English translation — בס"ד. שיחת ש"פ ויצא, י"א כסלו ה'תשמ"ג.

English translation 1

It is a farbrengen

ס'איז דאך א פארברענגען

English translation 2

(a gathering)

(א התוועדות)

English translation 3

connected with Yud-Tes Kislev,

פארבונדן מיט יו"ד כסלו,

English translation 4

the day (festival)

דער יום (חג)

English translation 5

of redemption

הגאולה,

English translation 6

of the middle Rebbe.1

פון דעם מיטעלן רבי'ן. 1

English translation 7

And before that —

און לפנ"ז —

English translation 8

the tenth of Kislev,

ט' כסלו,

English translation 9

the birthday of the middle Rebbe,

דער יום ההולדת פון דעם מיטעלן רבי'ן,

English translation 10

2 at which time his mazal prevails,3

2 וואס דעמולט איז מזלו גובר 3,

English translation 11

and also the day of his passing,1

און אויך יום ההסתלקות שלו 1,

English translation 12

at which time “all the toil of man that his soul toiled during his life” ascends to its root and source,

וואס דעמולט "כל עמל האדם שעמלה נפשו בחייו" איז עולה ביז אין שרשו ומקורו,

English translation 13

4 and becomes “revealed and shining in a manner of revelation from above to below,”

4 און ווערט "מתגלה ומאיר בבחי' גלוי מלמעלה למטה",

English translation 14

until this “effects5 salvations in the midst of the land,”

ביז אז דאס איז "פועל 5 ישועות בקרב הארץ",

English translation 15

as the Alter Rebbe explains in Iggeres HaKodesh.6

ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין אגה"ק. 6

English translation 16

And in this —

וואס אין דעם —

English translation 17

that the birthday and the day of passing of the middle Rebbe —

אז דער יום ההולדת און יום ההסתלקות פון דעם מיטעלן רבי'ן —

English translation 18

are on the same day

זיינען אין דעם זעלבן טאג

English translation 19

(the tenth of Kislev) —

(ט' כסלו) —

English translation 20

there is a special matter:

איז דא אן ענין מיוחד:

English translation 21

One sees here openly the concept of “the Holy One, blessed be He, sits and completes the years of the righteous from day to day, from month to month,”1

מ'זעט דא בגלוי דעם ענין פון "הקב"ה יושב וממלא שנותיהם של צדיקים מיום ליום מחודש לחודש" 1,

English translation 22

that on the day he was born

אז ביום שנולד

English translation 23

(the tenth of Kislev)

(ט' כסלו)

English translation 24

on that very day he passed away.

בו ביום נסתלק.

English translation 25

As it was with the first Nasi,

ווי דאס איז געווען בא דעם ערשטן נשיא,

English translation 26

the first faithful shepherd,

דער ערשטער רעיא מהימנא,

English translation 27

Moshe Rabbeinu,

משה רבינו,

English translation 28

as the Gemara7 says

ווי די גמרא 7 זאגט

English translation 29

(that the Holy One, blessed be He, sits and completes etc.)

(אז הקב"ה יושב וממלא כו')

English translation 30

regarding him,

בנוגע צו אים,

English translation 31

and afterwards the Gemara says this regarding the years of the righteous in general.

און דערנאך זאגט דאס די גמרא בנוגע צו שנותיהם של צדיקים בכלל.

English translation 32

But from the fact that in reality we see that not all righteous ones passed away on their birthday —

אבער דערפון וואס במציאות זעט מען אז ניט אלע צדיקים זיינען נסתלק געווארן ביום ההולדת שלהם —

English translation 33

one must say,

איז מוכרח צו זאגן,

English translation 34

that in this there are two types:

אז אין דעם זיינען פאראן צוויי סוגים:

English translation 35

righteous ones regarding whom, in truth and inwardness with all force, there is also the Holy One, blessed be He, “completing the years of the righteous from day to day, from month to month,”

צדיקים וואס באמיתית ובפנימיות מיט כל התוקף איז בא זיי אויך דא דער הקב"ה "ממלא שנותיהם של צדיקים מיום ליום מחודש לחודש",

English translation 36

only that this is,

נאר דאס איז,

English translation 37

for whatever reason,

מאיזה סיבה שתהי',

English translation 38

not brought down in actuality below in a revealed manner;

ניט אראפגעקומען בפועל למטה בגלוי;

English translation 39

and righteous ones regarding whom this is also brought down in actuality below in a revealed manner. And in this there is a special superiority.

און צדיקים וואס בא זיי איז דאס אויך אראפגעקומען בפועל למטה בגלוי. וואס אין דעם איז דא אן עילוי מיוחדת.

English translation 40

And so it was with the middle Rebbe,

און אזוי איז געווען בא דעם מיטעלן רבי'ן,

English translation 41

that with him the concept was brought down below in a revealed manner —

אז ביי אים איז אראפגעקומען למטה בגלוי דער ענין —

English translation 42

that he was born and passed away on the same day,

אז נולד ונסתלק באותו יום,

English translation 43

the tenth of Kislev.

ט' כסלו.

English translation 44

It is that “the end follows the head,”8

ס'איז דאך בתר רישא גופא אזיל 8,

English translation 45

beginning with the people of his generation,

אנהויבנדיק פון אנשי דורו,

English translation 46

and then “the words of the righteous endure forever,”

און דערנאך איז דברי צדיקים קיימים לעד,

English translation 47

from the Nasi

ווערט פון דעם נשיא

English translation 48

(and he bore)

(וישא)

English translation 49

it is drawn until the end of all generations,

נמשך עד סוף כל הדורות,

English translation 50

until regarding “deed is the main thing,”

ביז בנוגע צו המעשה הוא העיקר,

English translation 51

and furthermore, the main point —

ועוד ועיקר —

English translation 52

regarding those “who ‘instruct us from His ways and we will walk in His paths’ ‘nes’

בנוגע צו די "אנשי הורנו מדרכיו ונלכה באורחותיו נס"ו

English translation 53

(netzach, selah va’ed),”

(נצח סלה ועד) ",

English translation 54

10 which “

10 וואס "

English translation 55

(every place that ‘netzach, selah va’ed’ is stated)

(כל מקום שנאמר נצח סלה ועד)

English translation 56

has no cessation.”11

אין לה הפסק". 11

English translation 57

As this is regarding the first Nasi,

ווי דאס איז בנוגע צו דעם ערשטן נשיא,

English translation 58

Moshe Rabbeinu,

משה רבינו,

English translation 59

that he is a Nasi until the end of all generations,

אז ער איז א נשיא עד סוף כל הדורות,

English translation 60

so too is it regarding every Nasi,

אזוי איז אויך בנוגע צו יעדער נשיא,

English translation 61

who is called by this name,

וועלכער ווערט אנגערופן בשם זה,

English translation 62

that he is a Nasi not only over his generation,

אז ער איז א נשיא ניט נאר על דורו,

English translation 63

but a Nasi over all the generations that follow.

נאר א נשיא על כל הדורות שלאח"ז.

English translation 64

And this is no contradiction to that which is said “one matter for a generation and not two matters for a generation”12 —

וואס דאס איז קיין סתירה ניט דערצו וואס מ'זאגט אז "דבר אחד לדור ואין שני דברין לדור" 12 —

English translation 65

because we see that so it is regarding Moshe Rabbeinu,

ווייל מ'זעט אז אזוי איז בנוגע צו משה רבינו,

English translation 66

that according to several opinions13 he was a king,

אז לויט כמה דיעות 13 איז ער געווען א מלך,

English translation 67

as it is stated14 “and He was in Yeshurun a king,”

ווי עס שטייט 14 "ויהי בישורון מלך",

English translation 68

which according to several interpretations15 refers to Moshe,

וואס לכמה פירושים 15 גייט דאס אויף משה,

English translation 69

and nevertheless afterwards there was Yehoshua bin Nun,

און אעפ"כ איז דערנאך געווען יהושע בן נון,

English translation 70

and afterwards Shaul the king,

און דערנאך שאול המלך,

English translation 71

and afterwards David the king,

און דערנאך דוד המלך,

English translation 72

whose kingship is drawn until the end of all generations;16

וואס מלכות דוד ווערט נמשך עד סוף כל הדורות 16;

English translation 73

and together with this it is said that the leadership of Moshe is drawn until the end of all generations —

וביחד עם זה זאגט מען אז נשיאות משה ווערט נמשך עד סוף כל הדורות —

English translation 74

then just as the explanation regarding Moshe is,

איז ווי דער ביאור בנוגע צו משה זאל נאר זיין,

English translation 75

so too is the explanation regarding all the Nesi’im,

אזוי איז אויך דער ביאור בנוגע צו אלע נשיאים,

English translation 76

that there is no contradiction that they are Nesi’im until the end of all generations to that which “one matter for a generation.”

אז ס'איז קיין סתירה ניט אז זיי זיינען נשיאים עד סוף כל הדורות דערצו וואס דבר אחד לדור.

English translation 77

Even if one would want to argue regarding Moshe Rabbeinu

אפילו אויב מ'וועט זיך וועלן דינגען בנוגע צו משה רבינו

English translation 78

(that he was not a king) —

(אז ער איז ניט געווען קיין מלך) —

English translation 79

but regarding David the king it is a certain thing,

איז אבער בנוגע צו דוד המלך א זיכערע זאך,

English translation 80

according to all opinions,

לכל הדיעות,

English translation 81

that he was a king,

אז ער איז געווען א מלך,

English translation 82

and his kingship is drawn until the end of all generations with all the force of kingship,

און זיין מלכות ווערט נמשך עד סוף כל הדורות מיטן גאנצן תוקף המלכות,

English translation 83

even though afterwards there were other kings and Nesi’im.

אע"פ וואס דערנאך זיינען געווען אנדערע מלכים און נשיאים.

English translation 84

Parenthetical remark:

מאמר המוסגר:

English translation 85

Based on this that “the essence of kingship is to David” and with him there will be kingship for him and his sons forever,

עפ"ז וואס "עיקר המלכות לדוד" און ביי אים וועט זיין מלכות לו ולבניו עד עולם,

English translation 86

as the Rambam writes in Hilchos Melachim17 —

ווי דער רמב"ם שרייבט אין הל' מלכים 17 —

English translation 87

one will understand that which was discussed in the previous farbrengen in connection with the anointing of a king who is the son of a king,

וועט מען פארשטיין דאס וואס מ'האט גערעדט אין דעם פריערדיקן התוועדות בקשר מיט משיחת מלך בן מלך,

English translation 88

that generally he does not need anointing,

אז בכלל דארף ער ניט האבן משיחה,

English translation 89

but when “there was a dispute, they anoint him in order to remove the dispute and to make known to all that this one alone is king,”

בשעת אבער "היתה שם מחלוקת מושחין אותו כדי לסלק המחלוקת ולהודיע לכל שזהו מלך לבדו",

English translation 90

as the Rambam writes in Hilchos Klei HaMikdash.18

ווי דער רמב"ם שרייבט אין הל' כלי המקדש. 18

English translation 91

It was explained19 that what the Rambam writes here also "to make known to all that He is the only King"

און מ'האט מבאר געווען 19 אז דאס וואס דער רמב"ם שרייבט דא אויך "ולהודיע לכל שזהו מלך לבדו"

English translation 92

(unlike what he writes in Hilchos Melachim20 only the matter of "to remove dispute"),

(אנדערש ווי ער שרייבט אין הל' מלכים 20 נאר דער ענין פון "כדי לסלק המחלוקת"),

English translation 93

because he speaks here

ווייל ער רעדט דא

English translation 94

(in Hilchos Klei HaMikdash)

(אין הל' כלי המקדש)

English translation 95

about the anointing oil with which only the kings of the House of David are anointed

וועגן שמן המשחה מיט וועלכע מ'איז מושח נאר מלכי בית דוד

English translation 96

(not the kings of Israel),

(ניט מלכי ישראל),

English translation 97

therefore he writes "to make known to all that He is the only King",

דעריבער שרייבט ער "ולהודיע לכל שזהו מלך לבדו",

English translation 98

which applies only to the kings of the House of David,

וואס דאס איז שייך נאר בא מלכי בית דוד,

English translation 99

and not to the kings of Israel,

און ניט בא מלכי ישראל,

English translation 100

because specifically the kingship of David is forever,

ווייל דוקא מלכות דוד איז לעולם,

English translation 101

unlike whenever there was a king in Israel there was also a king from the House of David.

משא"כ יעדער מאל וואס ס'איז געווען א מלך בישראל איז אויך געווען א מלך פון בית דוד.

English translation 102

On this a question was asked:

האט מען אויף דעם געפרעגט:

English translation 103

Most of the time when there was a king from the House of David there was also a king of Israel,

רוב מאל וואס ס'איז געווען א מלך פון בית דוד איז אויך געווען א מלך פון ישראל,

English translation 104

and especially the kings that the Rambam enumerates in Hilchos Klei HaMikdash

ובפרט די מלכים וועלכע דער רמב"ם רעכנט אויס אין הל' כלי המקדש

English translation 105

(when he says "to make known to all that He is the only King"),

(בשעת ער זאגט "ולהודיע לכל שזהו מלך לבדו"),

English translation 106

in actuality there was also a king of Israel —

איז בשעת מעשה אויך געווען א מלך פון ישראל —

English translation 107

so how can he say there itself "to make known to all that He is the only King"?

היינט ווי קען ער דארטן גופא זאגן "ולהודיע לכל שזהו מלך לבדו"?

English translation 108

And furthermore —

ואדרבה —

English translation 109

the kings of Israel ruled over most Jews,

מלכי ישראל זיינען געווען אויף רוב אידן,

English translation 110

ten tribes,

עשרה שבטים,

English translation 111

unlike the kings of the House of David who ruled only over two tribes21, —

משא"כ מלכי בית דוד זיינען געווען נאר אויף צוויי שבטים 21, —

English translation 112

so how can one say about the kings of the House of David "to make known to all that He is the only King"?!

איז ווי זאגט מען אויף מלכי בית דוד "להודיע לכל שזהו מלך לבדו"?!

English translation 113

Rather, the explanation of this is,

נאר דער ביאור אין דעם איז,

English translation 114

as the Rambam himself writes in Hilchos Melachim,

ווי דער רמב"ם אליין שרייבט אין הל' מלכים,

English translation 115

that "the essence

אז "עיקר

English translation 116

(strength)

(תוקף)

English translation 117

of kingship is to David",

המלכות לדוד",

English translation 118

and with him will be kingship for him and his sons forever —

און ביי אים וועט זיין מלכות לו ולבניו עד עולם —

English translation 119

which is the meaning of "the only King",

וואס דאס איז דער פירוש אין "מלך לבדו",

English translation 120

that with him alone is the essence and strength of kingship.

אז ביי אים לבד איז דא עיקר ותוקף המלכות.

English translation 121

Thus ends the parenthetical statement.

ע"כ דער מאמר המוסגר.

English translation 122

And just as it was with King David,

און אזוי ווי דאס איז געווען בא דוד המלך,

English translation 123

that he was a king and this continues throughout all generations,

אז ער איז געווען א מלך און דאס ווערט נמשך על כל הדורות,

English translation 124

and certainly so regarding David Melech HaMoshiach —

ועאכו"כ אז אזוי איז בנוגע צו דוד מלכא משיחא —

English translation 125

so too is it regarding all Nesi'im,

איז דאס אזוי אויך בנוגע צו אלע נשיאים,

English translation 126

who are called by this name

וואס ווערן אנגערופן בשם זה

English translation 127

(Nasi)

(נשיא)

English translation 128

with which a king is also called22,

מיט וועלכן א מלך ווערט אויך אנגערופן 22,

English translation 129

including also the Nesi'im of Chabad,

כולל אויך די נשיאי חב"ד,

English translation 130

that their Nesius is until the end of all generations.

אז זייער נשיאות איז עד סוף כל הדורות.

English translation 131

And just as the explanation regarding King David

און ווי דער ביאור איז בנוגע צו דוד המלך

English translation 132

(as it corresponds to "one thing for a generation")

(ווי דאס שטימט מיט דבר אחד לדור)

English translation 133

so too is the explanation regarding all Nesi'im.

איז אויך דער ביאור בנוגע אלע נשיאים.

English translation 134

What this means in general is,

וואס בכללות מיינט דאס,

English translation 135

that "one thing for a generation" is regarding the matter of "who will go out before them and who will come in before them"23,

אז "דבר אחד לדור" איז בנוגע צו דעם ענין פון "אשר יוציאם ואשר יביאם" 23,

English translation 136

but regarding other matters, the Nesius of each king and Nasi continues until the end of all generations.

אבער בנוגע צו שאר הענינים ווערט די נשיאות פון יעדער מלך ונשיא נמשך עד סוף כל הדורות.

English translation 137

And so too is it understood regarding the Nasi in question,

און אזוי איז אויך מובן בנוגע צו דער נשיא בנדו"ד,

English translation 138

the Mitteler Rebbe —

דער מיטעלער רבי —

English translation 139

that even though afterwards there was the Tzemach Tzedek and afterwards the other Nesi'im until the Nasi of our generation, His Holiness, my father-in-law, the Rebbe,

אז אע"פ וואס דערנאך איז געווען דער צמח צדק און דערנאך די אנדערע נשיאים ביז נשיא דורינו כ"ק מו"ח אדמו"ר,

English translation 140

his Nesius continues until the end of all generations. As mentioned,

ווערט זיין נשיאות נמשך עד סוף כל הדורות. כאמור,

English translation 141

the words of the righteous endure forever,

דברי צדיקים קיימים לעד,

English translation 142

including also his actions, blessings, and instructions,

כולל אויך פעולותיו וברכותיו והוראותיו,

English translation 143

and especially for those who "teach us from His ways and we will walk in His paths",

ובפרט צו די וואס "הורנו מדרכיו ונלכה באורחותיו נס"ו",

English translation 144

which has no interruption.

וואס אין לה הפסק.

English translation 145

From this it is understood that when one stands on a day connected with Yud Tes Kislev,

דערפון איז פארשטאנדיק אז בשעת מ'שטייט אין א טאג פארבונדן מיט יו"ד כסלו,

English translation 146

the day of redemption of the Mitteler Rebbe,

דער יום הגאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן,

English translation 147

the matter of "that which is occasioned by time" is —

איז דער ענין שהזמן גרמא —

English translation 148

the Mitteler Rebbe.

דער מיטעלער רבי.

English translation 149

As this is in all matters of Torah and Mitzvos:

ווי דאס איז בכל הענינים פון תומ"צ:

English translation 150

When a Jew asks what he must do each and every day of the year,

בשעת א איד פרעגט וואס דארף ער טאן בכל יום ויום מימות השנה,

English translation 151

the Shulchan Aruch tells him that he must study Torah,

זאגט אים שולחן ערוך אז ער דארף לערנען תורה,

English translation 152

for the mitzvah of Talmud Torah is a constant obligation24,

וואס מצות תלמוד תורה איז א חיוב תמידי 24,

English translation 153

and fulfill mitzvos. However, when a matter of "that which is occasioned by time" arrives,

און מקיים זיין מצוות. בשעת ס'קומט אבער אן ענין שהזמן גרמא,

English translation 154

the Shulchan Aruch tells him that then he must, first and foremost and especially, do that matter which is occasioned by time.

זאגט אים שו"ע אז דעמולט דארף ער לכל לראש ובמיוחד טאן דעם ענין שהזמן גרמא.

English translation 155

And so in our matter:

ועד"ז בעניננו:

English translation 156

When a special day of Yud Tes Kislev arrives,

בשעת ס'קומט א יום מיוחד פון יו"ד כסלו,

English translation 157

then there must be a special emphasis on the matter of the Mitteler Rebbe.

דארף דעמולט זיין די הדגשה מיוחדת אויף דעם ענין פון דעם מיטעלן רבי'ן.

English translation 158

It is not the meaning that then one need not do the other matters of Torah and Mitzvos,

ס'איז ניט דער פירוש אז דעמולט דארף מען ניט טאן שאר הענינים פון תומ"צ,

English translation 159

rather that the extra care25 on this day must be in the small part of the day,

נאר אז דער זהיר בי' טפי 25 ביום זה דארף זיין דער חלק מועט מהיום,

English translation 160

in a manner of "the small that holds the large",

באופן פון המועט המחזיק את המרובה,

English translation 161

in which one occupies oneself with the matters of the Mitteler Rebbe.

אין וועלכע מ'פארנעמט זיך מיט די ענינים פון דעם מיטעלן רבי'ן.

English translation 162

Even though on this day one occupies oneself with other matters in Torah and mitzvos,

אע"פ וואס ביום זה פארנעמט מען זיך מיט אנדערע ענינים אין תורה ומצוות,

English translation 163

until even after the blessing of the Torah at the beginning of the day one learns entirely other matters in Torah:

ביז אז נאך ברכת התורה בתחלת היום לערנט מען גאר ענינים אחרים בתורה:

English translation 164

first one learns the portion of Birkas Kohanim26,

פריער לערנט מען די פרשה פון ברכת כהנים 26,

English translation 165

then the Mishnah of Pe'ah27,

דערנאך די משנה פון פאה 27,

English translation 166

then Parshas HaKorbanos,

דערנאך פרשת הקרבנות,

English translation 167

until the chapter "Eizehu Mekoman"28. And these matters in Torah come not only at the beginning of the day in time,

ביז דער פרק איזהו מקומן 28. און די ענינים בתורה קומען ניט נאר בתחלת היום בזמן,

English translation 168

but rather the blessing of the Torah applies to them simply —

נאר אויף זיי גייט בפשטות ברכת התורה —

English translation 169

nevertheless, the main thing that one is extra careful about on this day,

אעפ"כ איז דער עיקר וואס זהיר בי' טפי ביום זה,

English translation 170

is the matter that is occasioned by time.

דער ענין שהזמן גרמא.

English translation 171

Parenthetical statement:

מאמר המוסגר:

English translation 172

Eizehu Mekoman

אין איזהו מקומן

English translation 173

(which is said every morning)

(וואס מ'זאגט בכל בוקר)

English translation 174

contains several matters,

זיינען פאראן כמה ענינים,

English translation 175

beginning from the level of plain meaning,

אנהויבנדיק פון חלק הפשט,

English translation 176

up to also secrets and mysteries of Torah;

ביז אויך סודות ורזי תורה;

English translation 177

in Eizehu Mekoman there is the inner dimension of Torah as it is in the revealed aspect of Torah. And the explanation:

אין איזהו מקומן איז דא פנימיות התורה ווי דאס איז בנגלה דתורה. והביאור:

English translation 178

It is known that the Written Torah and the Oral Torah are interincluded with each other —

ס'איז ידוע אז תושב"כ און תושבע"פ זיינען כלולים זה מזה —

English translation 179

in the Oral Torah there is the Written Torah,

אין תושבע"פ איז דא תושב"כ,

English translation 180

as is simply seen that in the Oral Torah verses from the Written Torah are brought.

ווי מ'זעט בפשטות אז אין תושבע"פ ברענגען זיך פסוקים פין תושב"כ.

English translation 181

And in the Written Torah there is the Oral Torah.

און אין תושב"כ איז דא תושבע"פ.

English translation 182

Which superficially is not understood:

וואס לכאורה אינו מובן:

English translation 183

It is understood how there is the Written Torah in the Oral Torah,

ס'איז מובן ווי ס'איז דא תושב"כ אין תושבע"פ,

English translation 184

but how is there the Oral Torah in the Written Torah —

אבער ווי איז דא תושבע"פ אין תושב"כ —

English translation 185

if this is in the Written Torah,

אויב דאס איז אין תושב"כ,

English translation 186

then it is the Written Torah and not the Oral Torah?!

איז דאך דאס תושב"כ און ניט תושבע"פ?!

English translation 187

The explanation of this is:

איז די הסברה בזה:

English translation 188

The Rambam writes29 that the Torah was given with its explanation.

דער רמב"ם שרייבט 29 אז תורה בפירושה ניתנה.

English translation 189

That is, the Written Torah was given together with its explanation,

ד.ה. אז תושב"כ איז געגעבן געווארן צוזאמען מיט פירושה,

English translation 190

the Oral Torah.

תושבע"פ.

English translation 191

And the Written Torah itself compels that one must arrive at an explanation

און תושב"כ גופא איז מכריח אז מ'דארף אנקומען צו א פירוש

English translation 192

(of the Oral Torah).

(פון תושבע"פ).

English translation 193

This is the Oral Torah that is in the Written Torah.

וואס דאס איז דער תושבע"פ שבתושב"כ.

English translation 194

As Rabban Yochanan ben Zakkai said to the Sadducees30

ווי רבי יוחנן בן זכאי האט געזאגט די צדוקים 30

English translation 195

(who wanted to accept only the Written Torah),

(וואס האבן געוואלט אננעמען נאר תושב"כ),

English translation 196

that the Written Torah itself compels that one must arrive at an explanation of the words of the Written Torah,

אז תושב"כ אליין איז מכריח אז מ'דארף אנקומען צו א פירוש אין דברי תושב"כ,

English translation 197

for which one needs the Oral Torah

וואס דערצו דארף מען האבן תושבע"פ

English translation 198

(its explanation).

(פירושה).

English translation 199

For example, regarding the commandment of tefillin,

ולדוגמא בנוגע צו מצות תפילין,

English translation 200

concerning which "the entire Torah is compared to tefillin"31:

וואס "הוקשה כל התורה כולה לתפילין" 31:

English translation 201

In the Written Torah it is written about laying tefillin,

אין תושב"כ שטייט וועגן לייגן תפילין,

English translation 202

but it does not state how many portions there should be in the tefillin. Rather, this is hinted at in the word "totafot",

אבער עס שטייט ניט וויפל פרשיות דארפן זיין אין די תפילין. נאר דאס איז מרומז אין דעם ווארט "טוטפות",

English translation 203

and one must arrive at the Oral Torah32 to explain that there must be four portions.

און מ'דארף אנקומען צו תושבע"פ 32 צו מפרש זיין אז ס'דארף זיין ד' פרשיות.

English translation 204

Regarding this, it is stated in the Written Torah that the tefillin

עד"ז שטייט אין תושב"כ אז די תפילין

English translation 205

(of the arm)

(של יד)

English translation 206

must be placed "al yadecha"33. Since in the Written Torah it says that one must place it "al yadecha" in the singular form

דארף מען לייגן "על ידכה" 33. וואס וויבאלד אז אין תושב"כ שטייט אז מ'דארף דאס לייגן "על ידכה" לשון יחיד

English translation 207

(not the plural form),

(ניט לשון רבים),

English translation 208

it is understood that one must place it only on one hand,

איז מובן אז מ'דארף דאס לייגן נאר אויף איין האנט,

English translation 209

but it does not state in the Written Torah on which hand,

ס'שטייט אבער ניט אין תושב"כ אויף וועלכער האנט,

English translation 210

rather, by the fact that it says "al yadecha" in the singular, it itself compels that one must arrive at an explanation in the Oral Torah as to on which hand one must place the tefillin;

נאר דערמיט וואס עס שטייט "על ידכה" לשון יחיד איז אליין מכריח אז מ'דארף אנקומען צו א פירוש אין תושבע"פ אויף וועלכע יד מ'דארף לייגן די תפילין;

English translation 211

And from the fact that it is written in the Written Torah "yadecha" with a heh at the end

און דערפון וואס עס שטייט אין תושב"כ "ידכה" מיט א ה"א לבסוף

English translation 212

(not "yadecha" without),

(ניט "ידך"),

English translation 213

the Oral Torah derives34 that one must place it "al yad keha"

לערנט אפ תושבע"פ 34 אז מ'דארף דאס לייגן על יד כהה

English translation 214

(the weaker hand, i.e., the left).

(יד השמאל).

English translation 215

For it is not stated in the Written Torah that one must place it on the weaker hand,

וואס אין תושב"כ שטייט ניט אז מ'דארף דאס לייגן על יד כהה,

English translation 216

because if so, it would be the Written Torah and not the Oral Torah,

ווארום אויב יע איז דאס תושב"כ און ניט תושבע"פ,

English translation 217

rather, in the Written Torah it says "yadecha" with a heh at the end,

נאר אין תושב"כ שטייט "ידכה" מיט א ה"א לבסוף,

English translation 218

whereas according to the rules of grammar it should stand without a heh —

וואס ע"פ כללי הדקדוק דארף דאס שטיין אן א ה"א —

English translation 219

which rule is also a part of the Oral Torah —

וואס דער כלל איז אויך א חלק פון תושבע"פ —

English translation 220

and it says "yadecha" in the singular,

און עס שטייט "ידכה" לשון יחיד,

English translation 221

from this the Oral Torah compels that one must place it "al yad keha"

איז דערפון תושבע"פ מכריח אז מ'דארף דאס לייגן על יד כהה

English translation 222

(the left hand).

