English translation — שיחת ש"פ וירא, כ"ף מרחשון ה'תשמ"ג.

English translation 1

It is the 20th of Marcheshvan,

ס'איז כ"ף מרחשון,

English translation 2

the birthday of the Rebbe1

דער יום ההולדת פון דעם רבי׳ן 1

English translation 3

(the Maharash) N"E,

(מהורש"ב) נ"ע,

English translation 4

the father of His Holiness, our master and teacher, the Rebbe.

דער פאטער פון כ"ק מו"ח אדמו"ר.

English translation 5

And in this year, a special matter occurs in this regard –

ובשנה זו קומט-צו אן ענין מיוחד בזה –

English translation 6

it is one hundred years since the beginning of the leadership of the Rebbe N"E:

ס'איז מאה שנה פון התחלת נשיאות פון דעם רבי'ן נ"ע:

English translation 7

In the year 5643, there was the "and the sun set"1 of the Rebbe Maharash,

בשנת תרמ"ג איז געווען דער "ובא השמש" 1 פון דעם רבי'ן מהר"ש,

English translation 8

and then immediately there was the "and the sun rose"1 of his son and successor,

און דעמולט איז גלייך געווען דער "וזרח השמש" 1 פון בנו ממלא מקומו,

English translation 9

the Rebbe N"E.

דער רבי נ"ע.

English translation 10

In addition to this, this year also occurs fixedly,

נוסף לזה קומט אויך צו בקביעות שנה זו,

English translation 11

that the 20th of Marcheshvan falls on Shabbat –

אז כ"ף מרחשון קומט אויס ביום השבת –

English translation 12

for the virtue of the Rebbe N"E is analogous to the virtue of Shabbat relative to the weekdays.

וואס מעלתו פון דעם רבי'ן נ"ע איז בדוגמת מעלת יום השבת לגבי ימות החול.

English translation 13

It is not an inevitable thing that the 20th of Marcheshvan should fall on Shabbat,

ס'איז ניט קיין דבר המוכרח אז כ"ף מרחשון זאל אויסקומען ביום השבת,

English translation 14

it can also fall on other days of the week. And the fixed occurrence of the 20th of Cheshvan depends on the fixed occurrence of Rosh Hashanah

ס'קען אויסקומען אויך אין אנדערע ימים בשבוע. און די קביעות פון כ"ף חשון איז תלוי אין דער קביעות פון ראש השנה

English translation 15

(as was discussed once in passing):

(ווי גערעדט אמאל בדרך אגב):

English translation 16

The 20th of Cheshvan always falls on the same day of the week as

כ"ף חשון קומט אלעמאל אויס אין דעם זעלבן טאג אין וואך ווי

English translation 17

(the first day of)

(דער ערשטער טאג)

English translation 18

Rosh Hashanah. Because the month of Tishrei is "always full," thirty days2,

ראש השנה. ווארום חודש תשרי איז "לעולם מלא" שלשים יום 2,

English translation 19

therefore there is a fixed number of days between Rosh Hashanah and the 20th of Cheshvan,

איז במילא דא א מספר ימים קבוע צווישן ר"ה און כ"ף חשון,

English translation 20

and according to this fixed number of days between them, the 20th of Cheshvan always falls on the same day of the week as Rosh Hashanah.

און לויט דעם מספר ימים הקבוע ביניהם קומט אויס כ"ף חשון אלעמאל באותו יום בשבוע ווי ר"ה.

English translation 21

However,

משא"כ,

English translation 22

for example,

לדוגמא,

English translation 23

Chanukah,

חנוכה,

English translation 24

which begins in the month of Kislev,

וואס הויבט זיך אן בחודש כסלו,

English translation 25

does not always fall on the same day of the week as Rosh Hashanah –

קומט ניט אלעמאל אויס אין דעם זעלבן טאג אין וואך ווי ר"ה –

English translation 26

because the month of Cheshvan is sometimes full and sometimes lacking2,

ווייל חודש חשון איז פעמים מלא ופעמים חסר 2,

English translation 27

consequently there are changes in the fixed occurrence on the days of the week of Chanukah relative to Rosh Hashanah.

במילא זיינען דא שינויים אין דער קביעות בימות השבוע פון חנוכה לגבי ר"ה.

English translation 28

And therefore,

און דעריבער,

English translation 29

just as Rosh Hashanah, in the fixed occurrence of this year,

פונקט ווי ראש השנה בקביעות שנה זו,

English translation 30

fell on Shabbat,

איז אויסגעקומען ביום השבת,

English translation 31

so too the 20th of Cheshvan, in the fixed occurrence of this year,

אזוי איז אויך כ"ף חשון בקביעות שנה זו,

English translation 32

falls on Shabbat.

ביום השבת.

English translation 33

And although the significance of the 20th of Cheshvan is connected to the day of the month,

ואע"פ אז ענינו פון כ"ף חשון איז פארבונדן מיטן יום בחודש,

English translation 34

and seemingly there is no difference on which day of the week it falls –

ולכאורה איז ניטא קיין נפק"מ אין וועלכן יום בשבוע ער קומט אויס –

English translation 35

however, the Gemara3 says that Shabbat "benefits" all matters of that day.

זאגט אבער די גמרא 3 אז יום השבת איז "אהני" צו אלע ענינים שבאותו יום.

English translation 36

That is, Shabbat effects an elevation in all matters of that day.

ד.ה. אז שבת פועלט אן עילוי אין אלע ענינים שביום זה.

English translation 37

And just as this is regarding the festival of Rosh Hashanah that falls on Shabbat4,

און ווי דאס איז בנוגע צו יו"ט של ר"ה שחל להיות בשבת 4,

English translation 38

that Shabbat also elevates the matters of Rosh Hashanah5,

אז שבת טוט אויך אויף אין עניני ר"ה 5,

English translation 39

so too regarding the 20th of Cheshvan when it falls on Shabbat,

איז אזוי אויך בנוגע צו כ"ף חשון ווען ער קומט אויס בשבת,

English translation 40

that Shabbat elevates all the details and matters of that day,

אז שבת טוט אויף אין אלע פרטים וענינים שביום זה,

English translation 41

including also that this day is the birthday of the Rebbe N"E,

כולל אויך דאס וואס יום זה איז דער יום הולדת פון דעם רבי'ן נ"ע,

English translation 42

when his mazal prevails6.

ווען מזלו גובר 6.

English translation 43

And as mentioned,

וכאמור,

English translation 44

this comes in addition to that this year is one hundred years from the beginning of the leadership of the Rebbe N"E.

דאס קומט בנוסף לזה וואס שנה זו איז מאה שנה פון התחלת נשיאותו פון דעם רבי'ן נ"ע.

English translation 45

The concept of one hundred

דער ענין פון מאה

English translation 46

(years) is

(שנה) איז

English translation 47

(as was discussed earlier at length7)

(ווי מ'האט גערעדט פריער בארוכה 7)

English translation 48

in the language of the Zohar8:

בלשון הזהר 8:

English translation 49

"the inclusive principle of all,"

"כללא דכולא",

English translation 50

the ultimate perfection9.

תכלית השלימות 9.

English translation 51

Perfection is connected with the perfection of the number ten,

שלימות פארבונדן מיט דער שלימות פון מספר עשרה,

English translation 52

for ten is also perfection,

וואס אויך עשרה איז שלימות,

English translation 53

which is why all matters are arranged in tens,

וואס דערפאר שטעלן זיך אויס אלע ענינים אין עשרה,

English translation 54

as explained in Kabbalah10,

כמבואר אין קבלה 10,

English translation 55

until this descends also into the world of investigation and discourse,

ביז דאס קומט אזוי אראפ אויך אין עולם החקירה ודרוש,

English translation 56

that there is a special virtue in the number ten,

אז ס'איז דא א מעלה מיוחדת אין מספר עשרה,

English translation 57

and every matter even below is arranged in tens. And as explained at length in the beginning of Sefer HaPardes11.

און יעדער זאך אויך למטה שטעלט זיך אויס אין עשרה. וכמבואר בארוכה אין ספר הפרדס בתחלתו 11.

English translation 58

And in Sefer HaPardes, he connects this

וואס אין ספר הפרדס פארבינדט ער דאס

English translation 59

(the perfection of ten)

(די שלימות פון עשרה)

English translation 60

with the ten Sefirot,

מיט די עשר ספירות,

English translation 61

and since there are ten Sefirot above,

און היות אז עס זיינען דא עשר ספירות למעלה,

English translation 62

it thus becomes drawn down also below,

ווערט אזוי נשתלשל אויך למטה,

English translation 63

that with ten utterances the world was created12,

אז בעשרה מאמרות נברא העולם 12,

English translation 64

and all matters below have the definition of ten. And he connects this13 also with the ten praises at the end of the Book of Tehillim14

און אלע ענינים דלמטה איז גדרם עשרה. און ער פארבינדט דאס 13 אויך מיט די עשרה הילולים בסוף ספר תהלים 14

English translation 65

(from "Ne'im Zemirot Yisrael"15),

(פון "נעים זמירות ישראל" 15),

English translation 66

that the intention of the ten Sefirot and the ten utterances with which the world was created,

וואס די כוונה פון די עשר ספירות און די עשרה מאמרות שבהם נברא העולם,

English translation 67

is so that a Jew below should praise and extol the Most High with these ten praises, etc.

איז בכדי אז א איד למטה זאל מהלל ומשבח זיין דעם אויבערשטן מיט די עשרה הילולים כו'.

English translation 68

But it can be said that in addition to the simple explanation that the Pardes gives,

אבער י"ל אז נוסף לפירוש הפשוט וואס דער פרדס זאגט,

English translation 69

that the ten Sefirot are higher than all matters and from them are drawn down the ten utterances with which the world was created,

אז די עשר ספירות זיינען העכער פון כל הענינים און דערפון ווערן נשתלשל די עשרה מאמרות שבהם נברא העולם,

English translation 70

and afterwards the ten praises

און דערנאך די עשרה הילולים

English translation 71

(the service of man below) –

(עבודת האדם למטה) –

English translation 72

In truth, the ten utterances with which the world was created are even higher than the ten Sefirot –

זיינען באמת די עשרה מאמרות שבהם נברא העולם נאך העכער פאר די עשר ספירות –

English translation 73

because the ten Sefirot are in the World of Atzilut,

ווייל די עשר ספירות זיינען אין עולם האצילות,

English translation 74

whereas the creation of the world through the ten utterances comes from the Essence and Being,

משא"כ בריאת העולם ע"י העשרה מאמרות קומט פון עצמות ומהות,

English translation 75

as explained in the well-known Iggeret HaKodesh beginning "Ihu VeChayohi etc."16 which the Alter Rebbe wrote "in the days before his passing in the village of Pyena"17,

כמבואר אין אגה"ק הידועה ד"ה איהו וחיוהי כו' 16 וואס דער אלטער רבי האט זי געשריבן "בימים שלפני הסתלקותו בכפר פיענא" 17,

English translation 76

that the bringing into existence of something from nothing comes specifically from the Essence and Being, which "is not caused by any cause that preceded it, Heaven forbid,

אז התהוות יש מאין קומט דוקא פון עצמות ומהות וואס "אינו עלול מאיזה עילה שקדמה לו ח"ו,

English translation 77

and therefore He alone has the power and ability to create something from nothing and absolute non-existence, without any other cause or reason preceding this something."

ולכן הוא לבדו בכחו ויכלתו לברוא יש מאין ואפס המוחלט ממש בלי שום עילה וסיבה אחרת קודמת ליש הזה".

English translation 78

The Pardes speaks as the matter is in its simple sense,

דער פרדס רעדט ווי דער ענין איז בפשטות,

English translation 79

according to which the ten Sefirot come first, and from them the ten utterances are drawn down;

וואס לפי"ז קומען פריער די עשר ספירות און פון זיי ווערן נשתלשל די עשרה מאמרות;

English translation 80

but from the perspective of creation –

אבער מצד הבריאה –

English translation 81

the ten utterances through which the world was created are higher than the ten Sefirot.

זיינען די עשרה מאמרות שבהם נברא העולם העכער פאר די עשר ספירות.

English translation 82

And one could say further,

און י"ל נאכמער,

English translation 83

that the ten praises of the Jewish people are even higher than the ten Sefirot, so to speak, and the ten utterances, so to speak –

אז די עשרה הילולים פון אידן זיינען נאך העכער פאר די עשר ספירות כביכול און די עשרה מאמרות כביכול –

English translation 84

because the Jewish people are higher than all matters,

ווארום אידן זיינען העכער פאר אלע ענינים,

English translation 85

and for their sake the world and all matters were created.

און בשבילם נברא העולם און כל הענינים.

English translation 86

And if you wish, this is an explicit statement of our Sages, of blessed memory18:

ואם תמצא לומר איז דאס א בפירוש'ער מאמר חז"ל 18:

English translation 87

"Whom did He consult? The souls of the righteous,"

"במי נמלך בנשמותיהן של צדיקים",

English translation 88

"and Your people are all righteous"19. When the Holy One, blessed be He, wanted to create the world, He consulted with the Jewish people,

"ועמך כולם צדיקים" 19. בשעת דער אויבערשטער האט געוואלט באשאפן די וועלט האט ער אנגעפרעגט בא אידן,

English translation 89

because they preceded the world20,

ווייל זיי זיינען קדמו לעולם 20,

English translation 90

and are before all matters,

וקודם לכל הענינים,

English translation 91

and through this all matters are then drawn forth,

און עי"ז ווערן ערשט דערנאך נמשך כל הענינים,

English translation 92

and everything is for the sake of Israel21. And only after "for the sake of Israel" does "for the sake of the Torah" also come21,

און אלץ איז בשביל ישראל 21. און ערשט נאך בשביל ישראל קומט אויך בשביל התורה 21,

English translation 93

for the Torah is connected with the Ten Commandments.

וואס תורה איז פארבונדן מיט די עשרת הדברות.

English translation 94

It follows,

קומט אויס,

English translation 95

that the ten praises which the Jewish people recite,

אז די עשרה הילולים וואס אידן זאגן,

English translation 96

are higher, so to speak, than the Ten Commandments,

זיינען העכער כביכול פאר די עשה"ד,

English translation 97

than the ten Sefirot and than the ten utterances.

פאר די עשר ספירות און פאר די עשרה מאמרות.

English translation 98

And this matter –

וואס אט דער ענין –

English translation 99

the superiority of the ten praises of Israel,

דער עילוי פון די עשרה הילולים דישראל,

English translation 100

because "Whom did He consult? The souls of the righteous," that all Jewish people are higher than all matters –

ווייל במי נמלך בנשמותיהן של צדיקים אז אלע אידן זיינען העכער פאר כל הענינים –

English translation 101

is connected with the concept of a birthday.

איז פארבונדן מיט ענין יום הולדת.

English translation 102

For the superiority of "Whom did He consult? The souls of the righteous,"

ווייל דער עילוי פון במי נמלך בנשמותיהן של צדיקים,

English translation 103

the superiority of the souls of Israel,

דער עילוי פון נשמות ישראל,

English translation 104

which is revealed not as the soul is found above,

וואס דער עילוי קומט ארויס ניט ווי די נשמה געפינט זיך למעלה,

English translation 105

but specifically when it comes down below into a body,

נאר דוקא ווי זי קומט אראפ למטה אין א גוף,

English translation 106

only then is the superiority of the soul brought out. And the soul comes down into a particular body on the birthday.

ערשט דעמולט ברענגט זיך ארויס דער עילוי פון דער נשמה. און דער נשמה קומט אראפ אין א גוף בפ"ע ביום ההולדת.

English translation 107

And the explanation of this:

והביאור בזה:

English translation 108

In a soul there are several levels. As we say every morning,

אין א נשמה זיינען פאראן כמה דרגות. ווי מ'זאגט בכל בוקר,

English translation 109

that "the soul You have placed within me is pure,

אז "נשמה שנתת בי טהורה היא,

English translation 110

You created it,

אתה בראת,

English translation 111

You formed it,

אתה יצרת,

English translation 112

You breathed it into me"22,

אתה נפחתה בי" 22,

English translation 113

and these are the four levels in the soul23,

וואס דאס זיינען ד' דרגות בהנשמה 23,

English translation 114

and then there is the level where the soul comes down below and becomes clothed in a body,

און דערנאך איז דא די דרגא ווי די נשמה קומט אראפ למטה און ווערט נתלבש אין א גוף,

English translation 115

the level of "and You guard it within me,"

די דרגא פון "ואתה משמרה בקרבי",

English translation 116

which guarding comes from a place that is higher than all those higher levels

וואס די שמירה קומט פון אן ארט וואס איז העכער פאר די אלע העכערע דרגות

English translation 117

(as the soul is above,

(ווי די נשמה איז למעלה,

English translation 118

before its clothing in the body),

קודם התלבשותה בגוף),

English translation 119

as explained in Chassidus24.

כמבואר אין חסידות 24.

English translation 120

And although Chassidus explains25 that the level from which the guarding comes is the aspect of the mazal of the soul,

און כאטש חסידות איז מבאר 25 אז די דרגא פון וואנעט ס'קומט די שמירה איז בחי' מזל שבנשמה,

English translation 121

which is in the aspect of makif,

וואס איז בבחי' מקיף,

English translation 122

nevertheless it affects the body below,

פועל'ט עס אבער בהגוף למטה,

English translation 123

because mazal is from the term "and flow from Lebanon"26,

ווארום מזל מלשון "ונוזלים מן לבנון" 26,

English translation 124

that is, "it flows and drips into the body."

דאס איז "נוזל ונוטף בהגוף".

English translation 125

It follows that the most supreme superiority of the soul is revealed specifically when the soul comes down below into a body.

קומט אויס אז דער עילוי הכי נעלה שבנשמה קומט ארויס דוקא ווען די נשמה קומט אראפ למטה אין א גוף.

English translation 126

And this is similar to what is found in the Torah,

וע"ד ווי דאס איז אין תורה,

English translation 127

that specifically when the Torah is below, it is connected with that which is above division.

אז דוקא ווי תורה איז למטה איז זי פארבונדן מיט למעלה מהתחלקות.

English translation 128

As this is regarding the plain meaning aspect of the Torah:

ווי דאס איז בנוגע צו חלק הפשט שבתורה:

English translation 129

Although the plain meaning of the Torah pertains to the world of Asiyah,

אע"פ וואס פשט שבתורה איז שייך צו עולם העשי',

English translation 130

not only is it not lower than the other levels in the Torah,

איז ניט נאר וואס דאס איז ניט נידעריקער פון די אנדערע דרגות אין תורה,

English translation 131

but on the contrary –

נאר אדרבה –

English translation 132

as is known the statement of my revered father-in-law, the Rebbe27,

כידוע דער ווארט פון כ"ק מו"ח אדמו"ר 27,

English translation 133

that the simplicity below grasps the simplicity of the Essence. So too regarding the plain meaning aspect of the Torah –

אז פשיטות דלמטה נעמט פשיטות העצמות. אזוי אויך בנוגע צו חלק הפשט שבתורה –

English translation 134

although it corresponds to the world of Asiyah and the beginning of study is from the plain meaning of the verse,

אע"פ וואס ער איז כנגד עולם העשי' און התחלת הלימוד איז פון פשט המקרא,

English translation 135

and only afterwards does one ascend to higher modes in the study of Torah –

און ערשט דערנאך ווערט מען נתעלה צו העכערע אופנים בלימוד התורה –

English translation 136

nevertheless it grasps the simplicity above.

נעמט דאס אבער פשיטות דלמעלה.

English translation 137

Specifically the plain meaning,

דוקא פשט,

English translation 138

their end,

סופן,

English translation 139

is interwoven in their beginning,

איז נעוץ בתחלתן,

English translation 140

because their beginning is interwoven in their end28,

ווייל נעוץ תחלתן בסופן 28,

English translation 141

the end of action is in the initial thought29,

סוף מעשה במחשבה תחלה 29,

English translation 142

and as is known the precise point in this30,

וכידוע דער דיוק בזה 30,

English translation 143

that in the thought itself, this is the beginning.

אז אין מחשבה גופא איז דאס די תחלה.

English translation 144

So too regarding the souls of Israel:

עד"ז איז אויך בנוגע צו נשמות ישראל:

English translation 145

Specifically when the soul is found below in a body, it attains the highest level. And as is explained the concept of "the end of action is in the initial thought" in connection with the souls of Israel and "Whom did He consult? The souls of the righteous,"

דוקא ווי די נשמה געפינט זיך למטה אין גוף נעמט זי די העכסטע דרגא. און ווי מ'איז מבאר דעם ענין פון סוף מעשה במחשבה תחלה בקשר מיט נשמות ישראל און במי נמלך בנשמותיהן של צדיקים,

English translation 146

that the Jewish people originate in the initial thought,

אז אידן נעמען זיך במחשבה תחלה,

English translation 147

in the thought itself –

אין מחשבה גופא –

English translation 148

the beginning of thought.

תחלת המחשבה.

English translation 149

And as our Sages, of blessed memory, said31 that "seven things preceded the world,"

וכמאחז"ל 31 אז "שבעה דברים קדמו לעולם",

English translation 150

and of all of them, "the thought of Israel preceded everything"32.

און פון זיי אלע איז "מחשבתן של ישראל קדמה לכל דבר" 32.

English translation 151

When the soul comes down into a particular body and it becomes "and You guard it within me" –

ווען קומט אראפ די נשמה אין א גוף בפ"ע און ס'ווערט "ואתה משמרה בקרבי" –

English translation 152

this is specifically on the birthday of the person,

איז דאס דוקא ביום ההולדת של האדם,

English translation 153

when the child emerges into the air of the world in a particular body.

ווען דער ולד איז יוצא לאויר העולם אין א גוף בפ"ע.

English translation 154

Also earlier,

אויך פריער,

English translation 155

at the time of conception,

בשעת העיבור,

English translation 156

the soul already descended into the body of the fetus,

איז די נשמה שוין אראפגעקומען אין גוף העובר,

English translation 157

and it is known that already then there is the heartbeat and the movement of the fetus –

וכידוע אז שוין דעמולט איז דא דפיקת הלב און די באוועגונג פון דעם עובר –

English translation 158

but then it is in the mother's body,

אבער דעמולט איז ער בגוף האם,

English translation 159

and "the fetus is considered the thigh of its mother"33;

וואס "עובר ירך אמו" 33;

English translation 160

however, the matter of "and You preserve it within me" occurs only at the time when the child emerges into the world in an independent body,

משא"כ דער ענין פון "ואתה משמרה בקרבי" ווערט ערשט בשעת דער ולד איז יוצא לאויר העולם אין א גוף בפ"ע,

English translation 161

which is the matter of birth.

וואס דאס איז דער ענין הלידה.

English translation 162

And these two times,

וואס די צוויי זמנים,

English translation 163

pregnancy and birth,

הריון און לידה,

English translation 164

are alluded to in our parshah34:

שטייען בפרשתנו 34:

English translation 165

"And Hashem remembered Sarah as He had said, and Hashem did for Sarah as He had spoken,"

"וה' פקד את שרה כאשר אמר ויעש ה' לשרה כאשר דיבר",

English translation 166

"remembered Sarah as He had said –

"פקד את שרה כאשר אמר –

English translation 167

for pregnancy,

בהריון,

English translation 168

as He had spoken –

כאשר דיבר –

English translation 169

for birth,"

בלידה",

English translation 170

as Rashi explains.

ווי רש"י טייטשט אפ.

English translation 171

From this is understood the most sublime elevation of the birthday of every Jew,

דערפון איז פארשטאנדיק דער עילוי נעלה ביותר פון דעם יום הולדת פון יעדער אידן,

English translation 172

when his soul descends into an independent body in the world and the elevation of "and You preserve it within me" is revealed,

ווען זיין נשמה קומט אראפ אין א גוף בפ"ע באויר העולם און עס קומט ארויס דער עילוי פון "ואתה משמרה בקרבי",

English translation 173

He takes counsel with the souls of the righteous,

במי נמלך בנשמותיהן בנשמותיהן של צדיקים,

English translation 174

"and Your people are all righteous,"

"ועמך כולם צדיקים",

English translation 175

connected with the matter of the ten praises

פארבונדן מיטן ענין פון די עשרה הילולים

English translation 176

(as above).

(כנ"ל).

English translation 177

The reason for this is that specifically when the soul is in the body, the individual service of the person begins.

אין דער טעם לזה איז ווייל דוקא בשעת די נשמה געפינט זיך אין גוף הויבט זיך אן עבודתו הפרטית פון דעם מענטשן.

English translation 178

And furthermore –

און נאכמער –

English translation 179

through the very matter of birth, a general matter concerning the entirety of the Jewish people is accomplished –

דורך עצם ענין הלידה ווערט אויפגעטאן אן ענין כללי הנוגע לכללות עם ישראל –

English translation 180

as our Sages said35, "The son of David will not come until all the souls in the

במאחז"ל 35 "אין בן דוד בא עד שיכלו כל הנשמות שב

English translation 181

(treasury called (as Rashi35 explains))

(אוצר ששמו (ווי רש"י *35 איז מפרש))

English translation 182

body are finished." And this refers to the actual birth of a person

גוף". וואס דאס רעדט זיך וועגן לידת האדם בפועל

English translation 183

(not regarding pregnancy).

