translation 663

or Tefillin,

אדער תפילין,

English translation 664

or Mezuzah,

אדער מזוזה,

English translation 665

or charity,

אדער צדקה,

English translation 666

or a house full of books, build and its wise men,

אדער בית מלא ספרים יבנה וחכמי',

English translation 667

or candles of holy Shabbat and Yom Tov,

אדער נרות שבת קודש ויו"ט,

English translation 668

or kashrut etc.,

אדער כשרות האכו"ש,

English translation 669

or family purity,

אדער טהרת המשפחה,

English translation 670

And since whoever engages in the study of [the laws of] an offering, it is as if he offered [it], he thereby accomplishes what the actual campaigns accomplish!

און היות אז כל העוסק בתורת כו' כאילו הקריב כו' 77 טוט ער דורך דעם אויף וואס די מבצעים בפועל טוען אויף!

English translation 671

And all the more so and a fortiori:

ובמכ"ש וק"ו:

English translation 672

If they say whoever engages in the study of the burnt-offering, it is as if he offered a burnt-offering regarding a sacrifice from the Torah,

מה-דאך אז מ'זאגט כל העוסק בתורת עולה כאילו הקריב עולה 78 בנוגע צו א קרבן מן התורה,

English translation 673

then certainly this is so regarding a directive of our Rabbis and Sages of blessed memory in later generations.

איז עאכו"כ אז אזוי איז דאס בנוגע צו א הוראה פון רבותינו וחכמינו ז"ל בדורות האחרונים.

English translation 674

Consequently, through his studying Torah about the campaigns, he will thereby also have the virtue of the work of clarification and the advantage of light from darkness which is achieved through actually doing them.

במילא דורך דעם וואס ער וועט לערנען בתורה וועגן די מבצעים וועט ער דערביי האבן אויך די מעלה פון עבודת הבירורים און יתרון האור מן החושך וואס ווערט דורך טאן אין זיי בפועל.

English translation 675

The prince of our generation, the Rebbe, my teacher and father-in-law, tells him: No! The intention is not that he should learn about these matters in Torah,

זאגט אים נשיא דורנו כ"ק מו"ח אדמו"ר ניין! די כוונה איז ניט אז ער זאל לערנען וועגן די ענינים אין תורה,

English translation 676

but rather that he should simply go out into the street and speak with Jews about doing all these matters!

נאר אז ער זאל בפשטות ארויסגיין אין גאס און רעדן מיט אידן וועגן טאן אין די אלע ענינים!

English translation 677

It should be "and he sent angels",

עס זאל זיין וישלח מלאכים,

English translation 678

emissaries,

שלוחים,

English translation 679

to Esau and speak with him and influence him that he should conduct himself as he needs to conduct himself.

צו עשו'ן און רעדן מיט אים און פועל'ן זיין אויף אים אז ער זאל זיך פירן ווי ער דארף זיך פירן.

English translation 680

And this they tell him himself, that he should not send another,

און דאס זאגט מען אים אליין ער זאל ניט שיקן א צווייטן,

English translation 681

rather each and every one must himself be the emissary and in this itself "the one who performs the mitzvah is greater than the one who sends [an agent]"! And if he thinks that in this he can only begin doing and the remaining part of it he will leave for another, they tell him:

נאר כאו"א דארף אליין זיין דער שליח און אין דעם אליין טאן מצוה בו יותר מבשלוחו" 79! און אויב ער מיינט אז ער קען אין דעם נאר אנהויבן טאן און דעם איבעריקן חלק דערפון וועט ער לאזן פאר א צווייטן זאגט מען אים:

English translation 682

No, "one who begins a mitzvah, they tell him: Finish it!" He must finish it himself.

ניין המתחיל במצוה אומרים לו גמור 80! ער דארף דאס אליין ענדיקן.

English translation 683

And at the time when one does the campaigns in their simple sense in the aforementioned manner,

און בשעת מ'טוט אין די מבצעים כפשוטם באופן האמור,

English translation 684

and in all matters of spreading Judaism and spreading the wellsprings outward,

און אין אלע ענינים פון הפצת היהדות און הפצת המעינות חוצה,

English translation 685

as instructed by our princes and leaders, one immediately receives their promise that they give powers so that one will be able to carry it out,

כהוראת רבותינו נשיאינו האט מען דעמולט זייער הבטחה אז זיי גיבן כחות אז מ'וועט עס קענען דורכפירן,

English translation 686

and one also has their blessings that one will be successful,

און מ'האט אויך זייערע ברכות אז מ'וועט מצליח זיין,

English translation 687

It only needs to be the "stand ready, all of you",

ס'דארף נאר זיין דער עמדו הכן כולכם 81,

English translation 688

one immediately receives their powers and their blessings for success in everything.

באקומט מען דעמולט זייערע כחות און זייערע ברכות בהצלחה בכל.

English translation 689

That is, that it is not a service on condition of receiving reward or not on condition of receiving reward,

ד.ה. אז ס'איז ניט אן עבודה על 82 מנת שלא לקבל פרס 83 אדער שלא 82 על מנת לקבל פרס,

English translation 690

rather one thereby receives the blessing of success in everything.

נאר מ'באקומט דערביי ברכת ההצלחה בכל.

English translation 691

Immediately, each and every one experiences his personal redemption,

אין דעמולט טוט אויף כאו"א די גאולה פרטית שלו,

English translation 692

until the general redemption of all Jews,

ביז צו דער גאולה כללית פון אלע אידן,

English translation 693

the true and complete redemption,

גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 694

"And the kingdom shall be the Lord's".

"והיתה לה' המלוכה".

English translation 695

Discourse (like a talk)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 696

Beginning "And Jacob sent angels etc.".

ד"ה וישלח יעקב מלאכים גו'.

English translation 697

As usual, upon learning a verse in the weekly portion with Rashi's commentary, it is in continuation of the above discussion* from the discourses of our princes and leaders on the matter of "And Jacob was left alone and a man wrestled etc.",

כרגיל אויף אפלערנען א פסוק אין פרשת השבוע מיט פירוש רש"י איז בהמשך להמדובר לעיל* 83 פון מאמרי רבותינו נשיאינו אין דעם ענין פון "ויותר יעקב לבדו ויאבק גו'" 84,

English translation 698

that this is the perfection of the elevation of Jacob,

אז דאס איז די שלימות העילוי פון יעקב,

English translation 699

as he is "alone";

ווי ער איז "לבדו";

English translation 700

so the perfection of Jacob in its simple sense is then revealed outwardly,

איז דאך די שלימות פון יעקב כפשוטו ארויס בגלוי דערנאך,

English translation 701

when "And Jacob came whole to the city of Shechem etc." we will stop on Rashi on the verse.

ווען "ויבא יעקב שלם עיר שכם גו'" 85 וועט מען זיך אפשטעלן אויף פרש"י עה"פ.

English translation 702

There are commentators who learn,

עס זיינען פאראן מפרשים 86 וואס לערנען,

English translation 703

that "And Jacob came whole" means that he arrived in the city "Shalem"

אז "ויבא יעקב שלם" מיינט אז ער איז אנגעקומען אין דער שטאט "שלם"

English translation 704

(Shalem is the name of a city);

(שלם איז דער נאמען פון א שטאט);

English translation 705

and "the city of Shechem" means,

און "עיר שכם" מיינט,

English translation 706

that it is near Shechem,

אז דאס איז נאענט צו שכם,

English translation 707

it belonged to Shechem,

עס האט געהערט צו שכם,

English translation 708

"which is in the land of Canaan".

"אשר בארץ כנען".

English translation 709

Rashi, however, does not learn this way,

רש"י אבער לערנט ניט אזוי,

English translation 710

rather that "Shalem" means whole,

נאר אז "שלם" מיינט גאנץ,

English translation 711

and this refers to Jacob,

און דאס גייט אויף יעקב'ן,

English translation 712

that upon arriving in Shechem,

אז קומענדיק אין שכם,

English translation 713

he was "whole".

איז ער געווען "שלם".

English translation 714

In what does the novelty consist that Jacob came "whole"? Rashi explains:

אין וואס באשטייט דער חידוש אז יעקב איז געקומען "שלם" איז רש"י מבאר:

English translation 715

"Whole in his body, that he was healed from his limp".

"שלם בגופו שנתרפא מצלעתו".

English translation 716

That is, ostensibly there should have been a deficiency in Jacob;

ד.ה. לכאורה האט געדארפט זיין ביי יעקב'ן א חסרון;

English translation 717

and the verse innovates that upon coming to Shechem he became whole.

און דער פסוק איז מחדש אז קומענדיק קיין שכם איז ער געווארן א שלם.

English translation 718

Afterwards Rashi continues: "Whole in his property, that nothing was lacking from all that gift":

דערנאך איז רש"י ממשיך "שלם בממונו שלא חסר כלום מכל אותו דורון":

English translation 719

First and foremost, Jacob himself

לכל לראש איז יעקב אליין

English translation 720

(in his body)

(בגופו)

English translation 721

was "whole". However, since it says "whole" without specification,

געווען "שלם". וויבאלד אבער עס שטייט "שלם" סתם,

English translation 722

it is understood,

איז פארשטאנדיק,

English translation 723

that he was "whole" in all possible things.

אז ער איז געווען "שלם" אין אלע זאכן מעגלעך.

English translation 724

And the novelty in this is "that nothing was lacking from all that gift":

און דער חידוש דערביי איז "שלא חסר כלום מכל אותו דורון":

English translation 725

Jacob had sent a great multitude of sheep etc. to Esau,

יעקב האט דאך געשיקט א ריבוי גדול פון צאן כו' צו עשו'ן,

English translation 726

as the verse enumerates earlier,

ווי דער פסוק רעכנט פריער אויס,

English translation 727

which had to be with such a multitude that would affect Esau,

וואס דאס האט. געדארפט זיין מיט אזא ריבוי וואס זאל פועל'ן אויף עשו'ן,

English translation 728

that he would be transformed. And as it indeed was afterwards in actuality,

אז ער זאל נתהפך ווערן. און ווי עס איז טאקע דערנאך געווען בפועל,

English translation 729

that the gift accomplished that "and Esau ran toward him and embraced him etc. and kissed him." The great multitude of this gift is understandable, and nevertheless when he came to Shechem it was "nothing was lacking from all that gift."

אז דער דורון האט אויפגעטאן אז "וירץ עשו לקראתו ויחבקהו גו' וישקהו". איז פארשטאנדיק דער ריבוי גדול פון דעם דורון און אעפ"כ איז קומענדיק קיין שכם איז "לא חסר כלום מכל אותו דורון".

English translation 730

Since Jacob became complete in all his matters,

וויבאלד אז יעקב איז געווארן א שלם בכל עניניו,

English translation 731

this certainly includes his Torah, Rashi continues "complete in his Torah" and the novelty in this is "that he did not forget his learning in the house of Laban":

איז דאס זיכער כולל תורתו איז רש"י ממשיך "שלם בתורתו" און דער חידוש דערביי איז "שלא שכח תלמודו בבית לבן":

English translation 732

Being in the house of Laban, Jacob was indeed preoccupied with his work with Laban's flocks. And as Jacob himself said "with all my might I served your father"

געפינענדיק זיך בבית לבן איז דאך יעקב געווען טרוד מיט זיין עבודה בצאן לבן. און ווי יעקב אליין האט געזאגט 87 "בכל כחי עבדתי את אביכן"

English translation 733

(from which we learn how a worker must work for his employer),

(וואס דערפון לערנט מען אפ ווי א פועל דארף ארבעטן פאר זיין בעה"ב 88),

English translation 734

to the extent of "by day the heat consumed me and frost by night" and as the Alter Rebbe brings this down in the laws of damages to body and soul in connection with causing pain to one's body for the sake of money. It is understandable that Jacob did not have time to study Torah,

ביז אין אן אופן פון "ביום אכלני חרב וקרח בלילה" 89 און ווי דער אלטער רבי ברענגט דאס אראפ אין הל' נזקי גוף ונפש 90 בקשר מיט צער גופו לצורך ממון. איז פארשטאנדיק אז יעקב האט ניט געהאט קיין צייט צו לערנען תורה,

English translation 735

and on the contrary, seemingly,

ואדרבה לכאורה,

English translation 736

since he was in this situation for twenty years, he would seemingly have had to forget what he had previously studied in the tents of Shem and Eber. The verse states a novelty "and Jacob came complete" "complete in his Torah,

וויבאלד אז ער איז געווען אין דעם מצב במשך עשרים שנה וואלט ער לכאורה געדארפט פארגעסן דאס וואס ער האט פריער געלערנט באהלי שם ועבר 91. זאגט דער פסוק א חידוש "ויבא יעקב שלם" "שלם בתורתו,

English translation 737

that he did not forget his learning in the house of Laban".

שלא שכח תלמודו בבית לבן".

English translation 738

With this, the question that a five-year-old student of Scripture asks is also answered:

דערמיט איז אויך פארענטפערט די תמי' וואס א בן חמש למקרא פרעגט:

English translation 739

How does Rashi say that Jacob's "complete in his Torah" consisted of the fact that "he did not forget his learning"? Is this the completeness of Torah study?!

ווי זאגט רש"י אז דער "שלם בתורתו" פון יעקב'ן איז באשטאנען אין דעם וואס "לא שכח תלמודו" צי דען איז דאס די שלימות פון לימוד התורה?!

English translation 740

One must indeed advance in Torah,

מען דארף דאך שטייגן אין תורה,

English translation 741

so that it should continually increase

אז עס זאל כסדר צוקומען

English translation 742

(and not merely ensure that one does not forget what one already has)!

(און ניט נאר זען אז מען זאל ניט פארגעסן די פייערדיקע)!

English translation 743

Therefore Rashi is precise,

דערפאר איז רש"י מדייק,

English translation 744

that here it speaks of when Jacob came from the house of Laban,

אז דא רעדט זיך ווי יעקב איז געקומען פון בית לבן,

English translation 745

considering how Jacob worked in the house of Laban,

וואס נעמענדיק אין באטראכט ווי יעקב האט געארבעט אין בית לבן,

English translation 746

it is a great novelty in itself that Jacob did not forget his learning.

איז א חידוש גדול דאס אליין אז יעקב האט ניט פארגעסן תלמודו.

English translation 747

And as was once discussed at length the story about the Rogatchover,

וע"ד ווי גערעדט אמאל בארוכה 92 דעם סיפור וועגן דעם ראגאטשאווער,

English translation 748

who brought the dispute between the Babylonian and Jerusalem Talmuds regarding "the early pious ones would wait nine hours a day in prayer." The Gemara asks what became of their Torah? In the Jerusalem Talmud it states "because they were pious, a blessing was placed in their Torah",

וואס ער האט געבראכט די פלוגתא צווישן בבלי וירושלמי בנוגע צו "חסידים הראשונים היו שוהים תשע שעות ביום בתפלה". פרעגט די גמרא וואס איז געווארן מיט זייער תורה? איז אין ירושלמי שטייט 93 "ע"י שהיו חסידים היתה ברכה ניתנת בתורתן",

English translation 749

but in the Babylonian Talmud it states that "their Torah is preserved" "that their learning is not forgotten." And the law is like the Babylonian Talmud that "their Torah" is only "preserved".

אבער אין בבלי שטייט 94 אז "תורתם משתמרת" "שאין תלמודם משתכח" 95. און די הלכה איז כבבלי אז "תורתם" איז נאר "משתמרת" 95.

English translation 750

One must however understand:

מען דארף אבער פארשטיין:

English translation 751

What is actually difficult in the verse,

וואס איז בכלל שווער אין פסוק,

English translation 752

that Rashi needs to say all this length? The explanation in this is:

אז רש"י דארף צוליב דעם זאגן די גאנצע אריכות? איז דער ביאור בזה:

English translation 753

We already find by the earlier patriarchs Abraham and Isaac several times that they went on a journey:

מען געפינט שוין ביי די פריערדיקע אבות אברהם ויצחק כמה פעמים אז זיי זיינען געגאנגען בדרך:

English translation 754

Abraham went to Egypt and to the land of the Philistines etc.,

אברהם איז געגאנגען אין מצרים און צו ארץ פלשתים וכו',

English translation 755

and even Isaac

און אפילו יצחק

English translation 756

(who did not go outside the land of Israel)

(וועלכער איז ניט ארויס קיין חו"ל 96)

English translation 757

went to the land of the Philistines. The question arises:

איז געגאנגען קיין ארץ פלשתים. שטעלט זיך די שאלה:

English translation 758

Why do we not find that the Torah should state,

פארוואס געפינט מען ניט אז די תורה זאל זאגן,

English translation 759

that upon returning from their journey they arrived in a manner of "complete"?

אז אומקערנדיק זיך פון זייער דרך זיינען זיי אנגעקומען אין אן אופן פון "שלם"?

English translation 760

Furthermore:

נאך מער:

English translation 761

Rashi himself says regarding Abraham,

רש"י אליין זאגט בנוגע צו אברהם 97,

English translation 762

that "the journey causes three things: it diminishes procreation and multiplication, and diminishes wealth, and diminishes fame, therefore he needed these three blessings" — surely the verse should have related when Abraham returned from the journey that he remained "complete" in these three things?

אז "הדרך גורמת לשלשה דברים ממעטת פרי' ורבי' וממעטת את הממון וממעטת את השם לכך הוזקק לשלשה ברכות הללו" האט דאך דער פסוק זיכער געדארפט דערציילן בשעת אברהם האט זיך אומגעקערט פון דער דרך אז ער איז געבליבן "שלם" אין די דריי זאכן?

English translation 763

And one cannot answer,

און מען קען ניט ענטפערן,

English translation 764

that since by Abraham there was a promise

אז וויבאלד ביי אברהם איז געווען א הבטחה

English translation 765

(the blessings "and I will make you a great nation etc.")

(די ברכות "ואעשך לגוי גדול גו'" 97)

English translation 766

and consequently the verse does not need to explain that

ובמילא דארף דער פסוק ניט אויסטייטשן אז

English translation 767

(the promise was fulfilled and)

(די הבטחה איז מקויים געווארן און)

English translation 768

he remained "complete" because also by Jacob there was a promise from the Almighty "and I will guard you wherever you go etc.",

ער איז געבליבן "שלם" ווייל אויך ביי יעקב'ן איז געווען א הבטחה פון אויבערשטן "ושמרתיך בכל אשר תלך גו'" 98,

English translation 769

and furthermore Jacob's going on the journey

און דערצו נאך איז יעקב'ס גיין בדרך

English translation 770

(on the way to the land of Israel)

(אויפן וועג קיין א"י)

English translation 771

was a matter of fulfilling the command of God "return to the land of your fathers etc.",

געווען אן ענין פון קיום ציווי ה' "שוב אל ארץ אבותיך גו'" 99,

English translation 772

and nevertheless the verse declares,

און אעפ"כ באווארנט דער פסוק,

English translation 773

that "and Jacob came complete";

אז "ויבא יעקב שלם";

English translation 774

then why do we not find likewise by Abraham and Isaac?

טא פארוואס געפינט מען ניט עד"ז ביי אברהם ויצחק?