(יד שמאל).

English translation 223

Here we see the concept of how the Oral Torah is included in the Written Torah.

וואס דא זעט מען דער ענין ווי אין תושב"כ איז כלול תושבע"פ.

English translation 224

And not merely in the manner of a hint in the Written Torah,

און ניט באופן של רמז בתושב"כ,

English translation 225

but also in the plain meaning of the Written Torah one sees how it compels that there is an explanation in the Oral Torah.

נאר אויך אין פשט פון תושב"כ זעט מען ווי דאס איז מכריח אז ס'איז דא א פירוש אין תושבע"פ.

English translation 226

Just as this is regarding the Written Torah and the Oral Torah, that they are interincluded with each other, so too is this regarding the revealed aspect of Torah and the inner dimension of Torah,

כשם ווי דאס איז בנוגע צו תושב"כ און תושבע"פ אז זיי זיינען כלול זה מזה. אזוי איז דאס אויך בנוגע צו נגלה דתורה און פנימיות התורה,

English translation 227

that they are interincluded with each other.

אז זיי זיינען כלול זה מזה.

English translation 228

And one of the places in the revealed aspect of Torah where one sees that it is included from the inner dimension of Torah —

וואס איינע פון די ערטער אין נגלה דתורה וואו מ'זעט אז דאס איז כלול פון פנימיות התורה —

English translation 229

is in the chapter Eizehu Mekoman:

איז אין דעם פרק איזהו מקומן:

English translation 230

One of the reasons35 why it was chosen that every morning one should specifically say the chapter of Eizehu Mekoman from among the 524 chapters in the Talmud

איינער פון די טעמים 35 פארוואס מ'האט אויסגעקליבן אז בכל בוקר זאל מען זאגן דוקא דעם פרק פון איזהו מקומן פון צווישן די תקכ"ד פרקים אין ש"ס

English translation 231

(as is known the allusions and gematriot regarding this)36,

(כידוע די רמזים וגימטריאות בזה) 36,

English translation 232

is because in this chapter there are no disputes.

איז דערפאר וואס אין דעם פרק זיינען ניטא קיינע מחלוקות.

English translation 233

This is the concept of the inner dimension of Torah,

וואס דאס איז דער ענין פון פנימיות התורה,

English translation 234

that there is no dispute there. As the Alter Rebbe explains in Iggeret HaKodesh37 the statement of the Zohar38 that this book of the Zohar,

אז דארטן איז ניטא קיין מחלוקת. ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין אגה"ק 37 דעם מאמר הזהר 38 אז האי ספר הזהר,

English translation 235

which is the Tree of Life,

וועלכע איז אילנא דחיי,

English translation 236

"there is no difficulty there...

"לית תמן לא קשיא..

English translation 237

and no dispute" with all the expressions that he brings there.

ולא מחלוקת" מיט די אלע לשונות וועלכע ער ברענגט דארטן.

English translation 238

From this we see,

זעט מען דערפון,

English translation 239

how in the revealed aspect of Torah,

ווי אין נגלה דתורה,

English translation 240

the chapter Eizehu Mekoman,

פרק איזהו מקומן,

English translation 241

the inner dimension of Torah is included —

איז כלול פנימיות התורה —

English translation 242

because the chapter Eizehu Mekoman is an entire chapter in the revealed aspect of Torah where there is no dispute.

ווארום דער פרק איזהו מקומן איז א גאנצער פרק אין נגלה דתורה וואו ס'איז ניטא קיין מחלוקת.

English translation 243

And not the interpretation that in these matters which are discussed in this chapter there is no dispute,

און ניט דער פירוש אז אין די ענינים וועלכע רעדן זיך אין דעם פרק זיינען ניטא קיין מחלוקת,

English translation 244

but rather in these matters there are indeed disputes in other places,

נאר אין די ענינים זיינען יע דא מחלוקת במקומות אחרים,

English translation 245

like the matter that is stated at the end of the chapter39 that the Paschal lamb is only eaten until midnight,

ווי דער ענין וואס שטייט בסוף הפרק 39 אז הפסח אינו נאכל אלא עד חצות,

English translation 246

there is a dispute about this in a Mishnah40 whether this means until midnight,

איז דא אין דעם א מחלוקת אין א משנה 40 צי דאס מיינט עד חצות,

English translation 247

or until the break of dawn —

אדער עד עלות השחר —

English translation 248

but in the chapter "Eizehu Mekoman" none of these disputes are brought. *40

אבער אין דעם פרק איזהו מקומן ברענגען זיך ניט קיינע פון די מחלוקת. *40

English translation 249

Because in this chapter there is the clarification and elevation of the revealed aspect of Torah into the inner dimension of Torah.

ווארום אין דעם פרק איז דא דער בירור און עלי' פון נגלה דתורה אין פנימיות התורה.

English translation 250

Regarding our matter,

בנוגע לעניננו,

English translation 251

after the parenthetical statement,

לאחרי מאמר המוסגר,

English translation 252

we see that even though a special day is connected with a matter that is time-dependent,

זעט מען אז אע"פ וואס א יום מיוחד איז פארבונדן מיט אן ענין שהזמן גרמא,

English translation 253

they begin the start of the day before prayer with the study of Torah in seemingly other matters —

הויבט מען אן תחלת היום קודם התפלה מיט לימוד התורה בענינים אחרים לכאורה —

English translation 254

the section of the Priestly Blessing,

פרשת ברכת כהנים,

English translation 255

until "Eizehu Mekoman."

ביז איזהו מקומן.

English translation 256

And seemingly, according to the above, this is not understood:

ולכאורה ע"פ הנ"ל איז דאס ניט מובן:

English translation 257

On a special day when there is a time-dependent matter, they should have begun the day with studying matters in Torah connected to that time-dependent matter,

ביום מיוחד ווען ס'איז דא אן ענין שהזמן גרמא האט מען געדארפט אנהויבן דעם טאג מיט לערנען ענינים בתורה פארבונדן מיט דעם ענין שהזמן גרמא,

English translation 258

and not about other matters which are studied every day equally?

און ניט וועגן אנדערע ענינים וועלכע מ'לערנט בכל יום בשוה?

English translation 259

And even though they recited the blessing over the Torah,

ואע"פ אז מ'האט געמאכט ברכת התורה,

English translation 260

they could immediately after the blessing over the Torah study the time-dependent matter,

קען מען דאך גלייך נאך ברכת התורה לערנען דעם ענין שהזמן גרמא,

English translation 261

instead of the matters which are studied every day

אנשטאט די ענינים וועלכע מ'לערנט יעדן טאג

English translation 262

(the section of the Priestly Blessing, etc.).

(פרשת ברכת כהנים וכו').

English translation 263

From this very fact that they study these matters

דערפון גופא וואס מ'לערנט די ענינים

English translation 264

(the section of the Priestly Blessing until "Eizehu Mekoman")

(פרשת ברכת כהנים ביז איזהו מקומן)

English translation 265

also on a special day when there is a time-dependent matter —

אויך ביום מיוחד ווען ס'איז דא אן ענין שהזמן גרמא —

English translation 266

compels us to say,

איז מכריח צו זאגן,

English translation 267

that these matters in Torah are also connected with the time-dependent matter of this day.

אז די ענינים בתורה זיינען אויך פארבונדן מיט דעם ענין שהזמן גרמא ביום זה.

English translation 268

That is, that which they study "Eizehu Mekoman" and the like on a particular day is not because they study it every day,

ד.ה. אז דאס וואס מ'לערנט איזהו מקומן וכיו"ב ביום מסויים איז ניט דערפאר וואס מ'לערנט דאס בכל יום,

English translation 269

and because this day falls between the day before it and the day after it,

און דערפאר וואס דער יום קומט צווישן דער יום שלפנ"ז און דער יום שלאח"ז,

English translation 270

but rather because this is relevant specifically to this day.

נאר דערפאר וואס דאס איז נוגע צו יום זה במיוחד.

English translation 271

That is, that the study of "Eizehu Mekoman"

ד.ה. אז ס'איז אינו בדומה דער לימוד פון איזהו מקומן

English translation 272

(and the like)

(וכיו"ב)

English translation 273

is not comparable on one day to a second day.

ביום אחד לגבי יום שני.

English translation 274

And consequently, when a special day comes when there is a time-dependent matter,

ובמילא בשעת ס'קומט א יום מיוחד ווען ס'איז דא אן ענין שהזמן גרמא,

English translation 275

the study of "Eizehu Mekoman" on this day is connected with the time-dependent matter.

איז דער לימוד פון איזהו מקומן ביום זה פארבונדן מיט דעם ענין שהזמן גרמא.

English translation 276

For example, as this is simply in the revealed aspect regarding offerings:

בדוגמא ווי דאס איז בפשטות אין נגלה בנוגע צו קרבנות:

English translation 277

Every day in the morning

בכל יום בבוקר

English translation 278

(at the beginning of the day)

(בתחלת היום)

English translation 279

and in the evening

ובערב

English translation 280

(at the end of the day)

(בסוף היום)

English translation 281

they offered the daily burnt-offering,

האט מען מקריב געווען דעם קרבן תמיד,

English translation 282

because this is the offering with which they begin the service every day,

ווייל דאס איז דער קרבן מיט וועלכע מ'הויבט אן די עבודה בכל יום,

English translation 283

and with which they conclude the service every day,

און מיט וועלכע מ'ענדיקט די עבודה בכל יום,

English translation 284

"the completion of all the offerings."41 Corresponding to this, the morning daily offering and the afternoon daily offering are the morning prayer and the afternoon prayer,

"עלי' השלם כל הקרבנות כולן". 41 וואס כנגד דעם תמיד של שחר און תמיד של בין הערביים איז תפלת שחרית און תפלת מנחה,

English translation 285

and especially the bedtime Shema

ובפרט קריאת שמע שעל המטה

English translation 286

(with which they conclude the day).

(מיט וועלכע מ'ענדיקט דעם טאג).

English translation 287

When the Sabbath day or a Festival day came, when they also offered an additional offering,

בשעת ס'איז געקומען יום השבת אדער יום טוב ווען מ'איז מקריב אויך א קרבן מוסף,

English translation 288

the special offering of this day —

דער קרבן מיוחד פון יום זה —

English translation 289

they did not begin with the offering of the additional offering,

האט מען ניט אנגעהויבן מיט הקרבת המוסף,

English translation 290

but rather at that time too they first offered the daily burnt-offering and afterwards the special offering of this day.

נאר אויך דעמולט האט מען די ערשטע זאך מקריב געווען דעם קרבן תמיד און דערנאך דעם קרבן מיוחד פון יום זה.

English translation 291

Because that which they offered a daily burnt-offering also on Shabbat and Yom Tov at the beginning of the day and at the end of the day,

ווארום דאס וואס מ'האט מקריב געווען א תמיד אויך בשבת ויו"ט בתחלת היום ובסוף היום,

English translation 292

is that although they do this every day,

איז הגם אז מ'טוט דאס בכל יום,

English translation 293

on the Sabbath day the daily burnt-offering is a Sabbath daily burnt-offering,

איז ביום השבת דער תמיד א שבת'דיקער תמיד,

English translation 294

and on Yom Tov it is a Yom Tov daily burnt-offering. And the daily burnt-offering on the Sabbath day is not comparable to the daily burnt-offering on other days.

אין ביו"ט איז דאס א יו"ט'דיקער תמיד. ואינו בדומה דער תמיד ביום השבת צו דעם תמיד בשאר הימים.

English translation 295

Those who seek pretexts to raise difficulties can ask: Where is this stated in the revealed aspect? It is stated in the Torah,

די וואס תואנה הם מכקשים קענען פרעגן וואו שטייט דאס אין נגלה? שטייט דאס אין תורה,

English translation 296

as is understood from Rashi on the Torah,

כמובן פון פרש"י על התורה,

English translation 297

even for a child of five years of age studying Scripture:

אויך פאר א בן חמש למקרא:

English translation 298

When the Torah relates about the offerings of the princes during the days of the inauguration,

בשעת די תורה דערציילט וועגן די הקרבת הנשיאים בימי המילואים,

English translation 299

on the first day Nachshon ben Aminadav of the tribe of Yehudah,

ביום הראשון נחשון בן עמינדב לשבט יהודה,

English translation 300

on the second day Netanel ben Tzuar of the tribe of Yissachar, etc.,

ביום השני נתנאל בן צוער לשבט יששכר וכו',

English translation 301

the Torah enumerates for each prince individually in detail the offerings which he brought,

רעכנט אויס די תורה בא יעדן נשיא באזונדער בפרטיות די קרבנות וועלכע ער האט געבראכט,

English translation 302

even though each prince brought the same offerings.

כאטש אז יעדער נשיא האט געבראכט די זעלבע קרבנות.

English translation 303

And the reason for this is understood even for a child of five years of age studying Scripture,

און דער טעם אויף דעם איז מובן פאר א בן חמש למקרא,

English translation 304

that this is because each prince had different intentions and allusions in this,

אז דאס איז דערפאר וואס יעדער נשיא האט געהאט דערביי אנדערע כוונות ורמזים,

English translation 305

as is suited to the special matter of his tribe. As Rashi explains

ווי ס'איז צוגעפאסט צום ענין מיוחד פון זיין שבט. ווי רש"י איז מפרש

English translation 306

(regarding the prince on the second day)

(בא דעם נשיא ביום השני)

English translation 307

43 the various allusions to which the offerings, etc., allude. And therefore the verse must enumerate for each prince individually

43 די פארשידענע רמזים אויף וועלכע די קרבנות כו' זיינען מרמז. און דעריבער דארף דער פסוק אויסרעכענען בא יעדן נשיא באזונדער

English translation 308

(twelve times)

(צוועלף מאל)

English translation 309

the offerings which he offered,

די קרבנות וועלכע ער האט מקריב געווען,

English translation 310

because in truth they are

ווייל באמת זיינען זיי

English translation 311

(in spirituality and the intention of the matters)

(ברוחניות וכוונת הענינים)

English translation 312

different offerings.44

אנדערע קרבנות. 44

English translation 313

So too in our case:

אזוי איז אויך בנדו"ד:

English translation 314

The fact that one learns "Where are their places?" and the like on a special day when there is a matter of "dependent on time" is connected to that matter of "dependent on time,"

דאס וואס מ'לערנט איזהו מקומן וכיו"ב ביום מיוחד ווען ס'איז דא אן ענין שהזמן גרמא איז דאס פארבונדן מיט דעם ענין שהזמן גרמא,

English translation 315

and this is different from studying this on another day.

און דאס איז אנדערש פון לימוד זה ביום אחר.

English translation 316

With this comes another matter:

דערביי קומט-צו נאך אן ענין:

English translation 317

Just as it is said regarding the daily offering of Yom Kippur and Shabbat,

אזוי ווי מ'זאגט בנוגע צו דעם תמיד פון יוהכ"פ ושבת,

English translation 318

that the day of Yom Kippur is beneficial for all the sacrifices of that day45,

אז דער טאג פון יוהכ"פ איז אהני לי' צו אלע קרבנות פון דעם טאג 45,

English translation 319

including the daily offering

אויף דער קרבן תמיד

English translation 320

(which is offered every day),

(וועלכן מ'איז מקריב בכל יום),

English translation 321

meaning that it brings about an elevation also in the daily offering —

ד.ה. אז דאס טוט-אויף אן עילוי אויך אין דעם תמיד —

English translation 322

so too regarding a special day when there is a matter of "dependent on time": the day itself and the matter of "dependent on time" is beneficial for all other matters of that day

אזוי איז אויך בנוגע צו יערן יום מיוחד ווען ס'איז דא אן ענין שהזמן גרמא. אז דער יום אליין און דער ענין שהזמן גרמא איז אהני לי' צו אלע אנדערע ענינים פון דעם טאג

English translation 323

(including the matters that are studied every day).

(אויך די ענינים וועלכע מ'לערנט בכל יום).

English translation 324

And so too regarding Yud Tes Kislev:

און אזוי איז אויך בנוגע צו יו"ד כסלו:

English translation 325

The essence of this day is the matter of "dependent on time" —

דער עיקר פון דעם טאג איז דער ענין שהזמן גרמא —

English translation 326

connected with the redemption of the Mitteler Rebbe. And this is beneficial for all matters on this day

פארבונדן מיט דער גאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן. און דאס איז אהני לי' צו אלע ענינים ביום זה

English translation 327

(including the regular matters that are done every day).

(אויך די ענינים הרגילים וועלכע מ'טוט בכל יום).

English translation 328

Therefore, on this day one must speak primarily about Yud Tes Kislev and the Mitteler Rebbe.

דעריבער דארף מען ביום זה רעדן בעיקר וועגן יו"ד כסלו און דעם מיטעלער רבי.

English translation 329

And the main thing is the deed:

והמעשה הוא העיקר:

English translation 330

Standing on a day that follows Yud Tes Kislev,

שטייענדיק אין א טאג וואס קומט בהמשך צו יו"ד כסלו,

English translation 331

one must speak and accept good resolutions with the intent to fulfill them in practice in connection with the matters of the Mitteler Rebbe.

דארף מען רעדן און אננעמען החלטות טובות על מנת לקיימם בפועל בקשר מיט די ענינים פון דעם מיטעלן רבי'ן.

English translation 332

And especially when there is a situation of "when the heads of the people gather, the tribes of Israel together"46,

ובפרט בשעת ס'איז א מצב פון "בהתאסף ראשי עם יחד שבטי ישראל" 46,

English translation 333

that several tens of Israel have gathered together —

אז ס'האבן זיך צוזאמענגעקליבן כמה עשיריות מישראל —

English translation 334

then one must accept good resolutions even more,

דארף מען דעמולט נאכמער אננעמען החלטות טובות,

English translation 335

as explained in the maamar "Hachalotzu"47,

כמבואר אין דעם מאמר החלוצו 47,

English translation 336

that when one accepts resolutions in public, it has more force and it is more certain that it will come out in practice.

אז בשעת מ'נעמט אן החלטות ברבים האט דאס מער תוקף און ס'איז מער זיכער אז דאס וועט ארויסקומען בפועל.

English translation 337

And especially since it is the Shabbat day,

ובפרט אז ס'איז יום השבת,

English translation 338

which comes

וואס קומט

English translation 339

(in the fixed calendar of this year)

(בקביעות שנה זו)

English translation 340

immediately following Yud Tes Kislev and Tes Kislev —

גלייך בהמשך צו יו"ד כסלו און ט' כסלו —

English translation 341

then it is even more a fitting time to accept good resolutions in connection with Tes and Yud Tes Kislev,

איז דעמולט נאכמער א זמן המתאים צו אננעמען החלטות טובות בקשר מיט ט' ויו"ד כסלו,

English translation 342

which, as discussed above,

וואס כמדובר לעיל,

English translation 343

that Tes and Yud Tes Kislev are pure days connected with the Mitteler Rebbe:

אז ט' ויו"ד כסלו זיינען ימים זכאין פארבונדן מיט דעם מיטעלן רבי'ן:

English translation 344

Yud Tes Kislev —

יו"ד כסלו —

English translation 345

the day of his redemption,

יום גאולתו,

English translation 346

and Tes Kislev the day of his birth and the day of his passing. And especially according to the account of my revered father-in-law, the Rebbe48, that the news of the redemption came on Shabbat Tes Kislev at mincha time when my revered father-in-law, the Mitteler Rebbe, said the Chassidic discourse beginning "Atah Echad Ushmecha Echad,"

און ט' כסלו יום הולדתו און יום הסתלקותו. ובפרט ע"פ המסופר פון כ"ק מו"ח אדמו"ר 48 אז הבשורה מהגאולה באה בשבת ט' כסלו לעת המנחה בעת שאמר כ"ק אדמו"ר האמצעי דא"ח ד"ה אתה אחד ושמך אחד,

English translation 347

which also emphasizes that the redemption was not in a manner of "He performs wonders alone" —

וואס דאס איז אויך מדגיש אז די גאולה איז געווען ניט באופן פון עושה נפלאות לבדו —

English translation 348

"the master of the miracle does not recognize his miracle,"

אין בעל הנס מכיר בנסו,

English translation 349

49 but rather in a manner of "He works salvations in the midst of the earth" —

49 נאר באופן פון "פועל ישועות בקרב הארץ" —

English translation 350

not only "You are One" but also "and Your Name is One."

ניט נאר "אתה אחד" נאר אויך "ושמך אחד".

English translation 351

Therefore this day gives even more power to accept good resolutions that will then be fulfilled in practice in connection with the matters of the Mitteler Rebbe. And then "one mitzvah brings another mitzvah,"

וואס דערפאר גיט יום זה נאכמער כח אז מ'זאל אננעמען החלטות טובות וועלכע מ'וועט דערנאך מקיים זיין בפועל בקשר מיט די ענינים פון דעם מיטעלן רבי'ן. און דערנאך איז "מצוה גוררת מצוה",

English translation 352

50 and one accepts good resolutions in all good matters,

50 און מ'נעמט אן החלטות טובות אין אלע ענינים טובים,

English translation 353

and "he who has one hundred wants two hundred"51,

און מי שיש לו מנה רוצה מאתיים 51,

English translation 354

one adds more and more in this.

מ'גיט צו נאכמער און נאכמער אין דעם.

English translation 355

And regarding practical deed:

ובנוגע למעשה בפועל:

English translation 356

One of the matters of the Mitteler Rebbe was —

איינער פון די ענינים פון דעם מיטעלן רבי'ן איז געווען —

English translation 357

the revelation of the inner dimension of Torah in a manner of expansion, "Rechovot HaNahar"52,

גילוי פנימיות התורה באופן של הרחבה "רחובות הנהר" 52,

English translation 358

connected with the sefirah of Binah52,

פארבונדן מיט ספירת הבינה 52,

English translation 359

which corresponds to the Mitteler Rebbe,

וואס איז כנגד דעם מיטעלן רבי'ן,

English translation 360

as is known from the sicha of my revered father-in-law, the Rebbe53. And as one sees it in his maamarim,

כידוע די שיחה פון כ"ק מו"ח אדמו"ר 53. און ווי מ'זעט עס אין זיינע מאמרים,

English translation 361

and certainly when one studies them,

ועאכו"כ בשעת מ'לערנט זיי,

English translation 362

even according to our comprehension, people of our stature,

אפילו בהשגתינו פון אנשים כערכנו,

English translation 363

that he explains Chassidus

אז ער איז מבאר חסידות

English translation 364

(the inner dimension of Torah,

(פנימיות התורה,

English translation 365

which in our generation was revealed in the teachings of Chassidus)

וואס בדורינו נתגלתה בתורת החסידות)

English translation 366

in a manner of expansion,

באופן של הרחבה,

English translation 367

"Rechovot HaNahar." In addition to the fact that the entirety of Chabad Chassidus is in a manner of "they shall be sustained" from it.54

"רחובות הנהר". בנוסף לזה וואס כללות חסידות חב"ד איז באופן פון "יתפרנסון" מיני'. 54

English translation 368

From this, in simple terms, the lesson is —

וואס דערפון אין בפשטות די הוראה —

English translation 369

that one should study Chassidus,

אז מ'זאל לערנען חסידות,

English translation 370

the inner dimension of Torah in a manner of expansion. And from this —

פנימיות התורה באופן של הרחבה. און מזה —

English translation 371

the study of Torah in general in a manner of expansion.

לימוד תורה בכלל באופן של הרחבה.

English translation 372

And especially in these days,

ובמיוחד בימים אלו,

English translation 373

following Tes and Yud Tes Kislev.

בהמשך צו ט' ויו"ד כסלו.

English translation 374

And then this should be drawn into the study of Torah throughout the entire year,

און דערנאך זאל דאס נמשך ווערן בלימוד התורה בכל השנה כולה,

English translation 375

with the power that one receives from Tes and Yud Tes Kislev. And analogous to how it is regarding Rosh Hashanah,

מיט דעם נתינת כח וואס מ'נעמט פון ט' ויו"ד כסלו. ובדוגמא ווי דאס איז בנוגע צו ראש השנה,

English translation 376

that from it one receives power for the service throughout the entire year55. That in the matters of the Mitteler Rebbe

אז דערפון נעמט מען כח אויף די עבודה במשך כל השנה 55. וואס בענינים פון דעם מיטעלן רבי'ן

English translation 377

(and in our case —

(ובנדו"ד —

English translation 378

the inner dimension of Torah with expansion)

פנימיות התורה בהרחבה)

English translation 379

is Tes Kislev the "Rosh Hashanah"

איז ט' כסלו ראש השנה

English translation 380

(which gives power for the service throughout the entire year).

(וואס גיט כח אויף די עבודה במשך כל השנה).

English translation 381

And analogous to how it is regarding the festival of Pesach,

ובדוגמא ווי דאס איז בנוגע צו חג הפסח,

English translation 382

that in the matter of "remembrance of the Exodus from Egypt" it is the "Rosh Hashanah,"

אז בענין "זכר ליציאת מצרים" איז דאס דער ראש השנה,

English translation 383

"Rosh Hashanah for the festivals"56 etc.

ראש השנה לרגלים 56 וכו'.

English translation 384

And from the study of Torah,

און פון לימוד התורה,

English translation 385

and especially the inner dimension of Torah in a manner of expansion —

ובמיוחד פנימיות התורה באופן של הרחבה —

English translation 386

is "He looked into the Torah and created the world" 57 —

איז אסתכל באורייתא וברא עלמא 57 —

English translation 387

it comes down to this, that the manner of conduct of Jews in the world is in a manner of expansion,

קומט עס אראפ אין דעם אז דער אופן ההנהגה פון אידן בעולם איז באופן של הרחבה,

English translation 388

"and I shall walk in a broad place" 58,

"ואתהלכה ברחבה" 58,

English translation 389

so that one does not fall and become affected by gentileness,

אז מ'ווערט ניט אראפגעפאלן און נתפעל פאר גוי'שקייט,

English translation 390

but rather goes with expansion,

נאר מ'גייט בהרחבה,

English translation 391

and one has the private redemption —

און מ'האט די גאולה פרטית —

English translation 392

as per the instruction from the redemption of the Mitteler Rebbe —

כההוראה פון די גאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן —

English translation 393

from all matters,

פון אלע ענינים,

English translation 394

so that it becomes "and I shall walk in a broad place".

אז ס'ווערט "ואתהלכה ברחבה".

English translation 395

And from the private redemption of each and every one, one comes to the general redemption of the entirety of the Jewish people,

און פון דער גאולה פרטית דכאו"א קומט מען צו דער גאולה כללית פון כללות עם ישראל,

English translation 396

And one goes in a manner of "and I shall walk in a broad place" in a good and broad land,

און מ'גייט באופן פון "ואתהלכה ברחבה" אין ארץ טובה ורחבה,

English translation 397

the completeness of the land,

שלימות הארץ,

English translation 398

and in a manner of expansion —

ובאופן של הרחבה —

English translation 399

"Hashem your G-d will expand your border",

"ירחיב ה' אלקיך את גבולך",

English translation 400

59 also the land of the Kenite, Kenizzite, and Kadmonite 60,

59 אויך ארץ קיני קניזי וקדמוני 60,

English translation 401

And one has the completeness of the people,

און מ'האט שלימות העם,

English translation 402

in a manner of expansion,

באופן של הרחבה,

English translation 403

until "it is beyond number". 61

ביז אז "חדל לספור". 61

English translation 404

And the completeness of the Torah in a manner of expansion,

און שלימות התורה באופן של הרחבה,

English translation 405

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 406

speedily in our days, literally,

במהרה בימינו ממש,

English translation 407

and with joy and a good heart.

ומתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 408

There must also be a lesson from the specific determination of the tenth of Kislev,

ס'דארף אויך זיין א הוראה פון דער קביעות מיוחדת פון עשירי בכסלו,

English translation 409

"the tenth shall be holy" 62,

"העשירי יהי' קודש" 62,

English translation 410

in this year,

בשנה זו,

English translation 411

in which weekly portion it occurs,

אין וועלכער פרשה בשבוע דאס קומט אויס,

English translation 412

for this too is an essential matter.

וואס אויך דאס איז אן ענין עיקרי.

