English translation — בס"ד. שיחת ש"פ נח, ו' מרחשון ה'תשמ"ג.

English translation 1

It is Shabbat Parshat Noach.

ס'איז שבת פרשת נח.

English translation 2

In addition to this being the Shabbat that comes after Shabbat Bereishit,

וואס נוסף לזה אז דאס איז דער שבת וואס קומט נאך שבת בראשית,

English translation 3

there is also a concept in Shabbat Parshat Noach in its own right.

איז אויך דא אן ענין אין שבת פרשת נח מצד עצמו.

English translation 4

And in addition:

ונוסף לזה:

English translation 5

Shabbat Parshat Noach always occurs in the month of Cheshvan,

שבת פרשת נח קומט אלעמאל אויס אין חודש חשון,

English translation 6

and at the beginning of the month of Cheshvan,

און אין תחלת חודש חשון,

English translation 7

because Shabbat Bereishit is always Shabbat Mevarchim the month of Cheshvan,

ווייל שבת בראשית איז אלעמאל שבת מברכים החודש חשון,

English translation 8

but within the beginning of the month of Cheshvan itself, Shabbat Parshat Noach can occur on several days of the month of Cheshvan. And in this year it occurs on the 6th of Cheshvan.

אבער אין תחלת חודש חשון גופא קען שבת פרשת נח אויסקומען בכמה ימים פון חודש חשון. ובשנה זו קומט עס אויס בו' בחשון.

English translation 9

And according to the well-known teaching of the Baal Shem Tov1 that from every single detail that a person sees or hears in a certain matter, he must derive a lesson in the service of Hashem –

וע"פ תורת הבעש"ט הידועה 1 אז פון יעדער פרט ופרט וואס א איך זעט אדער הערט אין א געוויסן ענין דארף ער ארויסנעמען א הוראה בעבודת השם –

English translation 10

one must derive a lesson from all these matters and details:

דארף מען ארויסנעמען א הוראה פון די אלע ענינים ופרטים:

English translation 11

that this is Shabbat Parshat Noach;

אז דאס איז שבת פרשת נח;

English translation 12

that this comes after Shabbat Bereishit,

אז דאס קומט נאך שבת בראשית,

English translation 13

for first and foremost, Shabbat has a connection to the days that precede it –

וואס לכל לראש האט שבת א שייכות מיט די ימים שלפנ"ז –

English translation 14

"Whoever toiled on the eve of Shabbat will eat on Shabbat"2;

"מי שטרח בערב שבת יאכל בשבת" 2;

English translation 15

that this comes before the days of the following week,

אז דאס קומט פאר די ימים בשבוע הבא,

English translation 16

for Shabbat also contains within it the concept that from it all the days of the following week are blessed3;

וואס שבת האט אין זיך אויך דעם ענין אז מיני' מתברכין כולי' יומי פון שבוע הבא 3;

English translation 17

and that this is the 6th of Cheshvan,

און אז דאס איז ששה בחשון,

English translation 18

regarding which "each day performs its task"4,

וואס "כל יומא ויומא עביד עבידתי'" 4,

English translation 19

there must be a unique lesson in the service of Hashem for each and every day.

דארף זיין א הוראה מיוחדת בעבודה בכל יום ויום.

English translation 20

For "each day performs its task" – the explanation of "performs its task" in the holy service –

ווארום כל יומא ויומא עביד עבידתי' איז דער פירוש עביד עבידתי' בעבודת הקודש –

English translation 21

as understood from the source of the concept of "each day performs its task",

כמובן פון דעם מקור הענין פון כל יומא ויומא עביד עבידתי',

English translation 22

which is stated in the Zohar regarding the Most High,

וואס דאס שטייט אין זהר לגבי דעם אויבערשטן,

English translation 23

that in the Torah it is written5 "Six days did Hashem make the heavens and the earth",

אז אין תורה שטייט 5 "ששת ימים עשה ה' את השמים ואת הארץ",

English translation 24

"and it is not written 'in six'"

"ולא כתיב בששת"

English translation 25

(with a letter Beit),

(מיט א בי"ת),

English translation 26

because each day performs its task –

ווייל כל יומא ויומא עביד עבידתי' –

English translation 27

the days refer to the most supernal holy Sefirot,

די ימים גייען אויף די ספירות הקדושות הכי עליונות,

English translation 28

with which "Hashem made the heavens and the earth".

וואס מיט זיי "עשה ה' את השמים ואת הארץ".

English translation 29

That is, the Most High utilized all His powers,

ד.ה. אז דער אויבערשטער האט אויסגענוצט אלע זיינע כחות,

English translation 30

which are the Sefirot,

וואס דאס זיינען די ספירות,

English translation 31

lights in vessels,

אורות בכלים,

English translation 32

in perfection

בשלימות

English translation 33

(to create the world).

(אויף באשאפן די וועלט).

English translation 34

And since "Your people are all righteous"7 –

און וויבאלד אז "ועמך כולם צדיקים" 7 –

English translation 35

which refers to every Jew,

וואס דאס גייט אויף יעדער אידן,

English translation 36

from their smallest to their greatest,

מקטנם ועד גדולם,

English translation 37

and this is also relevant in practice,

און דאס איז נוגע אויך לפועל,

English translation 38

as the Mishnah8 says that "All of Israel have a share in the World to Come",

ווי די משנה 8 זאגט אז "כל ישראל יש להם חלק לעוה"ב",

English translation 39

with the proof from the verse "Your people are all righteous",

מיט'ן ראי' פון פסוק "ועמך כולם צדיקים",

English translation 40

which simply refers to every Jew,

וואס דאס גייט בפשטות אויף יעדן אידן,

English translation 41

except for those enumerated there9. And in truth it is known that even they will eventually have a share in the World to Come,

חוץ פון די וועלכע מ'רעכנט דארט אויס 9. ובאמת איז ידוע אז אויך זיי וועלן סוף סוף האבן א חלק לעוה"ב,

English translation 42

the difference is only in time,

דער חילוק איז נאר אין זמן,

English translation 43

as explained in the words of the Chayei Elokim,

כמבואר בדברי אלקים חיים,

English translation 44

in Chassidus10.

אין חסידות 10.

English translation 45

And it is understood

וכמובן

English translation 46

(that this refers to each and every Jew)

(אז דאס גייט אויף כאו"א מישראל)

English translation 47

from the wording "All of Israel have a share in the World to Come",

פון דעם לשון "כל ישראל יש להם חלק לעוה"ב",

English translation 48

where "all" simply means everyone,

וואס "כל" מיינט בפשטות אלע,

English translation 49

not a majority or the majority as if it were the whole,

ניט רוב אדער רובו ככולו,

English translation 50

but literally all.

נאר כל ממש.

English translation 51

Similar to the term "all...

ע"ד ווי דער לשון "כל..

English translation 52

the whole of it"

כולו"

English translation 53

("the entire world" etc.),

("כל העולם כולו" וכיו"ב),

English translation 54

which means literally all

וואס מיינט כל ממש

English translation 55

(not the majority as if it were the whole),

(ניט רובו ככולו),

English translation 56

as the Taz11 explains –

ווי דער ט"ז 11 איז מפרש –

English translation 57

Therefore, since "Your people are all righteous",

איז וויבאלד אז "ועמך כולם צדיקים",

English translation 58

and the righteous are similar to their Creator,

און צדיקים דומים לבוראם,

English translation 59

and especially since they are called "Adam"12 meaning "I am similar to the Supernal One"13 –

ובפרט אז אתם קרויין אדם 12 ע"ש אדמה לעליון 13 –

English translation 60

it must be that with every Jew as well, similarly to the Most High,

דארף בא יעדן אידן אויך זיין בדומה ווי בא דעם אויבערשטן,

English translation 61

each day performs its task,

כל יומא ויומא עביד עבידתי',

English translation 62

that he must utilize all his powers in perfection for holy service.

אז ער דארף אויסנוצן אלע זיינע כחות בשלימות אויף עבודה בקודש.

English translation 63

And it is said that each day performs its task,

און מ'זאגט אז כל יומא ויומא עביד עבידתי',

English translation 64

that it performs its particular task.

אז ער איז עובד זיין עבודה פרטית.

English translation 65

So too regarding the service of Jews,

איז ועד"ז אויך בנוגע צו דער עבודה פון אידן,

English translation 66

that each Jew has his unique powers and his unique holy service.

אז יעדער איד האט זיינע באזונדערע כחות און זיין באזונדערע עבודה בקודש.

English translation 67

In general, there is the concept of service for everyone,

בכללות איז ביי אלעמען דא דער ענין העבודה,

English translation 68

"performs its task",

עביד עבידתי',

English translation 69

but in particular, each one has his unique "task".

אבער בפרטיות האט יעדערער זיין באזונדער עבידתי'.

English translation 70

As we see this regarding the Torah,

ווי מ'זעט עס בענין התורה,

English translation 71

about which it is said, "He looked into the Torah and created the world"14:

וואס אסתכל באורייתא וברא עלמא 14:

English translation 72

It is stated in the writings of the Arizal15 that in every matter in the Torah there are sixty myriads

עס שטייט אין כתבי האריז"ל 15 אז בכל ענין בתורה זיינען פאראן ששים ריבוא

English translation 73

(six hundred thousand)

(שש מאות אלף)

English translation 74

explanations according to the simple meaning,

פירושים ע"פ פשט,

English translation 75

sixty myriads explanations according to allusion,

ששים ריבוא פירושים ע"פ רמז,

English translation 76

sixty myriads explanations according to homiletic interpretation and sixty myriads explanations according to the secret. Corresponding to the sixty myriads of general souls of Israel,

ששים ריבוא פירושים ע"פ דרוש און ששים ריבוא פירושים ע"פ סוד. כנגד ששים ריבוא נשמות כלליות מישראל,

English translation 77

each of which has a letter in the Torah,

וואס יעדערע פון זיי האט אן אות אין תורה,

English translation 78

for there are sixty myriads letters in the Torah

וואס יש ששים ריבוא אותיות לתורה

English translation 79

(the initials of "Israel")

(ר"ת "ישראל")

English translation 80

16. And as also explained in the discourse of my revered father-in-law, the Rebbe, connected to Simchat Torah17. Therefore, there are sixty myriads explanations in the simple meaning, allusion, homiletic interpretation, and secret of the Torah,

16. וכמבואר אויך אין דעם מאמר פון כ"ק מו"ח אדמו"ר פארבונדן מיט שמח"ת 17. דעריבער זיינען דא ששים ריבוא פירושים בפשט רמז דרוש וסוד שבתורה,

English translation 81

each explanation corresponding to a general soul,

יעדער פירוש כנגד א נשמה כללית,

English translation 82

for each general soul has its unique service and its unique explanation and path in the study of Torah.

ווארום יעדער נשמה כללית האט איר באזונדער עבודה און איר באזונדער פירוש ודרך בלימוד התורה.

English translation 83

Since each of the sixty myriads of general souls has sixty myriads of particular souls,

וויבאלד אז יעדערע פון די ששים ריבוא נשמות כלליות האט ששים ריבוא נשמות פרטיות,

English translation 84

as explained in Tanya18,

כמבואר. בתניא 18,

English translation 85

so too each of the sixty myriads explanations in the Torah

האט אויך יעדערער פון די ששים ריבוא פירושים בתורה

English translation 86

(in the simple meaning,

(בפשט,

English translation 87

in allusion,

ברמז,

English translation 88

in homiletic interpretation and in secret)

בדרוש ובסוד)

English translation 89

has another sixty myriads of particular explanations,

נאך ששים ריבוא פירושים פרטיים,

English translation 90

corresponding to the particular souls.

כנגד די נשמות פרטיות.

English translation 91

And one can see in this a novelty:

ויש לומר אז מ'זעט אין דעם א חידוש:

English translation 92

Not only that the sixty myriad interpretations according to Remez,

ניט נאר וואס די ששים ריבוא פירושים ע"ד הרמז,

English translation 93

according to Drush and according to Sod,

ע"ד הדרוש וע"ד הסוד,

English translation 94

there are another sixty myriad interpretations –

זיינען פאראן נאך ששים ריבוא פירושים –

English translation 95

it is understood that in the higher parts of the Torah

כמובן אז אין די העכערע חלקי התורה

English translation 96

(Remez,

(רמז,

English translation 97

Drush and Sod)

דרוש וסוד)

English translation 98

there are a multitude of interpretations. And the main point –

זיינען פאראן א ריבוי פירושים. און דער עיקר –

English translation 99

one need not have proof for this,

מ'דארף דערצו קיין ראי' ניט האבן,

English translation 100

because one sees it in actuality:

ווייל מ'זעט עס בפועל:

English translation 101

Even in this time,

אויך בזמן הזה,

English translation 102

when most souls are not from the sixty myriad general souls,

ווען רוב הנשמות זיינען ניט פון די ששים ריבוא נשמות כלליות,

English translation 103

but rather from the particular souls,

נאר פון די נשמות פרטיות,

English translation 104

each one delves into a matter in Torah

איז יעדערער זיך מתעמק אין אן ענין בתורה

English translation 105

(in study according to Remez,

(בלימוד ע"ד הרמז,

English translation 106

Drush or Sod)

הדרוש אדער הסוד)

English translation 107

in a different manner. Until he comprehends it in his intellect in a different manner,

באופן אחר. ביז ער איז דאס משיג בשכלו באופן אחר,

English translation 108

that at the time he comprehends it he grasps it,

וואס בשעת ער איז דאס משיג איז ער דאס תופס,

English translation 109

as explained in Tanya19,

כמבואר בתניא 19,

English translation 110

and it is called by his name20.

און נקראת על שמו 20.

English translation 111

So not only that in the sixty myriad interpretations according to Remez,

איז ניט נאר וואס אין די ששים ריבוא פירושים ע"ד הרמז,

English translation 112

according to Drush and according to Sod there are another sixty myriad interpretations –

ע"ד הדרוש וע"ד הסוד זיינען פאראן נאך ששים ריבוא פירושים –

English translation 113

but also in the sixty myriad interpretations according to P'shat there are another sixty myriad interpretations!

נאר אויך אין די ששים ריבוא פירושים ע"ד הפשט זיינען פאראן נאך ששים ריבוא פירושים!

English translation 114

All this is a parenthetical remark. And in any case –

וואס דאס אלץ איז א מאמר המוסגר. ועכ"פ –

English translation 115

let us assume even that in the sixty myriad interpretations according to P'shat there are not another sixty myriad interpretations corresponding to the sixty myriad particular souls

נניח אפילו אז אין די ששים ריבוא פירושים ע"ד הפשט זיינען ניט פאראן נאך ששים ריבוא פירושים כנגד די ששים ריבוא נשמות פרטיות

English translation 116

(which are included in the sixty myriad general souls) –

(הכלולות בהששים ריבוא נשמות כלליות) –

English translation 117

but one does not know to which general soul one belongs. Consequently, one must seek in all the modes of study and interpretations to which one has a connection;

ווייסט מען אבער ניט צו וועלכע נשמה כללית מ'געהערט. במילא דארף מען זוכן בכל אופני הלימוד והפירושים צו וועלכער מ'האט א שייכות;

English translation 118

in which his task stands,

אין וועלכע ס'שטייט זיין עבידתי',

English translation 119

his particular service.

זיין עבודה פרטית.

English translation 120

And it is not sufficient for this that he helps another in his service

און ס'איז אויף דעם ניט מספיק דאס וואס ער העלפט א צווייטן בעבודתו

English translation 121

(of that other),

(פון יענעם),

English translation 122

because each one has his task.

ווייל יעדערער האט זיין עבידתי'.

English translation 123

On the other hand:

לאידך גיסא:

English translation 124

In addition to this that he must seek his particular task –

נוסף לזה וואס ער דארף זוכן זיין עבידתי' הפרטית –

English translation 125

he must also help another Jew in his service.

דארף ער אויך ארויסהעלפן א צווייטן אידן אין עבודתו הוא.

English translation 126

And this is like the general distinctions of service between service in the line of Yissachar and service in the line of Zevulun –

וע"ד ווי דאס איז אין כללות חילוקי עבודה צווישן עבודה בקו פון יששכר און עבודה בקו פון זבולון –

English translation 127

that in addition to what each one does his service, he must also help the other in his service:

אז נוסף לזה וואס יעדערער טוט עבודתו דארף ער אויך ארויסהעלפן דעם צווייטן בעבודתו הוא:

English translation 128

The concept of "Zevulun" is "Zevulun, in your going out"21 –

ענינו פון "זבולון" איז "זבולון בצאתך" 21 –

English translation 129

the refinement of the sparks,

בירור הניצוצות,

English translation 130

so in addition to his service,

איז נוסף צו עבודתו,

English translation 131

he must also help Yissachar in his service,

דארף ער אויך ארויסהעלפן יששכר'ן בעבודתו,

English translation 132

through his "supporters of the Torah"22.

דורך זיין "תמכין דאורייתא" 22.

English translation 133

The concept of "Yissachar" is "Yissachar, in your tents"21,

ענינו פון "יששכר" איז "יששכר באוהליך" 21,

English translation 134

the study of Torah. So in addition to his service,

לימוד התורה. איז נוסף צו עבודתו,

English translation 135

he must also be a guide for "Zevulun, in your going out".

דארף ער אויך זיין א מורה דרך פאר "זבולון בצאתך".

English translation 136

And regarding our matter –

ובנוגע לעניננו –

English translation 137

coming from Shabbat Bereishit

קומענדיק פון שבת בראשית

English translation 138

(and one of the matters in Shabbat Parshat Noach is,

(וואס איינער פון די ענינים אין שבת פ' נח איז,

English translation 139

that it comes after Shabbat Bereishit,

אז ער קומט נאך שבת בראשית,

English translation 140

as mentioned above),

כנ"ל),

English translation 141

then the main concept of "And Yaakov went on his way"23 begins.

הויבט זיך דעמולט אן דער עיקר ענין פון "ויעקב הלך לדרכו" 23.

English translation 142

On the other hand, however,

לאידך גיסא אבער,

English translation 143

it says "And Yaakov went on his way",

הייסט עס "ויעקב הלך לדרכו",

English translation 144

where "Yaakov" and "went" and "on his way" are all singular language, meaning that all Jews,

וואס "יעקב" און "הלך" און "לדרכו" זיינען אלע לשון יחיד ד.ה. אז אלע אידן,

English translation 145

and the service of each and every one, are all included in "And Yaakov went on his way" in the singular.

און עבודת כאו"א ווערן אלע כלול אין "ויעקב הלך לדרכו" לשון יחיד.

English translation 146

Here it does not say "the sons of Yaakov",

דא שטייט ניט "בני יעקב",

English translation 147

as it says elsewhere when speaking about each and every one of Israel,

ווי עס שטייט בכ"מ בשעת מ'רעדט וועגן כאו"א מישראל,

English translation 148

rather each and every one of Israel is here called "Yaakov". They are all called by one name,

נאר כאו"א מישראל ווערט דא אנגערופן "יעקב". זיי ווערן אלע אנגערופן בשם אחד,

English translation 149

"Yaakov",

"יעקב",

English translation 150

singular language

לשון יחיד

English translation 151

(not as Yaakov descends into division into sons, etc.).

(ניט ווי יעקב קומט אראפ אין התחלקות פון בנים וכו').

English translation 152

And this is like "one day" of Ma'aseh Bereishit –

וע"ד "יום אחד" פון מע"ב –

English translation 153

"that the Holy One, blessed be He, was alone in His world". And this is connected to every first day of the week,

"שהי' הקב"ה יחיד בעולמו". און דאס איז פארבונדן מיט יעדער יום ראשון בשבוע,

English translation 154

as explained elsewhere that all first days are truly one thing, etc.

כמבואר בכ"מ אז אלע יום ראשון'ס זיינען באמת איין זאך וכו'.

English translation 155

Which signifies the unity of all Israel,

וואס דאס באדייט אחדות כל ישראל,

English translation 156

"when the heads of the people gather together, the tribes of Israel together"24. Not only25 love of Israel,

"בהתאסף ראשי עם יחד שבטי ישראל" 24. ניט נאר 25 אהבת ישראל,

English translation 157

"and you shall love your fellow as yourself"26,

"ואהבת לרעך כמוך" 26,

English translation 158

which signifies –

וואס באדייט –

English translation 159

after division,

נאך התחלקות,

English translation 160

until it is "as yourself" with a kaf of comparison –

ביז אז ס'איז "כמוך" מיט א כ"ף הדמיון –

English translation 161

but rather the unity of Israel. "And Yaakov went on his way" in the singular refers to each and every one of Israel and his particular service.

נאר אחדות ישראל. "ויעקב הלך לדרכו" לשון יחיד גייט אויף כאו"א מישראל ועבודתו הפרטית.

English translation 162

Until even in the sichot where it speaks about this

ביז אפילו אין די שיחות וואו עס רעדט זיך וועגן דעם

English translation 163

("And Yaakov went on his way")

("ויעקב הלך לדרכו")

English translation 164

one need not warn that this refers to the particular service of each and every one of Israel,

דארף מען אויך ניט באווארענען אז דאס גייט אויף דער עבודה הפרטית פון כאו"א מישראל,

English translation 165

because Jews are to such an extent in union and unification

ווייל אידן זיינען עד כדי כך באיחוד ויחוד

English translation 166

(with an aleph and with a yud),

(מיט אן אל"ף און מיט א יו"ד),

English translation 167

that one need not warn about this at all,

אז מ'דארף דאס גאר ניט באווארענען,

English translation 168

it is simple by itself.

ס'איז פשוט מעצמו.

English translation 169

It is not only a state where all Jews are "one",

ס'איז ניט נאר א מצב וואס אלע אידן זיינען "אחד",

English translation 170

which signifies a connection of separate entities,

וואס באדייט חיבור נפרדים,

English translation 171

but rather –

נאר –

English translation 172

from the outset beyond "unique",

מלכתחילה אריבער "יחיד",

English translation 173

from the outset one thing.

לכתחילה איין זאך.

English translation 174

One sees here in "And Yaakov went on his way" both of the above extremes:

זעט מען דא אין "ויעקב הלך לדרכו" ביידע קצוות הנ"ל:

English translation 175

Each Jew must go "on his way",

יעדער איד דארף גיין "לדרכו",

English translation 176

to perform his particular service. Together with this he is one thing with all other Jews,

אויף טאן עבודתו הפרטית. ביחד עם זה איז ער איין זאך מיט אלע אנדערע אידן,

English translation 177

and consequently he must also help another Jew in his service.

ובמילא דארף ער אויך ארויסהעלפן א צווייטן אידן בעבודתו הוא.

English translation 178

And regarding the well-known story27 concerning the matter of stray souls

וע"ד סיפור הידוע 27 בנוגע צו נשמות התועות

English translation 179

(with a taf-yud) –

(מיט א תי"ו) –

English translation 180

which speaks not only about going on a path to fulfill one's mission,

וואס רעדט זיך ניט נאר וועגן הליכה בדרך צו מקיים זיין שליחותו,

English translation 181

"And Yaakov went on his way",

"ויעקב הלך לדרכו",

English translation 182

but also about going on a path of straying:

נאר וועגן גיין בדרך התועה:

English translation 183

There was once a wealthy man with his wagon driver. Once they arrived in a city on Friday after midday. The wealthy man put on Shabbat clothes and went to the synagogue. While walking in the street he saw a large wagon stuck in the mud,

ס'איז אמאל געווען א גביר מיט זיין בעל עגלה. וואס אמאל זיינען זיי אנגעקומען פרייטאג נאך האלבן טאג אין א שטאט. דער גביר האט אנגעטאן בגד שבת און איז געגאנגען אין שול. גייענדיק אין גאס האט ער געזען ווי א גרויסער וואגן איז אריין אין בלאטע,

English translation 184

he must fulfill "you shall surely help him unload"28,

דארף ער דאך מקיים זיין "עזוב תעזוב עמו" 28,

English translation 185

so he went over to help pull it out,

איז ער צוגעגאנגען ארויסהעלפן,

English translation 186

and he became soiled etc.

און ער איז געווארן פארשמירט כו'.

English translation 187

But the wagon driver was dressed properly etc.

משא"כ דער בעל עגלה איז געווען אנגעטאן כדבעי וכו'.

English translation 188

That is, the wealthy man,

ד.ה. אז דער גביר,

English translation 189

whose essence was to be a wealthy man and a Torah scholar,

וואס ענינו איז געווען זיין א גביר און א לומד תורה,

English translation 190

his Shabbat clothes became soiled etc.,

זיינען זיינע בגדי שבת פארשמירט געווארן כו',

English translation 191

by helping the wagon;

דנוך ארויסהעלפן דער עגלה;

English translation 192

but the wagon driver,

משא"כ דער בעל עגלה,

English translation 193

whose essence was to transport people or goods on the wagon,

וואס ענינו איז געווען צו פירן מענטשן אדער חפצים אויף דער עגלה,

English translation 194

was dressed in Shabbat clothes etc.

איז געווען אנגעטאן אין בגדי שבת כו'.

English translation 195

This was not a matter of stray souls,

וואס דאס איז ניט געווען אן ענין פון נשמות טועות,

English translation 196

a mistake

א טעות

English translation 197

(with a tes), heaven forbid,

(מיט א טי"ת), ח"ו,

English translation 198

because the wealthy man had fulfilled a Torah commandment,

ווייל דער גביר האט דאך מקיים געווען א ציווי בתורה,

English translation 199

"you shall surely help him unload",

"עזוב תעזוב עמו",

English translation 200

whatever the explanation of it may be;

ווי דער ביאור אין דעם זאל נאר זיין;

English translation 201

but from this we see that every Jew has his mission,

אבער מ'זעט דערפון ווי יעדער איד האט זיין שליחות,

English translation 202

"do my work"

עביד עבידתי'

English translation 203

(and therefore there can be "stray" souls (with a taf-yud)).

(און דערפאר קען זיין נשמות "תועות" (מיט א תי"ו)).

English translation 204

And together with this we see from this that from Above it was arranged that specifically the wealthy man should see the wagon in the mud,

וביחד עם זה זעט מען דערפון אז מלמעלה האט מען געמאכט אז דוקא דער גביר זאל זען דער עגלה אין בלאטע,

English translation 205

and therefore become soiled,

און זאל דעריבער פארשמירט ווערן,

English translation 206

and not that the wagon driver should see it.

און ניט דער בעל עגלה זאל דאס זען.

English translation 207

From this we also see,

וואס דערפון זעט מען אויך,

English translation 208

that every Jew must also help another Jew in his own service,

אז יעדער איד דארף אויך ארויסהעלפן א צווייטן אידן בעבודתו הוא,

English translation 209

because all Jews are one thing –

ווייל אלע אידן זיינען איין זאך –

English translation 210

in complete unity.

באחדות גמורה.

English translation 211

As mentioned above,

כאמור לעיל,

English translation 212

in this Shabbat there are several aspects –

זיינען אין דעם שבת דא כמה ענינים –

English translation 213

it is Shabbat,

דאס איז שבת,

English translation 214

and Shabbat of Parshat Noach,

און שבת פרשת נח,

English translation 215

and the Shabbat that comes after Shabbat Bereishit,

און דער שבת וואס קומט נאך שבת בראשית,

English translation 216

and that comes before the days of the Three Weeks,

און וואס קומט פאר די ימים שלאח"ז,

English translation 217

and the 6th of Cheshvan;

און ו' חשון;

English translation 218

First and foremost comes the aspect that this is the day of Shabbat.

לכל לראש ובקדימה קומט דער ענין וואס דאס איז יום השבת.

English translation 219

Because the day of Shabbat particularly emphasizes the matter of unity among Jews. To the extent that it states in the Yerushalmi Demai29,

ווארום יום השבת איז מדגיש במיוחד דעם ענין האחדות צווישן אידן. ביז ווי ס'שטייט אין ירושלמי דמאי 29,

English translation 220

that even an ignoramus does not lie on Shabbat,

אז אפילו עם הארץ אינו משקר בשבת,

English translation 221

and he is like a Torah scholar,

און ער איז ווי א תלמיד חכם,

English translation 222

a fundamental chassid. To the extent that therefore one can rely on him regarding matters of eating and drinking

א חסיד מעיקרו. ביז אז דערפאר קען מען זיך אויף אים פארלאזן בעניני אכילה ושתי'

English translation 223

(as discussed at the farbrengen of last Shabbat30).