(ניט וועגן הריון).

English translation 184

It follows that through the birth of every Jew, the coming of the son of David is brought closer,

קומט אויס אז דורך דער לידה פון יעדן אידן ווערט נאך נעענטער ביאת בן דוד,

English translation 185

Mashiach our righteousness,

משיח צדקנו,

English translation 186

in the true and complete redemption.

בגאולה האמיתית והשלימה.

English translation 187

And this is so regarding the birthday of every Jew.

וואס דאס איז אזוי בנוגע צום יום הולדת פון יעדן אידן.

English translation 188

And certainly when it concerns the birthday of a Nasi in Israel. After his birth he indeed grew in his deeds and afterwards became a Nasi in Israel –

ועאכו"כ ווען ס'רעדט זיך וועגן דעם יום הולדת פון א נשיא בישראל. לאחרי הולדתו איז ער טאקע געוואקסן במעשים שלו און דערנאך געווארן א נשיא בישראל –

English translation 189

but immediately at the time of his birth he stands at this level.

אבער גלייך בשעת הולדתו שטייט ער בדרגא זו.

English translation 190

Similar to what is stated regarding the first shepherd of Israel,

ע"ד ווי ס'שטייט בא דעם ערשטן רועה ישראל,

English translation 191

the Faithful Shepherd,

רעיא מהימנא,

English translation 192

Moshe Rabbeinu,

משה רבינו,

English translation 193

that "he was a shepherd"36,

אז "הי' רועה" 36,

English translation 194

that immediately when he was born he was a shepherd36.

אז גלייך כשנולד הי' רועה *36.

English translation 195

From the aforementioned matter –

פון דעם ענין הנ"ל –

English translation 196

the greatness of the matter of birth in general,

גודל ענין הלידה בכלל,

English translation 197

and in particular the birth of the Rebbe, may his soul rest in Eden –

ובפרט די לידה פון דעם רבי'ן נ"ע –

English translation 198

every Jew must derive a lesson in his service.

דארף יעדער איד ארויסנעמען א הוראה בעבודתו.

English translation 199

And even though he could seemingly argue,

ואע"פ אז ער קען לכאורה טענה'ן,

English translation 200

"Who is like him and who is equal to him"

אז מי ידמה לו ומי ישווה לו

English translation 201

(to the Rebbe, may his soul rest in Eden)

(צום רבי'ן נ"ע)

English translation 202

so what relevance is there that he should derive a lesson in his service from the matter of the Rebbe, may his soul rest in Eden –

איז וואס איז שייך אז ער זאל נאך ארויסנעמען א הוראה בעבודתו פון ענינו פון דעם רבי'ן נ"ע –

English translation 203

they say that indeed "who is like him and who is equal to him,"

זאגט מען אז אמת טאקע מי ידמה לו ומי ישווה לו,

English translation 204

but nevertheless the Baal Shem Tov says37 that from every thing that a Jew sees or hears he must derive a lesson in service,

אבער ביחד עם זה זאגט דער בעש"ט 37 אז פון יעדער זאך וואס א איד זעט אדער הערט דארף ער ארויסנעמען א הוראה בעבודה,

English translation 205

regardless of what level he holds. For since he saw or heard it,

ניט קוקנדיק בא וועלכער דרגא ער האלט. ווארום וויבאלד אז ער האט עס געזען אדער געהערט,

English translation 206

it is certainly a lesson for him in his service.

איז דאס זיכער א הוראה פאר אים בעבודתו.

English translation 207

So the general lesson from this is –

איז די הוראה כללית דערפון –

English translation 208

the greatness of the matter of the birth of each and every Jew,

דער גודל הענין פון דער לידה של כאו"א מישראל,

English translation 209

to the extent that the birth of a single and individual Jew can cause Mashiach to come in actual reality!

ביז אז די לידה פון א איין און איינציקן אידן קען אויפטאן אז משיח זאל קומען בפועל ממש!

English translation 210

And this is,

וואס דאס איז,

English translation 211

as discussed many times,

כמדובר כמ"פ,

English translation 212

the ruling of the Rambam38,

פס"ד הרמב"ם 38,

English translation 213

that a Jew, through one action,

אז א איד ע"י א פעולה אחת,

English translation 214

one thought,

א מחשבה אחת,

English translation 215

one speech,

א דיבור אחד,

English translation 216

one deed,

א מעשה אחד,

English translation 217

can bring salvation and deliverance to the entire world.

קען ברענגען ישועה והצלה לכל העולם כולו.

English translation 218

And since the redemption must come immediately,

און וויבאלד אז די גאולה דארף גלייך קומען,

English translation 219

one must immediately do that one deed.

דארף מען גלייך טאן דער מעשה אחד.

English translation 220

And for this there is the lesson of the birthday of the Rebbe, may his soul rest in Eden,

און דערצו איז דא די הוראה פון יום הולדת פון דעם רבי'ן נ"ע,

English translation 221

regarding the matters in which the Rebbe, may his soul rest in Eden, engaged,

בנוגע צו די ענינים אין וועלכע דער רבי נ"ע האט געטאן,

English translation 222

as follows.

כדלקמן.

English translation 223

And in addition to this comes the lesson that the twentieth of Cheshvan this year is on Shabbat.

ונוסף לזה קומט-צו די הוראה אז כ"ף חשון בשנה זו איז ביום השבת.

English translation 224

And the twentieth of Cheshvan could have fallen on another day of the week,

וואס כ"ף חשון האט געקענט אויסקומען אין אן אנדער יום בשבוע,

English translation 225

just as Rosh Hashanah can fall on another day of the week

פונקט ווי ר"ה קען אויסקומען אין אן אנדער יום בשבוע

English translation 226

(not on Shabbat),

(ניט ביום השבת),

English translation 227

indeed "Rosh Hashanah does not fall on Sunday, Wednesday, or Friday"39,

טאקע "לא אד"ו ראש" 39,

English translation 228

but it can fall on the other three days of the week, not specifically on Shabbat;

אבער ער קען אויסקומען אין אנדערע דריי טעג בשבוע ניט דוקא ביום השבת;

English translation 229

But this year Rosh Hashanah fell on Shabbat,

אבער בשנה זו איז ר"ה אויסגעקומען ביום השבת,

English translation 230

and so too the twentieth of Cheshvan is on Shabbat. There must also be a lesson from this.

און אזוי איז אויך כ"ף חשון ביום השבת. דארף אויך דערפון זיין א הוראה.

English translation 231

And the general lesson of Shabbat is –

וואס די הוראה כללית פון יום השבת איז –

English translation 232

that then "all your work is done"40.

אז דעמולט איז "כל מלאכתך עשוי'" 40.

English translation 233

And the meaning of this is not that one should then sleep,

וואס דער פירוש אין דעם איז ניט אז מ'דארף דעמולט שלאפן,

English translation 234

and moreover cry out that "sleep on Shabbat is a delight"41 –

און דערצו שרייען אז "שינה בשבת תענוג" 41 –

English translation 235

rather, there must then be the service of man,

נאר ס'דארף דעמולט זיין עבודת האדם,

English translation 236

but in a manner of "all your work is done,"

אבער אין אן אופן פון כל מלאכתך עשוי',

English translation 237

without toil and exertion. And in the soul's faculties this is service out of delight,

אן טירחא ויגיעה. און אין כחות הנפש איז דאס עבודה מתוך תענוג,

English translation 238

"and you shall call Shabbat a delight"42.

"וקראת לשבת עונג" 42.

English translation 239

And in particular the service of prayer,

ובפרט עבודת התפלה,

English translation 240

as the Rebbe N"E

ווי דער רבי נ"ע

English translation 241

(the Baal HaYom HaHuledes)

(דער בעל יום ההולדת)

English translation 242

explains in several of his maamarim43,

איז מבאר בכמה פון זיינע מאמרים 43,

English translation 243

that the main matter and service of Shabbos is the service of prayer,

אז עיקר ענין ועבודה פון שבת איז עבודת התפלה,

English translation 244

to the extent that also the main matter of prayer is on Shabbos,

ביז אז אויך עיקר ענין התפלה איז בשבת,

English translation 245

and all prayers even of weekdays ascend in the prayer of Shabbos44.

און אלע תפלות אויך פון ימות החול זיינען עולה בתפלת שבת 44.

English translation 246

And this is what Shabbos opens up in the matters of Chaf Cheshvan, similar to how Shabbos opens up in Rosh HaShanah.

און דאס איז וואס שבת טוט-אויף אין די ענינים פון כ"ף חשון. מעין ווי שבת טוט-אויף אין ר"ה.

English translation 247

The birthday of the Rebbe N"E in this year is the one hundred twenty-second birthday.

דער יום הולדת פון דעם רבי'ן נ"ע בשנה זו איז דער יום הולדת הקכ"ב.

English translation 248

Then one begins saying chapter one hundred twenty-three in Tehillim45,

וואס דעמולט הויבט מען אן זאגן קאפיטל קכ"ג אין תהלים 45,

English translation 249

as is known the reshimah of K"K M"V Admo"r46,

כידוע די רשימה פון כ"ק מו"ח אדמו"ר 46,

English translation 250

that his father

אז אביו

English translation 251

(the Rebbe N"E)

(דער רבי נ"ע)

English translation 252

told him that also in Gan Eden they said a discourse on the chapter of Tehillim corresponding to the number of his years on that day. And it is also known that when he became fifty-nine years old the Rebbe N"E said a maamar47 on chapter Samech48.

האט אים דערציילט אז אויך אין גן עדן האט מען געזאגט א דרוש אויפן קאפיטל תהלים המתאים למספר שנותיו באותו יום. וידוע אויך אז ווען ער איז געווארן בן נ"ט האט דער רבי נ"ע געזאגט א מאמר 47 אויף קאפיטל סמ"ך 48.

English translation 253

In chapter one hundred twenty-three in Tehillim it speaks about a prayer and request of "Na'im Zemirot Yisrael" where he laments about the length of the exile. As it states in the superscription that is printed in Tehillim on this chapter,

אין קאפיטל קכג בתהלים רעדט זיך וועגן א תפלה ובקשה פון "נעים זמירות ישראל" וואו ער באקלאגט זיך אויף אריכות הגלות. ווי עס שטייט אין דעם אויפשריפט וואס איז געדרוקט אין תהלים על קאפיטל זה,

English translation 254

"The poet laments over a long and great time that has already passed in exile",

"המשורר מקונן על זמן ארוך ורב שעברו כבר בגלות",

English translation 255

and it is evident that the one who wrote it is a reliable authority.

וואס ס'איז ניכר אז דער וואס האט עס געשריבן איז א בר סמכא.

English translation 256

And actually one sees simply that this is the content of the chapter,

און אייגנטלעך זעט מען בפשטות אז דאס איז דער תוכן פון דעם קאפיטל,

English translation 257

as he says at the end of the chapter "For we have been abundantly filled with contempt,

ווי ער זאגט בסוף הקאפיטל "כי רב שבענו בוז,

English translation 258

our soul is greatly filled with the scorning of the complacent, with the contempt of the proud".

רבת שבעה לה נפשנו הלעג גו' הבוז גו'".

English translation 259

And in what manner is the prayer regarding the length of the exile –

און אין וואס פאר אן אופן איז די תפלה בנוגע לאריכות הגלות –

English translation 260

as he says at the beginning of the chapter "A Song of Ascents: To You I have lifted up my eyes, O You who dwell in the heavens".

ווי ער זאגט אין אנהויבס קאפיטל "שיר המעלות אליך נשאתי את עיני היושבי בשמים".

English translation 261

And this is connected with the study of the inner dimension of Torah,

וואס דאס איז פארבונדן מיט לימוד פנימיות התורה,

English translation 262

the study of Chassidus:

לימוד החסידות:

English translation 263

According to the revealed aspect of Torah one argues that Torah must be specifically down on earth,

ע"פ נגלה דתורה מאנט זיך אז תורה זאל זיך געפינען דוקא למטה בארץ,

English translation 264

Torah is not in heaven49. And one must have his eyes downward50.

תורה לא בשמים היא 49. און ס'דארף זיין עיניו למטה 50.

English translation 265

To the extent that there are those, G-d forbid,

ביז אז ס'זיינען דא אזוינע, ר"ל,

English translation 266

who cry out that they are fine with exile,

וואס שרייען נאך אז זיי איז גוט גלות,

English translation 267

they lack nothing,

ס'פעלט זיי גארניט,

English translation 268

they can study Torah also in exile and it is good for them, G-d forbid!

זיי קענען לערנען תורה אויך אין גלות און ס'איז זיי גוט ר"ל!

English translation 269

One tells them that this is contrary to the Torah and contrary to the ruling of the Rambam,

זאגט מען זיי אז דאס איז היפך התורה און היפך פס"ד הרמב"ם,

English translation 270

that Jews yearn to go out of exile!

אז אידן בענקען אויף ארויסגיין פון גלות!

English translation 271

In any case –

עכ"פ –

English translation 272

according to the revealed aspect he argues that a Jew is found specifically below,

ע"פ נגלה טענה'ט ער אז א איד געפינט זיך דוקא למטה,

English translation 273

and Torah is found specifically below,

און תורה געפינט זיך דוקא למטה,

English translation 274

and the essence of G-dliness is found specifically below.

און עיקר אלקות געפינט זיך דוקא למטה.

English translation 275

And similarly as one says regarding the Beis HaMikdash,

וע"ד ווי מ'זאגט בנוגע צום ביהמ"ק,

English translation 276

that it is specifically below, not in heaven,

אז ער איז דוקא למטה ניט בשמים,

English translation 277

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 278

"The heavens and the heavens of heavens cannot contain You"51,

"השמים ושמי השמים לא יכלכלוך" 51,

English translation 279

"and surely this house" with a note of rest

"ואף כי הבית הזה" בניחותא

English translation 280

(as Chassidus interprets52).

(ווי חסידות טייטשט אפ 52).

English translation 281

So too after the Beis HaMikdash was destroyed one says "And I will dwell in their midst –

אזוי אויך משחרב ביהמ"ק זאגט מען "ושכנתי בתוכם –

English translation 282

in the midst of each and every one"53 specifically down here.

בתוך כאו"א" 53 דא למטה דוקא.

English translation 283

However, Chassidus teaches a Jew that he must look upward,

משא"כ חסידות לערנט א אידן אז ער דארף קוקן אויף ארויף,

English translation 284

even to heaven,

ביז אויף שמים,

English translation 285

"I have lifted up my eyes, O You who dwell in the heavens",

"נשאתי את עיני היושבי בשמים",

English translation 286

and he must constantly yearn for the redemption.

און ער דארף שטענדיק בענקען צו די גאולה.

English translation 287

Chassidus says: It is true,

חסידות זאגט: אמת,

English translation 288

one is indeed found below and one must have his eyes downward,

מ'געפינט זיך טאקע למטה און ס'דארף זיין עיניו למטה,

English translation 289

but this must come after that one lifts his eyes upward,

אבער דאס דארף קומען נאך דערויף וואס מען הויבט אויף עיניו למעלה,

English translation 290

"I have lifted up my eyes, O You who dwell in the heavens".

"נשאתי את עיני היושבי בשמים".

English translation 291

That is, that as he is found below he must be connected with above.

ד.ה. אז ווי ער געפינט זיך למטה דארף ער זיין פארבונדן מיט למעלה.

English translation 292

And there is no contradiction and no wonder that he is found below and together with this is "I have lifted up my eyes, O You who dwell in the heavens" and this does not negate the below –

און ס'איז קיין סתירה ניט און קיין פלא ניט אז ער געפינט זיך למטה וביחד עם זה איז "נשאתי את עיני היושבי בשמים" און דאס איז ניט שולל דער מטה –

English translation 293

for by way of example this was already for all time at the time of the giving of the Torah:

ווייל בדוגמא לזה כבר הי' לעולמים בשעת מתן תורה:

English translation 294

Torah was indeed given below,

תורה איז טאקע געגעבן געווארן למטה,

English translation 295

but in a manner that "He bent the upper heavens and the lower heavens and placed them upon the mountain etc."54.

אבער באופן וואס "הרכין שמים העליונים ותחתונים והציען על גבי ההר כו'" 54.

English translation 296

That is, that below one had to reach that there should be heaven.

ד.ה. אז למטה האט מען געדארפט אנקומען אז דארטן זאל זיין שמים.

English translation 297

The matter –

דער ענין –

English translation 298

the connection of above and below,

חיבור מעלה ומטה,

English translation 299

that in the world

אז אין עולם

English translation 300

(below)

(מטה)

English translation 301

one has his eyes downward and together with this "I have lifted up my eyes, O You who dwell in the heavens" –

איז עיניו למטה וביחד עם זה "נשאתי את עיני היושבי בשמים" –

English translation 302

is also connected with the future redemption:

איז אויך פארבונדן מיט די גאולה העתידה:

English translation 303

It is known what the Rebbe Maharash said55 that one wants and one must have the redemption through Moshiach Tzidkeinu down here within ten handbreadths in actual reality,

ס'איז ידוע וואס דער רבי מהר"ש האט געזאגט 55 אז מ'וויל און מ'דארף האבן די גאולה ע"י משיח צדקנו דא למטה מעשרה טפחים בפועל ממש,

English translation 304

and it is not sufficient the redemption as it is only from the aspect of Torah,

און ס'איז ניט מספיק די גאולה ווי זי איז נאר מצד תורה,

English translation 305

and also not as the world is from the aspect of Torah,

און אויך ניט ווי עולם איז מצד תורה,

English translation 306

but specifically below in the world as the world is in its own right,

נאר דוקא למטה בעולם ווי עולם איז מצ"ע,

English translation 307

world from the term concealment and hiding56.

עולם מלשון העלם והסתר 56.

English translation 308

And similarly in the service of man:

ועד"ז אויך אין עבודת האדם:

English translation 309

It is not sufficient that one make here a Land of Israel

ס'איז ניט מספיק אז מ'זאל מאכן דא ארץ ישראל

English translation 310

(as is known the saying of the Tzemach Tzedek which K"K M"V Admo"r brings57),

(כידוע פתגם הצ"צ וואס כ"ק מו"ח אדמו"ר ברענגט 57),

English translation 311

a spiritual Land of Israel,

ארץ ישראל הרוחנית,

English translation 312

rather one must go to the Land of Israel in its simple sense.

נאר מ'דארף גיין אין ארץ ישראל כפשוטה.

English translation 313

And together with this, it is said that the redemption will be down here in the world in a manner of "and behold, with the clouds of heaven"58. Seemingly:

וביחד עם זה זאגט מען אז די גאולה וועט זיין דא למטה בעולם אין אן אופן פון "וארו עם ענני שמיא" 58. דלכאורה:

English translation 314

Are there perhaps other clouds,

צי דען זיינען דא אנדערע עננים,

English translation 315

not in the heavens,

ניט בשמים,

English translation 316

that one needs to specify that it will be "and behold, with the clouds of heaven"? Rather, this emphasizes that the redemption down below on earth will be in a manner of heaven,

וואס מ'דארף באווארענען אז ס'וועט זיין "וארו עם ענני שמיא"? נאר דאס איז מדגיש אז די גאולה למטה בארץ וועט זיין באופן פון שמים,

English translation 317

"I have lifted my eyes to the One who sits in heaven",

"נשאתי את עיני היושבי בשמים",

English translation 318

"and behold, with the clouds of heaven".

"וארו עם ענני שמיא".

English translation 319

Not in a manner of "riding on the donkey"59,

ניט אין אן אופן פון "רוכב על החמור" 59,

English translation 320

which donkey indicates the materiality of the body

וואס חמור באווייזט אויף חומר הגוף

English translation 321

(as the Baal Shem Tov interprets60)

(ווי דער בעש"ט טייטשט 60)

English translation 322

and the materiality of the world –

און חומריות העולם –

English translation 323

rather, it will be specifically down below in the material earth,

נאר ס'וועט זיין טאקע למטה בארץ החומרית,

English translation 324

but in a manner of "and behold, with the clouds of heaven".

אבער באופן פון "וארו עם ענני שמיא".

English translation 325

That the concept of the connection of above and below,

וואס דער ענין פון חיבור מעלה ומטה,

English translation 326

heaven and earth,

שמים וארץ,

English translation 327

is connected with the concept of the Rebbe, may his soul be in Eden.

איז פארבונדן מיט ענינו פון דעם רבי'ן נ"ע.

English translation 328

And although who can make distinctions between the Nesi'im,

ואע"פ אז ווער קען מאכן חילוקים צווישן די נשיאים,

English translation 329

the luminaries,

די מאורות,

English translation 330

between the first luminary and the second luminary and the third luminary until the seventh luminary –

צווישן דעם ערשטן מאור און דער צווייטער מאור און דעם דריטן מאור ביז דעם מאור השביעי –

English translation 331

nevertheless, it is known the letter of the Rebbe, may his soul be in Eden61, regarding learning commentaries in the book of Tanya,

איז אבער ידוע דער מכתב פון דעם רבי'ן נ"ע 61 בנוגע צו לערנען פירושים אין ספר התניא,

English translation 332

the Written Torah of Chassidus62,

תושב"כ פון חסידות 62,

English translation 333

that if from this one comes to the service of Hashem and to the fear of Hashem,

אז אויב דערפון קומט-צו אין עבודת ה' און אין יראת ה',

English translation 334

one may do so.

קען מען דאס טאן.

English translation 335

And so in this matter:

עד"ז בנדו"ד:

English translation 336

In the study of Torah itself, the concept of the connection of above and below,

אין לימוד התורה גופא איז דער ענין פון חיבור מעלה ומטה,

English translation 337

heaven and earth

שמים וארץ

English translation 338

(that together with his eyes below is "I have lifted my eyes to the One who sits in heaven") –

(אז צוזאמען מיט עיניו למטה איז "נשאתי את עיני היושבי בשמים") –

English translation 339

the connection together of the study of the revealed aspect of Torah and the inner aspect of Torah.

דער חיבור יחד פון לימוד נגלה דתורה און פנימיות התורה.

English translation 340

Which was the unique concept of the Rebbe, may his soul be in Eden:

וואס דאס איז געווען ענינו המיוחד פון דעם רבי'ן נ"ע:

English translation 341

The Rebbe, may his soul be in Eden, was the first founder of the Tomchei Temimim Yeshivah. That the innovation of the yeshivah was that there they studied the revealed aspect of Torah and the inner aspect of Torah

דער רבי נ"ע איז געווען דער ערשטער מייסד פון ישיבת תומכי תמימים. וואס דער אויפטו פון די ישיבה איז געווען אז מ'האט דארטן געלערנט נגלה דתורה און פנימיות התורה

English translation 342

(Chassidus)

(חסידות)

English translation 343

together. And therefore the students of the yeshivah are called "Temimim" –

ביחד. וואס דערפאר ווערן די תלמידים פון דער ישיבה אנגערופן "תמימים" –

English translation 344

because with them there is a "perfect Torah",

ווייל בא זיי איז דא א "תורה תמימה",

English translation 345

the revealed aspect of Torah and the inner aspect of Torah together.

נגלה דתורה און פנימיות התורה צוזאמען.

English translation 346

Before this and also after this there are yeshivos where they study the revealed aspect of Torah,

לפני זה און אויך לאחרי זה זיינען דא ישיבות וואו מ'לערנט נגלה דתורה,

English translation 347

and there too there is the "blessed be He in Torah first"63,

און דארטן איז אויך דא דער "ברכו בתורה תחלה" 63,

English translation 348

and yeshivos where they also study mussar,

און ישיבות וואו מ'לערנט אויך מוסר,

English translation 349

until among Chassidim –

ביז בא חסידים –

English translation 350

also matters of Chassidus;

אויך ענינים של חסידות;

English translation 351

but there the study of the revealed aspect of Torah and the study of the inner aspect of Torah are not equally and together;

אבער דארטן איז דער לימוד פון נגלה דתורה און דער לימוד פון פנימיות התורה ניט בשוה וביחד;

English translation 352

Not so in the Tomchei Temimim Yeshivah, the innovation was that in the same building,

משא"כ אין ישיבת תומכי תמימים איז געווען דער אויפטו אז אין דעם זעלבן בנין,

English translation 353

on the same day,

אין דעם זעלבן טאג,

English translation 354

every single day,

בכל יום ויום,

English translation 355

in the same order of studies,

אין דעם זעלבן סדר הלימודים,

English translation 356

one studies the revealed aspect of Torah and the inner aspect of Torah,

לערנט מען נגלה דתורה און פנימיות התורה,

English translation 357

with the same fixed schedule and with the same force and storm64.

מיט דער זעלבער קביעות און מיטן זעלבן תוקף און שטורעם 64.