English translation 413

In the determination of this year, the tenth of Kislev falls on the sixth day of the portion Vayetze. And the sixth day has a specific connection to Shabbat,

בקביעות שנה זו פאלט אויס יו"ד כסלו ביום הששי פון פ' ויצא. וואס יום הששי האט א קשר מיוחד מיט דעם שבת,

English translation 414

because all the matters of the days before Shabbat are elevated in a manner of "and they were completed" on this Shabbat 63,

ווייל אלע ענינים פון די ימים שלפני השבת ווערן נתעלה באופן פון "ויכולו" בשבת זו 63,

English translation 415

and all the more so is this regarding the matters of Erev Shabbat, literally.

ועאכו"כ אז אזוי איז דאס בנוגע צו די ענינים פון ערב שבת כפשוטו.

English translation 416

And particularly according to the text of the prayer in the custom of Chabad,

ובפרט לויטן נוסח התפלה במנהג חב"ד,

English translation 417

and so too is the custom in other communities,

און אזוי איז אויך דער מנהג אין אנדערע קהילות,

English translation 418

that the Kaddish recited after "Mizmor Shir L'Yom HaShabbat",

אז דער קדיש וואס מ'זאגט נאך "מזמור שיר ליום השבת",

English translation 419

which is already on Shabbat night,

וואס דאס איז שוין בליל שבת,

English translation 420

belongs to the one who said Kaddish on the sixth day. 64

איז שייך צום בעל הקדיש פון יום הששי. 64

English translation 421

And the matter of Kaddish is connected to passing,

וואס דער ענין הקדיש איז פארבונדן מיט הסתלקות,

English translation 422

also with the passing of the Mitteler Rebbe;

אויך מיט דער הסתלקות פון דעם מיטעלן רבי'ן;

English translation 423

And also with the matter of the redemption of the Mitteler Rebbe:

און אויך מיטן ענין הגאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן:

English translation 424

In Kaddish one says "Yitgadal v'yitkadash sh'mei rabba",

בקדיש זאגט מען "יתגדל ויתקדש שמי' רבה",

English translation 425

meaning, not only yitkadash,

ד.ה. ניט נאר יתקדש,

English translation 426

but also yitgadal. And this too is the matter of redemption

נאר אויך יתגדל. וואס דאס איז אויך דער ענין הגאולה

English translation 427

(of a tzaddik) —

(פון א צדיק) —

English translation 428

as the language of the verse

כלשון הכתוב

English translation 429

(in Yechezkel 65)

(אין יחזקאל 65)

English translation 430

"and I will be magnified and I will be sanctified and I will be known before the eyes of many nations, and they will know that I am Hashem",

"והתגדלתי והתקדשתי ונודעתי לעיני גוים רבים וידעו כי אני ה'",

English translation 431

and as explained in Shaar HaYichud VeHaEmunah 66,

וכמבואר אין שער היחוד והאמונה 66,

English translation 432

that the matter that the Holy One, blessed be He, partnered the attribute of mercy in the creation of the world,

אז דער ענין וואס הקב"ה שיתף בו מדת הרחמים בבריאת העולם,

English translation 433

the revelation of the Name Havayah —

דער גילוי פון שם הוי' —

English translation 434

"that is the revelation of G-dliness through tzaddikim and signs and wonders that are in the Torah",

"היינו התגלות אלקות על ידי צדיקים ואותות ומופתים שבתורה",

English translation 435

which in our matter is the redemption of the Mitteler Rebbe,

וואס בעניננו איז דאס די גאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן,

English translation 436

which was not in a manner of "to the One who alone does wonders" —

וואס איז געווען ניט באופן פון לעושה נפלאות לבדו —

English translation 437

the master of the miracle does not recognize his miracle,

אין בעל הנס מכיר בנסו,

English translation 438

but rather that everyone saw it in the world,

נאר אז אלע האבן דאס געזען בעולם,

English translation 439

also gentiles —

אויך גוים —

English translation 440

the matter of "and I will be magnified and I will be sanctified etc.".

דער ענין פון "והתגדלתי והתקדשתי וגו'".

English translation 441

The matter of the portion Vayetze,

דעם ענין פון פ' ויצא,

English translation 442

"And Yaakov left Be'er Sheva —

"ויצא יעקב מבאר שבע —

English translation 443

and went to Charan",

וילך חרנה",

English translation 444

is the master of the redemption from the well 67,

איז דער בעל הגאולה מבאר 67,

English translation 445

that this refers to the general descent of the soul into the body:

אז דאס גייט אויף כללות ירידת הנשמה בגוף:

English translation 446

The soul goes out from the land of the dwelling of the forefathers 68,

די נשמה גייט ארויס פון ארץ מגורי אבות 68,

English translation 447

and descends into "Charan",

און איז יורד אין "חרנה",

English translation 448

"the burning anger of the Omnipresent". 69 And this is the exile of the general descent of the soul into the body,

"חרון אף של מקום". 69 וואס דאס איז דער גלות פון כללות ירידת הנשמה בגוף,

English translation 449

and within this itself —

ובזה גופא —

English translation 450

there is the descent into exile, literally.

איז דא די ירידה אין גלות כפשוטה.

English translation 451

And the intention in this is —

און די כוונה אין דעם איז —

English translation 452

that there should be "and I will bring you back to this land",

אז ס'זאל זיין "והשיבותיך אל האדמה הזאת",

English translation 453

70 until "and I return in peace to my father's house and Hashem will be my G-d",

70 ביז "ושבתי בשלום אל בית אבי והי' הוי' לי לאלקים",

English translation 454

71 that one should come to a higher ascent than before the descent and the departure.

71 אז מ'זאל צוקומען צו אן עלי' נעלית יותר ווי קודם הירידה והיציאה.

English translation 455

Where it speaks practically in the portion about the beginning of Yaakov's return to the Land of Israel —

וואו רעדט זיך בפועל אין דער פרשה וועגן תחלת חזרת יעקב צו ארץ ישראל —

English translation 456

this is from the sixth and onward in the portion,

איז דאס פון ששי און ווייטער אין דער פרשה,

English translation 457

the Torah portion of the tenth of Kislev

דער שיעור חומש פון יו"ד כסלו

English translation 458

(in the determination of this year).

(בקביעות שנה זו).

English translation 459

There it tells how Yaakov left Lavan,

וואס דארטן דערציילט ער ווי יעקב איז אוועק פון לבן,

English translation 460

from Charan,

פון חרן,

English translation 461

and went to the Land of Israel,

און געגאנגען קיין ארץ ישראל,

English translation 462

and he went not as he came to Charan,

און איז געגאנגען ניט ווי ער איז געקומען קיין חרן,

English translation 463

"with my staff I crossed the Jordan —

"במקלי עברתי את הירדן —

English translation 464

I had no silver nor gold nor cattle, only my staff alone",

לא הי' עמי לא כסף ולא זהב ולא מקנה אלא מקלי לבדו",

English translation 465

72 rather he went with his wives and his sons and his camels and his donkeys, with an abundance of oxen and livestock etc.,

72 נאר ער איז געגאנגען מיט נשיו ובניו וגמליו וחמוריו מיט א ריבוי בקר ובהמות וכו',

English translation 466

until an exceedingly great abundance,

ביז א ריבוי מופלג,

English translation 467

as it is written 73 "and the man spread out exceedingly exceedingly, and he had many flocks and maidservants and servants and camels and donkeys" 74

כמ"ש 73 "ויפרוץ האיש מאד מאד ויהי לו צאן רבות ושפחות ועבדים וגמלים וחמורים" 74

English translation 468

(as it also states regarding Yitzchak 75).

(ווי ס'שטייט אויך בא יצחק 75).

English translation 469

That is, that after the descent into Charan, Yaakov had a higher ascent,

ד.ה. אז נאך די ירידה אין חרן איז געווען בא יעקב'ן אן עלי' נעלית יותר,

English translation 470

higher than he was previously in the Land of Israel

העכער ווי ער איז געווען לפנ"ז אין ארץ ישראל

English translation 471

(before the descent).

(קודם הירידה).

English translation 472

Afterwards one comes to the end of the parshah,

דערנאך קומט מען צום סוף הפרשה,

English translation 473

from the seventh aliyah until the end of the sedrah,

פון שביעי ביז סוף הסדרה,

English translation 474

the Chumash portion of this Shabbos,

דער שיעור חומש פון דעם שבת,

English translation 475

which is "their beginning is embedded in their end and their end in their beginning"76 —

וואס "נעוץ תחלתן בסופן וסופן בתחלתן" 76 —

English translation 476

the beginning of the parshah,

תחלת הפרשה,

English translation 477

"And Yaakov departed,"

"ויצא יעקב גו'",

English translation 478

the descent into Charan,

די ירידה אין חרן,

English translation 479

is connected with the end of the parshah,

איז פארבונדן מיט סוף הפרשה,

English translation 480

where Yaakov is in the process of returning to Eretz Yisrael,

ווי יעקב האלט אין אומקערן זיך צו ארץ ישראל,

English translation 481

the purpose of the descent —

כוונת הירידה —

English translation 482

that there it is written how Yaakov takes leave of Lavan,

וואס דארטן שטייט ווי יעקב זעגנט זיך מיט לבן,

English translation 483

just before he returns to Eretz Yisrael:

צום בשעת איידער ער קערט זיך אום קיין ארץ ישראל:

English translation 484

"And Lavan arose early in the morning and kissed his sons and his daughters and blessed them, and Yaakov went on his way, and angels of Elokim met him. And Yaakov said when he saw them, 'This is a camp of Elokim,' and he called the name of that place Machanayim."77

"וישכם לבן בבוקר וינשק לבניו ולבנותיו ויברך אתהם גו' ויעקב הלך לדרכו ויפגעו בו מלאכי אלקים. ויאמר יעקב כאשר ראם מחנה אלקים זה ויקרא שם המקום ההוא מחנים". 77

English translation 485

And in this there is a wondrous matter and lesson,

וואס אין דעם איז דא אן ענין און א הוראה נפלאה,

English translation 486

but,

אבער,

English translation 487

as has been discussed many times,

כמדובר כמ"פ,

English translation 488

one passes over it like water,

מ'לויפט דאס דורך ווי א וואסער,

English translation 489

not stopping upon this wondrous matter,

ניט אפשטעלנדיק זיך אויף דעם ענין נפלא,

English translation 490

which is found in these verses not merely as a hint,

וועלכער איז דא אין די פסוקים ניט ברמז,

English translation 491

but in the plain meaning of the verses!

נאר בפשטות הכתובים!

English translation 492

The explanation:

והענין:

English translation 493

On "and angels of Elokim met him"

אויף "ויפגעו בו מלאכי אלקים"

English translation 494

(at the time Yaakov was going from Charan to Eretz Yisrael)

(בשעת יעקב איז געגאנגען פון חרן קיין ארץ ישראל)

English translation 495

Rashi explains:

איז רש"י מפרש:

English translation 496

"Angels of Eretz Yisrael came toward him to escort him to the land."

"מלאכים של ארץ ישראל באו לקראתו ללותו לארץ".

English translation 497

And this is indeed a wondrous matter:

וואס דאס איז דאך אן ענין נפלא:

English translation 498

Even before "and angels of Elokim met him —

אפילו פאר דעם ווי "ויפגעו בו מלאכי אלקים —

English translation 499

angels of Eretz Yisrael came toward him to escort him to the land,"

מלאכים של ארץ ישראל באו לקראתו ללותו לארץ",

English translation 500

Yaakov had with him angels of the diaspora

האט יעקב געהאט מיט זיך מלאכים פון חוץ לארץ

English translation 501

(as Rashi explains on the subsequent verse),

(ווי רש"י איז מפרש אין דעם פסוק שלאח"ז),

English translation 502

and furthermore he also had the promise from the Most High "And behold, I am with you and will guard you wherever you go,"

און דערצו האט ער אויך געהאט די הבטחה פון דעם אויבערשטן "והנה אנכי עמך ושמרתיך בכל אשר תלך",

English translation 503

78 "And I was with you,"

78 "ואהי' עמך",

English translation 504

79 Yaakov then did not need to receive the angels of Eretz Yisrael so that they should guard him. Additionally, the Most High had said to Lavan "Beware lest you speak with Yaakov from good to bad,"

79 האט יעקב דעמולט ניט געדארפט אנקומען צו די מלאכים פון ארץ ישראל אז זיי זאלן אים היטן. דערצו האט דער אויבערשטער געזאגט צו לבן'ען "השמר לך פן תדבר עם יעקב מטוב עד רע",

English translation 505

80 until "and he kissed

80 ביז אז "וינשק

English translation 506

(Lavan)

(לבן)

English translation 507

his sons and his daughters and blessed them" —

לבניו ולבנותיו ויברך אתהם" —

English translation 508

Yaakov had nothing to fear from Lavan, and on the contrary "and he kissed,"

האט יעקב ניט געהאט וואס צו מורא האבן פאר לבן'ען ואדרבה "וינשק גו'",

English translation 509

for a kiss indicates great love,

וואס נשיקה באווייזט אויף גודל האהבה,

English translation 510

such love that cannot be expressed through speech and the like,

אזא אהבה וואס קען זיך ניט ארויסגעבן בדיבור וכיו"ב,

English translation 511

only through a kiss.81

נאר ע"י נשיקה. 81

English translation 512

Nevertheless, afterwards there was "and angels of Elokim met him —

אעפ"כ איז דערנאך געווען "ויפגעו בו מלאכי אלקים —

English translation 513

angels of Eretz Yisrael came toward him to escort him to the land":

מלאכים של ארץ ישראל באו לקראתו ללותו לארץ":

English translation 514

Notwithstanding the entire turmoil regarding leaving Eretz Yisrael for the diaspora,

ניט געקוקט אויפן גאנצן שטורעם בשייכות מיט ארויסגיין פון ארץ ישראל קיין חוץ לארץ,

English translation 515

with all its details etc. —

מיט די אלע פרטים שבזה וכו' —

English translation 516

the angels of Eretz Yisrael went out from Eretz Yisrael into the diaspora in order to give honor to Yaakov,

זיינען מלאכים של ארץ ישראל ארויסגעגאנגען פון א"י אין חו"ל בכדי אפגעבן כבוד ליעקב,

English translation 517

"to escort him to the land,"

"ללותו לארץ",

English translation 518

and not for the sake of protection,

און ניט צוליב שמירה,

English translation 519

but for the honor of Yaakov!

נאר לכבודו של יעקב!

English translation 520

And from this there is a wondrous lesson regarding the greatness of a Jew,

וואס דערפון האט מען א הוראה נפלאה אין דער גרויסקייט פון א אידן,

English translation 521

and a lesson that Rashi brings out in the plain meaning even for a five-year-old studying Scripture:

און א הוראה וואס רש"י גיט ארויס בפשטות אפילו פאר א בן חמש למקרא:

English translation 522

Even when a Jew finds himself in exile,

אפילו בשעת א איד געפינט זיך אין גלות,

English translation 523

and in the exile itself —

און בגלות גופא —

English translation 524

in the diaspora,

אין חוץ לארץ,

English translation 525

he is told,

זאגט מען אים,

English translation 526

that not only does he have nothing to be impressed by from exile and from the nations,

אז ניט נאר וואס ער האט ניט וואס צו נתפעל ווערן פאר גלות און פאר גוים,

English translation 527

and "Behold, He neither slumbers nor sleeps, the Guardian of Israel, Hashem is your guardian, Hashem is your shadow upon your right hand,"

און "הנה לא ינום ולא יישן שומר ישראל גו' ה' שומרך ה' צלך על יד ימינך",

English translation 528

82 for "And kings shall be your nursemaids and their princesses your wet nurses"83

82 ווארום "והיו מלכים אומניך ושרותיהם מיניקותיך" 83

English translation 529

(even during the time of exile84),

(נאך בזמן הגלות 84),

English translation 530

there is the "and he kissed

ס'איז דא דער "וינשק

English translation 531

(Lavan)

(לבן)

English translation 532

his sons and his daughters and blessed them,"

לבניו ולבנותיו ויברך אתהם",

English translation 533

and the Jew has thereby angels of the diaspora,

און דער איד האט דערביי מלאכי חוץ לארץ,

English translation 534

and also has the promise that "Behold, I am with you and will guard you wherever you go" —

און האט אויך די הבטחה אז "הנה אנכי עמך ושמרתיך בכל אשר תלך" —

English translation 535

but moreover:

נאר נאכמער:

English translation 536

Angels of Eretz Yisrael come out from Eretz Yisrael to the Jew in the diaspora in order to accompany him and give him honor!

מלאכי ארץ ישראל קומען ארויס פון ארץ ישראל צו דעם אידן אין חוץ לארץ בכדי אים צו מלוה זיין און אפגעבן אים כבוד!

English translation 537

That is, not only does he have nothing to be impressed by from exile and the nations,

ד.ה. ניט נאר וואס ער האט ניט וואס צו נתפעל ווערן פון גלות און גוים,

English translation 538

but the very fact that he is not impressed by them could nevertheless be in an exilic manner,

נאר דאס גופא וואס ער ווערט דערפון ניט נתפעל קען דאך זיין אויף א גלות'דיקן אופן,

English translation 539

in a diaspora manner,

אויף א חוץ-לארץ'דיקן אופן,

English translation 540

and especially as one knows in his soul how exile affects him —

ובפרט ווי ידע אינש בנפשי' ווי דער גלות פועל'ט אויף אים —

English translation 541

he is told that in the diaspora,

זאגט מען אים אז אין חוץ לארץ,

English translation 542

in exile,

אין גלות,

English translation 543

he has Eretz Yisrael,

האט ער ארץ ישראל,

English translation 544

he has the redemption!

האט ער די גאולה!

English translation 545

The Most High sends out His angels,

דער אויבערשטער שיקט ארויס זיינע מלאכים,

English translation 546

His emissaries

זיינע שלוחים

English translation 547

(according to the simple interpretation of "angel")

(כפירוש הפשוט אין "מלאך")

English translation 548

from Eretz Yisrael to the Jew in the diaspora not for the matter of protection,

פון ארץ ישראל צו דעם אידן אין חוץ לארץ ניט אויף אן ענין של שמירה,

English translation 549

which he has in any case,

וואס דאס האט ער בלאו הכי,

English translation 550

but in order to accompany him and give him honor!

נאר בכדי אים צו מלוה זיין און אים אפגעבן כבוד!

English translation 551

And the angels of the Land of Israel come to the Jew in the Diaspora in exile in a manner of "and angels of G-d met him",

און די מלאכי ארץ ישראל קומען צו דעם אידן אין חוץ לארץ בגלות אין אן אופן פון "ויפגעו בו מלאכי אלקים",

English translation 552

which indicates a most sublime matter:

וואס דאס באווייזט אויף אן ענין הכי נעלה:

English translation 553

"And angels of G-d met him" simply means that the angels encountered him unexpectedly from his side.

"ויפגעו בו מלאכי אלוקים" מיינט בפשטות אז די מלאכים האבן אים געטראפן אומגעריכטערהייט מצדו.

English translation 554

Similar to what is stated at the beginning of the portion "and he encountered the place",

ע"ד ווי עס שטייט בתחלת הפרשה 85 "ויפגע במקום",

English translation 555

because "the earth jumped for him" and he encountered the place —

ווייל "קפצה לו הארץ" 86 און ער האט געטראפן דעם מקום —

English translation 556

unexpectedly.

אומגעריכטערהייט.

English translation 557

That is, "met" indicates a matter that comes from Above not through the service of man,

ד.ה. אז "ויפגע" באווייזט אויף אן ענין וואס קומט מלמעלה ניט ע"י עבודת האדם,

English translation 558

a level of arousal from Above that arousal from below does not reach there.

אתעדל"ע שאין אתעדל"ת מגיע לשם. 87

English translation 559

And based on this it is resolved why Jacob did not pray that the angels of the Land of Israel should come to accompany him,

וואס עפ"ז איז מתורץ פארוואס יעקב האט ניט מתפלל געווען אז די מלאכי ארץ ישראל זאלן אים קומען באגלייטן,

English translation 560

for seemingly:

דלכאורה:

English translation 561

Jacob prayed for everything,

יעקב האט אויף אלץ מתפלל געווען,

English translation 562

as stated "if G-d will be with me and guard me on this way etc. and give me etc. and I return in peace etc.",

כאמור "אם יהי' אלקים עמדי ושמרני בדרך הזה וגו' ונתן לי וגו' ושבתי בשלום וגו'",

English translation 563

so if he knew that it could be that angels of the Land of Israel should come to escort him,

88 איז אויב ער האט געוואוסט אז עס קען זיין אז מלאכי ארץ ישראל זאלן אים קומען מלוה זיין,

English translation 564

why did he not pray for this?

פארוואס האט ער אויף דעם ניט מתפלל געווען?

English translation 565

The only explanation for this is,

איז דער איינציקער ביאור אויף דעם,

English translation 566

that Jacob knew that to this matter one cannot attain through the service of man,

אז יעקב האט געוואוסט אז צו דעם ענין קען מען ניט דערגרייכן ע"י עבודת האדם,

English translation 567

because it comes through an arousal from Above from a place that arousal from below does not reach there,

ווייל דאס קומט ע"י אתעדל"ע פון אזא ארט שאין אתעדל"ת מגיע לשם,

English translation 568

in a manner of "and angels of G-d met him".

באופן פון "ויפגעו בו מלאכי אלקים".

English translation 569

There is a level of a free gift that comes from Above but one can pray for it,

ס'איז דא א דרגא פון מתנת חנם וואס קומט מלמעלה אבער אויף דעם קען מען מתפלל זיין,

English translation 570

similar to "and I beseeched the L-rd",

ע"ד "ואתחנן אל ה'",

English translation 571

which was a free gift but it came through the prayer of Moses;

89 וואס איז געווען א מתנת חנם אבער ס'איז געקומען ע"י תפלת משה 90;

English translation 572

however here it is about a drawing down from Above that one cannot pray for,

משא"כ דא רעדט זיך וועגן א המשכה מלמעלה וואס מ'קען אויף דעם ניט מתפלל זיין,

English translation 573

because it comes from a level that is entirely above the service and prayer of man.

ווייל דאס קומט פון א דרגא וואס איז אינגאנצן העכער פאר עבודת ותפלת האדם.

English translation 574

And from this level it is drawn down to every Jew wherever he finds himself in the Diaspora in the time of exile —

און פון דער דרגא ווערט נמשך צו יעדן אידן ווי ער געפינט זיך אין חוץ לארץ בזמן הגלות —

English translation 575

that there it becomes "and angels of G-d met him —

ביז דארטן ווערט "ויפגעו בו מלאכי אלקים —

English translation 576

angels of the Land of Israel came toward him to escort him to the Land"!

מלאכים של ארץ ישראל באו לקראתו ללותו לארץ"!

English translation 577

And from that which was in Jacob our father,

און דערפון ווי דאס איז געווען בא יעקב אבינו,

English translation 578

it is drawn down,

ווערט עס נמשך,

English translation 579

through Moses our teacher,

ע"י משה רבינו,

English translation 580

who "the Torah that Moses commanded us is an inheritance of the congregation of Jacob",

וואס "תורה צוה לנו משה מורשה קהלת יעקב",

English translation 581

to every Jew until the end of all generations.

91 צו יעדן אידן עד סוף כל הדורות.

English translation 582

And it is known that all matters of the three Patriarchs pertain to every Jew. For this is the difference between the tribes and the Patriarchs:

וכידוע אז אלע ענינים פון די שלשה אבות זיינען שייך צו יעדן אידן. וואס דאס איז דער חילוק צווישן די שבטים און די אבות 92:

English translation 583

Not every Jew has a connection —

ניט יעדער איד האט א שייכות —

English translation 584

to every tribe,

צו יעדן שבט,

English translation 585

rather each one ascends in his own path.

נאר כאו"א במסילתו יעלה.

English translation 586

However "in the life of the Patriarchs",

משא"כ "בחי' האבות",

English translation 587

which "we call Patriarchs only the three",

וואס "אין קורין אבות אלא לשלשה",

English translation 588

"must be in every person",

93 "צריך להיות בכל אדם" 92,

English translation 589

because every Jew has a connection to all three Patriarchs.

ווארום יעדער איד האט א שייכות צו אלע דריי אבות.

English translation 590

And the connection to Jacob is even greater than to the other Patriarchs:

און די שייכות צו יעקב איז נאכמער ווי צו די אנדערע אבות:

English translation 591

From Abraham —

פון אברהם —

English translation 592

Ishmael came out from him,

יצא ממנו ישמעאל,

English translation 593

and from Isaac —

און פון יצחק —

English translation 594

Esau came out from him,

יצא ממנו עשו 94,

English translation 595

therefore when it is transmitted to every Jew,

במילא בשעת דאס גייט איבער צו יעדן אידן,

English translation 596

the deeds of the fathers are a sign for the children,

איז מעשה אבות סימן לבנים 95,

English translation 597

that he too must have a safeguard that from him there should not come out etc.;

אז אויך ער דארף האבן א שמירה אז ס'זאל פון אים ניט זיין יצא ממנו כו';

English translation 598

however by Jacob his bed was complete,

משא"כ בא יעקב'ן איז געווען מטתו שלימה 96,

English translation 599

which the meaning of this is not only that by him his bed was complete,

וואס דער פירוש אין דעם איז ניט נאר אז ביי אים איז געווען מטתו שלימה,

English translation 600

rather that the essence of Jacob is transmitted to every Jew in a manner of a complete bed.

נאר אז ענינו פון יעקב גייט איבער צו יעדן אידן באופן פון מטתו שלימה.

English translation 601

And so too the matter of "and angels of G-d met him" which was in Jacob our father,

און אזוי אויך דער ענין פון "ויפגעו בו מלאכי אלקים" וואס איז געווען בא יעקב אבינו,

English translation 602

it is drawn down to every Jew until the end of all generations,

ווערט ער נמשך צו יעדן אידן עד סוף כל הדורות,

English translation 603

that in whatever situation and state he finds himself,

אז אין וועלכן מעמד ומצב ער געפינט זיך,

English translation 604

even in the time of exile in the Diaspora —

אפילו אין זמן הגלות אין חוץ לארץ —

English translation 605

angels of the Land of Israel meet him in order to escort him and give him honor.

טרעפן אים אן מלאכי ארץ ישראל בכדי ללותו און אים אפגעבן כבוד.

English translation 606

Standing in the Diaspora in exile,

שטייענדיק אין חוץ לארץ אין גלות,

English translation 607

"the Land of Israel" comes to him.

קומט צו אים "ארץ ישראל".

English translation 608

Similar to the well-known saying of the Tzemach Tzedek "make here the Land of Israel". Only there it comes through the service of man,

וע"ד פתגם הידוע פון דעם צ"צ 97 "מאך דא ארץ ישראל". נאר דארטן קומט עס ע"י עבודת האדם,

English translation 609

"make here the Land of Israel",

"מאך דא ארץ ישראל",

English translation 610

however in our case it is given to a Jew from Above,

משא"כ בנדו"ד גיט מען דאס א אידן מלמעלה,

English translation 611

"and angels of G-d met him",

"ויפגעו בו מלאכי אלקים",

English translation 612

angels of the Land of Israel,

מלאכי ארץ ישראל,

English translation 613

unexpectedly.

אומגעריכטערהייט.

English translation 614

And this is the wondrous lesson that is derived from the portion of Vayeitzei,

וואס דאס איז די הוראה נפלאה וואס מ'נעמט ארויס פון פ' ויצא,

English translation 615

and especially from the end of the portion

ובמיוחד פון סוף הפרשה

English translation 616

(the Torah portion lesson of the 10th of Kislev and of that Shabbat).

(דער שיעור חומש פון יו"ד כסלו און פון דעם שבת).

English translation 617

And this is a lesson also for a five-year-old studying Scripture

וואס דאס איז א הוראה אויך פאר א בן חמש למקרא

English translation 618

(since this is stated in Rashi on the Torah).

(וויבאלד אז דאס שטייט אין פרש"י על התורה).

English translation 619

And even earlier —

און נאך פריער —

English translation 620

for Jewish girls,

פאר אידישע מיידעלעך,

English translation 621

with whom one begins to teach even earlier,

וואס מיט זיי הויבט מען אן לערנען נאך פריער,

English translation 622

because extra understanding was given to woman. —

ווייל בינה יתירה ניתנה באשה. 98 —

English translation 623

And truly this is a lesson for children even younger than that,

און באמת איז דאס א הוראה פאר קינדער נאך אינגער דערפון,

English translation 624

for as is the custom of Israel, one tells them stories from the Torah,

ווייל כמנהג ישראל דערציילט מען זיי סיפורים פון תורה,

English translation 625

including also this story.