English translation 775

From this Rashi forces,

דערפון איז רש"י מכריח,

English translation 776

that the "and Jacob came complete" is not because of the essential matter of the road

אז דער "ויבא יעקב שלם" איז ניט מצד דעם עצם ענין הדרך

English translation 777

(which diminishes the "three things",

(וואס איז ממעטת אין די "שלשה דברים",

English translation 778

as above),

כנ"ל),

English translation 779

but because of a special matter that was with Jacob.

נאר מצד אן ענין מיוחד וואס איז געווען ביי יעקב'ן.

English translation 780

And therefore Rashi explains the special novelty in each of the three matters:

און דעריבער איז רש"י מפרש דער חידוש מיוחד ביי יעדערן פון די דריי ענינים:

English translation 781

"complete in his body that he was healed from his limp,

"שלם בגופו שנתרפא מצלעתו,

English translation 782

complete in his property that nothing was lacking from all that gift,

שלם בממונו שלא חסר כלום מכל אותו דורון,

English translation 783

complete in his Torah that he did not forget his learning in the house of Laban".

שלם בתורותו שלא שכח מתלמודו בבית לבן".

English translation 784

But there is still a "blunt" difficulty in this matter upon which no one dwells:

עס איז אבער נאך דא א "קלאץ" קשיא אין דעם ענין אויף וועלכע קיינער שטעלט זיך ניט:

English translation 785

How does one say,

ווי זאגט מען,

English translation 786

that "and Jacob came complete to the city of Shechem" that only in Shechem was Jacob "complete" when all these three details that Rashi enumerates

אז "ויבא יעקב שלם עיר שכם" אז ערשט אין שכם איז יעקב געווען "שלם" בשעת די אלע דריי פרטים וואס רש"י רעכנט אויס

English translation 787

(in which Jacob was "complete")

(אין וועלכע יעקב איז געווען "שלם")

English translation 788

had already occurred before this,

האבן זיך שוין אויפגעטאן לפנ"ז,

English translation 789

thus,

אזוי,

English translation 790

that when coming to Succoth,

אז קומענדיק אין סוכות,

English translation 791

which was

וואס דאס איז געווען

English translation 792

(as Rashi explains in the verse before this)

(ווי רש"י איז מפרש אין דעם פסוק שלפנ"ז)

English translation 793

earlier by eighteen months,

פריער מיט י"ח חדשים,

English translation 794

he was already "complete".

איז ער שוין געווען "שלם".

English translation 795

And in order:

ועל הסדר:

English translation 796

"complete in his body that he was healed from his limp" Rashi had already explained on the verse "and the sun shone for him:

"שלם בגופו שנתרפא מצלעתו" האט דאך רש"י שוין מפרש געווען אויפן פסוק 100 "ויזרח לו השמש:

English translation 797

for his need to heal his limp". Thus he was already healed immediately after "and a man wrestled with him";

"לצרכו לרפאות את צלעתו". איז ער דאך שוין נתרפא געווארן תיכף נאך "ויאבק איש עמו" 101;

English translation 798

"complete in his property that nothing was lacking from all that gift" this occurred immediately,

"שלם בממונו שלא חסר כלום מכל אותו דורון" האט זיך דאס אויפגעטאן גלייך,

English translation 799

as it is stated in the Midrash "the Holy One, blessed be He, filled his lack and returned everything to him immediately". "complete in his Torah that he did not forget his learning in the house of Laban" this was already immediately when he left the house of Laban.

ווי עס שטייט אין מדרש 102 "מלא הקב"ה חסרונו והחזיר לו מיד הכל". "שלם בתורתו שלא שכח מתלמודו בבית לבן" איז דאך דאס שוין געווען גלייך ווי ער איז אוועק פון בית לבן.

English translation 800

The wonder in this is even greater:

די תמי' אין דעם איז נאך גרעסער:

English translation 801

Rashi in his commentary on the Talmud explains the matter of "complete in his Torah" "that he did not forget his learning because of the burden of the road". According to this explanation it is understood,

רש"י בפירושו על הש"ס 103 איז מפרש דעם ענין פון "שלם בתורתו" "שלא שכח תלמודו מפני טורח הדרך". וואס לויט דעם פירוש איז מובן,

English translation 802

how the matter of "complete in his Torah" is connected with his coming to "Shechem",

ווי דער ענין פון "שלם בתורתו" איז פארבונדן מיט זיין קומען קיין "שכם",

English translation 803

which is already

וואס דאס איז שוין

English translation 804

(at the end of the road)

(בסיום הדרך)

English translation 805

in the land of Canaan,

אין ארץ כנען,

English translation 806

the place of his father's residence.

מקום מגורי אביו.

English translation 807

When it comes however to his commentary on the Torah,

בשעת עס קומט אבער לפירושו על התורה,

English translation 808

Rashi changes from his commentary on the Talmud,

איז רש"י משנה פון פירושו לש"ס,

English translation 809

and instead of "because of the burden of the road",

און אנשטאט "מפני טורח הדרך",

English translation 810

he writes "in the house of Laban",

שרייבט ער "בבית לבן",

English translation 811

which is not connected with his coming to Shechem!

וואס איז ניט פארבונדן מיט ביאתו לשכם!

English translation 812

As we have already mentioned Rashi's commentary in the verse before this that Jacob was in Succoth eighteen months, we will explain to you Rashi's commentary:

אזוי ווי מען האט שוין דערמאנט דער פירוש רש"י אין דעם פסוק שלפנ"ז אז יעקב איז געווען אין סוכות י"ח חדשים וועט מען אייך מבאר זיין דעם פירוש רש"י:

English translation 813

Rashi dwells on "and he built for himself a house" and explains:

רש"י שטעלט זיך אויף "ויבן לו בית" און איז מפרש:

English translation 814

he stayed there eighteen months, summer and winter and summer. Succoth summer, house winter, Succoth summer.

שהה שם י"ח חדש קיץ וחורף וקיץ. סכות קיץ בית חורף סכות קיץ.

English translation 815

That is, the three matters in the verse Succoth, house, and Succoth allude to three periods of summer, winter, and summer,

ד.ה. די דריי ענינים אין פסוק סכות בית און סכות זיינען מרמז אויף דריי תקופות פון קיץ חורף און קיץ,

English translation 816

consequently it comes out that he stayed there eighteen months.

קומט במילא אויס אז יעקב שהה שם י"ח חדש.

English translation 817

In the verse the word Succoth is repeated "therefore he called the name of the place Succoth" but this does not enter into the calculation,

אין פסוק שטייט נאכאמאל דער ווארט סוכות על כן קרא שם המקום סכות אבער דאס גייט ניט אריין אין חשבון,

English translation 818

because this is not from Jacob's action;

ווייל דאס איז ניט פון פעולת יעקב;

English translation 819

Jacob did three things: (a)

יעקב האט געטאן דריי זאכן: (א)

English translation 820

he journeyed to Succoth, (b)

נסע סכותה, (ב)

English translation 821

and he built for himself a house, and (c)

ויבן לו בית, און (ג)

English translation 822

and for his cattle he made Succoth.

ולמקנהו עשה סכות.

English translation 823

However the matter of "he called the name of the place Succoth" does not mean that Jacob called it so,

משא"כ דער ענין פון "קרא שם המקום סכות" מיינט ניט אז יעקב האט עס אזוי גערופן,

English translation 824

but that everyone called the place thus.

נאר אז אלע פלעגן אזוי רופן דעם ארט.

English translation 825

It is not understandable:

איז ניט פארשטאנדיק:

English translation 826

why does Rashi dwell on the words "and he built for himself a house",

פארוואס שטעלט זיך רש"י אויף די ווערטער "ויבן לו בית",

English translation 827

seemingly,

דלכאורה,

English translation 828

whichever way you look at it:

ממה נפשך:

English translation 829

Rashi should have dwelt,

רש"י האט זיך געדארפט שטעלן,

English translation 830

either at the beginning of the matter,

אדער בתחלת הענין,

English translation 831

or at the end of the matter. But what place is it to dwell on the words "and he built for himself a house" which is written between the two instances of Succoth?!

אדער בסוף הענין. וואס פאר אן ארט האט עס אבער צו שטעלן זיך אויף די ווערטער "ויבן לו בית" וואס שטייט אינצווישן די צוויי פעמים סכות?!

English translation 832

The wonder is even greater:

די תמי' איז נאך גרעסער:

English translation 833

Rashi does not even write an "etcetera" that would allude to the continuation of the verse "and for his cattle he made Succoth",

רש"י שרייבט ניט אפילו א "וגומר" וואס זאל מרמז זיין צו דעם המשך הפסוק "ולמקנהו עשה סוכות",

English translation 834

but he quotes "and he built for himself a house".

נאר איז מעתיק "ויבן לו בית".

English translation 835

Also one must understand how the Raam

אויך דארף מען פארשטיין ווי דער רא"ם

English translation 836

(and other commentators ask):

(און נאך מפרשים פרעגן):

English translation 837

"And I do not know why Rashi, may his memory be for a blessing, brought this in his commentary". Seemingly the verse "and Jacob journeyed to Succoth and he built for himself a house and for his cattle he made Succoth" is entirely smooth in the simple meaning of Scripture. Now why does Rashi need to dwell on this verse at all?

"ולא ידעתי למה הביאות רש"י ז"ל בפירושו". לכאורה איז דער פסוק "ויעקב נסע סכותה ויבן לו בית ולמקנהו עשה סוכות" אינגאנצן גלאטיק אין פשוטו של מקרא. היינט פארוואס דארף זיך רש"י בכלל שטעלן אויף דעם פסוק?

English translation 838

Even more:

נאך מער:

English translation 839

Rashi's explanation that Succoth, house, and Succoth were in the three periods of "summer, winter, and summer" is contrary to the simple meaning of Scripture,

דער פירוש פון רש"י אז סכות בית און סכות זיינען געווען אין די דריי תקופות פון "קיץ חורף וקיץ" איז היפך פשוטו של מקרא,

English translation 840

because simply "the house and the Succoth were both made at one time, the house for himself and the Succoth for his cattle".

ווארום בפשטות איז דאך "הבית והסוכות שניהם נעשו בזמן אחד הבית לעצמו והסכות למקנהו".

English translation 841

And as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 842

Regarding the notes of Father on the Zohar, there is a note immediately at the beginning of the series that is connected with Mashiach,

בנוגע די הערות פון טאטן אויף זהר איז דא א הערה גלייך בתחלת הסדרה וואס איז פארבונדן מיט משיח,

English translation 843

David the King Mashiach:

דוד מלכא משיחא:

English translation 844

He stands on what is stated in the Zohar:

ער שטעלט זיך 104 אויף דעם וואס שטייט אין זהר 105:

English translation 845

"Life he asked of You, You gave him, etc. ... this is King David, etc. ... and from the first man there were seventy years that King David existed in the world." And afterwards it is stated in the Zohar that also the Patriarchs and Joseph gave him seventy years.

"חיים 106 שאל ממך נתתה לו וגו' כו' דא דוד מלכא וכו' ומאדם קדמאה הוו שבעין שנין דאתקיים דוד מלכא בעלמא". און דערנאך שטייט אין זהר אז אויך די אבות ויוסף האבן אים געגעבן שבעים שנה.

English translation 846

At first glance it is not understood:

לכאורה איז ניט פארשטאנדיק:

English translation 847

According to this, David should have lived

לפי"ז האט דוד געדארפט לעבן

English translation 848

(not seventy years, but)

(ניט שבעים שנה, נאר)

English translation 849

one hundred and forty years,

מאה וארבעים שנה,

English translation 850

because he received two times seventy years

ווארום ער האט באקומען צוויי מאל שבעים שנה

English translation 851

(once from David and once from the Patriarchs and Joseph).

(איין מאל פון דוד און איינמאל פון די אבות ויוסף).

English translation 852

The Tzemach Tzedek asks this question in Derech Mitzvosecha,

די קשיא פרעגט דער צ"צ אין דרך מצותיך 107,

English translation 853

and there is no place here to elaborate on this,

ואין כאן המקום להאריך בזה,

English translation 854

and especially since it is already printed and everyone can look it up.

ובפרט אז עס איז שוין געדרוקט און יעדערער קען דאס נאכקוקן

English translation 855

The father stands and says:

שטעלט זיך דער טאטע און זאגט:

English translation 856

"He was precise to say 'by Jacob in the world' that he did not say this regarding Abraham and Joseph,

"דקדק לומר ביעקב בעלמא שלא אמר זה באברהם ויוסף,

English translation 857

and likewise regarding David he said above the word 'in the world',"

וכן בדוד אמר לעיל תיבת בעלמא",

English translation 858

and he explains that this is because "Jacob did not die,

און איז מבאר אז דאס איז דערפאר וואס "יעקב לא מת,

English translation 859

and likewise David, king of Israel, lives and endures. And see in Likkutei Torah on the passage 'And the pure one shall sprinkle upon the impure on the third day and on the seventh day' there." And he then explains this in the letters of the Kabbalah, etc.

וכן דוד מלך ישראל חי וקיים. ועיין בלקו"ת בד"ה והזה הטהור על הטמא ביום השלישי וביום השביעי 108 ע"ש". און איז דאס מבאר דערנאך אין אותיות הקבלה כו'.

English translation 860

However,

אבער,

English translation 861

as in all his notes,

אזוי ווי אין אלע זיינע הערות,

English translation 862

he does not explain what one can derive from this in terms of actual service.

איז ער ניט מבאר וואס מען קען דערפון ארויסנעמען א בכן אין עבודה בפועל.

English translation 863

Also one must understand:

אויך דארף מען פארשטיין:

English translation 864

Why is the Zohar precise to call David with the title King "David the King"?

פארוואס איז דער זהר מדייק צו אנרופן דוד מיטן תואר מלך "דוד מלכא"?

English translation 865

Here is the place to continue what was discussed regarding the matter of anointing a king.

כאן המקום להמשיך וואס מ'האט גערעדט בענין משיחת מלך.

English translation 866

It was discussed,

מ'האט גערעדט 109,

English translation 867

that at first glance it is a wonder that one does not find it stated anywhere that Moses anointed Joshua as king,

אז לכאורה איז א דבר פלא וואס מ'געפינט ניט אז ס'זאל ערגעץ שטיין אז משה האט מושח געווען יהושע'ן אלס מלך,

English translation 868

one sees that Moses performed several actions to appoint Joshua as king,

מ'זעט 110 אז משה האט געטאן כמה פעולות צו באשטימען יהושע'ן אלס מלך,

English translation 869

"he laid his hands upon him,"

"סמך את ידיו עליו" 111,

English translation 870

until that "Moses set up an interpreter for Joshua so that he would expound in his lifetime, so that Israel would not say, 'In the lifetime of your teacher you did not have the right to raise your head,'"

ביז אז "העמיד לו משה מתורגמן ליהושע שיהא דורש בחייו כדי שלא יאמרו ישראל בחיי רבך לא הי' לך להרים ראש",

English translation 871

and therefore the day of Moses' death was "a Sabbath of Diuzegi,"

און דערפאר איז יום מיתת משה געווען "שבת של דיוזגי" 112,

English translation 872

meaning that Moses did not want to wait until after his death for Israel to see that Joshua is the king,

ד.ה. אז משה האט ניט געוואלט ווארטן ביז לאחרי מיתתו אז אידן זאלן זען ווי יהושע איז דער מלך,

English translation 873

rather he wanted to demonstrate it to Israel already in his lifetime, and nevertheless one does not find that Moses anointed Joshua,

נאר ער האט עס געוואלט באווייזן אידן שוין בחייו ואעפ"כ געפינט מען ניט אז משה זאל מושח זיין יהושע'ן,

English translation 874

whereas anointing is indeed the most essential matter in the coronation of a king. Therefore it is reasonable to say that Joshua was not anointed.

וואס משיחה איז דאך אן ענין הכי עיקרי בהמלכת מלך. וואס דערפאר מסתבר לומר אז מ'האט יהושע'ן ניט מושח געווען.

English translation 875

A question was asked about this,

האט מען אויף דעם געפרעגט א שאלה,

English translation 876

and as discussed many times, it is not enough that one only ask a question and remain with it,

וכמדובר כמ"פ אז ס'איז ניט גענוג אז מ'זאל נאר פרעגן א שאלה און דערביי בלייבן,

English translation 877

rather one must toil and find an answer. It must be not only "I have toiled" and ask a question,

נאר מ'דארף הארעווען און געפינען א תירוץ. ס'דארף זיין ניט נאר "יגעתי" און פרעגן א שאלה,

English translation 878

but also "and I have found" find an answer.

נאר אויך "ומצאתי" 113 געפינען א תירוץ.

English translation 879

It was asked,

מ'האט געפרעגט 114,

English translation 880

that in the Mechilta on Parshat Beshalach it is explicitly stated "Place in the ears of Joshua, indicating that on that day Joshua was anointed"! Which at first glance is a tremendous difficulty on what was discussed.

אז אין מכילתא פ' בשלח 115 שטייט בפירוש "ושים באזני יהושע מגיד שאותו היום נמשח יהושע"! וואס לכאורה איז דאס א קשיא עצומה אויף דעם וואס מ'האט גערעדט.

English translation 881

In truth, however, the one who asked the question hit the mark and brought

באמת אבער האט דער וואס האט געפרעגט די שאלה צוגעטראפן און געבראכט

English translation 882

(incidentally)

(בדרך אגב)

English translation 883

in the continuation of his note a Rambam with which the question is resolved.

בהמשך ההערה שלו א רמב"ם מיט וועלכן די שאלה ווערט באווארנט.

English translation 884

The Rambam writes in the Laws of Kings "One does not appoint a king initially except by a court of seventy elders and by a prophet,

דער רמב"ם שרייבט אין הל' מלכים 116 "אין מעמידין מלך בתחילה אלא על פי בית דין של שבעים זקנים ועל פי נביא,

English translation 885

like Joshua whom Moses our teacher and his court appointed."

כיהושע שמינהו משה רבינו ובית דינו".

English translation 886

Based on this, a difficulty arises on the aforementioned Mechilta:

וואס עפ"ז ווערט א קשיא אויף דער מכילתא הנ"ל:

English translation 887

"On that day Joshua was anointed"

"אותו היום נמשח יהושע"

English translation 888

(which the Mechilta says on the verse "Place in the ears of Joshua")

(וואס די מכילתא זאגט עה"פ "ושים באזני יהושע")

English translation 889

it refers immediately in the continuation to the war with Amalek,

רעדט זיך גלייך בהמשך צו מלחמת עמלק,

English translation 890

which was before the giving of the Torah;

וואס זי איז געווען פאר מתן תורה;

English translation 891

but the seventy elders in the generation of Moses,

אבער די שבעים זקנים בדורו של משה,

English translation 892

who appointed

וועלכע האבן ממנה געווען

English translation 893

(together with Moses)

(צוזאמען מיט משה)

English translation 894

Joshua as king

יהושע'ן אלס מלך

English translation 895

(as the Rambam writes)

(ווי דער רמב"ם שרייבט)

English translation 896

were appointed only a time after this, a great amount of time after this,

זיינען באשטימט געווארן ערשט מיט א זמן לאחרי זה א ריבוי זמן לאחרי זה,

English translation 897

as related in Parshat Beha'alotecha,

ווי דערציילט אין פ' בהעלותך 117,

English translation 898

or at least after Jethro came to Moses and gave the advice to appoint judges and officers,

אדער עכ"פ נאך דעם ווי יתרו איז געקומען צו משה'ן און האט געגעבן די עצה צו ממנה זיין שופטים ושרים,

English translation 899

which according to one opinion was after the giving of the Torah,

וואס לויט איין מ"ד 118 איז דאס געווען נאך מתן תורה,

English translation 900

and also according to the second opinion

און אויך לויטן צווייטן מ"ד 119

English translation 901

(that "Jethro came before the giving of the Torah")

(אז "יתרו קודם מ"ת בא")

English translation 902

the appointment of the officers was

איז מינוי השרים געווען

English translation 903

(after the arrival of Jethro which was)

(נאך ביאת יתרו וואס איז געווען)

English translation 904

after the war with Amalek and after the saying of the Holy One, blessed be He, to Moses "Place in the ears of Joshua"

נאך מלחמת עמלק און נאך אמירת הקב"ה למשה "ושים באזני יהושע"

English translation 905

(about which the Mechilta says "indicating that on that day Joshua was anointed")

(אויף וואס די מכילתא זאגט "מגיד שאותו היום נמשח יהושע")

English translation 906

now if one were to learn that the Mechilta speaks about the anointing of Joshua as king,

היינט אויב מ'זאל לערנען אז די מכילתא רעדט וועגן משיחת יהושע אלס מלך,

English translation 907

how will it accord with the Rambam that the appointment of Joshua as king was by Moses and his court,

ווי וועט עס שטימען מיטן רמב"ם אז מינוי יהושע אלס מלך איז געווען ע"י משה ובית דינו,

English translation 908

whereas his court was established only a time after this?!