(כמדובר אין דער התוועדות פון לעצטן שבת 30).

English translation 224

And since on Shabbat the matter of the unity of Israel is particularly emphasized,

און וויבאלד אז בשבת איז במיוחד מודגש ענין אחדות ישראל,

English translation 225

therefore it is the most suitable time to hold a farbrengen,

דערפאר איז דעמולט א זמן המתאים ביותר אויף מאכן א התוועדות,

English translation 226

because the essence of a farbrengen is also to unite Jews.

ווארום ענינה פון א התוועדות איז אויך צו מאחד זיין אידן.

English translation 227

And according to the teaching of the Alter Rebbe31 that what a chassidic farbrengen can accomplish, the angel Michael, the great prince32, cannot accomplish,

וכתורת אדה"ז 31 אז דאס וואס עס קען אויפטאן א חסידישע התוועדות קען מלאך מיכאל השר הגדול 32 ניט אויפטאן,

English translation 228

because during a farbrengen one sees Jews standing in complete unity. This causes even more pleasure and satisfaction Above than what the angel Michael can accomplish. To the extent that this unity is higher than that which exists Above among the angels, where there is no jealousy among them33. Because Above among the angels, this must at least be negated,

ווארום בשעת א התוועדות זעט מען ווי אידן שטייען באחדות גמורה. וואס דאס איז גורם נאכמער תענוג ונחת רוח למעלה ווי דאס וואס מלאך מיכאל קען אויפטאן. ביז אז די אחדות איז העכער דערפון וואס למעלה בא מלאכים איז ניטא קיין קנאה ביניהם 33. ווייל למעלה בא מלאכים דארף מען דאס עכ"פ שולל זיין,

English translation 229

which indicates a connection to it;

וואס דאס ווייזט אויף א שייכות דערצו;

English translation 230

but during a chassidic farbrengen, Jews are so united that there is no need at all to negate that there is no jealousy among them. They are literally one thing,

משא"כ בשעת א חסידישע התוועדות זיינען אידן עד כדי כך באחדות אז מ'דארף גאר ניט שולל זיין אז צווישן זיי איז ניטא קיין קנאה. זיי זיינען איין זאך ממש,

English translation 231

and regarding a single entity, jealousy is not applicable –

וואס ביי איינעם אליין איז ניט שייך קנאה –

English translation 232

who would be jealous of whom?!

ווער זאל וועמען מקנא זיין?!

English translation 233

And particularly according to what is explained34 that Shabbat is higher than all worldly matters,

ובפרט ע"פ המבואר 34 אז שבת איז העכער פאר כל עניני העולם,

English translation 234

to the extent that "He said 'your festivals' and did not say 'your Shabbatot'"35.

ביז אז "פרש חגיכם קאמר ולא פרש שבתכם" 35.

English translation 235

Therefore on the day of Shabbat there is not as much emphasis on hospitality as on Yom Tov.

וואס דערפאר איז ביום השבת ניטא אזא הדגשה אויף הכנסת אורחים ווי ביו"ט.

English translation 236

Hospitality is always a great thing,

הכנסת אורחים איז אלעמאל א גרויסע זאך,

English translation 237

but on the day of Shabbat there is seemingly no obligation for this from the day itself –

אבער ביום השבת איז ניטא קיין חיוב בזה לכאורה מצד דעם יום עצמו –

English translation 238

because "your Shabbatot" is not said,

ווייל "פרש שבתכם" לא קאמר,

English translation 239

but on Yom Tov the day itself obligates this36, and especially on Sukkot –

משא"כ ביו"ט איז דער יום עצמו דאס מחייב 36 ובפרט חגה"ס –

English translation 240

as emphasized in the matter of the ushpizin.

כמודגש בענין האושפיזין.

English translation 241

It is said seemingly,

מ'זאגט לכאורה,

English translation 242

because the holiness of Shabbat is "beneficial to me"37 in all matters of Shabbat,

ווייל קדושת שבת איז "אהני לי'" 37 בכל עניני השבת,

English translation 243

that they are all on a higher level,

אז זיי זיינען אלע אויף א העכערן אופן,

English translation 244

including also hospitality on Shabbat.

כולל אויך הכנסת אורחים בשבת.

English translation 245

That is, just as Shabbat is inherently higher than weekdays,

ד.ה. כשם ווי שבת איז באי"ע העכער פאר ימות החול,

English translation 246

so too hospitality on Shabbat is inherently higher than hospitality on weekdays.

אזוי איז אויך הכנסת אורחים בשבת באי"ע העכער פאר הכנסת אורחים בימות החול.

English translation 247

And in addition there is the elevation of Shabbat,

און דערצו איז נאך דא דער עילוי בשבת,

English translation 248

that then the worlds receive their vitality from the aspect of thought,

וואס דעמולט זיינען עולמות מקבל חיותם מבחי' מחשבה,

English translation 249

as explained in many places38.

כמבואר בכ"מ 38.

English translation 250

And it is known that the superiority of thought over speech,

וכידוע דער עילוי פון מחשבה לגבי דיבור,

English translation 251

that both are garments of the soul,

אז ביידע זיינען לבושי הנפש,

English translation 252

but thought is a garment that is unified and connected to the soul, unlike speech which is a separate garment.

אבער מחשבה איז א לבוש המיוחד והמחובר לנפש משא"כ דיבור איז א לבוש הנפרד.

English translation 253

Therefore, thought is for oneself,

וואס דעריבער איז מחשבה לעצמו,

English translation 254

unlike speech, where one needs another,

משא"כ בדיבור דארף מען האבן א זולת,

English translation 255

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 256

the entire matter of speech is only for the sake of another.

כל ענין הדיבור איז נאר בשביל הזולת.

English translation 257

And therefore also –

און דעריבער אויך –

English translation 258

speech has an interruption. One cannot speak,

דיבור יש לו הפסק. מ'קען ניט רעדן,

English translation 259

simply by the power of speech,

פשוט מצד כח הדיבור,

English translation 260

without an interruption. And on the contrary –

אן א הפסק. ואדרבה –

English translation 261

there must be an interruption between one speech and another so that the matters spoken about may ascend and effect their effect upon the one to whom one speaks. And as it is stated regarding the giving of the Torah from the Holy One, blessed be He,

ס'דארף זיין א הפסק בין דיבור לדיבור בכדי אז די ענינים המדוברים זאלן עולה זיין ופועל זיין פעולתם אויף דעם צו וועמען מ'רעדט. און ווי עס שטייט בא נתינת התורה מהקב"ה

English translation 262

(in speech)

(בדיבור)

English translation 263

to Moshe Rabbeinu,

למשה רבינו,

English translation 264

the chosen among creatures,

דער בחיר שבנבראים,

English translation 265

that He paused between one matter and another in order “to give Moshe space to contemplate between one section and another”39.

אז הפסיק בין ענין לענין בכדי "ליתן ריוח למשה להתבונן בין פרשה לפרשה" 39.

English translation 266

Unlike thought, which has no interruption. In thought one sees the aspect of eternity in the world

משא"כ מחשבה אין לה הפסק. במחשבה זעט מען דעם ענין הנצחיות בעולם

English translation 267

(which one does not see in any other thing)!

(וואס מ'זעט ניט ביי קיין אנדער זאך)!

English translation 268

Because thought has no interruption. A person thinks constantly. There is only a difference whether one pays attention to it –

ווייל מחשבה אין לה הפסק. א מענטש טראכט אלעמאל. ס'איז נאר א נפק"מ וואס דערצו איז מען ניט משים לב –

English translation 269

that sometimes he thinks about a certain matter and he knows that he is thinking about it,

אז אמאל טראכט ער וועגן א געוויסן ענין און ער ווייסט אז ער טראכט וועגן דעם,

English translation 270

and sometimes he thinks and at the moment does not know what he is thinking about,

און אמאל טראכט ער און בשעת מעשה ווייסט ער ניט וועגן וואס ער טראכט,

English translation 271

it is in concealment,

ס'איז בהעלם,

English translation 272

and in the middle he catches himself as to what he is thinking about.

ובאמצע כאפט ער זיך וועגן וואס ער טראכט.

English translation 273

As one sees in practice –

ווי מ'זעט בפועל –

English translation 274

not for Jews, heaven forbid –

ניט פאר קיין אידן געדאכט –

English translation 275

sometimes someone stands in the Shemoneh Esrei,

אמאל שטייט איינער שמונה עשרה,

English translation 276

at which time he must be “like a servant before his Master”40,

וואס דעמולט דארף ער זיין "כעבדא קמי מרי'" 40,

English translation 277

that even then he thinks,

וואס אויך דעמולט טראכט ער,

English translation 278

and in the middle he catches himself,

און אין מיטן גיט ער זיך א כאפ,

English translation 279

what is he thinking about –

וועגן וואס טראכט ער –

English translation 280

about mundane matters! As each person knows in his soul.

וועגן עובדין דחול! ווי ידע אינש בנפשי'.

English translation 281

The opposite of the conduct of R. Binyamin Kletzker:

היפך פון הנהגת ר' בנימין קלעצקער:

English translation 282

When R. Binyamin Kletzker made the accounts of his business,

בשעת ר' בנימין קלעצקער האט געמאכט די חשבונות פון זיינע געשעפטן,

English translation 283

his thought that he thought in his innermost being burst forth,

האט זיך ארויסגעשפארט זיין מחשבה וואס ער האט געטראכט בפנימיות,

English translation 284

that there is none besides Him,

אז אין עוד מלבדו,

English translation 285

and he wrote that down as the total;

און ער האט דאס אנגעשריבן אלס דעם סך-הכל;

English translation 286

unlike here, where it is the opposite:

משא"כ דא איז פארקערט:

English translation 287

in the middle of the prayer of the Amidah, his thought about mundane matters bursts forth!

אין מיטן תפילת העמידה שפארט זיך ארויס זיין מחשבה וועגן עובדין דחול!

English translation 288

From this it is understood that thought has no interruption.

וואס דערפון איז מובן אז מחשבה אין לה הפסק.

English translation 289

Even during sleep he thinks,

ביז אויך בשעת השינה טראכט ער,

English translation 290

every person dreams while he sleeps.

יעדער מענטש חלום'ט בשעת ער שלאפט.

English translation 291

There are those who speak in their sleep,

ס'זיינען דא אזוינע וואס רעדן פון חלום,

English translation 292

speak while sleeping –

רעדן שלאפנדיקערהייט –

English translation 293

but that is not everyone;

אבער דאס איז ניט יעדער איינער;

English translation 294

but everyone dreams during sleep.

אבער יעדער איינער חלום'ט בשעת השינה.

English translation 295

There is only a difference whether he remembers his dream afterwards or not,

ס'איז נאר א נפק"מ צי ער געדענקט דערנאך זיין חלום אדער ניט,

English translation 296

or from the outset he does not know at all that he dreams, and so forth.

אדער מלכתחילה ווייסט ער גאר ניט אז ער חלומ'ט וכיו"ב.

English translation 297

Analogously to thought when he is awake,

ע"ד ווי אין מחשבה בשעת ער איז וואכעדיק,

English translation 298

there is the distinction of whether he knows what he is thinking about or not,

איז דא דער חילוק צי ער ווייסט וועגן וואס ער טראכט אדער ניט,

English translation 299

as above.

כנ"ל.

English translation 300

And this

וואס דאס

English translation 301

(that thought has no interruption)

(שמחשבה אין לה הפסק)

English translation 302

comes from the fact that thought is a garment that is connected and unified with the soul,

קומט דערפון וואס מחשבה איז א לבוש המחובר והמיוחד לנפש,

English translation 303

so just as the vitality of the soul has no interruption,

איז כשם ווי חיות הנפש אין לה הפסק,

English translation 304

it is a constant matter –

ס'איז אן ענין תמידי –

English translation 305

there can only be a difference in the revelation of vitality,

ס'קען נאר זיין א חילוק אין גילוי החיות,

English translation 306

whether it is revealed or it is in a state of fainting,

צי ס'איז בגלוי אדער ער שטייט בהתעלפות,

English translation 307

but vitality is always present –

אבער חיות איז אלעמאל דא –

English translation 308

so too is thought,

אזוי איז אויך מחשבה,

English translation 309

the garment that is connected and unified with the soul.

דער לבוש המחובר והמיוחד לנפש.

English translation 310

From this is understood the superiority of the day of Shabbos,

וואס דערפון איז מובן דער עילוי פון יום השבת,

English translation 311

when all worlds,

ווען אלע עולמות,

English translation 312

including this physical world,

כולל עוה"ז הגשמי,

English translation 313

ascend to the level of thought.

זיינען עולה אין בחי' מחשבה.

English translation 314

Therefore, on the day of Shabbos it is the most suitable time to make a farbrengen. And especially in a “place where they magnify prayer” and “where they magnify Torah”41.

וואס דעריבער איז ביום השבת א זמן המתאים ביותר אויף מאכן א התוועדות. ובפרט אין א "מקום שמגדלין בו תפלה" און "מגדלין בו תורה" 41.

English translation 315

And especially after this time, after midday,

ובפרט נאך אין דעם זמן לאחרי חצות,

English translation 316

before the Minchah prayer,

פאר תפלת מנחה,

English translation 317

when particularly then there is the aspect of “And as for me, may my prayer to You, Hashem, be a time of favor”42,

וואס דעמולט במיוחד איז דא דער ענין פון "ואני תפלתי לך ה' עת רצון" 42,

English translation 318

as explained in the Zohar43

כמבואר אין זהר 43

English translation 319

(brought in several maamarim44),

(געבראכט אין כמה מאמרים 44),

English translation 320

that then the twenty-four courts of law are closed,

אז דעמולט זיינען פארמאכט די כ"ד בתי דינים,

English translation 321

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 322

one overturns them.

מ'איז זיי מהפך.

English translation 323

And especially when one connects the farbrengen with the three pillars upon which the world stands,

ובמיוחד בשעת מ'פארבינדט די התוועדות מיט די שלשה עמודים שעליהם העולם עומד,

English translation 324

Torah,

תורה,

English translation 325

service, and acts of kindness45,

עבודה וגמילות חסדים 45,

English translation 326

as it is possible to fulfill acts of kindness on the day of Shabbos –

ווי ס'איז שייך מקיים זיין גמילות חסדים ביום השבת –

English translation 327

by saying a good word to another and so forth,

דורך זאגן א גוט ווארט א צווייטן וכיו"ב,

English translation 328

by saying “L’chaim” or “L’chaim u’lvrachah” with a pleasant countenance.

דורך זאגן "לחיים" אדער "לחיים ולברכה" בסבר פנים יפות.

English translation 329

And this has an additional advantage over charity which one can give on weekdays,

וואס דאס האט נאך א מעלה לגבי צדקה וואס מ'קען געבן בימות החול,

English translation 330

for then one must first give the charity in actuality,

וואס דעמולט דארף מען לכל לראש געבן די צדקה בפועל,

English translation 331

in order to effect the “reviving the soul of the poor person”46,

בכדי אויפטאן דעם "החיית נפש העני" 46,

English translation 332

and afterwards one must think about a pleasant countenance.

און דערנאך דארף מען טראכטן וועגן סבר פנים יפות.

English translation 333

Unlike on Shabbos, where the very essence of the matter of acts of kindness is through showing a pleasant countenance and saying “L’chaim”,

משא"כ בשבת איז דער עצם ענין פון גמילות חסדים דורך באווייזן א סבר פנים יפות און זאגן "לחיים",

English translation 334

“L’chaim u’lvrachah” and so forth.

"לחיים ולברכה" וכיו"ב.

English translation 335

And added to this is that this Shabbos is Shabbos Parshas Noach.

ונוסף לזה קומט צו אז דער שבת איז שבת פרשת נח.

English translation 336

What this contributes to the matter of Noach, from the term rest,

וואס דאס גיט צו דעם ענין פון נח מלשון נייחא,

English translation 337

rest for the supernal beings and rest for the lower beings47,

נייחא לעליונים ונייחא לתחתונים 47,

English translation 338

which Noach accomplished –

וואס דאס האט נח אויפגעטאן –

English translation 339

contentment in the supernal beings and contentment in the lower beings.

נחת רוח בעליונים און נחת רוח בתחתונים.

English translation 340

This is connected with the service of teshuvah,

וואס דאס איז פארבונדן מיט עבודת התשובה,

English translation 341

that specifically through the service of teshuvah the matter of contentment is accomplished,

וואס דוקא ע"י עבודת התשובה ווערט אויפגעטאן דער ענין פון נחת רוח,

English translation 342

rest for the supernal beings and rest for the lower beings.

נייחא לעליונים ונייחא לתחתונים.

English translation 343

Everything we want to connect with the redemption

יעדער זאך וויל מען דאך פארבינדן מיט דער גאולה

English translation 344

(through our righteous Moshiach).

(ע"י משיח צדקנו).

English translation 345

So too in Parshas Noach there is a special matter connected with the redemption. In Parshas Noach we see how the matter of the redemption already existed in the world

אזוי אויך אין פרשת נח איז דא אן ענין מיוחד פארבונדן מיט דער גאולה. אין פרשת נח זעט מען ווי ענין הגאולה כבר הי' לעולמים

English translation 346

(which one does not pay attention to):

(וואס מ'איז דערצו ניט משים לב):

English translation 347

It is explained in Chassidus,

ס'איז מבואר אין חסידות,

English translation 348

and especially in the maamarim of the Rebbe Maharash48

ובמיוחד אין די מאמרים פון רבי'ן מהר"ש 48

English translation 349

(and also in Likkutei Torah on the parshiyos49),

(און אויך אין לקו"ת לג' פרשיות 49),

English translation 350

that in Noach's ark there was something akin to the state of the world as it will be in the future.

אז אין תיבת נח איז געווען מעין מצב העולם ווי ס'וועט זיין לע"ל.

English translation 351

There it was analogous to "the wolf shall dwell with the lamb, etc."50 which will be in the future,

דארטן איז געווען בדוגמא ווי "וגר זאב עם כבש גו'" 50 וואס וועט זיין לע"ל,

English translation 352

because in the ark there were "all the living creatures" including also harmful animals, and they did not harm one another.

ווייל אין תיבה איז געווען "מכל החי" כולל אויך חיות מזיקות און זיי האבן איינע די צווייטער ניט מזיק געווען.

English translation 353

There is the matter of "the mother of children is joyful"51,

ס'איז דא דער ענין פון "אם הבנים שמחה" 51,

English translation 354

the aspect of Binah. And the matter of Sukkah,

בחי' בינה. און דער ענין פון סוכה,

English translation 355

"and spread over us the shelter of Your peace"52,

"ופרוס עלינו סוכת שלומך" 52,

English translation 356

which is the externality of Binah. Then there is the ark of Noach,

וואס דאס איז חיצוניות בינה. דערנאך איז דא תיבת נח,

English translation 357

which is connected with the internality of Binah,

וואס איז פארבונדן מיט פנימיות בינה,

English translation 358

which is connected with the internality of Atik etc.,

וואס דאס איז פארבונדן מיט פנימיות עתיק וכו',

English translation 359

analogous to the revelation of the future53.

בדוגמא פון דעם גילוי דלע"ל 53.

English translation 360

That also Sukkah is connected with an action in the world,

וואס אויך סוכה איז פארבונדן מיט א פעולה בעולם,

English translation 361

even an action upon the nations of the world,

ביז א פעולה אויף אומות העולם,

English translation 362

as is known that on the festival of Sukkos they offered "seventy bulls corresponding to the seventy nations"54,

כידוע אז בחג הסוכות האט מען מקריב געווען "שבעים פרים כנגד שבעים אומות" 54,

English translation 363

that if the nations of the world had known of this they would have protected the Holy Temple –

וואס אויב די אוה"ע וואלטן דערפון געוואוסט וואלטן זיי מגין געווען אויפן ביהמ"ק –

English translation 364

but this is all like the matter of "the wolf shall dwell with the lamb" in the allegory,

אבער דאס איז אלץ ווי דער ענין פון "וגר זאב עם כבש" אין נמשל,

English translation 365

as it refers to the nations of the world

ווי דאס גייט אויף אוה"ע

English translation 366

(not a literal wolf and lamb),

(ניט זאב וכבש כפשוטו),

English translation 367

as the Rambam55 writes that "the wolf shall dwell with the lamb" is an allegory for the nations of the world.

ווי דער רמב"ם 55 שרייבט אז "וגר זאב עם כבש" איז א משל אויף אוה"ע.

English translation 368

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 369

Even when they offered on Sukkos the "seventy bulls corresponding to the seventy nations",

אויך בעת מ'האט מקריב געווען בחגה"ס די "שבעים פרים כנגד שבעים אומות",

English translation 370

it did not necessarily affect all the nations:

איז ניט בהכרח אז דאס האט גע'פועל'ט אויף אלע אומות:

English translation 371

In the First Temple it affected all the nations,

בבית ראשון האט עס גע'פועל'ט אויף אלע אומות,

English translation 372

therefore they brought tribute to Shlomo56;

וואס דערפאר הביאו מס לשלמה 56;

English translation 373

but in the Second Temple it was not so. And especially at the end of the Second Temple period,

אבער בבית שני איז ניט געווען אזוי. ובפרט בסוף זמן בית שני,

English translation 374

when it was the opposite –

וואס דעמולט איז געווען אדרבה –

English translation 375

the Jews were under the dominion of the nations of the world.

אידן זיינען געווען תחת ממשלת אוה"ע.

English translation 376

However, in Noach's ark there was something akin to "the wolf shall dwell with the lamb" literally,

משא"כ אין תיבת נח איז געווען מעין "וגר זאב עם כבש" כפשוטו,

English translation 377

as Chassidus rules57 according to the opinion of the great ones of Israel58 that

ווי חסידות פסק'נט 57 לויט דעת גדולי ישראל 58 אז

English translation 378

(this is not merely an allegory, but)

(דאס איז ניט נאר א משל, נאר)

English translation 379

so it will be in the future

אזוי וועט זיין לע"ל

English translation 380

(also)

(אויך)

English translation 381

literally, and as the Rambam also does not negate this in his Igeres Techiyas HaMeisim59.

כפשוטו און ווי די רמב"ם איז דאס אויך ניט שולל באגרת תחה"מ שלו 59.

English translation 382

It follows therefore that in Noach's ark there was something analogous to "the wolf shall dwell with the lamb" literally,

קומט אויס לפי"ז אז אין תיבת נח איז געווען בדוגמת "וגר זאב עם כבש" כפשוטו,

English translation 383

even according to the initial assumption of the Rambam.

אויך לפי דער קס"ד פון רמב"ם.

English translation 384

Because according to all opinions, all kinds of harmful animals were in the ark, and nevertheless they did not harm one another.

ווייל לכל הדיעות זיינען אין תיבה געווען כל מיני בעלי חיים מזיקים און אעפ"כ האבן זיי איינער דעם אנדערן ניט מזיק געווען.

English translation 385

And even though it is written60 "make compartments for the ark,

ואע"פ אז ס'שטייט 60 "קנים תעשה את התיבה,

English translation 386

rooms within rooms for every beast and animal"61,

"מדורים מדורים לכל בהמה וחי'" 61,

English translation 387

which separated one animal from another –

וואס האבן אפגעטיילט איין חי' פון דער צווייטער –

English translation 388

but the animals were in the ark for an entire year,

אבער די חיות זיינען דאך געווען אין תיבה במשך פון א גאנצן יאר,

English translation 389

twelve months and another eleven days

י"ב חדשים און נאך י"א יום

English translation 390

(as Rashi explains62),

(ווי רש"י טייטשט אפ 62),

English translation 391

if they had been with their full force for so much time,

איז אויב זיי וואלטן געווען מיטן גאנצן תוקף במשך פון אזויפיל זמן,

English translation 392

they would certainly have broken through the compartments,

וואלטן זיי זיכער דורכגעבראכן די קנים,

English translation 393

and harmed one another. Since it was not so,

און איינעם דעם צווייטן מזיק געווען. היות אז ס'איז אזוי ניט געווען,

English translation 394

it proves that in the ark there was a supernatural state,

באווייזט עס אז אין תיבה איז געווען א מצב בלתי טבעי,

English translation 395

analogous to "the wolf shall dwell with the lamb" of the future.

בדוגמא ווי "וגר זאב עם כבש" דלע"ל.

English translation 396

And that which Rashi in his commentary on the Torah

און דאס וואס רש"י בפירושו על התורה

English translation 397

(the plain meaning of Scripture)

(פשוטו של מקרא)

English translation 398

does not warn the five-year-old about this wonder –

באווארנט ניט פארן בן חמש אט דעם דבר פלא –

English translation 399

it is because the five-year-old understands it himself –

איז עס דערפאר ווייל דער בן חמש פארשטייט עס אליין –

English translation 400

from that which Rashi already told him63 that the animals "...

דערפון וואס רש"י האט אים שוין געזאגט 63 אז די חיות "...

English translation 401

came of their own accord,

מאליהן,

English translation 402

and whatever the ark received, he brought into it."

וכל שהתיבה קולטתו הכניס בה".

English translation 403

That is, the animals that entered the ark were selected,

ד.ה. אז די חיות וואס זיינען אריין אין תיבה זיינען געווען אויסגעקליבענע,

English translation 404

therefore it is understood why they did not harm one another.

במילא איז מובן פארוואס זיי האבן איינער דעם צווייטן ניט מזיק געווען.

English translation 405

And even though this state existed only in the ark,

ואע"פ אז אזוי איז געווען דער מצב נאר אין תיבה,

English translation 406

not in the world,

ניט בעולם,

English translation 407

whereas in the future it will be so throughout the entire world –

משא"כ לע"ל וועט אזוי זיין בכל העולם –

English translation 408

nevertheless, the continued existence of the world was dependent on this, that in the ark there should be Noach and his wife and his sons etc.,

איז אבער אויך דער קיום העולם געווען תלוי בזה אז אין תיבה זאלן זיין נח ואשתו ובניו וכו',

English translation 409

and "all the living creatures",

און "מכל החי",

English translation 410

so that afterwards they should go out from the ark into the world,

בכדי אז דערנאך זאלן זיי ארויסגיין פון תיבה אין עולם,

English translation 411

and restore the settlement of the world,

און צוריקברענגען ישוב העולם,

English translation 412

and that in the world there should be animals and beasts etc.

און אז אין עולם זאלן זיין חיות ובהמות וכו'.

English translation 413

And therefore in the ark there was simply from "all the living,"

און דעריבער איז אין תיבה געווען בפשטות פון "כל החי",

English translation 414

including also the smallest creeping things and flies,

כולל אויך די קלענסטע רמשים און זבובים,

English translation 415

even also a flea,

ביז אויך א כילבית,

English translation 416

and a spider's web etc.,

און קורי עכביש וכו',

English translation 417

about which the Gemara64

אויף וועלכע די גמרא 64

English translation 418

(and in the addition in the Midrash65)

(ובהוספה אין מדרש 65)

English translation 419

says that even in these creatures there is a purpose,

זאגט אז אויך אין די חיות איז דא א כוונה,

English translation 420

because "the Holy One, blessed be He, did not create a single thing in His world in vain,"

ווייל "לא ברא הקב"ה דבר אחד בעולמו לבטלה",

English translation 421

not like David initially thought regarding a spider's web66.

ניט ווי דוד האט לכתחילה געמיינט בנוגע צו קורי עכביש 66.

English translation 422

It follows that in the ark there was a state of "and the wolf shall dwell with the lamb"

קומט אויס אז אין תיבה איז געווען א מצב פון "וגר זאב עם כבש"

English translation 423

(as it will be in the future to come)

(ווי ס'וועט זיין לע"ל)

English translation 424

regarding all kinds of animals,

בנוגע צו כל מיני חיות,

English translation 425

which would later be in the world and there fulfill the purpose of their creation.