כולל אויך דעם סיפור.

English translation 626

And the instruction from this is told to them:

און די הוראה דערפון דערציילט מען זיי:

English translation 627

When a small Jewish child goes out into the street and sees there gentile children,

בשעת א קליין אידיש קינד גייט ארויס אין גאס און ער זעט דארטן גוי'שע קינדער,

English translation 628

and when he counts them he sees that "you are the fewest of all peoples",

און בשעת ער ציילט זיי זעט ער אז "אתם המעט מכל העמים",

English translation 629

that Jews are much fewer than gentiles. And he thinks to himself,

99 אז אידן זיינען א סך ווייניקער פאר גוים. און ער טראכט בא זיך,

English translation 630

that at the very least he must be careful that the gentile boy should not hit him,

אז לכל לראש דארף ער זיך אויסהיטן אז דער גוי'שער אינגעל זאל אים ניט שלאגן,

English translation 631

and a Jewish girl —

און א אידישע מיידל —

English translation 632

that a gentile girl should not hit her.

אז א גוי'שע מיידל זאל איר ניט שלאגן.

English translation 633

They say to him and to her:

זאגט מען אים און איר:

English translation 634

First of all you must know that wherever a Jewish child goes,

צום אלעם ערשטן דארפסטו וויסן אז וואו א אידיש קינד גייט,

English translation 635

there is with him an angel of G-d,

איז מיט אים דא א מלאך אלקים,

English translation 636

and consequently he has nothing to fear from the gentile that he will hit him,

ובמילא האט ער ניט וואס צו מורא האבן פארן גוי אז ער וועט אים שלאגן,

English translation 637

because he has an angel who guards him. And in addition he has the promise from the Almighty that He will guard him,

ווייל ער האט א מלאך וואס היט אים. און דערצו האט ער די הבטחה פון דעם אייבערשטן אז ער וועט אים היטן,

English translation 638

"Behold, He neither slumbers nor sleeps, the Guardian of Israel. Hashem is your guardian, Hashem is your shadow at your right hand". And consequently about hitting a Jew, G-d forbid,

"הנה לא ינום ולא יישן שומר ישראל גו' ה' שומרך ה' צילך על יד ימינך". ובמילא וועגן שלאגן א אידן ח"ו,

English translation 639

one need not worry at all.

דארף מען בכלל ניט דאגה'ן.

English translation 640

And furthermore you must know:

און נאכמער דארפסטו וויסן:

English translation 641

If you will only conduct yourself as our father Jacob conducted himself —

אויב דו וועסט זיך נאר פירן ווי יעקב אבינו האט זיך געפירט —

English translation 642

then it will be "and angels of G-d met him —

וועט זיין "ויפגעו בו מלאכי אלקים —

English translation 643

angels of the Land of Israel came toward him to escort him to the Land":

מלאכים של ארץ ישראל באו לקראתו ללותו לארץ":

English translation 644

Wherever he finds himself in the diaspora during the time of exile —

וואו ער געפינט זיך אין חוץ לארץ בזמן הגלות —

English translation 645

he has the Land of Israel!

האט ער ארץ ישראל!

English translation 646

What, due to our many sins, needs to be explained even to Jews who are already bar-mitzvah,

וואס בעוונותינו הרבים דארף מען דאס באווארענען אפילו פאר אידן וואס זיינען נאך בר-מצוה,

English translation 647

such ones who think that it must be "do not provoke the nations",

אזעלכע וואס טראכטן אז ס'דארף זין אל תתגרה באומות,

English translation 648

and consequently one must be submissive to gentiles and to gentileness,

ובמילא דארף מען זיין אראפגעפאלן פאר גוים און פאר גוי'שקייט,

English translation 649

and when one goes to gentiles one feels like a poor person knocking on doors,

און בשעת מ'גייט צו גוים פילט מען זיך ווי אן עני המחזר על הפתחים,

English translation 650

and one must come to the wealthy gentiles,

און מ'דארף אנקומען צו די גוי'שע עשירים,

English translation 651

or to the gentileness of the wealthy, G-d forbid,

אדער צו די גוי'שקייט פון די עשירים ר"ל,

English translation 652

and therefore one must bow to them and dance for them etc.,

און דערפאר דארף מען זיך בוקן פאר זיי און טאנצן פאר זיי וכו',

English translation 653

to such an extent that it is, G-d forbid, worthwhile to sacrifice Jewish lives for this!

עד כדי כך אז ס'איז ר"ל כדאי איינשטעלן דערפאר אידישע לעבנס!

English translation 654

In any case —

עכ"פ —

English translation 655

let this be an instruction for a five-year-old —

זאל דאס זיין א הוראה פאר א בן חמש —

English translation 656

for Scripture,

למקרא,

English translation 657

and for children even younger than that,

און פאר קינדער נאך אינגער דערפון,

English translation 658

to whom they already tell Torah stories at that time.

וואס מ'דערציילט זיי שוין דעמולט סיפורי תורה.

English translation 659

They tell them on this Shabbat,

דערציילט מען זיי בשבת זו,

English translation 660

that now their father or older brother or teacher etc. is learning the portion where it says "and angels of G-d met him". That when one merely prays to the Almighty,

אז איצטער לערנט זייער פאטער אדער עלטערער ברודער אדער מחנך כו' די פרשה וואו עס שטייט "ויפגעו בו מלאכי אלקים". אז בשעת מ'איז נאר מתפלל צו דעם אויבערשטן,

English translation 661

not only does one have certain protection,

איז ניט נאר וואס מ'האט זיכער שמירה,

English translation 662

but furthermore —

נאר נאכמער —

English translation 663

angels of the Land of Israel come to escort him and give honor as he stands in the diaspora during the time of exile!

מלאכי ארץ ישראל קומען צו מלוה זיין און אפגעבן כבוד ווי ער שטייט אין חוץ לארץ בזמן הגלות!

English translation 664

And with this one must live at this time,

און דערמיט דארף מען לעבן אין דער צייט,

English translation 665

as an instruction from the old Rebbe.

כהוראה פון דעם אלטן רבי'ן. 100

English translation 666

And from that which one learns about this in Torah,

און דערפון וואס מ'לערנט וועגן דעם אין תורה,

English translation 667

and one lives with it, is

און מ'לעבט דערמיט, איז

English translation 668

(The Holy One, blessed be He, looked into the Torah and created the world,)

(קוב"ה אסתכל באורייתא וברא עלמא,)

English translation 669

a person looks into the Torah and sustains the world —

בר נש מסתכל בה באורייתא ומקיים עלמא —

English translation 670

it becomes thus drawn into the world literally:

ווערט אזוי נמשך אין וועלט כפשוטו:

English translation 671

That even when a Jew finds himself in the time of exile in the diaspora,

אז אפילו ווען א איד געפינט זיך אין זמן הגלות אין חוץ לארץ,

English translation 672

and even if it appears to him that he lacks "and kings shall be your foster fathers and their queens your nursing mothers" —

און אפילו אויב ס'ווייזט זיך אים אויס אז ס'פעלט אים אין "והיו מלכים אומניך ושרותיהם מיניקותיך" —

English translation 673

they say to him,

זאגט מען אים,

English translation 674

that about this he certainly has nothing to worry,

אז דערויף האט ער זיכער ניט וואס צו דאגה'ן,

English translation 675

and it can even be furthermore,

און עס קען גאר זיין נאכמער,

English translation 676

that he should have angels of the Land of Israel while being in the diaspora during the time of exile,

אז ער זאל האבן מלאכי ארץ ישראל זייענדיק אין חוץ לארץ בזמן הגלות,

English translation 677

as it was by Jacob.

ווי דאס איז געווען בא יעקב'ן.

English translation 678

And therefore Jacob called the place by the name "Machanayim":

און דערפאר האט יעקב אנגערופן דעם מקום בשם "מחנים":

English translation 679

"And Jacob said when he saw them, 'This is a camp of G-d,' and he called the name of that place Machanayim",

"ויאמר יעקב כאשר ראם מחנה אלקים זה ויקרא שם המקום ההוא מחנים",

English translation 680

as Rashi explains:

ווי רש"י איז מפרש:

English translation 681

"Machanayim —

"מחנים —

English translation 682

two camps,

שתי מחנות,

English translation 683

that of the diaspora which came with him until here,

של חוצה לארץ שבאו עמו עד כאן,

English translation 684

and that of the Land of Israel which came toward him".

ושל ארץ ישראל שבאו לקראתו".

English translation 685

What the main novelty in the naming of the place Machanayim was, was on account of the angels of the Land of Israel who came toward him. Because the angels of the diaspora were with Jacob also until that time,

וואס דער עיקר חידוש אין קריאת שם המקום מחנים איז געווען מצד די מלאכי ארץ ישראל שבאו לקראתו. ווייל די מלאכי חוץ לארץ זיינען געווען מיט יעקב'ן אויך ביז דעמולט,

English translation 686

when he, however, came to this place,

בשעת ער איז אבער געקומען למקום זה,

English translation 687

the novelty occurred that angels of the Land of Israel also came to him,

איז געווארן דער חידוש אז ס'זיינען צו אים געקומען אויך מלאכי ארץ ישראל,

English translation 688

therefore he called the place Machanayim.

דערפאר האט ער גערופן דעם מקום מחנים.

English translation 689

It turns out that the main novelty of the conclusion of the portion, —

קומט אויס אז דער עיקר חידוש פון סיום הסדרה, —

English translation 690

"and he called the name of that place Machanayim",

"ויקרא שם המקום ההוא מחנים",

English translation 691

is the matter that to Jacob in the diaspora come the angels of the Land of Israel to escort him.

איז דער ענין אז צו יעקב'ן קומען אין חוץ לארץ די מלאכי ארץ ישראל אויף אים צו מלוה זיין.

English translation 692

And this has an effect not only on Jacob,

און דאס האט א פעולה ניט נאר אויף יעקב'ן,

English translation 693

but on the world and those who are found in the world,

נאר אויף דער וועלט און די וואס געפינען זיך אין וועלט,

English translation 694

as understood simply from "And he called the name of that place Mahanaim":

כמובן בפשטות פון "ויקרא שם המקום ההוא מחנים":

English translation 695

When one gives a name to a place,

בשעת מ'גיט א נאמען צו א מקום,

English translation 696

it is so that the place should always be called by that name. So after Jacob left from there —

איז דאס בכדי מ'זאל שטענדיק רופן דעם מקום מיט אט דעם נאמען. וואס לאחרי ווי יעקב איז פון דארטן אוועק —

English translation 697

who was there to call the place Mahanaim? Certainly not Jacob and his sons and his maidservants and his horses and his camels etc.,

ווער איז דארטן געווען צו אנרופן דעם מקום מחנים? זיכער ניט יעקב ובניו ושפחותיו וסוסיו וגמליו כו',

English translation 698

but the inhabitants of that place.

נאר די תושבי מקום ההוא.

English translation 699

From this it is understood that the matter that the angels of the Land of Israel came to Jacob

וואס דערפון איז מובן אז דער ענין וואס צו יעקב'ן זיינען געקומען מלאכי ארץ ישראל

English translation 700

(which is why he called the place by the name Mahanaim),

(וואס דערפאר האט ער אנגערופן דעם מקום בשם מחנים),

English translation 701

was revealed in the world,

איז געווען בגלוי בעולם,

English translation 702

to the extent that this became the name of the place with which the inhabitants of that place called the place,

ביז אז דאס איז געווארן דער שם המקום מיט וועלכן די תושבי המקום ההוא האבן אנגערופן דעם מקום,

English translation 703

after this that the angels of the Land of Israel came there to escort Jacob!

על שם זה וואס די מלאכי ארץ ישראל זיינען אהינצו געקומען צו מלוה זיין יעקב'ן!

English translation 704

And this adds to the aforementioned lesson to every Jew,

וואס דאס גיט צו אין דער הוראה הנ"ל צו יעדן אידן,

English translation 705

that the fact that angels of the Land of Israel come to him in the diaspora during the time of exile,

אז דאס וואס מלאכי ארץ ישראל קומען צו אים אין חוץ לארץ בזמן הגלות,

English translation 706

is not only for his private intentions,

איז ניט נאר צוליב זיינע כוונות פרטיות,

English translation 707

but also when he has dealings with a gentile,

נאר אויך בשעת ער האט צו טאן מיט א גוי,

English translation 708

the gentile hears it and the entire world hears the virtue of a Jew!

דערהערט עס דער גוי און די גאנצע וועלט דערהערט די מעלה פון א אידן!

English translation 709

Even that "you are the fewest of all peoples",

אפילו אז "אתם המעט מכל העמים",

English translation 710

a gentile and the entire world hear that "You have chosen us from all the nations etc. and exalted us above all tongues":

דערהערט א גוי און די גאנצע וועלט אז "אתה בחרתנו מכל העמים כו' ורוממתנו מכל הלשונות" 101:

English translation 711

Not only "You have chosen us",

ניט נאר "אתה בחרתנו",

English translation 712

that Jews are the chosen people as a matter in itself,

אז אידן זיינען דער עם הנבחר אלס אן ענין לעצמו,

English translation 713

and "a people that dwells alone",

און "עם לבדד ישכון" 102,

English translation 714

but also "and exalted us above all tongues",

נאר אויך "ורוממתנו מכל הלשונות",

English translation 715

which exaltation of one thing over another can be said only when the two things are in one realm.

וואס רוממות פון איין זאך אויף א צווייטער איז שייך צו זאגן נאר בשעת די צוויי זאכן זיינען אין איין עולם.

English translation 716

That is, that also in the realm of gentiles it is heard that "and exalted us above all tongues".

ד.ה. אז אויך אין דעם עולם פון גוים ווערט דערהערט אז "ורוממתנו מכל הלשונות".

English translation 717

And this is the lesson from the end of the portion

וואס דאס איז די הוראה פון סוף הפרשה

English translation 718

(the Chumash lesson of the 10th of Kislev and this Shabbat)

(השיעור חומש דיו"ד כסלו ודשבת זו)

English translation 719

to every single Jew,

לכאו"א מישראל,

English translation 720

until also —

ביז אויך —

English translation 721

for a child of five years of age for Scripture and even younger than that

פאר א בן חמש למקרא און נאך אינגער דערפון

English translation 722

(as above) —

(כנ"ל) —

English translation 723

that wherever he may find himself,

אז וואו ער זאל זיך נאר געפינען,

English translation 724

in the diaspora during the time of exile,

אין חוץ לארץ בזמן הגלות,

English translation 725

angels of the Land of Israel come to him,

קומען צו אים מלאכי ארץ ישראל,

English translation 726

and this is heard in the world and among the gentiles.

און דאס ווערט דערהערט בעולם און בא גוים.

English translation 727

And they escort him until the Land of Israel,

און זיי זיינען אים מלוה ביז אין ארץ ישראל,

English translation 728

to the extent that it becomes "And he sent messengers",

ביז אז ס'ווערט "וישלח מלאכים",

English translation 729

"actual angels",

"מלאכים ממש",

English translation 730

that a Jew has the power to send these angels on his mission

אז א איד האט בכח צו שיקן די מלאכים אויף א שליחות שלו

English translation 731

[There is a dispute which angels Jacob sent,

[ס'איז דא א שקו"ט 103 וועלכע מלאכים יעקב האט געשיקט,

English translation 732

whether the angels of the diaspora or the angels of the Land of Israel —

צי די מלאכי חוץ לארץ אדער די מלאכי ארץ ישראל —

English translation 733

but in any case,

אבער בכל אופן,

English translation 734

as Rashi says,

ווי רש"י זאגט,

English translation 735

he certainly sent actual angels].

האט ער זיכער געשיקט מלאכים ממש].

English translation 736

And the angels of the Land of Israel who come to the Jew in the diaspora during the time of exile,

און די מלאכי ארץ ישראל וואס קומען צום אידן בחוץ לארץ בזמן הגלות,

English translation 737

escort him to the Land of Israel,

זיינען אים מלוה אין ארץ ישראל,

English translation 738

until the true and complete redemption.

ביז אין די גאולה האמיתית והשלימה.

English translation 739

And particularly since from the time of Jacob until now thousands of years have passed,

ובפרט אז פון זמי יעקב ביז איצטער זיינען דאך אדורך טויזנטער יארן,

English translation 740

with bundled troubles of exile,

מיט צרות צרורות פון גלות,

English translation 741

and still it has not come,

ועדיין לא בא,

English translation 742

"and we have not been saved" —

"ואנחנו לא נושענו" 104 —

English translation 743

one certainly enters into the true and complete redemption.

גייט מען זיכער אריין אין די גאולה האמיתית והשלימה.

English translation 744

And this is also the connection of the Chumash lesson of the 10th of Kislev

וואס דאס איז אויך דער קשר פון דעם שיעור חומש של יו"ד כסלו

English translation 745

(in this year)

(בשנה זו)

English translation 746

with the 10th of Kislev,

מיט יו"ד כסלו,

English translation 747

the day of redemption of the middle Rebbe —

דער יום הגאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן —

English translation 748

and since anything upon which the name redemption is placed has a connection,

און וויבאלד אז כל דבר ששם גאולה עליו האבן א שייכות,

English translation 749

the true and complete redemption

105 האט די גאולה האמיתית והשלימה

English translation 750

(which comes after the escort of the angels of the Land of Israel,

(וואס קומט לאחרי ליווי מלאכי ארץ ישראל,

English translation 751

as above)

כנ"ל)

English translation 752

has a connection and relationship with the redemption of the middle Rebbe.

א קשר ושייכות מיט די גאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן.

English translation 753

And all the more so and how much more so:

ובמכ"ש וק"ו:

English translation 754

Even the private redemption of each individual,

אפילו די גאולה פרטית פון יעדן יחיד,

English translation 755

"He redeemed my soul in peace",

"פדה בשלום",

English translation 756

is connected to the general redemption,

איז פארבונדן מיט די גאולה כללית,

English translation 757

as explained in Iggeret HaKodesh,

כמבואר אין אגה"ק,

English translation 758

how much more so the general redemption of the middle Rebbe.

106 עאכו"כ די גאולה כללית פון דעם מיטעלן רבי'ן.

English translation 759

And knowing this gives even more strength in carrying out the aforementioned lesson of the 10th of Kislev —

און וויסנדיק דאס גיט עס צו נאכמער כח אין אויספירן די הוראה המדוברת לעיל פון יו"ד כסלו —

English translation 760

that one should study Chassidus,

אז מ'זאל לערנען חסידות,

English translation 761

and in general Torah,

ובכלל תורה,

English translation 762

in breadth,

בהרחבה,

English translation 763

"broad rivers". And especially the Torah of the middle Rebbe.

"רחובות הנהר". ובמיוחד די תורה פון דעם מיטעלן רבי'ן.

English translation 764

And very soon may one merit to go from the redemption of the 10th of Kislev to the true and complete redemption,

ובקרוב ממש זאל מען זוכה זיין גיין פון די גאולה פון יו"ד כסלו אין די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 765

speedily in our actual days,

במהרה בימינו ממש,

English translation 766

which is quicker,

וואס שנעלער,

English translation 767

with this nation,

בלטון עם זו,

English translation 768

immediately.

בעגלא דידן.

English translation 769

He commanded to sing and said the discourse beginning "He redeemed my soul in peace".

צוה לנגן ואמר מאמר ד"ה פדה בשלום נפשי.

English translation 770

As usual,

כרגיל,

English translation 771

we will learn a matter in Rashi's commentary on the weekly portion,

וועט מען אפלערנען אן ענין אין פירוש רש"י בפרשת השבוע,

English translation 772

and in both ways —

און אין ביידע אופנים —

English translation 773

both a matter which he explains that seemingly requires explanation;

סיי אן ענין וועלכער ער איז מפרש וואס איז לכאורה דורש ביאור;

English translation 774

and also a matter on which Rashi does not comment,

און סיי אן ענין אויף וועלכן רש"י שטעלט זיך ניט,

English translation 775

even though seemingly this is a difficulty in the plain meaning of the verse,

אע"פ וואס לכאורה איז דאס א קשיא אין פשוטו של מקרא,

English translation 776

And about this a matter in the notes of my father on the weekly portion.

ועד"ז אן ענין אין די הערות פון טאטן אויפן בפרשת השבוע.

English translation 777

Just as this gathering is connected with the middle Rebbe,

אזוי ווי די התועדות איז פארבונדן מיטן מיטעלן רבי'ן,

English translation 778

who elaborates in several places —

וואס ער איז מאריך בכמה מקומות —

English translation 779

beginning from Torat Chayim immediately at its start in Parshat Bereishit,

אנהויבנדיק פון תורת חיים גלייך בהתחלתו אין פ' בראשית,

English translation 780

and particularly in Parshat Noach,

ובפרט אין פ' נח,

English translation 781

regarding the order of the three worlds "Akudim, Nekudim, and Berudim",

וועגן דעם סדר פון די ג' עולמות "עקודים ונקודים וברודים",

English translation 782

which is a verse in our parshah —

וואס דאס איז א פסוק בפרשתנו —

English translation 783

we will focus on Rashi's commentary on the verse

וועט מען זיך שטעלן אויף פירוש רש"י עה"פ

English translation 784

[Chapter 31, verse 10]: Rashi

[קאפיטל לא פסוק יו"ד]: רש"י

English translation 785

(in the second discourse beginning on the verse)

(אין צווייטן דבור המתחיל עה"פ)

English translation 786

focuses on the word "Berudim" and explains:

שטעלט זיך אויפן ווארט "וברודים" און איז מפרש:

English translation 787

"Its Targum is 'Ufetzichin'",

"תרגומו ופציחין",

English translation 788

and then Rashi gives the translation "Bela'az" "in the language of this people" —

און דערנאך זאגט רש"י דעם אפטייטש "בלע"ז) "בלשון עם זו" —

English translation 789

French

פראנצויזיש

English translation 790

(the place where Rashi lived and wrote his commentary for a five-year-old studying Mikra),

(דער ארט וואו רש"י האט געלעבט און געשריבן פירושו פאר א בן חמש למקרא),

English translation 791

or "Bile'az" —

אדער "בלעז" —

English translation 792

not the Holy Tongue,

ניט לשון קודש,

English translation 793

whose content is —

וואס תוכנו איז —

English translation 794

"speckled",

"מנומר",

English translation 795

with spots.

מיט פלעקען.

English translation 796

Then Rashi explains what the spots looked like:

דערנאך איז רש"י מבאר ווי אזוי די פלעקען האבן אויסגעזען:

English translation 797

"A thread of white encircles its body around, and its spots are open and perforated from one to the other" or according to the second version:

"חוט של לבן מקיף את גופו סביב וחברבורות שלו פתוחה ומפולשות מזו אל זו" אדער ווי דער צווייטער גירסא:

English translation 798

"from one kind to another" —

"מזן אל זן" —

English translation 799

this, however, has the same content as "from one to the other", except that it is a language of the verse, and Rashi also derives the matter from "its Targum",

דאס האט אבער דער זעלבער תוכן ווי "זו אל זו" נאר ס'איז א לשון הפסוק 107 וואס אויך דער ענין לערנט רש"י ארויס פון "תרגומו",

English translation 800

because "Ufetzichin" also has the meaning of "open".

ווייל "פציחין" האט מין זיך אויך דער אפטייטש פון "פתוח".

English translation 801

And Rashi then concludes:

און רש"י איז דערנאך מסיים:

English translation 802

"And I have no way to bring a proof from the Scripture".

"ואין לי להביא עד מן המקרא".

English translation 803

The question immediately arises:

שטעלט זיך גלייך די שאלה:

English translation 804

A) How does Rashi say "I have no way to bring a proof from the Scripture" —

א) ווי זאגט רש"י "אין לי להביא עד מן המקרא" —

English translation 805

when the word "Berudim" is explicitly stated in Zechariah?

בשעת דער ווארט "ברודים" שטייט בפירוש אין זכרי'? 108

English translation 806

In modern times, one does not need to be a scholar to find a verse,

היינטיקע צייטן דארף מען ניט זיין קיין למדן צו געפינען א פסוק,

English translation 807

there is a "concordance" for Tanach

ס'איז דא א "קונקורדנצי'" אויף תנ"ך

English translation 808

(which was already printed many years ago);

(וואס איז שוין געדרוקט געווארן א סך יארן צוריק);

English translation 809

and one also does not need to be a great scholar to find the word "Berudim" —

און מען דארף אויך ניט זיין קיין גרויסער למדן אויף צו געפינען דעם ווארט "ברודים" —

English translation 810

it is brought there that the word "Berudim" —

ווערט דארטן געבראכט אז דער ווארט "ברודים" —

English translation 811

it is brought there that the word "Berudim" appears in Zechariah

ווערט דארטן געבראכט אז דער ווארט "ברודים" שטייט אין זכרי'

English translation 812

(twice) —

(צוויי מאל) —

English translation 813

"And in the fourth chariot, speckled horses, etc.";

"ובמרכבה הרביעית סוסים ברודים גו'";

English translation 814

which comes in the context of the "four chariots" that Zechariah saw,

וואס דאס קומט בהמשך צו די "ארבע מרכבות" וואס זכרי' האט געזען,

English translation 815

each with a different color —

יעדערע מיט אן אנדער גוון —

English translation 816

"red horses, etc., black horses, etc.",

"סוסים אדומים גו' שחורים גו'",

English translation 817

and the last was the appearance of "speckled".

109 און די לעצטע איז געווען מראתה "ברודים".

English translation 818

So that Rashi does not bring that in our parshah itself the word "Berudim" appears again,

מילא וואס רש"י ברענגט ניט אז בפרשתנו גופא שטייט נאכאמאל דער ווארט "ברודים",

English translation 819

is no question. Because that is in the same matter,

איז קיין קשיא ניט. ווייל דאס איז דאך אין דעם זעלבן ענין,

English translation 820

and consequently one cannot bring a proof from it;

ובמילא קען מען פון דעם ניט ברענגען קיין ראי';

English translation 821

but why does Rashi not bring a proof from the verse in Zechariah?

אבער פארוואס ברענגט ניט רש"י א ראי' פון דעם פסוק אין זכרי'?

English translation 822

B) Why does Rashi need to translate according to "its Targum", regarding which he says "I have no way to bring a proof from the Scripture" —

ב) נאך וואס דארף רש"י טייטשן ווי "תרגומו" וואס אויף דעם פירוש "אין לי להביא עד מן המקרא" —

English translation 823

when one could translate "Berudim" from the word "Barad" (hail),

בשעת מען קען טייטשן "ברודים" פון לשון "ברד",

English translation 824

which is a common word in the Holy Tongue that a five-year-old knows

וואס איז א געוויינטלעכער ווארט אין לשון הקודש וואס דער בן חמש ווייס

English translation 825

[Rashi wrote his commentary for one who knows the Holy Tongue],

[רש"י האט דאך געשריבן פירושו פאר איינעם וואס קען לשון קודש],

English translation 826

and it appears several times in the Torah.

און עס שטייט כמה פעמים אין תורה.

English translation 827

That is:

דאס הייסט:

English translation 828

"Berudim" is the plural form of "Barad" —

"ברודים" איז דער לשון רבים פון "ברד" —

English translation 829

like "Hadar",

ע"ד הדר,

English translation 830

"Hadurim";

הדורים;

English translation 831

"Nakod" and "Talua",

נקוד וטלוא,

English translation 832

"Nekudim" and "Telu'im",

נקודים וטלואים,

English translation 833

so that the "spots" looked like "hail". The question is even stronger:

אז די "פלעקען" האבן אויסגעקוקט ווי "ברד". די קשיא איז נאך שטארקער:

English translation 834

We find that other literal commentators

מען געפינט אז אנדערע פשטנים

English translation 835

(not only those whose commentary is allegorical),

(ניט נאר די וואס פירושם איז ע"ד הרמז),

English translation 836

such as the Radak,

ווי דער רד"ק,

English translation 837

indeed interpret it that way;

לערנען טאקע אזוי;

English translation 838

so why does Rashi specifically choose the interpretation of the Targum,

היינט פארוואס קלייבט אויס רש"י דוקא דעם פירוש התרגום,

English translation 839

regarding which "I have no way to bring a proof from the Scripture"?

אויף וועלכן "אין לי להביא עד מן המקרא"?

English translation 840

And the explanation must be understood simply,

און דער ביאור דארף זיין פארשטאנדיק בפשטות,

English translation 841

so that one does not need to resort to the commentators of Rashi

ביז אז מען דארף ניט אנקומען צו מפרשי רש"י

English translation 842

(and as indeed we see that the commentators of Rashi do not address this).