וואס בית דינו איז געווארן ערשט מיט א זמן לאחרי זה?!

English translation 909

From this itself it is forced that the anointing of Joshua mentioned in the Mechilta is a different matter,

איז דערפון גופא מוכרח אז משיחת יהושע וואס שטייט אין מכילתא איז אן אנדער ענין,

English translation 910

not the same as the anointing of a king

ניט דאס זעלבע ווי משיחת מלך

English translation 911

(as follows).

(כדלקמן).

English translation 912

And in addition there are further questions on the Mechilta which compel one to say thus:

און דערצו זיינען דא נאך שאלות אויף דער מכילתא וואס זיינען מכריח אזוי צו זאגן:

English translation 913

The anointing of Joshua

משיחת יהושע

English translation 914

(as it states in the Mechilta)

(ווי עס שטייט אין מכילתא)

English translation 915

was immediately after the war with Amalek,

איז געווען גלייך נאך מלחמת עמלק,

English translation 916

at which time Moses was the leader of the Jews. And at that time,

וואס דעמולט איז משה געווען דער מנהיג פון אידן. און דעמולט,

English translation 917

and even for a long period of time after this,

ואפילו א משך זמן רב לאחרי זה,

English translation 918

there was generally no rationale that Joshua would be his successor:

איז בכלל נאך ניט געווען קיין סברא אז יהושע וועט זיין ממלא מקומו:

English translation 919

Firstly, this was before the entire decree that Moses would not bring the Jews into the Land of Israel. The decree occurred only almost 40 years later;

ערשטנס איז דאס געווען פאר דער גאנצער גזירה אז משה וועט ניט אריינברענגען די אידן אין ארץ ישראל. די גזירה איז געווארן ערשט כמעט מיט 40 יאר שפעטער;

English translation 920

and secondly, Moses thought that his sons would be his successors,

און צווייטנס משה האט געטראכט אז בניו וועלן זיין ממלא מקומו,

English translation 921

until the Almighty told him in the fortieth year

ביז דער אויבערשטער האט אים געזאגט בשנת הארבעים

English translation 922

(after the decree)

(נאך דער גזירה)

English translation 923

that Joshua

אז יהושע

English translation 924

(and not his sons)

(און ניט בניו)

English translation 925

would be his successor, "since Moses heard that the Omnipresent said, 'Give the inheritance of Zelophehad to his daughters,'

וועט זיין ממלא מקומו "כיון 120 ששמע משה שא"ל המקום תן נחלת צלפחד לבנותיו,

English translation 926

he said, 'The time has come for me to claim my own need, that my sons should inherit my greatness.'

אמר הגיע שעה שאתבע צרכי שיירשו בני את גדולתי,

English translation 927

The Holy One, blessed be He, said to him, 'It did not arise in My thought,

א"ל הקב"ה לא כך עלתה במחשבה לפני,

English translation 928

Joshua is worthy to receive the reward of his service, for he did not depart from the tent,'

כדאי הוא יהושע ליטול שכר שמושו שלא מש מתוך האוהל 121,

English translation 929

and "he did not depart from the tent" was also after the Giving of the Torah.

וואס "לא ימוש מתוך האוהל" איז אויך געווען נאך מ"ת.

English translation 930

Now how can one say that the anointing of Joshua immediately after the war with Amalek,

היינט ווי קען מען זאגן אז משיחת יהושע גלייך נאך מלחמת עמלק,

English translation 931

as it states in the Mechilta, is a matter of the anointing of a king,

ווי עס שטייט אין מכילתא איז אן ענין פון משיחת מלך,

English translation 932

to appoint Joshua as king?!

צו ממנה זיין יהושע'ן אלס מלך?!

English translation 933

Also:

אויך:

English translation 934

The entire matter of anointing a king with the anointing oil was initiated with King Saul

דער גאנצער ענין פון משיחת מלך בשמן המשחה האט זיך אויפגעטאן בא שאול המלך

English translation 935

(whom the prophet Samuel anointed).

(וואס שמואל הנביא האט אים מושח געווען).

English translation 936

And the primary matter of anointing with the anointing oil,

און דער עיקר ענין המשיחה בשמן המשחה,

English translation 937

anointing with a horn, was only with David.

משיחה בקרן איז געווען ערשט בא דוד.

English translation 938

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 939

The entire matter of the anointing oil was only innovated with the Tabernacle,

דער גאנצער ענין פון שמן המשחה איז ערשט נתחדש געווארן באם משכן,

English translation 940

which came after the Giving of the Torah.

וואס דאס איז געקומען נאך מ"ת.

English translation 941

So how can one say that they anointed Joshua as king,

איז ווי קען מען זאגן אז מ'האט מושח געווען יהושע'ן אלס מלך,

English translation 942

which is an anointing with the anointing oil,

וואס דאס איז משיחה בשמן המשחה,

English translation 943

immediately after the war with Amalek,

באלד נאך מלחמת עמלק,

English translation 944

before the Giving of the Torah?!

פאר מ"ת?!

English translation 945

With several more questions on the Mechilta which compel that the anointing about which the Mechilta speaks is an entirely different matter.

מיט נאך כמה שאלות אויף דער מכילתא וואס זיינען מכריח אז די משיחה וועגן וועלכער די מכילתא רעדט איז אן אנדער ענין בכלל.

English translation 946

And the explanation:

והביאור:

English translation 947

The anointing of Joshua mentioned in the Mechilta was not a physical anointing for kingship with the anointing oil,

משיחת יהושע וואס שטייט אין מכילתא איז ניט געווען קיין משיחה למלכות בגשמיות בשמן המשחה,

English translation 948

but rather a spiritual anointing, anointing in the sense of greatness.

נאר א משיחה ברוחניות משיחה מלשון גדולה 122.

English translation 949

Even if one wishes to say that from the plain meaning of the language of the Mechilta it implies that it was a physical anointing with oil, this is anointing connected with a different matter

אפילו אויב מ'וויל זאגן אז פון פשטות לשון המכילתא איז משמע אז ס'איז געווען א משיחה בשמן בגשמיות איז דאס א משיחה פארבונדן מיט אן אנדער ענין

English translation 950

(not the anointing of a king).

(ניט משיחת מלך).

English translation 951

As we find elsewhere anointing with oil connected with other matters. For example, in our portion, "And Jacob set up a pillar... and he poured a libation upon it, and he poured oil upon it."

ווי מ'געפינט בכ"מ משיחה בשמן פארבונדן מיט אנדערע ענינים. ווי לדוגמא בפרשתנו 123 "ויצב יעקב מציבה גו' ויסך עלי' נסך ויצק עלי' שמן".

English translation 952

And similarly in the preceding portion, "And Jacob awoke early in the morning, and he took the stone which he had placed at his head, and he set it up as a pillar, and he poured oil upon its head," and this pouring of oil by Jacob is connected with the matter of Jacob, the heel,

ועד"ז בפרשה שלפנ"ז 124 "וישכם יעקב בבוקר ויקח את האבן אשר שם מראשותיו וישם אותה מציבה ויצק שמן על ראשה" וואס די יציקת שמן ע"י יעקב איז פארבונדן מיט ענינו של יעקב עקב,

English translation 953

which the hint refers to the matter of the oil. And based on this it is understood why Noah did not pour oil upon the altar which he built,

וואס דער רמז גייט אויף ענין השמן 125. ועפ"ז מובן פארוואס ניט נח האט געגאסן שמן על המזבח וואס ער האט געבויט,

English translation 954

and also not Abraham and Isaac,

און אויך ניט אברהם ויצחק,

English translation 955

because the pouring of oil is specifically relevant to Jacob. And more.

ווייל די יציקת שמן איז שייך דוקא צו יעקב. ועוד.

English translation 956

Similarly, there is the matter of the anointing of the High Priest and the anointing of the Priest Anointed for War,

עד"ז איז דא דער ענין פון משיחת כהן גדול און משיחת כהן משוח מלחמה 126,

English translation 957

which anointings are

וואס די משיחות זיינען

English translation 958

(anointing with the anointing oil,

(משיחה בשמן המשחה,

English translation 959

but)

אבער)

English translation 960

entirely not a matter of the anointing of a king.

כלל ניט קיין ענין פון משיחת מלך.

English translation 961

And similarly regarding the anointing of Joshua mentioned in the Mechilta,

ועד"ז איז בא משיחת יהושע וואס שטייט אין מכילתא,

English translation 962

that it was entirely not connected with the anointing of a king, but rather for a different matter. And the explanation:

אז זי איז כלל ניט געווען פארבונדן מיט משיחת מלך נאר צוליב אן אנדער ענין. והביאור:

English translation 963

In the manner that there is a Priest Anointed for War in addition to the High Priest, who is anointed

ע"ד ווי ס'איז דא א כהן משוח מלחמה נוסף לכהן גדול וואס איז משוח

English translation 964

(because the High Priest does not go out to war),

(דערפאר וואס דער כהן גדול גייט ניט ארויס למלחמה),

English translation 965

and the anointing of a Priest Anointed for War is an entirely different matter from the anointing of the High Priest,

און די משיחה פון א כהן משוח מלחמה איז לגמרי אן אנדער ענין פון משיחת כה"ג,

English translation 966

simply, so too one can say regarding the anointing of Joshua

כפשוט אזוי אויך יש לומר בנוגע צו משיחת יהושע

English translation 967

(as it states in the Mechilta)

(ווי ס'שטייט אין מכילתא)

English translation 968

that they anointed him to go out to the war of Amalek. But this anointing had entirely no connection to the anointing of a king,

אז מ'האט אים מושח געווען לצאת למלחמת עמלק. אבער די משיחה האט לגמרי ניט געהאט קיין שייכות צו משיחת מלך,

English translation 969

because at that time Moses was the king,

ווייל דעמולט איז משה געווען דער מלך 127,

English translation 970

as it is said, "And He was King in Jeshurun."

כמ"ש 128 "ויהי בישורון מלך".

English translation 971

And based on this, another matter is understood:

ועפ"ז איז פארשטאנדיק נאך אן ענין:

English translation 972

In order to wage war with Amalek, there must be a king in Israel,

בכדי מלחמה האבן מיט עמלק'ן דארף זיין א מלך בישראל,

English translation 973

who is obligated in the war of Amalek.

וואס ער איז מחוייב במלחמת עמלק.

English translation 974

They wished to connect this with the anointing of Joshua

האט מען דאס געוואלט מקשר זיין מיט משיחת יהושע

English translation 975

(as it states in the Mechilta)

(ווי ס'שטייט אין מכילתא)

English translation 976

that this was as a king.

אז דאס איז אלס מלך.

English translation 977

This, however, is entirely untenable,

דאס איז אבער אינגאנצן ניט אויסגעהאלטן,

English translation 978

because

ווייל

English translation 979

(as above)

(כנ"ל)

English translation 980

at the time of the war with Amalek in the time of Moses

בשעת מלחמת עמלק בזמן משה

English translation 981

(after the Exodus from Egypt)

(נאך יציאת מצרים)

English translation 982

the king was

איז דער מלך געווען

English translation 983

(not Joshua, but) Moses,

(ניט יהושע, נאר) משה,

English translation 984

as it is said, "And He was King in Jeshurun."

כמ"ש "ויהי בישורון מלך".

English translation 985

And that which Moses himself did not go out to the war of Amalek,

און דאס וואס משה אליין איז ניט ארויס למלחמת עמלק,

English translation 986

is because there is no necessity that the king himself should go out to the war of Amalek,

איז ווייל ס'איז ניטא קיין הכרח אז דער מלך אליין זאל ארויסגיין למלחמת עמלק,

English translation 987

he can send a deputy for this. Moses sent Joshua as his deputy.

ער קען אויף דעם שיקן א שליח. האט משה געשיקט יהושע'ן אלס זיין שליח.

English translation 988

King Saul indeed went out himself to war,

שאול המלך איז טאקע אליין ארויס למלחמה,

English translation 989

but there is no necessity that every king must go out to war. And on the contrary, in the time of David, the men of David said "You shall no longer go out to war and you shall not extinguish the lamp of Israel."

אבער ס'איז ניטא קיין הכרח אז יעדער מלך דארף ארויסגיין למלחמה. ואדרבה בזמן דוד האבן אנשי דוד געזאגט 129 "לא יצא עוד למלחמה ולא תכבה את נר ישראל".

English translation 990

And especially since Moses said to Joshua "Choose for us men and go out, fight against Amalek."

ובפרט אז משה האט געזאגט ליהושע 130 "בחר לנו אנשים וצא הלחם בעמלק גו'".

English translation 991

And may it be His will that from this speaking and learning about the laws of anointing and the laws of kings and their wars, this should come down into actual practice,

ויה"ר אז פון דעם רעדן און לערנען וועגן דיני משיחה און הלכות מלכים ומלחמותיהן זאל דאס אראפ-קומען בפועל ממש,

English translation 992

that "A king from the house of David shall arise etc. and he shall wage the wars of the L-rd etc. and he shall succeed etc.,"

אז "יעמוד מלך מבית דוד כו' וילחום מלחמות ה' כו' והצליח כו'",

English translation 993

and as it is stated in the Midrashim

און ווי עס שטייט אין מדרשים 131

English translation 994

(and on this in the Targum)

(און עד"ז אין תרגום 132)

English translation 995

on the verse "War for the L-rd against Amalek from generation to generation,"

עה"פ 133 "מלחמה לה' בעמלק מדור לדור",

English translation 996

that this means from the generation of Moses and from the generation of Samuel

אז דאס מיינט מדורו של משה ומדורו של שמואל

English translation 997

(and of Saul)

(ושל שאול)

English translation 998

and from the generation of the Messiah,

ומדורו של משיח,

English translation 999

in the true and complete redemption, speedily in our days, literally,

בגאולה האמיתית והשלימה במהרה בימינו ממש,

English translation 1000

"And the kingdom shall be the L-rd's."

"והיתה לה' המלוכה".

English translation 1001

The explanation in Rashi's commentary:

דער ביאור אין פירוש רש"י:

English translation 1002

The reason why Rashi focuses on the words "And he built him a house,"

דער טעם פארוואס רש"י שטעלט זיך אויף די ווערטער "ויבן לו בית",

English translation 1003

is because the difficulty in the verse that Rashi comes to answer is in the words. Regarding all the other details that are stated in the verse

איז ווייל די שוועריקייט אין פסוק וואס רש"י קומט פארענטפערן איז אין די ווערטער. בנוגע אלע אנדערע פרטים וואס שטייען אין פסוק

English translation 1004

("And Jacob journeyed to Succoth etc. and for his cattle he made booths; therefore he called the name of the place Succoth")

("ויעקב נסע סכותה גו' ולמקנהו עשה סוכות על כן קרא שם המקום סכות")

English translation 1005

there is no question;

איז ניטא קיין קשיא;

English translation 1006

but the matter of "And he built him a house" is not understandable:

אבער דער ענין פון "ויבן לו בית" איז ניט פארשטאנדיק:

English translation 1007

Jacob was on the way,

יעקב האט זיך געפונען בדרך,

English translation 1008

when the Almighty had commanded him "Return to the land of your fathers etc.,"

וואס דער אויבערשטער האט אים אנגעזאגט "שוב אל ארץ אבותיך גו'",

English translation 1009

and Jacob fulfilled the command of the L-rd and went back to the land of his father's sojournings.

און יעקב האט מקיים געווען ציווי ה' און איז צוריק געגאנגען אל ארץ מגורי אביו.

English translation 1010

The question arises:

שטעלט זיך די שאלה:

English translation 1011

A) How is it that Jacob should build a house while he is on the way?!

א) ווי קומט עס אז יעקב זאל בויען א בית בשעת ער געפינט זיך בדרך?!

English translation 1012

When Abraham and Isaac were on the way for a period of time, we find that the verse says "And he pitched his tent"

בשעת אברהם ויצחק זיינען געווען למשך זמן בדרך געפינט מען אז דער פסוק זאגט "ויט אהלו"

English translation 1013

(and the like),

(וכיו"ב),

English translation 1014

for a tent is a temporary dwelling;

וואס אן אהל איז דאך א דירת עראי;

English translation 1015

but how does Jacob come to build a house on the way?

ווי קומט אבער יעקב צו בויען א בית בדרך?

English translation 1016

B) What is the purpose that the Torah tells us "And he built him a house"? We do not find that the Torah tells anywhere regarding Abraham and Isaac that they built a house,

ב) למאי נפק"מ דערציילט אונז די תורה אז "ויבן לו בית"? מען געפינט ניט אז די תורה דערציילט ערגעץ וואו בנוגע לאברהם ויצחק אז זיי האבן געבויעט א בית,

English translation 1017

and the reason for this is because (A)

און דער טעם דערויף איז ווייל (א)

English translation 1018

it is self-understood that they lived in a house

ס'איז מובן מאליו אז זיי האבן געלעבט אין א בית

English translation 1019

[and especially regarding Isaac it is stated* "And behold Isaac was sporting with Rebecca his wife,"

[ובפרט אז בא יצחק שטייט* 133 "והנה יצחק מצחק את רבקה אשתו",

English translation 1020

it is understood that this was in a manner of modesty,

איז מובן אז דאס איז געווען באופן של צניעות,

English translation 1021

in a house or in a tent], (B)

בבית אדער באוהל], (ב)

English translation 1022

(as a five-year-old studying Scripture knows)

(ווי דער בן חמש למקרא ווייס)

English translation 1023

Torah is from the term instruction; it comes to teach something,

תורה איז מלשון הוראה זי קומט עפעס לערנען,

English translation 1024

and consequently, the Torah has nothing to tell just so, that they built a house.

ובמילא האט ניט די תורה וואס צו דערציילן סתם אזוי אז זיי האבן געבויעט א בית.