English translation 358

And the study of both of them

און לימוד שניהם

English translation 359

(the revealed and Chassidus)

(נגלה און חסידות)

English translation 360

permeates every single moment of the day:

נעמט דורך כל רגע ורגע פון דעם טאג:

English translation 361

Even when he studies the revealed, it is evident that this is studied by one who studies Chassidus. And when he studies Chassidus, it is "an ignoramus is not a chassid"65,

אויך בשעת ער לערנט נגלה איז ניכר אז דאס לערנט איינער וואס לערנט חסידות. און בשעת ער לערנט חסידות איז "לא עם הארץ חסיד" 65,

English translation 362

which means simply –

וואס דאס מיינט כפשוטו –

English translation 363

that he studies Chassidus after having studied the revealed and this is evident upon him,

אז ער לערנט חסידות נאך דעם ווי ער האט געלערנט נגלה און דאס איז אויף אים ניכר,

English translation 364

and at every single moment66;

ובכל רגע ורגע 66;

English translation 365

with him it is revealed "perfect Torah"67.

ס'איז ביי אים בגלוי "תורה תמימה" 67.

English translation 366

The lesson from this:

די הוראה דערפון:

English translation 367

Anyone who once studied in the Tomchei Temimim Yeshivah might think,

כאו"א וואס האט אמאל געלערנט אין ישיבת תומכי תמימים קען דאך מיינען,

English translation 368

that this was "once",

אז דאס איז געווען "אמאל",

English translation 369

but now it is not relevant.

אבער איצטער איז דאס ניט נוגע.

English translation 370

It is said to him68,

זאגט מען אים 68,

English translation 371

if he entered even for a moment into the Tomchei Temimim Yeshivah,

אויב ער איז אריין אפילו לרגע אין ישיבת תומכי תמימים,

English translation 372

this is a "single moment" of holiness,

איז דאס א "רגעא חדא" דקדושה,

English translation 373

and it is stated in Kabbalah69 and in Chassidus70 that anything holy is not uprooted

און עס שטייט אין קבלה 69 און אין חסידות 70 אז כל דבר שבקדושה אינו נעקר (דז)

English translation 374

from its place,

ממקומו,

English translation 375

it remains forever without change,

דאס בלייבט שטענדיק אן קיין שינוי,

English translation 376

in the category of "fixed is not nullified"71.

בגדר קבוע לא בטל 71.

English translation 377

And this applies in every situation and condition in which the one who was even for a moment in Tomchei Temimim finds himself,

און דאס רעדט זיך אין יעדן מעמד ומצב וועלכע עס געפינט זיך דער וואס איז אפילו לרגע געווען אין תומכי תמימים,

English translation 378

the change is only in externality,

דער שינוי איז נאר בחיצוניות,

English translation 379

and in internality he is always exactly as if he were now in Tomchei Temimim. Until he has no choice in this matter.

ובפנימיות איז ער אלעמאל פונקט ווי ער וואלט איצטער געווען אין תומכי תמימים. ביז אז ער האט אויף דעם קיין בחירה ניט.

English translation 380

Choice he has regarding going in this path or in another path;

בחירה האט ער אויף גיין בדרך זה אדער בדרך שני;

English translation 381

Regarding, however, that which he was in Tomchei Temimim and this remains with him forever –

בנוגע אבער דערצו וואס ער איז געווען אין תומכי תמימים און דאס בלייבט מיט אים שטענדיק –

English translation 382

he has no choice.

האט ער קיין בחירה ניט.

English translation 383

And although the first time entering to study in Tomchei Temimim was by his choice,

און כאטש דאס אריינגיין דעם ערשטן מאל לערנען אין תומכי תמימים איז געווען בבחירתו,

English translation 384

but after he has already entered there,

אבער נאך דעם ווי ער איז שוין דארטן אריין,

English translation 385

this remains with him forever,

בלייבט דאס מיט אים שטענדיק,

English translation 386

not dependent on his choice.

ניט אפהענגיק בבחירתו.

English translation 387

He only has the choice whether this should be revealed to him or concealed,

ער האט נאר די בחירה צי דאס זאל ביי אים שטיין בגלוי אדער בהעלם,

English translation 388

until he finds himself, G‑d forbid, in the lowest place,

ביז אז ער זאל זיך ר"ל געפינען במקום תחתון ביותר,

English translation 389

until it cannot be expressed in speech,

ביז אז אין להעלותו בדיבור,

English translation 390

in a deep pit, a bottomless well72,

אין א טיפן בירא עמיקתא 72,

English translation 391

because since he comes from a high roof72, the descent is even deeper;

ווארום וויבאלד אז ער קומט פון אן איגרא רמה 72 איז די ירידה נאך א טיפערע;

English translation 392

the depth of the descent depends on which roof he comes from –

די טיפקייט פון דער ירידה איז תלוי פון וועלכער דאך ער קומט –

English translation 393

therefore, indeed, he has great compassion upon him,

איז טאקע אויף אים א גרויסער רחמנות,

English translation 394

but even then he remains a tamim.

אבער א תמים בלייבט ער אויך דעמולט.

English translation 395

What is derived from this is a lesson,

וואס דערפון האט מען א הוראה,

English translation 396

and a lesson for good,

און א הוראה לטוב,

English translation 397

because since it speaks about Torat Chesed,

ווארום וויבאלד אז ס'רעדט זיך וועגן תורת חסד,

English translation 398

one cannot say that one comes to cause pain to a Jew –

קען מען ניט זאגן אז מ'קומט מצער זיין א אידן –

English translation 399

but on the contrary:

נאר אדרבה:

English translation 400

one tells him that since he was in Tomchei Temimim,

מ'זאגט אים אז היות ער איז געווען אין תומכי תמימים,

English translation 401

this remains with him always,

בלייבט דאס מיט אים שטענדיק,

English translation 402

and there is never any loss;

און ס'איז קיינמאל ניטא קיין פארפאלן;

English translation 403

no matter what situation and state he finds himself in, the "one moment" that he was in Tomchei Temimim remains with him always,

אין וואס פאר א מעמד ומצב ער געפינט זיך נאר איז די "רגעא חדא" וועלכע ער איז געווען אין תומכי תמימים בלייבט מיט אים שטענדיק,

English translation 404

and in one moment he can go out from the state in which he finds himself and stand in the situation and state in which he needs to stand.

און ברגעא חדא קען ער ארויסגיין פון דעם מצב אין וועלכן ער געפינט זיך און שטיין אין דעם מעמד ומצב אין וועלכן ער דארף שטיין.

English translation 405

And in a manner of lechatchilah ariber,

ובאופן פון מלכתחילה אריבער,

English translation 406

which is the subject of the Rebbe Maharash73,

וואס דאס איז ענינו פון דעם רבי'ן מהר"ש 73,

English translation 407

for which this year is the hundredth year since his passing.

וואס השנה איז מאה שנה להסתלקותו.

English translation 408

Until lechatchilah ariber not only in all spiritual matters,

ביז מלכתחילה אריבער ניט נאר אין אלע ענינים רוחניים,

English translation 409

but also in all physical matters,

נאר אויך אין אלע ענינים גשמיים,

English translation 410

that one has everything one needs to have physically in a manner of expansion.

אז מ'האט אלץ וואס מ'דארף האבן בגשמיות באופן של הרחבה.

English translation 411

Because one receives it through the power of the Rebbe n"e,

ווארום מ'באקומט עס בכח פון דעם רבי'ן נ"ע,

English translation 412

the founder of Yeshivas Tomchei Temimim,

דער מייסד פון ישיבת תומכי תמימים,

English translation 413

and afterwards from the Rebbe, my father-in-law, the Rebbe, Nasi Doreinu,

און דערנאך פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורינו,

English translation 414

his successor,

ממלא מקומו,

English translation 415

and the director of the yeshivah,

און דער מנהל פון די ישיבה,

English translation 416

as his father, the Rebbe n"e, established him during his leadership,

ווי אביו דער רבי נ"ע האט אים קובע געווען בשעת נשיאותו,

English translation 417

at which time the power of the Ohr HaSovev is revealed,

וואס דעמולט ווערט נתגלה דער כח הא"ס,

English translation 418

as explained in the wedding discourses of the Rebbe n"e74.

כמבואר אין די דרושי חתונה פון דעם רבי'ן נ"ע 74.

English translation 419

One also mentions –

דערביי מאנט מען אויך –

English translation 420

since one now begins to recite Chapter 123 of Tehillim,

וויבאלד אז מ'הויבט אן איצטער זאגן דעם קאפיטל קכ"ג אין תהלים,

English translation 421

as discussed above –

כמדובר לעיל –

English translation 422

that being down on earth, one should "lift my eyes to the One who dwells in heaven."

אז זייענדיק למטה בארץ זאל זיין "נשאתי את עיני היושבי בשמים".

English translation 423

And a Jew should pray that "our soul is greatly sated with the scorn of the complacent" of the exile,

און א איד זאל מתפלל זיין אז "רבת שבעה לה נפשנו הלעג גו'" פון דעם גלות,

English translation 424

and one wants to already go out of exile.

און מ'וויל שוין ארויסגיין פון גלות.

English translation 425

And not, G‑d forbid, to argue the opposite,

און ניט ח"ו טענה'ן פארקערט,

English translation 426

that the exile is good,

אז דער גלות איז גוט,

English translation 427

as long as one can sit and learn Torah! And in addition, he says that he is a wise man and an understanding man,

אבי מ'קען זיצן און לערנען תורה! און דערצו זאגט ער נאך אז ער איז א חכם און א מבין,

English translation 428

and declares that he knows the entire Torah. This itself is a darkness within darkness, lower than that. He deludes himself that he knows the entire Torah;

און איז מכריז אז ער איז יודע כל התורה כולה. וואס דאס גופא איז א חושך אין חושך למטה מזה. ער רעדט זיך איין אז ער איז יודע כל התורה כולה;

English translation 429

and together with this he cries out contrary to the Torah –

וביחד עם זה שרייט ער היפך התורה –

English translation 430

that the exile is good!

אז ס'איז גוט דער גלות!

English translation 431

Woe and alas for his knowledge in Torah study while he cries out contrary to a ruling in the Rambam,

אך-און-וויי צו זיין ידיעה בלימוד התורה בשעת ער שרייט היפך פון א פס"ד אין רמב"ם,

English translation 432

both in Hilchos Melachim75,

סיי אין הל' מלכים 75,

English translation 433

and in Hilchos Teshuvah76,

סיי אין הל' תשובה 76,

English translation 434

that "all Israel, their prophets and their sages, yearned for the days of Mashiach, etc."

אז "נתאוו כל ישראל נביאיהם וחכמיהם לימות המשיח וכו'",

English translation 435

Which speaks about true prophets and true sages,

וואס דאס רעדט זיך וועגן אמת'ע נביאים און אמת'ע חכמים,

English translation 436

who indeed knew the entire Torah,

וואס האבן טאקע געוואוסט כל התורה כולה,

English translation 437

and nevertheless this was little for them and they yearned for the days of Mashiach.

ואעפ"כ איז דאס זיי ווייניק און נתאוו לימות המשיח.

English translation 438

And certainly this must be so for simple people

ועאכו"כ אז אזוי דארף זיין ביי אנשים פשוטים

English translation 439

(at least simple relative to the prophets and sages)!

(עכ"פ פשוטים לגבי די נביאים און חכמים)!

English translation 440

And especially since this one –

ובפרט נאך אז אט דער –

English translation 441

who claims that it is good for him in exile –

וואס טענה'ט אז ס'איז אים גוט אין גלות –

English translation 442

further declares that he is humble,

איז נאך מכריז אז ער איז אן עניו,

English translation 443

and that he cannot rule on any questions,

און אז ער קען ניט פסק'נען קיין שאלות,

English translation 444

he does not know any law,

ער ווייסט ניט קיין דין,

English translation 445

and signs himself thus,

און חתם'עט זיך אזוי,

English translation 446

and even prints this,

און דרוקט דאס נאך אפ,

English translation 447

with a reasoned argument;

מיט א מילתא בטעמא;

English translation 448

and nevertheless he has the audacity to rule contrary to the aforementioned Rambam!

און אעפ"כ האט ער די ברייטקייט צו פסק'נען היפך הרמב"ם הנ"ל!

English translation 449

Granted, regarding what is in the daily prayers, that every Jew asks that the redemption should already come –

בשלמא דאס וואס אין תפלות כל יום בעט יעדער איד אז ס'זאל שוין קומען די גאולה –

English translation 450

he has no connection to the prayer that is in the siddur. He has a connection to Torah,

האט ער קיין שייכות ניט צו תפלה וואס שטייט אין סידור. ער האט א שייכות מיט תורה,

English translation 451

he only has a connection to the Rambam –

ער האט נאר א שייכות מיטן רמב"ם –

English translation 452

but he rules contrary to the Rambam,

פסקנ'ט ער אבער היפך הרמב"ם,

English translation 453

at the same time that he cries out and signs that he does not know any law.

אין דער זעלבער צייט וואס ער שרייט און חתם'עט זיך אז ער ווייסט ניט קיין דין.

English translation 454

And on the contrary –

ואדרבה –

English translation 455

whom does the Rambam first mention that they yearned for the days of Mashiach,

וועמען באווארנט דער רמב"ם פריער אז נתאוו לימות המשיח,

English translation 456

they are the prophets and sages,

זיינען דאס די נביאים און חכמים,

English translation 457

and afterwards he mentions regarding other Jews.

און דערנאך באווארנט ער בנוגע צו אנדערע אידן.

English translation 458

And may it be His will that it should be so in actual deed,

ויה"ר אז ס'זאל אזוי זיין במעשה בפועל,

English translation 459

that every Jew should wait with all desire for the coming of Mashiach Tzidkeinu,

אז יעדער איד זאל ווארטן מיט דער גאנצער תשוקה אויף ביאת משיח צדקנו,

English translation 460

as all the true sages and prophets always waited, anticipated, and hoped for the redemption.

ווי אלע אמת'ע חכמים ונביאים האבן אלעמאל מחכה מצפה ומקוה געווען צו דער גאולה.

English translation 461

And not to become confused and influenced by those who argue the opposite. For there is nothing at all to become confused about from this. And especially since he himself cries out that he cannot rule on any question.

און ניט ווערן מבולבל ונתרשם פון די וואס טענה'ן פארקערט. וואס בכלל איז ניטא וואס צו ווערן מבולבל דערפון. ובפרט אז ער אליין שרייט אז ער קען ניט פסק'נען קיין שאלה.

English translation 462

And in general –

ובכלל –

English translation 463

Why must one inquire what the other says?!

וואס דארף מען זיך נאכפרעגן וואס יענער זאגט?!

English translation 464

We have nothing but the instruction of our Torah and the instruction of our Nesi’im,

אנו אין לנו אלא הוראת תורתנו והוראת רבותינו נשיאינו,

English translation 465

and upon whom can we rely but upon our Father in heaven77. And in our Torah there is a clear ruling in the Rambam that one must always yearn and wait for the coming of Moshiach Tzidkeinu.

ועל מי יש לנו להשען אלא על אבינו שבשמים 77. און אין תורתנו איז א קלארער פס"ד אין רמב"ם אז מ'דארף אלעמאל בענקען און ווארטן אויף ביאת משיח צדקנו.

English translation 466

And there is a clear instruction from our Nesi’im,

און ס'איז א קלארע הוראה פון רבותינו נשיאינו,

English translation 467

that how does one bring closer the Redemption –

אז ווי איז מען מקרב די גאולה –

English translation 468

through “May your springs spread forth outward”78,

דורך יפוצו מעינותיך חוצה 78,

English translation 469

not the water of the springs,

ניט די מים פון די מעינות,

English translation 470

but to spread the springs themselves outward to the outside79.

נאר מפיץ זיין די מעינות אליין ביז אין חוצה 79.

English translation 471

This is in a general manner. Afterwards this must descend into particular service,

וואס דאס איז באופן כללי. דערנאך דארף דאס אראפקומען אין עבודה פרטית,

English translation 472

as explained in Kuntres HaAvodah80,

כמבואר אין קונטרס העבודה 80,

English translation 473

that the service must also be in particularity and then it is in perfection –

אז די עבודה דארף אויך זיין בפרטיות און דעמולט איז דאס בשלימות –

English translation 474

That one must do in all campaigns:

אז מ'דארף טאן אין אלע מבצעים:

English translation 475

love of Israel until the unity of Israel,

אהבת ישראל ביז אחדות ישראל,

English translation 476

which is connected with the education of oneself and the education of others. And from these general principles come the particular channels:

וואס דאס איז פארבונדן מיט חינוך עצמו און חינוך הזולת. און פון די כללים קומען דערנאך די צנורות פרטיים:

English translation 477

Torah –

תורה –

English translation 478

and “great is study that leads to action”81 –

און גדול לימוד שמביא לידי מעשה 81 –

English translation 479

tefillin,

תפילין,

English translation 480

mezuzah,

מזוזה,

English translation 481

charity,

צדקה,

English translation 482

a house full of books –

בית מלא ספרים –

English translation 483

Yavneh and its sages –

יבנה וחכמי' –

English translation 484

kashrut of food, drink, and utensils,

כשרות האכו"ש,

English translation 485

Shabbat Kodesh and Yom Tov candles and family purity,

נרות שבת קודש ויו"ט און טהרת המשפחה,

English translation 486

Until the matter that is dependent on time –

ביז צו דעם ענין שהזמן גרמא –

English translation 487

the unity of Israel –

אחדות ישראל –

English translation 488

founded on love of Israel82,

מיוסד אויף אהבת ישראל 82,

English translation 489

through the fact that every Jew receives a letter in one of the general Sifrei Torah. Which unites all Jews together until the Sefer Torah that Moshe Rabbeinu wrote on the day of his death,

דורך דעם וואס יעדער איד באקומט אן אות אין איינער פון די ספרי תורה הכלליים. וואס דאס איז מאחד אלע אידן צוזאמען ביז צו דער ספר תורה וואס משה רבינו האט געשריבן ביום מותו,

English translation 490

when “all the labor of man that his soul labored in his life” is revealed83,

וואס דעמולט "כל עמל האדם שעמלה נפשו בחייו" שטייט בגלוי 83,

English translation 491

similar to how it is on the birthday. And especially since the death of Moshe was on his birthday84.

בדוגמא ווי דאס איז ביום ההולדת. ובפרט אז מיתת משה איז געווען ביום הולדתו 84.

English translation 492

And Moshe,

און משה,

English translation 493

the Shepherd of Israel,

דער רועה ישראל,

English translation 494

Raaya Meheimna,

רעיא מהימנא,

English translation 495

conveys this to all Jews,

איז דאס ממשיך צו אלע אידן,

English translation 496

as it is stated regarding every Jew “What does Hashem your G-d ask of you but to fear etc.”85,

ווי עס שטייט בנוגע צו יעדן אידן "מה ה' אלקיך שואל מעמך כי אם ליראה גו'" 85,

English translation 497

because regarding Moshe it is a small matter86.

ווייל לגבי משה מילתא זוטרתי היא 86.

English translation 498

And the greatness of the matter of unity is also emphasized and explained in the discourse of the Baal HaYom HaHuledes of Parshat Noach 564387,

און דער גודל ענין האחדות איז אויך מודגש ומבואר אין דעם דרוש פון דעם בעל היום הולדת פון פ' נח תרמ"ג 87,

English translation 499

which was now published in print88,

וואס יצא לאור איצטער בדפוס 88,

English translation 500

and also in Torah Or at the end of Parshat Noach. For after Parshat Noach comes Parshat Lech Lecha,

און אויך אין תורה אור ס"פ נח. וואס נאך פ' נח קומט פ' לך לך,

English translation 501

which is the Shabbat from which we go,

וועלכער איז דער שבת דמיני' אזלינן,

English translation 502

and from which all the days are blessed89,

ומיני' מתברכין כולי' יומי 89,

English translation 503

also this Shabbat,

אויך דער שבת,

English translation 504

Parshat Vayeira,

פ' וירא,

English translation 505

the 20th of Cheshvan.

כ"ף חשון.

English translation 506

And through the totality of the service of Jews now,

און דורך כללות העבודת פון אידן איצטער,

English translation 507

and especially –

ובמיוחד –

English translation 508

the spreading of the wellsprings outward,

הפצת המעינות חוצה,

English translation 509

and especially since this year is the hundredth year from the beginning of the Nesius of the Rebbe N"E,

ובפרט אז שנה זו איז מאה שנה פון התחלת נשיאותו פון דעם רבי'ן נ"ע,

English translation 510

for one hundred is “the inclusive principle of all”. And although it is only the beginning of the hundredth year,

וואס מאה איז "כללא דכולא". און אע"פ אז ס'איז נאר התחלת שנת המאה,

English translation 511

nevertheless “one day in a year is considered a year”90 –

איז אבער אויך "יום אחד בשנה חשיב שנה" 90 –

English translation 512

we bring closer the coming of Moshiach Tzidkeinu even more,

איז מען נאכמער מקרב ביאת משיח צדקנו,

English translation 513

and “Awake and sing, you who dwell in the dust”91,

און "הקיצו ורננו שוכני עפר" 91,

English translation 514

and we all go together to the Holy Land,

און מ'גייט אלע צוזאמען אין ארץ הקודש,

English translation 515

and there specifically to Yerushalayim the Holy City,

און דארטן גופא אין ירושלים עיר הקודש,

English translation 516

“the city that is united together”92,

"עיר שחוברה לה יחדיו" 92,

English translation 517

and there specifically to the third Beis HaMikdash,

און דארטן גופא אין ביהמ"ק השלישי,

English translation 518

“the Sanctuary, Hashem, which Your hands established”93,

"מקדש אד' כוננו ידיך" 93,

English translation 519

speedily in our days, literally,

במהרה בימינו ממש,

English translation 520

And the vessel and preparation for this is the spreading of the wellsprings outward,

און די כלי והכנה אויף דעם איז הפצת המעינות חוצה,

English translation 521

And speedily in our days, literally,

ובמהרה בימינו ממש,

English translation 522

and with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 523

Continuing from what was discussed above, that on the 20th of Cheshvan this year begins the year 123 from the birth of the Rebbe N"E –

בהמשך להמדובר לעיל אז בכ"ף חשון שנה זו הויבט זיך אן שנת הקכ"ג פון דער הולדה פון דעם רבי'ן נ"ע –

English translation 524

look for a Jew,

זוכט דאך א איד,

English translation 525

as with every matter,

ווי אויף יעדער זאך,

English translation 526

immediately wherever the number 123 is mentioned in Torah,

גלייך וואו ס'ווערט דערמאנט אין תורה דער מספר קכג,

English translation 527

even in practical halachah.

ביז אין הלכה בפועל.

English translation 528

The Rambam mentions it in his book Yad HaChazakah in –

דערמאנט עס דער רמב"ם אין ספרו יד החזקה אין –

English translation 529

Hilchos Chanukah

הל' חנוכה

English translation 530

In the fixed calendar of this year, Chanukah has a special connection with the 20th of Cheshvan

וואס בקביעות שנה זו האט חנוכה א שייכות מיוחדת מיט כ"ף חשון

English translation 531

(and Rosh HaShanah):

(און ר"ה):

English translation 532

It was discussed above that the 20th of Cheshvan must always fall on the same day of the week as

דובר לעיל אז כ"ף חשון מוז אלעמאל אויסקומען אין דעם זעלבן יום בשבוע ווי

English translation 533

(the first day of)

(דער ערשטער טאג)

English translation 534

Rosh HaShanah,

ראש השנה,

English translation 535

but Chanukah does not always have to fall on the same day of the week

אבער חנוכה מוז ניט אלעמאל אויסקומען אין דעם זעלבן יום בשבוע

English translation 536

(because the month of Cheshvan is sometimes full and sometimes lacking).

(ווייל חודש חשון איז אמאל מלא און אמאל חסר).

English translation 537

In the fixed calendar of this year, however,

בקביעות שנה זו אבער,

English translation 538

the first day of Chanukah falls on Shabbat,

קומט אויס דער ערשטער טאג חנוכה ביום השבת,

English translation 539

the same day of the week as the 20th of Cheshvan and Rosh HaShanah.

דעם זעלבן יום בשבוע ווען עס קומט אויס כ"ף חשון און ר"ה.