(און ווי מען זעט טאקע. אז מפרשי רש"י שטעלן זיך ניט אויף דעם).

English translation 843

One must also understand,

אויך דארף מען פארשטיין,

English translation 844

that there are questions in this matter that other literal commentators address,

וואס עס זיינען פאראן שאלות אין דעם ענין וואס אנדערע פשטנים שטעלן זיך אויף זיי,

English translation 845

and specifically Rashi passes over them:

און דוקא רש"י לאזט זיי דורך:

English translation 846

A) The dream that Jacob saw "the he-goats that mounted the flock, streaked, speckled, and spotted" —

א) דער חלום וואס יעקב האט געזען "העתודים העולים על הצאן עקודים נקודים וברודים" 110 —

English translation 847

was indeed in continuation of the story of how Jacob received all those sheep of Laban that were born "streaked, speckled, and spotted". The question arises:

איז דאך געווען בהמשך צו דעם סיפור ווי יעקב האט באקומען די אלע צאן לבן וועלכע זיינען געבוירן געווארן "עקודים נקודים וטלואים". 111 שטעלט זיך די שאלה:

English translation 848

How does

ווי קומט דא אריין

English translation 849

(in this dream)

(אין דעם חלום)

English translation 850

"spotted" come in? "Spotted" — who mentioned them?

"ברודים"? "ברודים" מאן דכר שמייהו!

English translation 851

Consequently, that which is not mentioned in the verse "speckled" is not a difficulty —

במילא וואס עס ווערט ניט דערמאנט אין דעם חלום "טלואים" איז ניט קיין קשיא —

English translation 852

because one can answer that (a)

ווייל מען קען ענטפערן, אז (א)

English translation 853

not always must the verse enumerate all types:

ניט אלעמאל דארף דער פסוק אויסרעכענען אלע סוגים:

English translation 854

and especially since (b)

ובפרט אז (ב)

English translation 855

"speckled" is a detail within "spotted":

"טלוא" איז א פרט אין "נקוד":

English translation 856

"striped" means

"עקודים" מיינט דאך

English translation 857

(according to Rashi's commentary)

(כפרש"י 112)

English translation 858

"different in the place of their bending, the ankles of their hands and feet",

"משונים במקום עקידתן הם קרסולי ידיהן ורגליהן",

English translation 859

and "spotted and speckled" both refer to a matter of "mottled with spots",

און "נקודים וטלואים" מיינען דאך ביידע אן ענין פון "מנומר בהברבורות" 113,

English translation 860

the only difference is

דער חילוק איז נאר,

English translation 861

whether they are fine spots or broad spots,

צי זיי זיינען חברבורות דקות אדער חברבורות רחבות,

English translation 862

and therefore the verse does not repeat "speckled".

און דערפאר חזר'ט ניט איבער דער פסוק טלואים.

English translation 863

But it is entirely incomprehensible:

אבער ס'איז אינגאנצן ניט פארשטאנדיק:

English translation 864

why does the verse here introduce a new matter

הלמאי זאגט דא דער פסוק אן ענין חדש

English translation 865

(which did not appear earlier) —

(וואס איז פריער ניט געשטאנען) —

English translation 866

"grizzled"?

"ברודים"?

English translation 867

b) Regarding "and behold, the he-goats that mounted the flock" Rashi explains "the angels would bring them from the flock entrusted to Laban's hands to the flock in Jacob's hand" so that "the flock would conceive after their pattern".

ב) אויף "והנה העתודים העולים על הצאן" איז רש"י מפרש "היו המלאכים מביאין אותן מעדר המסור בידי בני לבן לעדר שביד יעקב" כדי ש"יתעברו הצאן דוגמתן".

English translation 868

It is incomprehensible:

איז ניט פארשטאנדיק:

English translation 869

why was it necessary to resort to such a miracle that angels should bring the sheep from Laban's flock to the flock in Jacob's hand —

נאך וואס האט מען געדארפט אנקומען צו אזא נס אז מלאכים זאלן ברענגען די צאן פון עדרו של לבן צום עדר שביד יעקב —

English translation 870

the verse relates earlier,

דער פסוק דערציילט דאך פריער 114,

English translation 871

that Jacob employed a natural segulah that "the flock would conceive after their pattern":

אז יעקב האט געמאכט א סגולה טבעית ש"יתעברו הצאן דוגמתם":

English translation 872

"And Jacob took him rods of fresh poplar, and peeled white streaks in them, and set the rods before the flock, and the flock conceived at the rods, and the flock brought forth striped, spotted, and speckled"

"ויקח לו יעקב מקל לבנה גו' ויפצל בהן פצלות גו' ויצג את המקלות גו' לנכח הצאן גו' ויחמו הצאן אל המקלות ותלדן הצאן עקודים נקודים וטלואים"

English translation 873

(and as Rashi explains there at length)?

(און ווי רש"י איז דארט מפרש בארוכה)?

English translation 874

And one finds that other commentators address this question,

און ווי מען געפינט אז אנדערע מפרשים שטעלן זיך אויף די שאלה 115,

English translation 875

but Rashi apparently does not address the explanation in this.

אבער רש"י באווארנט ניט לכאורה דער ביאור אין דעם.

English translation 876

Regarding Father's notes on the Zohar —

בנוגע די הערות פון טאטן אויף זהר —

English translation 877

and selecting a matter that has a connection to the Mitteler Rebbe,

און אויסקלייבן אן ענין וואס האט א שייכות צו דער מיטעלער רבי,

English translation 878

whose subject was as mentioned above:

וואס זיין ענין איז געווען כנ"ל:

English translation 879

"Rechovot HaNahar" of the inner dimension of the Torah —

"רחובות הנהר" פון פנימיות התורה —

English translation 880

there is a story in the Zohar regarding Rabbi Shimon bar Yochai and his Torah,

איז דא א סיפור אין זהר בנוגע צו רשב"י ותורתו,

English translation 881

whose subject is the inner dimension of the Torah,

וואס זיין ענין איז פנימיות התורה,

English translation 882

"in this book of yours".

"בהאי ספרא דילך". 116

English translation 883

The Zohar relates,

דער זהר 117 דערציילט,

English translation 884

that once Rabbi Shimon went to Tiberias and met Rabbi Abba, Rabbi Chiya, and Rabbi Yosi,

אז אמאל איז רבי שמעון נפק לטבריא און האט געטראפן רבי אבא ורבי חייא ורבי יוסי,

English translation 885

and when he wished to depart,

און בעת ער האט געוואלט אוועקגיין,

English translation 886

each of them spoke words of Torah:

האט יעדערער פון זיי געזאגט תורה:

English translation 887

Rabbi Abba opened and said "And the Lord said to Abram, etc.",

רבי אבא פתח ואמר וה' אמר אל אברם גו' 118,

English translation 888

Rabbi Chiya opened and said "The land upon which you lie, etc."

פתח ר' חייא ואמר הארץ אשר אתה שוכב עלי' גו' 119

English translation 889

(which is stated regarding Jacob);

(וואס שטייט ביי יעקב) 120;

English translation 890

Rabbi Yosi opened and said "This time I will praise the Lord, etc."

פתח ר' יוסי ואמר הפעם אודה את ה' וגו'

English translation 891

(which Leah said).

(וואס דאס האט לאה געזאגט). 120

English translation 892

Father, in his notes on the Zohar, explains the connection of these three Tannaim to Abraham,

דער טאטע אין זיינע הערות אויפן זהר 121 איז מבאר די שייכות פון די דריי תנאים צו אברהם,

English translation 893

Jacob, and Leah in the letters of Kabbalah,

יעקב און לאה אין אותיות פון קבלה,

English translation 894

and he also explains how "all the discourses were in praise of Rabbi Shimon".

און איז אויך מבאר ווי "כל הדרשות היו לשבחו דר' שמעון".

English translation 895

He does not, however, explain what one can derive from this in the service of God in general,

ער איז אבער ניט מבאר וואס מען קען דערפון ארויסנעמען אין עבודת האדם בכלל,

English translation 896

and particularly in the matter of Torah study,

ובפרט אין דעם ענין פון לימוד התורה,

English translation 897

and the inner dimension of the Torah,

ופנימיות התורה,

English translation 898

For the main subject of Rabbi Shimon bar Yochai is the Torah of Rabbi Shimon bar Yochai,

ווארום דער עיקר ענין פון רשב"י איז תורת רשב"י,

English translation 899

and particularly according to how Father explains that "all the discourses were in praise of Rabbi Shimon" —

ובפרט לויט ווי דער טאטע איז מבאר אז "כל הדרשות היו לשבחו דר' שמעון" —

English translation 900

it is well known in the matter of the praises that the students of Rabbi Shimon praised him,

איז דאך ידוע אין דעם ענין פון די שבחים וואס תלמידי ר' שמעון האבן אים משבח געווען,

English translation 901

that this was in order to elicit from him that he should reveal additional matters in Torah.

אז דאס איז געווען כדי צו ארויסרופן ביי אים אז ער זאל מגלה זיין נאך ענינים אין תורה.

English translation 902

And as will be explained further.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 903

Here is the place to caution against an error in a matter that was printed in my name,

כאן המקום צו באווארענען פון א טעות אין אן ענין וואס מ'האט געדרוקט בשמי 122,

English translation 904

but they changed the intent,

אבער מ'האט דערביי משנה געווען כו',

English translation 905

and consequently they engaged in pilpul in the interpretation of the words;

ובמילא האט מען אין דעם מפלפל געווען בפירוש הדברים;

English translation 906

one must preface by stating that what was written in my name never occurred.

מוז מען באווארענען בהקדים אז דאס וואס מ'האט געשריבן בשמי איז לא היו דברים מעולם.

English translation 907

And this is in connection to a correction in the "Notes and Corrections" on the Tanya,

און דאס איז בקשר צו א תיקון אין די "הערות ותיקונים" אויף תניא,

English translation 908

which I wrote in a manner of "a note by way of possibility",

וואס איך האב געשריבן אין אן אופן פון "הערה בדרך אפשר",

English translation 909

and afterwards I regretted

און דערנאך האב איך חרטה געהאט,

English translation 910

that which I initially corrected even "by way of possibility",

דאס וואס איך האב מלכתחילה דאס מתקן געווען אפילו "בדרך אפשר",

English translation 911

it is based on what the "rabbis, sons of the author, of blessed memory" write in their approbation to the Tanya,

איז דאס מיוסד אויף דעם וואס די "רבנים בני הגאון המחבר ז"ל" שרייבן אין זייער הסכמה לתניא,

English translation 912

that the holy letters were not copied from the holy manuscript but only from copies scattered among the students, and therefore it is possible that scribal errors crept into these copies, with the exception of Igeret HaKodesh section 20 beginning "He and His life are one",

אז די אגרות קודש זיינען ניט נעתק געווארן פון כתב יד קודש נאר בלויז פון העתקות המפוזרים אצל התלמידים און דערפאר קען זיין אז עס זיינען אריינגעפאלן טעותי סופר אין די העתקות. מיט דער אויסנאם פון אגרת הקודש סי' כו ד"ה איהו וחיוהי חד,

English translation 913

as the Tzemach Tzedek writes in his Sefer HaMitzvot "and regarding the aforementioned discourse one may rely more because it is from the very holy manuscript of my master and teacher, of blessed memory, which was written in the days before his passing",

ווי דער צ"צ שרייבט בסהמ"צ שלו 123 "ועל מאמר הנ"ל יש לסמוך יותר כי הוא מגוף כי"ק דמו"ר נ"ע אשר כ' בימים שלפני הסתלקותו",

English translation 914

and as it is printed at the end of this letter:

און ווי ס'איז געדרוקט בסוף אגרת זו:

English translation 915

"Thus far we found from the holy manuscript".

"ע"כ מצאנו מכיה"ק".

English translation 916

Iggeret HaKodesh, section 24,

אין אגרת הקודש סי' כד,

English translation 917

where the Alter Rebbe speaks about the caution not to engage in idle conversation during prayer,

124 וואו דער אלטער רבי רעדט וועגן דער זהירות שלא לשוח שיחה בטלה בשעת התפלה,

English translation 918

he writes:

שרייבט ער:

English translation 919

"From when the prayer leader begins to pray..

"משיתחיל הש"ץ להתפלל..

English translation 920

until the conclusion of the final Kaddish of Shacharit, Maariv, and Minchah, etc.",

עד גמר קדיש בתרא שחרית ערבית ומנחה וכו'",

English translation 921

which at first glance is not understood: (a)

דלכאורה איז ניט מובן: (א)

English translation 922

the order "Shacharit, Maariv, and Minchah"

דער סדר "שחרית ערבית ומנחה"

English translation 923

(not "Shacharit, Minchah, and Maariv"), (b)

(ניט "שחרית מנחה וערבית"), (ב)

English translation 924

how does the "etc." fit in here —

ווי פאסט דא אריין דער "וכו'" —

English translation 925

what does it add? Someone wanted to explain,

וואס איז דאס מרבה? האט איינער געוואלט פארענטפערן 125,

English translation 926

that the —

אז דער —

English translation 927

"etc." "etc." comes to add the prayers of Mussaf and Neilah. And with this the order is explained:

"וכו'" "וכו'" קומט מרבה זיין די תפלות פון מוסף ונעילה. און דערמיט איז פארענטפערט דער סדר:

English translation 928

with "Shacharit and Maariv" the Alter Rebbe means —

מיט "שחרית וערבית" מיינט דער אלטער רבי —

English translation 929

all the prayers from Shacharit until Maariv,

אלע תפלות פון שחרית ביז ערבית,

English translation 930

and then he specifies the intermediate prayers:

און דערנאך איז ער מפרט די תפלות שבינתיים:

English translation 931

"Minchah, etc."

"מנחה וכו'"

English translation 932

(and therefore he hints at Mussaf and Neilah with an "etc.",

(און דערפאר איז ער מרמז מוסף ונעילה מיט א "וכו'",

English translation 933

since they come in a secondary manner).

וויבאלד דאס קומט בדרך טפל).

English translation 934

Regarding this I wrote:

אויף דעם האב איך געשריבן:

English translation 935

"Apparently it escaped me that 'the conclusion of the final Kaddish of Shacharit and Minchah' is after Mussaf and Neilah",

"כנראה אישתמטתי' אשר "גמר קדיש בתרא שחרית ומנחה" הוא לאחרי מוסף ונעילה",

English translation 936

i.e., one cannot say that with "etc." the Alter Rebbe means to hint at the prayers of Mussaf and Neilah,

ד.ה. מען קען ניט זאגן אז מיט "וכו'" מיינט דער אלטער רבי צו מרמז זיין לתפלת מוסף ונעילה,

English translation 937

because these prayers are already included in what the Alter Rebbe writes earlier "until the conclusion of the final Kaddish":

ווארום די תפלות ווערן שוין נכלל אין וואס דער אלטער רבי שרייבט פריער "עד גמר קדיש בתרא":

English translation 938

the "final Kaddish" after the Shacharit prayer is recited

דער "קדיש בתרא" שלאחרי תפלת שחרית זאגט מען

English translation 939

(when there is a Mussaf prayer)

(ווען ס'איז דא א תפלת מוסף)

English translation 940

after the Mussaf prayer;

נאך תפלת מוסף;

English translation 941

and on Yom Kippur,

ועד"ז ביום הכפורים,

English translation 942

the final Kaddish of the Minchah prayer comes after the Neilah prayer —

קומט דער קדיש בתרא דתפלת מנחה נאך תפלת נעילה —

English translation 943

there is no longer a need to warn separately regarding these prayers about the caution not to engage in idle conversation.

דארף מען שוין ניט באווארענען באזונדער בנוגע די תפלות וועגן דער זהירות שלא לשוח שיחה בטלה.

English translation 944

Afterwards I added,

דערנאך האב איך מוסיף געווען,

English translation 945

that according to his interpretation

אז לפירושו

English translation 946

(that the "etc." comes to hint at the two prayers of Mussaf and Neilah)

(אז דער "וכו'" קומט מרמז זיין די צוויי תפלות פון מוסף ונעילה)

English translation 947

it turns out that:

קומט אויס, אז:

English translation 948

regarding such a serious matter, the Alter Rebbe would be sparing to specify "Mussaf and Neilah"

בענין חמור כ"כ זשאלעוועט אדה"ז לפרש "מוסף ונעילה"

English translation 949

(since this is two words)

(כיון שזהו ב' תיבות)

English translation 950

and writes one word "etc."! This cannot be said.

וכותב תיבה א' "וכו'"! וואס דאס קען מען ניט זאגן.

English translation 951

What, in this, was the error made and they printed not what I wrote:

וואס אין דעם האט מען געמאכט דעם טעות און געדרוקט ניט וואס איך האב געשריבן:

English translation 952

That which I wrote that "it escaped me, etc." —

דאס וואס איך האב געשריבן אז "אישתמטתי' וכו'" —

English translation 953

they printed entirely out of place regarding a different matter!

האט מען געדרוקט אינגאנצן שלא במקומו בנוגע צו א צווייטן ענין!

English translation 954

In addition I wrote as an "addition after the time",

דערביי האב איך געשריבן אלס "הוספה לאחר זמן",

English translation 955

that one can say that the version as it is printed "Shacharit, Maariv, and Minchah" —

אז מען קען זאגן אז די גירסא ווי ס'איז געדרוקט "שחרית ערבית ומנחה" —

English translation 956

is correct,

איז ריכטיק,

English translation 957

because there is a novel insight regarding the caution in the Minchah prayer compared to Shacharit and Maariv,

ווייל עס איז דא א חידוש בנוגע די זהירות בתפלת מנחה לגבי שחרית וערבית,

English translation 958

and therefore the Alter Rebbe writes it at the end,

און דערפאר שרייבט עס דער אלטער רבי לבסוף,

English translation 959

in an order from the light to the severe.

מיט א סדר מן הקל אל הכבד.

English translation 960

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 961

Minchah comes in continuation of the Shacharit prayer,

מנחה קומט בהמשך צו תפלת שחרית,

English translation 962

which is why one does not need to recite the Minchah prayer —

וואס דערפאר דארף מען ניט זאגן תפלת מנחה —

English translation 963

at first glance:

דלכאורה:

English translation 964

the Shema and the Shemoneh Esreh need to be together,

ק"ש און שמו"ע דארפן זיין צוזאמען,

English translation 965

so how is it that in the Minchah prayer one does not recite any Shema?

היינט ווי קומט עס אז אין תפלת מנחה זאל מען ניט זאגן קיין ק"ש?

English translation 966

The explanation for this is found in Pri Etz Chaim,

שטייט דערויף דער ביאור אין פרי עץ חיים 126,

English translation 967

that the Shema of the Shacharit prayer is drawn out until the Minchah prayer.

אז די ק"ש פון תפלת שחרית ווערט נמשך ביז תפלת מנחה.

English translation 968

And consequently there would be a rationale,

ובמילא וואלט געווען א סברא,

English translation 969

that during the Minchah prayer the interruption by conversation is not so relevant,

אז ביי תפלת מנחה איז ניט אזוי נוגע דער הפסק בשיחה,

English translation 970

because in any case one interrupts between the Shema of Shacharit

ווארום סיי ווי איז מען מפסיק צווישן דער ק"ש של שחרית

English translation 971

(which is drawn out until Minchah)

(וואס ווערט נמשך ביז מנחה)

English translation 972

and the Minchah prayer. And on the contrary:

און תפלת מנחה. ואדרבה:

English translation 973

according to Torah one must interrupt between them,

ע"פ תורה מוז מען מפסיק זיין צווישן זיי,

English translation 974

because after the Shacharit prayer begins the "conduct yourself with them in a manner of derech eretz",

ווייל נאך תפלת שחרית הויבט זיך אן דער "הנהג בהן מנהג דרך ארץ",

English translation 975

until the Minchah prayer,

127 ביז תפלת מנחה,

English translation 976

as it is written "Man goes forth to his work"

כמש"נ 128 "יצא אדם לפעלו

English translation 977

(after the Shacharit prayer)

(נאך תפלת שחרית)

English translation 978

"and to his labor until the evening" and "Man is born to toil",

ולעבודתו עד ערב" און "אדם לעמל יולד",

English translation 979

he returns from his "work" at the time of "evening" and then he prays Minchah.

*128 ער קומט צוריק פון "פעלו" אין דעם זמן פון "ערב" און דעמאלט דאוונט ער מנחה.

English translation 980

And especially since during the Minchah prayer there is no law of interruption between the recitation of Ashrei and the Shemoneh Esreh —

ובפרט אז ביי תפלת מנחה איז ניטא קיין דין הפסק צווישן אמירת אשרי און שמונה עשרה —

English translation 981

according to law one may interrupt between Ashrei and the Shemoneh Esreh.

ע"פ דין מעג מען מפסיק זיין צווישן אשרי און שמו"ע.

English translation 982

And this is the great novel insight regarding Minchah

און דאס איז דער חידוש גדול בנוגע צו מנחה

English translation 983

(which is why the Alter Rebbe places it at the end),

(וואס דערפאר שטעלט עס דער אלטער רבי לבסוף),

English translation 984

that so severe is the interruption by conversation,

אז עד כ"כ חמורה הפסק שיחה,

English translation 985

that even in the Minchah prayer there may not be any interruption of idle conversation.

אז אפילו אין תפלת מנחה טאר ניט זיין קיין הפסק פון א שיחה בטלה.

English translation 986

The explanation of that which the Alter Rebbe adds "etc." —

דער ביאור אין דעם וואס דער אלטער רבי לייגט-צו "וכו'" —

English translation 987

someone already caught onto this

האט זיך איינער שוין געכאפט אויף דעם 129

English translation 988

(and it has already been written about this),

(און מ'האט שוין געשריבן וועגן דעם 130),

English translation 989

and as an introduction:

ובהקדמה:

English translation 990

in the reason why one writes "etc." there can be two ways:

אין דעם טעם פארוואס מען שרייבט "וכו'" קען זיין צוויי אופנים:

English translation 991

a) that the matter has a continuation and conclusion to which one hints with the "etc.". b) the matter and explanation is complete,

א) אז דער ענין האט א המשך וסיום אויף וועלכן מ'איז מרמז מיט דער "וכו'". ב) דער ענין וביאור איז בשלימות,

English translation 992

but there exists an entire additional explanation

עס איז אבער פאראן נאך א גאנצער ביאור

English translation 993

(and matter)

(וענין)

English translation 994

which for whatever reason one does not want to copy,

וואס מאיזו סיבה שתהי' וויל מען ניט מעתיק זיין,

English translation 995

and consequently one writes "etc.".

ובמילא שרייבט מען "וכו'".

English translation 996

— Regarding "vego'." only the first manner mentioned above applies.

— בנוגע "וגו'" איז נאר שייך דער ערשטן אופן הנ"ל.

English translation 997

Because "vego'." is written on a verse, one does not copy it in its entirety,

ווארום "וגו'" שרייבט מען אויף א פסוק מ'איז ניט מעתיק בשלימותו,

English translation 998

as the reason for this is stated: "Any verse that Moses did not pause, we do not pause for it."

ווי עס שטייט דערויף דער טעם דכל פסוק דלא פסקי' משה אנן לא פסקינן לי' 131.

English translation 999

However, regarding "vecho'." this can also be,

משא"כ בנוגע צו "וכו'" קען דאס אויך זיין,

English translation 1000

because it alludes to another explanation on the totality of the matter,

ווייל דאס איז מרמז אויף נאך אן ביאור אויף כללות הענין,

English translation 1001

and so forth.

וכיו"ב.

English translation 1002

And concerning this in our matter,

ועד"ז בעניננו 132,

English translation 1003

that the "vecho'." does not allude to additional details in the prayers,

אז דער "וכו'" ניט מרמז אויף נאך פרטים אין די תפלות,

English translation 1004

but rather it alludes to an entire matter:

נאר דאס איז מרמז אויף א גאנצן ענין:

English translation 1005

In the first printings of Igeret HaKodesh, they did not include the conclusion of this letter,

אין די ערשטע הוצאות פון אגרת הקודש האט מען ניט אריינגעשטעלט דעם סיום פון אט די אגרת,

English translation 1006

and therefore they added a "vecho'." to hint that a piece of the letter is missing here;

און דערפאר האט מען צוגעלייגט א "וכו'" לרמז אז דא פעלט א שטיקל פון די אגרת;

English translation 1007

and afterwards,

און דערנאך,

English translation 1008

when they printed the conclusion of the letter, they forgot to remove the "vecho'.".

אז מ'האט צוגעדרוקט דעם סיום האגרת האט מען פארגעסן צו ארויסנעמען דעם "וכו'".

English translation 1009

And someone searched and found —

און איינער האט געזוכט און געפונען —

English translation 1010

and may blessing come upon him —

ותבוא עליו ברכה —

English translation 1011

that this letter exists in its entirety in a manuscript and there the "vecho'." is not written.

אז עס איז דא די אגרת בשלימותה אין א כתב יד און דארט שטייט ניט דער "וכו'".

English translation 1012

And furthermore, it can be said

ועוד יש לומר

English translation 1013

(even if the "vecho'." should indeed stand) —

(אפילו אויב עס דארף יע שטיין דער "וכו'") —

English translation 1014

that the Alter Rebbe means

אז דער אלטער רבי מיינט,

English translation 1015

that there are additional explanations

אז עס זיינען פאראן נאך ביאורים

English translation 1016

(in addition to the explanation that he wrote)

(נוסף אויף דעם ביאור וואס ער האט געשריבן)

English translation 1017

in the substance of the matter of speaking idle conversation during prayer.

אין דעם חומר הענין פון ריידן א שיחה בטילה בשעת התפלה.

English translation 1018

From the error that was made,

פון דעם טעות וואס מ'האט געמאכט,

English translation 1019

there actually resulted a matter of pilpul in Torah —

איז בפועל ארויסגעקומען אן ענין פון פלפול בתורה —

English translation 1020

but may it be His will that from now on, one should initially learn Torah in a manner of expansiveness,

אבער יהי רצון אז מכאן ולהבא זאל מען מלכתחילה לערנען תורה באופן של הרחבה,

English translation 1021

"Rechovot HaNahar",

"רחובות הנהר",

English translation 1022

without errors and so forth.

אן גרייזן וכו'.

English translation 1023

It is told that when they printed the Likkutei Torah

מ'דערציילט אז בשעת מ'האט אפגעדרוקט דעם לקו"ת

English translation 1024

(in the time of the Rebbe, may his soul rest in Eden),

(בזמן פון דעם רבי'ן נ"ע),

English translation 1025

R. Anshil Aronowitz —

האט ר' אנשיל אראנאוויטש —

English translation 1026

who was a precious Jew —

וואס ער איז געווען א טייערער איד —

English translation 1027

proofread the Likkutei Torah and corrected several thousand errors.

מגי' געווען דעם לקו"ת און האט פאריכט עטלעכע טויזנט גרייזן.

English translation 1028

He went and told about this to David Hershel —

איז ער אוועק און האט דערציילט וועגן דעם צו דוד הירשל —

English translation 1029

that is how they called R. David Hirsch Chernigover,

אזוי האט מען גערופן ר' דוד הירש טשערניגאווער,

English translation 1030

the Chernigover Rav —

דער טשערנגאווער רב —

English translation 1031

in Lubavitch the custom was,

אין ליובאוויטש איז געווען דער סדר,

English translation 1032

that the greater a chassid,

אז וואס גרעסער א חסיד,

English translation 1033

a Rav and so forth,

א רב וכיו"ב,

English translation 1034

he was,

איז געווען,

English translation 1035

they called him with a smaller title. R. David Hirsch Chernigover,

האט מען אים אנגערופן מיט א קלענערן טיטל. ר' דוד הירש טשערניגאווער,

English translation 1036

the Chernigover Rav —

דעם טשערניגאווער רב —

English translation 1037

who was a great scholar and among the individuals to whom the Rebbe Maharash gave ordination —

וועלכער איז געווען א גרויסער למדן און פון די יחידים וואס דער רבי מהר"ש האט זיי געגעבן סמיכה 133 —

English translation 1038

they called him specifically by the name David Hershel!

האט מען גערופן דוקא בשם דוד הירשל!

English translation 1039

When I heard this story and in it they call him David Hershel,

בשעת איך האב געהערט דעם סיפור און דערביי רופט מען אים דוד הירשל,

English translation 1040

I sought a source for this in the revealed part of Torah,

האב איך געזוכט א מקור אויף דעם אין נגלה,

English translation 1041

and I found —

און געפונען —

English translation 1042

"I have toiled and found" *133:

"יגעתי ומצאתי" *133:

English translation 1043

It is told in the Prophets and Writings that when Uriah called Yoav with the title "my master Yoav" in the presence of King David,

ס'ווערט דערציילט אין נ"ך 134 אז בשעת אורי' האט אנגערופן יואב'ן מיטן טיטל אדוני יואב בפניו של דוד המלך,

English translation 1044

this was a rebellion against the monarchy.