English translation 1025

So why does the verse tell regarding Jacob that "And he built him a house"? Rashi answers "He stayed there eighteen months,"

טא פארוואס דערציילט דער פסוק ביי יעקב'ן אז "ויבן לו בית"? פארענטפערט רש"י "שהה שם י"ח חדש",

English translation 1026

which is a lengthy period,

וואס דאס איז אן אריכות זמן,

English translation 1027

a matter of permanence,

אן ענין של קביעות,

English translation 1028

and therefore he built a house.

און דערפאר האט ער געבויט א בית.

English translation 1029

The necessity that Jacob stayed on the way eighteen months

דער הכרח אז יעקב האט שוהה געווען בדרך י"ח חדשים

English translation 1030

(specifically),

(דוקא),

English translation 1031

Rashi says "Summer and winter and summer. Booths for summer, a house for winter, booths for summer."

זאגט רש"י "קיץ וחורף וקיץ. סכות קיץ בית חורף סכות קיץ".

English translation 1032

Since the verse is precise to tell "And he built him a house,"

וויבאלד דער פסוק איז מדייק צו דערציילן "ויבן לו בית",

English translation 1033

it means,

הייסט עס,

English translation 1034

that the Torah intends to inform that Jacob's being in Succoth was in a manner of permanence. And since the text did not come to obscure but to explain,

אז די תורה וויל מודיע זיין אז יעקב'ס זיין אין סוכות איז געווען באופן של קביעות. און וויבאלד אז לא בא הכתוב לסתום אלא לפרש 134,

English translation 1035

one must say,

דארף מען זאגן,

English translation 1036

that the verse itself hints how long Jacob was in Succoth.

אז דער פסוק גופא איז מרמז ווי לאנג יעקב איז געווען אין סוכות.

English translation 1037

On this Rashi says that the words "Succoth, a house, Succoth" each hint to a period: Succoth for summer and a house for winter, and in this lies a hint,

אויף דעם זאגט רש"י אז די ווערטער "סכות בית סכות" זיינען מרמז יעדערער אויף א תקופה סכות אויף קיץ און בית אויף חורף און דערין ליגט א רמז,

English translation 1038

that Jacob's stay in Succoth was during the three periods.

אז די שהי' פון יעקב בסוכות איז געווען במשך די דריי תקופות.

English translation 1039

Rashi, however, does not intend to explain the words in the verse,

רש"י מיינט אבער ניט צו מפרש זיין די ווערטער אין פסוק,

English translation 1040

that "He journeyed to Succoth" was in the summer season,

אז "נסע סכותה" איז געווען אין זמן קיץ,

English translation 1041

"And he built him a house" in winter,

"ויבן לו בית" בחורף,

English translation 1042

and "And for his cattle he made booths" in summer

און "ולמקנהו עשה סוכות" בקיץ

English translation 1043

(the second),

(השני),

English translation 1044

Because,

ווייל,

English translation 1045

as discussed earlier

ווי גערעדט פריער

English translation 1046

(section 243),

(סכ"ג),

English translation 1047

this is contrary to the plain meaning of the verses,

איז דאס היפך פשטות הכתובים,

English translation 1048

in the verse it is explicitly stated that "He made booths" was only "for his cattle,"

אין פסוק שטייט דאך בפירוש אז "עשה סוכות" איז געווען בלויז "למקנהו",

English translation 1049

but for himself "And he built him a house";

אבער פאר זיך איז "ויבן לו בית";

English translation 1050

and consequently,

ובמילא,

English translation 1051

immediately upon arriving in Succoth he did not live in a tent

גלייך קומענדיק אין סוכות האט ער ניט געלעבט אין אן אהל

English translation 1052

("booths")

("סוכות")

English translation 1053

but "And he built him a house."

נאר "ויבן לו בית".

English translation 1054

Rashi only intends to say,

רש"י מיינט נאר צו זאגן,

English translation 1055

that in addition to the simple explanation of the words,

אז נוסף אויפן פירוש הפשוט אין די ווערטער,

English translation 1056

since the verse wants to make known how Jacob established his place in Succoth

איז וויבאלד דער פסוק וויל מרגיש זיין ווי יעקב האט קובע געווען מקומו בסוכות

English translation 1057

(and he built for himself a house),

(ויבן לו בית),

English translation 1058

and the text did not come to obscure etc.,

און לא בא הכתוב לסתום כו',

English translation 1059

one must therefore say,

מוז מען במילא זאגן,

English translation 1060

that the verse gives a hint to the time of his stay is in the words "Succoth Beit Succoth" there is a hint to three periods that Jacob was in Succoth:

אז דער פסוק זאגט א רמז אויף זמן שהייתו איז אין די ווערטער "סכות בית סכות" פאראן א רמז אויף דריי תקופות וואס יעקב איז געווען אין סוכות:

English translation 1061

"Succoth" hints to the summer season,

"סכות" איז מרמז אויף זמן הקיץ,

English translation 1062

and "Beit" hints to the winter season. No. According to this explanation, the order in Rashi's commentary is also correct,

און "בית" איז מרמז אויף זמן החורף. לא. לויט דעם ביאור איז אויך רעכט דער סדר אין פירוש רש"י,

English translation 1063

that he begins with eighteen months,

וואס ער הויבט אן מיט י"ח חדשים,

English translation 1064

and only afterwards does Rashi say "summer and winter and summer Succoth etc." At first glance:

און ערשט דערנאך זאגט רש"י "קיץ וחורף וקיץ סכות כו'". דלכאורה:

English translation 1065

When one learns this Rashi at first glance,

ווי מען לערנט דעם רש"י בהשקפה ראשונה,

English translation 1066

that the proof in the verse for this explanation of Rashi is from the words "Succoth Beit Succoth," Rashi should have begun his commentary with this, that from "Succoth Beit Succoth" we know that Jacob was there "summer and winter and summer,"

אז דער הכרח אין פסוק אויף דעם פירוש רש"י איז פון די ווערטער "סכות בית סכות" האט דאך רש"י דערמיט געדארפט אנהויבן פירושו אז פון "סכות בית סכות" ווייס מען אז יעקב איז דארט געווען "קיץ וחורף וקיץ",

English translation 1067

which is eighteen months.

וואס דאס איז י"ח חדשים.

English translation 1068

Furthermore:

נאכמער:

English translation 1069

At first glance, Rashi did not need to explain "eighteen months" at all; anyone can count for himself how many months there are in "summer and winter and summer"!

לכאורה האט רש"י אינגאנצן ניט געדארפט אויסטייטשן "י"ח חדש" יעדערער קען אליין איבערציילן וויפל חדשים עס זיינען דא אין "קיץ וחורף וקיץ"!

English translation 1070

And according to the above, it is understood simply,

וע"פ הנ"ל איז עס מובן בפשטות,

English translation 1071

because Rashi comes to explain the words "and he built for himself a house,"

ווייל רש"י קומט פארענטפערן די ווערטער "ויבן לו בית",

English translation 1072

from which it is understood that Jacob stayed for an extended period of time in Succoth. And therefore,

וואס פון זיי איז מובן אז יעקב האט שוהה געווען אן אריכות זמן אין סוכות. און דעריבער,

English translation 1073

first of all, Rashi says "he stayed there eighteen months,"

צום אלעם ערשטן זאגט רש"י "שהה שם י"ח חדש",

English translation 1074

which is a long time.

וואס איז א זמן ארוך.

English translation 1075

However, if Rashi had begun with "summer and winter and summer," it is not clear how long the duration of time "summer and winter and summer" is; it could be only eight months:

משא"כ ווען רש"י וואלט אנגעהויבן מיט "קיץ וחורף וקיץ" איז ניט קלאר אויף וויפל איז די שהיית זמן "קיץ וחורף וקיץ" קען דאך זיין בלויז אכט חדשים:

English translation 1076

the last month of summer,

דער לעצטער חודש פון קיץ,

English translation 1077

six months of winter,

זעקס חושים פון חורף,

English translation 1078

with the first month of the following summer.

מיטן ערשטן חודש פון קיץ שלאח"ז.

English translation 1079

And even though for eight months in one place it is also understandable why one would build a house, this is not entirely smooth. And especially since Jacob had to build a large house,

און אע"פ אז אויך צוליב אכט חדשים אין איין ארט איז פארשטאנדיק פארוואס מען זאל בויען א בית איז דאס אבער ניט אינגאנצן גלאטיק. ובפרט אז יעקב האט דאך געמוזט בויען א גרויסער שטוב,

English translation 1080

for his wives, his sons, and his maidservants etc.

פאר נשיו בניו ושפחותיו וכו'.

English translation 1081

Therefore Rashi immediately states at the beginning of his commentary,

באווארנט רש"י דעריבער גלייך בתחלת פירושו,

English translation 1082

that here there was a long duration of time, eighteen months;

אז דא איז געווען א שהיית זמן ארוך י"ח חדשים;

English translation 1083

and only afterwards does Rashi bring the hint to this in the verse "summer and winter and summer Succoth etc."

און ערשט דערנאך ברענגט רש"י דער רמז דערויף אין פסוק "קיץ וחורף וקיץ סכות כו'".

English translation 1084

In continuation of his explanation on "and he built for himself a house" that Jacob "stayed

בהמשך לפירושו אויף "ויבן לו בית" אז יעקב "שהה

English translation 1085

(in Succoth)

(אין סוכות)

English translation 1086

eighteen months," Rashi stands on "and Jacob came in peace" and explains "whole in his body etc."

י"ח חדש" שטעלט זיך רש"י אויף "ויבא יעקב שלם" און איז מפרש "שלם בגופו כו'".

English translation 1087

Thus there would be room to think,

אזוי וואלט געווען אן ארט צו מיינען,

English translation 1088

that what the verse states "and Jacob came in peace" is connected to the deficiency that comes through traveling on a road

אז דאס וואס דער פסוק באווארנט אז "ויבא יעקב שלם" איז פארבונדן מיט דעם חסרון וואס ווערט דורך הליכה בדרך

English translation 1089

(in general),

(בכלל),

English translation 1090

and as Rashi explained above by Abraham;

וכפרש"י לעיל ביי אברהם;

English translation 1091

But (in addition to the above (section 23) it is)

אבער (נוסף להנ"ל (סעיף כג) איז)

English translation 1092

after Rashi says that already in Succoth there was a matter of permanence "and he built for himself a house,

לאחרי ווי רש"י זאגט אז שוין אין סוכות איז געווען אן ענין של קביעות "ויבן לו בית,

English translation 1093

he stayed there eighteen months" and there it does not yet say "and Jacob came in peace,"

שהה שם י"ח חדש" און דארט שטייט נאך ניט "ויבא יעקב שלם",

English translation 1094

it is forced from this,

איז דערפון געדרונגען,

English translation 1095

that "and Jacob came in peace" is not connected to traveling on a road in general,

אז דער "ויבא יעקב שלם" איז ניט פארבונדן מיט הליכה בדרך בכלל,

English translation 1096

but rather to specific matters that were with Jacob,

נאר מיט ענינים מיוחדים וועלכע זיינען געווען ביי יעקב'ן,

English translation 1097

from which he became "whole" only upon arriving in Shechem. And therefore Rashi does not count the matter that came to Jacob, that his bed was complete* and other completions that were with Jacob, because he did not receive them only when he came specifically to Shechem.

וואס פון זיי איז ער געווארן "שלם" ערשט קומענדיק אין שכם. און דערפאר רעכנט ניט רש"י דער ענין וואס בא יעקב איז געווען מטתו שלימה* 134 ועוד שלימות 134 וואס זיינען געווען בא יעקב ווייל ער האט זיי ניט באקומען ערשט ווען ער איז געקומען קיין שכם דוקא.

English translation 1098

Therefore Rashi explains on it "whole in his body, that he was healed from his limping." And according to the one who is five years old for Scripture, there is no difficulty from what Rashi says on the verse "and the sun shone for him" that already then he was healed, because Rashi brings this matter from the Aggadic Midrash as a second explanation;

איז רש"י דערויף מפרש "שלם בגופו שנתרפא מצלעתו". און ביים בן חמש למקרא איז ניט קיין קשיא פון דעם וואס רש"י זאגט אויפן פסוק "ויזרח לו השמש" אז שוין דעמאלט איז ער נתרפא געווארן ווייל דער ענין ברענגט רש"י פון מדרש אגדה אלס צווייטער פירוש;

English translation 1099

its simple meaning of "and the sun shone for him" is however "the language of people,"

פשוטו פון "ויזרח לו השמש" איז אבער "לשון בני אדם",

English translation 1100

and as the verse says "and the sun shone etc. and he was limping etc."

און ווי דער פסוק זאגט "ויזרח גו' והוא צולע גו'".

English translation 1101

As this is also proven from that "therefore the children of Israel do not eat the sinew of the thigh vein etc." At first glance:

ווי דאס איז אויך מוכח דערפון וואס "על כן לא יאכלו בני ישראל את גיד הנשה גו'" 135. דלכאורה:

English translation 1102

If one will say that Jacob was "limping on his thigh" only for a few hours

אויב מ'וועט זאגן אז יעקב איז געווען א "צולע על ירכו" בלויז עטלעכע שעה

English translation 1103

(and immediately when dawn rose and "the sun shone for him" he was healed)

(און תיכף כשעלה השחר און "ויזרח לו השמש" איז ער נתרפא געווארן)

English translation 1104

how does it fit to make such a "commotion" of "therefore the children of Israel do not eat etc. to this day"?

ווי פאסט דערויף מאכן אזא "שטורעם" פון "על כן לא יאכלו בני ישראל גו' עד היום הזה"?

English translation 1105

Even more:

נאך מער:

English translation 1106

If one will learn that Jacob was healed immediately when the sun shone for him, it will turn out that no one saw that he was "limping on his thigh,"

אויב מ'וועט לערנען אז יעקב איז נתרפא געווארן תיכף משזרח לו השמש וועט אויסקומען אז קיינער האט ניט געזען ווי ער איז געווען א "צולע על ירכו",

English translation 1107

because his wives, maidservants, and sons were on the other side of the stream,

ווארום נשיו ושפחותיו ובניו זיינען געווען פון צווייטן זייט נחל,

English translation 1108

and "Jacob was left alone."

און "ויותר יעקב לבדו".

English translation 1109

It is entirely not simple to say,

איז אינגאנצן ניט גלאטיק צו זאגן,

English translation 1110

that because of the few hours when Jacob was limping on his thigh which no one saw,

אז צוליב די עטלעכע שעה ווען יעקב איז געווען א צולע על ירכו וואס קיינער האט ניט געזען,

English translation 1111

"Therefore the children of Israel do not eat [the sinew of the thigh] until this day"!

איז "על כן לא יאכלו בנ"י גו' עד היום הזה"!

English translation 1112

Therefore it is probable

דערפאר איז מסתבר

English translation 1113

(according to the simple interpretation)

(ע"ד הפשט)

English translation 1114

to learn,

צו לערנען,

English translation 1115

that Jacob was not immediately healed,

אז יעקב איז דעמולט ניט נתרפא געווארן,

English translation 1116

and his healing did not come in a miraculous manner,

און זיין רפואה איז ניט געקומען באופן נסי,

English translation 1117

but gradually in a natural manner. And this is what the verse says "And Jacob came whole" that only upon arriving in Shechem he "was healed from his limping."

נאר לאט לאט באופן טבעי. און דאס זאגט דער פסוק "ויבא יעקב שלם" אז ערשט קומענדיק אין שכם איז "נתרפא מצלעתו".

English translation 1118

And according to this it is simply understandable the storm of "Therefore the children of Israel do not eat":

ועפ"ז איז פארשטאנדיק בפשטות דער שטורעם פון "על כן לא יאכלו גו'":

English translation 1119

When the sons of Jacob saw that for eighteen consecutive months Jacob went around in a manner of "limping on his thigh" a lame person, they took upon themselves that they shall not eat the sinew of the thigh etc.

בשעת בני יעקב האבן געזען אז אכצן חדשים נאכאנאנד איז יעקב ארומגעגאנגען אין אן אופן פון "צולע על ירכו" א הינקעדיקער האבן זיי אויף זיך אנגענומען שלא יאכלו גיד הנשה גו'.

English translation 1120

Afterwards Rashi continues "whole in his property that nothing was lacking from all that gift",

דערנאך איז רש"י ממשיך "שלם בממונו שלא חסר כלום מכל אותו דורון",

English translation 1121

which according to the simple interpretation this occurred only in Shechem. And therefore Rashi does not bring what is stated in the Midrash that "he returned it to him immediately",

וואס ע"ד הפשט האט זיך דאס אויפגעטאן ערשט אין שכם. וואס דערפאר ברענגט ניט רש"י וואס שטייט אין מדרש אז "החזיר לו מיד",

English translation 1122

because in the simple way of interpretation,

ווייל אין דרך הפשט,

English translation 1123

if such a great miracle had happened the verse would have had to tell it somewhere.

אויב עס וואלט געשען אזא גרויסער נס וואלט עס דער פסוק געדארפט עגעץ וואו דערציילן.

English translation 1124

Therefore Rashi learns that the filling of the lack was in a natural manner. And this took eighteen months,

דערפאר לערנט רש"י אז דער מילוי החסרון איז געווען באופן טבעי. און דאס האט גענומען י"ח חדשים,

English translation 1125

so,

אזוי,

English translation 1126

that he became "whole in his property" upon arriving in Shechem.

אז ער איז געווארן "שלם בממונו" קומענדיק אין שכם.

English translation 1127

And even though Jacob sent a very great multitude of his cattle to Esau of all kinds,

און אע"פ אז יעקב האט געשיקט א ריבוי גדול ביותר פון מקנהו צו עשו פון אלערליי מינים,

English translation 1128

as it states earlier in the verse,

ווי עס שטייט פריער אין פסוק,

English translation 1129

and as is simply understandable from this that the gift had an effect on Esau that "he embraced him etc. and kissed him" as a lover and friend,

און ווי פארשטאנדיק בפשטות דערפון וואס דער דורון האט פועל געווען אויף עשו אז "ויחבקהו גו' וישקהו" ווי אן אוהב וידיד,

English translation 1130

this was certainly a very great multitude,

איז דאס זיכער געווען א ריבוי גדול ביותר,

English translation 1131

it is for a five-year-old studying Scripture no question how the lack was filled during eighteen months,

איז עס ביי א בן חמש למקרא קיין קשיא ניט ווי אזוי עס איז נתמלא געווארן דער חסרון במשך י"ח חדש,

English translation 1132

because in addition to the fact that he does not know exactly the calculation how much it needs to take and therefore he does not consider it a miracle, even if yes,

ווייל נוסף לזה וואס ער ווייסט ניט גענוי דעם חשבון וויפל עס דארף נעמען ובמילא רעכנט ער דאס ניט פאר א נס איז אפילו אויב יא,

English translation 1133

Rashi has already warned earlier,

האט עס שוין רש"י באווארנט פריער,

English translation 1134

that the flock of Jacob "were fruitful and multiplied more than other flocks",

אז די צאן פון יעקב "פרות ורבות יותר משאר צאן" 136,

English translation 1135

therefore it is understandable that the filling of the lack was with more speed than usual.

איז במילא פארשטאנדיק אז דער מילוי החסרון איז געווען מיט מער מהירות ווי ע"ד הרגיל.