English translation 540

And just as the beginning and end of the month of Tishrei were

און אזוי ווי תחלת וסוף חודש תשרי זיינען געווען

English translation 541

(in this year)

(בשנה זו)

English translation 542

on Shabbat –

ביום השבת –

English translation 543

Rosh HaShanah,

ראש השנה,

English translation 544

the beginning of the month,

התחלת החודש,

English translation 545

was on Shabbat,

איז געווען ביום השבת,

English translation 546

and Shmini Atzeres,

און שמע"צ,

English translation 547

the time of absorption and the conclusion and seal of the month,

דער זמן הקליטה און דער סיום וחותם פון דעם חודש,

English translation 548

was on Shabbat –

איז געווען ביום השבת –

English translation 549

so too the beginning and end of Chanukah in this year are on Shabbat,

אזוי איז אויך התחלת וסיום פון חנוכה בשנה זו ביום השבת,

English translation 550

the first day of Chanukah is Shabbat,

דער ערשטער טאג חנוכה איז שבת,

English translation 551

and the last day of Chanukah,

און דער לעצטער טאג חנוכה,

English translation 552

“Zos Chanukah”

"זאת חנוכה"

English translation 553

(as it is called),

(ווי מ'רופט אים),

English translation 554

is Shabbat –

איז שבת –

English translation 555

The Rambam writes in Hilchos Chanukah94 regarding the laws of saying Hallel,

דער רמב"ם שרייבט אין הל' חנוכה 94 אין די הלכות פון אמירת הלל,

English translation 556

when he discusses the custom of saying Hallel "in the days of the early Sages":

ווען ער רעדט וועגן דעם מנהג פון אמירת הלל "בימי חכמים הראשונים":

English translation 557

"After the one who leads the Hallel recites the blessing, he begins and says Halleluyah, and all the people answer Halleluyah; and he repeats and says 'Praise, servants of Hashem,' and all the people answer Halleluyah; and he repeats and says 'Praise the name of Hashem,' and all the people answer Halleluyah; and he repeats and says 'May the name of Hashem be blessed from now and forever,' and all the people answer Halleluyah,

"אחר שמברך הגדול שמקרא את ההלל מתחיל ואומר הללוי' וכל העם עונין הללוי' וחוזר ואומר הללו עבדי ה' וכל העם עונין הללוי' וחוזר ואומר הללו את שם ה' וכל העם עונין הללוי' וחוזר ואומר יהי שם ה' מבורך מעתה ועד עולם וכל העם עונין הללוי',

English translation 558

and so for every utterance,

וכן על כל דבר,

English translation 559

until they are found answering Halleluyah throughout the entire Hallel one hundred and twenty-three times,

עד שנמצאו עונין בכל ההלל הללוי' מאה ושלש ועשרים פעמים,

English translation 560

a sign for them of the years of Aharon." And the source for this is from the Yerushalmi.95 And further.96

סימן להם שנותיו של אהרן". וואס דער מקור לזה איז פון ירושלמי 95. ועוד 96.

English translation 561

This was discussed at length once,97

מ'האט אמאל גערעדט בזה בארוכה 97,

English translation 562

that seemingly there is a wonder:

אז לכאורה איז דא א דבר פלא:

English translation 563

Why did the Rambam place the laws of Hallel in Hilchos Chanukah,

פארוואס האט דער רמב"ם אריינגעשטעלט די הלכות פון הלל אין הל' חנוכה,

English translation 564

and not in Hilchos Tefillah or in Hilchos Yom Tov which come before

און ניט אין הל' תפלה אדער אין הל' יו"ט וואס קומען לפנ"ז

English translation 565

(in the Rambam) –

(אין רמב"ם) –

English translation 566

because saying Hallel is an obligation not only on Chanukah,

ווייל אמירת הלל איז א חיוב ניט נאר בחנוכה,

English translation 567

but also at other times,

נאר אויך בזמנים אחרים,

English translation 568

half Hallel,

חצי הלל,

English translation 569

or full Hallel,

אדער הלל שלם,

English translation 570

as is known98 the mnemonic for this "B'B'TaCh",

כידוע 98 דער סימן בזה "בבטח",

English translation 571

from the phrase "Bitchu VaHashem"99 –

מלשון בטחו בה 99 –

English translation 572

because a mnemonic in Torah is not only to remember the matter,

ווייל א סימן אין תורה איז ניט נאר בכדי געדענקען דעם ענין,

English translation 573

but it also has a connection in the content of the matter.100 And it was also discussed then101:

נאר דאס האט אויך א קשר בתוכן הענין 100. און מ'האט דעמולט אויך גערעדט 101:

English translation 574

What is relevant in a book of laws

וואס איז נוגע אין א ספר הלכות

English translation 575

(Yad HaChazakah)

(יד החזקה)

English translation 576

that "a sign for them of the years of Aharon"? And also whether the answering of Halleluyah by the people is initially,

אז "סימן להם שנותיו של אהרן"? און אויך צי עניית הללוי' ע"י העם איז מלכתחילה,

English translation 577

and one fulfills his obligation through the saying of Hallel by the chazzan,

און מ'איז יוצא ע"י אמירת הלל פון דעם ש"ץ,

English translation 578

or not, etc.

אדער ניט וכו'.

English translation 579

As discussed then.

ווי גערעדט דעמולט.

English translation 580

In any case –

עכ"פ –

English translation 581

from this Rambam we see two matters in the number 123: (a)

פון דעם רמב"ם זעט מען צוויי ענינים אין דעם מספר קכג: (א)

English translation 582

That they answered in Hallel "Halleluyah" 123 times. (b)

אז מ'האט געענטפערט בהלל "הללוי'" קכג פעמים. (ב)

English translation 583

That this is connected to the years of Aharon,

אז דאס איז פארבונדן מיט שנותיו של אהרן,

English translation 584

which were 123.

וואס זיינען געווען קכג.

English translation 585

From the fact that the years of Aharon were 123 it is understood,

דערפון וואס שנותיו של אהרן זיינען געווען קכג איז מובן,

English translation 586

that 123 is a completeness in service,

אז קכג איז א שלימות אין עבודה,

English translation 587

which is why Aharon did not live less or more than this,

וואס דערפאר האט אהרן ניט געלעבט פחות אדער יותר מזה,

English translation 588

because specifically in 123 years he achieved the completeness of his service.

ווייל דוקא אין קכג שנה האט ער אויפגעטאן שלימות עבודתו.

English translation 589

And so it is also with all Jews,

און אזוי איז אויך ביי אלע אידן,

English translation 590

that there is a completeness in their service connected to 123 –

אז ס'איז דא א שלימות בעבודתם פארבונדן מיט קכג –

English translation 591

because every Jew is commanded "Be of the students of Aharon".102

ווייל יעדער איד איז אנגעזאגט געווארן "הוו מתלמידיו של אהרן" 102.

English translation 592

And now one does not need to go through 123 years in actuality in order to have this completeness of service

און איצטער דארף מען ניט דורכגיין קכג שנה בפועל בכדי האבן שלימות עבודה זו

English translation 593

(as it was with Aharon),

(ווי ס'איז געווען ביי אהרן),

English translation 594

rather this is in the matter of the completeness of service which consists of 123.

נאר דאס איז אין ענין שלימות העבודה וואס באשטייט פון קכג.

English translation 595

And in addition to this

ונוסף לזה

English translation 596

(the connection of 123 to these two matters – Hallel,

(דער קשר פון קכג צו די צוויי ענינים – הלל,

English translation 597

and the years of Aharon)

און שנותיו של אהרן)

English translation 598

123 also has a connection to Chanukah,

האט קכג אויך א קשר מיט חנוכה,

English translation 599

which is why the Rambam places this in Hilchos Chanukah

וואס דערפאר שטעלט דאס דער רמב"ם אריין אין הל' חנוכה

English translation 600

(as the explanation of this is,

(ווי דער ביאור אין דעם איז,

English translation 601

as discussed then).

ווי גערעדט דעמולט).

English translation 602

That from all these three matters connected to 123 in Torah – Hallel,

וואס פון די אלע דריי ענינים פארבונדן מיט קכג אין תורה – הלל,

English translation 603

the years of Aharon,

שנותיו של אהרן,

English translation 604

and Chanukah –

און חנוכה –

English translation 605

there must be a lesson for every individual,

דארף זיין א הוראה לכאו"א,

English translation 606

as follows.

כדלקמן.

English translation 607

The lesson connected to Chanukah:

די הוראה פארבונדן מיט חנוכה:

English translation 608

Chanukah is named for and connected to the Chanukas HaBayis103 and Chanukas HaMizbeiach,104

חנוכה איז על שם און פארבונדן מיט חנוכת הבית 103 און חנוכת המזבח 104,

English translation 609

which occurred during Chanukah for the first time.105

וואס איז געווען בימי חנוכה בפעם הראשונה 105.

English translation 610

The matter of Chinuch is –

דער ענין פון חינוך איז –

English translation 611

from the term beginning,

מלשון התחלה,

English translation 612

as Rashi explains,106

ווי רש"י איז מפרש 106,

English translation 613

that then one begins a new service

אז דעמולט הויבט מען אן א נייע עבודה

English translation 614

(or one renews a service),

(אדער מ'פרישט אפ מחדש אן עבודה),

English translation 615

therefore one must then perform special matters so that the service afterwards should be in its completeness. As it was during the seven days of the Miluim

דערפאר דארף מען דעמולט טאן ענינים מיוחדים בכדי אז די עבודה דערנאך זאל זיין בשלימותה. ווי דאס איז געווען בא די שבעת ימי המילואים

English translation 616

(the days of Chinuch)

(ימי החינוך)

English translation 617

in the Mishkan.

במשכן.

English translation 618

And the matter of Chanukas HaBayis is not only regarding the Beis HaMikdash and the Mizbeiach,

און דער ענין פון חנוכת הבית איז ניט נאר בא דעם ביהמ"ק און מזבח,

English translation 619

but also regarding every private home.107 As is known the maamar of the Alter Rebbe beginning "Mizmor Shir Chanukas HaBayis",

נאר אויך בא יעדן בית פרטי 107. כידוע דער מאמר פון דעם אלטן רבי'ן ד"ה מזמור שיר חנוכת הבית,

English translation 620

regarding which it is recorded that the Alter Rebbe said the maamar "at the Chanukas HaBayis of the study hall"108,

וואס דערביי איז פארצייכנט אז דער אלטער רבי האט געזאגט דעם מאמר "בחנוכת הבית המדרש" 108,

English translation 621

and in other versions109 –

און אין אנדערע נוסחאות 109 –

English translation 622

at a private Chanukas HaBayis of a Jew. And he explains there that one makes a Chanukas HaBayis for every home of a Jew. And this is connected to the Chanukas HaBayis of the Beis HaMikdash,

ביי א חנוכת הבית פרטי פון א אידן. און ער איז דארטן מבאר אז מ'מאכט א חנוכת הבית בא יעדן בית פון א אידן. און דאס איז פארבונדן מיט חנוכת ביהמ"ק,

English translation 623

as it is said "And I will dwell in their midst –

שנאמר "ושכנתי בתוכם –

English translation 624

in the midst of each and every one",

בתוך כאו"א",

English translation 625

in every physical home of a Jew,

אין יעדן בית גשמי פון א אידן,

English translation 626

even though this is in this world,

אע"פ וואס דאס איז אין עוה"ז,

English translation 627

in the time of exile.

אין זמן הגלות.

English translation 628

That is, in addition to that the entirety of this world becomes a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms –

ד.ה. נוסף לזה וואס כללות עוה"ז ווערט א דירה לו ית' בתחתונים –

English translation 629

a Jewish home is specifically a house for Hashem,

איז א אידישע שטוב במיוחד א בית לה',

English translation 630

about which Hashem said "And I will dwell in their midst".

וואס עליו אמר ה' "ושכנתי בתוכם".

English translation 631

From this the lesson of Chanukah is understood,

וואס דערפון איז מובן די הוראה פון חנוכה,

English translation 632

that in each and every one of Israel –

אז בא כל אחד ואחת מישראל –

English translation 633

also "and every one",

אויך ואחת,

English translation 634

as is known the instruction of the Rebbe, my father-in-law, the Rebbe, that Chinuch must be both for sons and for daughters –

כידוע הוראת כ"ק מו"ח אדמו"ר אז חינוך דארף זיין סיי בא בנים און סיי בא בנות –

English translation 635

the service must begin anew with performing special matters so that the service should be in completeness.

דארף זיך אנהייבן די עבודה מחדש מיט טאן ענינים מיוחדים בכדי די עבודה זאל זיין בשלימות.

English translation 636

And especially, the service must consist of illuminating

ובמיוחד דארף די עבודה באשטיין פון באלייכטן "

English translation 637

(at the entrance of his house)

(על פתח ביתו מ)

English translation 638

the outside

בחוץ"

English translation 639

(the concept of Chanukah)

(ענינו פון חנוכה)

English translation 640

110

110 –

English translation 641

illuminating also other Jews who are found outside,

באלייכטן אויך אנדערע אידן וואס געפינען זיך בחוץ,

English translation 642

until illuminating the entire outside.

ביז באלייכטן דעם גאנצן חוץ.

English translation 643

Until it should be "the end and the exile of Tadmor"111,

ביז אז ס'זאל זיין "כליא ויגלא דתרמודאי" 111,

English translation 644

"Tadmor is an acronym for 'rebellious'"111

"תרמוד אותיות מורדת" 111

English translation 645

(as the Baal HaYom Huledes brings down in several of his maamarim112),

(ווי דער בעל יום הולדת ברענגט אראפ בכמה פון זיינע מאמרים 112),

English translation 646

that one should effect also in the world where there is the possibility of rebellion,

אז מ'זאל פועל'ן אויך אין וועלט וואו ס'איז דא די מעגלעכקייט אויף מורדת,

English translation 647

until in "the foot of Tadmor",

ביז אין "ריגלא דתרמודאי",

English translation 648

that it should be "And Hashem shall be King over all the earth"113,

אז ס'זאל זיין "והי' ה' למלך על כל הארץ" 113,

English translation 649

and also among the nations of the world it should be "And all the peoples of the earth shall see that the name of Hashem is called upon you, and they shall fear you"114,

און אויך בא אומות העולם זאל זיין "וראו כל עמי הארץ כי שם ה' נקרא עליך ויראו ממך" 114,

English translation 650

and consequently, there is already now a foretaste of the concept of "And kings shall be your foster fathers, and their queens your nursing mothers"115,

און במילא איז שוין איצטער דא מעין הענין פון "והיו מלכים אומניך ושרותיהם מיניקותיך" 115,

English translation 651

because "their mazal sees"116,

ווארום "מזלייהו חזי" 116,

English translation 652

that even though it is still before the coming of Moshiach,

אז אע"פ וואס ס'איז נאך פאר ביאת המשיח,

English translation 653

there is a foretaste of this among the nations of the world,

איז דא מעין זה ביי אוה"ע,

English translation 654

that they help Jews out in the aforementioned direction so that Jews can add even more in Torah and mitzvos.

אז זיי העלפן ארויס אידן בכיוון האמור אז אידן זאלן קענען נאכמער מוסיף זיין אין תורה ומצוות.

English translation 655

And when one does the service anew in a manner of chinuch –

און בשעת מ'טוט די עבודה מחדש באופן פון חינוך –

English translation 656

this is connected with Hallel,

איז דאס פארבונדן מיט הלל,

English translation 657

with praising and lauding the Supreme One for all matters.

מיט מהלל ומשבח זיין דעם אויבערשטן אויף אלע ענינים.

English translation 658

The aforementioned service –

די עבודה הנ"ל –

English translation 659

illuminating also the outside,

באלייכטן אויך דעם חוץ,

English translation 660

until "the end and the exile of Tadmor" –

ביז "כליא ויגלא דתרמודאי" –

English translation 661

is connected with the service of Aharon:

איז פארבונדן מיט דער עבודה פון אהרן:

English translation 662

The Mishnah gives a directive to every Jew: "Be of the disciples of Aharon, loving peace and pursuing peace, loving the creatures and drawing them near to the Torah." Since this is a directive in the Mishnah, it applies to each and every one simply,

די משנה זאגט א הוראה צו יעדן אידן "הוי מתלמידיו של אהרן אוהב שלום ורודף שלום אוהב את הבריות ומקרבן לתורה". וואס וויבאלד אז דאס איז א הוראה אין משנה איז דאס שייך לכל אחד ואחת בפשטות,

English translation 663

because "one who errs in a Mishnah matter returns"117,

ווייל "טעה בדבר משנה חוזר" 117,

English translation 664

for in a Mishnah it is not possible to make a mistake from the outset. Simply, this means,

דערפאר וואס אין א משנה איז מלכתחילה ניט שייך מאכן קיין טעות. וואס בפשטות מיינט עס,

English translation 665

that every Jew must love other Jews and draw them near to the Torah. Even those Jews who are called by the name "creatures",

אז יעדער איד דארף ליב האבן אנדערע אידן און זיי מקרב זיין לתורה. ביז אויך אזוינע אידן וואס ווערן אנגערופן בשם "בריות",

English translation 666

i.e., they are on the lowest level118,

ד.ה. זיי שטייען בדרגא נמוכה ביותר 118,

English translation 667

in the outside,

אין חוץ,

English translation 668

and also draw them near to the Torah.

און אויך זיי מקרב זיין לתורה.

English translation 669

And not in a manner that because they are creatures,

און ניט אין אן אופן אז היות זיי זיינען בריות,

English translation 670

one takes something away from the Torah and makes compromises,

נעמט מען עפעס אראפ פון תורה און מ'מאכט פשרות,

English translation 671

and one lowers the Torah to them, Heaven forbid,

און מ'איז מוריד די תורה צו זיי ח"ו,

English translation 672

but on the contrary –

נאר אדרבה –

English translation 673

"and drawing them near to the Torah",

"ומקרבן לתורה",

English translation 674

one must elevate them and draw them near to the Torah,

מ'דארף זיי אויפהויבן און מקרב זיין לתורה,

English translation 675

in a manner that the Torah remains in its completeness as it is.

באופן אז תורה בלייבט בשלימותה כמו שהיא.

English translation 676

And then there is the unity of all Israel,

און דעמולט ווערט אחדות כל ישראל,

English translation 677

"one nation in the land"119,

"גוי אחד בארץ" 119,

English translation 678

because one connects all Jews with one Torah,

ווארום מ'פארבינדט אלע אידן מיט תורה אחת,

English translation 679

a complete Torah,

א תורה תמימה,

English translation 680

the revealed part of the Torah together with the inner dimension of the Torah

נגלה דתורה צוזאמען מיט פנימיות התורה

English translation 681

(as above, section 10).

(כנ"ל ס"י).

English translation 682

And through this one effects, as it were, unity in all levels of Elokus,

וואס דורך דעם פועל'ט מען אויך כביכול אחדות אין אלע דרגות באלקות,

English translation 683

until it becomes also in the world,

ביז אז ס'ווערט אויך בעולם,

English translation 684

as I am written, so I am read120,

כשם שאני נכתב כך אני נקרא 120,

English translation 685

"Hashem is One and His Name is One"121,

"ה' אחד ושמו אחד" 121,

English translation 686

until even a gentile in the world hears the explicit Name as I am written.

ביז אז אפילו א גוי בעולם דערהערט דעם שם המפורש כפי שאני נכתב.

English translation 687

And together with unity in Torah,

און צוזאמען מיט אחדות בתורה,

English translation 688

one Torah,

תורה אחת,

English translation 689

the completeness of the Torah,

שלימות התורה,

English translation 690

one has the completeness of the land,

האט מען שלימות הארץ,

English translation 691

one land,

ארץ אחת,

English translation 692

and the completeness of the people,

און שלימות העם,

English translation 693

"one nation in the land",

"גוי אחד בארץ",

English translation 694

and "with our young and with our old, with our sons and with our daughters"121,

און "בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 121,

English translation 695

"a great congregation shall return here"122,

"קהל גדול ישובו הנה" 122,

English translation 696

one goes out from exile,

גייט מען ארויס פון גלות,

English translation 697

and one enters into the true and complete redemption in its simple sense,

און מ'גייט אריין אין דער גאולה האמיתית והשלימה כפשוטה,

English translation 698

as the Rebbe Maharash said that one must have the redemption in its simple sense below ten handbreadths,

ווי דער רבי מהר"ש האט געזאגט אז מ'דארף האבן די גאולה כפשוטה למטה מעשרה טפחים,

English translation 699

and speedily, in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 700

In continuation of what was discussed above regarding the undertaking of the Baal HaYom Huledes,

בהמשך * להמדובר לעיל וועגן אויפטו פון בעל יום ההולדת,

English translation 701

to connect the study of Chassidus –

לחבר דעם לימוד פון תורת החסידות –

English translation 702

and the study of the revealed Torah in a manner of a complete Torah123 –

ולימוד ולימוד תורת הנגלה אין אן אופן פון תורה תמימה 123 –

English translation 703

we will discuss a matter in the revealed Torah

וועט מען ריידן אן ענין אין נגלה

English translation 704

(briefly)

(בקצרה)

English translation 705

In connection with what was discussed earlier, that this year marks one hundred years from the beginning of the nesius of the Baal HaYom Huledes. His birth was one hundred and twenty-three years ago,

בשייכות צו וואס ס'האט זיך פריער גערעדט אז היינטיקער יאר ווערט מאה שנה להתחלת הנשיאות פון דעם בעל יום ההולדת. וואס די הולדת שלו איז געווען לפני קכ"ג שנה,

English translation 706

and the concept of one hundred years is connected with the beginning of his nesius –

און דער ענין פון מאה שנה איז פארבונדן מיט התחלת נשיאותו –

English translation 707

the histalkus of his father,

די הסתלקות פון אביו,

English translation 708

the Rebbe Maharash,

דער רבי מהר"ש,

English translation 709

was in the year 5643,

איז געווען בשנת תרמ"ג,

English translation 710

and the sun set and the sun rose –

ובא השמש וזרח השמש –

English translation 711

immediately124 the nesius of his son, who filled his place, began.

האט זיך גלייך 124 אנגעהויבן די נשיאות פון בנו ממלא מקומו.

English translation 712

There is the well-known question:

איז דא די שאלה הידועה:

English translation 713

In the "Introduction" to the kuntres "Chanoch LaNaar"125

אין דעם "מבוא" צום קונטרס "חנוך לנער" 125

English translation 714

(the first will of the Baal HaYom Huledes)

(די צוואה הראשונה פון דעם בעל יום הולדת)

English translation 715

are printed the "Chapter headings from the history of the life" of the Rebbe Rashab,

זיינען געדרוקט די "ראשי פרקים מתולדות ימי חיי" פון דעם רב"ין מהורש"ב,

English translation 716

written by the Nasi of our generation,

געשריבן פון נשיא דורנו,

English translation 717

and there he writes in connection with the year 5654:

און דארטן שרייבט ער בקשר לשנת תרנ"ד:

English translation 718

"Began on the night of Rosh Hashanah 5654, established the place of his prayer in the synagogue in the place where his father, the Rebbe Maharash, prayed –

"התחל מערבית ליל ר"ה תרנ"ד קבע מקום תפלתו בביהכ"נ במקום שהתפלל כ"ק אביו אדמו"ר מהר"ש –

English translation 719

until then he prayed in his designated place in the synagogue during his father's lifetime."

עד אז התפלל במקומו המיוחד לו בביהכנ"ס עוד בחיי אביו".

English translation 720

Based on this, it emerges,

עפ"ז קומט אויס,

English translation 721

apparently,

לכאורה,

English translation 722

that the beginning of his nesius was from Rosh Hashanah 5654;

אז די התחלת הנשיאות שלו איז געווען פון ר"ה תרנ"ד;

English translation 723

and not in the year 5643?

און ניט אין שנת תרמ"ג?

English translation 724

Since this is a question in a most essential matter,

אזוי ווי דאס איז א שאלה אין אן ענין הכי עקרי,

English translation 725

relevant to actual practice etc. etc. –

נוגע למעשה בפועל וכו' וכו' –

English translation 726

it is simple that first and foremost we must seek in halachah,

איז פשוט אז לכל לראש דארפן זוכן אין הלכה,

English translation 727

in the laws of a Nasi and king

אין די דינים פון א נשיא ומלך

English translation 728

(because a Nasi of our generation is a king,

(ווארום א נשיא דנדו"ד איז א מלך,

English translation 729

whose sign and definition is as stated in Horayos 126 "Who is a Nasi? This is a king...

שסימנו וגדרו כדאיתא בהוריות 126 "איזהו נשיא זה מלך..

English translation 730

over whom there is none but Hashem his G-d" and not,

שאין על גביו אלא ה' אלקיו" און ניט,

English translation 731

be it differentiated,

להבדיל,

English translation 732

a mortal who tells him to multiply silver and gold,

א בשר ודם וואס זאגט עם צו אז כסף וזהב ירבה לו,

English translation 733

and honor and fifty runners before him etc. –

און כבוד וחמשים איש רצים לפניו וכו' –

English translation 734

as Adoniyahu did 127).

ווי אדני' האט געטאן 127).

English translation 735

In the Alter Rebbe's Shulchan Aruch,

אין אלטן רבי'נס שו"ע,

English translation 736

and before that in the Shulchan Aruch of the Beis Yosef –

ולפני זה אין שו"ע פון ב"י –

English translation 737

there are not

זיינען ניטא

English translation 738

(explicitly)

(בגלוי)

English translation 739

the laws of a king –

די הלכות מלך –

English translation 740

but in the Rambam,

אבער אין רמב"ם,

English translation 741

in his work Mishneh Torah,

בספרו משנה תורה,

English translation 742

the conclusion and seal of the book is "Laws of Kings

איז דער סיום וחותם הספר "הלכות מלכים

English translation 743

(and their Wars)".

(ומלחמותיהם) ".