וואס וועלן דערנאך זיין בעולם און דארטן דורכפירן כוונת בריאתם.

English translation 426

And thus the state in the ark was not only for one day,

און אזוי איז געווען דער מצב אין תיבה ניט נאר במשך איין טאג,

English translation 427

or a few days,

אדער עטלעכע טעג,

English translation 428

but for an entire year,

נאר במשך א גאנצן יאר,

English translation 429

in which all seasons passed,

אין וועלכן ס'זיינען דורכגעגאנגען אלע תקופות,

English translation 430

as the verse says67 "seed and harvest and cold and heat and summer and winter,"

ווי דער פסוק זאגט 67 "זרע וקציר וקור וחום וקיץ וחורף",

English translation 431

each of which is two months

וואס יעדערער פון זיי איז צוויי חדשים

English translation 432

(as Rashi explains).

(ווי רש"י טייטשט אפ).

English translation 433

That is, that thus was the state in the ark

ד.ה. אז אזוי איז געווען דער מצב בתיבה

English translation 434

(which pertains to the entire world)

(וואס איז נוגע לכל העולם)

English translation 435

in all seasons and states of the year without change.

אין אלע תקופות ומצבי השנה אן א שינוי.

English translation 436

Since it is said that the state

וויבאלד אז מ'זאגט אז דער מצב

English translation 437

(of "and the wolf shall dwell with the lamb")

(פון "וגר זאב עם כבש")

English translation 438

as it will be in the future to come already existed for all time in the ark of Noach –

ווי ס'וועט זיין לע"ל איז כבר הי' לעולמים אין תיבת נח –

English translation 439

it gives strength to hasten even more that this matter should now come out in actuality in the future redemption.

גיט עס כח אויף נאכמער ממהר זיין אז דער ענין זאל איצטער ארויסקומען בפועל בגאולה העתידה.

English translation 440

And especially since it already existed for all time in this physical world,

ובפרט אז כבר הי' לעולמים איז דאס געווען אין עוה"ז הגשמי,

English translation 441

and furthermore –

און דערצו נאך –

English translation 442

this physical world in a lowly state. Not like the world was before the known sin caused by Adam HaRishon,

עוה"ז הגשמי במצב ירוד. ניט ווי דער עולם איז געווען קודם חטא הידוע ע"י אדה"ר,

English translation 443

when all worlds stood on a higher level,

וואס דעמולט זיינען אלע עולמות געשטאנען אויף א העכערער דרגא,

English translation 444

as explained in the writings of the AriZal68,

כמבואר בכתבי האריז"ל 68,

English translation 445

but after the sin when there was a descent in all the worlds. So when it is said that it already existed for all time in such a world,

נאר לאחרי החטא ווען ס'איז געווען א ירידה אין כל העולמות. איז בשעת מ'זאגט אז כבר הי' לעולמים אין אזא עולם,

English translation 446

in the time of Noach,

בזמן נח,

English translation 447

it is understood that this gives strength that it should be so also now, very soon.

איז מובן אז דאס גיט כח אז ס'זאל אזוי זיין אויך איצטער בקרוב ממש.

English translation 448

And analogous to what is stated in Tanya69 that the revelations of the future to come,

וע"ד ווי עס שטייט אין תניא 69 אז די גילויים דלע"ל,

English translation 449

in the days of Moshiach and the resurrection of the dead,

בימות המשיח ותחיית המתים,

English translation 450

"already existed for all time something similar at the time of the giving of the Torah." And the simple explanation of why he says it in Tanya is,

"כבר הי' לעולמים מעין זה בשעת מתן תורה". וואס דער פירוש בפשטות וואס ער זאגט עס אין תניא איז,

English translation 451

that because "already existed for all time something similar at the time of the giving of the Torah" it makes it easier now to bring about this matter70.

אז וויבאלד אז "כבר הי' לעולמים מעין זה בשעת מתן תורה" מאכט עס גרינגער איצטער צו פועל'ן זיין דעם ענין 70.

English translation 452

As the Gemara71 says,

ווי די גמרא 71 זאגט,

English translation 453

"that which was not alive,

"דלא הוו חי,

English translation 454

that which was alive, all the more so,"

דהוו חי לא כ"ש",

English translation 455

that which was once so

דאס וואס ס'איז אמאל געווען אזוי

English translation 456

("that which was")

("דהוו")

English translation 457

gives strength that it should be easier for it to be so again.

גיט כח אז ס'זאל זיין גרינגער דאס זאל זיין אזוי נאכאמאל.

English translation 458

And so regarding this, that the state of "and the wolf shall dwell with the lamb" of the future to come already existed for all time in the ark of Noach,

ועד"ז בנוגע דערצו וואס דער מצב פון "וגר זאב עם כבש" דלע"ל כבר הי' לעולמים בתיבת נח,

English translation 459

that this gives strength that it should be easier for it to be so now.

אז דאס גיט כח אז ס'זאל זיין גרינגער אז ס'זאל איצטער זיין אזוי.

English translation 460

And especially since the ark of Noach was before the giving of the Torah,

ובפרט אז תיבת נח איז געווען פאר מתן תורה,

English translation 461

and now is already after the giving of the Torah.

און איצטער איז שוין נאך מתן תורה.

English translation 462

From this there is a lesson for every Jew from the portion of Noach:

דערפון האט מען א הוראה לכאו"א פון פרשת נח:

English translation 463

The matter that is discussed in the portion of Noach, that in the ark there were from all kinds of living creatures and they did not harm one another,

דער ענין וואס רעדט זיך אין פרשת נח אז אין תיבה זיינען געווען פון כל מיני בעלי חיים און זיי האבן איינער דעם צווייטן ניט מזיק געווען,

English translation 464

which is similar to the state of "and the wolf shall dwell with the lamb" that will be in the future to come –

וואס דאס איז מעין המצב פון "וגר זאב עם כבש" וואס וועט זיין לע"ל –

English translation 465

must give every Jew strength,

דארף געבן יעדן אידן כח,

English translation 466

that he should know,

ער זאל וויסן זיין,

English translation 467

that the future redemption is not a matter for which one must split heavens,

אז די גאולה העתידה איז ניט קיין ענין אויף וועלכן מ'דארף שפאלטן הימעלן,

English translation 468

because we see that it already existed for all time in the ark of Noach,

ווארום מ'זעט אז כבר הי' לעולמים בתיבת נח,

English translation 469

before the giving of the Torah,

פאר מ"ת,

English translation 470

when the world stood in a most lowly state,

ווען דער עולם איז געשטאנען במצב ירוד ביותר,

English translation 471

there was a flood etc. –

ס'איז געווען א מבול וכו' –

English translation 472

all the more so that this can be so now!

איז עאכו"כ אז דאס קען אזוי זיין איצטער!

English translation 473

That is, that in addition to what is discussed in the haftarah of the portion of Noach about "in a moment of wrath I forsook you, but with great mercy I will gather you, and with everlasting kindness I will have mercy on you, says your Redeemer, Hashem,

ד.ה. אז נוסף לזה וואס אין דער הפטורה פון פ' נח רעדט זיך וועגן דעם אז "ברגע עזבתיך וברחמים גדולים אקבצך גו' ובחסד עולם רחמתיך אמר גואלך ה',

English translation 474

for this is like the waters of Noach to Me, for as I swore that the waters of Noach would no longer pass over the earth, so My kindness shall not depart from you, and My covenant of peace shall not be removed"72 –

כי מי נח זאת לי אשר נשבעתי מעבר מי נח עוד על הארץ גו' וחסדי מאתך לא ימוש וברית שלומי לא תמוט גו'" 72 –

English translation 475

it is also discussed in the portion itself regarding the ark of Noach,

רעדט זיך אויך אין דער פרשה עצמה וועגן תיבת נח,

English translation 476

where we see that the state that will be in the future to come already existed for all time in the ark of Noach.

וואו מ'זעט אז דער מצב וואס וועט זיין לע"ל כבר הי' לעולמים אין תיבת נח.

English translation 477

This gives even more strength that the redemption should come as quickly as possible now.

גיט דאס נאכמער כח אז די גאולה זאל קומען וואס שנעלער איצטער.

English translation 478

And through whom was this matter brought about in the ark of Noach –

און דורך וועמען האט זיך אויפגעטאן דער ענין אין תיבת נח –

English translation 479

through one single person,

דורך איין און איינציקן מענטשן,

English translation 480

"a righteous man, perfect in his generations"73!

"איש צדיק תמים הי' בדורותיו" 73!

English translation 481

And through the fact that with him it was "come into the ark" as the Above told him,

און דורך דעם וואס ביי אים איז געווען "בא גו' אל התיבה" ווי דער אויבערשטער האט אים אנגעזאגט,

English translation 482

and not only he himself "come into the ark"74,

און ניט נאר ער אליין "בא אל התיבה" 74,

English translation 483

but "and you shall come into the ark, you and your sons, and your wife, and your sons' wives with you"75,

נאר "ובאת אל התיבה אתה ובניך ואשתך ונשי בניך אתך" 75,

English translation 484

also all the animals and beasts from the entire world,

אויך אלע בהמות וחיות מכל העולם כולו,

English translation 485

both from the pure animals,

סיי פון די בהמות טהורות,

English translation 486

and even from the animals and beasts from the entire world,

און אפילו פון די בהמות וחיות מכל העולם כולו,

English translation 487

both from the pure animals,

סיי פון די בהמות טהורות,

English translation 488

and even from the animal which is not pure76. And through this he established the world anew literally!

און אפילו פון די בהמה אשר לא טהורה 76. און דורך דעם האט ער אויפגעשטעלט העולם מחדש כפשוטו!

English translation 489

It is a certain thing,

איז א זיכערע זאך,

English translation 490

that everyone,

אז יעדערער,

English translation 491

standing after Matan Torah,

שטייענדיק נאך מ"ת,

English translation 492

can accomplish this through "come into the ark",

קען דאס אויפטאן דורך "בא אל התיבה",

English translation 493

that he enters into the words of Torah and prayer

אז ער גייט אריין אין תיבות התורה והתפלה

English translation 494

(as the Baal Shem Tov interprets77),

(ווי דער בעש"ט טייטשט 77),

English translation 495

and "a window shall you make for the ark"78 –

און "צהר תעשה לתיבה" 78 –

English translation 496

through the service of man

דורך עבודת האדם

English translation 497

(and entering into the words of Torah and prayer)

(און אריינגיין אין תיבות התורה והתפלה)

English translation 498

one transforms from an undesirable combination into "tzohar" upon "tzohar",

מאכט מען איבער פון דעם צירוף בלתי רצוי אין "צהר" אויף "צהר",

English translation 499

so that it shines,

אז דאס לייכט,

English translation 500

"a precious stone that gives light to them"

"אבן טובה המאירה להם"

English translation 501

(as the interpretation of "tzohar"79),

(ווי דער פירוש אין "צהר" 79),

English translation 502

Until –

ביז –

English translation 503

that not only is it precious stones and pearls,

אז ניט נאר איז דאס אבנים טובות ומרגליות,

English translation 504

which shine for themselves inside

וואס לייכטן פאר זיך אינעווייניק

English translation 505

(in the ark),

(אין תיבה),

English translation 506

but as the interpretation of "tzohar" –

נאר ווי דער פירוש אין "צהר" –

English translation 507

"window",

"חלון",

English translation 508

so that it shines and also affects in the world,

אז דאס לייכט און פועל'ט אויך אין וועלט,

English translation 509

and on the other hand,

ולאידך,

English translation 510

one also brings the world into oneself. Like a window simply illuminates with the light from inside also the outside,

מ'ברענגט אריין די וועלט אויך בא זיך. ווי א חלון בפשטות באלייכט מיט דער ליכט פון אינעווייניק אויך דעם חוץ,

English translation 511

and it brings in what is outside inside;

און דאס ברענגט אריין וואס עס איז בחוץ אינעווייניק;

English translation 512

both from above to below,

סיי מלמעלה למטה,

English translation 513

and from below to above.

סיי מלמטה למעלה.

English translation 514

Until "and Noach opened the window of the ark"80 –

ביז "ויפתח נח את חלון התיבה" 80 –

English translation 515

with which there is even more connection of the ark with the world,

וואס דערמיט ווערט נאכמער חיבור פון תיבה מיט עולם,

English translation 516

and through this one affects even more in the world.

און דורך דעם פועל'ט מען נאכמער בעולם.

English translation 517

And all the more so and certainly that one can now accomplish this through the words of Torah and prayer –

ובמכ"ש וק"ו אז מ'קען דאס איצטער אויפטאן ע"י תיבות התורה והתפלה –

English translation 518

the service of man.

עבודת האדם.

English translation 519

And through this,

און דורך דעם,

English translation 520

the totality of our deeds and service in the time of exile,

כללות מעשינו ועבודתנו בזמן הגלות,

English translation 521

and especially through entry into the words of Torah and prayer –

ובמיוחד ע"י כניסה בתיבות התורה והתפלה –

English translation 522

a Jew hastens more to the future redemption,

איילט א איד נאכמער צו די גאולה העתידה,

English translation 523

and effects a change in the entire world,

און פועל'ט אויף א שינוי בכל העולם כולו,

English translation 524

until "and the wolf shall dwell with the lamb" literally,

ביז "וגר זאב עם כבש" כפשוטו,

English translation 525

and also that he affects the nations of the world

און אויך אז ער פועל'ט אויף אומות העולם

English translation 526

(as in the allegory),

(ווי אין נמשל),

English translation 527

it is understood simply that with the saying that "and the wolf shall dwell with the lamb" means literally,

כמובן בפשטות אז מיטן זאגן אז "וגר זאב עם כבש" מיינט כפשוטו,

English translation 528

Chassidus does not negate the interpretation that this refers to the nations of the world,

איז חסידות ניט שולל דעם פירוש אז דאס גייט אויף אוה"ע,

English translation 529

rather Chassidus adds to this that it also means literally,

נאר חסידות איז מוסיף בזה אז דאס מיינט אויך כפשוטו,

English translation 530

and in general "two hundred maneh"81.

ובכלל מאתיים מנה 81.

English translation 531

And "those who taste life have merited"82 –

און "טועמי' חיים זכו" 82 –

English translation 532

already now one has a foretaste of this in the effect on the nations of the world in the entire world,

שוין איצטער האט מען מעין זה בהפעולה אויף אוה"ע בכל העולם,

English translation 533

that "and kings shall be your foster fathers and their queens your nursing mothers"83.

אז "והיו מלכים אומניך ושרותיהם מניקותיך" 83.

English translation 534

One must, however, have the matter in its completeness and in actuality,

מ'דארף דאך אבער האבן דעם ענין בשלימותו ובפועל,

English translation 535

which is –

וואס דאס איז –

English translation 536

in the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 537

when then will be the completeness of the effect on the nations of the world,

וואס דעמולט וועט זיין די שלימות פון דער פעולה אויף אוה"ע,

English translation 538

and on the beasts of the earth literally,

און אויף חיות הארץ כפשוטם,

English translation 539

that "and the wolf shall dwell with the lamb" also literally.

אז "וגר זאב עם כבש" אויך כפשוטו.

English translation 540

And it will be "and the earth shall be filled with the knowledge of Hashem as the waters cover the sea"84,

און ס'וועט זיין "ומלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים" 84,

English translation 541

which is connected in the maamarim with that which in the future to come will be "and the wolf shall dwell with the lamb".

וואס דאס פארבינדט מען אין די מאמרים דערמיט וואס לע"ל וועט זיין "וגר זאב עם כבש".

English translation 542

Which is also the connection with the spreading of the wellsprings outward which brings "the king Messiah comes"85.

וואס דאס איז אויך דער קשר מיט הפצת המעינות חוצה וואס ברענגט "קאתי מר" דא מלכא משיחא 85.

English translation 543

And this should be "now" literally,

און דאס זאל זיין "נאו" ממש,

English translation 544

also in a language that the nations of the world understand,

אויך בלשון וואס אוה"ע פארשטיין,

English translation 545

and speedily in our days literally –

און במהרה בימינו ממש –

English translation 546

in the Holy Tongue,

אין לשון הקודש,

English translation 547

the language with which the world was created86.

דער לשון שבו נברא העולם 86.

English translation 548

And from this speech about this may it come out in actuality,

און פון דעם דיבור בזה זאל דאס ארויסקומען בפועל,

English translation 549

that very soon Jews will go out from exile,

אז בקרוב ממש וועלן אידן ארויסגיין פון גלות,

English translation 550

and Moshiach our righteousness will lead Jews to the Holy Land,

און משיח צדקנו וועט פיון אידן אין ארץ הקודש,

English translation 551

"a land which Hashem your God looks after constantly, the eyes of Hashem your God are upon it from the beginning of the year to the end of the year"87,

"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 87,

English translation 552

and there itself in Jerusalem the holy city,

און דארטן גופא אין ירושלים עיר הקודש,

English translation 553

and there itself in the third Holy Temple,

און דארטן גופא אין ביהמ"ק השלישי,

English translation 554

"the Sanctuary, Hashem, Your hands established"88,

"מקדש אד' כוננו ידיך" 88,

English translation 555

And with joy and a good heart.

ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 556

In addition to the aforementioned matters on this Shabbos,

נוסף לענינים הנ"ל בשבת זה,

English translation 557

this Shabbos is also the sixth of Cheshvan

איז דער שבת אויך ששה בחשון

English translation 558

(in the determination of this year).

(בקביעות שנה זו).

English translation 559

The special matter of the sixth of Cheshvan:

דער ענין מיוחד אין ששה בחשון:

English translation 560

Regarding the 7th of Cheshvan stands the law89

בנוגע צו ז' חשון שטייט דער דין 89

English translation 561

(as already discussed90 in connection with making gatherings at the beginning of the month of Cheshvan),

(ווי שוין גערעדט 90 בקשר מיט מאכן אסיפות בתחלת חודש חשון),

English translation 562

that in Eretz Yisrael one begins to ask for rain "from the night of the 7th of Marcheshvan,

אז אין ארץ ישראל הויבט מען אן שואל זיין אויף גשמים "מליל ז' במרחשון,

English translation 563

because it is a land of mountains and needs rain immediately after the festival,

לפי שהיא ארץ הרים וצריכה לגשמים מיד אחר החג,

English translation 564

and it would have been fitting to ask in it immediately after the festival, but they delayed the question fifteen days after the festival so that the last one in Israel who went up for the pilgrimage should reach his home at the Euphrates River, which is the most distant inhabited place from Jerusalem, and the rain should not detain him"91.

והי' ראוי לשאול בה מיד אחר החג אלא שאיחרו השאלה ט"ו ימים אחר החג כדי שיגיע האחרון שבישראל שעלה לרגל לביתו לנהר פרת שהוא מקום ישוב היותר רחוק מירושלים ולא יעצרנו הגשם" 91.

English translation 565

That is, since the falling of rain is connected not only with the entirety of Israel,

ד.ה. וויבאלד אז ירידת הגשמים איז פארבונדן ניט נאר מיט כלל ישראל,

English translation 566

but also with every individual in Israel,

נאר אויך מיט יעדער יחיד שבישראל,

English translation 567

even if one Jew is still on the way one must ensure that there should not be rain that could hinder him in his journey.

איז אפילו אויב איין איד געפינט זיך נאך בדרך דארף מען באווארענען אז ס'זאל ניט גיין קיין גשם וואס קען אים שטערן בהליכתו.

English translation 568

And as the Gemara92 relates regarding Rabbi Chanina ben Dosa,

וע"ד ווי די גמרא 92 דערציילט בנוגע צו ר' חנינא בן דוסא,

English translation 569

that "he was going on the road,

אז "הוה קא אזיל באורחא,

English translation 570

rain came,

אתא מטרא,

English translation 571

he said before Him: Master of the Universe, the entire world is at ease and Chanina is in distress,

אמר לפניו רבש"ע כל העולם כולו בנחת וחנינא בצער,

English translation 572

the rain stopped."

פסק מטרא".

English translation 573

So too in our case:

אזוי אויך בנדו"ד:

English translation 574

Because on the 6th of Cheshvan there may still be a Jew who is on the road,

צוליב דעם וואס בז' בחשון קען נאך זיין א איד וואס געפינט זיך בדרך,

English translation 575

therefore we begin asking for rain only from the night of the 7th of Cheshvan.

דעריבער הויבט מען אן שואל זיין גשמים ערשט מליל ז' חשון.

English translation 576

From the fact that the asking for rain begins "from the night of the 7th of Marcheshvan" it is understood that the last of Israel who ascended for the pilgrimage arrived at his home on the 6th of Cheshvan. Because if the last of Israel arrived at his home on the 7th of Cheshvan,

דערפון וואס שאלת גשמים הויבט זיך אן "מליל ז' במרחשון" איז מובן אז דער אחרון בישראל שעלה לרגל הגיע לביתו בו' חשון. ווארום אויב דער אחרון שבישראל הגיע לביתו בז' חשון,

English translation 577

then it would turn out that rain would begin to fall on that day

וועט דאך אויסקומען אז גשמים וועלן אנהויבן גיין ביום זה

English translation 578

(the 7th of Cheshvan)

(ז' חשון)

English translation 579

when he is still on the road,

ווען ער געפינט זיך נאך בדרך,

English translation 580

since the asking for rain is on the night of the 7th,

ווייל שאלת הגשמים איז בליל ז',

English translation 581

and the asking for rain is done with a blessing and a seal in the blessing. And it is known what is stated in Tanya93 that when one makes a blessing it is a certainty that the request will be immediately fulfilled –

און שאלת הגשמים מאכט מען דאך מיט א ברכה און חותם בברכה. וידוע וואס עס שטייט אין תניא 93 אז בשעת מ'מאכט א ברכה איז א זיכערע זאך אז ס'וועט גלייך מקויים ווערן די בקשה –

English translation 582

it comes out,

קומט אויס,

English translation 583

since we ask for rain on the night of the 7th,

וויבאלד אז מ'בעט גשמים בליל ז',

English translation 584

then in the morning,

וועט מארגן אינדערפרי,

English translation 585

when the Jew is on the road,

ווען דער איד געפינט זיך בדרך,

English translation 586

rain will already be falling. And if the last of Israel is still on the road on the 7th of Cheshvan, we would hinder him in his journey through the asking for rain,

שוין גיין רעגן. און אויב דער אחרון שבישראל געפינט זיך נאך בדרך בז' חשון איז מען אים מונע בהליכה ע"י שאלת הגשמים,

English translation 587

And to say that he is still on the road on the night of the 7th of Cheshvan,

און זאגן אז ער געפינט זיך נאך בדרך בליל ז' חשון,

English translation 588

one cannot,

קען מען ניט,

English translation 589

because a Jew travels on the road by day and not by night,

ווארום א איד געפינט זיך בהליכה בדרך ביום און ניט בלילה,

English translation 590

as it is written94 "the morning is light and the men were sent" –

כמ"ש 94 "הבוקר אור והאנשים שלחו" –

English translation 591

Thus it is proven from this that the last of Israel arrived at his home on the 6th of Cheshvan. And afterwards on the night of the 7th of Cheshvan we begin to ask for rain

איז דערפון מוכח אז דער אחרון שבישראל הגיע לביתו בו' חשון. און דערנאך בליל ז' בחשון הויבט מען אן שואל זיין גשמים

English translation 592

(because then even the last of Israel has arrived at his home).

(ווייל דעמולט איז אויך אחרון שבישראל הגיע לביתו).

English translation 593

From this it is understood that the conclusion and completion of the pilgrimage

דערפון איז מובן אז דער סיום וגמר פון עלי' לרגל

English translation 594

(when the last of Israel arrived at his home after the pilgrimage)

(ווען דער אחרון שבישראל הגיע לביתו לאחרי העלי')

English translation 595

is on the 6th of Cheshvan. And as we interpret95 that until they returned to their homes

איז בו' חשון. און ווי מ'טייטשט אפ 95 אז ביז חזרו לביתם

English translation 596

(the last of Israel)

(האחרון שבישראל)

English translation 597

after the pilgrimage "it was considered by them as if they were still in the Land of Israel occupied with the matters of the Festival". It comes out that the conclusion of this being occupied with the matters of the Festival is on the 6th of Cheshvan. And afterwards on the 7th of Cheshvan a second period begins,

נאך דער עלי' לרגל "הי' דומה להם כאילו הם עדיין בא"י עסוקים בעניני הרגל". קומט אויס אז דער סיום פון דעם עסוקים בעניני הרגל איז בו' חשון. און דערנאך בז' בחשון הויבט זיך אן א צווייטע תקופה,

English translation 598

of the service of the entire year.

פון די עבודה דכל השנה.

English translation 599

And analogous to the "day of breaking the axe"96,

ובדוגמא ווי דער "יום תבר מגל" 96,

English translation 600

"the day they stopped cutting wood for the arrangement" in the Holy Temple.

"יום שפסקו מלכרות עצים למערכה" בביהמ"ק.

English translation 601

And then they made a celebration for the conclusion of this period. Analogous to Simchas Torah,

און דעמולט האט מען געמאכט א שמחה לגמרה של תקופה זו. בדוגמא ווי שמחת תורה,

English translation 602

where "they rejoice and make a festive meal for the conclusion of the Torah"97.

וואס "שמחין ועושין בו סעודת משתה לגמרה של תורה" 97.

English translation 603

And afterwards on the day after the "day of breaking the axe",

און דערנאך ביום לאחרי "יום תבר מגל",

English translation 604

in the morning,

בבוקר,

English translation 605

a new order begins in the offering of the wood for the arrangement. Because "on the day He commanded"98,

הויבט זיך אן א נייער סדר בהקרבת עצים למערכה. ווייל "ביום צוותו" 98,

English translation 606

the offering of the sacrifices is specifically by day,

הקרבת הקרבנות איז דוקא ביום,

English translation 607

not at night99,

ניט בלילה 99,

English translation 608

which also includes the preparations for this,

וואס דאס איז כולל אויך די הכנות לזה,

English translation 609

the preparation of the wood for the arrangement.

הכנת עצי המערכה.

English translation 610

From this one will understand the lesson for each and every one from the 6th of Cheshvan:

דערפון וועט מען פארשטיין די הוראה פאר כאו"א פון ו' חשון:

English translation 611

When the 6th of Cheshvan arrives,

בשעת ס'קומט ו' חשון,

English translation 612

which is then the conclusion and completion of the involvement in the matters of the Festival,

וואס דעמולט איז דער סיום וגמר פון התעסקות בעניני הרגל,

English translation 613

as was expressed in the time of the Temple,

ווי ס'האט זיך אויס- געדריקט בזמן הבית,

English translation 614

that the last of Israel arrived at his home on the return from the pilgrimage –

אז דער אחרון שבישראל הגיע לביתו בחזרה פון עלי' לרגל –

English translation 615

every Jew must meditate upon this,

דארף זיך יעדער איד מתבונן זיין אין דעם,

English translation 616

and "where a person's thought is, there he is"

און במקום שמחשבתו של אדם שם הוא נמצא

English translation 617

(according to the teaching of the Baal Shem Tov100),

(כתורת הבעש"ט 100),

English translation 618

consequently every Jew is as if he is then concluding and completing the matters of the Festival.

במילא איז יעדער איד כאילו ווי ער איז דעמולט מסיים וגומר עניני הרגל.

English translation 619

And moreover –

און נאכמער –

English translation 620

so it was also in actual deed,

אזוי איז אויך געווען במעשה בפועל,

English translation 621

that a messenger of a mitzvah

אז א שליח מצוה

English translation 622

(the one who ascended for the pilgrimage)

(דער וואס האט עולה געווען לרגל)

English translation 623

arrived at his home then. Indeed on the return path from his pilgrimage,

איז דעמולט אנגעקומען לביתו. טאקע בדרך חזרה פון עלייתו לרגל,

English translation 624

but this is the conclusion and completion of the matters of the Festival

אבער דאס איז דער גמר וסיום פון עניני הרגל

English translation 625

(until then "it was considered by them as if they were still in the Land of Israel occupied with the matters of the Festival").