English translation 1136

However, the conclusion of Rashi's commentary "whole in his Torah that he did not forget his learning in the house of Laban" remains not understandable:

עס בלייבט אבער ניט פארשטאנדיק דער סיום פון פירוש רש"י "שלם בתורתו שלא שכח מתלמודו בבית לבן":

English translation 1137

This was certainly immediately upon leaving the house of Laban,

דאס איז דאך זיכער געווען גלייך אוועקגייענדיק מבית לבן,

English translation 1138

so how can one say that only upon arriving in Shechem was Jacob "whole in his Torah"?

היינט ווי זאגט מען אז ערשט קומענדיק אין שכם איז יעקב געווען "שלם בתורתו"?

English translation 1139

The answer simply is:

איז דער תירוץ בפשטות:

English translation 1140

As discussed earlier

ווי גערעדט פריער

English translation 1141

(section 20),

(סעיף כ),

English translation 1142

that since it says "whole" without specification,

אז וויבאלד עס שטייט "שלם" סתם,

English translation 1143

it means that Jacob was "whole" in all his matters. Therefore:

מיינט עס אז יעקב איז געווען "שלם" אין אלע זיינע ענינים. ולכן:

English translation 1144

a whole in his Torah Jacob indeed was already from before,

א שלם בתורתו איז טאקע יעקב שוין געווען פון פריער,

English translation 1145

but the verse cannot say there that he was "whole",

אבער דער פסוק קען דארט ניט זאגן אז ער איז געווען "שלם",

English translation 1146

because in his body and in his property he was not yet "whole" then.

ווייל בגופו ובממונו איז ער דאן נאך ניט געווען "שלם".

English translation 1147

Only upon arriving in Shechem did he become whole in all his matters not only in his Torah

ערשט קומענדיק קיין שכם איז ער געווארן שלם בכל עניניו ניט נאר בתורתו

English translation 1148

(which was already from before),

(וואס דאס איז שוין געווען פון פריער),

English translation 1149

but also in his body and in his property.

נאר אויך בגופו ובממונו.

English translation 1150

According to this that Jacob was "whole in his Torah" also before his coming to Shechem, it is also understandable what Rashi says "whole in his Torah that he did not forget his learning in the house of Laban",

עפ"ז אז יעקב איז געווען "שלם בתורתו" אויך פאר זיין קומען אין שכם איז אויך פארשטאנדיק וואס רש"י זאגט "שלם בתורתו שלא שכח מתלמודו בבית לבן",

English translation 1151

apparently:

דלכאורה:

English translation 1152

The completeness of the study of Torah is,

די שלימות פון לימוד התורה איז,

English translation 1153

that it should continually increase and not only that one should not forget the previous

אז עס זאל כסדר צוקומען און ניט נאר אז מ'זאל ניט פארגעסן די פריערדיקע

English translation 1154

(as discussed earlier (section 20))?

(ווי גערעדט פריער (ס"כ))?

English translation 1155

Regarding "whole in his body" the completeness is that nothing should be lacking,

בנוגע צו "שלם בגופו" איז דער שלימות אז ס'זאל ניט פעלן,

English translation 1156

but not that it should increase,

אבער ניט אז ס'זאל צוקומען,

English translation 1157

because "any excess is considered as lacking."

ווארום "כל יתר כנטול דמי" 137.

English translation 1158

Regarding "whole in his property" it is because since it is eighteen months since Jacob gave the gift to Esau,

בנוגע צו "שלם בממונו" איז וויבאלד אז ס'איז א דורך י"ח חודש זינט יעקב האט געגעבן דעם דורון צו עשו,

English translation 1159

during this time certainly more sheep and cattle of Jacob were added,

איז במשך זמן זה זיכער צוגעקומען מערער בצאן ובקר דיעקב,

English translation 1160

as above;

כנ"ל;

English translation 1161

But regarding "whole in his Torah" is not the completeness that it should continually increase and not only that one should not forget the previous?

אבער בנוגע צו "שלם בתורתו" איז דאך דער שלימות אז ס'זאל כסדר צוקומען און ניט נאר אז מ'זאל ניט פארגעסן די פריערדיקע?

English translation 1162

Rather, Rashi warns with this that he says "whole in his Torah that he did not forget his learning in the house of Laban":

נאר דאס באווארנט רש"י דערמיט וואס ער זאגט אז "שלם בתורתו שלא שכח מתלמודו בבית לבן":

English translation 1163

Knowing how Jacob worked in the house of Laban by day and by night etc. it is understood that the very fact that Jacob did not forget his learning

וויסנדיק ווי יעקב האט געארבעט בבית לבן ביום ובלילה וכו' איז מובן אז דאס אליין וואס יעקב האט ניט פארגעסן תלמודו

English translation 1164

(which he learned before this (that he went to Laban) in the tent of Shem and Eber)

(וואס ער האט געלערנט לפנ"ז (וואס ער איז געגאנגען צו לבן) באהלו של שם ועבר)

English translation 1165

in the house of Laban is a great wonder. And that "he did not forget his learning" was

בביתו של לבן איז א חידוש גדול. און דאס וואס "לא שכח מתלמודו" איז געווען

English translation 1166

(the wonder)

(דער חידוש)

English translation 1167

specifically in the house of Laban,

בביתו של לבן דוקא,

English translation 1168

but afterwards Jacob indeed increased in Torah.

אבער דערנאך איז ביי יעקב טאקע צוגעקומען בתורה.

English translation 1169

However, with Abraham, although being on the road diminished his study of Torah,

משא"כ ביי אברהם איז אע"פ וואס זייענדיק בדרך האט דאס ממעט געווען בלימוד תורתו,

English translation 1170

the Written Torah and the Oral Torah

תושב"כ ותושבע"פ

English translation 1171

(as Rashi interprets the verse "Because Abraham listened to My voice and kept My charge, My commandments, My statutes, and My Torahs")

(ווי רש"י טייטשט אפ עה"פ 138 "עקב אשר שמע אברהם בקולי וישמור משמרתי מצותי חקותי ותורתי")

English translation 1172

it does not come to the particular matter that was with Jacob,

קומט עס אבער ניט צום ענין מיוחד וואס איז געווען בא יעקב,

English translation 1173

that he was in the house of Laban. Therefore, specifically with Jacob it states the novelty "And Jacob came complete, complete in his Torah,

אז ער איז געווען בבית לבן. דערפאר איז דוקא בא יעקב שטייט דער חידוש "ויבא יעקב שלם שלם בתורתו,

English translation 1174

that he did not forget his learning in the house of Laban."

שלא שכח תלמודו בבית לבן".

English translation 1175

The lesson from Rashi:

די הוראה פון פרש"י:

English translation 1176

The deeds of the fathers are a sign for the children:

מעשה אבות סימן לבנים 139:

English translation 1177

When a Jew goes on the road during the time of exile in the diaspora with all the obstacles, delays, and confusions of exile,

בשעת א איד גייט בדרך בזמן הגלות אין חוץ לארץ מיט די אלע מניעות ועיכובים ובלבולים פון גלות,

English translation 1178

but he goes and conducts himself as Jacob our father went and conducted himself,

אבער ער גייט און פירט זיך ווי יעקב אבינו איז געגאנגען און האט זיך געפירט,

English translation 1179

he engages in refining the sparks in the world, he is assured that he will arrive complete,

ער טוט אין מברר זיין די בירורים בעולם איז ער פארזיכערט אז ער וועט אנקומען שלם,

English translation 1180

whole "complete in his body,"

גאנץ "שלם בגופו",

English translation 1181

"complete in his property" and "complete in his Torah,"

"שלם בממונו" און "שלם בתורתו",

English translation 1182

Just as it was with Jacob our father,

אזוי ווי ס'איז געווען בא יעקב אבינו,

English translation 1183

"And Jacob came complete to the city of Shechem which is in the land of Canaan when he came from Padan Aram":

"ויבא יעקב שלם עיר שכם אשר בארץ כנען בבואו מפדן ארם":

English translation 1184

Even though he came from Padan Aram from Haran,

אע"פ וואס ער איז געקומען מפדן ארם פון חרן,

English translation 1185

the burning anger of the Omnipresent,

חרון אף של מקום 140,

English translation 1186

and he was in the house of Laban,

און איז געווען בבית לבן,

English translation 1187

and afterwards he encountered Esau and gave him a large gift,

און דערנאך זיך געטראפן מיט עשו'ן און אים אוועקגעגעבן א גרויסן דורון,

English translation 1188

and "a man wrestled with him,"

און "ויאבק איש עמו",

English translation 1189

"and he limped on his thigh," nevertheless,

"והוא צולע על ירכו" אעפ"כ,

English translation 1190

when Jacob came to the land of Israel

בשעת יעקב איז געקומען אין ארץ ישראל

English translation 1191

(the city of Shechem which is in the land of Canaan)

(עיר שכם אשר בארץ כנען)

English translation 1192

it is "And Jacob came complete,"

איז "ויבא יעקב שלם",

English translation 1193

"complete in his body, that he was healed from his limping,

"שלם בגופו שנתרפא מצלעתו,

English translation 1194

complete in his property, that nothing was lacking from all that gift,

שלם בממונו שלא חסר כלום מכל אותו דורון,

English translation 1195

complete in his Torah, that he did not forget his learning in the house of Laban."

שלם בתורתו שלא שכח תלמודו בבית לבן".

English translation 1196

The Jew argues:

טענה'ט דער איד:

English translation 1197

Since he finds himself in exile,

וויבאלד אז ער געפינט זיך אין גלות,

English translation 1198

he has the limitations, obstacles, and delays of exile,

האט ער דאך די הגבלות ומניעות ועיכובים פון גלות,

English translation 1199

to the extent that it affects his body,

ביז אז דאס רירט אן גופו,

English translation 1200

that he is lame, etc.!

אז ער איז א צולע וכו'!

English translation 1201

They tell him,

זאגט מען אים,

English translation 1202

that the entire intention of the obstacles and delays in exile is "for the Lord your God tests you to know whether you love the Lord your God with all your heart and with all your soul,"

אז די גאנצע כוונה פון די מניעות ועיכובים בגלות איז "כי מנסה ה' אלקיכם אתכם לדעת הישכם אוהבים את ה' אלקיכם בכל לבבכם ובכל נפשכם" 141,

English translation 1203

and consequently the obstacles and delays must not hinder his service,

ובמילא טארן די מניעות ועיכובים ניט שטערן לעבודתו,

English translation 1204

rather he must perform his service with greater vigor and strength. And since through performing the service during the time of exile one hastens even more the journey to the land of Israel in the true and complete redemption,

נאר ער דארף טאן עבודתו ביתר שאת ויתר עוז. און היות אז דורך טאן די עבודה בזמן הגלות איילט מען נאכמער צו די הליכה קיין ארץ ישראל בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1205

it is a certain thing that he will be complete,

איז א זיכערע זאך אז מ'וועט זיין שלם,

English translation 1206

complete in his body.

שלם בגופו.

English translation 1207

And likewise regarding being complete in his property:

ועד"ז בנוגע צו שלם בממונו:

English translation 1208

He argues that he must make a livelihood,

ער טענה'ט אז ער מוז מאכן א פרנסה,

English translation 1209

he must have money,

ער מוז האבן ממון,

English translation 1210

he has all these confusions connected with it. And even if he already has money,

האט ער די אלע בלבולים פארבונדן דערמיט. און אפילו אז ער האט שוין ממון,

English translation 1211

the Most High has implanted in him the nature that one who has two hundred wants four hundred,

האט דער אויבערשטער אין אים מטביע געווען די טבע אז מי שיש לו מאתיים רוצה ד' מאות 142,

English translation 1212

and "one who loves silver will not be satisfied with silver," it is not his fault that he wants more money,

און "אוהב כסף לא ישבע כסף" 143 איז דאס ניט זיין שולד אז ער וויל מער געלט,

English translation 1213

this is a nature that the Most High has implanted in him!

דאס איז א טבע וואס דער אויבערשטער האט אין אים מטביע געווען!

English translation 1214

What will he repay the Most High for what he has received, a portion or two hundred? He wants first to receive four hundred and afterwards he will repay the Most High.

וואס וועט ער אפדאנקען דעם אויבערשטן אויף דעם וואס ער האט באקומען א מנה אדער מאתיים? ער וויל פריער באקומען ד' מאות און דערנאך וועט ער אפדאנקען דעם אויבערשטן.

English translation 1215

They tell him that he must now pray to the Most High for what He has given him until now.

זאגט מען אים אז ער דארף איצטער מתפלל זיין צו דעם אויבערשטן אויף דעם וואס ער האט אים געגעבן ביז איצטער.

English translation 1216

And all these confusions of money are indeed "for the Lord your God tests you to know whether you love the Lord your God with all your heart and with all your soul,"

און די אלע בלבולים פון ממון איז גאר "כי מנסה ה"א לדעת הישכם אוהבים את ה"א בכל לבבכם ובכל נפשכם",

English translation 1217

and consequently this must not hinder him from performing his service. And then he is assured that he will be complete in his property.

ובמילא טאר דאס אים ניט שטערן צו טאן עבודתו. און דעמולט איז ער פארזיכערט אז ער וועט זיין שלם בממונו.

English translation 1218

And likewise regarding being complete in his Torah:

ועד"ז בנוגען צו שלם בתורתו:

English translation 1219

He argues that due to the confusions of exile and due to the confusions of livelihood with which he must occupy himself every day,

ער טענה'ט אז מצד די בלבולים פון גלות און מצד בלבולי הפרנסה מיט וועלכע ער דארף זיך פארנעמען בכל יום,

English translation 1220

and with him it is a situation where "by day the heat consumed me and the frost by night, and my sleep fled from my eyes,"

און ביי אים איז א מצב וואס "ביום אכלני חורב וקרח בלילה ותדד שנתי מעיני",

English translation 1221

he has no time to study Torah,

האט ער ניט קיין צייט צו לערנען תורה,

English translation 1222

he will fulfill his obligation with one chapter in the morning and one chapter in the evening. And even "if the Lord grants him more,"

ער וועט יוצא זיין מיט א פרק אחד שחרית ופרק אחד ערבית 144. און אפילו "אם ירחיב ה' לו עוד" 145,

English translation 1223

he is satisfied with adding only a little more time for studying Torah.

איז ער זיך מסתפק מיט צוגעבן נאר א ביסל מערער זמן אויף לערנען תורה.

English translation 1224

And when it comes to studying Chassidus, he leaves it for the Sabbath day. And on the Sabbath day itself, after he rests,

און בשעת ס'רעדט זיך נאך וועגן לערנען חסידות לאזט ער עס אויף יום השבת. וביום השבת גופא נאך דעם וואס ער רוט זיך אפ,

English translation 1225

after his eating and drinking and sleeping on the Sabbath. Because on weekdays he has no time for this,

נאך זיין אכילה ושתי' ושינה בשבת. ווייל בימות החול האט ער אויף דעם ניט קיין צייט,

English translation 1226

he is occupied with his business matters. And even the little time that remains for him, he uses it for studying the revealed part of Torah,

ער איז פארנומען מיט עניני עסק שלו. ואפילו די ביסל צייט וואס בלייבט אים איבער נוצט ער דאס אויף לערנען נגלה,

English translation 1227

in order to know "the deed which they shall do" and those which they shall not do,

בכדי וויסן "המעשה 146 אשר יעשון" ואלה אשר לא תעשינה,

English translation 1228

but not for studying Chassidus,

אבער ניט אויף לערנען חסידות,

English translation 1229

and certainly for studying Chassidus in depth he has no time!

ועאכו"כ לערנען חסידות בעיון אויף דעם האט ער ניט קיין צייט!

English translation 1230

What do you mean you do not have time for this?!

וואס הייסט דו האסט ניט אויף דעם קיין צייט?!

English translation 1231

All the time that you have was created so that you should study Chassidus! Because "I was created to serve my Creator,"

די גאנצע צייט וואס דו האסט איז באשאפן געווארן בכדי דו זאלסט לערנען חסידות! ווארום "אני נבראתי לשמש את קוני" 147,

English translation 1232

and since you were born after the revelation of the teachings of Chassidus, you must use your time that was given to you to study Chassidus!

און וויבאלד אז דו ביסט געבארן געווארן נאך גילוי תורת החסידות מוזטו נוצן דיין צייט וואס מ'האט דיר געגעבן אויף לערנען חסידות!

English translation 1233

And as the Mitteler Rebbe maintained that one must study Chassidus extensively,

און ווי דער מיטעלער רבי האט געמאנט אז מ'דארף לערנען חסידות בהרחבה 148,

English translation 1234

as is known from the several letters that he wrote about this,

כידוע די כמה מכתבים וואס ער האט וועגן דעם געשריבן,

English translation 1235

also in the name of his father, the Alter Rebbe

אויך בשם אביו אדמו"ר הזקן

English translation 1236

(as it is already printed),

(ווי ס'איז שוין געדרוקט),

English translation 1237

and as he also writes in his introduction to Derech Chaim,

און ווי ער שרייבט אויך אין זיין הקדמה צו דרך חיים,

English translation 1238

until it is also stated in several maamarim and sichos.

ביז ווי ס'שטייט אויך אין כמה מאמרים ושיחות.

English translation 1239

And this the Mitteler Rebbe wrote in his generation,

און דאס האט דער מיטעלער רבי געשריבן בדורו,

English translation 1240

even though at that time there was greater poverty among Jews than in all other generations,

אע"פ וואס דעמולט איז געווען א דחקות בא אידן מערער ווי אין אלע אנדערע דורות,

English translation 1241

greater than in the generation of the Alter Rebbe and in the generations after him!

מערער ווי אין דעם דור פון אלטן רבין און אין די דורות לאח"ז!

English translation 1242

All the more so now,

איז עאכו"כ איצטער,

English translation 1243

notwithstanding the confusions of the exile, one must simply study Chassidus.

ניט קוקנדיק אויף די בלבולי הגלות דארף מען פשוט לערנען חסידות.

English translation 1244

And likewise, to do in spreading the wellsprings outward in general,

אין אזוי אויך טאן אין הפצת המעינות חוצה בכלל,

English translation 1245

to cause that every Jew should study Chassidus.

פועל'ן אז יעדער איד זאל לערנען חסידות.

English translation 1246

He argues that he is not up to it. What does it mean that he will go speak to another that he should study Chassidus, when afterwards he locks himself in a room alone and looks into the mirror and sees who he is from the sole of his foot to the top of his head, it becomes light in his eyes,

טענה'ט ער אז ער האלט ניט דערביי. וואס הייסט ער וועט גיין רעדן מיט א צווייטן אז יענער זאל לערנען חסידות בשעת דערנאך ווען ער פארשפארט זיך אין א צימער איינער אליין און קוקט אריין אין שפיגל און זעט ווער ער איז מכף רגלו ועד ראשו ווערט אים ליכטיק אין די אויגן,

English translation 1247

in the language of "the abundance of the river,"

בלשון סגי נהר,

English translation 1248

so what kind of a sayer and speaker is he to another when he knows his own situation?!

איז וואס איז ער פאר א זאגער און רעדנער צו א צווייטן בשעת ער ווייסט מצבו?!