English translation 744

We find in the Rambam a law

געפינט מען אין רמב"ם א דין

English translation 745

(regarding a king)

(בנוגע למלך)

English translation 746

that is about the aforementioned question regarding the Nesius of the Rebbe Maharash n"y:

וואס איז ע"ד די שאלה האמורה בנוגע לנשיאות אדמו"ר מהורש"ב נ"ע:

English translation 747

The law is 128,

דער דין איז 128,

English translation 748

that "when they appoint the king, they anoint him with the anointing oil"

אז "כשמעמידין המלך מושחין אותו בשמן המשחה"

English translation 749

[the kings of the House of David with the anointing oil,

[מלכי בית דוד מיט שמן המשחה,

English translation 750

and the kings of Israel "with balsam oil" 129].

און מלכי ישראל "בשמן אפרסמון" 129].

English translation 751

But a "king the son of a king" does not require anointing 130,

אבער א "מלך בן מלך" דארף קיין משיחה ניט האבן 130,

English translation 752

because "the monarchy is an inheritance for the king forever" 131.

ווייל "המלכות ירושה למלך לעולם" 131.

English translation 753

This is not a matter of deficiency, G-d forbid,

דאס איז ניט אן ענין לגריעותא ח"ו,

English translation 754

that for a king the son of a king the matter of anointing is lacking, G-d forbid,

אז ביי א מלך בן מלך פעלט ח"ו דער ענין המשיחה,

English translation 755

but the explanation of this is,

נאר דער פשט דערפון איז,

English translation 756

that the anointing of the father is drawn down upon the son. Just as with the father himself,

אז די משיחה פון דעם אב ווערט נמשך אויפן בן. כשם ווי ביים אב עצמו,

English translation 757

he does not need an anointing every day,

דארף ער ניט האבן קיין משיחה בכל יום,

English translation 758

but the one and only anointing at the beginning of his Nesius is drawn down throughout all the days of his life,

נאר די איין און איינציקע משיחה * שבתחלת נשיאותו ווערט נמשך בכל ימי חייו,

English translation 759

so too it is drawn down upon his son. And it is sweetened according to what has been discussed many times,

כמו"כ ווערט עס נמשך על בנו. ויומתק ע"פ המדובר כמ"פ,

English translation 760

that an heir is the very essence of the bequeather 132. And especially regarding the kings of the House of David, about whom "the monarchy is for him and his sons...

אז א יורש איז עצם המוריש 132. ובפרט במלכי בית דוד וואס "המלכות לו ולבניו..

English translation 761

forever" 128

עד עולם" 128

English translation 762

But when there is a doubt whether the son will be the king –

בשעת אבער אז ס'איז דא א ספק צי דער בן גייט זיין דער מלך –

English translation 763

because there is an older brother,

ווייל ס'איז דא אן עלטערע ברודער,

English translation 764

etc. –

וכיו"ב –

English translation 765

he requires anointing,

דארף ער האבן משיחה,

English translation 766

as the Rambam explains 133 that therefore "they anointed Shlomo because of Adoniyahu...

ווי דער רמב"ם איז מבאר 133 אז דערפאר "משחו שלמה מפני אדוני'..

English translation 767

Yehoachaz because of Yehoyakim his brother".

יהואחז מפני יהויקים אחיו".

English translation 768

In this, however,

אין דעם אבער,

English translation 769

one can learn in two ways:

קען מען לערנען אויף צוויי אופנים:

English translation 770

A) The anointing effects that he should become a king. And before he is anointed, he is not a king.

א) די משיחה טוט אויף ער זאל ווערן א מלך. און איידער מ'איז אים מושח איז ער ניט קיין מלך.

English translation 771

Like the first anointing –

ע"ד ווי די משיחה הראשונה –

English translation 772

and as the ruling of the Rambam regarding the Kohen Gadol in the Laws of the Vessels of the Sanctuary 134,

וכפס"ד הרמב"ם בנוגע לכה"ג אין הל' כלי המקדש 134,

English translation 773

that a Kohen Gadol

אז א כהן גדול

English translation 774

(the anointed Kohen),

(כהן המשוח),

English translation 775

who requires "anointing with oil seven days, day after day",

וואס ער דארף האבן "משיחה בשמן שבעה יום אחר יום",

English translation 776

that "if he served...

אז "ואם עבד..

English translation 777

before he was anointed all seven days, his service is valid, since...

קודם שימשח כל שבעה עבודתו כשירה הואיל..

English translation 778

once he was anointed, he becomes a Kohen Gadol for everything". From this it is understood,

נמשח פעם אחת נעשה כה"ג לכל דבר". וואס דערפון איז פארשטאנדיק,

English translation 779

that if he served before he was anointed once, his service is invalid. The anointing effects the matter of the Kehunah Gedolah,

אז אויב עבד קודם שנמשח פעם אחת איז עבודתו פסולה. משיחה טוט אויף דעם ענין פון כהונה גדולה,

English translation 780

before it he is not a Kohen Gadol.

פאר דעם איז ער ניט קיין כה"ג.

English translation 781

And likewise –

ועד"ז –

English translation 782

it is understood regarding a king –

מובן בא מלך –

English translation 783

whom the Rambam brings there in the same category as the Kohen Gadol –

וועלכן דער רמב"ם ברענגט דארט בחדא מחתא מיט כה"ג –

English translation 784

regarding his offerings etc.

בנוגע לקרבנותיו וכו'.

English translation 785

B) Through the anointing it is revealed retroactively that he was from the outset

ב) דורך דער משיחה איז איגלאי מילתא למפרע אז ער איז לכתחילה געווען

English translation 786

(the heir, and) king.

(דער יורש, און) מלך.

English translation 787

And a practical difference in halachah:

און א נפק"מ להלכה:

English translation 788

(Most of)

(רוב פון)

English translation 789

the offerings of a king who commits a sin

די קרבנות פון א מלך וואס טוט א חטא

English translation 790

(inadvertently)

(בשוגג)

English translation 791

are different from the offerings of a commoner who sinned 135. In this, his status at the time of the sin is relevant:

זיינען אנדערש פון די קרבנות פון א הדיוט שחטא 135. וואס אין דעם איז נוגע זיין מצב בשעת'ן חטא:

English translation 792

If the sin was while he was still a commoner,

אויב דער חטא איז געווען בשעת ער איז נאך געווען א הדיוט,

English translation 793

then even if he immediately afterwards became a king,

איז אפילו אויב ער איז גלייך דערנאך געווארן א מלך,

English translation 794

he must bring an offering

דארף ער ברענגן א קרבן

English translation 795

(for this sin)

(על חטא זה)

English translation 796

as a commoner.

ווי א הדיוט.

English translation 797

It follows in our case,

קומט אויס בנדו"ד,

English translation 798

that there will be a practical difference

אז עס וועט זיין א נפק"מ

English translation 799

(between the two aforementioned ways)

(צווישן די צוויי אופנים הנ"ל)

English translation 800

regarding the offerings for a sin that he committed between the death of his father the king and his anointing;

בנוגע די קרבנות אויף א חטא וואס ער האט געטאן צווישן מיתת אביו המלך און זיין משיחה;

English translation 801

if one would say,

אויב מ'זאל זאגן,

English translation 802

that the anointing effects that he should become a king,

אז די משיחה טוט אויף אז ער זאל ווערן א מלך,

English translation 803

but before that he is not a king,

אבער לפנ"ז איז ער ניט קיין מלך,

English translation 804

he must bring an offering as a commoner;

דארף ער ברענגען א קרבן ווי א הדיוט;

English translation 805

but if the anointing reveals that retroactively he was a king,

אויב אבער די משיחה איז מגלה אז מלמפרע איז ער געווען א מלך,

English translation 806

he must bring an offering as a king.

דארף ער ברענגען א קרבן ווי א מלך.

English translation 807

And the clarification in this investigation,

און דער בירור אין אט דער חקירה,

English translation 808

will also be a clarification for our matter,

וועט אויך זיין א בירור לעניננו,

English translation 809

regarding the Nesius of the Rebbe n"y,

וועגן דער נשיאות פון רבי'ן נ"ע,

English translation 810

where also there was an older brother,

וואס אויך דא איז געווען א עלטערע ברודער,

English translation 811

and especially since the Rebbe n"y himself extolled the greatness of his brother. –

ובפרט אז דער רבי נ"ע אליין האט מפליא געווען די גדלות פון אחיו. –

English translation 812

And consequently, consequently the Nesius did not come in a spontaneous manner,

ובמילא ובמילא איז די נשיאות ניט געקומען בדרך ממילא,

English translation 813

but he required "anointing". And his "anointing" was only in the year 5654,

נאר ער האט געדארפט האבן "משיחה". וואס די "משיחה" שלו איז געווען ערשט בשנת תרנ"ד,

English translation 814

when he "fixed the place of his prayer...

וואס דעמאלט "קבע מקום תפלתו..

English translation 815

in the place where his holy father prayed"

במקום שהתפלל כ"ק אביו"

English translation 816

(but not before).

(אבער ניט לפנ"ז).

English translation 817

Only in this very matter can one also say two ways

נאר אין דעם גופא קען מען זאגן אויך צוויי אופנים

English translation 818

(similar to the above regarding the anointing of a king who is the son of a king):

(ע"ד הנ"ל בנוגע למשיחת מלך בן מלך):

English translation 819

A) That his leadership began from that time. B) After the "anointing" in the year 5654,

א) אז זיין נשיאות האט זיך אנגעהויבן פון דעמאלט. ב) נאך דער "משיחה" בשנת תרנ"ד,

English translation 820

it is revealed retroactively,

איז אגלאי מילתא למפרע,

English translation 821

that he was the leader immediately after the passing of his father.

אז ער איז געווען דער נשיא תיכף לאחרי הסתלקות אביו.

English translation 822

In truth, however,

באמת אבער,

English translation 823

it is implied from the Rambam,

איז פון רמב"ם משמע,

English translation 824

that the anointing of a king who is the son of a king is not to establish his kingship:

אז די משיחה פון א מלך בן מלך איז ניט אויף אויפטאן זיין מלוכה:

English translation 825

When stating the law130,

זאגנדיק דעם דין 130,

English translation 826

that a king who is the son of a king "where there was a dispute" requires anointing,

אז א מלך בן מלך "שהיתה שם מחלוקת" דארף האבן משיחה,

English translation 827

the Rambam adds the reason –

איז דער רמב"ם מוסיף דעם טעם –

English translation 828

"in order to settle the dispute".

"כדי לסלק המחלוקת".

English translation 829

Parenthetical remark:

מאמר המוסגר:

English translation 830

The Rambam brings this matter both in the Laws of the Temple Vessels and in the Laws of Kings,

דעם ענין ברענגט דער רמב"ם סיי אין הל' כלי המקדש און סיי אין הל' מלכים,

English translation 831

but with a difference:

נאר מיט א שינוי:

English translation 832

In the Laws of the Temple Vessels the Rambam adds "and to make known to all that this one is the sole king". And seemingly, why does he not say this matter also in the Laws of Kings –

אין הל' כלי המקדש איז דער רמב"ם מוסיף "ולהודיע לכל שזהו מלך לבדו". ולכאורה פארוואס זאגט ער ניט דעם ענין אויך אין הל' מלכים –

English translation 833

the place for this would be more fitting in the Laws of Kings

דער ארט פון דעם וואלט מער געפאסט אין הל' מלכים

English translation 834

(where it speaks about matters of kings)

(וואו עס רעדט זיך וועגן עניני מלכים)

English translation 835

more than in the Laws of the Temple Vessels?

מער ווי אין הל' כלי המקדש?

English translation 836

Seemingly, one could answer based on the well-known principle136 that the Rambam

לכאורה וואלט מען געקענט ענטפערן ע"פ הכלל הידוע 136 אז דער רמב"ם

English translation 837

(in the Book of the Hand)

(בספר היד)

English translation 838

relies on what he wrote previously.

פארלאזט זיך אויף וואס ער האט געשריבן לפנ"ז.

English translation 839

And so regarding our matter:

ועד"ז בעניננו:

English translation 840

Since the Laws of the Temple Vessels come before the Laws of Kings,

אזוי ווי הל' כלי המקדש קומען לפני הל' מלכים,

English translation 841

the Rambam is brief in the Laws of Kings and writes only the general matter,

איז דער רמב"ם מקצר אין הל' מלכים און שרייבט בלויז כללות הענין,

English translation 842

and relies on what he said in the Laws of the Temple Vessels.

און פארלאזט זיך על מ"ש בהל' כלי המקדש.

English translation 843

But this is a great difficulty,

אבער דאס איז א דוחק גדול,

English translation 844

because:

ווייל:

English translation 845

A) Here it is entirely about a few words,

א) דא רעדט זיך אינגאנצן וועגן עטלעכע ווערטער,

English translation 846

B) And primarily:

ב) ועיקר:

English translation 847

The matter of "to make known to all that this one is the sole king" is an essential matter in kingship –

דער ענין פון "להודיע לכל שזהו מלך לבדו" איז אן ענין עיקרי אין מלוכה –

English translation 848

because a king is not

ווייל א מלך איז ניט

English translation 849

(only)

(נאר)

English translation 850

for himself,

לעצמו,

English translation 851

so that when he becomes king,

אז ווען ער ווערט א מלך,

English translation 852

higher powers are revealed in him,

ווערן ביי אים נתגלה העכערע כחות,

English translation 853

but for the sake of the nation,

נאר צוליבן עם,

English translation 854

that the nation accepts him as king,

אז דער עם נעמט אים אויף אלס מלך,

English translation 855

and consequently it must be known to all that he is the "sole king",

ובמילא מוז זיין ידוע לכל אז ער איז דער "מלך לבדו",

English translation 856

And similar to what the Rambam says137 "They do not appoint a king...

וע"ד ווי דער רמב"ם זאגט 137 "אין מעמידין מלך..

English translation 857

not a scribe...

לא ספר..

English translation 858

and not a tanner,

ולא בורסי,

English translation 859

not because they are unfit, but because their trade is degrading, the people will always despise them",

לא מפני שהן פסולין אלא הואיל ואומנותן נקלה העם מזלזלין בהן לעולם",

English translation 860

And consequently, the Rambam in the Laws of Kings should seemingly have emphasized that the anointing is not only "to settle the dispute"

ובמילא האט דער רמב"ם אין הל' מלכים געדארפט לכאורה מדגיש זיין אז די משיחה איז ניט נאר "לסלק המחלוקת"

English translation 861

(from his brothers),

(פון אחיו),

English translation 862

but for the sake of the matter of

נאר צוליב דעם ענין פון

English translation 863

(the honor)

(כבוד)

English translation 864

of kingship itself,

מלוכה גופא,

English translation 865

"to make known to all that this one is the sole king".

"להודיע לכל שזהו מלך לבדו".

English translation 866

From this it is implied,

דערפון איז משמע,

English translation 867

that there are two matters:

אז עס זיינען פאראן צוויי ענינים:

English translation 868

A) As this is a law in the Laws of

א) ווי דאס איז א דין אין הל'

English translation 869

(the Temple Vessels),

(כלי המקדש),

English translation 870

the anointing oil,

שמן המשחה,

English translation 871

in which the matter of "to make known to all that this one is the sole king" is also relevant;

וואס אין דעם איז נוגע אויך דעם ענין פון "להודיע לכל שזהו מלך לבדו";

English translation 872

B) As this is a law in the Laws of Kings,

ב) ווי דאס איז א דין אין הל' מלכים,

English translation 873

in which respect the reason of "to settle the dispute" is sufficient.

וואס מצד דעם איז גענוג דעם טעם פון "לסלק המחלוקת".

English translation 874

And further investigation is needed. –

ואכ"מ. –

English translation 875

Regarding our matter:

בנוגע לעניננו:

English translation 876

From the fact that the Rambam says that the reason for anointing is "in order to settle the dispute",

פון דעם וואס דער רמב"ם זאגט אז דער טעם המשיחה איז "כדי לסלק המחלוקת",

English translation 877

it is understood,

איז פארשטאנדיק,

English translation 878

that the anointing is not to establish kingship,

אז די משיחה איז ניט צו אויפטאן מלוכה,

English translation 879

but only to prevent a secondary matter

נאר כדי צו באווארענען א זייטיקן ענין

English translation 880

(dispute etc.),

(מחלוקת וכו'),

English translation 881

but his kingship takes effect immediately after his father's death.

אבער זיין מלוכה ווערט תיכף נאך מיתת אביו.

English translation 882

And so regarding our matter,

ועד"ז בעניננו,

English translation 883

that although the "anointing" of the Rebbe, may his memory be for the life of the World to Come, was only in the year 5654,

אז אע"פ אז די "משיחה" פון רבי'ן נ"ע איז ערשט געווען בשנת תרנ"ד,

English translation 884

nevertheless, through this it is revealed retroactively that his leadership began immediately in the year 5643.

איז אבער דורך דעם איגלאי מילתא למפרע אז זיין נשיאות האט זיך אנגעהויבן גלייך בשנת תרמ"ג.

English translation 885

This reasoning, however, is not sufficient. Because:

די הסברה איז אבער ניט מספיק. ווייל:

English translation 886

A) There are opinions138 that also the anointing of a king who is the son of a king where there was a dispute establishes his kingship. B) Even according to the opinion of the Rambam that this is only "in order to settle the dispute",

א) עס זיינען פאראן דיעות 138 אז אויך די משיחה פון א מלך בן מלך שהיתה שם מחלוקת טוט אויף זיין מלוכה. ב) אפילו לויט דעת הרמב"ם אז דאס איז בלויז "כדי לסלק המחלוקת",

English translation 887

nevertheless, the very fact that his kingship is in a manner that a dispute can exist over it

איז אבער דאס גופא אז זיין מלוכה איז אין אן אופן אז עס קען זיין אויף איר א מחלוקת

English translation 888

(from his brothers) –

(מצד אחיו) –

English translation 889

indicates,

ווייזט,

English translation 890

that his kingship is not complete.

אז זיין מלכות איז ניט בשלימות.

English translation 891

But in truth, the entire aforementioned discussion is not relevant to our matter,

אבער אין אמת'ן איז די גאנצע שקו"ט הנ"ל ניט נוגע לעניננו,

English translation 892

because in our case the leadership of the Rebbe, may his memory be for the life of the World to Come, began from the outset immediately after the passing of his father.

ווייל אין אונזער פאל האט זיך די נשיאות פון רבי'ן נ"ע מלכתחילה אנגעהויבן תיכף לאחרי הסתלקות אביו.

English translation 893

The explanation of this:

דער ביאור בזה:

English translation 894

In the matter of "anointing" there is a difference between a king in the simple sense,

אין דעם ענין פון "משיחה" איז א חילוק צווישן א מלך כפשוטו,

English translation 895

in the time of the Temple,

בזמן הבית,

English translation 896

and a leader in the time of exile. A king in the simple sense must be anointed physically * with oil in the simple sense. This cannot be replaced by other physical matters,

און א נשיא אין זמן הגלות. א מלך כפשוטו דארף מען מושח זיין בגשמיות * מיט בוימל כפשוטו. מען קען דאס ניט פארבייטן אויף אנדערע ענינים גשמיים,

English translation 897

and certainly not by spiritual matters.

ועאכו"כ ניט אויף ענינים רוחניים.

English translation 898

However, regarding a leader in the time of exile,

משא"כ ביי א נשיא בזמן הגלות,

English translation 899

although this is a matter of a king,

איז אע"פ אז דאס איז אן ענין פון מלך,

English translation 900

nevertheless,

פונדעסטוועגן,

English translation 901

there is no matter of physical anointing * nor even with balsam oil,

איז ניטא קיין ענין פון משיחה בגשמיות * אויך ניט דורך שמן אפרסמון,

English translation 902

we do not find this anointing either by the Exilarch in Babylon or by Rabbeinu HaKadosh.

מען געפינט ניט משיחה זו ניט בא ריש גלותא בבבל ניט בא רבנו הקדוש.

English translation 903

And it is perplexing regarding the kings and leaders –

וצע"ג בנוגע למלכי ונשיא –

English translation 904

in the time of the Second Temple.

בזמן בית שני.

English translation 905

But the matter of anointing regarding a Nasi in the time of exile is about other things –

נאר דער ענין המשיחה ביי א נשיא בזמן הגלות איז אנדערע זאכן –

English translation 906

in the matters of his leadership. –

אין די עניני הנשיאות שלו. –

English translation 907

And regarding the halachah –

וע"ד ההלכה –

English translation 908

Vessels that Moshe made, their anointing sanctifies them; from then on, their service initiates them139. And in this there are several matters

כלים שעשה משה משיחתן מקדשתן מכאן ואילך עבודתן מחנכתן 139. וואס אין דעם זיינען פאראן כמה ענינים

English translation 909

(in addition to that which he sits on the throne),

(נוסף ע"ז וואס יושב על כסא),

English translation 910

and in general:

ובכללות:

English translation 911

his conduct of leadership,

זיין הנהגת הנשיאות,

English translation 912

and that which the people accept him as their Nasi.

און דאס וואס דער עם איז מקבל אים אלס זייער נשיא.

English translation 913

"Its service" regarding leadership as in our case –

"עבודתה" בנוגע לנשיאות כבנדו"ד –

English translation 914

is saying Chassidus –

איז זאגן חסידות –

English translation 915

not merely repeating Chassidus,

ניט נאר חזר'ן חסידות,

English translation 916

but saying Chassidus. And on the contrary –

נאר זאגן חסידות. ואדרבה –

English translation 917

in this consists the primary matter of leadership,

אין דעם באשטייט עיקר ענין הנשיאות,

English translation 918

to raise the true religion etc. and to wage the war of Hashem

להרים דת האמת כו' ולהלחם מלחמת ה'

English translation 919

(the evil inclination)

(היצר)

English translation 920

etc. to execute judgment140,

כו' לעשות משפט 140,

English translation 921

may his wellsprings spread forth outward.

יפוצו מעיינותיו חוצה.

English translation 922

We find regarding the Rebbe, may his soul be at rest,

געפינט מען ביים רבי'ן נ"ע,

English translation 923

that he began to say Chassidus

אז ער האט אנגעהויבן זאגן חסידות

English translation 924

(as his honor, my father-in-law, the Rebbe, writes in the aforementioned outlines141)

(ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר שרייבט אין די ראשי פרקים הנ"ל 141)

English translation 925

immediately after the passing of his father:

גלייך נאך הסתלקות אביו:

English translation 926

"The first discourse which he said in public on the second day of Chol HaMoed Sukkos". And this was still within the seven days after the passing

"מאמר הראשון אשר אמרו ברבים ביום ב' דחג הסוכות". וואס דאס איז נאך געווען אין די ז' ימים שלאחרי ההסתלקות

English translation 927

[the matter of the seven days of deficiency (mourning) was nullified immediately when Sukkos arrived142,

[דער ענין פון די שבעת ימים לגריעותא (אבילות) איז בטל געווארן גלייך ווי עס איז געווארן סוכות 142,

English translation 928

but certainly there are matters of superiority related to the passing that have a connection to the first seven days] –

אבער בודאי זיינען פאראן ענינים למעליותא בשייכות לההסתלקות וואס האבן א שייכות לז' ימים הראשונים] –

English translation 929

so within these seven days he already said Chassidus in public.

איז אין די ז' ימים האט ער שוין געזאגט חסידות ברבים.

English translation 930

One can argue about this –

מען קען זיך נאך דינגען אויף דעם –

English translation 931

there is an explicit hint for this:

איז דא דערויף א רמז גלוי:

English translation 932

The discourse that the Rebbe, may his soul be at rest, said on the aforementioned Sukkos, "begins 'Keser yitnu lach'",

דער מאמר וואס דער רבי נ"ע האט געזאגט בחג הסוכות הנ"ל "מתחיל כתר יתנו לך",

English translation 933

for Keser is the most essential matter regarding kingship *.

וואס כתר איז ענין הכי עקרי בענין המלוכה *.

English translation 934

And particularly according to how the birthday celebrant explains in several of his discourses the matter of the crowns that Jews make

ובפרט לויט ווי דער בעל יום הולדת איז מבאר בכמה מאמריו דעם ענין פון די כתרים וואס אידן מאכן

English translation 935

(through the angels)

(דורך די מלאכים)

English translation 936

for the Most High,

פארן אויבערשטן,

English translation 937

and he brings the parable of the Midrash143 of the citizens who made three crowns for the king,

און ברענגט דער משל המדרש 143 פון די בני המדינה וואס האבן געמאכט ג' כתרים פאר דעם מלך,

English translation 938

and the king took one for Himself and placed two on the heads of His sons. From this it is understood,

און דער מלך נטל אחד לעצמו ושנים נתן בראש בניו. וואס דערפון איז פארשטאנדיק,

English translation 939

that "Keser yitnu lach" is also connected to the crowns that He places on the heads of His sons.

אז דער "כתר יתנו לך" איז אויך פארבונדן מיט די כתרים שנותן בראש בניו.