(ביז דעמולט "הי' דומה להם כאילו הם עדיין בא"י עסוקים בעניני הרגל").

English translation 626

And since the last of Israel is a messenger of a mitzvah,

און וויבאלד אז דער אחרון שבישראל איז א שליח מצוה,

English translation 627

it connects the matter even more with all Jews.

פארבינדט עס נאכמער דעם ענין מיט אלע אידן.

English translation 628

What the practical lesson from this is, simply:

וואס די הוראה דערפון בפועל איז בפשטות:

English translation 629

Standing on the 6th of Cheshvan one must further strengthen and confirm all the good resolutions that were accepted during the month of Tishrei,

שטייענדיק בו' חשון דארף מען נאכמער מחזק און מאשר זיין די אלע החלטות טובות וואס מ'האט אנגענומען במשך חודש תשרי,

English translation 630

because the 6th of Cheshvan is the conclusion and completion of the involvement in the matters of the Festival,

ווייל ו' חשון איז דער סיום וגמר פון התעסקות בעניני הרגל,

English translation 631

and "everything follows the final line and after the sealing"101,

והכל הולך אחר שורה אחרונה ואחר החיתום 101,

English translation 632

and the conclusion of the matter is the "gatherer of all the camps"102 –

און דער סיום הענין איז דער "מאסף לכל המחנות" 102 –

English translation 633

then everything that was from before is completed,

דעמולט ווערט נשלם אלץ וואס איז געווען פון פריער,

English translation 634

and if something was lacking, one can then still fill it until it is completed,

און אויב ס'האט עפעס געפעלט קען מען דאס דעמולט נאך ממלא זיין ביז משלים זיין,

English translation 635

as is the simple explanation of "gatherer of all the camps".

ווי ס'איז דער פירוש בפשטות אין "מאסף לכל המחנות".

English translation 636

On the 6th of Cheshvan one must meditate on every moment of the month of Tishrei,

בו' חשון דארף מען זיך מתבונן זיין בכל רגע ורגע פון חודש תשרי,

English translation 637

whether one utilized the time properly and completely,

צי מ'האט אויסגענוצט דעם זמן כדבעי ובשלימות,

English translation 638

because every moment that is given to a Jew he must surely fill with doing then good deeds in the study of Torah and the fulfillment of the mitzvos.

ווייל יעדער רגע וואס מ'גיט א אידן דארף ער זיכער אנפילן מיטן טאן דעמולט מעשים טובים בלימוד התורה וקיום המצוות.

English translation 639

And even though Jews have certainly completed their service in completeness during the month of Tishrei –

און אע"פ אז אידן האבן זיכער אויפגעטאן עבודתם בשלימות במשך חודש תשרי –

English translation 640

But when time passes and one comes to a higher level,

בשעת אבער ס'גייט דורך זמן און מ'קומט צו א העכערע דרגא,

English translation 641

new matters in service come to which one becomes connected.

קומען צו נייע ענינים אין עבודה צו וועלכע מ'ווערט שייך.

English translation 642

As is known, Tachanun is said specifically after the Amidah prayer103,

ע"ד הידוע אז תחנון זאגט מען דוקא נאך תפילת העמידה 103,

English translation 643

as discussed previously104.

כמדובר בפ"פ 104.

English translation 644

And in addition to this, the 6th of Cheshvan is also the eve of the 7th of Cheshvan,

ונוסף לזה איז ו' חשון אויך ערב ז' חשון,

English translation 645

the eve of the new period into which every Jew enters,

ערב דער נייער תקופה אין וועלכער יעדער איד גייט אריין,

English translation 646

coming from the month of Tishrei –

קומענדיק פון חודש תשרי –

English translation 647

"And Jacob went on his way",

"ויעקב הלך לדרכו",

English translation 648

Therefore, on the 6th of Cheshvan one must also strengthen the good resolutions that were made in connection with the service throughout the entire year,

במילא דארף מען בו' חשון אויך מחזק זיין די החלטות טובות וועלכע מ'האט געמאכט בקשר מיט דער עבודה במשך כל השנה,

English translation 649

each one in his place and his individual service.

כאו"א במקומו ועבודתו הפרטית.

English translation 650

And in general –

ובכללות –

English translation 651

the service in the campaigns,

די עבודה אין די מבצעים,

English translation 652

Beginning –

אנהויבנדיק –

English translation 653

Since we now come from Simchat Torah –

וויבאלד אז מ'קומט איצטער פון שמחת תורה –

English translation 654

with the campaign that every Jew should receive a letter in one of the general Torah scrolls,

פון דעם מבצע אז יעדער איד זאל באקומען אן אות אין איינער פון די ספרי תורה הכלליים,

English translation 655

And also –

און אויך –

English translation 656

the campaign of Torah in its simple sense,

מבצע תורה כפשוטה,

English translation 657

that one should simply increase in the study of Torah,

אז מ'זאל בפשטות מוסיף זיין אין לימוד התורה,

English translation 658

the revealed part and Chassidut,

נגלה און חסידות,

English translation 659

and also cause this with another,

און אויך פועל זיין אזוי ביי א צווייטן,

English translation 660

as it is written "And you shall teach them to your children –

וואס "ושננתם לבניך –

English translation 661

these are the students"105,

אלו התלמידים" 105,

English translation 662

And in a manner of Ahavat Yisrael. And this is accomplished through the matter of education,

און אין אן אופן פון אהבת ישראל. וואס דאס טוט מען אויף דורכן ענין החינוך,

English translation 663

one's own education and the education of another,

חינוך עצמו וחינוך הזולת,

English translation 664

And from this it then descends into action –

און דערפון קומט עס דערנאך אראפ אין מעשה –

English translation 665

in actual practice –

בפועל –

English translation 666

in Tefillin,

אין תפילין,

English translation 667

to which the entire Torah is compared106

וואס הוקשה 106 כל התורה

English translation 668

(meaning all the commandments107)

(געמיינט אלע מצוות 107)

English translation 669

to Tefillin108. Mezuzah,

לתפילין 108. מזוזה,

English translation 670

Charity,

צדקה,

English translation 671

a house full of books –

בית מלא ספרים –

English translation 672

"He will build and my wise ones",

"יבנה וחכמי'",

English translation 673

Kashrut of eating and drinking,

כשרות האכילה ושתי',

English translation 674

Family purity,

טהרת המשפחה,

English translation 675

and lighting candles of the holy Shabbat and Yom Tov.

און הדלקת נרות שבת קודש ויו"ט.

English translation 676

Through lighting candles of the holy Shabbat and Yom Tov one simply illuminates the surroundings. So that even though "darkness covers the earth and thick darkness the nations"109,

וואס דורך הדלקת נרות שבת קודש ויו"ט באלייכט מען בפשטות דעם ארום. אז אע"פ וואס "החושך יכסה ארץ וערפל לאומים" 109,

English translation 677

one illuminates the world with candles of the holy Shabbat and Yom Tov.

באלייכט מען די וועלט מיט נרות שבת קודש ויו"ט.

English translation 678

And a little light repels much darkness,

וואס מעט אור דוחה הרבה חושך,

English translation 679

and certainly much light,

ועאכו"כ הרבה אור,

English translation 680

and certainly when many Jewish women and girls light candles of the holy Shabbat and Yom Tov.

ועאכו"כ בשעת הרבה נשים ובנות בישראל צינדן אן נרות שבת קודש ויו"ט.

English translation 681

Until not only does one illuminate the darkness,

ביז אז ניט נאר וואס מ'באלייכט דעם חושך,

English translation 682

but one transforms the darkness into light.

נאר מ'איז מהפך דעם חושך לאור.

English translation 683

Like the matter of lighting candles in its simple sense:

ווי דער ענין פון הדלקת נרות כפשוטו:

English translation 684

One takes a physical candle and a physical wick,

מ'נעמט א נר גשמי און א פתילה גשמית,

English translation 685

and lights it,

און מ'צינדט עס אן,

English translation 686

and through this the physical matter

און דורך דעם ווערט דער חומר הגשמי

English translation 687

(of the candle and wick)

(פון דעם נר ופתילה)

English translation 688

is transformed into fire and light through the annihilation of the matter,

נהפך לאש ואור ע"י כליון החומר,

English translation 689

until it lights in the manner of "When you raise up the lamps"110,

ביז אז דאס לייכט באופן פון "בהעלותך את הנרות" 110,

English translation 690

"it rises of itself"111,

"עולה מאלי'" 111,

English translation 691

as it was in the Holy Temple.

ווי דאס איז געווען אין ביהמ"ק.

English translation 692

And the lamps in the Holy Temple are connected with the Shabbat candle,

וואס די נרות בביהמ"ק זיינען פארבונדן מיט נר שבת,

English translation 693

as it is stated in the Yalkut Shimoni112 "If you keep the candles of Shabbat, I will show you the candles of Zion".

ווי עס שטייט אין ילקוט שמעוני 112 "אם שמרתם נרות של שבת אני מראה לכם נרות של ציון".

English translation 694

And just as this is with the lighting of Shabbat candles,

און פונקט ווי דאס איז בא הדלקת נרות שבת,

English translation 695

so it is also with all the other commandments,

איז עס אזוי אויך ביי אלע אנדערע מצוות,

English translation 696

as it is written113 "A candle is a commandment and Torah is light".

כמ"ש 113 "נר מצוה ותורה אור".

English translation 697

In addition to the above,

נוסף להנ"ל,

English translation 698

that Shabbat is the 6th of Cheshvan,

אז דער שבת איז ו' חשון,

English translation 699

it is also the eve of the 7th of Cheshvan,

איז דאס אויך ערב ז' חשון,

English translation 700

on the night of the 7th of Cheshvan one begins asking for rain

וואס בליל ז' חשון הויבט מען אן שאלת גשמים

English translation 701

(saying "And give dew and rain")

(זאגן "ותן טל ומטר")

English translation 702

in the Land of Israel

אין ארץ ישראל

English translation 703

(as above).

(כנ"ל).

English translation 704

And in this there is a most elevated superiority,

וואס אין דעם איז דא אן עילוי נעלה ביותר,

English translation 705

and a novelty regarding the prayer for rain on Shemini Atzeret:

און א חידוש לגבי תפלת גשם בשמיני עצרת:

English translation 706

The matter of the descent of rain is a most elevated blessing,

דער ענין פון ירידת הגשמים איז א ברכה נעלית ביותר,

English translation 707

"And I will give your rains in their time"114. As this is simply. And especially as the Ramban115 writes that "And I will give your rains in their time" includes in itself all blessings.

"ונתתי גשמיכם בעתם" 114. ווי דאס איז בפשטות. ובפרט ווי דער רמב"ן 115 שרייבט אז "ונתתי גשמיכם בעתם" איז כולל אין זיך אלע ברכות.

English translation 708

It is also known that in the descent of rain there is the superiority, that –

וידוע אויך אז אין ירידת גשמים איז דא דער עילוי, אז –

English translation 709

"You shall drink water from the rain of heaven"116,

"למטר השמים תשתה מים" 116,

English translation 710

which the One Above arranged in order that "all should lift their eyes heavenward"117.

וואס דער אויבערשטער האט אזוי איינגעשטעלט בכדי "שיהיו הכל תולין עיניהם כלפי מעלה" 117.

English translation 711

And this is the difference between the Land of Israel and the land of Egypt:

וואס דאס איז דער חילוק צווישן ארץ ישראל און ארץ מצרים:

English translation 712

In the Land of Israel it is "You shall drink water from the rain of heaven",

אין ארץ ישראל איז "למטר השמים תשתה מים",

English translation 713

and therefore there "all lift their eyes heavenward",

ובמילא איז דארטן "הכל תולין עיניהם כלפי מעלה",

English translation 714

there Divinity is more revealed,

דארטן איז אלקות מער בגלוי,

English translation 715

as it is written "a land which... the eyes of Hashem your God are always upon it, from the beginning of the year to the end of the year"118;

כמ"ש "ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 118;

English translation 716

but not so in Egypt, no rain falls,

משא"כ אין מצרים גייט ניט קיין רעגן,

English translation 717

rather the growth there comes from the Nile River,

נאר די צמיחה דארט קומט פון טייך נילוס,

English translation 718

"And you shall water with your foot...",

"והשקית ברגלך גו'",

English translation 719

not from heaven.

ניט מן השמים.

English translation 720

And because rain is such a more elevated blessing,

און ווייל גשמים איז אזא ברכה נעלית יותר,

English translation 721

therefore, from the prayer for rain on Shemini Atzeret they make a great storm and commotion:

דעריבער מאכט מען פון תפלת גשם בשמע"צ א גאנצן שטורעם און טומל:

English translation 722

They select a cantor without equal to lead the prayer;

מ'קלייבט אויס א חזן שאין כמותו ער זאל אנפירן מיט דער תפילה;

English translation 723

They recite special liturgical poems. And in this one sees a thing of novelty and wonder:

מ'זאגט פיוטים מיוחדים. וואס אין דעם זעט מען א דבר חידוש ופלא:

English translation 724

It is known that the Alter Rebbe did not insert into the text of prayer in his Siddur, in the Amidah prayer of Shabbat, Yom Tov, and the Three Festivals, any interruption within the prayer. However, when it comes to the prayer for rain in the Amidah of Mussaf of Shemini Atzeret

ידוע אז דער אלטער רבי האט ניט אריינגעשטעלט בנוסח התפלה בסידורו בתפלת העמידה פון שבת ויו"ט ושלש רגלים קיין הפסק בתוך התפלה. ווען עס קומט אבער צו תפלת גשם בתפלת העמידה פון מוסף דשמע"צ

English translation 725

(and the prayer for dew on the seventh day of Passover),

(און תפלת טל בשביעי של פסח),

English translation 726

the Alter Rebbe inserted piyyutim,

האט דער אלטער רבי אריינ- געשטעלט פיוטים,

English translation 727

and many piyyutim in the prayer. And specifically in between the first three blessings,

און א סך פיוטים אין דער תפלה. און דוקא אין צווישן די ג' ראשונות,

English translation 728

where there must be even more caution regarding interruption,

וואו עס דארף זיין נאכמער די זהירות פון הפסק,

English translation 729

and one may not even request one's needs there

און מ'טאר דארטן אפילו ניט מבקש זיין צרכיו

English translation 730

(only in the middle blessings)

(נאר אין די ברכות שלאח"ז)

English translation 731

119 –

119 –

English translation 732

nevertheless, the Alter Rebbe inserted the piyyutim within the first three blessings.

אעפ"כ האט דער אלטער רבי אריינגעשטעלט די פיוטים בתוך ג' ראשונות.

English translation 733

From this one sees the greatness of the matter of the prayer for rain on Shemini Atzeret.

זעט מען דערפון דעם גודל הענין פון תפלת גשם בשמע"צ.

English translation 734

And in addition, they make an announcement during it,

און דערצו מאכט מען דערביי א הכרזה,

English translation 735

and with saying Amen three times,

און מיט אמירת אמן ג' פעמים,

English translation 736

with a great storm and tumult.

מיט א גאנצן שטורעם און טומל.

English translation 737

And based on this

ועפ"ז

English translation 738

(that the prayer for rain is a most elevated matter)

(אז תפלת גשם איז אן ענין נעלה ביותר)

English translation 739

it is understood why it is said specifically during the prayer of Shemini Atzeret –

איז מובן פארוואס מ'זאגט עס דוקא בתפלת שמע"צ –

English translation 740

because Shemini Atzeret is a most elevated day:

ווייל שמע"צ איז א יום נעלה ביותר:

English translation 741

it is a "unique day",

ס'איז א "יום אחד",

English translation 742

and on it they offer "one bull, one ram" 120,

און מ'איז דעמולט מקריב "פר אחד איל אחד" 120,

English translation 743

as explained in many places that on it "Israel and the King are alone together" 121. And Shemini Atzeret is from the term "fatness"

כמבואר בכ"מ אז דעמולט איז "ישראל ומלכא בלחודוהי" 121. און שמיני עצרת איז מלשון "שומן"

English translation 744

(as the Maggid interprets 122,

(ווי דער מגיד טייטשט אפ 122,

English translation 745

brought in many maamarim 123),

געבראכט בכמה מאמרים 123),

English translation 746

that is, fat and saturated with all matters, etc.

דאס איז פעט און אנגעזעטיקט מיט אלע ענינים וכו'.

English translation 747

But when the seventh of Cheshvan arrives, one sees,

אבער ווען ס'קומט ז' חשון זעט מען,

English translation 748

that on a weekday

אז אין א יום חול

English translation 749

(as it is in the fixed calendar of this year),

(ווי דאס איז בקביעות שנה זו),

English translation 750

when one is occupied with weekday activities,

ווען מ'איז פארנומען מיט עובדין דחול,

English translation 751

one finds oneself in the "field",

מ'געפינט זיך אין "שדה",

English translation 752

and one does not go out from the "field",

און מ'גייט ניט ארויס פון "שדה",

English translation 753

and in a regular weekday prayer –

און אין א תפלה רגילה פון ימות החול –

English translation 754

one says "and give dew and rain",

זאגט מען "ותן טל ומטר",

English translation 755

and this brings the descent of rains!

און דאס ברענגט ירידת הגשמים!

English translation 756

From this is understood the greatest novelty regarding the seventh of Cheshvan:

וואס דערפון איז מובן דער חידוש גדול ביותר אין ז' חשון:

English translation 757

that which for the prayer for rain one must reach a whole storm with a special prayer, etc.,

דאס וואס בתפלת גשם דארף מען אנקומען צו א גאנצן שטורעם מיט א תפלה מיוחדת וכו',

English translation 758

and that this should be specifically on Shemini Atzeret –

און אז דאס זאל זיין דוקא בשמע"צ –

English translation 759

is accomplished on the seventh of Cheshvan through the recitation of "and give dew and rain" on a simple weekday in a regular prayer!

טוט מען אויף אין ז' חשון דורך אמירת "ותן טל ומטר" אין א איינפאכן וואכעדיקן טאג אין א תפלה רגילה!

English translation 760

And even though the simple reason for this is,

ואע"פ אז דער טעם בפשטות לזה איז,

English translation 761

because on Shemini Atzeret the prayer for rain was already said –

ווייל בשמע"צ איז שוין געווען תפלת גשם –

English translation 762

but the actual descent of rains comes specifically through the completion of the matter,

אבער ירידת הגשמים בפועל קומט דוקא ע"י גמר הענין,

English translation 763

through the recitation of "and give dew and rain" on the seventh of Cheshvan

ע"י אמירת "ותן טל ומטר" בז' חשון

English translation 764

(when the actual rains begin to fall).

(ווען עס הויבן אן קומען גשמים בפועל).

English translation 765

And this actual deed is not a secondary matter,

וואס די מעשה בפועל איז ניט קיין ענין טפל,

English translation 766

but on the contrary –

נאר אדרבה –

English translation 767

this is the main thing,

דאס איז דער עיקר,

English translation 768

the deed is the main thing 124. –

המעשה הוא העיקר 124. –

English translation 769

And as explained in Tanya 125 that one may intend all the kavanot,

וכמבואר בתניא 125 אז איינער קען מכוון זיין אלע כוונות,

English translation 770

but if the actual deed is lacking,

אויב אבער ס'פעלט די מעשה בפועל,

English translation 771

he has nothing;

האט ער גארניט;

English translation 772

in contrast, if he has the actual deed,

משא"כ אויב ער האט די מעשה בפועל,

English translation 773

even if he lacks certain intentions,

איז אפילו אויב ס'פעלן אים געוויסע כוונות,

English translation 774

he has the main thing.

האט ער דעם עיקר.

English translation 775

And as we see in many matters that the completion of the matter,

און ווי מ'זעט בכמה ענינים אז דער גמר הענין,

English translation 776

the "striking with a hammer" is a great matter. As the law is 126 that "anything that has a finishing act is liable for the striking with a hammer",

דער "מכה בפטיש" איז אן ענין גדול. ווי דער דין איז 126 אז "כל מידי דאית בי' גמר מלאכה חייב משום מכה בפטיש",

English translation 777

even though the entire vessel is already finished. Because specifically the "striking with a hammer" completes the matter.

כאטש די גאנצע כלי איז שוין פארטיק. ווייל דוקא דער "מכה בפטיש" איז גומר דעם ענין.

English translation 778

And as this was also regarding the Most High at the creation of the world:

און ווי דאס איז אויך געווען בא דעם אויבערשטן בבריאת העולם:

English translation 779

During the six days of creation the Most High created creations,

בששת ימי בראשית האט דער אויבערשטער באשאפן נבראים,

English translation 780

and afterwards, on the eve of Shabbat at twilight, He created "half" creations. The completion of creation was specifically through the "striking with a hammer" of the Most High –

און דערנאך בערב שבת בין השמשות האט ער באשאפן "האלבע" נבראים. דער גמר הבריאה איז געווען דוקא ע"י דעם "מכה בפטיש" פון דעם אויבערשטן –

English translation 781

"And God completed on the seventh day His work which He had made" 127. Because the Most High "Who knows His times and moments,

"ויכל אלקים ביום השביעי מלאכתו אשר עשה" 127. ווייל דער אויבערשטער "היודע עתיו ורגעיו,

English translation 782

entered into it like the thread of a hair, and it appeared as if He finished on that day"

נכנס בו כחוט השערה ונראה כאלו כלה בו ביום"

English translation 783

(as Rashi interprets 128),

(ווי רש"י טייטשט אפ 128),

English translation 784

which "thread of a hair" is on the sixth day and also on the seventh day

וואס דער "חוט השערה" איז ביום הששי און אויך ביום השביעי

English translation 785

(since this is only a "thread of a hair").

(וויבאלד אז דאס איז נאר א "חוט השערה").

English translation 786

From this there must be a lesson for each person in his service.

דערפון דארף זיין א הוראה לכאו"א בעבודתו.

English translation 787

And a lesson for all Jews,

און א הוראה פאר אלע אידן,

English translation 788

also for the Jews who are in the Diaspora

אויך פאר די אידן וואס געפינען זיך אין חוץ לארץ

English translation 789

(even though they begin saying "and give dew and rain" sixty days after the equinox) –

(אע"פ וואס זיי הויבן אן זאגן "ותן טל ומטר" ששים יום אחר התקופה) –

English translation 790

as is known the statement of the Tzemach Tzedek 129 that every Jew must make Eretz Yisrael in his own place.

כידוע דער ווארט פון צ"צ 129 אז יעדער איד דארף מאכן ארץ ישראל במקומו הוא.

English translation 791

And the Tzemach Tzedek says this explicitly,

וואס דער צ"צ זאגט עס בפירוש,

English translation 792

but the Alter Rebbe already alludes to this in Torah Or 130:

אבער דער אלטער רבי איז דערצו שוין מרמז אין תורה אור 130:

English translation 793

"Three are called 'land',

"שלשה נקראו ארץ,

English translation 794

the Congregation of Israel, the Oral Torah, and the mitzvot,

כנסת ישראל ותורה שבע"פ ומצוות,

English translation 795

and all are hinted at in one verse,

וכולן נרמזין במקרא אחד,

English translation 796

'Land, land, land, hear the word of Hashem' 131. And he explains that there is the concept of 'land' in the service of Israel,

ארץ ארץ ארץ שמעי דבר ה'" 131. און איז מבאר אז ס'איז דא דער ענין פון "ארץ" בעבודת ישראל,

English translation 797

the concept of why is it called 'land' (aretz) because it desired (ratzta) to do the will of its Master 132.

דער ענין פון למה נקרא שמה ארץ שרצתה לעשות רצון קונה 132.

English translation 798

That the concept of "desiring to fulfill the will of the Owner" exists in every Jew,

וואס דער ענין פון רצתה לעשות רצון קונה איז דא בא יעדן אידן,

English translation 799

because this is his true essence,

ווייל דאס איז אמיתית מציאותו,

English translation 800

as the Rambam rules133 that every Jew truly wants to fulfill the will of Hashem,

ווי דער רמב"ם פסק'נט 133 אז יעדער איד וויל באמת מקיים זיין רצון ה',

English translation 801

and it makes no difference what he says or what he shouts or how he conducts himself in practice –

און ס'איז קיין נפק"מ ניט וואס ער זאגט און וואס ער שרייט און ווי ער פירט זיך בפועל –

English translation 802

because his true essence is "Eretz Yisrael",

ווייל אמיתית מציאותו איז "ארץ ישראל",

English translation 803

that he desires to fulfill the will of the Owner.

שרצתה לעשות רצון קונה.

English translation 804

It follows that in every Jew there is the concept of "Eretz Yisrael" in his spiritual service. Consequently, that which on the 7th of Cheshvan one begins to pray for rain in Eretz Yisrael also relates to him in his service.

קומט אויס אז בא יעדער איד איז דא דער ענין פון "ארץ ישראל" בעבודה רוחנית שלו. במילא האט אויך צו אים בעבודתו א שייכות דאס וואס בז' חשון הויבט מען אן בעטן גשמים בארץ ישראל.

English translation 805

The lesson from this:

די הוראה דערפון:

English translation 806

Standing in this Shabbat which immediately enters into the 7th of Cheshvan,

שטייענדיק אין דעם שבת וואס גייט גלייך אריין אין ז" חשון,

English translation 807

and knowing the aforementioned superiority of the 7th of Cheshvan,

און וויסנדיק דעם עילוי הנ"ל פון ז' חשון,

English translation 808

that then, through a Jew's regular prayer on a simple weekday, the descent of rain is brought about,

אז דעמולט טוט אויף א אידן ע"י תפלתו הרגילה אין אן איינפאכן וואכעדיקן טאג ירידת הגשמים,

English translation 809

which is a blessing and a most lofty effluence –

וואס איז א ברכה והמשכה נעלה ביותר –

English translation 810

this must give additional strength and encouragement to each and every one to do his service throughout the year,

דארף דאס געבן נאכמער חיזוק ועידוד לכאו"א צו טאן עבודתו במשך השנה,

English translation 811

which the service of the year begins primarily from the 7th of Cheshvan

וואס עבודת השנה הויבט זיך אן בעיקר פון ז' חשון

English translation 812

(when the new period of the foot festival begins).

(ווען עס הויבט זיך אן די נייע תקופת הרגל).

English translation 813

And since we are standing in this Shabbat before the 7th of Cheshvan,

און וויבאלד אז מ'שטייט בשבת זה לפני ז' חשון,

English translation 814

there must already now be good resolutions in this,

דארפן שוין איצטער זיין החלטות טובות בזה,

English translation 815

and also actual deed

און אויך מעשה בפועל

English translation 816

(as much as is applicable on the day of Shabbat),

(וויפל ס'איז שייך ביום השבת),

English translation 817

in addition to what will be at the gatherings on the 7th of Cheshvan itself.

בנוסף צו דעם וואס ס'וועט זיין ביי די אסיפות בז' חשון עצמו.

English translation 818

And simply:

ובפשטות:

English translation 819

Good resolutions to actually fulfill an increase in the study of Torah and the fulfillment of mitzvos,

החלטות טובות אויף מקיים זיין בפועל א הוספה בלימוד התורה וקיום המצוות,

English translation 820

and especially in the mitzvah of tzedakah –

ובמיוחד אין מצות הצדקה –

English translation 821

as it is stated in Iggeres HaKodesh134 "the essence of the service of Hashem in these times at the heels of Moshiach is the service of tzedakah", –

ווי עס שטייט אין אגה"ק 134 "עיקר עבודת ה' בעתים הללו בעקבות משיחא היא עבודת הצדקה", –

English translation 822

including also the matter of support for Torah –

כולל אויך דעם ענין פון תמכין דאורייתא –

English translation 823

that those who can should strengthen with money an institution of Torah or an institution that disseminates Torah.