איז דאס געווען א מרידה במלכות.

English translation 1045

And so it is in this matter:

ועד"ז בענין זה:

English translation 1046

By a chassid, the Rebbe always stands before his eyes,

ביי א חסיד שטייט דער רבי שטענדיק לנגד עיניו,

English translation 1047

and especially when one relates a word from the Rebbe,

ובפרט בשעת מ'זאגט איבער א ווארט פון רבי'ן,

English translation 1048

at which time it must be as if the one who heard the teaching stands before him *134,

וואס דעמולט דארף זיין כאילו בעל השמועה עומד כנגדו *134,

English translation 1049

the countenance of the Rebbe stands before him —

שטייט קלסתר פניו פון דעם רבי'ן לנגדו —

English translation 1050

so when the Rebbe stands before his eyes, he cannot call another with a title,

איז בשעת דער רבי שטייט אים פאר די אויגן קען ער ניט אנרופן א צווייטן מיט א טיטל,

English translation 1051

like "Rav" and so forth!

ווי ר' וכיו"ב!

English translation 1052

So when David Hershel heard about the errors that Aronowitz corrected in Likkutei Torah, he was not satisfied with this. And he explained it thus:

איז בשעת דוד הירשל האט געהערט וועגן די גרייזן וועלכע אראנאוויטש האט פאריכט אין לקו"ת איז ער דערפון ניט געווען צופרידן. און האט עס מסביר געווען אזוי:

English translation 1053

Before the errors were corrected,

איידער מ'האט פאריכט די גרייזן,

English translation 1054

one toiled in the maamar

האט מען געהארעוועט אין דעם מאמר

English translation 1055

(with the errors)

(מיט די גרייזן)

English translation 1056

to understand the plain meaning,

אויף צו פארשטיין דעם פשט,

English translation 1057

and thought about it and searched in other places what the plain meaning is,

און געטראכט אין דעם און געזוכט אין אנדערע ערטער וואס איז דער פשט,

English translation 1058

until one caught on that there is an error;

ביז מ'האט זיך געכאפט אז ס'איז דא א גרייז;

English translation 1059

but when he corrected the errors,

בשעת ער האט אבער פאריכט די גרייזן,

English translation 1060

a Jew will learn the maamar and everything will be fine for him,

וועט א איד אפלערנען דעם מאמר און אים וועט זיין אלץ גוט,

English translation 1061

and he will then go and lie down to sleep!

און וועט זיך דערנאך גיין און לייגן שלאפן!

English translation 1062

This,

איז דאס,

English translation 1063

what David Hershel said,

וואס דוד הירשל האט געזאגט,

English translation 1064

is good as a witty remark,

גוט ע"ד הצחות,

English translation 1065

and this is his personal feeling —

און דאס איז הרגש שלו —

English translation 1066

but in practice, it is a law that one may not hold a book that is not proofread.

אבער בפועל איז א דין 135 אז א ספר שאינו מוגה טאר מען ניט האלטן.

English translation 1067

One should indeed do as David Hershel said,

זאל מען טאקע טאן ווי דוד הירשל האט געזאגט,

English translation 1068

one should toil and learn the maamar,

מ'זאל הארעווען און לערנען דעם מאמר,

English translation 1069

and find the errors and then proofread them in practice,

און געפינען די גרייזן און דערנאך זיי מגי' זיין בפועל,

English translation 1070

in order to have a proofread book.

בכדי האבן א ספר מוגה.

English translation 1071

May it be His will that one learn Torah with expansiveness,

ויה"ר אז מ'זאל לערנען תורה בהרחבה,

English translation 1072

without errors, heaven forbid,

אן גרייזן ח"ו,

English translation 1073

and without any distortion,

און אן קיין פארקוועטשקייט,

English translation 1074

constraints and limitations. And this will bring that also in practical conduct it will be "and I shall walk in a broad place",

מצרים ומיצרים. און דאס וועט ברענגען אז אויך בהנהגה בפועל וועט זיין "ואתהלכה ברחבה",

English translation 1075

and not that one will be fallen from exile,

און ניט מ'וועט זיין אראפגעפאלן פון גלות,

English translation 1076

or even lower —

אדער נאך נידעריקער —

English translation 1077

the claim that the exile does not disturb him,

די טענה אז דער גלות שטערט אים ניט,

English translation 1078

as long as he can learn Torah he is satisfied with the exile and it does not bother him to remain stuck in exile, may the Merciful One save us!

אבי ער קען לערנען תורה איז ער צופרידן מיטן גלות און אים ארט ניט בלייבן שטעקן אין גלות ר"ל!

English translation 1079

And others claim that it is the beginning of the redemption,

און אנדערע טענה'ן אז ס'איז אתחלתא דגאולה,

English translation 1080

not looking at the fact that there has never been such darkness of exile!

ניט קוקנדיק אויף דעם וואס ס'איז קיינמאל ניט געווען אזא חושך הגלות!

English translation 1081

That the opposite of "and I will walk in a broad place" and the constriction of wanting to remain in exile,

וואס דער היפך פון "ואתהלכה ברחבה" און די פארקוועטשקייט פון וועלן בלייבן אין גלות,

English translation 1082

comes from the constriction in the study of Torah,

קומט פון דער פארקוועטשקייט אין לימוד התורה,

English translation 1083

that the study of Torah is not in breadth:

אז די לימוד התורה איז ניט בהרחבה:

English translation 1084

he does not study Torah in order to hear what the Torah wants to tell him,

ניט ער לערנט תורה בכדי הערן וואס תורה וויל אים זאגן,

English translation 1085

rather he wants to insert into the Torah what suits him. Consequently it also brings about a lack of breadth in his conduct,

נאר ער וויל אריינלייגן אין תורה וואס ביי אים קומט אויס. במילא פועל'ט עס אויך העדר ההרחבה בהנהגה שלו,

English translation 1086

the opposite of "and I will walk in a broad place",

היפך פון "ואתהלכה ברחבה",

English translation 1087

until he falls into exile and into gentileness and into the hands of gentiles.

ביז אז ער ווערט אראפגעפאלן פאר גלות און פאר גוי'שקייט און פאר גוים.

English translation 1088

If one studies Torah in breadth,

זאל מען לערנען תורה בהרחבה,

English translation 1089

this will also bring that one will conduct oneself in breadth,

וועט דאס אויך ברענגען אז מ'וועט זיך פירן בהרחבה,

English translation 1090

"and I will walk in a broad place",

"ואתהלכה ברחבה",

English translation 1091

and not be fallen into the hands of gentiles and into gentileness.

און ניט זיין אראפגעפאלן פאר גוים און פאר גוישקייט.

English translation 1092

And when Jews in one place will go in a manner of "and I will walk in a broad place",

און בשעת אידן במקום אחד וועלן גיין אין אן אופן פון "ואתהלכה ברחבה",

English translation 1093

since all of Israel are sureties for one another,

איז וויבאלד אז כל ישראל ערבין זה לזה,

English translation 1094

whether one wants or does not want,

136 צי מ'וויל ניט צי מ'וויל יע,

English translation 1095

this brings about breadth and expansiveness among all Jews in all places where they are,

פועל'ט דאס הרחבה ורחבות ביי אלע אידן בכל מקום שהם,

English translation 1096

that they have health of the body and health of the soul.

אז מ'האט בריאות הגוף און בריאות הנשמה.

English translation 1097

And "with our young and with our old, with our sons and with our daughters" one goes out of exile,

און "בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 137 גייט מען ארויס פון גלות,

English translation 1098

whether one wants or does not want

צי מ'וויל יע צי מ'וויל ניט

English translation 1099

(if there the situation is such) —

(אויב דארטן איז אזוי דער מצב) —

English translation 1100

one will drag out every Jew from exile,

וועט מען ארויסשלעפן יעדן אידן פון גלות,

English translation 1101

and enter into the true and complete redemption,

און אריינגיין אין די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1102

very soon.

בקרוב ממש.

English translation 1103

Regarding the explanation in Rashi's commentary —

בנוגע דעם ביאור אין פירוש רש"י —

English translation 1104

there is another matter that requires explanation,

איז פאראן נאך אן ענין הדורש ביאור,

English translation 1105

although this is not in the plain meaning,

אע"פ אז דאס איז ניט אין פשט,

English translation 1106

but in any case in the "wine of Torah" that is in Rashi's commentary:

אבער עכ"פ אין דער "יינה של תורה" שבפירוש רש"י:

English translation 1107

in Chassidus it discusses the superiority of the world of Berudim relative to the world of Nekudim,

138 אין חסידות רעדט זיך ארום וועגן דער מעלה פון עולם הברודים לגבי עולם הנקודים,

English translation 1108

that this is the matter of the world of Tikkun. And as the Tzemach Tzedek explains that the superiority of the world of Tikkun is in the matter of "Berudim" which means "the inclusion of several colors together, as it is written in Zechariah, 'speckled horses,' meaning that they have many colors",

אז דאס איז דער ענין פון עולם התיקון. און ווי דער צ"צ איז מבאר 139 אז די מעלה פון עולם התיקון איז אין דעם ענין פון "ברודים" וואס מיינט "התכללות כמה גוונין יחד וכמ"ש בזכרי' סי' ו' סוסים ברודים הפי' שיש בהם הרבה גוונין",

English translation 1109

not like in "Nekudim" where there is "each level by itself". And about this it is explained in the discourses of the Mitteler Rebbe:

140 ניט ווי אין "נקודים" וואס דארטן איז "כל בחי' בפ"ע". 140 ועד"ז איז מבואר בדרושי אדמו"ר האמצעי 141:

English translation 1110

Although he does not bring the verse from Zechariah,

כאטש ער ברינגט ניט דעם פסוק פון זכרי',

English translation 1111

nevertheless this explanation in "Berudim" is based on this verse.

איז אבער אט דער פירוש אין "ברודים" מיוסד על פסוק זה.

English translation 1112

And at first glance,

ולכאורה,

English translation 1113

where does one see in Rashi's commentary a matter of "many colors"? And on the contrary —

וואו זעט מען אין פירוש רש"י דילן אן ענין פון "הרבה גוונין"? ואדרבה —

English translation 1114

"Petzichin" is at first glance the opposite of the inclusion of several colors together. And as mentioned above,

"פציחין" איז לכאורה היפך פון התכללות כמה גוונין יחד. וכאמור לעיל,

English translation 1115

that although Rashi explains the plain meaning of the verse,

אז אע"פ אז רש"י איז מפרש פשוטו של מקרא,

English translation 1116

nevertheless,

פונדעסטוועגן,

English translation 1117

since Rashi is also the wine of Torah,

וויבאלד אז רש"י איז אויך יינה של תורה,

English translation 1118

one must say,

דארף מען זאגן,

English translation 1119

that Rashi's explanation of "Berudim" according to the plain meaning,

אז דער פירוש פון רש"י אויף "ברודים" ע"ד הפשט,

English translation 1120

is also consistent with the matter of "Berudim" in the secret part of the Torah,

איז אויך מתאים מיטן ענין פון "ברודים" אין חלק הסוד שבתורה,

English translation 1121

which refers to the world of Tikkun.

וואס גייט אויף עולם התיקון.

English translation 1122

The reason why Rashi does not accept

דער טעם פארוואס רש"י נעמט ניט אן

English translation 1123

(like the explanation of the Radak)

(כפירוש הרד"ק)

English translation 1124

that "Berudim" is from the term "barad" (hail):

אז "ברודים" איז פון לשון "ברד":

English translation 1125

If one were to learn that "Berudim" is from the term "barad",

אויב מ'זאל לערנען אז "ברודים" איז מלשון "ברד",

English translation 1126

it would turn out,

וועט אויסקומען,

English translation 1127

that the difference between "Nekudim" and "Berudim" is:

אז דער חילוק צווישן "נקודים" און "ברודים" איז:

English translation 1128

"Nekudim" means small spots,

"נקודים" מיינט קליינע פלעקן,

English translation 1129

like a dot;

ווי א נקודה;

English translation 1130

and "Berudim" are larger spots,

און "ברודים" זיינען גרעסערע פלעקן,

English translation 1131

like "barad" —

ווי "ברד" —

English translation 1132

the question arises:

שטעלט זיך די שאלה:

English translation 1133

This difference is the same as the difference between "Nekudim" and "Teluim",

דער חילוק איז דאך דער זעלבער ווי דער חילוק צווישן "נקודים" און "טלואים",

English translation 1134

as Rashi explained earlier:

ווי רש"י האט פריער מפרש געווען:

English translation 1135

"Nakod..

"נקוד..

English translation 1136

with thin spots..

בחברבורות דקות..

English translation 1137

Talua..

טלוא..

English translation 1138

broad spots";

חברבורות רחבות";

English translation 1139

now why does the Torah change from "Teluim" to "Berudim",

היינט פארוואס בייט די תורה פון "טלואים" צו "ברודים",

English translation 1140

it is the same thing! Therefore Rashi learns like the Targum —

ס'איז דאך היינו הך! דערפאר לערנט רש"י ווי דער תרגום —

English translation 1141

"Petzichin",

"פציחין",

English translation 1142

which according to this means "Berudim" an entirely different matter —

וואס לפ"ז מיינט "ברודים" אן אנדער ענין אינגאנצן —

English translation 1143

"a thread of white encircles its body, etc.".

"חוט של לבן מקיף את גופו כו'".

English translation 1144

The explanation of what Rashi says "and I have no source to bring from the verse",

דער ביאור אין דעם וואס רש"י זאגט "ואין לי להביא עד מן המקרא",

English translation 1145

although the word "Berudim" also appears in Zechariah —

אע"פ אז דער ווארט "ברודים" שטייט אויך אין זכרי' —

English translation 1146

Rashi has already warned in his commentary previously:

האט שוין רש"י באווארנט בפירושו לפנ"ז:

English translation 1147

On the verse "and it will be, whenever the strong sheep conceived" Rashi explains:

אויפן פסוק 142 "והי' בכל יחם הצאן המקושרות" איז רש"י מפרש:

English translation 1148

"Hamekusharot —

"המקושרות —

English translation 1149

like its Targum, the early ones, and he has no source in the verse. And Menachem connected it with Achitofel in the conspirators,

כתרגומו הבכירות ואין לו עד במקרא. ומנחם חברו עם אחיתופל בקושרים 143,

English translation 1150

and the conspiracy was strong,

ויהי הקשר אמיץ 144,

English translation 1151

those that bind together to hasten their conception".

אותן המתקשרות יחד למהר עיבורן".

English translation 1152

One sees from this,

זעט מען דערפון,

English translation 1153

that the meaning of "he has no source in the verse" is not that the word does not appear again in the verse —

אז דער טייטש פון "אין לו עד במקרא" איז ניט אז דער ווארט שטייט ניט נאכאמאל במקרא —

English translation 1154

Rashi himself immediately brings how "Menachem connected it" to other places where this language appears —

רש"י אליין ברענגט דאך גלייך ווי "מנחם חברו" צו נאך ערטער וואו עס שטייט דער לשון —

English translation 1155

rather that one cannot bring a proof "source" from another verse for this explanation.

נאר אז מ'קען ניט ברענגען קיין ראי' "עד" פון א צווייטן פסוק צו אט דעם פירוש.

English translation 1156

And so it is in our matter:

ועד"ז בעניננו:

English translation 1157

From Zechariah there is no proof for the interpretation of the word "berudim." The Targum in Zechariah indeed also says there "petzichin"

פון זכרי' איז ניטא קיין ראי' צו דעם פירוש פון ווארט "ברודים". דער תרגום אין זכרי' זאגט טאקע אויך דארטן "פציחין"

English translation 1158

(as here) —

(ווי דא) —

English translation 1159

But from the "Mikra" itself there is no "witness" and proof for this interpretation,

אבער פון דעם "מקרא" גופא איז ניטא קיין "עד" וראי' צו דעם פירוש,

English translation 1160

more than from our verse.

מער ווי פון אונזער פסוק.

English translation 1161

That which Rashi in Zechariah translates "berudim" —

דאס וואס רש"י אין זכרי' טייטשט "ברודים" —

English translation 1162

"menumarim" and does not say the entire length that he says in our portion,

"מנומרים" און זאגט ניט די גאנצע אריכות וואס ער זאגט בפרשתנו,

English translation 1163

one can say,

קען מען זאגן,

English translation 1164

that this is because he relies that one remembers the word "berudim" from the Chumash,

אז דאס איז דערפאר וואס ער פארלאזט זיך אז מען געדענקט דער ווארט "ברודים" פון חומש,

English translation 1165

and consequently he relies on his interpretation in our portion.

ובמילא פארלאזט ער זיך אויף פירושו בפרשתנו.

English translation 1166

One must still understand:

מען דארף נאך אבער פארשטיין:

English translation 1167

From where does Rashi take

פון וואנעט נעמט רש"י

English translation 1168

(from the plain meaning of Scripture)

(פון פשוטו של מקרא)

English translation 1169

that "berudim" means a "thread of white"? The explanation in this is:

אז "ברודים" מיינט א "חוט של לבן"? איז דער ביאור אין דעם:

English translation 1170

We learned earlier,

מ'האט פריער געלערנט,

English translation 1171

that when Jacob wanted to bring about that the sheep should be born "speckled and spotted" he took "a rod of fresh poplar, and peeled white streaks in them, laying bare the white that was on the rods,"

אז בשעת יעקב האט געוואלט אויפטאן אז די צאן זאל געבוירן ווערן "נקוד וטלוא" האט ער גענומען א "מקל לבנה גו' ויפצל בהן פצלות לבנות מחשוף הלבן גו'",

English translation 1172

and as Rashi explains there how everything was connected with a white appearance. From this it is understandable,

און ווי רש"י איז דארט מבאר ווי אלץ איז געווען פארבונדן מיט מראה לבן. דערפון איז פארשטאנדיק,

English translation 1173

that the spots on the sheep

אז די פלעקען אויף די צאן

English translation 1174

(which were caused by "the flocks conceived before the rods"),

(וואס זיינען געווארן דורך "ויחמו הצאן אל המקלות"),

English translation 1175

were in a white appearance. And from this Rashi derives also regarding "berudim,"

זיינען געווען במראה לבן. און דערפון נעמט רש"י ארויס אויך בנוגע צו "ברודים",

English translation 1176

that this is "a thread of white."

אז דאס איז "חוט של לבן".

English translation 1177

The wine of Torah in Rashi's commentary:

די יינה של תורה בפירוש רש"י:

English translation 1178

Rashi begins "a thread of white encircles its body around,"

רש"י הויבט אן "חוט של לבן מקיף את גופו סביב",

English translation 1179

with which Rashi alludes to that which is revealed through the service in the world of Tikkun

וואס דערמיט איז רש"י מרמז צו דעם וואס ווערט אויפגעטאן דורך דער עבודה אין עולם התיקון

English translation 1180

(and as mentioned,

(וכנ"ל,

English translation 1181

that "berudim" refers to the world of Tikkun),

אז "ברודים" גייט אויף עולם התיקון),

English translation 1182

which was the service of Jacob.

וואס דאס איז געווען עבודתו של יעקב.

English translation 1183

And as is known,

וכידוע,

English translation 1184

that from the perspective of creation there is the illumination of the line in the worlds,

אז מצד הבריאה איז דא די הארת הקו אין עולמות,

English translation 1185

as it is brought in Iggeret HaKodesh that an illumination and an illumination of an illumination from the line shines until the feet of Asiyah,

כדאיתא באגה"ק 145 אז א הארה והארה דהארה פון קו איז מאיר ביז אין רגלי העשי',

English translation 1186

but nevertheless,

אבער פונדעסטוועגן,

English translation 1187

the line does not touch the great circle at its bottom,

איז דער קו ניט נוגע אין עיגול הגדול בתחתיתו,

English translation 1188

no more than at its beginning *145;

מער ניט ווי בראשיתו *145;

English translation 1189

But through the service of Jews in the world of Tikkun in its completeness, one reveals that the line should touch the great circle also at its bottom, as it will be in the future to come.

אבער דורך דער עבודה פון אידן אין עולם התיקון בשלימותה טוט מען אויף אז דער קו זאל זיין נוגע בעיגול הגדול אויך בתחתיתו ווי דאס וועט זיין לע"ל.

English translation 1190

And this Rashi alludes to in his language:

146 און דאס איז רש"י מרמז בלשונו:

English translation 1191

"a thread of white encircles its body around."

"חוט של לבן מקיף את גופו סביב".

English translation 1192

Based on this,

עפ"ז,

English translation 1193

that "a thread of white etc." refers to the drawing down of the line into the world of Tikkun,

אז "חוט של לבן כו'" גייט אויף המשכת הקו אין עולם התיקון,

English translation 1194

one will also understand the details of the expressions in Rashi's commentary:

וועט מען אויך פארשטיין די פרטי הלשונות בפירוש רש"י:

English translation 1195

The line is indeed a simple light,

דער קו איז דאך אן אור פשוט,

English translation 1196

therefore Rashi says "a thread of white,"

וואס דערפאר זאגט רש"י "חוט של לבן",

English translation 1197

because "white" indicates simplicity,

ווייל "לבן" ווייזט אויף פשיטות,

English translation 1198

it is above all colors.

ס'איז העכער פון אלע גוונים.

English translation 1199

Afterwards, there is how the line shines in the worlds and is drawn downward,

דערנאך איז פאראן ווי דער קו איז מאיר אין עולמות און ווערט נמשך למטה,

English translation 1200

whose drawing down is in a manner of "encircles its body etc. and its streaks etc.":

וואס המשכתו איז אין אן אופן פון "מקיף את גופו כו' וחברבורות שלו כו'":

English translation 1201

First, from it come the encompassing lights that are in each and every world,

פריער ווערט פון אים די מקיפים שבכל עולם ועולם,

English translation 1202

as is known that from this line also come the encompassing lights,

כידוע אז פון דעם קו ווערן אויך די מקיפים,

English translation 1203

for the line goes and spreads and encircles —

דהקו הולך ומתפשט ומתעגל 147 —

English translation 1204

first comes the encompassing light of the first world, which encompasses that entire world,

פריער ווערט דער מקיף פון דער ערשטער עולם יאריך מקיף כל עולם ההוא,

English translation 1205

"encircles its body around,"

"מקיף את גופו סביב",

English translation 1206

and so on in the subsequent world etc.

ועד"ז בעולם שלאח"ז וכו'.

English translation 1207

"encircles its body around" —

"מקיף את גופו סביב" —

English translation 1208

each and every body,

כל גוף וגוף,

English translation 1209

each and every world:

כל עולם ועולם:

English translation 1210

Afterwards, there are the "streaks." This is the drawing down into the interior,

דערנאך זיינען דא די "חברבורות". ואס איז די המשכה בפנימיות,

English translation 1211

which reveals the connection of the worlds with Divinity, "perforated from one to the other" until it becomes a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms.

וואס דאס טוט-אויף דער חיבור פון עולמות מיט אלקות "מפולשות כזו אל זו' ביז עס ווערט א דירה לו יתברך בתחתונים.

English translation 1212

And based on this, all the expressions in Rashi's commentary are understandable,

ועפ"ז איז פארשטאנדיק די אלע לשונות אין פירוש רש"י,

English translation 1213

even though his purpose is to explain the plain meaning of Scripture. However, in this commentary of Rashi there is a certain lengthiness of words and customary —

דאע"פ אז ענינו איז לפרש פשוטו של מקרא. איז אבער בפירוש רש"י זה פאראן א מאנכע אריכות דברים ורגיל —

English translation 1214

"like its Targum,"

"כתרגומו",

English translation 1215

"and petzichin." "Explanation in the vernacular." French,

"ופציחין". "פירוש בלע"ז'. פראנצויזיש,

English translation 1216

"a thread of white encircles its body around,"

"חוט של לבן מקיף את גופו סביב",

English translation 1217

"and its streaks are open and perforated from one to the other"

"וחברבורות שלו פתוחה ומפולשת כזו אל זו'

English translation 1218

(from one to the other etc." Only with each expression Rashi intends to allude to an additional matter from the world of Tikkun,

(מזו אל זו כו'". נאר מיט יעדן לשון מיינט רש"י מרמז זיין נאך אן ענין פון עולם התיקון,

English translation 1219

the world of Berudim.

עולם הברודים.

English translation 1220

And may it be His will that the matter of white, which indicates simplicity,

ויה"ר אז דער ענין פון לבן וואס באווייזט אויף פשיטות,

English translation 1221

should be drawn downward,

זאל נמשך ווערן למטה,

English translation 1222

which in the future will be in the days of the future to come.

וואס בימות וועט דאס זיין לע"ל.

English translation 1223

And on Yom Kippur there is something similar to this,

און ביוהכ"פ איז דא מעין זה,

English translation 1224

for then the High Priest wears white garments,

וואס דעמולט טראגט דער כהן גדול בגדי לבן,

English translation 1225

because this is connected with simplicity,

ווייל דאס איז פארבונדן מיט פשיטות 148,

English translation 1226

and also the day of Yom Kippur is once a year,

און אויך דער טאג פון יוהכ"פ איז אחת בשנה 149,

English translation 1227

and then the High Priest enters,

און דעמולט גייט אריין דער כהן גדול,

English translation 1228

the unique one in soul,

דער אחת בנפש 150,

English translation 1229

into the unique place,

אין אחת במקום,

English translation 1230

the Holy of Holies.

קודש הקדשים.

English translation 1231

And so it also descends into the service of every Jew,

און אזוי קומט עס אויך אראפ אין דער עבודה פון יעדן אידן,

English translation 1232

that the shell that covers him is removed and his whiteness is revealed,

אז ס'ווערט אראפגענומען די שאלעכץ וואס פארדעקט אויף אים און עס ווערט נתגלה זיין לבנונית,

English translation 1233

the simplicity within him,

די פשיטות אין אים,

English translation 1234

his point of Judaism.

זיין נקודת היהדות.

English translation 1235

May it be His will that the simplicity of white be drawn down from above to above until to below to below,

ויה"ר אז די פשיטות הלבן זאל נמשך ווערן מלמעלה מעלה ביז למטה מטה,

English translation 1236

and it shall be a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms,

און ס'זאל זיין א דירה לו ית' בתחתונים,

English translation 1237

openly and completely in the true and complete redemption through our righteous Messiah.

בגלוי ובשלימות בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 1238

"And behold, with the clouds of heaven" in the Holy Land, in the Holy Temple. With this the Yalkut Shimoni answers the question on that which it is written "And it shall be, from new moon to its new moon and from Sabbath to its Sabbath, all flesh shall come to bow down before Me, says the Lord,"

"וארו עם ענני שמיא" 151 אין ארץ הקודש אין בית המקדש. וואס דערמיט פארענטפערט דער ילקוט שמעוני 152 די שאלה אויף דעם וואס עס שטייט 153 "והי' מדי חודש בחדשו ומדי שבת בשבתו יבא כל בשר להשתחוות לפני אמר ה'",

English translation 1239

that in the future to come they will make the pilgrimage every Rosh Chodesh and every Sabbath —

אז לע"ל וועט מען עולה לרגל זיין בכל ראש חודש ובכל שבת —

English translation 1240

"And how will they come on Rosh Chodesh and on Sabbath from the end of the world,

"והאיך באים בראש חדש ובשבת מסוף העולם,

English translation 1241

rather the clouds come and carry them and bring them to Jerusalem,"

אלא העבים באים וטוענים אותם ומביאים אותם לירושלים",

English translation 1242

so they will fly on clouds!

אז מ'וועט פליען אויף וואלקנס!

English translation 1243

May it be His will that from this speech and elaboration on all this,

ויה"ר אז פון דעם דיבור ואריכות בכל זה,

English translation 1244

it should come down into actuality. And not only that one has an additional simple interpretation and a hint and a saying,

זאל דאס אראפקומען בפועל. און ניט נאר אז מ'האט נאך א פשט'ל און רמז און ווערטל,

English translation 1245

rather it should be so in actuality literally below ten handbreadths —

נאר ס'זאל אזוי זיין בפועל ממש למטה מעשרה טפחים —

English translation 1246

one should grab hold that here one finds oneself in the Holy Temple together with King David, the Messiah.