English translation 940

Another point in this:

נאך א נקודה בזה:

English translation 941

The "Keser yitnu lach" is made by the citizens,

דער "כתר יתנו לך" ווערט אויפגעטאן דורך בני המדינה,

English translation 942

the service of Jews,

דער עבודה פון אידן,

English translation 943

as our Sages said144 that Metatron binds crowns for his Maker from the prayers of Israel

כמאחז"ל 144 אז מט"ט קושר כתרים לקונו מתפלותיהן של ישראל

English translation 944

(as the birthday celebrant brings in his discourses).

(ווי דער בעל יום הולדת ברענגט במאמריו).

English translation 945

That is, Jews are the ones who crown the Most High

ד.ה. אידן זיינען די וואס זיינען מכתיר דעם אויבערשטן

English translation 946

(and this goes through angels).

(און דאס גייט דורך מלאכים).

English translation 947

Which in general is the service of Rosh Hashanah,

וואס בכללות איז דאס די עבודה פון ר"ה,

English translation 948

when Jews say "Make Me king over you"145.

ווען אידן טוען אויף דעם "תמליכוני עליכם" 145.

English translation 949

And just as the matter of "Make Me king over you"

און פונקט ווי דער ענין פון "תמליכוני עליכם"

English translation 950

("Keser yitnu lach")

("כתר יתנו לך")

English translation 951

is connected to the "head" in time

איז פארבונדן מיט דעם "ראש" אין זמן

English translation 952

(Rosh Hashanah) –

(ראש השנה) –

English translation 953

so too is this connected to the "head" of the Jews.

עד"ז איז דאס פארבונדן מיט דעם "ראש" פון אידן.

English translation 954

From all the above it is understood,

מכל הנ"ל איז פארשטאנדיק,

English translation 955

that the very fact that the Rebbe, may his soul be at rest, said a discourse of Chassidus in public immediately after the passing of his father,

אז דאס גופא וואס דער רבי נ"ע האט געזאגט א מאמר חסידות ברבים תיכף לאחרי הסתלקות אביו,

English translation 956

and moreover a discourse beginning "Keser yitnu lach",

און דערצו א מאמר המתחיל כתר יתנו לך,

English translation 957

and particularly that this was said on Sukkos which is connected to King Shlomo,

ובפרט אז דאס איז געזאגט געווארן בחג הסוכות וואס איז פארבונדן מיט שלמה המלך,

English translation 958

and the inauguration of the Temple146 through "and Shlomo sat on the throne of Hashem"147 –

און חנוכת הבית 146 ע"י וישב שלמה על כסא הוי' 147 –

English translation 959

this very thing is the matter of anointing and the beginning of leadership in actuality. And one need not arrive at the aforementioned explanation of it being revealed retroactively.

איז דאס גופא דער ענין המשיחה והתחלת הנשיאות בפועל. און מען דארף ניט אנקומען צו די הסברה הנ"ל פון איגלאי מילתא למפרע.

English translation 960

But it remains not understood:

עס בלייבט אבער ניט פארשטאנדיק:

English translation 961

According to this,

לפ"ז,

English translation 962

why did the Rebbe, may his soul be at rest, wait to establish his place of prayer in the synagogue in the place where his father prayed until 5654?

פארוואס האט דער רבי נ"ע געווארט מיט קובע זיין מקום תפלתו בבית הכנסת במקום שהתפלל אביו ביז תרנ"ד?

English translation 963

This is a separate question,

איז דאס א באזונדערע שאלה,

English translation 964

which does not affect nor detract from the explanation in our case.

וואס איז ניט נוגע און ניט גורע דעם ביאור בנדו"ד.

English translation 965

And let each one answer this for himself.

און יעדערער זאל דאס פארענטפערן פאר זיך.

English translation 966

And it can be said, close to certain, that the Rebbe, may his soul be at rest, did not establish his place of prayer in his father's place until 5654 because of the honor of his older brother. And afterwards his brother left,

וי"ל קרוב לודאי אז דער רבי נ"ע האט ניט קובע געווען מקום תפלתו במקום אביו ביז תרנ"ד צוליב כבוד אחיו הגדול. און דערנאך איז אחיו אוועקגעפארן,

English translation 967

or that after 5654

אדער אז נאך תרנ"ד

English translation 968

(after ten years)

(נאך צען יאר)

English translation 969

one could

האט מען דאס

English translation 970

(the change of his place of prayer)

(שינוי מקום תפלתו)

English translation 971

no longer attribute it to any reason.

שוין ניט געקענט אפלייגן מאיזה סיבה.

English translation 972

Since the Rebbe, may his soul be at rest, became a Nasi in Israel in the year 5643

וויבאלד אז דער רבי נ"ע איז געווארן א נשיא בישראל בשנת תרמ"ג

English translation 973

(as explained above),

(כמבואר לעיל),

English translation 974

this year becomes one hundred years from the beginning of his leadership –

ווערט השנה מאה שנה פון התחלת נשיאותו –

English translation 975

consequently in this year,

במילא איז בשנה זו,

English translation 976

and particularly on the 20th of MarCheshvan,

ובפרט בכ"ף מרחשון,

English translation 977

his birthday,

יום הולדתו,

English translation 978

when his mazal prevails148,

ווען מזלו גובר 148,

English translation 979

each person receives a special empowerment from the Rebbe, may his soul be at rest, to conduct himself in all matters in his ways,

באקומט כאו"א נתינת כח במיוחד פון דעם רבי'ן נ"ע אויף פירן זיך בכל הענינים בדרכיו,

English translation 980

What this is in general –

וואס בכללות איז דאס –

English translation 981

involvement in spreading the wellsprings outward. And especially –

התעסקות אין הפצת המעינות חוצה. ובמיוחד –

English translation 982

the study of Torah,

לימוד התורה,

English translation 983

the Torah campaign,

מבצע תורה,

English translation 984

the revealed aspect of Torah together with the inner aspect of Torah

נגלה דתורה ביחד מיט פנימיות התורה

English translation 985

(in the introduction of Birkat HaTorah),

(בהקדמת ברכת התורה),

English translation 986

as it was by the Rebbe, of blessed memory,

ווי ס'איז געווען בא דעם רבי'ן נ"ע,

English translation 987

that on the second day of Chol HaMoed Sukkot there was the recitation of Chassidus with the discourse "Keter Yitnu Lach",

אז ביום ב' דחגה"ס איז געווען אמירת דא"ח מיטן ד"ה כתר יתנו לך,

English translation 988

and together with the service of prayer,

און צוזאמען מיט עבודת התפלה,

English translation 989

for "Keter Yitnu Lach" is connected with the service of prayer,

וואס "כתר יתנו לך" איז פארבונדן מיט עבודת התפלה,

English translation 990

through which the angel Metatron binds crowns for his Master,

וואס דורך דעם איז מלאך מט"ט קושר כתרים לקונו,

English translation 991

for in the prayer of Israel one must reach the angels so that they embrace and kiss them, etc.149

וואס בתפלת ישראל דארף מען אנקומען צו די מלאכים אז ס'זאל זיין גפיף להון ומנשק להון כו' 149.

English translation 992

And especially since the twentieth of MarCheshvan this year falls on Shabbat,

ובפרט אז כ"ף חשון בשנה זו קומט אויס ביום השבת,

English translation 993

and Shabbat is connected with

וואס שבת איז פארבונדן מיט

English translation 994

(the innermost aspect of the soul,

(פנימיות הנפש,

English translation 995

which is in general –

וואס דאס איז בכללות –

English translation 996

the faculty of the)

כח ה)

English translation 997

delight,

תענוג,

English translation 998

which is the innermost aspect of the faculties. And in Torah this is the inner aspect of Torah.

וועלכער איז פנימיות הכחות. וואס בתורה איז דאס פנימיות התורה.

English translation 999

And through all of our deeds and service now, and especially through spreading the wellsprings outward,

און דורך כללות מעשינו ועבודתינו איצטער ובמיוחד דורך הפצת המעינות חוצה,

English translation 1000

we further bring near and hasten "the King Messiah is coming"150,

איז מען נאכמער מקרב וממהר דעם קאתי מר דא מלכא משיחא 150,

English translation 1001

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1002

He instructed to sing and said the discourse beginning "VaHashem Pakad et Sarah".

צוה לנגן ואמר מאמר ד"ה וה' פקד את שרה.

English translation 1003

As usual, to study a verse in the weekly portion with Rashi's commentary,

כרגיל אויף אפלערנען א פסוק אין פרשת השבוע מיט פירוש רש"י,

English translation 1004

and in continuation of what was previously discussed regarding the matter of unity,

ובהמשך צו דעם וואס מ'האט פריער גערעדט וועגן ענין האחדות,

English translation 1005

we will focus on a Rashi commentary on this subject.

וועט מען זיך שטעלן אויף א פירוש רש"י בענין זה.

English translation 1006

And to speak in both aspects:

און ריידן אין ביידע אופנים:

English translation 1007

both in the positive –

סיי אין חיוב –

English translation 1008

a matter upon which Rashi comments,

אן ענין אויף וועלכן רש"י שטעלט זיך,

English translation 1009

and in the negative –

און סיי אין שלילה –

English translation 1010

a difficulty in the plain meaning of the verse

א קשיא אין פשוטו של מקרא

English translation 1011

(which Rashi should have answered)

(וואס רש"י האט געדארפט ענטפערן)

English translation 1012

and apparently one does not find that Rashi answers it in his commentary –

און לכאורה געפינט מען ניט אז רש"י זאל עס פארענטפערן בפירושו –

English translation 1013

and as discussed several times,

און ווי גערעדט כמה פעמים,

English translation 1014

that since Rashi explains the plain meaning of the verse,

אז וויבאלד רש"י איז מפרש פשוטו של מקרא,

English translation 1015

one must say,

דארף מען זאגן,

English translation 1016

that every question that arises in the plain meaning of the verses is addressed in Rashi's commentary on the Torah.

אז יעדע שאלה וואס שטעלט זיך אין פשט הכתובים ווערט באווארנט אין פירוש רש"י עה"ת.

English translation 1017

Just as we previously reviewed the discourse on the verse151 "VaHashem Pakad et Sarah",

אזוי ווי מ'האט פריער גע'חזר'ט דעם מאמר אויפן פסוק 151 וה' פקד את שרה,

English translation 1018

we will also focus on Rashi's commentary on this verse:

וועט מען זיך אויך שטעלן אויף דעם פירוש רש"י עה"פ:

English translation 1019

Rashi quotes from the verse "VaHashem Pakad et Sarah",

רש"י איז מעתיק פון פסוק "וה' פקד את שרה",

English translation 1020

and adds "etc." –

און איז מוסיף "וגו'" –

English translation 1021

Which,

וואס,

English translation 1022

as discussed several times,

ווי גערעדט כמ"פ,

English translation 1023

indicates,

ווייזט דאס,

English translation 1024

that also the subsequent words in the verse are relevant to his commentary. But in this case it is not understood:

אז אויך די ווייטערדיקע ווערטער אין פסוק זיינען נוגע לפירושו. איז ניט פארשטאנדיק בנדו"ד:

English translation 1025

Seemingly, in this Rashi commentary only the matter of "VaHashem Pakad et Sarah" is relevant,

לכאו' איז אין דעם פירוש רש"י בלויז נוגע דעם ענין פון "וה' פקד את שרה",

English translation 1026

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1027

the subsequent words "as He said, etc., as He spoke" are seemingly a contradiction to this Rashi commentary,

די ווייטערדיקע ווערטער "כאשר אמר גו' כאשר דבר" זיינען לכאורה גאר א סתירה צו דעם פירוש רש"י,

English translation 1028

as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן,

English translation 1029

And he explains:

און איז מפרש:

English translation 1030

"This section is juxtaposed –

"סמך פרשה זו –

English translation 1031

as it appears in several editions152

ווי עס שטייט בכמה דפוסים 152

English translation 1032

(the word 'here'),

(דער ווארט "לכאן"),

English translation 1033

and in any case this is Rashi's intent: why is the section of 'VaHashem Pakad, etc.' placed in continuation of the incident with Avimelech –

ועכ"פ איז דאס כוונת רש"י אז פארוואס שטייט די פרשה פון "וה' פקד גו'" בהמשך צו מעשה אבימלך –

English translation 1034

to teach you that whoever asks for mercy and he needs that same thing –

ללמדך שכל המבקש רחמים והוא צריך לאותו דבר –

English translation 1035

for Avraham was 'in need of that same thing',

וואס אברהם איז געווען א "צריך לאותו דבר",

English translation 1036

that with him there should be 'and they will bear children' –

אז ביי אים זאל זיין "וילדו" –

English translation 1037

he is answered first,

הוא נענה תחלה,

English translation 1038

as it is stated153 'And he prayed, etc., and adjacent to it, "VaHashem Pakad et Sarah" – that He had already remembered her before He healed Avimelech.' –

שנאמר 153 ויתפלל וגו' וסמיך לי' וה' פקד את שרה שכבר פקדה כבר קודם שריפא את אבימלך". –

English translation 1039

All the commentators on Rashi154 raise a question:

שטעלן זיך אויף דעם אלע מפרשי רש"י 154:

English translation 1040

What is the initial question in that 'this section is juxtaposed' –

וואס איז מלכתחילה די שאלה אין דעם וואס "סמך פרשה זו" –

English translation 1041

this is indeed the place

דאס איז דאך דער ארט

English translation 1042

(according to the chronological order)

(לויט סדר הזמנים)

English translation 1043

of this section:

פון דער פרשה:

English translation 1044

At the beginning of the portion155 it tells about the angels who came to Avraham,

אין אנהויב סדרה 155 ווערט דערציילט וועגן די מלאכים וועלכע זיינען געקומען לאברהם,

English translation 1045

one of whom came 'to inform Sarah' and one –

וואס איינער איז געקומען "לבשר את שרה" און איינער –

English translation 1046

to overturn Sodom;

להפוך את סדום;

English translation 1047

and following this the verse tells how the angels went from there to Sodom;

ובהמשך לזה דערציילט דער פסוק ווי די מלאכים זיינען פון דארט געגאנגען צו סדום;

English translation 1048

after the overturning of Sodom Avraham departed from Lot –

נאך הפיכת סדום איז אברהם אוועקגעגאנגען פון לוט –

English translation 1049

as Rashi explains156 because 'the travelers and passersby ceased'

ווי רש"י איז מבאר 156 ווייל "פסקו העוברים ושבים"

English translation 1050

(and consequently he had no guests) –

(ובמילא האט ער ניט געהאט קיין אורחים) –

English translation 1051

to Gerar,

צו גור,

English translation 1052

the place of Avimelech,

מקומו של אבימלך,

English translation 1053

and there the incident with Sarah occurred;

און דארט איז געשען די מעשה מיט שרה;

English translation 1054

and afterwards came 'VaHashem Pakad et Sarah' –

און דערנאך איז "וה' פקד את שרה" –

English translation 1055

so how can one say that 'this section is juxtaposed to teach you, etc.'?

היינט ווי קען מען זאגן אז "סמך פרשה זו ללמדך כו'"?

English translation 1056

The commentators on Rashi157 connect this with the dispute in the Gemara158 that Sarah was remembered on Rosh Hashanah and that the birth of Yitzchak

מפרשי רש"י 157 פארבינדן דאס מיט דער שקו"ט אין גמרא 158 אז שרה איז נפקד געווארן בר"ה און אז לידת יצחק

English translation 1057

[which was on Pesach]

[וואס איז געווען בפסח]

English translation 1058

was after seven months and 'truncated'.

איז געווען לשבעה חדשים און "מקוטעין".

English translation 1059

But:

אבער:

English translation 1060

a) This is a dispute in the halachic part of Torah,

א) דאס איז א שקו"ט אין חלק ההלכה שבתורה,

English translation 1061

not in the plain meaning of the verse.

ניט אין פשוטו של מקרא.

English translation 1062

[And as discussed several times,

[און ווי גערעדט כמ"פ,

English translation 1063

that the aforementioned commentators on Rashi explain Rashi's commentary according to halachah and according to homiletics, etc.,

אז די מפרשי רש"י הנ"ל זיינען מבאר פירוש רש"י ע"ד ההלכה וע"ד הדרוש כו',

English translation 1064

but not (always) according to the plain meaning.]

אבער ניט (אלעמאל) ע"ד הפשט].

English translation 1065

b) Rashi does not bring down at all the dispute whether the birth of Yitzchak was after seven months, etc.

ב) רש"י ברענגט בכלל ניט אראפ די שקו"ט צי לידת יצחק איז געווען לשבעה חדשים וכו'.

English translation 1066

Afterwards one must understand,

דערנאך דארף מען פארשטיין,

English translation 1067

what Rashi says that from the juxtaposition we learn 'that whoever asks for mercy on behalf of his fellow and he needs that same thing is answered first':

וואס רש"י זאגט אז פון דער סמיכות לערנט מען אפ "שכל המבקש רחמים על חבירו והוא צריך לאותו דבר הוא נענה תחילה":

English translation 1068

In this concept of "he is answered first," the novelty is not only in the "first"

אין דעם ענין פון "הוא נענה תחילה" איז ניט דער חידוש בלויז אין דעם "תחילה"

English translation 1069

(that the "he is answered" would have been in any case,

(אז דער "הוא נענה" וואלט סיי-ווי געווען,

English translation 1070

but "one who asks mercy for his friend" causes that he should be answered first,

נאר "מבקש רחמים על חבירו" טוט אויף אז ער זאל נענה ווערן תחילה,

English translation 1071

before his friend) –

קודם לחבירו) –

English translation 1072

but also in the "he is answered":

נאר אויך אין דעם "הוא נענה":

English translation 1073

The main thing that is revealed through "one who asks mercy for his friend" is that "he is answered,"

דער עיקר וואס ווערט אויפגעטאן ע"י "מבקש רחמים על חבירו" איז וואס "הוא נענה",

English translation 1074

only that in this there is an additional quality,

נאר אין דעם קומט צו נאך א תוספת מעלה,

English translation 1075

that he

אז ער

English translation 1076

(is not only "answered," but)

(איז ניט נאר "נענה", נאר)

English translation 1077

"answered first." And as understood from several midrashim of Chazal where this concept is brought.

"נענה תחילה". און ווי פארשטאנדיק פון כמה מדרשי חז"ל וואו עס ווערט געבראכט דעם ענין.

English translation 1078

Therefore it is not understood:

איז בכן ניט מובן:

English translation 1079

How can one learn from there that "one who asks mercy for his friend etc. he is answered" –

ווי קען מען פון דאנעט אפלערנען אז "המבקש רחמים על חבירו כו' הוא נענה" –

English translation 1080

the verse itself continues,

דער פסוק אליין איז דאך ממשיך,

English translation 1081

that "And Hashem remembered Sarah" came

אז דער "וה' פקד את שרה" איז געקומען

English translation 1082

(not because Avraham prayed for his friend, but)

(ניט ווייל אברהם האט מתפלל געווען בעד חבירו, נאר)

English translation 1083

"as He had said...

"כאשר אמר..

English translation 1084

as He had spoken" –

כאשר דבר" –

English translation 1085

due to the promise from the Most High;

מצד דער הבטחה פון אויבערשטן;

English translation 1086

And as Rashi explains that the verse thereby includes both things –

און ווי רש"י איז מפרש אז דער פסוק איז דערמיט אויסן ביידע זאכן –

English translation 1087

not only "as He had spoken –

ניט נאר "כאשר דבר –

English translation 1088

at birth",

בלידה",

English translation 1089

but also "as He had said –

נאר אויך "כאשר אמר –

English translation 1090

at conception"

בהריון"

English translation 1091

(the concept of "And Hashem remembered Sarah"),

(דער ענין פון "וה' פקד את שרה"),

English translation 1092

And both promises

און ביידע הבטחות

English translation 1093

(as He had said...

(כאשר אמר..

English translation 1094

as He had spoken)

כאשר דבר)

English translation 1095

were before the incident of Avimelech,

זיינען געווען לפני מעשה אבימלך,

English translation 1096

as Rashi himself explains "And where is the saying and where is the speaking,

ווי רש"י אליין טייטשט אויס "והיכן הוא אמירה והיכן הוא דבור,

English translation 1097

the saying: 'And God said, But Sarah your wife etc.'159,

אמירה ויאמר אלקים אבל שרה וגו 159,

English translation 1098

the speaking: 'The word of Hashem came to Avram in the covenant between the parts'160 etc."

דבור הי' דבר ה' אל אברם בברית בין הבתרים 160 כו'".

English translation 1099

The difficulty in all the above is even greater:

די תמי' בכל הנ"ל איז נאך גרעסער:

English translation 1100

After Rashi quotes from the verse the words "And Hashem remembered Sarah" he adds "etc.",

נאך דעם ווי רש"י איז מעתיק פון פסוק די ווערטער "וה' פקד את שרה" איז ער מוסיף "וגו'",

English translation 1101

which means that one should look at the following words –

וואס מיינט אז מ'זאל א קוק טאן אין די ווייטערדיקע ווערטער –

English translation 1102

which according to the above turns out

וואס ע"פ הנ"ל קומט אויס,

English translation 1103

that they contradict this Rashi?

אז זיי זיינען א סתירה צו דעם פרש"י?

English translation 1104

Even without the addition of "etc.",

אפילו אן דער הוספה פון "וגו'",

English translation 1105

the explanation of Rashi is also not understood;

איז אויך ניט פארשטאנדיק דער פירוש רש"י;

English translation 1106

but when Rashi himself adds the "etc.",

בשעת אבער רש"י אליין איז מוסיף דעם "וגו'",

English translation 1107

this increases the aforementioned difficulty.

איז דאס מגדיל די תמי' הנ"ל.

English translation 1108

And as will be explained later.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1109

In our parshah there is also a matter which is seemingly not understood in the simple meaning of the verse,

אין פרשתנו איז אויך דא אן ענין וועלכער איז לכאורה ניט מובן בפשוטו של מקרא,

English translation 1110

and Rashi does not explain it:

און רש"י איז דאס ניט מפרש:

English translation 1111

In connection with the fact that the Most High destroyed Sedom and Amorah and the other two cities because of their evil deeds –

בקשר דערמיט וואס דער אויבערשטער האט חרוב געמאכט סדום ועמורה און די אנדערע צוויי שטעט צוליב מעשיהם הרעים –

English translation 1112

the parshah relates a whole lengthy account only about Sedom,

ווערט דערציילט אין דער פרשה א גאנצע אריכות נאר וועגן סדום,

English translation 1113

how the angels came there and saw the evil deeds there etc.

ווי די מלאכים זיינען דארטן געקומען און געזען די מעשים הרעים דארטן וכו'.

English translation 1114

And afterwards the verse says161 "And Hashem rained upon Sedom and upon Amorah brimstone and fire etc.",

און דערנאך זאגט דער פסוק 161 "וה' המטיר על סדום ועל עמורה גפרית ואש גו'",

English translation 1115

"And He overturned those cities etc."162 –

"ויהפוך את הערים גו'" 162 –

English translation 1116

"the four of them

"ארבעתן

English translation 1117

(Sedom,

(סדום,

English translation 1118

Amorah,

עמורה,

English translation 1119

Tzvoim and [the Rebbe shlita laughed and asked one: Nu –

צבוים און [כ"ק אדמו"ר שליט"א חייך ושאל אצל אחד: נו –

English translation 1120

what is the name of the fourth city?...

וואס איז דער נאמען פון דער פערטער שטאט?...

English translation 1121

) dwelling on one rock and He overturned them from above to below etc."163.

) יושבות בסלע אחד והפכן מלמעלה למטה כו'" 163.

English translation 1122

It is entirely not understood:

איז אינגאנצן ניט פארשטאנדיק:

English translation 1123

A) Why is a lengthy account related only about Sedom,

א) פארוואס ווערט דערציילט אן אריכות נאר וועגן סדום,

English translation 1124

and afterwards it says "And Hashem rained upon Sedom and upon Amorah brimstone and fire"? Whichever way you look at it:

און דערנאך שטייט "וה' המטיר על סדום ועל עמורה גפרית ואש"? ממה-נפשך:

English translation 1125

If in Amorah there was the same wickedness as in Sedom,

אויב אין עמורה איז געווען די זעלבע רשעות ווי אין סדום,

English translation 1126

the verse should have related about it,

האט דער פסוק געדארפט וועגן דעם דערציילן,

English translation 1127

and if not –

און אויב ניט –

English translation 1128

why does Amorah receive the same punishment as Sedom?

פארוואס קומט עמורה דער זעלבער עונש ווי סדום?

English translation 1129

B) Why does it say "rained brimstone and fire" only upon Sedom and upon Amorah and not upon the other two cities,

ב) פארוואס שטייט המטיר גפרית ואש נאר על סדום ועל עמורה און ניט אויף די אנדערע צוויי שטעט,

English translation 1130

where it only says "and He overturned"?

וואו ס'שטייט נאר "ויהפוך"?

English translation 1131

C) How does the term "rained" fit,

ג) ווי פאסט דער לשון "המטיר",

English translation 1132

which means the descent of rain and showers,

וואס מיינט ירידת מטר וגשם,

English translation 1133

regarding brimstone and fire –

אויף גפרית ואש –

English translation 1134

they are two separate matters?