English translation 1249

One says to him,

זאגט מען אים,

English translation 1250

that the Rebbe, my father-in-law, the leader of our generation,

אז כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו,

English translation 1251

who is the head of the generation,

וואס ער איז דער ראש הדור,

English translation 1252

who includes in himself all the people of the generation,

וואס איז כולל אין זיך כל אנשי הדור,

English translation 1253

similar to a head that includes in itself all the limbs,

בדוגמא ווי א ראש וואס איז כולל אין זיך כל האברים,

English translation 1254

knew about all these considerations,

האט געוואוסט וועגן די אלע חשבונות,

English translation 1255

and nevertheless he said that everyone must study Chassidus and also cause this for others.

און אעפ"כ האט ער געזאגט אז יעדערער דארף לערנען חסידות און פועל'ן אזוי אויך אויף אנדערע.

English translation 1256

He said in connection with his redemption that there must be "ten who sit and engage in Torah," as is known the maamar Chassidus that he said in connection with his redemption,

ער האט געזאגט בקשר מיט גאולתו אז ס'דארף זיין "עשרה שיושבין ועוסקין בתורה" כידוע דער מאמר חסידות וואס ער האט געזאגט בקשר מיט גאולתו 149,

English translation 1257

on "ten who sit and engage in Torah," and he brings in that maamar the Mishnah and the words of our Sages in the revealed part of Torah and explains it according to Chassidus. And he said that "not only me did the Holy One, blessed be He, redeem, etc.,"

אויף "עשרה שיושבין ועוסקין בתורה" 150 און ער ברענגט אין דעם מאמר די משנה און מאחז"ל בנגלה דתורה און איז דאס מבאר ע"פ חסידות. און ער האט געזאגט 151 אז "לא אותי בלבד גאל הקב"ה כו'",

English translation 1258

but every Jew, even a Jew "who is called by the name Israel,"

נאר יעדער איד ביז אויך א איד "אשר בשם ישראל יכונה",

English translation 1259

a Jew who thinks that for him Judaism in Torah is no more than a name, that Jew was also redeemed, and consequently the maamar Chassidus of "ten who sit and engage in Torah" also applies to him,

א איד וואס מיינט אז ביי אים איז אידישקייט אין תורה ניט מער ווי א כינוי איז אויך אזא איד נגאל געווארן ובמילא איז אויך צו אים שייך דער מאמר חסידות פון "עשרה שיושבין ועוסקין בתורה",

English translation 1260

that he must make sure that he studies Chassidus and in a manner of "ten who sit and engage in Torah,"

אז ער דארף מאכן זיכער אז ער לערנט חסידות און אין אן אופן פון עשרה שיושבין ועוסקין בתורה,

English translation 1261

that is, he must also cause that others should sit and study Chassidus so that there should be "ten who sit and engage in Torah."

ד.ה. אז ער דארף אויך פועל'ן אז אנדערע זאלן זיצן און לערנען חסידות בכדי ס'זאל זיין "עשרה שיושבין ועוסקין בתורה".

English translation 1262

And regarding what he says that he is not up to it, it is known the story that the Rebbe, my father-in-law, told and later printed,

ובנוגע צו דעם וואס ער זאגט אז ער האלט ניט דערביי איז ידוע דער סיפור וואס כ"ק מו"ח אדמו"ר האט דערציילט און דערנאך אפגעדרוקט,

English translation 1263

that the Rebbe, of blessed memory, was accustomed in the washing of the hands for a meal to pour three times on each hand,

אז דער רבי נ"ע פלעגט זיך נוהג זיין אין נטילת ידים לאכילה אפגיסן דריי מאל אויף יעדער האנט 152,

English translation 1264

and he said to someone that this practice has no relevance to you and one must be up to it, etc.

און ער האט איינעם געזאגט אז די הנהגה האט צו דיר קיין שייכות ניט און מ'דארף האלטן דערביי כו' 153.

English translation 1265

Chassidim performed a trick, and at the time that they heard about this, they all began to conduct themselves thus,

האבן חסידים באוויזן א קונץ און בשעת זיי האבן וועגן דעם געהערט האבן זיי זיך אלע אנגעהויבן פירן אזוי,

English translation 1266

to wash the hands three times on each hand. It was indeed repeated that one must be up to it and one must have relevance to it,

צו וואשן נטילת ידים דריי מאל אויף יעדער האנט. מ'האט טאקע דערביי גע'חזר'ט אז מ'דארף האלטן דערביי און מ'דארף דערצו האבן א שייכות,

English translation 1267

but in practice they conducted themselves thus upon hearing the aforementioned story,

אבער בפועל האט מען זיך אזוי געפירט הערנדיק דעם סיפור הנ"ל,

English translation 1268

until it became the custom among everyone, even among young children simply,

ביז אז אזוי איז געווארן דער מנהג ביי אלעמען אויך בא קליינע קינדער בפשטות,

English translation 1269

and also among those who know nothing about the entire story.

און אויך בא די וואס ווייסן וועגן ניט וועגן דעם גאנצן סיפור 154.

English translation 1270

He says that one must hold by it etc. but knowing the difficulty

איי ער זאגט אז מ'דארף דערביי האלטן וכו' איז אבער קענענדיק דעם שווער

English translation 1271

(of his honorable holiness, my father-in-law, the Rebbe),

(כ"ק מו"ח אדמו"ר),

English translation 1272

regarding whom it was "a good eye is blessed, for he gave of his bread to the poor,"

וואס ביי אים איז געווען "טוב עין הוא יבורך כי נתן מלחמו לדל" 155,

English translation 1273

it is a certain thing that he did not tell about this entire matter and did not order it printed in order to prevent Jews from doing a good thing. And especially knowing that when Chassidim will hear such a thing,

איז א זיכערע זאך אז ער האט וועגן דעם גאנצן ענין ניט דערציילט און נאך געהייסן אפדרוקן בכדי צו אפהאלטן אידן פון טאן א גוטע זאך. ובפרט וויסנדיק אז בשעת חסידים וועלן הערן אזא זאך,

English translation 1274

which is a pleasant thing, they will immediately grab hold of it. Rather, certainly he told about it and ordered it printed so that one should conduct oneself thus,

וועלכע איז א געשמאקע זאך וועלן זיי זיך גלייך אנכאפן אין דעם. נאר זיכער האט ער וועגן דעם דערציילט און געהייסן אפדרוקן בכדי מ'זאל זיך אזוי פירן,

English translation 1275

although one must know that one must hold by it,

כאטש מ'דארף וויסן אז מ'דארף האלטן דערביי,

English translation 1276

and as follows.

וכדלקמן.

English translation 1277

How is it that one should indeed conduct oneself thus

ווי קומט עס אז מ'זאל זיך טאקע אזוי פירן

English translation 1278

(pouring three times on each hand)

(נט"י ג"פ אויף יעדער האנט)

English translation 1279

even though one holds

הגם אז מ'האלט

English translation 1280

(yet)

(נאך)

English translation 1281

not by it?

ניט דערביי?

English translation 1282

There is a second instruction that his honorable holiness, my father-in-law, the Rebbe says in the name of his father, the Rebbe

איז דא א צווייטע הוראה וואס כ"ק מו"ח אדמו"ר זאגט בשם אביו דער רבי

English translation 1283

(the Rebbe Rashab)

(מהורש"ב)

English translation 1284

of blessed memory,

נ"ע 156,

English translation 1285

that now the service must be in a manner of "snatch and eat, snatch and drink":

אז איצטער דארף די עבודה זיין אין אן אופן פון "חטוף ואכול חטוף ואישתי" 157:

English translation 1286

when one hears about a good conduct and a good thing, one must immediately grab hold and do it!

בשעת מ'הערט וועגן א גוטע הנהגה און א גוטע זאך דארף מען גלייך אריינכאפן און דאס טאן!

English translation 1287

Once there was a time when service had to be with order,

אמאל איז געווען א זמן וואס עבודה האט געדארפט זיין מיט א סדר,

English translation 1288

that one should first do the matters regarding which one holds and afterwards, when one becomes elevated to a higher level,

אז מ'זאל פריער טאן די ענינים בא וועלכע מ'האלט און דערנאך בשעת מ'ווערט נתעלה צו א העכערע דרגא,

English translation 1289

do that to which one is then relevant etc.;

טאן דאס צו וואס מ'איז דעמולט שייך וכו';

English translation 1290

but now one need not wait until one will hold by a certain good conduct,

משא"כ איצטער דארף מען ניט ווארטן ביז מ'וועט האלטן ביי א געוויסער הנהגה טובה,

English translation 1291

rather when one hears about it,

נאר ווען מ'הערט וועגן דעם,

English translation 1292

one must grab hold and do it immediately.

דארף מען אריינכאפן און דאס גלייך אפטאן.

English translation 1293

And this is also regarding the conduct of washing the hands for eating to pour three times on each hand:

ועד"ז איז אויך בנוגע צו דער הנהגה אין נטילת ידים לאכילה צו אפגיסן דריי מאל אויף יעדער האנט:

English translation 1294

just as one heard that the Rebbe of blessed memory conducted himself thus,

אזוי ווי מ'האט געהערט אז דער רבי נ"ע האט זיך אזוי געפירט,

English translation 1295

one immediately grabs hold and everyone conducts himself thus.

כאפט מען גלייך אריין און יעדערער פירט זיך אזוי.

English translation 1296

And as the Gemara tells regarding Rav Acha the son of Rava,

וע"ד ווי די גמרא 158 דערציילט בנוגע צו רב אחא ברי' דרבא,

English translation 1297

that when he heard that his teacher Rav Kahana said that one can fulfill the obligation with hadasim "even two and one

אז בשעת ער האט געהערט אז רבו רב כהנא האט געזאגט אז מ'קען יוצא זיין מיט הדסים "אפילו תרי וחד

English translation 1298

(two leaves on one stem and one leaf below that rises and rides over the two),"

(שני עלין בעוקץ אחד ועלה אחד מלמטה ועולה ורוכב על השנים 159) ",

English translation 1299

"Rav Acha the son of Rava sought after two and one since it came from the mouth of Rav Kahana,"

איז "רב אחא ברי' דרבא מהדר אתרי וחד הואיל ונפיק מפומי' דרב כהנא",

English translation 1300

even though this is only after the fact

אע"פ וואס דאס איז נאר בדיעבד

English translation 1301

(and initially one must have "three leaves on a single stem").

(און לכתחילה דארף מען האבן "תלתא טיפי בקינא").

English translation 1302

And so too in our case:

עד"ז אויך בנדו"ד:

English translation 1303

just as he heard that his Rebbe,

אזוי ווי ער האט געהערט אז זיין רבי,

English translation 1304

your Rebbe,

דיין רבי,

English translation 1305

poured the washing of the hands three times on each hand,

האט אפגעגאסן נטילת ידים דריי מאל אויף יעדער האנט,

English translation 1306

he does it. Because it follows the head of the body,

טוט ער דאס. ווארום ס'איז בתר רישא גופא אזיל 160,

English translation 1307

and he is a part of the "body,"

און ער איז א חלק פון "גופא",

English translation 1308

and especially since he wants to be more of that "body." Until this becomes for him not merely a hiddur but an obligation and necessity.

ובפרט אז ער וויל זיין וואס מערער פון דעם "גופא". ביז אז דאס ווערט ביי אים ניט נאר א הידור נאר א חיוב והכרח.

English translation 1309

That the Rebbe of blessed memory said that one must hold by it is as mentioned,

איי דער רבי נ"ע האט געזאגט אז מ'דארף דערביי האלטן איז כאמור,

English translation 1310

since his honorable holiness, the Rebbe, told about this very conduct and ordered it printed,

היות אז כ"ק אדמו"ר האט דערציילט וועגן אט דער הנהגה און דאס געהייסן אפדרוקן,

English translation 1311

his intention was certainly that one should conduct oneself thus,

איז זיכער געווען כוונתו אז מ'זאל זיך אזוי פירן,

English translation 1312

and since he says that one must hold by it,

און וויבאלד אז ער זאגט אז מ'דארף דערביי האלטן,

English translation 1313

it is a certain thing that one will afterwards come to hold by it,

איז א זיכערע זאך אז מ'וועט דערנאך צוקומען צו האלטן דערביי,

English translation 1314

and especially since the Rebbe gave a blessing of success regarding it,

ובפרט אז דער רבי האט דערביי געגעבן ברכת ההצלחה,

English translation 1315

that when it is only "stand ready, all of you," one receives a blessing of success in this,

אז בשעת ס'איז נאר "עמדו הכן כולכם" באקומט מען ברכת ההצלחה בזה,

English translation 1316

consequently one will certainly come to it. This comes only with a change of order,

במילא וועט מען דערצו זיכער צוקומען. דאס קומט נאר מיט א שינוי הסדר,

English translation 1317

that first one conducts oneself thus and afterwards one comes to hold by it.

אז פריער פירט מען זיך אזוי און דערנאך קומט מען צו האלטן דערביי.

English translation 1318

As the order in Torah is,

ווי דער סדר אין תורה איז,

English translation 1319

that there is no earlier and later in Torah, thus it becomes Torah from the term hora'ah in life,

אז אין מוקדם ומאוחר בתורה 161 אזוי ווערט עס תורה מלשון הוראה בחיים 162,

English translation 1320

that also in his conduct in life he conducts himself in a manner of no earlier and later,

אז אויך בהנהגתו בחיים פירט ער זיך באופן פון אין מוקדם ומאוחר,

English translation 1321

that first he conducts himself thus and afterwards he comes to hold by that level.

אז פריער פירט ער זיך אזוי און דערנאך קומט ער צו האלטן בא דער דרגא.

English translation 1322

And therefore,

און דעריבער,

English translation 1323

that which he conducts himself thus

דאס וואס ער פירט זיך אזוי

English translation 1324

(even before he holds by it)

(נאך פאר דעם ווי ער האלט דערביי)

English translation 1325

is only a change in time,

איז נאר א שינוי בזמן,

English translation 1326

because certainly he will afterwards hold by it,

ווייל זיכער וועט ער דערנאך האלטן דערביי,

English translation 1327

only he comes to it in a manner of no earlier and later.

נאר ער קומט צו דערצו באופן פון אין מוקדם ומאוחר.

English translation 1328

This is a general instruction regarding involvement in all campaigns,

וואס דאס איז א הוראה כללית בנוגע צו דער התעסקות אין אלע מבצעים,

English translation 1329

and in Torah and mitzvos in general,

און אין תורה ומצוות בכלל,

English translation 1330

and also in the matter of family purity,

ביז אויך אין דעם ענין פון טהרת המשפחה,

English translation 1331

"and I will sprinkle upon you pure water etc."

"וזרקתי עליכם מים טהורים גו'" 163.

English translation 1332

This is connected to "may your springs spread forth outward,"

וואס דאס איז פארבונדן מיט יפוצו מעינותיך חוצה,

English translation 1333

the waters of the spring that purify in any amount. And just as a spring purifies,

מי המעין וואס זיינען מטהר בכל שהוא 164. וכשם ווי א מעין איז מטהר,

English translation 1334

so too the springs of the teachings of Chassidus purify.

אזוי אויך זיינען די מעינות פון תורת החסידות מטהר.

English translation 1335

Furthermore, the wellsprings of the teachings of Chassidus revive the dead,

ביז נאכמער די מעינות פון תורת החסידות זיינען מחי' מתים,

English translation 1336

that is, they not only purify from the impurity of a corpse,

ד.ה. ניט נאר מטהר פון טומאת מת,

English translation 1337

the one who touches a corpse,

דעם וואס נוגע במת,

English translation 1338

but they revive the corpse itself,

נאר מחי' דעם מת אליין,

English translation 1339

as our sages said on the verse "Your dead shall live, my corpse shall arise, awake and sing, you who dwell in the dust, for your dew is a dew of lights,"

כמאחז"ל 165 עה"פ 166 "יחיו מתיך נבלתי יקומון הקיצו ורננו שוכני עפר כי טל אורות טלך",

English translation 1340

and this is the aspect of "the dew of the bdellium,"

וואס דאס איז בחי' "טלא דבדולחא" 167,

English translation 1341

that "whoever engages in Torah, the dew of Torah revives him,"

אז "כל העוסק בתורה טל תורה מחייהו",

English translation 1342

and the aspect of the dew of Torah is the aspect of the secrets and the secrets of secrets of the Torah,

וואס בחי' טל תורה איז בחי' רזין ורזין דרזין דאורייתא 168,

English translation 1343

and this level in dew,

און די בחינה בטל,

English translation 1344

the dew of Torah,

טל תורה,

English translation 1345

the aspect of the dew of the bdellium,

בחי' טלא דבדולחא,

English translation 1346

is the dew with which the dead are destined to be revived,

איז דער טל שעתיד להחיות בו המתים,

English translation 1347

the dew of life 168*.

טל החי' 168*.

English translation 1348

And as explained, the difference between the equality of the dew of the bdellium and

וכמבואר 169 דער חילוק צווישן שיווי טלא דבדולחא און

English translation 1349

(the essence)

(עצמיות)

English translation 1350

the dew of the bdellium,

טלא דבדולחא,

English translation 1351

that the equality of the dew of the bdellium is the matter of the sprinkling of the water of purification

אז שיווי טלא דבדולחא איז דער ענין פון הזאת מי החטאת 170

English translation 1352

(which in the future will be from the tenth heifer)

(וואס לע"ל וועט דאס זיין פון דער פרה העשירית 171)

English translation 1353

which purifies one impure from a corpse

וואס איז מטהר טמא מת

English translation 1354

(only the one who touches a corpse),

(נאר דעם נוגע במת),

English translation 1355

"but in the future, for the actual resurrection of the dead, this will be through a revelation from the aspect of the essence of the dew of lights itself,"

"אכן לע"ל להיות תחית המתים ממש זהו על ידי גילוי מבחי' עצמיות טל אורות ממש",

English translation 1356

the dew of the bdellium.

טלא דבדולחא.

English translation 1357

And may it be His will that very soon there should be "awake and sing, you who dwell in the dust" through the dew of life.

ויה"ר אז בקרוב ממש זאל זיין "הקיצו ורננו שוכני עפר" ע"י טל תחי'.

English translation 1358

In this time, we must have a source and preparation in these matters that will be in the future, and this is

בזמן הזה דארף מען דאך האבן א מעין והכנה אין די ענינים וואס וועלן זיין לע"ל איז דאס

English translation 1359

(in our case)

(בנדו"ד)

English translation 1360

the matter of the mikveh that exists now.

דער ענין המקוה וואס איז דא איצטער.

English translation 1361

And this is connected with the Melaveh Malkah associated with the mikveh that will be on this Motzaei Shabbat.

וואס דאס קומט בקשר מיט דער מלוה מלכה פארבונדן מיט דער מקוה וואס וועט זיין במוצאי שבת זה.

English translation 1362

And the building and repair of this mikveh is a thing that should have been done a long time ago,

וואס דער בנין ותיקון המקוה זו איז א זאך וואס האט שוין געדארפט זיין א סך צייט לפנ"ז,

English translation 1363

and in practice it was not done,

ובפועל האט מען דאס ניט געטאן,

English translation 1364

so now it was finally done.

איז איצטער האט מען דאס סוף כל סוף געטאן.