מ'זאל זיך א כאפ טאן אז אט געפינט מען זיך אין בית המקדש צוזאמען מיט דוד מלכא משיחא.

English translation 1247

And even before this, the conduct of the Jewish people is in the manner of "and I shall walk in a broad place,"

און נאך לפנ"ז איז דער הנהגה פון אידן באופן פון "ואתהלכה ברחבה",

English translation 1248

that one is not affected and cast down by gentiles and by gentileness.

אז מ'ווערט ניט נתפעל און אראפגעפאלן פון גוים און פון גוי'שקייט.

English translation 1249

And also the gentiles see that the Jewish people stand with strength and with pride and expansiveness regarding all matters of Judaism,

און אויך די גוים זען אז אידן שטייען בתוקף און מיט שטאלצקייט והרחבה בנוגע אלע ענינים פון אידישקייט,

English translation 1250

the study of Torah and the fulfillment of the commandments.

לימוד התורה וקיום המצוות.

English translation 1251

And to engage in the spreading of the wellsprings outward especially,

און טאן אין הפצת המעינות חוצה במיוחד,

English translation 1252

connected with the Torah of Rabbi Shimon bar Yochai,

פארבונדן מיט תורת הרשב"י,

English translation 1253

in which there are three matters,

וואס אין דעם זיינען דא דריי ענינים,

English translation 1254

as will be explained below.

כפי שיתבאר לקמן.

English translation 1255

Including also,

כולל אויך,

English translation 1256

at this time,

בזמן זה,

English translation 1257

preparing oneself for the days of Chanukah,

גרייטן זיך צו ימי החנוכה,

English translation 1258

when one lights the candles "at the entrance of his house from the outside,"

ווען מ'איז מדליק נרות "על פתח ביתו מבחוץ",

English translation 1259

until the foot of the Tarmodai ceases.

154 ביז אז כליא ריגלא דתרמודאי. 155

English translation 1260

It becomes so in actuality literally in completeness below,

ווערט אזוי בפועל ממש בשלימות למטה,

English translation 1261

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1262

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1263

Standing a short time before the nineteenth of Kislev —

שטייענדיק א זמן קצר פאר י"ט כסלו —

English translation 1264

here is the place also to mention about making the preparations for the farbrengens of the nineteenth of Kislev,

איז כאן המקום אויך צו דערמאנען וועגן מאכן די הכנות צו די התוועדויות בי"ט כסלו,

English translation 1265

and to connect this with an increase in the study of Torah,

און פארבינדן דאס מיט הוספה בלימוד התורה,

English translation 1266

the revealed part of Torah and the inner dimension of Torah,

נגלה דתורה און פנימיות התורה,

English translation 1267

Chassidus,

חסידות,

English translation 1268

which has a special connection with the nineteenth of Kislev,

וואס האט א שייכות מיוחדת מיט י"ט כסלו,

English translation 1269

as is known the talk of the Rebbe, of blessed memory, that the main matter of "your wellsprings shall spread forth outward" began after Petersburg,

כידוע די שיחה פון דעם רבי'ן נ"ע 156 אז דער עיקר ענין פון יפוצו מעינותיך חוצה האט זיך אנגעהויבן נאך פעטערבורג,

English translation 1270

which certainly everyone can add in this more and more.

וואס זיכער קען יעדערער אין דעם צוגעבן מערער און מערער.

English translation 1271

That the preparations for this already begin from Rosh Chodesh Kislev,

וואס די הכנות דערצו הויבן זיך שוין אן פון ראש חודש כסלו,

English translation 1272

and especially from the Sabbath that is before the Sabbath that comes immediately before the nineteenth of Kislev

ובפרט פון דעם שבת שלפני דעם שבת וואס קומט גלייך פאר י"ט כסלו

English translation 1273

(as in the determination of this year),

(כבקביעות שנה זו),

English translation 1274

which is the Sabbath

וואס דאס איז דער שבת

English translation 1275

(and for the Minchah of this Sabbath they will read from the portion of the Sabbath before the nineteenth of Kislev).

(און צו מנחה פון דעם שבת וועט מען לייענען פון דער פרשה פון דעם שבת שלפני י"ט כסלו).

English translation 1276

And especially since the Sabbath comes in continuation and as a conclusion to the ninth and tenth of Kislev,

ובפרט אז דער שבת קומט בהמשך און אלץ א סיום צו ט' און יו"ד כסלו,

English translation 1277

the festival of redemption of the middle Rebbe —

דער חג הגאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן —

English translation 1278

this gives even more strength to be able to carry out the matters connected with the nineteenth of Kislev,

גיט דאס נאכמער כח אויף קענען דורכפירן די ענינים פארבונדן מיט י"ט כסלו,

English translation 1279

the festival of redemption of the old Rebbe,

דער חג הגאולה פון דעם אלטן רבי'ן,

English translation 1280

Until in a manner of "and you shall spread forth to the west and to the east and to the north and to the south,"

ביז אין אן אופן פון "ופרצת ימה וקדמה וצפונה ונגבה",

English translation 1281

as it is stated at the beginning of our portion.

ווי עס שטייט בתחלת פרשתנו. 157

English translation 1282

And so too one should do with greater vigor and greater strength in all the campaigns,

און אזוי אויך זאל מען טאן ביתר שאת ויתר עוז אין אלע מבצעים,

English translation 1283

beginning with that every Jew should have a letter in one of the general Torah scrolls. And the matter of the unity of Israel and love of Israel,

אנהויבנדיק פון דעם אז יעדער איד זאל האבן אן אות אין איינער פון די ספרי תורה הכלליים. און דער ענין פון אחדות ישראל און אהבת ישראל,

English translation 1284

education —

חינוך —

English translation 1285

of oneself and of others,

עצמו וזולתו,

English translation 1286

Torah,

תורה,

English translation 1287

tefillin,

תפילין,

English translation 1288

mezuzah,

מזוזה,

English translation 1289

charity,

צדקה,

English translation 1290

a house full of books —

בית מלא ספרים —

English translation 1291

Yavneh and its sages,

יבנה וחכמי',

English translation 1292

the candles of the holy Sabbath and festivals,

נרות שבת קודש ויו"ט,

English translation 1293

the kashrut of food and drink and sleeping and marital purity,

כשרות האכו"ש און טהרת המשפחה,

English translation 1294

Until one will merit the fulfillment of the prophecy "Fortunate are you, Israel, before whom do you purify yourselves and who purifies you? Your Father in Heaven, as it is said, 'And I will sprinkle upon you pure water and you shall be purified,' and it says, 'The hope of Israel is the Lord; as a mikveh purifies the impure, so does the Holy One, blessed be He, purify Israel,'"

ביז אז מ'וועט זוכה זיין צום קיום היעוד "אשריכם 158 ישראל לפני מי אתם מטהרין ומי 159 מטהר אתכם אביכם שבשמים שנאמר 160 וזרקתי עליכם מים טהורים וטהרתם ואומר 161 מקוה ישראל ה' מה מקוה מטהר את הטמאים אף הקב"ה מטהר את ישראל",

English translation 1295

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1296

The explanation in the Zohar. And with an introduction,

דער ביאור אין דעם זהר. ובהקדים,

English translation 1297

as a parenthetical statement:

בתור מאמר המוסגר:

English translation 1298

The discourses and praises with which the three Tannaim praised Rabbi Shimon bar Yochai came in connection with that "Rabbi Shimon went out to the villages,

די דרשות ושבחים מיט וועלכע די דריי תנאים האבן משבח געווען רשב"י איז געקומען בקשר דערמיט וואס "רבי שמעון נפק לקרייתא,

English translation 1299

Rabbi Abba and Rabbi Chiya and Rabbi Yosi happened upon him,

אזדמן לי' רבי אבא ורבי חייא ורבי יוסי,

English translation 1300

when he saw them he said

כיון דחמא לון אמר

English translation 1301

(Rabbi Shimon bar Yochai)

(רשב"י)

English translation 1302

'Novelties of Torah are needed here. They sat under those trees,

חדתותי דאורייתא אצטריך הכא. יתבו לתא אלין,

English translation 1303

when he wanted to go,'"

כד בעא למיזל",

English translation 1304

at the time Rabbi Shimon bar Yochai wanted to leave,

בשעת רשב"י האט געוואלט אוועקגיין,

English translation 1305

"each one opened with a verse," —

"פתח כל חד וחד קרא", —

English translation 1306

each one of them said his discourse and praise about Rabbi Shimon bar Yochai.

האט יעדערער פון זיי געזאגט זיין דרשה ושבח אויף רשב"י.

English translation 1307

The explanation of "Rabbi Shimon went out to the villages" and the explanation of the matters that were encountered here —

דער פירוש אין "רבי שמעון נפק לקרייתא" און פירוש הדברים וואס דא האט געטראפן —

English translation 1308

is explained by the Ohr HaChamah:

איז דער אור החמה 162 מבאר:

English translation 1309

"Rashbi went out to the villages,

"ר"ש נפק לקרייתא,

English translation 1310

according to Rashi's interpretation in Tractate Berachot, to engage in the work of their estate,

פירוש רש"י במסכת ברכות 163 להתעסק בעבודת אחוזתם,

English translation 1311

and in the first chapter of Pesachim he interpreted to see their crops. New insights of Torah,

ובפ"ק דפסחים 164 פירש לראות בתבואותיהם. חדתותי דאורייתא,

English translation 1312

I need to innovate for them new insights since they have been encountered here. When he wanted to go, Rashbi stood as he wished to part from them to go engage in the work of his lands, each one opened a verse to praise him and to say that it was not fitting to leave him and go on his way, but it is impossible."

צריך אני לחדש להם חדושים מאחר שנזדמנו כאן. כד בעא למיזל אר"ש קאי כשרצה להתפרד מהם לילך להתעסק בעבודת קרקעותיו פתח כל חד וחד קרא כדי לשבחו ולומר שלא הי' ראוי להניחו ולילך לדרכ' אלא שאי אפשר".

English translation 1313

That which the Ohr HaChamah says that "Rabbi Shimon went out to the villages" means "to go engage in the work of his lands"

דאס וואס דער אור החמה זאגט אז "רבי שמעון נפק לקרייתא" מיינט "לילך להתעסק בעבודת קרקעותיו"

English translation 1314

(as Rashi interprets "villages" in the Gemara)

(ווי רש"י איז מפרש "קרייתא" אין גמרא)

English translation 1315

is entirely incomprehensible:

איז אינגאנצן ניט פארשטאנדיק:

English translation 1316

For Rashbi's Torah was his craft,

בא רשב"י איז געווען תורתו אומנתו 165,

English translation 1317

and he said "Is it possible

און ער האט געזאגט 166 "אפשר

English translation 1318

(rhetorically)

(בתמי' 167)

English translation 1319

that a person plows at plowing time and sows at sowing time and reaps at reaping time, etc., what will become of Torah?"!? —

אדם חורש בשעת חרישה וזורע בשעת זריעה וקוצר בשעת קצירה כו' תורה מה תהא עלי'"!? —

English translation 1320

Now how can one say that Rashbi went "to engage in the work of his lands"?!

היינט ווי קען מען זאגט אז רשב"י איז געגאנגען "להתעסק בעבודת קרקעותיו"?!

English translation 1321

And especially since Rashbi's father was a wealthy man and a relative of the monarchy,

ובפרט אז אביו של רשב"י איז געווען אן עשיר און א קרוב למלכות,

English translation 1322

surely Rashbi certainly did not need to have lands for the sake of livelihood, etc.!

168 האט דאך רשב"י זיכער ניט געדארפט אנקומען צו האבן קרקעות צוליב פרנסה וכו'!

English translation 1323

The Ohr HaChamah was indeed a great one among Israel,

דער אור החמה איז דאך געווען א גדול בישראל,

English translation 1324

and the Tzemach Tzedek brings him in many places —

און דער צ"צ ברענגט אים בכ"מ —

English translation 1325

one can possibly explain his words according to how the Gemara relates about the conduct of Rashbi:

קען מען אפשר מבאר זיין דבריו לויט ווי די גמרא דערציילט וועגן הנהגת רשב"י:

English translation 1326

The Gemara relates,

די גמרא 169 דערציילט,

English translation 1327

that "wherever Rabbi Elazar would strike, Rashbi would heal",

אז "כל היכא דהוה מחי ר"א הוי מסי ר"ש",

English translation 1328

meaning that he would heal and rectify matters of the world. Moreover —

ד.ה. אז ער האט מרפא און מתקן געווען עניני העולם. ביז נאכמער —

English translation 1329

Rashbi himself sought and inquired "is there something that needs rectification" and he would rectify it. And as it is related there that "they told me there is a place where there is a doubt of impurity and the priests have difficulty going around it",

רשב"י האט אליין געזוכט און זיך נאכגעפראגט 170 "איכא מילתא דבעי לתקוני" וועט ער דאס מתקן זיין. און ווי דערציילט דארטן אז "אמרו לי' איכא דוכתא דאית בי' ספק טומאה ואית להו צערא לכהנים לאקופי",

English translation 1330

and Rashbi purified the place. And based on this one can say also regarding the Zohar in our matter

און רשב"י האט מטהר געווען דעם מקום. ועפ"ז קען מען זאגן אויך בזהר שבנדו"ד

English translation 1331

(according to the interpretation of the Ohr HaChamah),

(לפי פירוש אור החמה),

English translation 1332

that that which "Rabbi Shimon went out to the villages",

אז דאס וואס "רבי שמעון נפק לקרייתא",

English translation 1333

even though his Torah was his craft, etc.,

אע"פ וואס תורתו אומנתו וכו',

English translation 1334

was in order to rectify the land and fields, etc.,

איז געווען בכדי מתקן זיין די קרקע ושדות כו',

English translation 1335

and he would learn Torah there in the manner of his Torah being his craft.

און ער וואלט דארטן געלערנט תורה באופן פון תורתו אומנתו.

English translation 1336

And that which the three Tannaim said discourses and praised him,

און דאס וואס די דריי תנאים האבן געזאגט דרשות און אים משבח געווען,

English translation 1337

"when he wished to part from them to go engage in the work of his lands,

"כשרצה להתפרד מהם לילך להתעסק בעבודת קרקעותיו,

English translation 1338

each one opened a verse to praise him and to say that it was not fitting to leave him and go on his way",

פתח כל חד וחד קרא כדי לשבחו ולומר שלא הי' ראוי להניחו ולילך לדרכ'",

English translation 1339

the explanation is,

איז דער פשט,

English translation 1340

that they wanted that before he arrives at that place in order to rectify it and learn Torah there,

אז זיי האבן געוואלט אז איידער ער קומט אן למקום ההוא בכדי מתקן זיין אים און לערנען תורה דארטן,

English translation 1341

he should learn with them here.

זאל ער מיט זיי לערנען דא.

English translation 1342

Thus far the parenthetical statement.

עד כאן מאמר המוסגר.

English translation 1343

The explanation and the lesson of the actual story in the Zohar:

דער ביאור און די הוראה פון דעם עצם סיפור אין זהר:

English translation 1344

The discourses that Rabbi Abba,

די דרשות וואס ר' אבא,

English translation 1345

Rabbi Chiya and Rabbi Yosi said on the verses connected to Avram,

ר' חייא און ר' יוסי האבן געזאגט אויף די פסוקים פארבונדן מיט אברם,

English translation 1346

Yaakov and Leah,

יעקב און לאה,

English translation 1347

are in praise of Rabbi Shimon. Not because Rashbi needs to receive praises, heaven forbid,

זיינען לשבחו דר' שמעון. ניט דערפאר וואס רשב"י דארף אנקומען צו שבחים ח"ו,

English translation 1348

but as is known

נאר כידוע

English translation 1349

(as mentioned earlier)

(ווי דערמאנט פריער)

English translation 1350

that the matter of the praises with which the students of Rashbi praised him,

אז דער ענין פון די שבחים וואס תלמידי רשב"י האבן אים משבח געווען,

English translation 1351

was in order to elicit from him that he should reveal additional matters in the inner dimensions of the Torah.

איז דאס געווען בכדי צו ארויסרופן ביי אים אז ער זאל מגלה זיין נאך ענינים אין פנימיות התורה.

English translation 1352

And similarly, the praises that Jews say in their prayer regarding the Most High,

וע"ד די שבחים וואס אידן זאגן בתפלתם אויף דעם אויבערשטן,

English translation 1353

is not because the Most High needs to receive them, heaven forbid,

איז דאס ניט דערפאר וואס דער אויבערשטער דארף דערצו אנקומען ח"ו,

English translation 1354

but in order to elicit from Him the matters and the flows. Like the matter of "Shield of Avraham",

נאר בכדי צו ארויסרופן ביי אים די ענינים והמשכות. ווי דער ענין פון "מגן אברהם",

English translation 1355

"Reviver of the dead", etc.,

"מחי' מתים" וכו',

English translation 1356

and the rest of the requests for one's needs which one asks in prayer.

און שאר בקשת צרכיו וועלכע מ'בעט בתפלה.

English translation 1357

That the revelation and study of the inner dimensions of the Torah

וואס דער גילוי ולימוד פון פנימיות התורה

English translation 1358

(which the Tannaim wanted to elicit from Rashbi through the praises)

(וואס די תנאים האבן געוואלט ארויסרופן בא רשב"י דורך די שבחים)

English translation 1359

is generally connected with three details and levels: (a)

איז בכללות פארבונדן מיט דריי פרטים ודרגות: (א)

English translation 1360

it comes from above to above, (b)

דאס קומט פון למעלה מעלה, (ב)

English translation 1361

it is drawn down into details and details of details, (c)

דאס ווערט נמשך אין פרטים ופרטי פרטים, (ג)

English translation 1362

it comes down into a decision and conclusion and thus into halachah and actual deed.

דאס קומט אראפ אין א הכרעה ומסקנא און בכן בהלכה ובמעשה בפועל.

English translation 1363

That is, the study is in the manner of bringing the discussion to a conclusion according to the halachah. —

ד.ה. אז דער לימוד איז באופן פון לאסוקי שמעתא אליבא דהילכתא. 171 —

English translation 1364

And as explained in the continuation of 5666 that then the study itself is also in a more elevated manner,

וכמבואר אין המשך תרס"ו 172 אז דעמולט איז דער לימוד אליין אויך באופן נעלה יותר,

English translation 1365

until the perfection of the study, etc.

ביז שלימות הלימוד כו'.

English translation 1366

The study of the revealed aspect of the Torah can also be with these three details and levels,

דער לימוד נגלה דתורה קען אויך זיין מיט די דריי פרטים ודרגות,

English translation 1367

but there it is not necessary:

אבער דארטן איז דאס ניט מוכרח:

English translation 1368

One can study the revealed aspect of the Torah in a manner that it does not necessarily come down into a halachah,

מ'קען לערנען נגלה דתורה באופן אז דאס זאל ניט דוקא אראפ-קומען אין א הלכה,

English translation 1369

one studies only the discussion of the matter;

מ'לערנט נאר די שקו"ט דבדבר;

English translation 1370

one can study only the halachah,

מ'קען לערנען נאר די הלכה,

English translation 1371

without the discussion.

אן דער שקו"ט.

English translation 1372

However, in the study of the inner dimension of the Torah, it is necessary that all these three details and levels be present in it:

משא"כ בלימוד פנימיות התורה איז מוכרח אז ס'זאלן אין דעם זיין די אלע דריי פרטים ודרגות:

English translation 1373

The study must be connected and come from above to above,

דער לימוד מוז זיין פארבונדן און קומען פון למעלה מעלה,

English translation 1374

One indeed begins to learn from the Alef-Beit of Chassidus,

מ'הויבט אן טאקע לערנען פון אל"ף בי"ת דחסידות,

English translation 1375

But afterwards one must arrive at its depth, etc.

אבער דערנאך דארף מען קומען צו דעם עומק בזה כו'

English translation 1376

(as will be explained);

(כדלקמן);

English translation 1377

The study must descend into details and sub-details;

דער לימוד מוז אראפקומען אין פרטים ופרטי פרטים;

English translation 1378

And the study must descend into a decision and thus into action and practical law. One can be a maskil in Chassidus,

און דער לימוד מוז אראפקומען אין א הכרעה ובכן במעשה והלכה בפועל. מ'קען זיין א משכיל אין חסידות,

English translation 1379

And a true maskil,

און א משכיל באמת,

English translation 1380

But his intellectual comprehension must descend into a thus in practical action.

אבער די השכלה שלו דארף אראפקומען אין א בכן במעשה בפועל.

English translation 1381

And the reason for this:

והטעם לזה:

English translation 1382

Since the study of the inner dimension of the Torah is the matter of "Know the God of your father and serve Him with a whole heart,"

היות אז לימוד פנימיות התורה איז דער ענין פון "דע את אלקי אביך ועבדהו בלב שלם",

English translation 1383

This must be a study in the manner of knowledge

173 דארף דאס זיין א לימוד באופן של ידיעה

English translation 1384

("Know"),

("דע"),

English translation 1385

For Daat is comprehension in the most elevated manner,

וואס דעת איז השגה באופן הכי נעלה,

English translation 1386

And in a manner that it descends after Chochmah and Binah into knowledge and decision, etc.,

ובאופן אז דאס קומט אראפ נאך חכמה ובינה אין ידיעה והכרעה כו',

English translation 1387

Until "the ultimate knowledge is that we do not know You"

ביז "תכלית הידיעה שלא נדעך" 174

English translation 1388

(as will be explained),

(כדלקמן),

English translation 1389

And in addition, this must bring to "and serve Him with a whole heart,"

און דערצו דארף דאס ברענגען צו "ועבדהו בלבב שלם",

English translation 1390

Service in action and in a complete manner,

עבודה בפועל ובאופן שלם,

English translation 1391

In completeness,

בשלימות,

English translation 1392

Consequently, it must have all three details and levels mentioned above.

במילא דארף דאס האבן אלע דריי פרטים ודרגות הנ"ל.

English translation 1393

According to the revealed dimension, when one fulfills a commandment,

ע"פ נגלה איז בשעת מ'איז מקיים א מצוה,

English translation 1394

Such as the commandment of Tefillin,

ווי מצות תפילין,

English translation 1395

One can fulfill the commandment in action without all these intentions in it,

קען מען מקיים זיין די מצוה בפועל אן די אלע כוונות בזה,

English translation 1396

And one then has the essence,

און מ'האט דעמולט דער עיקר,

English translation 1397

Because one has fulfilled the commandment in action,

ווייל מ'האט מקיים געווען די מצוה בפועל,

English translation 1398

As explained in Tanya;

כמבואר בתניא 175;

English translation 1399

However, when it must be "Know the God of your father and serve Him with a whole heart"

משא"כ בשעת ס'דארף זיין "דע את אלקי אביך ועבדהו בלבב שלם"

English translation 1400

(the study of the inner dimension of the Torah)

(לימוד פנימיות התורה)

English translation 1401

It is not sufficient to only fulfill the commandment in action,

איז ניט מספיק נאר מקיים זיין די מצוה בפועל,

English translation 1402

Rather, this must be "and serve Him with a whole heart" connected with "Know the God of your father" —

נאר דאס דארף זיין "ועבדהו בלבב שלם" פארבונדן מיט "דע את אלקי אביך" —

English translation 1403

All three matters mentioned above. —

אלע דריי ענינים הנ"ל. —

English translation 1404

And since in the matter at hand

און היות אז בנדו"ד

English translation 1405

(in the Zohar)

(אין זהר)

English translation 1406

Rabbi Abba,

האבן ר' אבא,

English translation 1407

Rabbi Chiya and Rabbi Yossi elicited a revelation of the inner dimension of the Torah from Rashbi by praising him —

ר' חייא און ר' יוסי ארויסרופן גילוי פנימיות התורה פון רשב"י דורך משבח זיין אים —

English translation 1408

Therefore, they said Torah and in the manner of "Pata'ach" —

דעריבער האבן זיי געזאגט תורה ובאופן ד"פתח" —

English translation 1409

The opening of a new channel,

פתיחת צנור חדש 176,

English translation 1410

On the three verses

אויף די דריי פסוקים

English translation 1411

(each according to his level),

(יעדערער לפי בחינתו),

English translation 1412

Connected with Avram,

פארבונדן מיט אברם,

English translation 1413

Yaakov and Leah,

יעקב און לאה,

English translation 1414

Because these three

ווייל אט די דריי

English translation 1415

(Avram,

(אברם,

English translation 1416

Yaakov and Leah)

יעקב און לאה)

English translation 1417

And the three verses which they expounded correspond to the three details and levels that must be in the study of the inner dimension of the Torah:

און די דריי פסוקים וועלכע זיי האבן געדרשנט זיינען כנגד די דריי פרטים ודרגות וואס דארפן זיין בלימוד פנימיות התורה:

English translation 1418

"Rabbi Abba opened and said, 'And Hashem said to Avram, etc.':"

"רבי אבא פתח ואמר וה' אמר אל אברם וגו'":

English translation 1419

Avram —

אברם —

English translation 1420

As he here precisely brings a verse in connection with Avram specifically as he is called Avram,

ווי ער איז דא מדייק ברענגען א פסוק בקשר מיט אברם ווי ער הייסט אברם דוקא,

English translation 1421

Not yet Avraham,

נאך ניט אברהם,

English translation 1422

On account of "father of a multitude of nations" —

על שם "אב המון גוים" 176 —

English translation 1423

Is connected with a level above to above all matters. As explained in Torah Or Parshat Lech Lecha the difference between Avram and Avraham,

איז פארבונדן מיט א דרגא למעלה מעלה מכל הענינים. כמבואר בתורה אור ר"פ לך לך 177 דער חילוק צווישן אברם און אברהם,

English translation 1424

That Avram is as he is higher before all matters,

אז אברם איז ווי ער איז העכער פאר אלע ענינים,

English translation 1425

Av Ram —

אב רם —

English translation 1426

The intellect hidden from all conception,

שכל הנעלם מכל רעיון,

English translation 1427

However, Avraham,

משא"כ אברהם,

English translation 1428

"Father of a multitude of nations,"

"אב המון גוים",

English translation 1429

Is as he is connected with the world.

איז ווי ער איז פארבונדן מיט עולם.

English translation 1430

[In the note of the Tatte on this Zohar, he explains how this subsequently descends into Avraham,

[אין דער הערה פון טאטן אויף דעם זהר איז ער מבאר ווי דאס קומט דערנאך אראפ אין אברהם,

English translation 1431

"Father of a multitude, etc." But here they speak about Avram,

"אב המון כו'". אבער דא רעדט מען וועגן אברם,

English translation 1432

As it is stated in the verse brought in the Zohar,

ווי עס שטייט אין דעם פסוק געבראכט אין זהר,

English translation 1433

As he is above all matters,

ווי ער איז למעלה מכל הענינים,

English translation 1434

The intellect hidden from all conception,

שכל הנעלם מכל רעיון,

English translation 1435

Prior to this, as he descends in connection with the world].

קודם לזה ווי ער קומט אראפ בשייכות מיט עולם].

English translation 1436

Which corresponds to the first detail and the first level that must be in the study of the inner dimension of the Torah —

וואס דאס איז כנגד דעם ערשטן פרט און דער ערשטער דרגא וואס דארף זיין בלימוד פנימיות התורה —

English translation 1437

That this must be connected and come from above to above.

אז דאס דארף זיין פארבונדן און קומען פון למעלה מעלה.

English translation 1438

Afterwards, "Rabbi Chiya opened and said, 'The land upon which you lie,'"

דערנאך "פתח ר' חייא ואמר הארץ אשר אתה שוכב עלי'",

English translation 1439

Which is stated by Yaakov:

177 וואס שטייט בא יעקב:

English translation 1440

Yaakov is the letters Yud Ekev,

יעקב איז אותיות יו"ד עקב,

English translation 1441

The Yud is drawn into the midot,

דער יו"ד ווערט נמשך אין די מדות 178,

English translation 1442

I.e., as it descends into details and sub-details. —

ד.ה. ווי דאס קומט אראפ אין פרטים ופרטי פרטים. —

English translation 1443

Corresponding to the second detail and the second level in the study of the inner dimension of the Torah,

כנגד דער צווייטער פרט און דער צווייטער דרגא בלימוד פנימיות התורה,

English translation 1444

As the study comes into details and sub-details.

ווי דער לימוד קומט אין פרטים ופרטי פרטים.