אז די וואס קענען זאלן מחזק זיין מיט ממון א מוסד תורה אדער א מוסד וואס איז מפיץ תורה.

English translation 824

And the lesson from this is taken,

און די הוראה דערפון נעמט מען,

English translation 825

as mentioned,

כאמור,

English translation 826

from the study of the 7th of Cheshvan. And according to the teaching of the Baal Shem Tov that from every thing that a Jew sees or hears,

פון דעם לימוד פון ז' חשון. וכתורת הבעש"ט אז פון יעדער זאך וואס א איד זעט אדער הערט,

English translation 827

he can derive a lesson in his service,

קען ער ארויסנעמען א הוראה בעבודתו,

English translation 828

and since he can –

און וויבאלד אז ער קען –

English translation 829

he must derive from it a lesson in his service,

דארף ער דערפון ארויסנעמען א הוראה בעבודתו,

English translation 830

and since he must –

און וויבאלד אז ער דארף –

English translation 831

he has certainly been given powers for this,

האט מען אים זיכער געגעבן כחות אויף דעם,

English translation 832

because "I do not ask... except according to their power"135,

ווייל "איני מבקש כו' אלא לפי כחן" 135,

English translation 833

and the lesson in service must be even more than according to the powers that are given to him,

און די הוראה בעבודה דארף זיין נאכמער ווי לויט די כחות וואס מ'גיט אים,

English translation 834

for one who has one hundred wants two hundred, etc.136,

ווארום מי שיש לו מנה רוצה מאתיים כו' 136,

English translation 835

which is also the case from the nature of his body.

וואס דאס איז אזוי אויך מצד טבע הגוף שלו.

English translation 836

And the lesson and empowerment for this is even greater in this year,

און די הוראה ונתינת כח אויף דעם האט מען נאכמער בשנה זו,

English translation 837

when the 7th of Cheshvan comes immediately after Shabbat,

ווען ז' חשון קומט גלייך נאך שבת,

English translation 838

so that from Shabbat,

אז פון שבת,

English translation 839

from which all days are blessed,

וואס מיני' מתברכין כולי יומי,

English translation 840

one goes directly into the 7th of Cheshvan,

גייט מען גלייך אריין אין ז' חשון,

English translation 841

and consequently one has thereby all the advantages that Shabbat possesses. And especially during the time of ratzon deratzon on Shabbat.

ובמילא האט מען דערביי אלע מעלות וואס שבת האט אין זיך. ובפרט בזמן פון רעוא דרעוין בשבת.

English translation 842

Regarding combing the beard on Shabbat,

ובנוגע צו פארקען זיך מיטן בארד בשבת,

English translation 843

and touching the hair,

און אנרירן די האר,

English translation 844

and pulling out a hair on Shabbat –

און אויסרייסן א האר בשבת –

English translation 845

one may not do this. As is known the special caution in this of Rabbi Akiva Eiger137. And in actual practice he does not do it,

טאר מען דאס ניט טאן. כידוע די זהירות מיוחדת בזה פון רבי עקיבא איגר 137. ובמעשה בפועל טוט ער דאס ניט,

English translation 846

and especially in public –

ובפרט בפרהסיא –

English translation 847

because he knows what is stated in the Shulchan Aruch138.

ווייל ער ווייסט וואס עס שטייט אין שו"ע 138.

English translation 848

And through nullifying the "because of our sins",

און דורך דעם וואס מ'איז מבטל דעם "מפני חטאינו",

English translation 849

the cause is automatically nullified,

ווערט בדרך ממילא בטל דער מסובב,

English translation 850

the "we were exiled from our land"139,

דער "גלינו מארצנו" 139,

English translation 851

and "one mitzvah brings another mitzvah"140,

און "מצוה גוררת מצוה" 140,

English translation 852

until one fulfills the entire Torah and all the mitzvos with joy and a good heart.

ביז מ'איז מקיים גאנץ תורה און אלע מצוות ובשמחה ובטוב לבב.

English translation 853

And through the totality of our deeds and service in the time of exile, we hasten even more the true and complete redemption through Moshiach our righteousness.

און ע"י כללות מעשינו ועבודתינו בזמן הגלות איז מען נאכמער ממהר די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 854

And especially since we are standing in the month of Cheshvan,

ובפרט אז מ'שטייט אין חודש חשון,

English translation 855

about which it is stated in Yalkut Shimoni141 that in this month the dedication of the third Beis HaMikdash will take place.

וואס עס שטייט אין ילקוט שמעוני 141 אז בחודש זה וועט זיין חנוכת ביהמ"ק השלישי.

English translation 856

May this be in this month itself –

זאל דאס זיין בחודש זה גופא –

English translation 857

at the beginning of the month,

אין התחלת החודש,

English translation 858

in one hour and in one moment142,

בשעתא חדא וברגע חדא 142,

English translation 859

better one hour earlier,

יפה שעה אחת קודם,

English translation 860

until better one moment earlier,

ביז יפה רגע אחד קודם,

English translation 861

speedily in our days, literally,

במהרה בימינו ממש,

English translation 862

with the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 863

through Moshiach our righteousness.

ע"י משיח צדקנו.

English translation 864

Maamar (like a sicha)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 865

Beginning with "Zos os habris" etc.

ד"ה זאת אות הברית גו'.

English translation 866

As usual, to study a verse in the weekly portion with Rashi's commentary,

כרגיל אויף אפלערנען א פסוק אין פרשת השבוע מיט פירוש רש"י,

English translation 867

and especially a Rashi commentary upon which the well-known commentators on Rashi do not dwell,

ובפרט א פירוש רש"י אויף וועלכער די מפרשי רש"י הידועים שטעלן זיך ניט אויף אים,

English translation 868

and regarding which the teachers

ועד"ז די מלמדים

English translation 869

(that I know of)

(וואס איך ווייס)

English translation 870

who teach children,

וואס לערנען מיט קינדער,

English translation 871

do not pay attention to it;

זיינען ניט משים לב לזה;

English translation 872

but when one contemplates, one sees,

בשעת אבער מען איז זיך מתבונן זעט מען,

English translation 873

that the commentary is full of questions like a pomegranate.

אז דער פירוש איז מלא קשיות כרמון.

English translation 874

And similarly in our portion,

ועד"ז בפרשתנו,

English translation 875

we will place ourselves on chapter 7 verse 12:

וועט מען זיך שטעלן אויף קאפיטל ז פסוק יב:

English translation 876

"And the rain was upon the earth forty days and forty nights." Rashi quotes from the verse the words "And the rain was upon the earth" and explains:

"ויהי הגשם על הארץ ארבעים יום וארבעים לילה". איז רש"י מעתיק פון פסוק די ווערטער "ויהי הגשם על הארץ" און איז מפרש:

English translation 877

"And later143 it says 'And the flood was,'

"ולהלן 143 הוא אומר ויהי המבול,

English translation 878

but when He brought them down He brought them down with mercy,

אלא כשהורידן הורידן ברחמים,

English translation 879

if they would repent they would be rains of blessing" –

אם יחזרו יהיו גשמי ברכה" –

English translation 880

meaning because the flood "upon the earth" came because "the earth was corrupt"144,

ווארום וויבאלד אז דער מבול "על הארץ" איז געקומען מצד דערויף וואס "ותשחת הארץ" 144,

English translation 881

therefore,

דעריבער,

English translation 882

if they had repented,

אויב זיי וואלטן תשובה געטאן,

English translation 883

the flood waters would have been rains of blessing –

וואלטן די מי המבול געווען גשמי ברכה –

English translation 884

"and when they did not repent they became a flood" and therefore afterwards it says "And the flood was."

"וכשלא חזרו היו למבול" און דערפאר שטייט דערנאך "ויהי המבול"".

English translation 885

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 886

A) As discussed several times,

א) ווי גערעדט כמה פעמים,

English translation 887

also the opening statement in Rashi's commentary is precise,

איז אויך דער דיבור המתחיל אין פירוש רש"י בדיוק,

English translation 888

all the words that Rashi quotes from the verse are relevant to his explanation,

אלע ווערטער וואס רש"י איז מעתיק פון פסוק זיינען נוגע לפירושו,

English translation 889

and there is in them no deficiency or excess.

און ס'איז ניטא אין זיי קיין חסר אדער יתיר.

English translation 890

Therefore it is not understandable:

איז לפ"ז ניט פארשטאנדיק:

English translation 891

Why does Rashi quote in this opening statement also the words "upon the earth" –

פארוואס איז רש"י מעתיק אין דעם דיבור המתחיל אויך די ווערטער "על הארץ" –

English translation 892

the contradiction between the two verses is seemingly only in the words "And the rain was"

די סתירה פון די צוויי פסוקים איז לכאורה נאר אין די ווערטער "ויהי הגשם"

English translation 893

(here it says "rain" and "later" it says "flood");

(דא שטייט "גשם" און "להלן" שטייט "מבול");

English translation 894

should Rashi have quoted only the words "And the rain was"?

האט רש"י געדארפט מעתיק זיין בלויז די ווערטער "ויהי הגשם"?

English translation 895

The question is even greater:

די קשיא איז נאך גרעסער:

English translation 896

After the words "And the flood was" that appear "later",

נאך די ווערטער "ויהי המבול" וואס שטייען "להלן",

English translation 897

it also says "

שטייט אויך "

English translation 898

(forty days)

(ארבעים יום)

English translation 899

upon the earth".

על הארץ".

English translation 900

Nevertheless,

אעפ"כ,

English translation 901

Rashi brings down from "later" only the words "And the flood was" and not the words "upon the earth";

ברענגט רש"י אראפ פון "להלן" בלויז די ווערטער "ויהי המבול" און ניט די ווערטער "על הארץ";

English translation 902

and furthermore:

און נאך מער:

English translation 903

he does not even allude to the words by adding an "etc." This proves,

ער איז אפילו ניט מרמז צו די ווערטער דורך מוסיף זיין א "וגו'". איז דערפון מוכח,

English translation 904

that the contradiction of our verse to "later" is only in the matter of "rain" and "flood",

אז די סתירה פון אונזער פסוק צו "להלן" איז בלויז אין דעם ענין פון "גשם" און "מבול",

English translation 905

because if Rashi had intended also the words "upon the earth",

ווארום אויב רש"י וואלט מכוין געווען אויך צו די ווערטער "על הארץ",

English translation 906

but he suffices with bringing the words "And the rain was" and relies that when one looks "later",

נאר ער באנוגנט זיך מיט ברענגען די ווערטער "ויהי הגשם" און פארלאזט זיך אז ווען מ'וועט א קוק טאן "להלן",

English translation 907

one will see that it says there "upon the earth" –

וועט מען זען אז עס שטייט דארט "על הארץ" –

English translation 908

he would have needed at least to add an "etc." –

וואלט ער געדארפט לכל הפחות מוסיף זיין א "וגו'" –

English translation 909

So why does Rashi quote in this opening statement also the words "upon the earth"?

היינט פארוואס איז רש"י מעתיק אין דעם דיבור המתחיל אויך די ווערטער "על הארץ"?

English translation 910

B) When there is a contradiction between two verses,

ב) בשעת עס איז פאראן א סתירה צווישן צוויי פסוקים,

English translation 911

it is understandable

איז פארשטאנדיק

English translation 912

(even in the mind of a five-year-old studying Scripture)

(אפילו אין דעם שכל פון א בן חמש למקרא)

English translation 913

that one must resolve the contradiction in the second verse,

אז מען דארף פארענטפערן די סתירה אין דעם צווייטן פסוק,

English translation 914

where the contradiction occurs. While studying the first verse there is no difficulty at all,

וואו עס ווערט די סתירה. בשעת מען לערנט דעם ערשטן פסוק איז דאך גארניט שווער,

English translation 915

it is contrary to reason to resolve the contradiction there,

איז דאס היפך השכל צו פארענטפערן דארטן די סתירה,

English translation 916

before the contradiction arises.

נאך איידער עס ווערט די סתירה.

English translation 917

Therefore in our case it is not understood:

איז לפי"ז ניט מובן בנדו"ד:

English translation 918

Why does Rashi need to resolve the contradiction from "later",

פארוואס דארף רש"י פארענטפערן די סתירה פון "להלן",

English translation 919

right here in our verse?

גלייך דא אין אונזער פסוק?

English translation 920

C) On the other hand it is perplexing:

ג) לאידך גיסא איז תמוה:

English translation 921

Why does Rashi need to ask the contradiction from the verse "And the flood was" that appears "later" –

פארוואס דארף רש"י פרעגן די סתירה פון דעם פסוק "ויהי המבול" וואס שטייט "להלן" –

English translation 922

when it already says many times in the preceding verses that the Most High is going to bring a flood?

בשעת עס שטייט שוין כו"כ פעמים אין די פריערדיקע פסוקים אז דער אויבערשטער גייט ברענגען א מבול?

English translation 923

And if Rashi had asked the contradiction in this way,

און אויב רש"י וואלט אזוי געפרעגט די סתירה,

English translation 924

there would be no place for the previous question –

וואלט ניט געווען קיין ארט צו די פריערדיקע שאלה –

English translation 925

why does Rashi resolve here a contradiction from "later".

פארוואס פארענטפערט רש"י דא א סתירה פון "להלן".

English translation 926

The perplexity in this is even greater:

די תמי' אין דעם איז נאך גרעסער:

English translation 927

The entire contradiction between the two verses –

די גאנצע סתירה צווישן די צוויי פסוקים –

English translation 928

"And the rain was" and "And the flood was" –

"ויהי הגשם" און "ויהי המבול" –

English translation 929

is specifically if the five-year-old remembers Rashi145 beforehand,

איז דוקא אויב דער בן חמש געדענקט פרש"י 145 לפנ"ז,

English translation 930

that the meaning of "flood" is "that destroyed everything, that confused everything etc." Because if he does not remember the explanation of "flood" –

אז דער טייטש פון "מבול" איז "שבלה את הכל שבלבל את הכל כו'". ווארום אויב ער געדענקט ניט דעם פי' פון "מבול" –

English translation 931

then what is the contradiction of "rain" and "flood"? Perhaps they are the same. Only because he remembers that "flood" does not mean just rain

איז וואס-זשע איז די סתירה פון "גשם" און "מבול"? אפשר איז דאס היינו הך. נאר ווייל ער געדענקט אז "מבול" מיינט ניט סתם א רעגן

English translation 932

(or a great rain),

(אדער א גרויסער רעגן),

English translation 933

but a matter that consumes everything,

נאר אן ענין וואס איז מכלה הכל,

English translation 934

therefore the matter of "rain" contradicts the matter of the flood.

דערפאר איז דער ענין פון "גשם" א סתירה צום ענין המבול.

English translation 935

And since the entire contradiction is based on Rashi's commentary on the word "flood" beforehand –

און וויבאלד אז די גאנצע סתירה איז מיוסד אויף פרש"י אויפן ווארט "מבול" שלפנ"ז –

English translation 936

it is most perplexing:

איז דאך תמוה ביותר:

English translation 937

Why does Rashi ask the contradiction specifically from the verse "And the flood was" that appears "later"?!

פארוואס פרעגט רש"י די סתירה דוקא פון דעם פסוק "ויהי המבול" וואס שטייט "להלן"?!

English translation 938

D) From where does Rashi derive "if they would repent they would be rains of blessing" –

ד) פון וואנעט נעמט רש"י "אם יחזרו יהיו גשמי ברכה" –

English translation 939

"blessing" who mentioned it?!

"ברכה" מאן דכר שמי'?!

English translation 940

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 941

Since afterwards it became from this "

וויבאלד אז דערנאך איז געווארן דערפון "

English translation 942

(And there was)

(ויהי)

English translation 943

the flood",

המבול",

English translation 944

it is more logical to say,

איז דאך מסתבר צו זאגן,

English translation 945

that these were such rains from which a flood could come;

אז דאס זיינען געווען אזעלכע גשמים פון וועלכע עס קען ווערן א מבול;

English translation 946

how can Rashi learn that "He brought them down" in a manner that they would be "rains of blessing"

ווי קען רש"י לערנען אז "הורידן" אין אן אופן אז זיי זאלן זיין "גשמי ברכה"

English translation 947

(which is exactly the opposite of "flood"),

(וואס איז פונקט דער היפך פון "מבול"),

English translation 948

and not just ordinary rains?

און ניט גשמים סתם?

English translation 949

Rashi says: "And when they did not repent, they were [destroyed] by the flood" –

ה) ווי זאגט רש"י "וכשלא חזרו היו למבול" –

English translation 950

that as soon as it was seen that they had not repented –

אז תיכף ווי מ'האט געזען אז זיי האבן ניט תשובה געטאן –

English translation 951

the rains of blessing were transformed into a flood –

זיינען די גשמי ברכה נתהפך געווארן למבול –

English translation 952

Yet the verse states: "And the rain was upon the earth forty days etc.,"

אין פסוק שטייט דאך "ויהי הגשם על הארץ ארבעים יום גו'",

English translation 953

meaning the rains continued for forty days?

אז די גשמים זיינען געגאנגען ארבעים יום?

English translation 954

Because the determination of whether they had repented or not was made in the very first days of that rain. A person cannot live in water,

ווארום דער בירור צי זיי האבן תשובה געטאן אדער ניט איז געווארן גלייך אין די ערשטע טעג פון דעם גשם. א מענטש קען ניט לעבן אין וואסער,

English translation 955

at least not more than three days,

עכ"פ ניט מער ווי דריי טעג,

English translation 956

therefore,

וואס דערפאר,

English translation 957

by all opinions,

לכל הדעות,

English translation 958

if someone falls into waters that have an end and three days pass, it is assumed that he is not alive

ווען איינער פאלט אריין אין מים שיש להם סוף און עס גייען דורך ג' ימים נעמט מען אן אז ער איז ניט חי

English translation 959

(specifically when it is waters that have no end, a doubt remains,

(דוקא ווען ס'איז מים שאין להם סוף בלייבט א ספק,

English translation 960

because it is possible that he emerged onto dry land,

ווייל עס קען זיין אז ער איז ארויס ליבשה,

English translation 961

but he was not seen,

נאר מ'האט אים ניט געזען,

English translation 962

since it is waters that have no end146).

וויבאלד ס'איז מים שאין להם סוף 146).

English translation 963

And even though a five-year-old studying Scripture has not yet learned these laws,

און אע"פ אז דער בן חמש למקרא האט נאך ניט געלערנט די דינים,

English translation 964

this is something he sees and understands on his own.

איז דאס אבער א זאך וואס ער זעט און פארשטייט מעצמו.

English translation 965

Consequently,

ובמילא,

English translation 966

as soon as the flood began and they did not repent

גלייך ווי עס האט זיך אנגעהויבן דער מבול און מ'האט ניט תשובה געטאן

English translation 967

(and consequently the floodwaters did not become rains of blessing),

(ובמילא זיינען די מי המבול ניט געווארן גשמי ברכה),

English translation 968

they all died

זיינען אלע געשטארבן

English translation 969

(at least within the first three days),

(עכ"פ במשך די ערשטע ג' ימים),

English translation 970

and there was no longer any possibility for repentance;

און עס איז שוין ניט געווען קיין אפשריות לתשובה;

English translation 971

so why does the verse say: "And the rain was etc. forty days etc."?

היינט ווי זאגט דער פסוק "ויהי הגשם גו' ארבעים יום גו'"?

English translation 972

And in general:

ובכלל:

English translation 973

How can it be said that there were rains of blessing for forty days –

ווי פאסט צו זאגן אז עס זיינען געווען גשמי ברכה במשך ארבעים יום –

English translation 974

such an abundance of rain is a matter of "they cannot stand etc. from an excess of good"147;

אזא ריבוי פון גשמים איז אן ענין פון "אינן יכולים לעמוד כו' ברוב טובה" 147;

English translation 975

and as we see empirically,

און ווי מ'זעט במוחש,

English translation 976

when rain falls continuously for more than three days,

אז ווען עס גייען גשמים נאכאנאנד פאר מער ווי דריי טעג,

English translation 977

it spoils the crops*147.

מאכט דאס קאליע די תבואה *147.

English translation 978

f) Then comes the "blunt" question –

ו) דערנאך קומט דער "קלאץ" קשיא –

English translation 979

which people pay absolutely no attention to –

וואס מען איז דערצו אינגאנצן ניט משים לב –

English translation 980

neither the teachers,

ניט די מלמדים,

English translation 981

nor even a five-year-old studying Scripture;

און אפילו ניט א בן חמש למקרא;

English translation 982

one must approach a Jew with a white beard to ask the question...:

מען דארף אנקומען צו א איד מיט א ווייסע בארד צו פרעגן די שאלה...:

English translation 983

Since the verse states: "And the rain was upon the earth forty days etc." –

וויבאלד אין פסוק שטייט "ויהי הגשם על הארץ ארבעים יום גו'" –

English translation 984

why does the verse later say: "And the flood was forty days upon the earth"? Whichever way you look at it:

ווי זאגט דערנאך דער פסוק "ויהי המבול ארבעים יום על הארץ"? ממה נפשך:

English translation 985

Either it was rains of blessing for forty days or a flood!

אדער ס'איז געווען גשמי ברכה ארבעים יום אדער מבול!

English translation 986

Because these are the same "forty days",

ווארום דאס זיינען די זעלבע "ארבעים יום",

English translation 987

as is understood from the calculation Rashi makes later regarding the days of the flood,

און ווי פארשטאנדיק פון דעם חשבון וואס רש"י מאכט שפעטער וועגן ימי המבול,

English translation 988

where he mentions "forty days" only once148.

וואס ער ברענגט נאר איין מאל "ארבעים יום" 148.

English translation 989

And as will be explained further.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 990

Regarding the notes on the Zohar from [my] father –

בנוגע די הערות אויף זהר פון טאטן –

English translation 991

he refers148 to the Zohar on our portion, page 68a –

שטעלט ער זיך 148 אויפן זהר פרשתנו דף סח, א –

English translation 992

where the dispute between Rabbi Yehuda and Rabbi Yitzchak is brought concerning what Noach did not pray for his generation –

וואס דארטן ברענגט זיך די פלוגתא צווישן ר' יהודה ור' יצחק בנוגע וואס נח האט ניט מתפלל געווען על בני דורו –

English translation 993

whether this is to his credit

צי דאס איז לשבחו

English translation 994

(as Rabbi Yehuda says:

(ווי ר' יהודה זאגט:

English translation 995

"What could he have done?"),

"מאי הוה לי' למעבד"),

English translation 996

or to his discredit

אדער לגנותו

English translation 997

(as Rabbi Yitzchak says that "he should have sought mercy for them").

(ווי ר' יצחק זאגט אז "הוה לי' למבעי רחמי עלייהו").

English translation 998

[My] father explains,

איז דער טאטע מבאר,

English translation 999

that "each one of them explains according to his aspect and level":

אז "כל אחד מהם מבאר כפי בחינתו ומדריגתו":

English translation 1000

Rabbi Yehuda, who is of the aspect of Chessed,

ר' יהודה וואס איז בחי' חסד,

English translation 1001

therefore leans towards Noach's merit;

איז ער דערפאר מהפך בזכותו דנח;

English translation 1002

and Rabbi Yitzchak, who is of the aspect of Gevurah, therefore leans towards his liability. And he says,

און ר' יצחק וואס איז בחי' גבורה איז דערפאר מהפך בחובתו. און זאגט,

English translation 1003

that this dispute between Rabbi Yehuda and Rabbi Yitzchak is analogous to the dispute regarding the word "in his generations"

אז אט די פלוגתא צווישן ר' יהודה ור' יצחק איז ע"ד די פלוגתא אין דעם ווארט "בדורותיו"

English translation 1004

(which is brought earlier in the Zohar149),

(וואס ווערט געבראכט פריער אין זהר 149),

English translation 1005

"some interpret it for discredit from the side of the attribute of Gevurah,

"יש דורשין לגנאי מצד מדת הגבורה,

English translation 1006

and some interpret it for praise from the side of the attribute of Chessed."

ויש דורשין לשבח מצד מדת החסד".

English translation 1007

These two interpretations are also brought in Rashi's commentary on the Torah on the verse150 "in his generations" –

וואס די צוויי פירושים ברענגען זיך אויך אין פירוש רש"י על התורה אויפן פסוק 150 "לדורותיו" –

English translation 1008

"Some of our Sages interpret it for praise etc. and some interpret it for discredit."

"יש מרבותינו דורשים אותו לשבח כו' ויש שדורשים אותו לגנאי".

English translation 1009

This is not understood

איז אין דעם ניט פארשטאנדיק

English translation 1010

(as was discussed once151):

(ווי גערעדט אמאל 151):

English translation 1011

Since there is the possibility to interpret the matter for praise –

וויבאלד מ'האט די מעגלעכקייט צו דרש'נען דעם ענין לשבח –

English translation 1012

why should one interpret it "for discredit"? After all, the verse says152 "the animal which is not pure" in order not to use a "disparaging expression" regarding an animal153,

פארוואס זאל מען אים דרש'נען "לגנאי"? מה-דאך אז דער פסוק זאגט 152 "הבהמה אשר איננה טהורה" כדי ניט נוצן א "לשון מגונה" אויף א בהמה 153,

English translation 1013

surely all the more so that one should not seek discredit for a person!

איז דאך כש"כ וק"ו אז מען דארף ניט זוכן קיין גנאי אויף אן אדם!

English translation 1014

And especially according to Rashi on "These are the generations of Noach" –

ובפרט ע"פ פרש"י אויף אלה תולדות נח –

English translation 1015

"Since he mentioned him, let him mention him with praise" –

"הואיל והזכירו ספר בשבחו" –

English translation 1016

and as Rashi also explains regarding Avraham154 "And Avraham was old, well advanced in days":

און ווי רש"י איז אויך מפרש ביי אברהם'ען 154 "ואברהם זקן היו יהי'":

English translation 1017

"The memory of the righteous is for blessing, since he mentioned him, bless him."

"זכר צדיק לברכה הואיל והזכירו ברכו".

English translation 1018

The question is even stronger on the Zohar:

די קשיא איז נאך שטארקער אויפן זהר:

English translation 1019

In the Zohar,

אין זהר,

English translation 1020

the inner dimension of the Torah,

פנימיות התורה,

English translation 1021

matters are discussed as they are in their inwardness and their root –

ריידן זיך די ענינים ווי זיי זיינען בפנימיותם ובשרשם –

English translation 1022

surely one must emphasize how the matter is for praise.

דארף מען דאך זיכער מדגיש זיין ווי דער ענין איז לשבח.

English translation 1023

One must also understand

אויך דארף מען פארשטיין

English translation 1024

(as is customary to be precise):

(ווי מ'איז רגיל לדייק):

English translation 1025

What is the lesson from this in the service of man.

וואס איז דער הוראה דערפון בעבודת האדם.

English translation 1026

And as will be explained further.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1027

Here is the place to continue regarding the matter of Shabbat Parshat Noach,

כאן המקום להמשיך וועגן דעם ענין פון שבת פרשת נח,

English translation 1028

which comes after Shabbat Bereishit,

וואס ער קומט נאך שבת בראשית,

English translation 1029

and before Shabbat Parshat Lech Lecha. And specifically in this order –

און פאר שבת פרשת לך לך. און דוקא בסדר זה –

English translation 1030

Parshat Bereishit,

פ' בראשית,

English translation 1031

Parshat Noach and Parshat Lech Lecha.

פ' נח און פ' לך לך.

English translation 1032

And although Parshat Bereishit has a connection to Parshat Beracha

ואע"פ אז פ' בראשית האט א שייכות צו פ' ברכה

English translation 1033

(the last portion in the Torah)

(די לעצטע פרשה אין תורה)

English translation 1034

by virtue of "their end is embedded in their beginning and their beginning in their end"155 –

מצד "נעוץ סופן בתחלתן ותחלתן בסופן" 155 –

English translation 1035

but firstly:

אבער ערשטענ'ס:

English translation 1036

their end and beginning are not necessarily of the same matter and manner. And secondly:

דער סופן און תחלתן זיינען לאו דוקא פון דעם זעלבן ענין ואופן. און צווייטנ'ס:

English translation 1037

even if one says that they are of the same matter and manner,

אפילו מ'זאל זאגן אז זיי זיינען פון דעם זעלבן ענין ואופן,

English translation 1038

as the explanation is in Sefer Yetzirah regarding "their end is embedded in their beginning and their beginning in their end" –

ווי דער פירוש איז אין ספר יצירה אין "נעוץ סופן בתחלתן ותחלתן בסופן" –

English translation 1039

still, one is the beginning and the other is the end.