English translation 1365

And in connection with this, a Melaveh Malkah is being made on this Motzaei Shabbat. And this is connected with the present time on Shabbat,

ובקשר דערמיט מאכט מען א מלוה מלכה במוצאי שבת זה. וואס דאס איז דאך פארבונדן מיט דעם איצטיקן זמן בשבת,

English translation 1366

the time of ratzon deratzon, because ratzon deratzon of Shabbat and the Melaveh Malkah on Motzaei Shabbat is the intermediary between Shabbat and Sunday:

זמן פון רעוא דרעוין ווייל רעוא דרעוין דשבת און די מלוה מלכה במוצאי שבת איז דער ממוצע צווישן שבת און יום ראשון:

English translation 1367

ratzon deratzon is the intermediate part of Shabbat,

רעוא דרעוין איז דער חלק הממוצע שבשבת,

English translation 1368

and the Melaveh Malkah on Motzaei Shabbat,

און די מלוה מלכה במוצאי שבת,

English translation 1369

when one escorts the queen and the king

ווען מ'איז מלוה די מלכה און דעם מלך

English translation 1370

(as these matters are in this),

(ווי די ענינים זיינען בזה),

English translation 1371

is the intermediate part of Sunday.

איז דער חלק הממוצע שביום ראשון.

English translation 1372

Therefore, one should now announce about the Melaveh Malkah.

דעריבער זאל מען איצטער מכריז זיין וועגן דער מלוה מלכה.

English translation 1373

The answer to those who ask why there are complaints and they say that this should have been done a long time ago and finally it was done now. Seemingly, this is a matter of the past,

דער ענטפער צו די וואס פרעגן פארוואס מ'האט טענות און מ'זאגט אז דאס האט געדארפט זיין מיט א ריבוי זמן לפנ"ז און סוף סוף האט מען דאס איצטער געטאן. דלכאורה איז דאס אן ענין שבעבר,

English translation 1374

so why are there complaints now?

איז וואס האט מען טענות איצטער?

English translation 1375

This is because if it had been done a long time ago,

איז דאס דערפאר וואס אויב מ'וואלט עס געטאן מיט א ריבוי זמן לפנ"ז,

English translation 1376

then now one could have added to it twofold,

וואלט מען איצטער געקענט צוגעבן אין דעם בכפליים,

English translation 1377

because certainly one can always make the mikveh even better and even better.

ווייל זיכער קען מען אלעמאל מאכן די מקוה נאך בעסער און נאך בעסער.

English translation 1378

And that which was finally done now was necessary in order for the mikveh to be proper.

און דאס וואס מ'האט איצטער סוף כל סוף געטאן איז דאך געווען מוכרח בכדי די מקוה זאל זיין כדבעי.

English translation 1379

And those who say what is the practical difference,

און די וואס זאגן אז למאי נפק"מ,

English translation 1380

the women would go to the mikveh anyway because of the importance of the matter, it is known the story with the Rebbe

די נשים וואלטן דאך סיי-ווי געגאנגען אין דער מקוה מצד חשיבות הענין איז דאך ידוע דער סיפור מיטן רבי'ן

English translation 1381

(the Maharash) of blessed memory,

(מהורש"ב) נ"ע,

English translation 1382

that once he went to the mikveh in Rostov,

אז אמאל איז ער געגאנגען אין די מקוה אין ראסטאוו,

English translation 1383

which was with all the embellishments,

וואס זי איז געווען מיט אלע הידורים,

English translation 1384

and he saw that on the water were floating several small hairs

און ער האט געזען אז אויפן וואסער שווימען עטלעכע הערעלעך

English translation 1385

(hairs).

(שערות).

English translation 1386

He then wrote a sharp letter to the person in charge of this,

האט ער דערנאך געשריבן א שארפן בריוו צו דעם ממונה על זה,

English translation 1387

that how could it be?!

אז היתכן?!

English translation 1388

There are indeed women who are not bothered by it. And there are women who, even if it bothers them, will still use the mikveh because they know the importance of the matter. But it could then be that even one single woman will refrain from going to the mikveh because of this,

ס'זיינען טאקע דא נשים וואס זיי ארט עס ניט. און ס'זיינען דא נשים וואס אפילו אויב זיי ארט עס וועלן זיי סיי-ווי נוצן די מקוה ווייל זיי וויסן חשיבון הענין. אבער עס קען דאן זיין אז אפילו איין און איינציקע פרוי וועט זיך דערפאר אפהאלטן פון גיין אין מקוה,

English translation 1389

or she will contemplate about this because of it,

אדער זי וועט זיך דערפאר מתבונן זיין וועגן דעם,

English translation 1390

and from this it will result that she will go a day late,

און דערפון וועט ארויסקומען אז זי וועט גיין א טאג שפעט,

English translation 1391

and it will be an immersion not at its proper time, so from this side it is worthwhile and necessary that there everything should be in perfection,

און ס'וועט זיין טבילה שלא בזמנה איז מצד זה כדאי ומוכרח אז דארטן זאל זיין אלץ בשלימות,

English translation 1392

without any hairs in the water!

אן קיינע הערעלען אין די וואסער!

English translation 1393

And from this it is understandable also in our case.

וואס דערפון איז פארשטאנדיק אויך בנדו"ד.

English translation 1394

And of course,

און כמובן,

English translation 1395

that there is no justification,

אז ס'איז קיין הצדקה ניט,

English translation 1396

as others want to derive from this,

ווי אנדערע ווילן דערפון ארויסנעמען,

English translation 1397

that in this there is a merit for the women,

אז אין דעם איז דא א לימוד זכות אויף די נשים,

English translation 1398

that although the situation is such,

אז כאטש ס'איז אזוי דער מצב,

English translation 1399

they go to the mikveh!

גייען זיי אין מקוה!

English translation 1400

Heaven forbid that because of this it should not be proper there!

ח"ו אז דערפאר זאל דארטן ניט זיין כדבעי!

English translation 1401

I was written to several months ago that the mikveh would be completely ready in two or three weeks, such was the wording. In practice, it has already been since then two months or a little less

מ'האט מיר געשריבן עטלעכע חדשים צוריק אז די מקוה וועט זיין גרייט בשלימות אין צוויי דריי וואכן אזוי איז געווען דער לשון. בפועל איז שוין אדורך זינט דעמולט צוויי חדשים אדער א ביסל ווייניקער

English translation 1402

(I do not remember exactly),

(איך געדענקט ניט בדיוק),

English translation 1403

and it is not yet finished,

און ס'איז נאך ניט געענדיקט,

English translation 1404

and the situation is that I do not know if even in another two or three weeks it will be finished!

און ס'איז דער מצב אז איך ווייס ניט צי אפילו אין נאך צוויי דריי וואכן וועט דאס זיין געענדיקט!

English translation 1405

Until that which happened there happened!

ביז אז ס'איז דארטן געטראפן וואס עס איז געטראפן!

English translation 1406

The incident that happened there at the beginning of this week was approximately two months since they wrote to me that it would be finished in two or three weeks!

וואס די מעשה וואס איז דארטן געטראפן בתחלת שבוע זה איז געווען בערך צוויי חדשים זינט מ'האט מיר געשריבן אז ס'וועט זיין געענדיקט אין צוויי דריי וואכן!

English translation 1407

Regarding the woman with whom the incident happened, there is indeed a great merit to defend her, as it is related,

וואס אויף דער פרוי מיט וועמען די מעשה איז געטראפן איז טאקע דא א לימוד זכות גדול ווי מ'גיט איבער,

English translation 1408

that despite what happened with her,

אז ניט געקוקט וואס מיט איר האט געטראפן,

English translation 1409

she smiles and laughs and speaks with joy and a good heart,

שמייכלט זי און זי לאכט און רעדט בשמחה ובטוב לבב,

English translation 1410

and she even strengthens other women that they should not be frightened by this and should not refrain from going to the mikvah with joy and a good heart!

און איז נאך מחזק אנדערע נשים אז זיי זאלן זיך דערפאר ניט אפשרעקן און זיך ניט אפהאלטן פון גיין אין מקוה בשמחה ובטוב לבב!

English translation 1411

(Missing). *

(חסר). *

English translation 1412

Of all the times I was at the mikvah, I only found one single time one of those responsible for what needs to be there!

פון די אלע מאל וואס איך בין געווען אין דער מקוה האב איך נאר איין און איינציקן מאל געטראפן איינעם פון די אחראים אויף דעם וואס דארף דארטן זיין!

English translation 1413

And I was there on many days,

און איך בין דארטן געווען בכמה וכמה ימים,

English translation 1414

and at different times of the day,

און אין פארשידענע צייטן ביום,

English translation 1415

earlier,

פריער,

English translation 1416

later,

שפעטער,

English translation 1417

and at the beginning of the day, at least my beginning of the day,

ובהתחלת היום עכ"פ מיין תחלת היום,

English translation 1418

which is also before midday, and only one single time did I find there one of those responsible!

וואס איז אויך פאר חצות און נאר איין און איינציקן מאל האב איך דארטן געטראפן איינער פון די אחראים!

English translation 1419

And this also

און דאס אויך

English translation 1420

(that I found that person)

(וואס איך האב יענעם געטראפן)

English translation 1421

was in the last two weeks! That presumably that person appeared there because he wanted to ensure that I would not speak about this at a farbrengen!

איז געווען אין די לעצטע צוויי וואכן! וואס מסתמא האט זיך יענער דארטן באוויזן ווייל ער האט געוואלט באווארענען אז איך זאל וועגן דעם ניט רעדן ביי א ההתוועדות!

English translation 1422

I do not specify his name,

איך בין ניט מפרש בשמו,

English translation 1423

and I do not wish to touch anyone with this. I speak here only because of the greatness of the matter.

און איך וויל דערמיט קיינעם ניט אנרירן. איך רעד דא נאר צוליב גודל הענין.

English translation 1424

And the problem here is not the money and not the Melaveh Malkah; the problem is with the people who need to do this,

און דער פראבלעם איז דא ניט די געלט און ניט די מלוה מלכה דער פראבלעם איז מיט די מענטשן וואס דארפן אין דעם טאן,

English translation 1425

and in a complete manner,

ובאופן פון שלם,

English translation 1426

complete in his body, complete in his finances, and complete in his Torah.

שלם בגופו שלם בממונו ושלם בתורתו.

English translation 1427

And if they do what they need to do,

און אויב זיי טוען וואס זיי דארפן טאן,

English translation 1428

there would be money and everything that is needed!

וואלט געווען געלט און אלץ וואס מ'דארף האבן!

English translation 1429

May it be His will that at least from now on they should do this properly and in completeness. And as explained in Shaar HaYichud VeHaEmunah, that at every single moment the world is created anew, literally; therefore, that which was until now is one world,

ויה"ר אז עכ"פ מכאן ולהבא זאל מען אין דעם טאן כדבעי ובשלימות. וכמבואר בשער היחוד והאמונה 172 אז בכל רגע ורגע ווערט דער עולם נתהווה מחדש ממש במילא איז דאס וואס איז געווען ביז איצטער איז איין עולם,

English translation 1430

and from now on a new world begins,

און מכאן ולהבא הויבט זיך אן א נייער עולם,

English translation 1431

therefore one can do this from now on in completeness.

דעריבער קען מען אין דעם מכאן ולהבא טאן בשלימות.

English translation 1432

And all matters connected with the mikvah should be in a manner of "dei vehoseir,"

און אלע ענינים פארבונדן מיט דער מקוה זאלן זיין באופן פון די והותר,

English translation 1433

as one interprets that when it is "vehoseir," then it is certainly "dei."

ווי מ'טייטשט אפ אז בשעת ס'איז והותר איז דען דעמולט זיכער אז ס'איז די.

English translation 1434

And the Almighty gives everything from His full, open, holy, and broad hand. It only requires the "stand ready, all of you" and making a vessel to receive from the hand of the Holy One, blessed be He.

און דער אויבערשטער גיט אלץ מידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה. ס'דארף דערצו נאר זיין דער "עמדו הכן כולכם" און מאכן א כלי אויף מקבל זיין מידו של הקב"ה.

English translation 1435

One should now announce regarding the Melaveh Malkah. And one should receive there "dei vehoseir."

מ'זאל איצטער מכריז זיין וועגן דער מלוה מלכה. און מ'זאל דארטן באקומען די והותר.

English translation 1436

May it be His will that they draw in more Jewish women to conduct themselves according to family purity.

ויה"ר אז מ'זאל אריינציען וואס מערער נשי ישראל צו זיך פירן ע"פ טהרת המשפחה.

English translation 1437

And through that which the women do in their matters,

און דורך דעם וואס די נשים טוען אין זייערע ענינים,

English translation 1438

it will also come to the men in their matters. And also that the women help the men in their matters. As this is regarding the commandment of Torah study,

וועט אויך צוקומען בא די אנשים אין זייערע ענינים. און אויך אז די נשים העלפן ארויס די אנשים בענינים שלהם. ווי דאס איז בנוגע צו מצות תלמוד תורה,

English translation 1439

that in addition to that which a woman needs to learn the laws that are necessary for her,

אז נוסף לזה וואס אן אשה דארף לערנען די הלכות הצריכות לה,

English translation 1440

she also assists in the Torah study of her son and her husband,

איז זי אויך מסייע אין דעם תלמוד תורה פון בנה ובעלה,

English translation 1441

and receives for this the reward "women, through what do they merit?

און באקומט דערפאר שכר 173 "נשים במאי זכיין,

English translation 1442

Through bringing their sons to the synagogue and through waiting for their husbands etc." For this reason, one says in connection with the birth of a daughter in Israel "for Torah, for the wedding canopy, and for good deeds,"

באקרויי בנייהו לבי כנישתא ובאתנוי גברייהו כו'" 174. וואס דערפאר זאגט מען בקשר מיט הולדת בת בישראל "לתורה לחופה ולמעשים טובים",

English translation 1443

as is known the instruction of the Rebbe

כידוע די הוראה פון כ"ק אדמו"ר

English translation 1444

(the Rebbe Rashab)

(מהורש"ב)

English translation 1445

of blessed memory.

נ"ע 175.

English translation 1446

May it be His will that all these matters be fulfilled among them,

ויה"ר אז ס'זאלן בא זיי מקויים ווערן די אלע ענינים,

English translation 1447

and as mentioned,

וכאמור,

English translation 1448

they should also assist the sons,

זיי זאלן אויך מסייע זיין צו די ובנים,

English translation 1449

as it was at the giving of the Torah,

ווי ס'איז געווען בא מתן תורה,

English translation 1450

that first was "thus shall you say to the house of Jacob, these are the women" and afterward "and tell the children of Israel, these are the men."

אז פריער איז געווען "כה תאמר לבית יעקב 176 אלו הנשים" 177 און דערנאך "ותגיד לבני ישראל 176 אלו האנשים" 178.

English translation 1451

And very soon the verse "and I will sprinkle upon you pure water and you will be purified" will be fulfilled,

ובקרוב ממש ווערט מקויים דער יעור "וזרקתי עליכם מים טהורים וטהרתם",

English translation 1452

in the true and complete redemption through our righteous Mashiach,

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1453

and speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1454

Announce regarding the Melaveh Malkah.

הכריזו אודות המלוה מלכה.

English translation 1455

An explanation of the teaching from the Zohar of our portion

ביאור ההוראה פון דעם זהר דפרשתנו

English translation 1456

(from this that specifically regarding Jacob and David it is written "the number of their years" "in the world")

(דערפון וואס דוקא בא יעקב און דוד שטייט מספר שנותיהם "בעלמא")

English translation 1457

will be understood according to what is said in Likkutei Torah beginning "and the pure one shall sprinkle upon the impure on the third day and on the seventh day" and what he indicates in the note. In Likkutei Torah he explains that "on the third day" is the aspect of Jacob,

וועט מען פארשטיין ע"פ מ"ש אין לקו"ת ד"ה והזה הטהור על הטמא ביום השלישי וביום השביעי 108 וואס ער צייכנט אן אין דער הערה. אין לקו"ת איז ער מבאר אז "ביום השלישי" איז בחי' יעקב,

English translation 1458

whose attribute is the attribute of mercy,

וואס מדתו איז מדת הרחמים,

English translation 1459

Tiferet,

תפארת,

English translation 1460

the third sefirah,

ספירה השלישית,

English translation 1461

the central line. And in avodah this is Torah,

קו האמצעי. וואס אין עבודה איז דאס תורה,

English translation 1462

the central line. And "on the seventh day" is the aspect of David,

דער קו האמצעי. און "ביום השביעי" איז בחי' דוד,

English translation 1463

for "on the seventh day" is the aspect of Malchut,

וואס ביום השביעי איז בחי' מלכות,

English translation 1464

the concept of King David. And in avodah this is the avodah of self-nullification.

ענינו דדוד המלך. וואס אין עבודה איז דאס עבודת הביטול.

English translation 1465

And this

וואס דאס

English translation 1466

(that David is connected with self-nullification)

(אז דוד איז פארבונדן מיט ביטול)

English translation 1467

is one of the explanations of why David was a "fallen one"

איינער פון די ביאורים פארוואס דוד איז געווען א בר נפלי

English translation 1468

(and needed to attain the years that Adam, the Patriarchs, and Joseph gave him),

(און האט געדארפט אנקומען צו די שנים וואס אדה"ר און די אבות ויוסף האבן אים געגעבן),

English translation 1469

because since his concept is self-nullification,

ווייל וויבאלד אז ענינו איז ביטול,

English translation 1470

he has no independent existence of his own,

איז ער ניט קיין מציאות מצ"ע,

English translation 1471

he is a "fallen one."

ער איז א בר נפלי.

English translation 1472

The intention, however, is not that there should be only self-nullification,

די כוונה איז אבער ניט אז ס'זאל זיין נאר ביטול,

English translation 1473

for the intention is that there should be avodah and that one should accomplish in the world. If there is only self-nullification,

ווארום די כוונה איז אז ס'זאל זיין עבודה און מ'זאל אויפטאן בעולם. אויב ס'איז נאר ביטול,

English translation 1474

then no avodah is possible, the concept of prayer is not applicable,

איז דעמולט ניט שייך קיין עבודה ס'איז ניט שייך דער ענין התפלה,

English translation 1475

for he is indeed nullified,

ווייל ער איז דאך בטל,

English translation 1476

so who will pray to God?!

איז ווער וועט מתפלל זיין לה'?!

English translation 1477

He is not connected to Torah,

ער איז ניט שייך צו תורה,

English translation 1478

where a state of strength is relevant,

וואס דארטן איז נוגע א תוקף,

English translation 1479

to the extent that the Torah should be called by his name,

ביז אז די תורה זאל זיין נקראת על שמו 179,

English translation 1480

so if he is nullified this cannot be. And he is not connected to fulfilling mitzvot,

איז אויב ער איז בטל קען דאס ניט זיין. און ער איז ניט שייך צו מקיים זיין מצוות,

English translation 1481

for which one needs to be a master and a king over worldly matters with which one fulfills mitzvot,

וואס דערצו דארף מען זיין א בעה"ב און א מלך אויף עניני העולם מיט וועלכע מ'איז מקיים מצוות,

English translation 1482

and when he is nullified he is the opposite of a master over the world.

און בשעת ער איז בטל איז ער היפך פון א בעה"ב אויף עולם.