English translation 1445

The Kotzo Shel Yud of this Yud of Yaakov is the level of Avram,

דער קוצו של יו"ד פון דעם יו"ד ד'יעקב איז די דרגא פון אברם,

English translation 1446

The intellect hidden from all conception,

שכל הנעלם מכל רעיון,

English translation 1447

Above to above. And since all this

למעלה מעלה. און וויבאלד אז דאס אלץ

English translation 1448

(the Kotzo Shel Yud,

(דער קוצו של יו"ד,

English translation 1449

And the Yud — Ekev)

און דער יו"ד — עקב)

English translation 1450

Is in the word Yaakov,

איז אין דעם ווארט יעקב,

English translation 1451

It brings out that the sub-details are connected and come from and are founded upon the level that is above to above,

ברענגט עס ארויס אז די פרטי פרטים זיינען פארבונדן און קומען פון און זיינען מיוסד אויף דער דרגא וואס איז למעלה מעלה,

English translation 1452

The intellect hidden from all conception. Which proves —

שכל הנעלם מכל רעיון. וואס דאס באווייזט —

English translation 1453

In the matter at hand —

בנדו"ד —

English translation 1454

That the study of the inner dimension of the Torah begins from above to above,

אז דער לימוד פנימיות התורה הויבט זיך אן פון למעלה מעלה,

English translation 1455

And from it, it descends into details and sub-details,

און דערפון קומט עס אראפ אין פרטים ופרטי פרטים,

English translation 1456

Founded upon the level above to above.

מיוסד אויף דער דרגא למעלה מעלה.

English translation 1457

Afterwards, "Rabbi Yosi opened and said, 'This time I will thank the Lord,'"

דערנאך "פתח ר' יוסי ואמר הפעם אודה את ה' גו'",

English translation 1458

which Leah said in connection with the birth of her son Judah:

וואס לאה האט געזאגט בקשר מיט לידת יהודה בנה:

English translation 1459

The concept of "This time I will thank the Lord,"

דער ענין פון "הפעם אודה את ה'",

English translation 1460

thanksgiving to the Lord,

הודאה לה',

English translation 1461

is connected with the concept of a ruling of halachah,

איז פארבונדן מיטן ענין פון פסק הלכה,

English translation 1462

because in order that from a study and give-and-take there should come down a decision in a ruling of halachah as is proper,

ווארום בכדי אז פון א לימוד ושקו"ט זאל אראפקומען אין א הכרעה בפסק הלכה כדבעי,

English translation 1463

it is necessary that in that person, the student, there should be self-nullification and thanksgiving to the Lord,

דארף מען אז בא דעם אדם הלומד זאל זיין ביטול והודאה לה',

English translation 1464

that he rules thus because thus is the will of the Lord,

אז ער פסק'נט אזוי דערפאר וואס אזוי איז רצון ה',

English translation 1465

as explained in many places.

כמבואר בכ"מ.

English translation 1466

That this is corresponding to the third detail and third level that must be in the study of the inner dimension of the Torah,

וואס דאס איז כנגד דעם דריטן פרט און דריטער דרגא וואס דארף זיין בלימוד פנימיות התורה,

English translation 1467

that from the study which is taken from above to above and comes down into details and details of details —

אז פון דעם לימוד וואס נעמט זיך פון למעלה מעלה און קומט אראפ אין פרטים ופרטי פרטים —

English translation 1468

it should come down into a decision and a conclusion and a ruling of halachah.

זאל אראפקומען אין א הכרעה ובכן ופסק הלכה.

English translation 1469

In particular, in the sefirot, these three levels are

בפרטיות אין ספירות זיינען די דריי דרגות

English translation 1470

(which must be in the study of the inner dimension of the Torah) —

(וואס דארפן זיין בלימוד פנימיות התורה) —

English translation 1471

Chabad:

חב"ד:

English translation 1472

Chochmah —

חכמה —

English translation 1473

the supernal father,

אב רם,

English translation 1474

the intellect that is hidden from every conception,

שכל הנעלם מכל רעיון,

English translation 1475

Binah —

בינה —

English translation 1476

understanding and comprehension in details and details of details,

הבנה והשגה בפרטים ופרטי פרטים,

English translation 1477

and Daat —

ודעת —

English translation 1478

decision and ruling of halachah,

הכרעה ופסק הלכה,

English translation 1479

and from this comes the birth of the emotions until this comes down into actual deed.

און דערפון ווערט הולדת המדות ביז אז דאס קומט אראפ אין פועל ממש.

English translation 1480

And this is the concept of

און דאס איז דער ענין פון

English translation 1481

(the study)

(לימוד)

English translation 1482

of Chabad Chassidus,

חסידות חב"ד,

English translation 1483

which is the inner dimension of the Torah,

וואס דאס איז פנימיות התורה,

English translation 1484

the Torah of Rabbi Shimon bar Yochai,

תורת הרשב"י,

English translation 1485

as it has been revealed now,

כפי שנתגלתה עתה,

English translation 1486

even in a manner of "they will be sustained" from Me —

ביז אין אן אופן פון "יתפרנסון" מיני' —

English translation 1487

that the study must be in all three levels mentioned above,

אז דער לימוד דארף זיין אין אלע דריי דרגות הנ"ל,

English translation 1488

Chochmah, Binah, and Daat.

חכמה בינה ודעת.

English translation 1489

For further explanation:

ליתר ביאור:

English translation 1490

In the Chabad leaders, the first three leaders correspond to Chochmah, Binah, and Daat, as is known:

אין די נשיאי חב"ד זיינען די ערשטע דריי נשיאים כנגד חכמה בינה ודעת כידוע 179:

English translation 1491

the Alter Rebbe corresponds to the sefirah of Chochmah,

דער אלטער רבי איז כנגד ספירת החכמה,

English translation 1492

the Mitteler Rebbe corresponds to the sefirah of Binah —

דער מיטעלער רבי איז כנגד ספירת הבינה —

English translation 1493

and the Tzemach Tzedek corresponds to the sefirah of Daat.

און דער צ"צ כנגד ספירת הדעת.

English translation 1494

And as one also sees in their Chassidic discourses:

און ווי מ'זעט אויך אין זייערע מאמרי חסידות:

English translation 1495

the Alter Rebbe's discourses are points in brief,

דעם אלטן רבי'נס מאמרים זיינען נקודות בקיצור,

English translation 1496

in the aspect of Chochmah,

בחי' חכמה,

English translation 1497

the intellect that is hidden from every conception. The Mitteler Rebbe's discourses are at length, with explanation and elucidation,

שכל הנעלם מכל רעיון. דעם מיטעלן רבי'נס מאמרים זיינען באריכות הביאור וההסברה,

English translation 1498

"the broad river" —

"רחובות הנהר" —

English translation 1499

Binah.

בינה.

English translation 1500

In the Tzemach Tzedek's discourses, one sees

אין דעם צ"צ'ס מאמרים זעט מען

English translation 1501

(to the extent that one can see in the discourses)

(אויף ווי ווייט מ'קען זען אין די מאמרים)

English translation 1502

that every topic is discussed at length

אז יעדער ענין רעדט זיך באריכות

English translation 1503

(and connected with the revealed dimension, etc.),

(און פארבונדן מיט נגלה וכו'),

English translation 1504

and he brings every topic to a conclusion in halachah,

און ער פירט אויס יעדער ענין צו א מסקנא בהלכה,

English translation 1505

and particularly as one sees it in his Sefer HaMitzvot. That this is the concept of Daat —

ובפרט ווי מ'זעט עס אין ספר המצוות שלו. וואס דאס איז דער ענין פון דעת —

English translation 1506

a decision and conclusion and a practical ruling in halachah of the topics which one studies. And together with this, it comes with a lengthiness —

א הכרעה ומסקנא ובכן בפועל בהלכה פון די ענינים וועלכע מ'לערנט. און צוזאמען דערמיט קומט עס מיט אן אריכות —

English translation 1507

Binah.

בינה.

English translation 1508

Together with this

ביחד עם זה

English translation 1509

(in the discourses of the Tzemach Tzedek)

(אין די מאמרים פון דעם צ"צ)

English translation 1510

one sees that the Tzemach Tzedek establishes the topics which he writes upon the Chassidus of the Alter Rebbe,

זעט מען אז דער צ"צ איז מייסד די ענינים וועלכע ער שרייבט אויף די חסידות פון דעם אלטן רבי'ן,

English translation 1511

Chochmah,

חכמה,

English translation 1512

the intellect that is hidden from every conception.

שכל הנעלם מכל רעיון.

English translation 1513

And as is known what the Rebbe Maharash said about the Tzemach Tzedek,

וכידוע וואס דער רבי מהר"ש האט געזאגט אויפן צ"צ,

English translation 1514

and from this it is understood all the more so and certainly regarding the Alter Rebbe,

ומזה מובן במכ"ש וק"ו בנוגע צום אלטן רבי'ן,

English translation 1515

that upon one word or upon one topic

אז אויף איין ווארט אדער אויף איין ענין

English translation 1516

[I did not hear this from my revered father-in-law, the Rebbe, only from Chassidim —

[איך האב דאס ניט געהערט פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נאר פון חסידים —

English translation 1517

I do not know the exact wording]

ווייס איך ניט דעם לשון בדיוק]

English translation 1518

from his golden expression one can build an entire discourse.

פון לשונו הזהב קען מען בויען א גאנצן דרוש.

English translation 1519

And this one sees in the Tzemach Tzedek in his discourses,

און דאס זעט מען בא דעם צ"צ במאמריו,

English translation 1520

that he establishes every topic upon the words of the Alter Rebbe,

אז ער איז מייסד יעדער ענין אויף דברי אדה"ז,

English translation 1521

and he is precise in every word and topic that the Alter Rebbe says.

און איז מדייק אין יעדער ווארט און ענין וואס דער אלטער רבי זאגט.

English translation 1522

That here one sees openly in the discourses of the Tzemach Tzedek the study of Chabad Chassidus with all three concepts mentioned above, Chabad

וואס דא זעט מען בגלוי אין די מאמרים פון דעם צ"צ דער לימוד פון חסידות חב"ד מיט אלע דריי ענינים הנ"ל, חב"ד

English translation 1523

(Chochmah, Binah, and Daat) —

(חכמה בינה ודעת) —

English translation 1524

this is connected and comes from and is founded upon the intellect that is hidden from every conception,

דאס איז פארבונדן און קומט פון און איז מיוסד אויף שכל הנעלם מכל רעיון,

English translation 1525

above to above;

למעלה מעלה;

English translation 1526

this comes down into details and details of details;

דאס קומט אראפ אין פרטים ופרטי פרטים;

English translation 1527

and this comes down into a conclusion in halachah, Daat,

און דאס קומט אראפ אין א מסקנא בהלכה, דעת,

English translation 1528

which is connected and founded upon the intellect that is hidden from every conception,

וואס איז פארבונדן און מיוסד אויף שכל הנעלם מכל רעיון,

English translation 1529

above to above.

למעלה מעלה.

English translation 1530

And as discussed above, that this is the concept of "Know the God of your father and serve Him with a whole heart."

וכמדובר לעיל אז דאס איז דער ענין פון "דע את אלקי אביך ועבדהו בלבב שלם".

English translation 1531

Until this is connected not only with the aspect of the intellect that is hidden from every conception,

ביז אז דאס איז פארבנודן ניט נאר מיט בחי' שכל הנעלם מכל רעיון,

English translation 1532

but even higher than this,

נאר נאך העכער דערפון,

English translation 1533

because "the ultimate knowledge is that we do not know"

ווארום "תכלית הידיעה שלא נדעך"

English translation 1534

(as above),

(כנ"ל),

English translation 1535

that he reaches a level in the knowledge of Divinity higher than his knowledge,

אז ער קומט צו א דרגא בידיעת אלקות העכער פאר ידיעה שלו,

English translation 1536

the aspect of "that we do not know."

בחי' "שלא נדעך".

English translation 1537

He may become frightened and think that "that we do not know" means that he does not understand,

ער קען זיך דערשרעקן און מיינען אז "שלא נדעך" מיינט אז ער פארשטייט ניט,

English translation 1538

he will flee from it,

וועט ער דערפון אנטלויפן,

English translation 1539

because he wants specifically to understand.

ווארום ער וויל יע פארשטיין.

English translation 1540

One tells him:

זאגט מען אים:

English translation 1541

On the contrary, "the ultimate knowledge is that we do not know." That the explanation in this is

אדרבה "תכלית הידיעה שלא נדעך". וואס דער פירוש אין דעם איז

English translation 1542

(not that he comes to not understanding,

(ניט אז ער קומט צו ניט פארשטאנד,

English translation 1543

but on the contrary),

נאר אדרבה),

English translation 1544

that through the fact that the person, the student, nullifies himself and his knowledge and his selfhood,

אז דורך דעם וואס דער אדם הלומד איז מבטל זיך ודעת שלו וישות שלו,

English translation 1545

he becomes devoid of the existence of a yesh,

ווערט ער אויס מציאות יש,

English translation 1546

and he becomes unified with the author of the discourse

און ער ווערט נתאחד מיטן בעל המאמר

English translation 1547

(whom he studies)

(וועלכן ער לערנט)

English translation 1548

and with the intellect and knowledge that he studies,

און מיטן שכל ודעת וואס ער לערנט,

English translation 1549

and in the matter at hand —

ובנדו"ד —

English translation 1550

with Divinity in the aspect of "that we do not know,"

מיט אלקות בבחי' "שלא נדעך",

English translation 1551

As explained in Tanya, chapter five, then through that which the intellect is intellectual and comprehends some concept, "behold the intellect grasps the concept and encompasses it in its intellect, and the concept is grasped and encompassed and clothed within the intellect, etc."

כמבואר בתניא פרק חמישי אז דורך דעם וואס דער שכל איז משכיל ומשיג איזה מושכל "הרי השכל תופס את המושכל ומקיפו בשכלו והמושכל נתפס ומוקף ומלובש בתוך השכל כו'"

English translation 1552

(with all the expressions in this),

(מי די אלע לשונות שבזה),

English translation 1553

and it becomes a "wondrous unity, the likes of which there is no unity, nor even comparable to it, found at all in physicality, to be truly one and unified from every side and angle",

און עס ווערט א "יחוד נפלא שאין יחוד כמוהו ולא כערכו נמצא כלל בגשמיות להיות לאחדים ומיוחדים ממש מכל צד ופנה",

English translation 1554

consequently he becomes unified with Divinity in the aspect of "we do not know",

במילא ווערט ער נתאחד מיט אלקות בבחי' "שלא נדעך",

English translation 1555

the "we do not know" becomes for him "we know";

ווערט דער "שלא נדעך" ביי אים "נדעך" 180;

English translation 1556

he attains a knowledge that is much higher than his knowledge

ער נעמט א דעת וואס איז א סך העכערער פאר זיין דעת

English translation 1557

(from the side of the essence).

(מצ"ע).

English translation 1558

And based on this, there is also an explanation in the story that is told, that the Rebbe, may his soul rest in Eden, said,

ועפ"ז האט מען אויך א ביאור אין דעם סיפור וואס מ'דערציילט 181 אז דער רבי נ"ע האט געזאגט,

English translation 1559

that thus is "the ultimate purpose of knowledge is that we do not know",

אז אזוי איז "תכלית הידיעה שלא נדעך",

English translation 1560

but at the time that he sits and learns in Likkutei Torah, it becomes "we know". On the surface, the explanation of this is not understood:

אבער בשעת ער זיצט און לערנט אין לקו"ת ווערט "נדעך". דלכאורה איז ניט מובן דער פירוש אין דעם:

English translation 1561

What does it mean that it becomes "we know" —

וואס הייסט אז ס'ווערט "נדעך" —

English translation 1562

do we not say that "the ultimate purpose of knowledge is that we do not know"?

מ'זאגט דאך אז "תכלית הידיעה שלא נדעך"?

English translation 1563

The explanation of this is,

איז דער ביאור אין דעם,

English translation 1564

that this is what is written in Tanya:

אז דאס איז וואס עס שטייט אין תניא:

English translation 1565

the ultimate purpose of knowledge is that one should nullify one's own existence and knowledge,

תכלית הידיעה איז אז מ'זאל מבטל זיין די אייגענע מציאות ודעת,

English translation 1566

and through this the learning becomes in a manner until a "wondrous unity, etc.",

און דורך דעם ווערט דער לערנען אין אן אופן ביז צו א "יחוד נפלא כו'",

English translation 1567

and then he ceases to exist and becomes one thing with the Possessor of the intellect,

און דעמולט ווערט ער אויס מציאות און ווערט איין זאך מיטן בעל השכל,

English translation 1568

and then he has the ultimate purpose of knowledge.

און דעמולט האט ער תכלית הידיעה.

English translation 1569

And to this one comes through the study of the inner dimension of the Torah,

וואס דערצו קומט מען צו ע"י לימוד פנימיות התורה,

English translation 1570

higher than the intellect that is hidden from every concept,

העכער פאר שכל הנעלם מכל רעיון,

English translation 1571

to "the ultimate purpose of knowledge is that we do not know".

צו "תכלית הידיעה שלא נדעך".

English translation 1572

The lesson from this story in the Zohar according to the above explanation:

די הוראה פון דעם סיפור אין זהר ע"פ ביאור הנ"ל:

English translation 1573

Every Chassidic discourse of our Rabbis, our leaders, is analogous to that of Rabbi Shimon bar Yochai,

יעדער מאמר חסידות פון רבותינו נשיאינו איז בדוגמא ווי פון רשב"י,

English translation 1574

because every leader fills the place of the leader who preceded him, up to Rabbi Shimon bar Yochai —

ווארום יעדער נשיא איז ממלא מקום פון דעם נשיא שלפנ"ז ביז צו רשב"י —

English translation 1575

the source of Chassidus.

דער מקור פון חסידות.

English translation 1576

And therefore, when a Jew studies a discourse of the Rebbes, it is as if he meets Rabbi Shimon bar Yochai

און דעריבער בשעת א איד לערנט א מאמר פון די רביים איז דאס ווי ער טרעפט רשב"י

English translation 1577

(in the manner of "there appeared to me Rabbi Abba and Rabbi Chiya and Rabbi Yossi").

(בדוגמא ווי "אזדמן לי' רבי אבא ורבי חייא ורבי יוסי").

English translation 1578

He must then arouse the three aforementioned levels

דארף דער אין דעמולט מעורר זיין די דריי דרגות הנ"ל

English translation 1579

(which the three Tannaim aroused in Rabbi Shimon bar Yochai through their praising him)

(וואס די דריי תנאים האבן מעורר געווען בא רשב"י דורך אים משבח זיין)

English translation 1580

as they are within him,

ווי זיי זיינען אין אים,

English translation 1581

that is, to study the Chassidic discourse of Chabad with all three levels:

ד.ה. לערנען דעם מאמר חסידות חב"ד מיט אלע דריי דרגות:

English translation 1582

to understand it as it comes from above and beyond,

פארשטיין דאס ווי דאס קומט פון למעלה מעלה,

English translation 1583

the intellect that is hidden from every concept,

שכל הנעלם מכל רעיון,

English translation 1584

and even higher than this;

און נאך העכער דערפון;

English translation 1585

to study it in detail with details and details of details;

לערנען דאס בפרטיות מיט פרטים ופרטי פרטים;

English translation 1586

and to study it in a manner that from it should emerge a conclusion and accordingly and a law in actual service,

און לערנען דאס באופן אז דערפון זאל ארויסקומען א מסקנא ובכן והלכה אין עבודה בפועל,

English translation 1587

in love and awe and splendor

אין אהבה ויראה און תפארת

English translation 1588

(emotional attributes).

(מדות).

English translation 1589

And this is a fundamental matter, that from the comprehension in this there should emerge into actual service,

און דאס איז אן ענין עיקרי אז פון דער השכלה בזה זאל ארויסקומען אין עבודה בפועל,

English translation 1590

for "know the God of your father and serve Him with a whole heart." The study of this is not only relevant to a commandment such as, for example, the commandment of tefillin —

ווארום "דע את אלקי אביך ועבדהו בלבב שלם". דער לימוד בזה איז ניט נאר נוגע צו א מצוה ווי לדוגמא מצות תפילין —

English translation 1591

rather, the study is relevant to faith in God,

נאר דער לימוד איז נוגע צו אמונה בה',

English translation 1592

and to love of God,

און צו אהבת ה',

English translation 1593

which is the root of all positive commandments,

וואס איז שרש כל מצות עשה,

English translation 1594

and to fear of God,

182 און צו יראת ה',

English translation 1595

the root of all negative commandments.

שרש כל מצות לא תעשה. 182

English translation 1596

The lesson from the story in the Zohar is especially relevant to this time —

די הוראה מהמסופר בזהר איז במיוחד נוגע לזמן זה —

English translation 1597

in the days of preparation for the nineteenth of Kislev,

בימי הכנה צו י"ט כסלו,

English translation 1598

the festival of redemption of the Alter Rebbe:

דער חג הגאולה פון דעם אלטן רבי'ן:

English translation 1599

the redemption of the nineteenth of Kislev was not a redemption of an ordinary person, heaven forbid,

די גאולה פון י"ט כסלו איז געווען ניט א גאולה פון סתם א מענטש ח"ו,

English translation 1600

rather of the Alter Rebbe. And it is understood simply the greatness of the elevation of the Alter Rebbe even before the redemption. One understands from this that his redemption brought about an even higher elevation in the Alter Rebbe relative to how he was before the redemption.

נאר פון דעם אלטן רבי'ן. וואס עס איז מובן בפשטות דער גודל העילוי פון דעם אלטן רבי'ן אפילו קודם הגאולה. פארשטייט מען דערפון אז גאולתו האט אויפגעטאן נאך א העכערן עילוי אין דעם אלטן רבי'ן לגבי ווי ער איז געווען לפני הגאולה.

English translation 1601

Therefore the nineteenth of Kislev is the festival of festivals,

וואס דערפאר איז י"ט כסלו חג החגים,

English translation 1602

not merely a festival,

ניט סתם א חג,

English translation 1603

rather the festival of festivals,

נאר חג החגים,

English translation 1604

because it is not merely a redemption of such a person,

ווייל ס'איז ניט סתם א גאולה פון אזוי א מענטשן,

English translation 1605

rather a redemption of the Alter Rebbe,

נאר א גאולה פון דעם אלטן רבי'ן,

English translation 1606

who himself was already on the most elevated level.

וואס ער אליין איז שוין געווען בדרגא הכי נעלה.

English translation 1607

That is, that it is a redemption in the most elevated manner —

ד.ה. אז ס'איז א גאולה באופן הכי נעלה —

English translation 1608

a redemption on a level that is already, from the side of the essence, a most elevated level.

א גאולה אין א דרגא וואס איז שוין מצ"ע א דרגא הכי נעלית.

English translation 1609

And this is connected with the point hinted above —

וואס דאס איז פארבונדן מיט דער נקודה המרומזת לעיל —

English translation 1610

that Chabad Chassidus

אז חסידות חב"ד

English translation 1611

(and the inner dimension of the Torah in general)

(און פנימיות התורה בכלל)

English translation 1612

is connected with above and beyond,

איז פארבונדן מיט למעלה מעלה,

English translation 1613

the intellect that is hidden from every concept,

שכל הנעלם מכל רעיון,

English translation 1614

and even higher than this. And this is the particular level of the Alter Rebbe,

און נאך העכער דערפון. און דאס איז די דרגא פרטית פון דעם אלטן רבי'ן,

English translation 1615

upon which the Chassidus of the later generations is founded.

וואס אויף דעם איז מיוסד חסידות של אח"ז.

English translation 1616

And the redemption of the nineteenth of Kislev brought about an even more elevated elevation in the above and beyond of the Alter Rebbe,

און די גאולה פון י"ט כסלו האט אויפגעטאן נאך אן עילוי נעלה יותר אין דעם למעלה מעלה פון דעם אלטן רבי'ן,

English translation 1617

the intellect that is hidden from every concept —

שכל הנעלם מכל רעיון —

English translation 1618

as is known what the Rebbe, may his soul rest in Eden, said

כידוע וואס דער רבי נ"ע האט געזאגט

English translation 1619

(as printed in Torat Shalom, may his merit protect us),

(ווי געדרוקט אין תורת שלום 183 יבכ"מ),

English translation 1620

that it is difficult to say,

אז ס'איז שווער זאגן,

English translation 1621

but one can say and one does say,

אבער מ'קען זאגן און מ'זאגט,

English translation 1622

that the redemption of the Alter Rebbe

אז די גאולה פון דעם אלטן רבי'ן

English translation 1623

(on the nineteenth of Kislev)

(בי"ט כסלו)

English translation 1624

brought about in the manner of an olive, when one crushes it, it releases its oil,

האט אויפגעטאן ברוגמא פון א זית כשכותשין אותו הוא מוציא שמנו,

English translation 1625

releases its oil from the inner dimension of the Torah.

184 מוציא שמנו פון פנימיות התורה.

English translation 1626

May it be His will that from the redemption of the old Rebbe, may they soon actually come to the true and complete redemption.

ויה"ר אז פון דער גאולה פון דעם אלטן רבי'ן זאל מען בקרוב ממש קומען צו דער גאולה האמיתית והשלימה.

English translation 1627

Just as there are those who travel away from here before the 19th of Kislev to other countries —

אזוי ווי עס זיינען דא אזוינע וואס פארן אוועק פון דאנעט פאר י"ט כסלו למדינות אחרות —

English translation 1628

they will be given a thing that brings joy from the farbrengen,

וועט מען זיי מיטגעבן א דבר המשמח פון דער התוועדות,

English translation 1629

and at the time they will arrive in those countries, they should make a farbrengen with the participation of what will be given to them here,

און בשעת זיי וועלן אנקומען צו די מדינות זאל מען דארטן מאכן א התוועדות בהשתתפות פון דעם וואס מ'וועט זיי דא געבן,

English translation 1630

and there speak about the great necessity of involvement in the campaigns in general and in spreading the wellsprings outward in particular. Just as among those who travel there are also bridegrooms,

און דארטן רעדן וועגן דער גודל הנחיצות פון התעסקות אין די מבצעים בכלל און אין הפצת המעינות חוצה במיוחד. אזוי ווי צווישן די וואס פארן זיינען אויך דא חתנים,

English translation 1631

that a bridegroom is connected with a new world,

וואס א חתן איז פארבונדן מיט אן עולם חדש,

English translation 1632

connected with a new light etc. —

פארבונדן מיט אן אור חדש כו' —

English translation 1633

they will also be given bottles of mashkeh as participation in their wedding. And they should give them to the people in each country who can make a farbrengen there.

וועט מען זיי אויך געבן בקבוקי משקה בתור השתתפות צו זייער חתונה. און זיי זאלן דאס אפגעבן צו די אנשים בכל מדינה וואס קענען מאכן א התוועדות דארט.

English translation 1634

May it be His will that they travel there in good health,

ויה"ר זיי זאלן אהין פארן געזונטערהייט,

English translation 1635

and regarding those for whom there will be ratzo vashov,

און בא די וואס עס וועט זיין רצוא ושוב,

English translation 1636

that they will return back here,

אז זיי וועלן קומען אהערצו צוריק,

English translation 1637

may this also be in good health. And the weddings should be at a good and auspicious hour and an everlasting building on the foundation of Torah and mitzvos.

זאל דאס אויך זיין געזונטערהייט. און די חתונות זאלן זיין בשעה טובה ומוצלחת און א בנין עדי עד על יסוד התורה והמצוות.

English translation 1638

His Holy Honor the Rebbe, may he live for many good years, distributed bottles of whiskey to several bridegrooms who are traveling to other places,

כ"ק אדמו"ר שליט"א חילק בקבוקי יי"ש לכמה חתנים שנוסעים למקומות אחרים,

English translation 1639

and to several others who are traveling before the 19th of Kislev.

ולעוד כמה שנוסעים לפני י"ט כסלו.

English translation 1640

And afterwards he said:

ואח"כ אמר:

English translation 1641

Those who have taken bottles of mashkeh should distribute a part of it here,

די וואס האבן גענומען בקבוקי משקה זאלן טיילן דערפון א חלק דא,

English translation 1642

since it is Shabbos,

וויבאלד אז ס'איז שבת,

English translation 1643

and the continuation in the places to which they are traveling.

185 און דעם המשך במקומות וואוהין זיי פארן.

English translation 1644

He began to niggun "We Want Moshiach Now."

התחיל לנגן "ווי וואנט משיח נאו".

English translation 1645

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1646

Those who need to make a blessing after meals,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1647

will certainly make a blessing after meals.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 1648

After the Minchah prayer he began to niggun "Yibaneh Beis HaMikdash" etc.

אחר תפלת מנחה התחיל לנגן שיבנה ביהמ"ק כו'.