איז אבער איינער די התחלה און דער צווייטער דער סוף.

English translation 1040

However, in our case, we speak about the order at the beginning of the Torah –

משא"כ בנדו"ד רעדט מען וועגן דעם סדר בהתחלת התורה –

English translation 1041

Parshat Bereishit,

פ' בראשית,

English translation 1042

Parshat Noach and Parshat Lech Lecha.

פ' נח און פ' לך לך.

English translation 1043

The lesson in this:

די הוראה בזה:

English translation 1044

Parshat Bereishit,

פ' בראשית,

English translation 1045

"In the beginning, G-d created the heavens and the earth,"

"בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ",

English translation 1046

teaches a Jew that he first became a new existence,

לערנט א אידן ער זאל וויסן אז ער איז ערשט געווארן א מציאות חדשה,

English translation 1047

and the entire world first became a new existence,

און די גאנצע וועלט איז ערשט געווארן א מציאות חדשה,

English translation 1048

as the Baal Shem Tov says156 that "Who in His goodness renews each day, constantly, the work of creation"157 means not only each and every day,

ווי דער בעש"ט זאגט 156 אז "המחדש בטובו בכל יום תמיד מעשה בראשית" 157 מיינט ניט נאר בכל יום ויום,

English translation 1049

but each and every moment the work of creation is brought into being anew.

נאר בכל רגע ורגע ווערט מעשה בראשית נתהווה מחדש.

English translation 1050

In avodah this means:

אין עבודה מיינט עס:

English translation 1051

When one learns Parshat Bereishit, one must know that a new year is now beginning,

בשעת מ'לערנט פ' בראשית דארף מען וויסן אז ס'הויבט זיך איצטער אן א נייער יאר,

English translation 1052

and consequently one must then begin a new avodah,

ובמילא דארף מען דעמולט אנהויבן א נייע עבודה,

English translation 1053

not looking at what one did beforehand.

ניט קוקנדיק אויף דעם וואס מ'האט געטאן לפנ"ז.

English translation 1054

He comes to learn Chitas and to engage in the ten mivtzaim,

ס'קומט צו לערנען חת"ת און צו טאן אין די עשרה מבצעים,

English translation 1055

he can ostensibly argue that he is not relevant to this because he knows his past.

קען ער לכאורה טענה'ן אז ער איז דערצו ניט שייך ווייל ער ווייסט זיין עבר.

English translation 1056

They tell him:

זאגט מען אים:

English translation 1057

You have now just become a new existence,

דו ביסט איצטער ערשט געווארן א נייע מציאות,

English translation 1058

and the entire world,

און די גאנצע וועלט,

English translation 1059

heavens and earth and all their hosts,

שמים וארץ און כל צבאיהם,

English translation 1060

has just been created anew,

איז ערשט באשאפן געווארן מחדש,

English translation 1061

and they were created for your sake –

און זיי זיינען באשאפן געווארן צוליב דיר –

English translation 1062

consequently a new order in avodah now begins,

במילא הויבט זיך איצטער אן א נייער סדר בעבודה,

English translation 1063

and your past state is not relevant,

און ס'איז ניט נוגע זיין מצב בעבר,

English translation 1064

rather you must now act anew in these matters and in all matters of Torah and mitzvos.

נאר דו דארפסט איצטער טאן מחדש בענינים אלו ובכל עניני תומ"צ.

English translation 1065

The "clever one" comes to him and argues:

קומט צו אים צוגיין דער "קלוגינקער" און טענה'ט:

English translation 1066

First of all, you must do teshuvah,

לכל לראש דארפסטו תשובה טאן,

English translation 1067

and not already go and engage in Torah and mitzvos,

און ניט שוין גיין טאן אין תומ"צ,

English translation 1068

as it says in Tanya158 –

ווי עס שטייט אין תניא 158 –

English translation 1069

the clever one also learns Tanya, after all –

דער קלוגינקער לערנט דאך אויך תניא –

English translation 1070

that "it is impossible to begin to serve Hashem without first doing teshuvah for the past."

אז "אי אפשר כו' להתחיל לעבוד ה' בלי שיעשו תשובה על העבר תחלה".

English translation 1071

Oh, a new order is now beginning

איי עס הויבט זיך איצטער אן א נייער סדר

English translation 1072

("In the beginning, G-d created the heavens and the earth") –

("בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ") –

English translation 1073

argues the clever one:

טענה'ט דער קלוגינקער:

English translation 1074

On the contrary,

אדרבה,

English translation 1075

when a new order begins,

בשעת ס'הויבט זיך אן א נייער סדר,

English translation 1076

one must first of all do teshuvah,

דארף מען לכל לראש תשובה טאן,

English translation 1077

and only then go and fulfill Torah and mitzvos!

און דערנאך גיין מקיים זיין תומ"צ!

English translation 1078

They say to the clever one –

זאגט מען דעם קלוגינקן –

English translation 1079

this is written in Tanya,

דאס שטייט אין תניא,

English translation 1080

but regarding practical action, a Jew must look in the Shulchan Aruch.

אבער בנוגע צו מעשה בפועל דארף א איד קוקן אין שולחן ערוך.

English translation 1081

Says the clever one –

זאגט דער קלוגינקער –

English translation 1082

Shulchan Aruch? Let us go look in the Shulchan Aruch.

שולחן ערוך? לאמיר גיין קוקן אין שו"ע.

English translation 1083

And he opens the Alter Rebbe's Shulchan Aruch in Hilchos Talmud Torah159 and proves to the Jew that there it actually states that all Torah and mitzvos that a person does before he does teshuvah add strength to the opposite side!

און ער עפענט אויף דעם אלטן רבי'נס שו"ע אין הלכות תלמוד תורה 159 און באווייזט דעם אידן אז דארטן שטייט גאר אז כל התורה ומצוות שהאדם עושה איידער ער טוט תשובה איז מוסיף כח אין צד ההפכי!

English translation 1084

Oh, it states there on the spot,

איי עס שטייט דארטן על אתר,

English translation 1085

that nevertheless

אז אעפ"כ

English translation 1086

(even though he has not yet done teshuvah)

(כאטש מ'האט נאך ניט תשובה געטאן)

English translation 1087

he should occupy himself with Torah and mitzvos,

זאל ער זיך עוסק זיין בתומ"צ,

English translation 1088

because surely he will do teshuvah and then he will extract the Torah and mitzvos from that place and elevate them to holiness?

ווייל זיכער וועט ער תשובה טאן און דעמולט וועט ער מוציא זיין די תומ"צ פון מקום ההוא און זיי מעלה זיין לקדושה?

English translation 1089

The clever one has an answer for this as well,

האט דער קלוגינקער אויף דעם אויך א תירוץ,

English translation 1090

for he is indeed an expert in his craft160:

ווארום ער איז דאך אן אומן במלאכתו 160:

English translation 1091

Why should you go in a crooked order,

וואס דארפסטו גיין בסדר בלתי ישר,

English translation 1092

occupying yourself with Torah and mitzvos,

זיך עוסק זיין בתומ"צ,

English translation 1093

which will temporarily add strength to the opposite side,

וואס די תומ"צ וועלן מוסיף זיין לפי שעה בצד ההפכי,

English translation 1094

and then you will do teshuvah and elevate them –

און דערנאך וועסטו תשובה טאן און דאס מעלה זיין –

English translation 1095

this is "I will sin and then return"161! Better go in the straight order –

ס'איז דאך "אחטא ואשוב" 161! בעסער גיי על סדר הישר –

English translation 1096

first do teshuvah and then occupy yourself with Torah and mitzvos!

טו פריער תשובה און דערנאך זיי זיך עוסק בתומ"צ!

English translation 1097

Oh, it is about fulfilling a time-bound mitzvah

איי ס'רעדט זיך וועגן מקיים זיין א מצוה שהזמן גרמא

English translation 1098

(can one wait until he does teshuvah)?

(קען מען ניט ווארטן ביז ער וועט תשובה טאן)?

English translation 1099

Says the clever one:

זאגט קלוגינקער:

English translation 1100

Indeed a time-bound mitzvah –

טאקע א מצוה שהזמן גרמא –

English translation 1101

but what will it help? At the time you fulfill the mitzvah, it will be located in the opposite place and give strength there!

אבער וואס וועט עס העלפן? בשעת דו וועסט מקיים זיין די מצוה וועט זיך דאך דאס געפינען במקום הפכי און דארטן געבן כח!

English translation 1102

Through this you will accomplish exactly the opposite of the intention!

דורך דעם וועסטו אויפטאן פונקט פארקערט ווי די כוונה!

English translation 1103

By fulfilling the time-bound mitzvah before teshuvah –

דורך מקיים זיין די מצוה שהזמן גרמא קודם התשובה –

English translation 1104

argues the clever one –

טענה'ט דער קלוגינקער –

English translation 1105

you bring down the king and the prince himself into the opposite place162!

ביסטו מוריד דעם מלך און בן מלך אליין במקום הפכי 162!

English translation 1106

And the clever one has an even stronger proof from Tanya than from Hilchos Talmud Torah,

און דער קלוגינקער האט נאך א שטארקערען ראי' פון תניא ווי פון הל' תלמוד תורה,

English translation 1107

because in Hilchos Talmud Torah it states at least in the same place both things,

ווייל אין הל' ת"ת שטייט עכ"פ על אתר ביידע זאכן,

English translation 1108

that all the commandments that a person does before he does teshuvah add strength to that place,

אז כל התומ"צ שהאדם עושה איידער ער טוט תשובה איז מוסיף כח אין יענעם ארט,

English translation 1109

but immediately in the same place it states that nevertheless one must engage in commandments etc.;

אבער גלייך על אתר שטייט אז אעפ"כ דארף מען זיך עוסק זיין בתומ"צ וכו';

English translation 1110

However, in Tanya it only states that it is impossible to begin to serve Hashem without first doing teshuvah on the past,

משא"כ אין תניא שטייט נאר אז אי אפשר להתחיל לעבוד ה' בלי שיעשו תשובה על העבר תחלה,

English translation 1111

and only in another place in Tanya 163 does it state that one can do teshuvah and through teshuvah one brings about that "intentional sins become for him like merits" 164.

און נאר אין א צווייטן ארט אין תניא 163 שטייט אז מ'קען תשובה טאן און דורך תשובה טוט מען אויף אז "זדונות נעשות לו כזכיות" 164.

English translation 1112

Consequently –

במילא –

English translation 1113

argues the clever one –

טענה'ט דער קלוגינקער –

English translation 1114

first of all, do teshuvah!

צום אלעם ערשטן טו תשובה!

English translation 1115

And how does a chassid do teshuvah? He must first learn Igeres HaTeshuvah. And simply learning Igeres HaTeshuvah is not the matter;

און ווי טוט א חסיד תשובה דארף ער פריער לערנען אגרת התשובה. און סתם לערנען אגה"ת איז ניט קיין ענין;

English translation 1116

drinking "juice" in the morning and sitting down to learn Igeres HaTeshuvah is not the matter –

טרינקען "דזשוס" בבוקר און זעצן זיך לערנען אגה"ת איז ניט קיין ענין –

English translation 1117

he must first go into the water,

ער דארף פריער גיין אין וואסער,

English translation 1118

and concentrate on the kavanos,

און מכוון זיין די כוונות,

English translation 1119

and afterwards he sits down to learn Igeres HaTeshuvah!

און דערנאך זעצט ער זיך לערנען אגרת התשובה!

English translation 1120

Afterwards he must learn Shaar HaTeshuvah of the Mitteler Rebbe. Afterwards Mitzvas HaTeshuvah of the Tzemach Tzedek.

דערנאך דארף ער לערנען שער התשובה פון דעם מיטעלן רבי'ן. דערנאך מצות התשובה פון דעם צ"צ.

English translation 1121

And he is, after all, a chassid of the Nasi of our generation –

און ער איז דאך א חסיד פון נשיא דורינו –

English translation 1122

he must therefore learn the maamarim of the Nasi of our generation that speak about teshuvah.

דארף ער דאך לערנען די מאמרים פון נשיא דורינו וואס רעדן וועגן תשובה.

English translation 1123

And only afterwards will he actually do teshuvah.

און ערשט דערנאך וועט ער תשובה טאן בפועל.

English translation 1124

Meanwhile, the clock is ticking and he needs to put on tefillin and recite Shema etc.,

איי דערוויילע רוקט זיך דער זייגער און ער דארף לייגן תפילין און לייענען קריאת שמע וכו',

English translation 1125

and soon the time when he can do this will pass

און באלד גייט דורך די צייט ווען ער קען דאס טאן

English translation 1126

(because he is busy doing teshuvah)?

(ווייל ער איז פארנומען מיט טאן תשובה)?

English translation 1127

The clever one answers:

ענטפערט דער קלוגינקער:

English translation 1128

You are above time! Were the Torah and commandments given in place and time? But he is, after all, connected with the service of teshuvah,

דו ביסט למעלה מן הזמן! איי תורה ומצוות זיינען געגעבן געווארן במקום ובזמן? ער איז דאך אבער פארבונדן מיט עבודת התשובה,

English translation 1129

which is in one hour and one moment –

וואס איז בשעתא חדא וברגע חדא –

English translation 1130

above time!

למעלה מזמן!

English translation 1131

And the poor man waits for someone to give him charity,

איי דער עני ווארט אז מ'זאל אים געבן צדקה,

English translation 1132

and that there should be "the life of the poor man's soul"? The clever one says,

און ס'זאל זיין "החיית נפש העני"? זאגט דער קלוגינקער,

English translation 1133

that so it was also by Nachum Ish Gam Zu 165,

אז אזוי איז אויך געווען בא נחום איש גם זו 165,

English translation 1134

and nevertheless he remained afterwards a Tanna –

און אעפ"כ איז ער געבליבן דערנאך א תנא –

English translation 1135

so it can also be by him, and he will remain a "Tanna"!

קען אויך ביי אים אזוי זיין און ער וועט בלייבן א "תנא"!

English translation 1136

In summary, what does the clever one want –

סך-הכל וואס וויל דער קלוגינקער –

English translation 1137

that he should do "teshuvah"! As long as he does not fulfill commandments in the meantime!

אז ער זאל "תשובה" טאן! אבי ער זאל דערוויילע ניט מקיים זיין תומ"צ!

English translation 1138

The clever one is, after all, an expert in his craft,

דער קלוגינקער איז דאך אן אומן במלאכתו,

English translation 1139

he already finds a way to hinder the other from fulfilling commandments.

געפינט ער שוין א וועג ווי יענעם צו שטערן פון מקיים זיין תומ"צ.

English translation 1140

First of all, do teshuvah –

לכל לראש טו תשובה –

English translation 1141

the clever one tells him!

זאגט אים דער קלוגינקער!

English translation 1142

One tells him –

זאגט מען אים –

English translation 1143

"In the beginning, G-d created the heavens and the earth":

"בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ":

English translation 1144

The world was created anew,

די וועלט איז ערשט באשאפן געווארן מחדש,

English translation 1145

and the Jew became a new entity,

און דער איד איז ערשט געווארן א נייע מציאות,

English translation 1146

and for him a new order in service begins now –

און ביי אים פאנגט זיך איצטער אן א נייער סדר אין עבודה –

English translation 1147

he need not think about the past,

דארף ער ניט טראכטן וועגן דעם עבר,

English translation 1148

but rather immediately fulfill the commandments that are now incumbent upon him.

נאר גלייך מקיים זיין תומ"צ וועלכע מ'מאנט איצטער.

English translation 1149

He must indeed remember what was in the past,

ער דארף טאקע געדענקען וואס איז געווען בעבר,

English translation 1150

because this is relevant to the accounting of the soul that he must make before the Shema of the bed –

ווייל דאס איז נוגע צום חשבון הנפש וואס ער דארף מאכן פאר קריאת שמע שעל המטה –

English translation 1151

but this is a separate matter.

אבער דאס איז א באזונדער ענין.

English translation 1152

The first thing that he must now do is –

דער ערשטער זאך וואס ער דארף איצטער טאן איז –

English translation 1153

fulfill a time-bound commandment.

מקיים זיין א מצוה שהזמן גרמא.

English translation 1154

The time comes to put on tefillin,

עס קומט דער זמן אויף לייגן תפילין,

English translation 1155

he must put on tefillin. If he wants to draw down mochin into Zeir Anpin –

דארף ער לייגן תפילין. אויב ער וויל ממשיך זיין מוחין אין ז"א –

English translation 1156

the first thing is he must put on tefillin,

איז די ערשטע זאך דארף ער לייגן תפילין,

English translation 1157

through which he subjugates the heart and the mind 166,

וואס דורך דעם איז ער משעבד הלב והמוח 166,

English translation 1158

and mochin are drawn down into Zeir Anpin.

ווערט נמשך ממוחין אין ז"א.

English translation 1159

And so it is regarding all the commandments.

ועד"ז בנוגע לכל המצוות.

English translation 1160

And so it is also regarding the dissemination of Judaism and the dissemination of the wellsprings. Helping another Jew in matters of Judaism,

און אזוי איז אויך בנוגע צו הפצת היהדות און הפצת המעינות. ארויסהעלפן א צווייטן אידן אין ענינים פון אידישקייט,

English translation 1161

he cannot postpone this for later,

קען ער דאס ניט אפלייגן אויף שפעטער,

English translation 1162

because this is a time-bound matter. The other needs help immediately now. And if he will wait until he

ווארום דאס איז אן ענין שהזמן גרמא. יענער דארף גלייך האבן הילף איצטער. און אויב ער וועט ווארטן ביז ער

English translation 1163

(the one who needs the other's help)

(דער וואס דארף יענעם'ס העלף)

English translation 1164

does teshuvah,

וועט תשובה טאן,

English translation 1165

the time may pass in the meantime and he will not find the other afterwards, etc.

קען דערוויילע דורכגיין דער זמן און ער וועט יענעם דערנאך ניט טרעפן וכיו"ב.

English translation 1166

And all these considerations,

און די אלע חשבונות,

English translation 1167

that he is not yet ready for it,

אז ער האלט ניט דערביי,

English translation 1168

and that first must be "Adorn yourself and afterwards adorn others" 167 –

און אז פריער דארף זיין "קשוט עצמך ואח"כ קשוט אחרים" 167 –

English translation 1169

his honor, our master, teacher, and Rebbe, the Rebbe, has already announced many times,

האט כ"ק מו"ח אדמו"ר שוין מודיע געווען כמ"פ,

English translation 1170

that now there must be a different order,

אז איצטער דארף זיין אן אנדער סדר,

English translation 1171

and every single one must immediately go out into the street and seek Jews who need help in matters of Judaism. And he brought regarding this 168 the letter of his father

און יעדערער און יעדערע דארף גלייך ארויסגיין אין גאס און זוכן אידן וואס מ'דארף זיי העלפן אין ענינים פון אידיש- קייט. און ער האט דערביי געבראכט 168 דעם מכתב פון זיין פאטער

English translation 1172

(the Rebbe (the Rebbe Rashab) of blessed memory)

(דער רבי (מהורש"ב) נ"ע)

English translation 1173

that now the service must be of "Snatch and eat, snatch and drink" 169 –

אז איצטער דארף זיין די עבודה פון "חטוף ואכול חטוף ואישתי" 169 –

English translation 1174

one must immediately grab every matter of Torah and commandments because there is no time to wait.

מ'דארף גלייך כאפן יעדער ענין פון תומ"צ ווייל ס'איז ניטא קיין צייט אויף ווארטן.

English translation 1175

It must first be "Adorn yourself" and then "Adorn others" –

איי עס דארף זיין פריער "קשוט עצמך" און דערנאך "קשוט אחרים" –

English translation 1176

now is a time when both things come together.

איז איצטער א זמן וואס ביידע זאכן קומען צוזאמען.

English translation 1177

For this is all the lesson from "In the beginning, Hashem created the heavens and the earth,"

וואס דאס איז אלץ די הוראה פון "בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ",

English translation 1178

that it is a new world and the Jew is a new person and he must begin a new order in divine service.

אז ס'איז א נייע וועלט און דער איד איז א נייער מענטש און ער דארף אנהויבן א נייעם סדר בעבודה.

English translation 1179

Then comes Parshat Noach:

דערנאך קומט פ' נח:

English translation 1180

Noach is connected with rest above and rest below 47,

נח איז פארבונדן מיט נייחא בעליונים ונייחא בתחתונים 47,

English translation 1181

rest of the spirit 170,

נייחא דרוחא 170,

English translation 1182

which in divine service in continuation of Parshat Bereishit emphasizes,

וואס אין עבודה בהמשך צו פ' בראשית איז דאס מדגיש,

English translation 1183

that the aforementioned new divine service

אז די עבודה חדשה הנ"ל

English translation 1184

(which is learned from Parshat Bereishit)

(וואס מ'לערנט אפ פון פ' בראשית)

English translation 1185

must be with joy and a good heart

דארף זיין מתוך שמחה וטוב לבב

English translation 1186

(rest).

(נייחא).

English translation 1187

And it is known the explanation of the Arizal on the verse 171 "Because you did not serve Hashem your G-d with joy and a good heart" 172. As the Alter Rebbe brings down in Tanya 173,

וכידוע פירוש האריז"ל עה"פ 171 "תחת אשר לא עבדת את ה' אלקיך בשמחה ובטוב לבב" 172. ווי דער אלטער רבי ברענגט אראפ אין תניא 173,

English translation 1188

and explains that service with joy and a good heart is not just a matter,

און איז מסביר אז עבודה מתוך שמחה וטוב לבב איז ניט נאר אן ענין,

English translation 1189

but an essential matter in the service of Hashem. As is understood from the force of the language of the aforementioned verse and the continuation of the verse. And as the Rambam rules at the end of the Laws of Lulav,

נאר אן ענין עיקרי בעבודת ה'. כמובן פון דעם תוקף לשון הכתוב הנ"ל והמשך הכתוב. און ווי דער רמב"ם פסק'נט אין סוף הל' לולב,

English translation 1190

that "the joy that a person rejoices in performing a mitzvah...

אז "השמחה שישמח אדם בעשיית המצוה..

English translation 1191

is a great service, etc."

עבודה גדולה היא כו'".

English translation 1192

And as we see in practice,

און ווי מ'זעט בפועל,

English translation 1193

that when the service is with joy and a good heart, the service is in a more elevated manner.

אז בשעת די עבודה איז מתוך שמחה וטוב לבב איז די עבודה באופן נעלה יותר.

English translation 1194

Then comes Parshat Lech Lecha.

דערנאך קומט פ' לך לך.

English translation 1195

Which adds that it is not sufficient with the aforementioned new divine service

וואס דאס גיט צו אז ס'איז ניט מספיק די עבודה חדשה הנ"ל

English translation 1196

("Bereishit, etc.")

("בראשית גו'")

English translation 1197

with joy and a good heart

מתוך שמחה וטוב לבב

English translation 1198

("Noach"),

("נח"),

English translation 1199

rather, at the time of action when one performs the service, one must have in mind that this must be a service that will bring about a journey

נאר בשעת מעשה ווען מ'טוט די עבודה דארף מען האבן אין זינען אז דאס דארף זיין אן עבודה וואס וועט ברענגען צו אן הליכה

English translation 1200

("Lech")

("לך")

English translation 1201

from level to level,

מדרגא לדרגא,

English translation 1202

until a journey without end,

ביז צו אן הליכה באין ערוך,

English translation 1203

as explained in Chassidus 174 that a journey

כמבואר אין חסידות 174 אז הליכה

English translation 1204

("Lech")

("לך")

English translation 1205

in truth is a journey without end.

אמיתית איז אן הליכה באי"ע.

English translation 1206

That is, that immediately at the time he performs the service, he must know that this service must also be a preparation for a more elevated ascent afterwards.

ד.ה. אז גלייך בשעת ער טוט די עבודה דארף ער וויסן אז די עבודה דארף אויך זיין א הכנה צו אן עלי' נעלית יותר לאחרי זה.

English translation 1207

For the clever one can come to him and say thus:

ווייל דער קלוגינקער קען צו אים קומען און אזוי זאגן:

English translation 1208

True, perform the service today in a new manner,

גוט טאקע טו די עבודה היינט באופן חדש,

English translation 1209

but why must you think today about the service you will do tomorrow? The Baal Shem Tov says that creation is renewed every single moment –

אבער וואס דארפסטו היינט טראכטן וועגן דער עבודה וואס דו וועסט טאן מארגן? דער בעש"ט זאגט דאך אז די התהוות איז בכל רגע ורגע מחדש –

English translation 1210

tomorrow will be a new world and new matters,

וועט דאך מארגן זיין א נייע וועלט און נייע ענינים,

English translation 1211

so what do you have to think about tomorrow now?

איז וואס האסטו איצטער צו טראכטן וועגן מארגן?

English translation 1212

Parshat Lech says –

זאגט פ' לך –

English translation 1213

No! Already now one must think about "Lech",

ניין! שוין איצטער דארף מען טראכטן וועגן "לך",

English translation 1214

that one should afterwards be elevated in service,

אז מ'זאל דערנאך נתעלה ווערן בעבודה,

English translation 1215

until an elevation without end.

ביז אן עלי' באי"ע.

English translation 1216

And all these three details in divine service that are taken from the three portions "Bereishit",

און די אלע דריי פרטים בעבודה וואס מ'נעמט ארויס פון די דריי פרשיות "בראשית",

English translation 1217

"Noach" and "Lech",

"נח" און "לך",

English translation 1218

are also included one within the other:

זיינען אויך כלול זה בזה:

English translation 1219

Parshat Bereishit is its subject "In the beginning, Hashem created the heavens and the earth",

פ' בראשית איז ענינה "בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ",

English translation 1220

a new creation and a new order in divine service.

התהוות חדשה און א סדר חדש בעבודה.

English translation 1221

And this includes within itself the subject of "Noach",

און דאס איז כולל אין זיך דעם ענין פון "נח",

English translation 1222

rest above and rest below –

נייחא בעליונים ונייחא בתחתונים –

English translation 1223

for at the conclusion and completion of creation and new beginning it is written 175 "And Hashem saw all that He had made, and behold, it was very good." And "very good" is the subject of rest above and rest below. And at the conclusion of Parshat Bereishit it indeed speaks about Noach.

ווייל בסיום וגמר הבריאה והתהוות חדשה שטייט 175 "וירא אלקים את כל אשר עשה והנה טוב מאד". וואס "טוב מאד" איז דער ענין פון נייחא בעליונים ונייחא בתחתונים. און בסיום פ' בראשית רעדט זיך טאקע וועגן נח'ן.

English translation 1224

And this also includes within itself "Lech" –

און דאס איז אויך כולל אין זיך "לך" –

English translation 1225

as emphasized in the creation of the third day,

כמודגש אין דער בריאה פון יום שלישי,

English translation 1226

that "Let the earth sprout vegetation, herb yielding seed, fruit tree making fruit according to its kind, whose seed is in it, upon the earth" 176,

אז "תדשא הארץ דשא עשב מזריע זרע עץ פרי עושה פרי למינו אשר זרעו בו על הארץ" 176,

English translation 1227

which is the subject of procreation and journey without end.

וואס דאס איז דער ענין פון הולדה והליכה עד א"ס.