English translation 1483

That is, the intention is not that there should be only self-nullification,

ד.ה. די כוונה איז ניט אז ס'זאל זיין נאר ביטול,

English translation 1484

a "fallen one,"

בר נפלי,

English translation 1485

for the intention is that one should exist and accomplish in the world,

ווארום די כוונה איז אז מ'זאל זיין און אויפטאן בעולם,

English translation 1486

"in the world,"

"בעלמא",

English translation 1487

through fulfilling mitzvot with worldly matters,

דורך מקיים זיין מצוות מיט עניני העולם,

English translation 1488

for the existence of the world is a true existence. As explained in the discourses of the Rebbe Maharash

וואס מציאות העולם איז א מציאות אמיתית. כמבואר אין די מאמרים פון דעם רבי'ן מהר"ש 180

English translation 1489

(as discussed recently),

(ווי גערעדט לעצטנס 181),

English translation 1490

that since one fulfills mitzvot with worldly matters,

אז וויבאלד מ'איז מקיים מצוות מיט עניני העולם,

English translation 1491

and mitzvot are a true existence,

וואס מצוות זיינען א מציאות אמיתית,

English translation 1492

one must say that the world is a true existence,

מוז מען זאגן אז עולם איז א מציאות אמיתית,

English translation 1493

consequently, when he acts in the world

במילא בשעת ער איז פועל אין עולם

English translation 1494

(through the mitzvot)

(ע"י המצוות)

English translation 1495

he must be a true master over the world. Therefore, there cannot be only the concept of self-nullification.

דארף ער זיין אן אמת'ער בעה"ב אויף עולם. דעריבער קען ניט זיין נאר דער ענין הביטול.

English translation 1496

Therefore it is said that the self-nullification must not be a simple self-nullification,

דערפאר זאגט מען אז דער ביטול דארף זיין ניט סתם א ביטול,

English translation 1497

but a self-nullification that comes from and is connected with acceptance of the yoke of the Supreme One. For then he is not simply nullified in relation to everything and everyone,

נאר א ביטול וואס קומט מצד און איז פארבונדן מיט קבלת עול פון דעם אויבערשטן. וואס דעמולט איז ער ניט סתם בטל לגבי אלץ און אלעמען,

English translation 1498

for then he could accomplish nothing through his avodah,

וואס דעמולט קען ער גארניט אויפטאן ע"י עבודתו,

English translation 1499

but on the contrary, since the self-nullification comes from his acceptance of the yoke of the Supreme One,

נאר אדרבה וויבאלד אז דער ביטול קומט מצד זיין קבלת עול פון דעם אויבערשטן,

English translation 1500

it becomes "the beginning of avodah and its essence and its root,"

ווערט עס "ראשית העבודה ועיקרה ושרשה" 182,

English translation 1501

for since he is nullified to the Supreme One,

ווארום וויבאלד אז ער איז בטל צו דעם אויבערשטן,

English translation 1502

then when the Supreme One demands that in relation to the world he should be an existence, and a true existence with strength,

איז בשעת דער אויבערשטער מאנט אז ביחס צו עולם זאל ער זיין א מציאות און א מציאות אמיתית בתוקף,

English translation 1503

a master and king,

א בעה"ב ומלך,

English translation 1504

in order to be able to perform his avodah

בכדי קענען טאן עבודתו

English translation 1505

(to pray,

(מתפלל זיין,

English translation 1506

to study Torah and to fulfill mitzvot)

לערנען תורה און מקיים זיין מצוות)

English translation 1507

he is an existence with strength,

איז ער א.מציאות בתוקף,

English translation 1508

a master and king,

א בעה"ב ומלך,

English translation 1509

and regarding him it is "the King said, uproot mountains,"

און ביי אים איז "אמר מלכא עקר טורי" 183,

English translation 1510

he leads the world,

ער פירט אן מיט דער וועלט,

English translation 1511

with "the world."

מיט "עלמא".

English translation 1512

As this was with David,

ווי דאס איז געווען בא דוד'ן,

English translation 1513

that he did not remain a "fallen one,"

אז ער איז ניט געבליבן א בר נפלי,

English translation 1514

but rather he received years and "King David was established in the world,"

נאר ער האט באקומען שנים און "אתקיים דוד מלכא בעלמא",

English translation 1515

as a king,

אלס א מלך,

English translation 1516

an existence with strength.

א מציאות בתוקף.

English translation 1517

That is, in relation to the Supreme One he is nullified,

ד.ה. אז לגבי דעם אויבערשטן איז ער בטל,

English translation 1518

but in relation to the world he is an existence with strength and a master and king,

אבער לגבי וועלט איז ער א מציאות בתוקף און א בעה"ב ומלך,

English translation 1519

and leads the world which is a true existence

און פירט אן מיט דער וועלט וועלכע איז א מציאות אמיתית

English translation 1520

(because the Supreme One desires it so),

(וויבאלד אז אזוי וויל דער אויבערשטער),

English translation 1521

as above.

כנ"ל.

English translation 1522

To the extent that he finds himself in the world and leads it

ביז אז ער געפינט זיך אין וועלט און פירט מיט איר אן

English translation 1523

(through fulfilling mitzvot with worldly matters)

(דורך מקיים זיין מצוות מיט עניני העולם)

English translation 1524

in a manner of being above from the outset:

באופן פון מלכתחילה אריבער:

English translation 1525

it is not that he does not stand in the world,

ניט ער שטייט ניט אין וועלט,

English translation 1526

but rather, while being in the world he stands above from the outset,

נאר זייענדיק אין וועלט שטייט ער מלכתחילה אריבער,

English translation 1527

higher than the world.

העכער פאר וועלט.

English translation 1528

He is completely nullified to the Supreme One,

ער איז אינגאנצן בטל צו דעם אויבערשטן,

English translation 1529

"I was created to serve my Master,"

"אני נבראתי לשמש את קוני",

English translation 1530

but since the Supreme One

אבער וויבאלד אז דער אויבערשטער

English translation 1531

(to whom he is nullified)

(צו וועמען ער איז בטל)

English translation 1532

desires that he make a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms,

וויל אז ער זאל מאכן א דירה לו ית' בתחתונים,

English translation 1533

he is an existence with strength in relation to the world,

איז ער א מציאות בתוקף ביחס צו עולם,

English translation 1534

and draws from "blessed is your Master,"

און איז ממשיך פון "ברוך קונך" 184,

English translation 1535

"to serve my Master,"

"לשמש את קוני",

English translation 1536

into "blessed is your Maker,"

אין "ברוך עושך" 184,

English translation 1537

in the world of Action.

אין עולם העשי' 185.

English translation 1538

From where does a Jew know how he must conduct himself in his service in the world as a master over the world? This is through Torah

פון וואנעט ווייסט א איד ווי ער דארף זיך פירן בעבודתו בעולם אלס א בעה"ב אויף עולם? איז דאס דורך תורה

English translation 1539

(its aspect of Jacob),

(ענינו דיעקב),

English translation 1540

which shows a Jew how he must conduct himself in all matters.

וואס ווייזט אן א אידן ווי ער דארף זיך פירן בכל הענינים.

English translation 1541

Also in Torah there are these two aspects mentioned above, (a)

וואס אויך אין תורה זיינען דא די צוויי ענינים הנ"ל, (א)

English translation 1542

he has acceptance of the yoke and self-nullification to the Most High, and (b)

ער האט קבלת עול און ביטול צו דעם אויבערשטן, און (ב)

English translation 1543

from his acceptance of the yoke he becomes an entity with power:

מצד זיין קבלת עול ווערט ער א מציאות בתוקף:

English translation 1544

As an introduction to the study of Torah there must be "and let my soul be like dust to all",

אלס הקדמה צו לימוד התורה דארף זיין "ונפשי כעפר לכל תהי'" 186,

English translation 1545

utter self-nullification,

ביטול בתכלית,

English translation 1546

his soul becomes in the manner of dust

זיין נפש ווערט בדוגמא ווי עפר

English translation 1547

(upon which one treads with a foot).

(אויף וואס ער טרעט א רגל).

English translation 1548

As this is also hinted in the name "Jacob"

ווי דאס איז אויך מרומז אין שם "יעקב"

English translation 1549

(whose meaning is Torah):

(וואס ענינו איז תורה):

English translation 1550

"Jacob" is yud ekev. The yud indicates self-nullification,

"יעקב" איז יו"ד עקב. וואס דער יו"ד ווייזט אויף ביטול,

English translation 1551

the aspect of oil

בחי' שמן

English translation 1552

(therefore with Jacob it was "and he poured oil").

(וואס דערפאר איז בא יעקב געווען "ויצק שמן" 187).

English translation 1553

And because he is nullified,

און מצד דעם וואס ער איז בטל,

English translation 1554

"and let my soul be like dust to all". And he comes to acceptance of the yoke and self-nullification to the Most High, this brings to "open my heart in Your Torah",

"ונפשי כעפר לכל תהי'". און ער קומט צו קבלת עול און ביטול צו דעם אויבערשטן ברענגט עס צו "פתח לבי בתורתך" 186,

English translation 1555

that he becomes a complete entity with power,

אז ער ווערט א גאנצע מציאות בתוקף,

English translation 1556

"open my heart",

"פתח לבי",

English translation 1557

in his study of Torah.

אין לימוד התורה שלו.

English translation 1558

And since he extracts from Torah how to conduct himself in all matters in the world, the power in the study of Torah brings that when he goes out into the world he should stand with power,

און וויבאלד אז ער נעמט ארויס פון תורה ווי זיך צו פירן אין אלע ענינים בעולם ברענגט דער תוקף בלימוד התורה אז בשעת ער גייט ארויס בעולם זאל ער שטיין בתוקף,

English translation 1559

and be there a master and king in order to engage with the matters of the world

און זיין דארטן א בעה"ב און מלך בכדי קענען אויפטאן מיט עניני העולם

English translation 1560

(through the fulfillment of the commandments).

(ע"י קיום המצוות).

English translation 1561

In order to be a master over Torah,

בכדי צו זיין א בעה"ב אויף תורה,

English translation 1562

that the Torah should be called by his name, this is already a higher level which requires more preparation:

אז די תורה זאל זיין נקראת על שמו איז דאס שוין א דרגא נעלית וועלכע פאדערט הכנה יותר:

English translation 1563

First he must study for rote learning,

פריער דארף ער לערנען לגירסא,

English translation 1564

then for in-depth study,

דערנאך לעיונא,

English translation 1565

and with toil etc. until he comes to the level when Torah is called by his name.

און מיט א הארעוואניע וכו' ביז ער קומט צו להדרגא ווען תורה נקראת על שמו.

English translation 1566

But a master over the world is every Jew,

אבער א בעה"ב אויף עולם איז יעדער איד,

English translation 1567

for every Jew as soon as he becomes bar mitzvah he becomes a master over the matters of the world, that he should use them to fulfill commandments. As with the commandment of tefillin:

ווארום יעדער איד גלייך ווי ער ווערט בר-מצוה ווערט ער א בעה"ב אויף עניני העולם ער זאל זיי נוצן אויף מקיים זיין מצוות. ווי בא מצות תפילין:

English translation 1568

he becomes a master over the physical parchment of the animal and over the ink and over all the details that are needed for tefillin,

ער ווערט א בעה"ב אויפן קלף גשמי פון דער בהמה און אויף דעם דיו און אויף אלע פרטים וואס מ'דארף האכן פאר תפילין,

English translation 1569

that he uses this to fulfill a commandment of the Most High,

אז ער נוצט דאס אויף מקיים זיין א מצוה פון דעם אויבערשטן,

English translation 1570

and brings about that from and with the matters of the world there should be "Who has sanctified us with His commandments and commanded us",

און טוט אויף אז פון און מיט די עניני עולם זאל ווערן "אשר קדשנו במצוותיו וצונו",

English translation 1571

a joining and connection with the Most High.

א צוותא וחיבור מיט דעם אויבערשטן.

English translation 1572

And how does a Jew know what his conduct and service in the world should be as a master over the world? This is,

און ווי ווייסט א איד ווי ס'דארף זיין הנהגתו ועבודתו בעולם אלס א בעה"ב אויף עולם איז דאס,

English translation 1573

as said,

כאמור,

English translation 1574

through Torah

דורך תורה

English translation 1575

(its aspect of Jacob).

(ענינו דיעקב).

English translation 1576

And according to this it is understood why by Jacob and by David in the Zohar it says the term "in the world",

ועפ"ז איז מובן פארוואס בא יעקב און בא דוד שטייט אין זהר דער לשון "בעלמא",

English translation 1577

and by David it says "king in the world", because both of them bring out in service the aforementioned point that the service must be "in the world",

און בא דוד שטייט "מלכא בעלמא" ווייל ביידע פון זיי ברענגען ארויס בעבודה די נקודה הנ"ל אז ס'דארף זיין די עבודה "בעלמא",

English translation 1578

through the fact that a Jew is there a master and king and uses the matters of the world to do his service:

דורך דעם וואס א איד איז דארטן א בעה"ב ומלך און נוצט די עניני העולם אויף טאן עבודתו:

English translation 1579

The aspect of David is David king of Israel lives and endures

ענינו פון דוד איז דוד מלך ישראל חי וקיים

English translation 1580

(as the Gemara says in Rosh Hashanah),

(ווי די גמרא זאגט אין ראש השנה 188),

English translation 1581

and in service, that which a person is a king and master in the world to do there his service with matters

ובעבודה דאס וואס א איך איז א מלך ובעה"ב בעולם אויף דארטן טאן עבודתו מיט עניני

English translation 1582

(which comes through acceptance of the yoke and self-nullification to the Most High),

(וואס דאס קומט ע"י הקבלת עול וביטול צו דעם אויבערשטן),

English translation 1583

that is, that the acceptance of the yoke and self-nullification to Him must descend into that a person should do his service in "the world" as a master over "the world". And this engagement in "the world" as a master there,

ד.ה. אז דער קבלת עול וביטול לה' מוז אראפקומען אין דעם אז א איך זאל טאן עבודתו אין "עלמא" אלס א בעה"ב אויף "עלמא". און דער אויפטאן אין "עלמא" אלס א בעה"ב דארטן,

English translation 1584

comes through the power of Torah,

קומט בכח פון תורה,

English translation 1585

its aspect of Jacob. Therefore it also says by Jacob "the world".

ענינו דיעקב. וואס דערפאר שטייט אויך בא יעקב "עלמא".

English translation 1586

And may it be His will that from this "and the pure one shall sprinkle etc. on the third day"

ויה"ר אז פון דעם "והזה גו' ביום השלישי"

English translation 1587

(the aspect of Jacob)

(בחי' יעקב)

English translation 1588

we should soon actually come to "on the third day He will raise us up and we shall live before Him"

זאל מען בקרוב ממש צוקומען צו "ביום השלישי יקימנו ונחי' לפניו" 189

English translation 1589

(as he explains in Likkutei Torah there),

(ווי ער איז מבאר בלקו"ת שם),

English translation 1590

which also refers to the third Holy Temple,

וואס דאס גייט אויך אויף דעם ביהמ"ק השלישי 190,

English translation 1591

and there should be all three perfections:

און ס'זאלן זיין אלע דריי שלימותן:

English translation 1592

the perfection of the Torah,

שלימות התורה,

English translation 1593

the perfection of the people and the perfection of the land,

שלימות העם און שלימות הארץ,

English translation 1594

"the land which etc. the eyes of the Lord your God are always upon it from the beginning of the year to the end of the year",

"הארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 191,

English translation 1595

and in a manner that one sits and lives there in tranquility,

און אין אן אופן אז מ'זיצט און מ'לעבט דארטן בשלוה,

English translation 1596

as Jacob requested

ווי יעקב האט געבעטן

English translation 1597

(as mentioned in the portion which will soon be read for Minchah)

(כאמור אין דער פרשה וועלכע מ'גייט באלד לייענען צו מנחה)

English translation 1598

"and Jacob dwelt in the land of his father's sojournings in the land of Canaan, and he dwelt,

"וישב יעקב בארץ מגורי אביו בארץ כנען וישב,

English translation 1599

Jacob sought to dwell in tranquility"

ביקש יעקב לישב בשלוה"

English translation 1600

(which is the aspect of "and he dwelt"),

(וואס דאס איז דער ענין פון "וישב"),

English translation 1601

the dwelling in the land in tranquility comes down to Jews now,

קומט אראפ די ישיבה בארץ בשלוה בא אידן איצטער,

English translation 1602

because every Jew has "an inheritance of the congregation of Jacob",

ווייל יעדער איד האט "מורשה קהלת יעקב" 192,

English translation 1603

that all Jews sit in tranquility in all their dwelling places,

אז אלע אידן זיצן בשלוה בכל מושבותיהם,

English translation 1604

similar to how it was in Egypt that "for all the children of Israel there was light in their dwelling places",

ע"ד ווי דאס איז געווען אין מצרים אז "לכל בני ישראל הי' אור במושבותם" 193,

English translation 1605

and every Jew wherever he finds himself,

און יעדער איד וואו ער געפינט זיך,

English translation 1606

also outside the land,

אויך בחוץ לארץ,

English translation 1607

makes there the land of Israel

מאכט ער דארט ארץ ישראל

English translation 1608

(according to the saying of the Tzemach Tzedek),

(כפתגם הצ"צ),

English translation 1609

Until the redemption comes in its simple sense below ten handbreadths,

ביז אז ס'קומט די גאולה כפשוטה למטה מעשרה טפחים,

English translation 1610

as the Rebbe Maharash said,

ווי דער רבי מהר"ש האט געזאגט 194,

English translation 1611

that one must and one wants to have Mashiach in actuality in its simple sense below ten handbreadths,

אז מ'דארף און מ'וויל האבן משיח בפועל כפשוטו למטה מעשרה טפחים,

English translation 1612

that it should be simply "a king will arise from the house of David, versed in Torah and occupied with commandments like David his father, etc.,

אז ס'זאל זיין בפשטות "יעמוד מלך מבית דוד הוגה בתורה ועוסק במצות כדוד אביו כו',

English translation 1613

and he will compel all of Israel to walk in it and to strengthen its breaches,

ויכוף כל ישראל לילך בה ולחזק בדקה,

English translation 1614

and he will wage the wars of Hashem, etc., and will succeed,

וילחום מלחמות ה' כו' והצליח,

English translation 1615

and he will build the Temple in its place and gather the dispersed of Israel, etc.,

ובנה מקדש במקומו וקבץ נדחי ישראל כו',

English translation 1616

and he will repair the entire world to serve Hashem together, as it is said: 'Then I will turn to the peoples a clear language, to call all of them in the name of Hashem and to serve Him with one accord.'"

ויתקן את העולם כולו לעבוד את ה' ביחד שנאמר אז אהפוך אל עמים שפה ברורה לקרוא כולם בשם ה' ולעבדו שכם אחד",

English translation 1617

And speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1618

He began to sing "We Want Mashiach Now."

התחיל לנגן "ווי וואנט משיח נאו".

English translation 1619

Afterwards he gave whiskey and pastries to R. Sh.M. shiyita and the bottle of whiskey to R. Y.P. shiyita for the Melaveh Malkah.

אח"כ נתן יי"ש והמזונות לר' ש.מ. שיחי' והבקבוק יי"ש לר' י.פ. שיחי' עבור המלוה מלכה.

English translation 1620

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1621

Those who need to make a final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1622

will certainly make a final blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 1623

After the Minchah prayer he began to sing "He will build the Holy Temple, etc."

אחר תפלת מנחה התחיל לנגן שיבנה ביהמ"ק כו'.