זיי זיינען דאך צוויי באזונדערע ענינים?

English translation 1135

Granted, regarding the Flood Rashi explains164 why there it says "and the rain was upon the earth" and in the second place165 "and the flood was" –

בשלמא באם מבול באווארנט רש"י 164 פארוואס דארטן שטייט "ויהי הגשם על הארץ" און במקום שני 165 "ויהי המבול" –

English translation 1136

because "when He brought them down He brought them down with mercy,

ווייל "כשהורידן הורידן ברחמים,

English translation 1137

if they would repent they would be rains of blessing and when they did not repent they became a flood" –

אם יחזרו יהיו גשמי ברכה וכשלא חזרו היו למבול" –

English translation 1138

but in our case Rashi does not explain why it says "and He rained" regarding brimstone and fire.

אבער בנדו"ד באווארנט ניט רש"י פארוואס עס שטייט "והמטיר" אויף גפרית ואש.

English translation 1139

All these diyukim are not understood in the simple meaning of the verse and therefore Rashi seemingly should have explained them,

וואס די אלע דיוקים זיינען ניט מובן אין פשוטו של מקרא און במילא האט זיי רש"י לכאורה געדארפט מפרש זיין,

English translation 1140

and nevertheless he does not explain them.

ואעפ"כ איז ער זיי ניט מפרש.

English translation 1141

And it is weak, as will be explained later, how this is either initially not a question for a five-year-old studying Scripture in the simple meaning of the verse,

ורפי שיתבאר לקמן ווי דאס איז אדער מלכתחילה קיין קשיא ניט באם בן חמש למקרא אין פשוטו של מקרא,

English translation 1142

or he understands it from what Rashi already explained in a previous explanation

אדער ער פארשטייט עס דערפון וואס רש"י האט שוין באווארנט אין א פירוש שלפנ"ז

English translation 1143

(and not in a later explanation –

(און ניט אין א פירוש שלאח"ז –

English translation 1144

later because the five-year-old has not yet learned it,

של אח"ז ווייל דער בן חמש האט עס נאך ניט געלערנט,

English translation 1145

unless Rashi brings it down to the place where the five-year-old is holding).

סיידן רש"י ברענגט עס אראפ אויפן ארט וואו דער בן חמש האלט).

English translation 1146

In order to conclude with a good thing –

בכדי לסיים בדבר טוב –

English translation 1147

we will speak about the lesson that is derived from the first matter in Rashi,

וועט מען רעדן וועגן דער הוראה וואס מ'נעמט ארויס פון דעם ערשטן ענין אין פרש"י,

English translation 1148

"to teach you that anyone who asks mercy for his friend and he needs that same thing, he is answered first" –

"ללמדך שכל המבקש רחמים על חבירו והוא צריך לאותו דבר הוא נענה תחלה" –

English translation 1149

regarding the greatness of the concept of Ahavas Yisrael:

בגודל הענין פון אהבת ישראל:

English translation 1150

When someone lacks something, it is a positive commandment that he pray to the Supreme One that He fulfill it for him.166

בשעת עס פעלט איינעם עפעס איז א מצות עשה ער זאל מתפלל זיין צו דעם אויבערשטן אז ער זאל דאס אים ממלא זיין 166.

English translation 1151

This applies at all times,

וואס דאס רעדט זיך בכל זמן,

English translation 1152

and regarding each and every one,

ובנוגע לכל אחד ואחת,

English translation 1153

also women. Regarding the time of prayer,

אויך נשים. בנוגע צו זמן התפלה,

English translation 1154

which is rabbinic,167

וואס איז מדרבנן 167,

English translation 1155

this applies specifically to men,

איז דאס דוקא ביי אנשים,

English translation 1156

but regarding the general matter of prayer for what one lacks,

אבער בנוגע צו כללות ענין התפלה אויף דעם וואס ס'פעלט איינעם,

English translation 1157

it is a positive commandment upon each and every one to pray to Hashem.

איז א מצות עשה על כל אחד ואחת צו מתפלל זיין לה'.

English translation 1158

So when someone lacks something,

איז בשעת ס'פעלט איינעם עפעס א זאך,

English translation 1159

the “clever one” comes to him and argues:

קומט צו אים צוגיין דער "קלוגינקער" און טענה'ט:

English translation 1160

“First of all, fulfill the positive commandment and pray to the Supreme One that He give you what you lack. What place is there to go see if your friend lacks the same thing and to pray on behalf of your friend? After all, ‘your life takes precedence’168

לכל לראש זיי מקיים די מצות עשה און זיי מתפלל צו דעם אויבערשטן ער זאל דיר געבן וואס דיר פעלט. וואס האט עס פאר אן ארט צו גיין זען צי ס'פעלט דיין חבר די זעלבע זאך און צו מתפלל זיין בעד חבירו? ס'איז דאך "חייך קודמים" 168

English translation 1161

(as the Alter Rebbe brings in Iggeret HaKodesh169)!”

(ווי דער אלטער רבי ברענגט אראפ אין אגה"ק 169)!

English translation 1162

We have the teaching of Rashi in our parshah on the greatness of the matter of Ahavat Yisrael –

האט מען דעם לימוד פון רש"י בפרשתנו אויף דעם גודל הענין פון אהבת ישראל –

English translation 1163

if someone lacks a certain thing,

אויב ס'פעלט איינעם א געוויסע זאך,

English translation 1164

he should see whether his friend does not lack the same thing,

זאל ער קוקן צי ס'פעלט ניט די זעלבער זאך בא זיין חבר,

English translation 1165

and if yes –

און אויב יע –

English translation 1166

then “whoever asks for mercy for his friend, when he himself needs that same thing, is answered first”!

איז "כל המבקש רחמים על חבירו והוא צריך לאותו דבר הוא נענה תחלה"!

English translation 1167

And to such an extent is the teaching on Ahavat Yisrael to pray on behalf of one’s friend,

ועד כדי כך איז דער לימוד אויף אהבת ישראל צו מתפלל זיין על חבירו,

English translation 1168

that –

ביז –

English translation 1169

even if one’s friend does not need to attain that thing as much as he himself needs to attain it –

אז אפילו אויב חבירו דארף ניט אנקומען צו דער זאך אזויפיל וויפל ער דארף צו איר אנקומען –

English translation 1170

he must also pray on behalf of his friend, and specifically then he is answered first.

דארף ער אויך מתפלל זיין בעד חבירו און דוקא דעמולט איז הוא נענה תחלה.

English translation 1171

As was the case with Avraham and Avimelech:

ווי דאס איז געווען אין דעם פאל ביי אברהם און אבימלך:

English translation 1172

That which Avraham prayed for Avimelech that he be healed and be able to have children,

דאס וואס אברהם האט מתפלל געווען פאר אבימלך'ן אז ער זאל אויסגעהיילט ווערן און קענען האבן קינדער,

English translation 1173

it is understood that Avimelech would receive additional children,

רעדט זיך אז אבימלך זאל באקומען נאך קינדער,

English translation 1174

after he already had children beforehand;

נאך דעם ווי ער האט שוין געהאט קינדער לפנ"ז;

English translation 1175

whereas Avraham himself had no children

משא"כ אברהם אליין האט קיין קינדער ניט געהאט

English translation 1176

(from Sarah),

(פון שרה'ן),

English translation 1177

and for him Yitzchak was to be born,

און ביי אים האט געדארפט געבארן ווערן יצחק,

English translation 1178

and afterwards there would be “and I will multiply you exceedingly,”170

און דערנאך וועט זיין "וארבה אותך במאד מאד" 170,

English translation 1179

“and I will make you exceedingly fruitful,”171

"והפרתי אותך במאד מאד" 171,

English translation 1180

“and I will greatly multiply your seed as the stars of the heavens and as the sand which is on the seashore,”172

"והרבה ארבה את זרעך ככוכבי השמים וכחול אשר על שפת הים" 172,

English translation 1181

which is infinitely more than what Avimelech was to have. For Avimelech, another child would be born –

וואס דאס איז באי"ע מערער וויפל אבימלך האט געדארפט האבן. ביי אבימלך וואלט געבארן ווערן נאך א קינד –

English translation 1182

so what greatness is that?

איז וואס איז שוין די גדולה?

English translation 1183

Whereas for Avraham, his only child was to be born,

משא"כ ביי אברהם האט געדארפט געבארן ווערן זיין איינציקער קינד,

English translation 1184

“and I will multiply his seed and give him Yitzchak”!

"וארבה את זרעו ואתן לו את יצחק"!

English translation 1185

Nevertheless, it is said that Avraham prayed first for Avimelech,

אעפ"כ זאגט מען אז אברהם האט פריער מתפלל געווען אויף אבימלך'ן,

English translation 1186

and therefore he was answered first,

און דערפאר איז הוא נענה תחלה,

English translation 1187

and the Supreme One arranged that Avraham be blessed with the birth of Yitzchak!

און דער אויבערשטער האט געמאכט אז אברהם זאל געבענטשט ווערן מיט לידת יצחק!

English translation 1188

From this we have the instruction as to how great Ahavat Yisrael must be,

האט מען דערפון די הוראה אויף וויפל ס'דארף זיין אהבת ישראל,

English translation 1189

that even when a Jew needs that same thing,

אז אפילו בשעת א אידן צריך לאותו דבר,

English translation 1190

he must first of all see whether his friend does not lack the same thing, and then pray on behalf of his friend.

דארף ער לכל לראש קוקן צי ס'פעלט ניט די זעלבע זאך בא חברו און דעמולט מתפלל זיין על חבירו.

English translation 1191

And since Rashi brings this down in his commentary on the Torah,

און וויבאלד אז רש"י ברענגט עס אראפ בפירושו על התורה,

English translation 1192

it is understood that this is an instruction also for a child of five studying Scripture –

איז מובן אז דאס איז א הוראה אויך פאר א בן חמש למקרא –

English translation 1193

that when he lacks something,

אז בשעת עס פעלט אים עפעס,

English translation 1194

he should first go see whether his friend does not lack that thing,

זאל ער לכל לראש גיין קוקן צי ס'פעלט ניט די זאך בא זיין חבר,

English translation 1195

and ask the Supreme One for his friend,

און בעטן בא דעם אויבערשטן פאר זיין חבר,

English translation 1196

and then he is answered first.

און דעמולט הוא נענה תחלה.

English translation 1197

That is, the matter of Ahavat Yisrael as expressed in his asking for mercy for his friend is among those matters of which a person eats the fruits in this world,173

ד.ה. אז דער ענין פון אהבת ישראל ווי ס'קומט ארויס אין דעם וואס ער איז מבקש רחמים על חבירו איז פון די ענינים פון וועלכע אדם אוכל פירותיהם בעוה"ז 173,

English translation 1198

one receives reward for it in this world,

מ'באקומט אויף דעם שכר בעוה"ז,

English translation 1199

that if he needs that same thing

אז אויב הוא צריך לאותו דבר

English translation 1200

(for which he prayed on behalf of his friend),

(אויף וועלכן ער האט מתפלל געווען על חבירו),

English translation 1201

he is answered first.

איז הוא נענה תחלה.

English translation 1202

And here the intention of the one praying is not relevant:

און דא איז ניט נוגע די כוונה פון דעם מתפלל:

English translation 1203

Even if he prays for his friend because he knows that through this he will be answered first –

אפילו אויב ער איז מתפלל בעד חבירו ווייל ער ווייסט אז דורך דעם וועט זיין הוא נענה תחלה –

English translation 1204

it is also good. Because what difference does it make regarding his friend why he is praying,

איז אויך גוט. ווייל למאי נפק"מ בנוגע צו חבירו פארוואס ער איז מתפלל,

English translation 1205

as long as he prays and the Supreme One fulfills his request and prayer. Therefore the one praying receives the reward that he is answered first.

אבי ער איז מתפלל און דער אויבערשטער איז ממלא בקשתו ותפלתו. דעריבער באקומט דער מתפלל דעם שכר אז הוא נענה תחלה.

English translation 1206

Not like the case of “whoever flees from honor, honor pursues him”:174

ניט ווי דאס איז בא כל הבורח מן הכבוד הכבוד רודף אחריו 174:

English translation 1207

If someone flees from honor because he knows that then honor will pursue him,

אויב איינער וועט אנטלויפן מן הכבוד ווייל ער ווייסט אז דעמולט וועט דער כבוד אים נאכלויפן,

English translation 1208

and he even publicizes it so that it be known about him,

און ער איז דאס נאך מכריז מ'זאל וויסן זיין,

English translation 1209

that his fleeing from honor is because then honor will run after him –

אז דאס וואס ער אנטלויפט פון כבוד איז עס ווייל דעמולט וועט דער כבוד לויפן נאך אים –

English translation 1210

it is understood what place that has;

איז מובן וואס פאר אן ארט דאס האט;

English translation 1211

Not so in our case, it does not affect the intention of the one praying,

משא"כ בנדו"ד איז ניט אזוי נוגע כוונת המתפלל,

English translation 1212

even if he thinks that he is praying for his fellow because he is answered first,

אפילו אויב ער טראכט אז ער איז מתפלל על חבירו ווייל הוא נענה תחלה,

English translation 1213

nevertheless in practice there is no difference regarding his fellow,

איז דאך לפועל קיין נפק"מ ניט בנוגע לחבירו,

English translation 1214

because the other receives what he lacks.

ווייל יענער באקומט דאך דאס וואס אים פעלט.

English translation 1215

As this is with Avimelech and Avraham:

ווי דאס איז ביי אבימלך און אברהם:

English translation 1216

even if Avraham prayed for Avimelech because he knew that he is answered first,

אפילו אויב אברהם האט מתפלל געווען פאר אבימלך ווייל ער האט געוואוסט אז הוא נענה תחלה,

English translation 1217

what difference does it make to Avimelech –

איז וואס איז די נפק"מ לאבימלך –

English translation 1218

as long as he was healed. Consequently, Avraham receives the reward that he is answered first.

אבי ער איז אויסגעהיילט געווארן. במילא באקומט אויף דעם אברהם דעם שכר אז הוא נענה תחלה.

English translation 1219

And similarly, as this is with the mitzvah of charity:

וע"ד ווי דאס איז בא מצות הצדקה:

English translation 1220

It states in the Sifri175 "one who loses a sela from his hand and a poor person finds it" has fulfilled the mitzvah of charity. Because through this sela "the life of the poor person was revived"176,

ס'שטייט אין ספרי 175 "מאבד הסלע מתוך ידו ומצאה עני" האט דער מאבד מקיים געווען מצות הצדקה. ווייל דורך דעם סלע איז געווארן "החיית נפש העני" 176,

English translation 1221

what difference does it make what the intention of the one who lost it was. And it is known in the name of the Baal Shem Tov177 that the mitzvah of charity is among the mitzvos in which intention is not relevant.

איז למאי נפק"מ וואס די כוונה פון דעם מאבד איז געווען. וכידוע בשם הבעש"ט 177 אז מצות הצדקה איז פון די מצוות אין וועלכע ס'איז ניט נוגע כוונה.

English translation 1222

And through the fact that among Jews there will be love of Israel in particular,

און דורך דעם וואס בא אידן וועט זיין אהבת ישראל במיוחד,

English translation 1223

and in the aforementioned manner –

ובאופן הנ"ל –

English translation 1224

this will further hasten the nullification of the exile,

וועט דאס נאכמער ממהר זיין ביטול הגלות,

English translation 1225

which came about because of the opposite of causeless love.

וואס איז געקומען בסיבת היפך פון אהבת חנם.

English translation 1226

And very soon we will reach the time when it will be "on the mountain of Hashem it will be seen"

און בקרוב ממש וועט מען קומען צו דעם זמן ווען ס'וועט זיין "בהר ה' יראה"

English translation 1227

(as it states at the end of our parshah178),

(ווי ס'שטייט בסוף פרשתנו 178),

English translation 1228

in the third Beis HaMikdash,

בביהמ"ק השלישי,

English translation 1229

"the Sanctuary of my Lord that Your hands established",

"מקדש אד' כוננו ידיך",

English translation 1230

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1231

In the Zohar in our parshah179 a story is told,

אין זהר בפרשתנו 179 ווערט דערציילט א סיפור,

English translation 1232

that Rabbi Acha once went to a small town,

אז ר' אחא איז אמאל געגאנגען צו א שטעטל,

English translation 1233

Kfar Tarsha,

כפר טרשא,

English translation 1234

where due to undesirable deeds in this village there was a decree upon the inhabitants of the village. Rabbi Acha nullified the decree. Afterwards a bas kol went out that Rabbi Acha must also cause the inhabitants of the village to repent. So "he arose and returned them in complete repentance,

וואס צוליב מעשים בלתי רצויים בכפר זה איז געווען א גזירה אויף יושבי הכפר. האט ר' אחא מבטל געווען די גזירה. דערנאך איז ארויס א בת קול אז ר' אחא דארף אויך פועל'ן אז די יושבי הכפר זאלן תשובה טאן. איז "קם ואחזור להו בתשובה שלימתא,

English translation 1235

and they accepted upon themselves that they would never cease from Torah

וקבילו עלייהו דלא יתבטלון מאורייתא לעלם

English translation 1236

(that in this village they would always learn Torah).

(אז אין דעם כפר וועלן זיי אלעמאל לערנען תורה).

English translation 1237

And they changed the name of the town and called it Masya Machsi'a".

ואחליפו שמא דקרתא וקארון לה מאתא מחסיא".

English translation 1238

The Tatteh stands upon this in his glosses on the Zohar180 and explains the matter of the change of the name of the village,

שטעלט זיך דער טאטע אויף דעם אין זיינע הערות אויף זהר 180 און איז מבאר בענין שינוי השם פון דעם כפר,

English translation 1239

"because a change of name is effective to nullify the decree in the manner stated in Rosh HaShanah 16b". And he continues to explain:

"כי שנוי השם מועיל לבטל הגזירה ע"ד האמור בר"ה דט"ז ע"ב". און ער איז ממשיך לבאר:

English translation 1240

"And they changed from village to city and from Tarsha to Machsi'a,

"והחליפו מכפר למתא ומטרשא למחסיא,

English translation 1241

because village alludes to gevuros and dinim",

כי כפר רומז על גבורות ודינין",

English translation 1242

and he brings on this several gematrias which prove that village is connected with gevuros and dinim. And simply, the connection of village with gevuros and dinim is,

און ער ברענגט אויף דעם כמה גימטראות וואס באווייזן אז כפר איז פארבונדן מיט גבורות ודינין. ובפשטות איז דער קשר פון כפר מיט גבורות ודינין,

English translation 1243

that a village is a small,

אז א כפר איז א קליינער,

English translation 1244

constricted place. "And Tarsha means stone and hard rock

ענגער ארט. "וטרשא פירושו אבן וסלע קשה

English translation 1245

(which do not produce growth),

(וואס זיינען ניט מצמיח),

English translation 1246

also in the aspect of gevuros and dinim,

ג"כ בחי' גבורות ודינים,

English translation 1247

and because of this there was a plague there, may Hashem spare us.

ומצד זה הי' שם מגפה ר"ל.

English translation 1248

And they changed to Masya Machsi'a,

והחליפו למאתא מחסיא,

English translation 1249

Masya is a large city in the aspect of chassadim

מתא הוא עיר גדולה בחי' חסדים

English translation 1250

(and simply –

(ובפשטות –

English translation 1251

that a city relative to a village is spaciousness,

אז אן עיר לגבי א כפר איז רחבות,

English translation 1252

the matter of chassadim),

ענין החסדים),

English translation 1253

Masya are the letters of Emes,

מתא אותיות אמת,

English translation 1254

from Emes life is drawn...

מאמת נמשך חיים..

English translation 1255

Machsi'a is from the term chas,

מחסיא הוא מלשון חס,

English translation 1256

and it is that the Holy One, blessed be He, had mercy on them,

והוא שחס הקב"ה עליהם,

English translation 1257

and the plague was withheld from them etc."

ונמנע המגפה מהם כו'".

English translation 1258

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 1259

a) What is the lesson from this in the service of man.

א) וואס איז די הוראה דערפון אין עבודת האדם.

English translation 1260

b) What is the connection between the matter which he explains in the gloss

ב) וואס איז דער קשר צווישן דעם ענין וועלכן ער איז מבאר אין דער הערה

English translation 1261

(in explaining the change of name from Kfar Tarsha to Masya Machsi'a)

(בביאור שינוי השם פון כפר טרשא צו מאתא מחסיא)

English translation 1262

with that the repentance of the inhabitants of the village consisted of that "they accepted upon themselves that they would never cease from Torah",

דערמיט וואס די תשובה פון יושבי הכפר איז באשטאנען אין דעם אז "קבילו עלייהו דלא יתבטלון מאורייתא",

English translation 1263

always learn Torah

אלעמאל לערנען תורה

English translation 1264

(which the Tatteh does not explain in the gloss).

(וואס דאס איז דער טאטע ניט מבאר אין דער הערה).

English translation 1265

c) According to what is explained in the gloss it emerges that the change of name is connected with the nullification of the decree –

ג) ע"פ המבואר אין דער הערה קומט אויס אז דער שינוי השם איז פארבונדן מיט ביטול הגזירה –

English translation 1266

should it not, according to order, have been stated in the Zohar earlier,

האט דאך ע"פ סדר געדארפט שטיין אין זהר פריער,

English translation 1267

where it speaks about the nullification of the decree,

וואו עס רעדט זיך וועגן ביטול הגזירה,

English translation 1268

about the change of name,

וועגן שינוי השם,

English translation 1269

and afterwards about the repentance of the inhabitants of the village. Why is the order reversed –

און דערנאך וועגן די תשובה פון די יושבי הכפר. פארוואס איז דער סדר פארקערט –

English translation 1270

first it speaks about the nullification of the decree,

פריער רעדט ער וועגן ביטול הגזירה,

English translation 1271

afterwards about their repentance,

דערנאך וועגן זייער תשובה,

English translation 1272

and finally it says "and they changed the name of the town and called it Masya Machsi'a"?

ולבסוף זאגט ער "ואחליפו שמא דקרתא וקארון לה מאתא מחסיא"?

English translation 1273

And the main thing that one must understand is,

און דער עיקר וואס מ'דארף פארשטיין איז,

English translation 1274

as mentioned,

כאמור,

English translation 1275

how this matter is in the service of man.

ווי דער ענין איז אין עבודת האדם.

English translation 1276

And as will be explained further.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1277

Regarding the explanation in Rashi's commentary on "and Hashem remembered etc." –

בנוגע דעם ביאור אין דעם פירוש רש"י אויף "וה' פקד גו'" –

English translation 1278

what Rashi says "this section is adjacent" –

וואס רש"י זאגט "סמך פרשה זו" –

English translation 1279

for a five-year-old studying Scripture it is initially not a difficulty,

איז עס ביי א בן חמש למקרא מלכתחילה קיין קשיא ניט,

English translation 1280

because he understands it from what he has already learned several times previously;

ווייל ער פארשטייט דאס פון וואס ער האט שוין געלערנט כמה פעמים פריער;

English translation 1281

and the matter is so simple,

און דער ענין איז אזוי פשוט,

English translation 1282

that Rashi does not need to explain it at all –

ביז אז רש"י דארף עס גארניט אויסטייטשן –

English translation 1283

the five-year-old understands it by himself:

דער בן חמש פארשטייט עס פון זיך אליין:

English translation 1284

We find immediately in Parshas Bereishis,

מען געפינט גלייך אין פ' בראשית,

English translation 1285

at the creation of man,

ביי בריאת האדם,

English translation 1286

that the verse first tells 181 about his creation in general when the verse speaks about the sixth day of Maaseh Bereishis,

אז פריער דערציילט דער פסוק 181 וועגן זיין בריאה בכללות ווען דער פסוק רעדט וועגן יום ששי למעשה בראשית,

English translation 1287

and afterwards, when the Torah concludes the account of the six days of Bereishis,

און נאכדעם ווי די תורה ענדיקט דעם סיפור פון ששת ימי בראשית,

English translation 1288

it returns to the account of the creation of man,

קערט זי זיך אום צום סיפור פון בריאת האדם,

English translation 1289

and begins again to tell from the beginning of his creation 182,

און הויבט אן נאכאמאל צו דערציילן פון תחילת בריאתו 182,

English translation 1290

with all the details and minutiae,

מיט אלע פרטים ופרטי פרטים,

English translation 1291

and the creation of Chavah etc.

און בריאת חוה וכו'.

English translation 1292

At first glance:

ולכאורה:

English translation 1293

Since the Torah tells afterwards about the creation of man with all the minutiae –

וויבאלד די תורה דערציילט סיי-ווי דערנאך וועגן בריאת האדם מיט אלע פרטי פרטים –

English translation 1294

why is it necessary to say it earlier in brief and in general?

פארוואס דארף מען דאס זאגן פריער בקיצור ובכללות?