English translation 1228

As explained in Iggeret HaKodesh 177 that this power without end the Almighty gave specifically to the earth,

כמבואר אין אגה"ק 177 אז דעם כח הא"ס האט דער אויבערשטער אריינגעגעבן דוקא בארץ,

English translation 1229

in the matter of growth,

בענין הצמיחה,

English translation 1230

"Let the earth sprout vegetation, etc." And similarly in Parshat Bereishit it speaks about the command to man "Be fruitful and multiply and fill the earth" 178,

"תדשא הארץ דשא גו'". און אזוי אויך רעדט זיך אין פ' בראשית וועגן דעם ציווי לאדם "פרו ורבו ומלאו את הארץ" 178,

English translation 1231

which is the power without end of procreation in the human species –

וואס דאס איז דער כח הא"ס פון הולדה בא דעם מין האנושי –

English translation 1232

the true subject of "Lech",

דער אמת'ער ענין פון "לך",

English translation 1233

a journey without end.

הליכה עד א"ס.

English translation 1234

"Noach" is its subject rest above and rest below,

"נח" איז ענינו נייחא בעליונים ונייחא בתחתונים,

English translation 1235

the service with joy and a good heart. And this also includes within itself "Bereishit",

די עבודה מתוך שמחה וטוב לבב. און דאס איז אויך כולל אין זיך "בראשית",

English translation 1236

a new creation –

התהוות חדשה –

English translation 1237

for after the flood it was "He saw a new world" 179 in the simple sense of matters,

ווייל נאכן מבול איז "ראה עולם חדש" 179 כפשטות הענינים,

English translation 1238

that the settlement of the world began anew after the flood. And this also includes within itself "Lech" –

אז ס'האט זיך אנגעהויבן מחדש ישוב העולם לאחרי המבול. און דאס איז אויך כולל אין זיך "לך" –

English translation 1239

for after the flood, Noach and all the animals of the earth received anew the command "And be fruitful and multiply and fill the earth" 180.

ווייל נאכן מבול האט נח און אלע חיות הארץ באקומען מחדש דעם ציווי "ופרו ורבו ומלאו את הארץ" 180.

English translation 1240

"Lech" is the subject of journey. And in this is also included "In the beginning, Hashem created the heavens and the earth",

"לך" איז דער ענין פון הליכה. און אין דעם איז אויך כלול "בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ",

English translation 1241

a new creation and a new divine service. For with Avraham it was not "Go forth from your land, etc." that he should be elevated to a level above the world,

התהוות חדשה ועבודה חדשה. ווייל בא אברהם'ען איז ניט געווען "לך לך מארצך גו'" און ער זאל נתעלה ווערן צו א דרגא למעלה מעולם,

English translation 1242

rather "Go forth from your land, etc. to the land that I will show you" –

נאר "לך לך מארצך גו" אל הארץ אשר אראך" –

English translation 1243

he should go to a "new world",

ער זאל גיין צו א "נייער וועלט",

English translation 1244

to a new land,

צו א נייער ארץ,

English translation 1245

"the land that I will show you".

"הארץ אשר אראך".

English translation 1246

As is known, the explanation in Chassidus181 of "Lech Lecha from your land, from your birthplace, and from your father's house"

כידוע דער פירוש אין חסידות 181 אין "לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך",

English translation 1247

is that he should go away from his desires and from his habits, etc.

אז ער זאל אוועקגיין פון זיינע רצונות און פון זיינע רגילות כו'.

English translation 1248

But not to be elevated above the world,

אבער ניט נתעלה ווערן למעלה מעולם,

English translation 1249

rather after "Lech Lecha from your land, etc." he goes "to the land that I will show you" –

נאר נאך דעם "לך לך מארצך גו'" גייט ער "אל הארץ אשר אראך" –

English translation 1250

to a new manner of service.

צו א נייעם אופן העבודה.

English translation 1251

And in this is also included "Noach",

און אין דעם איז אויך כלול "נח",

English translation 1252

rest,

נייחא,

English translation 1253

delight. Because,

תענוג. ווייל,

English translation 1254

obviously,

כמובן,

English translation 1255

at the time that the Most High commanded Avraham "Lech Lecha from your land, etc. to the land that I will show you",

בשעת דער אויבערשטער האט געהייסן אברהם'ען "לך לך מארצך גו' אל הארץ אשר אראך",

English translation 1256

the service for him was with delight.

איז די עבודה ביי אים געווען מתוך תענוג.

English translation 1257

According to the above,

וואס ע"פ הנ"ל,

English translation 1258

just as all three portions

ווי אלע דריי פרשיות

English translation 1259

(Bereishis,

(בראשית,

English translation 1260

Noach and Lech) –

נח און לך) –

English translation 1261

for three is a matter of chazakah and permanence –

וואס דריי איז אן ענין של חזקה וקיום –

English translation 1262

are included one within the other –

זיינען כלול זה מזה –

English translation 1263

the general lesson in the service of man mentioned above from the three portions is further sweetened,

איז נאכמער תומתק די הוראה כללית בעבודת האדם הנ"ל פון די דריי פרשיות,

English translation 1264

as they come specifically in this order,

ווי זיי קומען בסדר זה דוקא,

English translation 1265

Bereishis, Noach and Lech,

בראשית נח און לך,

English translation 1266

in sequence one after the other –

בהמשך זה לזה –

English translation 1267

that the service must be in a new manner,

אז ס'דארף זיין די עבודה באופן חדש,

English translation 1268

and with joy and a good heart,

ומתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 1269

and in a manner that from this should emerge a walk in the service of the Master of the Universe.

און אין אן אופן אז דערפון זאל ארויס- קומען א הליכה באי"ע.

English translation 1270

And since these are the first portions in the Torah –

און היות אז דאס זיינען די ערשטע פרשיות אין תורה –

English translation 1271

it is understood that the lesson is a general lesson for the entire year,

איז מובן אז די הוראה איז א הוראה כללית על כל השנה כולה,

English translation 1272

at every single moment of the year.

בכל רגע ורגע פון דעם יאר.

English translation 1273

And may it be His will that through the totality of our deeds and our service during the time of exile in the aforementioned manner,

ויה"ר אז דורך כללות מעשינו ועבודתינו בזמן הגלות באופן הנ"ל,

English translation 1274

we should hasten even more that Jews should go out from exile,

זאל מען נאכמער ממהר זיין אז אידן זאלן ארויסגיין פון גלות,

English translation 1275

and Moshiach should lead every Jew and all Jews,

און משיח זאל פירן יעדן אידן און אלע אידן,

English translation 1276

and with joy and a good heart

ומתוך שמחה וטוב לבב

English translation 1277

("Noach"),

("נח"),

English translation 1278

in our holy land,

אין ארצנו הקדושה,

English translation 1279

"Lech Lecha, etc. to the land that I will show you". As is known what is stated in several maamarim182,

"לך לך גו' אל הארץ אשר אראך". כידוע וואס עס שטייט אין כמה מאמרים 182,

English translation 1280

also in the maamarim of our Rebbe the Maharash183 in connection with "Lech Lecha",

אויך אין די מאמרים פון רבין מהר"ש 183 בקשר מיט "לך לך",

English translation 1281

that double letters are connected with the redemption184,

אז אותיות כפולות זיינען פארבונדן מיט דער גאולה 184,

English translation 1282

And "Lech Lecha" has double letters,

און "לך לך" האט אותיות כפולות,

English translation 1283

two elongated chafs

צוויי כ"ף ארוכות

English translation 1284

(because "Lech Lecha" are two words,

(ווייל "לך לך" זיינען צוויי ווערטער,

English translation 1285

each word ending with an elongated chaf).

וואס יעדער ווארט ענדיקט זיך מיט א כ"ף ארוכה).

English translation 1286

And "Those who taste life merit" –

און "טועמי' חיים זכו" –

English translation 1287

we already have now "the land that I will show you" in spiritual service,

מ'האט שוין איצטער "הארץ אשר אראך" בעבודה רוחנית,

English translation 1288

But primarily we need to have this in actuality, physically –

אבער בעיקר דארף מען דאס האבן בפועל בגשמיות –

English translation 1289

that we go to the Land of Israel,

אז מ'גייט אין ארץ ישראל,

English translation 1290

"the land that I will show you",

"הארץ אשר אראך",

English translation 1291

in the true and complete redemption through Moshiach our righteousness.

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 1292

Regarding the explanation on Rashi –

בנוגע דעם ביאור אויף פרש"י –

English translation 1293

we will begin from the aforementioned "blunt" question:

וועט מען אנהויבן פון דער "קלאץ" קשיא הנ"ל:

English translation 1294

If the matter of "And the rain was" –

אויב דער ענין פון "ויהי הגשם" –

English translation 1295

rain of blessing –

גשמי ברכה –

English translation 1296

depends on "if they will repent",

איז אפהענגיק אין "אם יחזרו",

English translation 1297

why does the verse say "And the rain was, etc. forty days",

ווי זאגט דער פסוק "ויהי הגשם גו' ארבעים יום",

English translation 1298

that the rain went on for forty days,

אז דער גשם איז געגאנגען פערציק טעג,

English translation 1299

when the possibility for repentance was only at the beginning of the forty days?

בשעת אז די אפשריות אויף תשובה איז נאר געווען אין דער התחלה פון די ארבעים יום?

English translation 1300

A child of five years of age studying Scripture does not need to be warned about this question,

איז א בן חמש למקרא דארף מען ניט באווארענען די שאלה,

English translation 1301

because he remembers what he learned earlier in Rashi's commentary:

ווייל ער געדענקט וואס ער האט געלערנט פריער אין פירוש רש"י:

English translation 1302

On the verse185 "I will cause it to rain upon the earth forty days, etc." Rashi explains:

אויפן פסוק 185 "אנכי ממטיר על הארץ ארבעים יום גו'" איז רש"י מפרש:

English translation 1303

"Forty days –

"ארבעים יום –

English translation 1304

corresponding to the formation of the fetus, which they corrupted, to trouble their Creator to form, etc."

כנגד יצירת הולד שקלקלו להטריח ליוצרם לצור כו'".

English translation 1305

From this it is understood,

דערפון איז פארשטאנדיק,

English translation 1306

that the fact that the rain went on for forty days is not the simple meaning that each day is a separate punishment,

אז דאס וואס דער גשם איז געגאנגען ארבעים יום איז ניט דער פשט דערפון אז יעדער טאג איז א באזונדער עונש,

English translation 1307

rather they all come at once –

נאר זיי קומען אלע בבת אחת –

English translation 1308

it is one "package" of forty days

ס'איז איין "פעקל" של מ' יום

English translation 1309

(analogous to the formation of one fetus),

(בדוגמת יצירת ולד אחד),

English translation 1310

they are one continuum. Or in the language of the Rogatchover:

זיי זיינען איין המשך. אדער בלשון הראגאטשאווער:

English translation 1311

one point.

איין נקודה.

English translation 1312

Based on this it is understood,

עפ"ז איז פארשטאנדיק,

English translation 1313

that it is not possible to say,

אז עס איז ניט שייך צו זאגן,

English translation 1314

that one day of the forty days will be in one manner and another day of the forty days in a different manner,

אז איין טאג פון די ארבעים יום וועט זיין אין איין אופן און אן אנדער טאג פון די ארבעים יום אויף אן אנדער אופן,

English translation 1315

because since all forty days are one point,

ווארום וויבאלד אלע ארבעים יום זיינען איין נקודה,

English translation 1316

there cannot be any division in it

איז ניט שייך אין דעם קיין התחלקות

English translation 1317

(of beginning, middle and end).

(פון תחלה אמצע וסוף).

English translation 1318

And this is the simple meaning in Rashi "When He brought them down, He brought them down with mercy: if they would repent, they would be rains of blessing, and when they did not repent, they became for the flood":

און דאס איז דער פשט אין רש"י "כשהורידן הורידן ברחמים אם יחזרו יהיו גשמי ברכה וכשלא חזרו היו למבול":

English translation 1319

The verse says "And the rain was, etc. forty days, etc." –

דער פסוק זאגט "ויהי הגשם גו' ארבעים יום גו'" –

English translation 1320

because "when He brought them down" this was in a manner

ווייל "כשהורידן" איז דאס געווען אין אן אופן

English translation 1321

that "if they would repent" it would be forty days of rains of blessing;

אז "אם יחזרו" וועט זיין ארבעים יום פון גשמי ברכה;

English translation 1322

But when it became clear that "they did not repent"

בשעת אבער עס איז געווארן דער בירור אז "לא חזרו"

English translation 1323

(which became clear immediately at its beginning)

(וואס דאס איז געווארן גלייך בתחלתה)

English translation 1324

the forty days were a matter of "And the flood was".

זיינען די ארבעים יום געווען אן ענין פון "ויהי המבול".

English translation 1325

The reason why Rashi adds

דער טעם פארוואס רש"י איז מוסיף

English translation 1326

(rains of)

(גשמי)

English translation 1327

blessing –

ברכה –

English translation 1328

is also understood from what we learned earlier:

איז אויך פארשטאנדיק פון וואס מ'האט געלערנט פריער:

English translation 1329

We learned in chapter Bereishis "And every shrub of the field, etc. before it grew, because Hashem had not caused it to rain, etc., and there was no man to work the ground". What is the connection between these two matters

מ'האט געלערנט אין פ' בראשית "וכל שיח השדה גו' טרם יצמח כי לא המטיר ה' גו' ואדם אין לעבוד את האדמה". וואס איז די קשר צווישן די צוויי ענינים

English translation 1330

("Hashem had not caused it to rain" and "there was no man to work the ground")?

("לא המטיר ה'" און "אדם אין לעבוד את האדמה")?

English translation 1331

Seemingly:

לכאורה:

English translation 1332

Rain can accomplish its effect in the world even when there is no person who recognizes its benefit. As we see,

גשמים קענען אויפטאן פעולתם בעולם אויך ווען ס'איז ניטא דער אדם וואס איז מכיר בטובתן. ווי מען זעט,

English translation 1333

that rain causes growth even when there is no person present who sees it.

אז רעגנס מאכן וואקסן אפילו ווען ס'איז ניטא דערביי אן אדם וואס זייט דאס.

English translation 1334

Rashi explains simply:

איז רש"י מפרש בפשטות:

English translation 1335

"And what is the reason that it did not rain? Because there was no man to work the ground and no one recognized the benefit of rain, and when man came and knew that they are necessary for the world, he prayed for them and they descended and vegetation grew, etc."

"ומה טעם לא המטיר לפי שאדם אין לעבוד את האדמה ואין מכיר בטובתן של גשמים וכשבא אדם וידע שהם צורך לעולם התפלל עליהם וירדו וצמחו כו'".

English translation 1336

From this we understand,

דערפון פארשטייט מען,

English translation 1337

that the entire concept of rain is –

אז דער גאנצער ענין הגשמים איז –

English translation 1338

rains of blessing;

גשמי ברכה;

English translation 1339

i.e., rain that comes because of "man to work the ground." In other words:

ד.ה. גשמים וואס קומען צוליב דעם "אדם לעבוד את האדמה". אין אנדערע ווערטער:

English translation 1340

Ordinary rain is rains of blessing.

סתם גשמים זיינען גשמי ברכה.

English translation 1341

And one cannot ask:

און מען קען ניט פרעגן:

English translation 1342

If ordinary rain is rains of blessing –

אויב סתם גשמים זיינען גשמי ברכה –

English translation 1343

why does Rashi need to say this in his commentary here? This is, after all, the simple content of rain.

פארוואס דארף עס רש"י זאגן בפירושו דא? דאס איז דאך דער פשוט'ער תוכן פון גשמים.

English translation 1344

This is not a difficulty,

איז דאס ניט קיין קשיא,

English translation 1345

because this is the nature of Rashi's commentary,

ווייל דאס איז ענינו של פירוש רש"י,

English translation 1346

which comes to clarify the explanation of the verses,

וואס ער קומט קלאר מאכן דעם פירוש הכתובים,

English translation 1347

as we find in many places that he adds a word or several words to clarify the explanation of the verse.

ווי מ'געפינט בכ"מ אז ער לייגט צו א ווארט אדער עטלעכע ווערטער צו מאכן קלאר דעם פירוש הכתוב.

English translation 1348

And so in our matter:

ועד"ז בעניננו:

English translation 1349

It could be that the five-year-old student of Scripture will not remember all the aforementioned details regarding rain,

עס קען זיין אז דער בן חמש למקרא וועט ניט געדענקען אלע פרטים הנ"ל בנוגע צו גשם,

English translation 1350

therefore Rashi adds one word

דעריבער לייגט צו רש"י איין ווארט

English translation 1351

("blessing")

("ברכה")

English translation 1352

which reminds the five-year-old,

וואס דערמאנט דעם בן חמש,

English translation 1353

that the concept of rain is a concept of blessing.

אז דער ענין הגשם איז אן ענין של ברכה.

English translation 1354

Regarding what Rashi says "and later it says 'and the flood was'" –

בנוגע וואס רש"י זאגט "ולהלן הוא אומר ויהי המבול" –

English translation 1355

seemingly: (a)

דלכאורה: (א)

English translation 1356

Why does Rashi need here

פארוואס דארף רש"י דא

English translation 1357

to resolve a contradiction from "later," and (b)

פארענטפערן א סתירה פון "להלן", און (ב)

English translation 1358

why does he not ask the contradiction from the earlier verses –

פארוואס פרעגט ער ניט די סתירה פון די פריערדיקע פסוקים –

English translation 1359

one question answers the other:

איז איין שאלה פארענטפערט די צווייטע:

English translation 1360

The question that Rashi sees in the verse is indeed the contradiction from the earlier verses where it is mentioned several times that there will be a flood. And that which Rashi says "and later it says 'and the flood was'" –

די שאלה וואס ארט רש"י אין פסוק איז טאקע די סתירה פון די פריערדיקע פסוקים וואו עס ווערט דערמאנט כמה פעמים אז עס גייט זיין א מבול. און דאס וואס רש"י זאגט "ולהלן הוא אומר ויהי המבול" –

English translation 1361

he means thereby to further strengthen the question:

מיינט ער דערמיט צו נאך מער פארשטארקן די שאלה:

English translation 1362

Not only did the Omnipresent say that a flood would come

ניט נאר האט דער אויבערשטער געזאגט אז עס גייט קומען א מבול

English translation 1363

(and in practice only rain occurred),

(ולפועל איז דערנאך געווארן בלויז א גשם),

English translation 1364

or even more:

אדער נאך מער:

English translation 1365

It was indeed initially a flood,

ס'איז טאקע לכתחילה געווען א מבול,

English translation 1366

but afterwards they repented,

אבער דערנאך האט מען תשובה געטאן,

English translation 1367

or Noach prayed to the Holy One, blessed be He

אדער נח האט מתפלל געווען להקב"ה

English translation 1368

(and prayer can change things,

(וואס תפלה קען משנה זיין,

English translation 1369

as the five-year-old student of Scripture knows that prayer can help),

ווי דער בן חמש למקרא ווייס אז תפלה קען העלפן),

English translation 1370

and consequently it became rain –

ובמילא איז דערנאך געווארן א גשם –

English translation 1371

Rashi cautions that one cannot say so,

באווארנט רש"י אז מען קען אזוי ניט זאגן,

English translation 1372

because "later it says 'and the flood was'":

ווייל "להלן הוא אומר ויהי המבול":

English translation 1373

If afterwards we find that in practice it was

אויב דערנאך געפינט מען אז עס איז לפועל געווען

English translation 1374

(not rain, but)

(ניט א גשם, נאר)

English translation 1375

a flood. It turns out,

א מבול. קומט אויס,

English translation 1376

that earlier there was a flood,

אז פריער איז געווען מבול,

English translation 1377

afterwards there was a flood,

דערנאך איז געווען מבול,

English translation 1378

and in between there was rain!

און אין מיטן איז געווען גשם!

English translation 1379

On this Rashi explains "He brought them down with mercy, if they would repent, etc." –

אויף דעם איז רש"י מפרש "הורידן ברחמים אם יחזרו כו'" –

English translation 1380

that in between the Omnipresent gave them the possibility to repent.

אז אין מיטן האט דער אויבערשטער געגעבן אן אפשריות אז זיי זאלן תשובה טאן.

English translation 1381

Accordingly, one will also understand why Rashi quotes in this discourse beginning also the words "upon the earth":

עד"ז וועט מען אויך פארשטיין פארוואס רש"י איז מעתיק אין דעם דיבור המתחיל אויך די ווערטער "על הארץ":

English translation 1382

If in the verse it had only said "and the rain was,"

ווען אין פסוק וואלט בלויז געשטאנען "ויהי הגשם",

English translation 1383

a sharp student could say,

וואלט א תלמיד ממולח געקענט זאגן,

English translation 1384

that that which it says "and the rain was" is because as it comes from the Omnipresent it is only a concept of rain,

אז דאס וואס שטייט "ויהי הגשם" איז ווייל ווי עס קומט פון אויבערשטן איז דאס בלויז אן ענין של גשם,

English translation 1385

only when it came below,

נאר ווי עס איז געקומען למטה,

English translation 1386

"upon the earth,"

"על הארץ",

English translation 1387

did it become a concept of flood. Because since the entire concept of the flood is a concept that came from the side of man's deed,

איז דאס געווארן אן ענין של מבול. ווארום וויבאלד אז דער גאנצער ענין המבול איז אן ענין וואס איז געקומען מצד מעשה האדם,

English translation 1388

therefore,

דעריבער,

English translation 1389

it became "upon the earth."

איז דאס געווארן "על הארץ".

English translation 1390

Therefore Rashi also quotes the words "and the rain was upon the earth" –

דערפאר איז רש"י מעתיק אויך די ווערטער "ויהי הגשם על הארץ" –

English translation 1391

that that which it was "rain" is not only because from the mouth of the Most High evil does not issue,

אז דאס וואס עס איז געווען "גשם" איז ניט נאר ווייל מפי עליון לא תצא הרעות,

English translation 1392

but the rain was also in practice "upon the earth."

נאר דער גשם איז אויך געווען לפועל "על הארץ".

English translation 1393

Based on this, all the aforementioned precise points are resolved,

עפ"ז זיינען פארענטפערט די אלע דיוקים האמורים,

English translation 1394

along with additional precise points;

מיט נאך דיוקים;

English translation 1395

only the first aforementioned question remains –

עס בלייבט נאר איבער די ערשטע שאלה האמורה –

English translation 1396

Why did no one grasp this until today? It does not matter if another will answer the question...

פארוואס האט זיך קיינער ניט געכאפט אויף דעם ביז היינט? ארט מיט ניט אויב א צווייטער וועט פארענטפערן די שאלה...

English translation 1397

I am not obligated to answer all questions...

איך בין ניט מחוייב צו פארענטפערן אלע שאלות...

English translation 1398

The explanation in the Zohar:

דער ביאור אין דעם זהר:

English translation 1399

It was already discussed at length once 151

מ'האט שוין גערעדט אמאל בארוכה 151

English translation 1400

(and now we will only repeat the point) –

(און איצט וועט מען איבערחזר'ן נאר די נקודה) –

English translation 1401

and with an introduction:

ובהקדים:

English translation 1402

Seemingly,

לכאורה,

English translation 1403

how is it said that one may not use a derogatory expression,

ווי זאגט מען אז מען טאר ניט נוצן א לשין מגונה,

English translation 1404

and we learn this 153 from that which the verse says 152 "the animal which is not pure"

און מען לערנט עס ארויס 153 דערפון וואס דער פסוק זאגט 152 "הבהמה אשר איננה טהורה"

English translation 1405

(and not "the impure animal") –

(און ניט "הבהמה הטמאה") –

English translation 1406

yet we find many times in the Torah that the word "impure" is explicitly stated?

מען געפינט דאך א ריבוי פעמים אין תורה אז עס שטייט בפירוש דער ווארט "טמא"?

English translation 1407

The answer to this is,

איז דער תירוץ אויף דעם,

English translation 1408

that there is a difference whether one speaks in a narrative style,

אז עס איז א חילוק צי מ'רעדט אין א סגנון פון א סיפור,

English translation 1409

or –

אדער –

English translation 1410

in a halachah:

אין א הלכה:

English translation 1411

When one states a halachah –

בשעת מ'זאגט א הלכה –

English translation 1412

one must say it in a clear style,

דארף מען דאס זאגן אין א סגנון ברור,

English translation 1413

so that one knows clearly how one must conduct oneself,

כדי מ'זאל וויסן קלאר ווי מען דארף זיך פירן,

English translation 1414

even though one need not use a pleasant word in doing so;

אע"פ וואס מען דארף דערביי נוצן ניט קיין געשמאקער ווארט;

English translation 1415

But when it is about a story –

בשעת אבער עס רעדט זיך וועגן א סיפור –

English translation 1416

then one must be careful not to use coarse language.

דאן דארף מען זיין אויסגעהיט פון נוצן א לשון מגונה.

English translation 1417

And even though the stories in the Torah are also a lesson –

און אע"פ אז אויך די סיפורים אין תורה זיינען א הוראה –

English translation 1418

nevertheless, since the lesson was stated

וויבאלד אבער אז די הוראה איז געזאגט געווארן

English translation 1419

(not in a revealed manner,

(ניט באופן גלוי,

English translation 1420

in a style of instruction, but)

אין א סגנון פון הוראה, נאר)

English translation 1421

in a manner that one must extract the lesson from it,

אין אן אופן וואס מען דארף ארויסנעמען דערפון די הוראה,

English translation 1422

it is sufficient when the content of the matter is stated,

איז גענוג ווען עס שטייט דער תוכן הענין,

English translation 1423

and consequently one must use clean language

ובמילא דארף מען נוצן א לשון נקי'

English translation 1424

(even though it is not such a clear language).

(אע"פ אז עס איז ניט אזא לשון ברור).

English translation 1425

And furthermore:

ואדרבה:

English translation 1426

Through the very fact that one uses clean language, one thereby teaches an additional lesson –

דורך דעם גופא וואס מען נוצט א לשון נקי' לערנט מען דערביי נאך א הוראה –

English translation 1427

that “a person should always speak in clean language”153.

אז "לעולם יספר אדם בלשון נקי" 153.

English translation 1428

And this is also the explanation in our case –

און דאס איז אויך דער ביאור בנדו"ד –

English translation 1429

that some of our Sages interpret it for his disgrace. Because the matter,

וואס יש מרבותינו דורשין אותו לגנאי. ווייל דער ענין,

English translation 1430

that with Noach there was not perfection of service,

ווי ביי נח איז ניט געווען שלימות העבודה,

English translation 1431

is a lesson that is relevant in practice

איז א הוראה וואס איז נוגע לפועל

English translation 1432

(as will be explained)

(כדלקמן)

English translation 1433

and therefore there is no difference in this,

און דעריבער איז אין דעם קיין נפק"מ ניט,

English translation 1434

whether it is for praise or for disgrace.

צי דאס איז לשבח אדער לגנאי

English translation 1435

One must state it explicitly.

מען מוז דאס ארויסזאגן בגלוי.

English translation 1436

All this is an explanation in Rashi’s commentary.

דאס אלץ איז א ביאור אין פירוש רש"י.

English translation 1437

But one must understand in the Zohar,

מען דארף אבער פארשטיין אין זהר,

English translation 1438

which is the inner dimension of the Torah,

וואס איז פנימיות התורה,

English translation 1439

and there the inner dimension of all matters is revealed –

און דארטן שטייט די פנימיות פון אלע ענינים בגילוי –

English translation 1440

how can one say,

ווי קען מען זאגן,

English translation 1441

that from the perspective of the inner dimension of Noach this is a matter of disgrace?

אז מצד דער פנימיות פון נח איז דאס אן ענין לגנאי?

English translation 1442

One must say,

מוז מען זאגן,

English translation 1443

that the “disgrace” of Noach is itself a matter of praise.

אז דער "גנאי" פון נח איז גופא אן ענין פון שבח.