English translation 1295

For a child of five studying Scripture, this is not a difficulty at the outset:

איז עס ביי א בן חמש למקרא מעיקרא קיין קשיא ניט:

English translation 1296

Since the Torah wants to tell about the six days of Bereishis and what was created in them,

וויבאלד די תורה וויל דערציילן וועגן די ששת ימי בראשית און וואס איז אין זיי באשאפן געווארן,

English translation 1297

one cannot omit the sixth day;

קען מען דאך ניט אויסלאזן יום הששי;

English translation 1298

therefore the Torah must complete the account of the six days of Bereishis and mention the creation of man indeed without all the details,

מוז דעריבער די תורה פארענדיקן דעם סיפור פון ששת ימי בראשית און דערמאנען בריאת האדם טאקע אן אלע פרטים,

English translation 1299

but at least in general,

אבער עכ"פ בכללות,

English translation 1300

and afterwards the Torah begins to tell about man with all the minutiae.

און דערנאך הויבט אן די תורה דערציילן וועגן דעם אדם מיט אלע פרטי פרטים.

English translation 1301

And similarly we find by Noach:

ועד"ז געפינט מען ביי נח:

English translation 1302

At the end of Parshas Bereishis it says 183 "And Noach begot Shem, Cham, and Yafes",

אין סוף פ' בראשית שטייט 183 "ויולד נח את שם את חם ואת יפת",

English translation 1303

and afterwards,

און דערנאך,

English translation 1304

at the beginning of Parshas Noach,

בראש פ' נח,

English translation 1305

it says again "These are the generations of Noach etc. And Noach begot three sons, Shem, Cham, and Yafes". And the reason for this is simply:

שטייט נאכאמאל "אלה תולדות נח גו' ויולד נח שלשה בנים את שם את חם ואת יפת". און דער טעם דערויף איז בפשטות:

English translation 1306

In Parshas Bereishis the Torah tells "This is the book of the generations of Adam" 184 –

אין פרשת בראשית דערציילט די תורה "זה ספר תולדות אדם" 184 –

English translation 1307

it enumerates the generations from Adam until Noach,

מען רעכנט אויס די דורות שמאדם ועד נח,

English translation 1308

and therefore the verse tells who are the generations of Noach;

און דערפאר דערציילט דער פסוק ווער עס זיינען תולדות נח;

English translation 1309

and afterwards the verse begins with the account in detail,

און דערנאך הויבט אן דער פסוק מיט סיפור בפרטיות,

English translation 1310

as "the wickedness of man was great in the earth etc." 185,

ווי "רבה רעת האדם בארץ גו'" 185,

English translation 1311

and about the flood etc.,

און וועגן דעם מבול כו',

English translation 1312

and therefore the Torah repeated about Noach and his generations.

און דערפאר חזר'ט איבער די תורה וועגן נח ותולדותיו.

English translation 1313

Based on this, one will also understand in our matter:

עפ"ז וועט מען אויך פארשטיין בעניננו:

English translation 1314

The question that Rashi raises in the verse here –

די שאלה וואס ארט רש"י אין פסוק דא –

English translation 1315

"Why did [the Torah] juxtapose this section?" – is:

"סמך פרשה זו" – איז:

English translation 1316

The parshah "Vayeira" comes as a continuation of Parshas Lech,

די סדרה "וירא" קומט דאך אלס המשך צו פ' לך,

English translation 1317

where it is told how the Almighty promised Avraham at the Covenant Between the Parts that he would have a son,

וואו עס ווערט דערציילט ווי דער אויבערשטער האט מבטיח געווען אברהם'ן בברית בין הבתרים אז ער וועט האבן א זון,

English translation 1318

afterwards how he circumcised himself,

דערנאך ווי ער האט זיך מל געווען,

English translation 1319

which brought about the "And Hashem appeared to him" 186,

וואס דאס האט געבראכט דער "וירא אליו ה'" 186,

English translation 1320

and afterwards the verse tells how the Almighty sent the angels to Avraham and Sarah and he was told "I will return to you etc. and behold, a son to Sarah your wife etc." 187,

און דערנאך דערציילט דער פסוק ווי דער אויבערשטער האט געשיקט די מלאכים צו אברהם ושרה און מ'האט אים אנגעזאגט "שוב אשוב אליך גו' והנה בן לשרה אשתך גו'" 187,

English translation 1321

but along with this there was another mission to overturn Sodom.

נאר דערביי איז געווען נאך א שליחות להפך את סדום.

English translation 1322

It is not understandable:

איז ניט פארשטאנדיק:

English translation 1323

At first glance, the Torah should have first completed the account of how the promise of the Holy One, blessed be He regarding the birth of Yitzchak was ultimately fulfilled,

לכאורה האט די תורה צום אלעם ערשטן געדארפט פארענדיקן דעם סיפור ווי עס איז סו"ס נתקיים געווארן הבטחת הקב"ה וועגן לידת יצחק,

English translation 1324

and afterwards tell about the overturning of Sodom etc.?

און דערנאך דערציילן וועגן הפיכת סדום וכו'?

English translation 1325

And afterwards,

און דערנאך,

English translation 1326

because of the further continuation,

צוליב דעם ווייטערדיקן המשך,

English translation 1327

the verse could repeat

קען דער פסוק איבער'חזר'ן

English translation 1328

(if necessary)

(אויב ס'איז נויטיק)

English translation 1329

again about the birth of Yitzchak,

נאכאמאל וועגן לידת יצחק,

English translation 1330

at least in general.

עכ"פ בכללות.

English translation 1331

Because "the Torah juxtaposed this section" –

וויבאלד אז "סמך פרשה זו" –

English translation 1332

and according to several versions it should say in Rashi "this here" –

און לויט כמה גירסאות ל ידארף שטיין אין רש"י "זו כאן" ק –

English translation 1333

the Torah changes the order,

די תורה איז משנה דעם סדר,

English translation 1334

and instead of first completing the account of the birth of Yitzchak,

און אנשטאט צו פריער פארענדיקן דעם סיפור פון לידת יצחק,

English translation 1335

the Torah postpones it until after the account about Avimelech –

לייגט עס אפ די תורה ביז נאך דעם סיפור וועגן אבימלך –

English translation 1336

from this it is understood,

איז דערפון מובן,

English translation 1337

that in this there is a lesson,

אז אין דעם איז פאראן א לימוד,

English translation 1338

Rashi says –

זאגט רש"י –

English translation 1339

"To teach you that whoever pleads for mercy for his fellow, and he himself needs that same thing, he is answered first etc."

"ללמדך שכל המבקש רחמים על חבירו והוא צריך לאותו דבר הוא נענה תחילה כו'".

English translation 1340

For a child of five studying Scripture, however, this is not entirely smooth:

ביים בן חמש למקרא איז אבער דאס ניט אינגאנצן גלאטיק:

English translation 1341

He knows that in the Written Torah every matter,

ער ווייס אז אין תורה שבכתב איז יעדער ענין,

English translation 1342

including the order of the verses,

כולל סדר הכתובים,

English translation 1343

is with utmost precision,

בתכלית הדיוק,

English translation 1344

even more than the Oral Torah;

נאך מער ווי תורה שבע"פ;

English translation 1345

and consequently,

ובמילא,

English translation 1346

if the Torah changes the order of the verses,

אז תורה זאל משנה זיין סדר הכתובים,

English translation 1347

this must be

מוז דאס זיין

English translation 1348

(not merely a lesson, but)

(ניט סתם א לימוד, נאר)

English translation 1349

a fundamental directive. What is so important,

א הוראה עיקרית. וואס איז אזוי וויכטיק,

English translation 1350

that because of it it is worthwhile to change the order in the Written Torah.

אז צוליב דעם איז כדאי לשנות הסדר בתושב"כ.

English translation 1351

Therefore Rashi adds in this discourse beginning "etc." –

דעריבער איז רש"י מוסיף אין דעם דיבור המתחיל "וגו'" –

English translation 1352

Because the subsequent words in the verse give understanding of the greatness of the matter of "whoever pleads for mercy for his fellow etc.":

ווייל די ווייטערדיקע ווערטער אין פסוק גיבן צו פארשטיין דעם גודל הענין פון "כל המבקש רחמים על חבירו כו'":

English translation 1353

The verse is precise that "And Hashem remembered Sarah" was "as He had said...

דער פסוק איז מדייק אז דער "וה' פקד את שרה" איז "כאשר אמר..

English translation 1354

as He had spoken",

כאשר דבר",

English translation 1355

which, as Rashi explains,

וואס ווי רש"י איז מפרש,

English translation 1356

the promises of the Holy One, blessed be He were some time beforehand –

זיינען די הבטחות של הקב"ה געווען כמה זמן לפנ"ז –

English translation 1357

the "as He had spoken" was "at the Covenant Between the Parts",

דער "כאשר דבר" איז "בברית בין הבתרים",

English translation 1358

which was thirty years before the birth of Yitzchak 188!

וואס איז געווען דרייסיק יאר פאר לידת יצחק 188!

English translation 1359

It turns out,

קומט אויס,

English translation 1360

that even though there was a promise from the Almighty,

אז אע"פ אז עס איז געווען א הבטחה פון אויבערשטן,

English translation 1361

for thirty years it was not fulfilled;

איז במשך דרייסיק יאר איז זי ניט נתקיים געווארן;

English translation 1362

and specifically when Avraham was a "pleader for mercy for his fellow",

און דוקא בשעת אברהם איז געווען א "מבקש רחמים על חבירו",

English translation 1363

specifically this caused it to be fulfilled in actuality!

איז דוקא דאס האט גע'פועל'ט אז זי זאל נתקיים ווערן בפועל!

English translation 1364

What a tremendous matter this is,

וואס דאס איז דאך א געוואלדיקער ענין,

English translation 1365

that a matter for which one waited thirty years,

אז א זאך אויף וועלכער מ'האט געווארט דרייסיק יאר,

English translation 1366

through one being a supplicant on behalf of another,

איז דורך דעם וואס מ'איז געווען א מבקש על חבירו,

English translation 1367

was accomplished in the course of a few minutes or hours!

האט זיך דאס אפגעטאן במשך עטליכע מינוט אדער שעה!

English translation 1368

One does not pay attention to this,

מ'איז דערצו ניט משים לב,

English translation 1369

but according to Rashi's commentary,

אבער לויט פירוש רש"י,

English translation 1370

that "He remembered her already before He healed Avimelech",

אז "שפקדה כבר קודם שריפא את אבימלך",

English translation 1371

it turns out

קומט אויס,

English translation 1372

that the "remembering her" was accomplished in the course of a few moments. For the verse says "And Avraham prayed to G-d, and G-d healed Avimelech etc." It is understood that the healing came immediately after Avraham's prayer;

אז דער "פקדה" האט זיך אפגעטאן במשך עטלעכע רגעים. ווארום דער פסוק זאגט "ויתפלל אברהם אל האלקים וירפא אלקים את אבימלך גו'". איז פארשטאנדיק אז די רפואה איז געקומען גלייך נאך תפלת אברהם;

English translation 1373

it lasted no more than a few moments etc.

עס האט געדויערט ניט מער ווי עטלעכע רגעים כו'.

English translation 1374

And in those few moments Sarah was remembered! And for this one waited thirty years!

און אין די עטלעכע רגעים איז שרה נפקדה געווארן! און וואס אויף דעם האט מען געווארט דרייסיק יאר!

English translation 1375

From this there is a lesson in the greatness of the matter of love of Israel:

דערפון האט מען די הוראה אין גודל הענין פון אהבת ישראל:

English translation 1376

Even when a Jew lacks something, and even when he has a promise from the Almighty that he will receive it,

אפילו ווען עס פעלט א אידן עפעס א זאך. און אפילו ווען ער האט אויף דעם א הבטחה פון דעם אויבערשטן אז ער וועט עס באקומען,

English translation 1377

he might still think that when a time of favor arrives for praying, he should pray for himself,

קען ער דאך מיינען אז ווען ס'קומט אן עת רצון אויף מתפלל זיין זאל ער בעטן פאר זיך,

English translation 1378

and there is no place for him to pray for another who needs the same thing;

און עס האט ניט קיין ארט ער זאל בעטן פאר א צווייטן הצריך לאותו דבר;

English translation 1379

since through prayer one awakens a new will Above

וויבאלד דורך תפלה טוט מען אויף א רצון חדש למעלה

English translation 1380

("May it be His will")

("יהי רצון")

English translation 1381

189 –

189 –

English translation 1382

why should he go and pray and awaken a new will for another,

איז וואס זאל ער גיין בעטן און מעורר זיין א רצון חדש פאר א צווייטן,

English translation 1383

when he himself needs to attain it? And if he already had a promise from the Almighty,

בשעת ער אליין דארף דערצו אנקומען. און אויב ער האט שוין געהאט א הבטחה פון דעם אויבערשטן,

English translation 1384

he must surely utilize the time of favor to bring the matter into actuality for himself,

דארף ער דאך אויסנוצן דעם עת רצון אויף ממשיך זיין בפועל דעם ענין פאר זיך,

English translation 1385

and not awaken a new will for another –

און ניט מעורר זיין א רצון חדש פאר א צווייטן –

English translation 1386

One tells him that the juxtaposition of the portion of Avimelech to the portion "And Hashem remembered Sarah" is "to teach you that whoever pleads for mercy on behalf of another, while he himself needs that same thing, is answered first":

זאגט מען אים אז סמיכת פרשת אבימלך צו פרשת "וה' פקד את שרה" איז "ללמדך שכל המבקש רחמים על חבירו והוא צריך לאותו דבר הוא נענה תחלה":

English translation 1387

He must first and foremost pray for his fellow,

ער דארף לכל לראש מתפלל זיין בעד חבירו,

English translation 1388

and this specifically brings that he is answered first,

און דאס דוקא ברענגט אז הוא נענה תחלה,

English translation 1389

even in a matter for which he previously had a promise from the Almighty that he would receive it.

אפילו אין אן ענין אויף וועלכן ער האט פריער געהאט א הבטחה פון דעם אויבערשטן אז ער וועט אים באקומען.

English translation 1390

And this applies even before the giving of the Torah

און דאס רעדט זיך אפילו פאר מתן תורה

English translation 1391

(in the time of Avraham).

(בזמן אברהם).

English translation 1392

And all the more so is this the case after the giving of the Torah.

ועאכו"כ אז אזוי איז דאס נאך מתן תורה.

English translation 1393

This is the lesson in the greatness of the matter of love of Israel,

וואס דאס איז די הוראה בגודל הענין פון אהבת ישראל,

English translation 1394

about which there has been a stir recently,

וועגן וועלכן מ'שטורעמט לאחרונה,

English translation 1395

and here one sees how in Rashi on the Torah there is a lesson in this.

און דא זעט מען ווי אין פרש"י על התורה איז דא די הוראה בזה.

English translation 1396

Since this is stated in Rashi on the Torah –

וואס וויבאלד אז דאס שטייט אין פרש"י על התורה –

English translation 1397

it is a lesson even for a child of five studying Scripture. On the other hand –

איז דאס א הוראה אפילו פאר א בן חמש למקרא. לאידך –

English translation 1398

it is also a lesson for those advanced in years,

איז דאס אויך א הוראה פאר גדולים בשנים,

English translation 1399

for one who is already bar-mitzvah,

פאר איינער וואס איז שוין בר-מצוה,

English translation 1400

and twice bar-mitzvah, three times bar-mitzvah etc.

און צוויי מאל בר-מצוה. דריי מאל בר-מצוה וכו'.

English translation 1401

And one could elaborate on this,

ויש להאריך בזה,

English translation 1402

but this is not the place.

ואין כאן המקום.

English translation 1403

The explanation in the Zohar of our portion:

דער ביאור אין זהר דפרשתנו:

English translation 1404

The matter of the change of name from Kfar Tarsha to Mata Mechasya indeed pertains to the Zohar at the beginning of the topic

דער ענין פון שינוי השם פון כפר טרשא צו מאתא מחסיא איז טאקע נוגע אין זהר בתחלת הענין

English translation 1405

(when it speaks about the nullification of the decree),

(ווען עס רעדט זיך וועגן ביטול הגזירה),

English translation 1406

and that which is stated at the end of the topic,

און דאס וואס עס שטייט בסוף הענין,

English translation 1407

it is as we find in many places,

איז עס ווי מ'געפינט בכ"מ,

English translation 1408

that first one speaks about the novelty that occurred and afterwards one returns to the essential matter with which one began.

אז פריער רעדט מען וועגן דעם חידוש וואס איז דא געווען און דערנאך קומט מען צוריק צום עצם ענין מיט וועלכן מ'האט אנגעהויבן.

English translation 1409

That is, the matters that are discussed between the beginning of the topic in the Zohar

ד.ה. אז די ענינים וואס רעדן זיך צווישן תחלת הענין אין זהר

English translation 1410

(about the nullification of the decree)

(וועגן ביטול הגזירה)

English translation 1411

and the change of name that occurred

און שינוי השם וואס איז געווען

English translation 1412

(which helped for the nullification of the decree)

(המועיל לביטול הגזירה)

English translation 1413

are like a parenthetical statement,

איז ע"ד ווי א מאמר המוסגר,

English translation 1414

and the matter of the change of name pertains to the beginning of the story in the Zohar.

און דער ענין פון שינוי השם איז נוגע צו התחלת הסיפור בזהר.

English translation 1415

The lesson in the service of man from that which is related in the Zohar:

די הוראה אין עבודת האדם פון המסופר בזהר:

English translation 1416

The difference between a village and a city is explained in the discourses190,

דער חילוק צווישן כפר און עיר איז מבואר אין די דרושים 190,

English translation 1417

that a city dweller is not comparable

אז אינו דומה א בן כרך

English translation 1418

(city)

(עיר)

English translation 1419

who has seen the king to a village dweller who has seen the king,

שראה את המלך לבן כפר שראה את המלך,

English translation 1420

as was the case with Yechezkel191. And spiritually:

ווי דאס איז געווען בא יחזקאל 191. וברוחניות:

English translation 1421

a village dweller is not accustomed to the revelation of Divinity,

א בן כפר איז ניט רגיל צו גילוי אלקות,

English translation 1422

as was the case with Yechezkel,

ווי דאס איז געווען בא יחזקאל,

English translation 1423

therefore the revelation of the Chariot by him was with a storm.

וואס דערפאר איז גילוי המרכבה ביי אים געווען מיט א שטורעם.

English translation 1424

But a city dweller is accustomed to the revelation of Divinity,

משא"כ א בן עיר איז יע רגיל לגילוי אלקות,

English translation 1425

and by him "Great is Hashem and highly praised" because it is "in the city of our G-d"192.

און ביי אים איז "גדול הוי' מהולל מאד" ווייל ס'איז "בעיר אלקינו" 192.

English translation 1426

And this is the matter in the service of man from that which is related in the Zohar, that there was a change of name from village to town

און דאס איז דער ענין אין עבודת האדם מהמסופר אין זהר אז ס'איז געווען שינוי השם פון כפר צו מתא

English translation 1427

(city) –

(עיר) –

English translation 1428

that one transforms from a village,

אז מ'מאכט איבער פון א כפר,

English translation 1429

gevurot and dinim,

גבורות ודינים,

English translation 1430

where there is not so much revelation of Divinity,

וואו ס'איז ניט אזויפיל גילוי אלקות,

English translation 1431

to a city of chassadim,

צו אן עיר חסדים,

English translation 1432

so that there should be revelation of Divinity there.

אז דארטן זאל זיין גילוי אלקות.

English translation 1433

And likewise the change of name from

ועד"ז אויך דער שינוי השם פון

English translation 1434

(the village)

(כפר)

English translation 1435

Tarsha to

טרשא צו

English translation 1436

(the town)

(מאתא)

English translation 1437

Machsiya:

מחסיא:

English translation 1438

"Tarsha means a hard stone and rock" which does not produce growth,

"טרשא פירושו אבן וסלע קשה" וואס איז ניט מצמיח,

English translation 1439

and one transforms it into a place that produces growth. In avodah this means –

און מ'מאכט עס איבער צו א מקום מצמיח. וואס בעבודה איז דאס –

English translation 1440

"the fruits of the tzaddik –

"פירותיו של צדיק –

English translation 1441

commandments and good deeds"193. And through this it becomes "Machsiya",

מצות ומעשים טובים" 193. און דורך דעם ווערט עס "מחסיא",

English translation 1442

from the term chas (to have mercy),

מלשון חס,

English translation 1443

as the Mishnah says that through good deeds

ווי די משנה זאגט אז ע"י מעשים טובים

English translation 1444

(the fruits of the tzaddikim)

(פירותיהן של צדיקים)

English translation 1445

one acquires a defender

איז מען קונה א פרקליט

English translation 1446

("one who performs one commandment acquires for himself one defender"),

("העושה מצוה אחת קונה לו פרקליט אחד"),

English translation 1447

"repentance and good deeds are like a shield against punishment",

"תשובה ומעשים טובים כתריס בפני הפורענות",

English translation 1448

i.e., that it protects and shields him.

ד.ה. אז ס'איז חס ומגין אויף אים.

English translation 1449

Based on this, one will also understand its connection to that which "they accepted upon themselves not to desist from Torah forever":

ועפ"ז וועט מען אויך פארשטיין דעם קשר דערפון צו דעם וואס "קבילו עלייהו דלא יתבטלון מאורייתא לעלם":

English translation 1450

The Gemara says in Sotah194 "Torah, both when one is engaged in it and when one is not engaged in it, protects and saves"

די גמרא זאגט אין סוטה 194 "תורה בין בעידנא דעסיק בה ובין בעידנא דלא עסיק בה מגנא ומצלא"

English translation 1451

(unlike a commandment, which protects and saves only when one is engaged in it).

(משא"כ מצוה איז מגנא ומצלא נאר בעידנא דעסיק בה).

English translation 1452

And all the more so at the time of "they accepted upon themselves not to desist from Torah forever", it is certain that this protects, shields, and saves.

ועאכו"כ בשעת "קבילו עלייהו דלא יתבטלון מאורייתא לעלם" איז זיכער אז דאס איז חס ומגין ומצלא.

English translation 1453

May it be His will that this be brought down into actuality in involvement in the Torah campaign

ויה"ר אז דאס זאל אראפקומען בפועל אין התעסקות במבצע תורה

English translation 1454

(as discussed recently at length,

(ווי גערעדט אין דעם לעצטנס בארוכה,

English translation 1455

and also previously in brief),

און אויך פריער בקיצור),

English translation 1456

in the study of the revealed aspect of Torah,

אין לימוד נגלה דתורה,

English translation 1457

and especially –

ובמיוחד –

English translation 1458

the study of the inner dimension of Torah,

לימוד פנימיות התורה,

English translation 1459

until the manner of "great is study that brings to deed" –

ביז באופן פון גדול לימוד שמביא לידי מעשה –

English translation 1460

involvement in all the aforementioned campaigns.

התעסקות אין די אלע מבצעים האמורים.

English translation 1461

Until the campaign of the Supreme One,

ביז צו דעם מבצע פון דעם אויבערשטן,

English translation 1462

that He protects and shields the Jewish people,

אז ער איז חס ומגין אויף אידן,

English translation 1463

until He brings the true and complete redemption,

ביז ער ברענגט די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1464

with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 1465

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1466

We will now distribute bottles of mashkeh to all those who lead countries or institutions that were not here on Simchat Torah. And each one should thereby make a farbrengen in his place,

מ'וועט איצטער טיילן בוטלעך משקה צו די אלע וואס פירן אן מיט מדינות אדער מוסדות וואס זיינען דא ניט געווען שמחת תורה. און יעדערער זאל דערמיט מאכן א התוועדות במקומו,

English translation 1467

and there speak about ahavat Yisrael and achdut Yisrael and about increasing in the dissemination of Judaism and the spreading of the wellsprings outward,

און דארטן רעדן וועגן אהבת ישראל און אחדות ישראל און וועגן מוסיף זיין אין הפצת היהדות און הפצת המעינות חוצה,

English translation 1468

in the study of Torah and the fulfillment of the commandments,

אין לימוד התורה און קיום המצוות,

English translation 1469

throughout the entire year,

במשך כל השנה כולה,

English translation 1470

and about all the campaigns.

און וועגן אלע מבצעים.

English translation 1471

And this will further hasten the true and complete redemption,

און דאס וועט נאכמער ממהר זיין די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1472

in the manner of "behold, one like a son of man came with the clouds of heaven",

באופן פון "וארו עם ענני שמיא",

English translation 1473

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 1474

In the midst of the distribution of the bottles of mashkeh, the Rebbe shlita turned to those present, may they live, and began to sing "Vi Vant Moshiach Now".

באמצע חלוקת בקבוקי המשקה פנה כ"ק אדמו"ר שליט"א להיידים שיחיו והתחיל לנגן "ווי וואנט משיח נאו".

English translation 1475

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1476

Those who need to make a berachah acharonah will certainly make a berachah acharonah.

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה. וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 1477

Afterwards he gave the food items to R. M.Y. shlita.

אח"כ נתן המזונות לר' מ.י. שיחי'.

English translation 1478

After the Minchah prayer, he began to sing "Yibaneh Beit HaMikdash" etc.

אחר תפלת מנחה התחיל לנגן שיבנה ביהמ"ק כו'.