English translation 1444

And the explanation of this is:

איז דער ביאור אין דעם:

English translation 1445

Through the very fact that Rabbi Yitzchak says that what Noach did not pray for his generation is to his disgrace,

דורך דעם גופא וואס ר' יצחק זאגט אז דאס וואס נח האט ניט מתפלל געווען על בני דורו איז לגנותו,

English translation 1446

“he should have sought mercy for them” –

"הוה לי' למבעי רחמי עלייהו" –

English translation 1447

he thereby rectifies the deficiency of Noach

איז מתקן דעם חסרון פון נח'ן

English translation 1448

(that he did not pray for his generation),

(וואס ער האט ניט מתפלל געווען על בני דורו),

English translation 1449

by this teaching every Jew a practical halachah,

דערמיט וואס דאס לערנט יעדן אידן א הלכה בפועל,

English translation 1450

that when someone conducts himself in this manner as Noach conducted himself,

אז בשעת איינער פירט זיך באופן זה ווי נח האט זיך געפירט,

English translation 1451

that he did not pray for his generation – it is

וואס ער האט ניט מתפלל געווען על בני דורו – איז

English translation 1452

(not a praise, but)

(ניט קיין שבח, נאר)

English translation 1453

a disgrace,

א גנות,

English translation 1454

and one must not conduct oneself thus.

און מ'דארף זיך אזוי ניט פירן.

English translation 1455

And regarding the matter of “a sinner who causes the many to sin”186 –

וע"ד הענין פון "חוטא ומחטיא את הרבים" 186 –

English translation 1456

not said about Noach –

ניט אויף נח'ן געזאגט געווארן –

English translation 1457

that even if the sinner who caused the many to sin has repented,

אז אפילו אויב דער חוטא ומחטיא האט תשובה געטאן,

English translation 1458

it helps only regarding himself,

העלפט עס נאר בנוגע צו זיך,

English translation 1459

but in relation to that which he caused the many to sin,

אבער בשייכות דערצו וואס החטיא את הרבים,

English translation 1460

that they continue in the conduct in an improper manner because of him –

וואס זיי האלטן ווייטער אין דער הנהגה באופן שלא כדבעי צוליב אים –

English translation 1461

his repentance will not help;

וועט זיין תשובה ניט העלפן;

English translation 1462

the only way he can rectify this,

די איינציקע וועג ווי ער קען דאס מתקן זיין,

English translation 1463

is by informing all of them that the previous manner of conduct was improper,

איז דורך דעם וואס ער איז זיי אלעמען מודיע אז דער פריערדיקער אופן ההנהגה איז געווען שלא כדבעי,

English translation 1464

and this effects upon them to change their conduct187.

און דאס פועל'ט אויף זיי צו משנה זיין הנהגתם 187.

English translation 1465

And regarding “that which is 188 warped 189 cannot be repaired, this refers to one who had relations with a married woman and fathered etc.”,

וע"ד "איזהו 188 מעוות 189 לא יוכל לתקון זה בא על הערוה והוליד כו'",

English translation 1466

no repentance helps for this,

העלפט ניט קיין תשובה אויף דעם,

English translation 1467

because the existence of the child in the world exists190. And the only advice for this is,

ווייל ס'איז דא די מציאות הולד בעולם 190. און די איינציקע עצה אויף דעם איז,

English translation 1468

as the Mitteler Rebbe writes191,

ווי דער מיטעלער רבי שרייבט 191,

English translation 1469

that he should perform such a high repentance until this

אז ער זאל טאן אזא הויכע תשובה ביז דאס

English translation 1470

effects that the warped existence in the world is nullified.

פועל'ט אז ס'זאל ווערן אויס די מציאות המעוות בעולם.

English translation 1471

And so too in our case:

עד"ז איז אויך בנדו"ד:

English translation 1472

Since Noach did not pray for his generation,

היות אז נח האט ניט מתפלל געווען על בני דורו,

English translation 1473

an undesirable matter could result from this, that others should learn from it and also conduct themselves thus. Therefore the only advice to rectify this is,

קען דערפון ארויסקומען אן ענין בלתי רצוי וואס אנדערע זאלן זיך דערפון אפלערנען און זיך אויך אזוי פירן. איז די איינציקע עצה אויף דאס צו מתקן זיין,

English translation 1474

that one should make known that this was an improper conduct,

אז מ'זאל מודיע זיין אז דאס איז געווען א הנהגה שלא כדבעי,

English translation 1475

to his disgrace,

לגנותו,

English translation 1476

and through this all will know that one should not conduct oneself thus, but rather conduct oneself in the opposite manner.

און דורך דעם ווייסן אלע אז מ'זאל זיך ניט אזוי פירן נאר פירן באופן הפכי.

English translation 1477

It follows that the very fact that Rabbi Yitzchak says that this is to his disgrace is

קומט אויס אז דאס גופא וואס ר' יצחק זאגט אז דאס איז לגנותו איז

English translation 1478

(the inner dimension in this) –

(די פנימיות אין דעם) –

English translation 1479

the praise of Noach. And Noach himself wants that one should say that this is to his disgrace,

שבחו של נח. און נח אליין וויל אז מ'זאל זאגן אז דאס איז לגנותו,

English translation 1480

because this rectifies his former conduct. If one does not say that this is to his disgrace –

ווייל דאס איז מתקן זיין געוועזענע הנהגה. אויב מ'זאגט ניט אז דאס איז לגנותו –

English translation 1481

then it indeed becomes to his disgrace!

ווערט דאס טאקע לגנותו!

English translation 1482

[As in the example that was once discussed192 regarding Moshe and Aharon and the manner of their service,

[בדוגמא ווי מ'האט אמאל גערעדט 192 בנוגע צו משה ואהרן ואופן עבודתם,

English translation 1483

that close to his passing Moshe heard the superiority in the service of Aharon. Therefore it is brought specifically in the verses that speak about the death of Moshe,

אז סמוך לפטירתו האט משה דערהערט די מעלה אין עבודת אהרן. דערפאר ווערט ארויסגעבראכט דוקא אין די פסוקים וואס רעדן וועגן מיתת משה,

English translation 1484

the superiority of the service of Aharon relative to the service of Moshe,

די מעלה פון עבודת אהרן לגבי עבודת משה,

English translation 1485

because Moshe desires that one should also perform the service of Aharon –

ווייל משה מאנט אז מ'זאל טאן אויך די עבודה פון אהרן –

English translation 1486

and through this the elevation of Moshe is achieved].

און דורך דעם ווערט די עלי' פון משה].

English translation 1487

And the explanation of the statement of Rabbi Yehudah that what Noach did not pray for his generation is to his praise, and the statement of Rabbi Yitzchak that this is to his disgrace –

און דער פירוש אין מאמר ר' יהודה אז דאס וואס נח לא התפלל על בני דורו איז לשבחו און מאמר ר' יצחק אז דאס איז לגנותו –

English translation 1488

that these and those are the words of the living G-d193:

וואס אלו ואלו דברי אלקים חיים 193:

English translation 1489

Rabbi Yehudah indeed says that the fact that Noah did not pray for his generation is to his credit,

ר' יהודה זאגט טאקע אז דאס וואס נח לא התפלל על בני דורו איז לשבחו,

English translation 1490

because "Moses

ווייל "משה

English translation 1491

(who prayed for the people of his generation)

(וואס האט מתפלל געווען על אנשי דורו)

English translation 1492

did not attribute a word to his own merit but to the merit of the early forefathers,

לא תלה מלה בזכותי' אלא בזכות אבהן קדמאי,

English translation 1493

but Noah did not have anyone in whose merit to attribute as Moses did",

אבל נח לא הוה לי' במאן דיתלי בזכותא כמשה",

English translation 1494

and he did not rely on his own merit that it would help the people of his generation. So what could he do? "What was there for him to do?"

און אויף זיין אייגענעם זכות האט ער זיך ניט פארלאזט אז דאס וועט ארויסהעלפן בני דורו. איז וואס האט ער געקענט טאן? "מאי הוה לי' למעבד"

English translation 1495

(in the language of the Zohar).

(בלשון הזהר).

English translation 1496

But Rabbi Yitzchak comes and says:

קומט אבער ר' יצחק און זאגט:

English translation 1497

"Nevertheless, since

"עם כל דא כיון

English translation 1498

the Holy One, blessed be He, said to him 'And I will establish My covenant with you,'

דאמר לי' קב"ה והקימותי את בריתי אתך,

English translation 1499

he should have asked for mercy for them":

הוה לי' למבעי רחמי עלייהו":

English translation 1500

After all, Noah should have prayed for the people of his generation,

סוף סוף האט נח געדארפט מתפלל זיין על אנשי דורו,

English translation 1501

and striven to save them, perhaps in his own merit,

און זיך משתדל זיין זיי צו ראטעווען אפשר בזכות עצמו,

English translation 1502

because there was no other alternative.

ווייל קיין אנדער ברירה איז ניט געווען.

English translation 1503

And since he did not do it,

און וויבאלד ער האט עס ניט געטאן,

English translation 1504

it remains a matter of disgrace,

בלייבט עס אן ענין לגנאי,

English translation 1505

because others can learn from it. Therefore, one must say that it is to his discredit –

ווייל אנדערע קענען זיך דערפון אפלערנען. דעריבער דארף מען זאגן אז דאס איז לגנותו –

English translation 1506

and so Noah himself wants –

און אזוי וויל נח אליין –

English translation 1507

because through this the rectification of Noah is achieved,

ווייל דורך דעם ווערט תיקון נח,

English translation 1508

for everyone learns from it a practical halachah of how one should not conduct oneself and how one should conduct oneself.

ווארום אלע לערנען דערפון אפ א הלכה בפועל ווי מ'דארף זיך ניט פירן און ווי מ'דארף זיך יא פירן.

English translation 1509

From this is also understood the explanation of that which "some of our Sages interpret him

וואס דערפון איז אויך מובן דער ביאור אין דעם וואס "יש מרבותינו דורשים אותו

English translation 1510

("for his generations")

("לדורותיו")

English translation 1511

to his discredit",

לגנאי",

English translation 1512

as Rashi brings down and as it states earlier in the Zohar,

ווי רש"י ברענגט אראפ און ווי עס שטייט פריער אין זהר,

English translation 1513

that specifically in his lowly generation he was a righteous person, unlike in other generations where he would not have been a righteous person. As there are various expressions regarding this:

אז דוקא בדורו הירוד איז ער געווען א צדיק משא"כ בדורות אחרים וואלט ער ניט געווען קיין צדיק. ווי ס'זיינען די פארשידענע לשונות בזה 194:

English translation 1514

"If he had been in the generation of Abraham, he would not have been considered anything",

"אלו הי' בדורו של אברהם לא הי' נחשב כלום" 150,

English translation 1515

"If he had been in the generation of Moses or in the generation of Samuel",

"אלו הי' בדורו של משה או בדורו של שמואל" 195,

English translation 1516

or "in other generations".

אדער "בדורות אחרים" 196].

English translation 1517

So since this is a matter pertaining to practical halachah,

אז וויבאלד דאס איז אן ענין הנוגע להלכה בפועל,

English translation 1518

in order to provide a lesson to Jews of what the proper manner of conduct should be

בכדי ארויסגעבן א לימוד צו אידן ווי ס'דארף זיין דער אופן ההנהגה

English translation 1519

(not like Noah who did not pray for the people of his generation),

(ניט ווי בא נח'ן וואס לא התפלל על בני דורו),

English translation 1520

therefore one must interpret it to his discredit.

דערפאר דארף מען דאס דרש'נען לגנאי.

English translation 1521

And all the more so that thus it must stand in the Zohar,

ועאכו"כ אז אזוי דארף שטיין אין זהר,

English translation 1522

the inner dimension of the Torah,

פנימיות התורה,

English translation 1523

where the inner essence of every matter is revealed as it is in its root and source –

וואס דארטן שטייט בגלוי די פנימיות פון כל דבר ווי דאס איז בשרשו ומקורו –

English translation 1524

Rabbi Yitzchak says that the fact that Noah did not pray for the people of his generation was his disgrace,

זאגט ר' יצחק אז דאס וואס נח לא התפלל על אנשי דורו איז געווען גנותו,

English translation 1525

because this is

ווייל דאס איז

English translation 1526

(in the inner dimension)

(בפנימיות)

English translation 1527

actually the praise of Noah,

גאר שבחו של נח,

English translation 1528

and through this his rectification is achieved,

און דורך דעם ווערט זיין תיקון,

English translation 1529

as above.

כנ"ל.

English translation 1530

Incidentally:

דרך אגב:

English translation 1531

The source of this commentary of Rashi which was explained earlier

דער מקור פון דעם פירוש רש"י וועלכן מ'האט פריער מבאר געווען

English translation 1532

("And the rain was upon the earth –

("ויהי הגשם על הארץ –

English translation 1533

and later it says 'And the flood was,' etc.")

ולהלן הוא אומר ויהי המבול וכו'")

English translation 1534

is from the Zohar Chadash

איז פון זהר חדש 197

English translation 1535

(as later authorities note).

(ווי אחרונים צייכענען אן).

English translation 1536

One seeks a source for this in

מ'זוכט אויף דעם א מקור אין

English translation 1537

Midrash,

מדרש,

English translation 1538

but in practice one finds the source only in the Zohar Chadash.

אבער בפועל געפינט מען די מקור נאר אין זהר חדש.

English translation 1539

From this too one sees how Rashi in his commentary on the Torah is connected with the inner dimension of the Torah. As the well-known saying of our holy Rebbes that in Rashi there is "the wine of the Torah."

וואס אויך דערפון זעט מען ווי רש"י בפירושו על התורה איז פארבונדן מיט פנימיות התורה. כפתגם הידוע פון רבותינו נשיאינו 198 אז אין רש"י איז דא "יינה של תורה".

English translation 1540

This is an additional answer to those who argue:

וואס דאס איז נאכמער ענטפער צו די וואס טענה'ן:

English translation 1541

How can one say that in Rashi there is the inner dimension of the Torah, etc. –

ווי זאגט מען אז אין רש"י איז דא פנימיות התורה וכו' –

English translation 1542

one sees this from the aforementioned Rashi,

זעט מען דאס פון דער רש"י הנ"ל,

English translation 1543

whose source is specifically in the Zohar Chadash.

וואס מקורו איז דוקא אין זהר חדש.

English translation 1544

And in addition to this –

ונוסף לזה –

English translation 1545

it is generally known that Rashi was connected with several miracles and wonders,

איז בכלל ידוע אז רש"י איז געווען פארבונדן מיט כמה נסים ונפלאות,

English translation 1546

beginning from the birth of Rashi,

אנהויבנדיק פון הולדת רש"י,

English translation 1547

which was connected with miracles.

וואס איז געווען פארבונדן מיט נסים.

English translation 1548

And as his holiness, my master, father-in-law, the Rebbe, related,

און ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר האט דערציילט,

English translation 1549

that when he was in Worms

אז ווען ער איז געווען אין ווארמס

English translation 1550

(the city where Rashi was born),

(די שטאט וואו רש"י איז געבארן געווארן),

English translation 1551

they showed him in a small alley a recessed place in the wall on the side of the alley. And they told him that this recessed place came about because when the mother of Rashi was pregnant with him,

האט מען אים באוויזן אין א קליין געסל א מקום שקוע אין וואנט באם זייט פון געסל. און מ'האט אים דערציילט אז דער מקום שקוע איז געקומען דערפון וואס בשעת אמו של רש"י איז געווען מעוברת מיט אים,

English translation 1552

she once went into that alley. The alley was very narrow,

איז זי אמאל געגאנגען אין דעם געסל. דער געסל איז געווען זייער א שמאלער,

English translation 1553

and a wagon could barely pass through there. And while the mother of Rashi was walking there, a wagon passed by there,

און דארטן האט קוים געקענט דורכפארן אן עגלה. און בשעת אמו של רש"י איז דארטן געגאנגען איז דארטן פארביי געפארן אן עגלה,

English translation 1554

and according to nature there was no space for the wagon to pass through and for the mother of Rashi to remain unharmed,

און ע"פ טבע איז ניט געווען קיין ארט אז די עגלה זאל דורכגיין און אמו של רש"י זאל בלייבן גאנץ,

English translation 1555

especially since she was still pregnant. When she saw the wagon she wanted to protect the fetus,

ובפרט אז זי איז נאך געווען מעוברת. בשעת זי האט דערזען די עגלה האט זי געוואלט מגין זיין אויפן עובר,

English translation 1556

she pressed herself against the wall. A miracle occurred and in the wall on the side of the alley a recessed place was made such that she and the fetus fit into it,

האט זי זיך צוגעטוליעט צו דער וואנט. האט פאסירט א נס און אין דער וואנט באם זייט פון געסל איז געווארן א מקום שקוע באופן אז זי מיטן עובר האבן זיך דארטן אריינגעפאסט,

English translation 1557

and the wagon passed through and the mother of Rashi and the fetus remained untouched. And the recessed place that was shown to his holiness, my master, father-in-law, the Rebbe, was precisely this recessed place that was made through the miracle!

און די עגלה איז דורכגעפארן און אמו של רש"י מיטן עובר זיינען געבליבן אומבארירט. און דער מקום שקוע וואס מ'האט באוויזן צו כ"ק מו"ח אדמו"ר איז געווען אט דער מקום שקוע וואס איז געווארן ע"י הנס!

English translation 1558

From this one sees how even before the birth of Rashi there were miracles connected with him. So too

וואס דערפון זעט מען ווי נאך קודם הולדת רש"י זיינען געווען נסים פארבונדן מיט אים. אזוי אויך

English translation 1559

The miracles that occurred in connection with his birth are known.

זיינען באקאנט די נסים וואס האבן פאסירט בשייכות מיט לידתו.

English translation 1560

And certainly thereafter.

ועאכו"כ דערנאך.

English translation 1561

And certainly at the time when one learns Rashi –

ועאכו"כ בשעת מ'לערנט רש"י –

English translation 1562

one sees in actuality,

זעט מען בפועל,

English translation 1563

that each time new wondrous matters come,

אז יעדן מאל קומען צו נייע ענינים נפלאים,

English translation 1564

also matters in the inner dimension of the Torah,

אויך ענינים אין פנימיות התורה,

English translation 1565

"the wine of the Torah."

"יינה של תורה".

English translation 1566

The lesson for every person from this explanation in the Zohar:

די הוראה לכאו"א פון דעם ביאור הנ"ל אין זהר:

English translation 1567

One can perform his service with himself in perfection,

איינער קען טאן עבודתו מיט זיך בשלימות,

English translation 1568

and he has testimony that he has done it in perfection –

און ער האט דערצו עדות אז ער האט עס געטאן בשלימות –

English translation 1569

he may think that he does not need to do more,

קען ער מיינען אז מער דארף ער ניט טאן,

English translation 1570

and he also does not need to go out to help other Jews in their service.

און ער דארף אויך ניט גיין ארויסהעלפן אנדערע אידן בעבודתם.

English translation 1571

This teaches him what is stated in the Zohar,

לערנט אים דאס וואס עס שטייט אין זהר,

English translation 1572

that even though Rabbi Yehudah says that Noah did not need to pray on behalf of the people of his generation –

אז אע"פ וואס ר' יהודה זאגט אז נח האט ניט געדארפט מתפלל זיין על בני דורו –

English translation 1573

Rabbi Yitzchak comes and says that he nevertheless needed to pray,

קומט ר' יצחק און זאגט אז ער האט בכל זאת געדארפט מתפלל זיין,

English translation 1574

and that which he did not do so is to his discredit –

און דאס וואס ער האט אזוי ניט געטאן איז לגנותו –

English translation 1575

It is not enough that one should save himself,

ס'איז ניט גענוג אז מ'זאל זיך אליין ראטעווען,

English translation 1576

rather one must also go out to help other Jews.

נאר מ'דארף אויך ארויסהעלפן אנדערע אידן.

English translation 1577

At the time when one sees evil,

בשעת מ'זעט רע,

English translation 1578

indeed there must be "turn away from evil,"

דארף טאקע זיין "סור מרע",

English translation 1579

first and foremost one must flee from it. As His Holy Honor, my teacher and father-in-law, the Rebbe says,

לכל לראש דארף מען דערפון אנטלויפן. ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר זאגט,

English translation 1580

that when it comes to turning away from evil one does not make any calculations and one flees,

אז בשעת ס'קומט צו סור מרע מאכט מען ניט קיינע חשבונות און מ'אנטלויפט,

English translation 1581

whether it is for its own sake,

צי דאס איז לשמה,

English translation 1582

whether it is not for its own sake,

צי שלא לשמה,

English translation 1583

with this intention,

מיט דער כוונה,

English translation 1584

with that intention –

מיט יענע כוונה –

English translation 1585

one must flee –

דארף מען אנטלויפן –

English translation 1586

But together with this that one flees into the "ark,"

אבער ביחד עם זה וואס מ'לויפט אין "תיבה",

English translation 1587

one enters into the words of Torah and prayer,

מ'גייט אריין אין תיבות התורה והתפלה,

English translation 1588

one may not be satisfied with this,

טאר מען זיך דערמיט ניט מסתפק זיין,

English translation 1589

rather one must also pray on behalf of the people of the generation.

נאר מ'דארף אויך מתפלל זיין על בני הדור.

English translation 1590

So too in one's own service:

אזוי אויך בעבודת עצמו:

English translation 1591

One may study a topic in Torah one hundred times until "one hundred times and one"

איינער קען לערנען אן ענין בתורה מאה פעמים ביז "מאה פעמים ואחד" 199

English translation 1592

(or one hundred times and one),

(אדער ואחת 200),

English translation 1593

he may nevertheless think that he has attained the highest perfection,

קען ער דאך מיינען אז ער איז צוגעקומען צו דער העכסטער שלימות,

English translation 1594

and he does not need to do anything more,

און מער דארף ער גארניט טאן,

English translation 1595

And especially according to what is explained in Likkutei Torah that one who reviews

ובפרט נאך ע"פ המבואר אין לקו"ת 201 אז השונה

English translation 1596

his chapter one hundred times is connected with Samech Mem

פרקו מאה פעמים איז פארבונדן מיט סמ"ך מ"ם

English translation 1597

(numerical value one hundred).

(בגימטריא מאה).

English translation 1598

And one hundred times and one is connected with the level of new and not in number.

און מאה פעמים ואחד איז פארבונדן מיט בחי' חד ולא בחושבן.

English translation 1599

One is told that the perfection at which he stands is not sufficient,

זאגט מען אים אז ס'איז ניט מספיק די שלימות בא וועלכער ער האלט,

English translation 1600

rather he must elevate himself even higher. As we learn from Noah,

נאר ער דארף נתעלה ווערן נאך העכער. ווי מ'לערנט עס אפ פון נח,

English translation 1601

that that which he stopped at himself and did not pray on behalf of the people of his generation,

אז דאס וואס ער האט זיך אפגעשטעלט בא זיך און לא התפלל על בני דורו,

English translation 1602

is to his discredit.

איז לגנותו.

English translation 1603

And this is also connected with the lesson of "go,"

און דאס איז אויך פארבונדן מיט דער הוראה פון "לך",

English translation 1604

that there must be the matter of going,

אז ס'דארף זיין דער ענין ההליכה,

English translation 1605

until going from strength to strength.

ביז הליכה באי"ע.

English translation 1606

Until he arrives at "the land that I will show you." Until "and I will make your name great" –

ביז אז ער קומט אן צו "הארץ אשר אראך". ביז "ואגדלה שמך" 202 –

English translation 1607

that in addition to that which "your name" itself is a great matter,

אז נוסף לזה וואס "שמך" אליין איז אן ענין גדול,

English translation 1608

it becomes "and I will make your name great,"

ווערט "ואגדלה שמך",

English translation 1609

a Hei is added to "Avram" and it becomes "Avraham,"

ס'ווערט ניתוסף א ה"א צו "אברם" און ס'ווערט "אברהם",

English translation 1610

"for I have made you the father of a multitude of nations."

"כי אב המון גוים נתתיך" 203.

English translation 1611

That the matter of "father of a multitude of nations" is connected with this that every Jew must endeavor to influence the nations of the world that they should fulfill their seven commandments of the children of Noah,

וואס דער ענין פון "אב המון גוים" איז פארבונדן דערמיט אז יעדער איד דארף זיך משתדל זיין צו פועל'ן אויף אומות העולם אז זיי זאלן מקיים זיין זייערע ז' מצוות דבני נח,

English translation 1612

as the Rambam rules,

ווי דער רמב"ם פסקנ'ט 204,

English translation 1613

as discussed many times.

כמדובר כמ"פ.

English translation 1614

And one must not be influenced by those who ask questions about this.

און מ'דארף ניט נתפעל ווערן פון די וואס פרעגן שאלות אויף דעם.

English translation 1615

(Missing).

(חסר).

English translation 1616

One only wishes to speak about matters of good that is seen and revealed –

מ'וויל דאך נאר רעדן אין ענינים פון טוב הנראה והנגלה –

English translation 1617

The question is known:

איז ידועה די שאלה:

English translation 1618

Repentance is a commandment from the Torah. That every commandment from the Torah is eternal,

תשובה איז דאך א מצוה מן התורה. וואס יעדער מצוה מן התורה איז נצחית,

English translation 1619

and consequently it will also be in the future.

ובמילא וועט זי אויך זיין לע"ל.

English translation 1620

As is known the principle of the Rambam that in his Book of Commandments he counts only the commandments that will also be in the future.

כידוע דער כלל הרמב"ם 205 אז אין ספר המצוות שלו רעכנט ער נאר די מצוות וואס וועלן זיין אויך לע"ל.

English translation 1621

And even though the commandment of repentance

ואע"פ אז מצות התשובה

English translation 1622

(abandonment of sin)

(עזיבת החטא)

English translation 1623

the Rambam does not count in the count of the commandments – the reason is: (A)

רעכנט ניט דער רמב"ם אין מנין המצוות 206 – איז: (א)

English translation 1624

the Tzemach Tzedek writes –

דער צ"צ שרייבט –

English translation 1625

writes in his Book of Commandments that also according to the view of the Rambam and the Semag, repentance

שרייבט אין ספר המצוות שלו 207 אז אויך לדעת הרמב"ם והסמ"ג איז תשובה

English translation 1626

(abandonment of sin)

(עזיבת החטא)

English translation 1627

is a commandment from the Torah

א מצוה מן התורה

English translation 1628

(as the Alter Rebbe writes in Iggeret HaTeshuvah). (B)

(ווי דער אלטער רבי שרייבט אין אגה"ת 208). (ב)

English translation 1629

The commandment of verbal confession of repentance the Rambam does count in the count of the commandments.

מצות וידוי דברים פון תשובה רעכנט דער רמב"ם יא אין מנין המצוות 209.

English translation 1630

The question arises:

שטעלט זיך די שאלה:

English translation 1631

What will be the commandment of repentance in the future?

וואס וועט זיין מצות התשובה לע"ל?

English translation 1632

And regarding this, what was the commandment of repentance before the known sin?

ועד"ז וואס איז געווען מצות התשובה קודם החטא הידוע?

English translation 1633

The explanation of this is –

איז דער ביאור בזה –

English translation 1634

that then there will be the repentance of "and the spirit shall return to God who gave it."

אז דעמולט וועט זיין די תשובה פון "והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה" 210.

English translation 1635

But of course,

אבער כמובן,

English translation 1636

that the repentance of "and the spirit shall return to God who gave it" comes after repentance in its simple sense,

אז די תשובה פון "והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה" קומט נאך תשובה כפשוטה,

English translation 1637

for one who needs repentance in its simple sense.

ביי איינעם וואס נויטיקט זיך אין תשובה כפשוטה.

English translation 1638

(Missing).

(חסר).

English translation 1639

And we have nothing except the words of our leaders,

ואנו אין לנו אלא דברי רבותינו נשיאינו 211,

English translation 1640

that "we are daytime workers" –

אז "אנן פעלי דיממי אנן" 212 –

English translation 1641

our work is to illuminate the world with Judaism and with spreading the wellsprings outward.

אונזער ארבעט איז צו מאכן ליכטיק די וועלט מיט אידישקייט און מיט פארשפרייטן די מעינות ביז אין חוצה.

English translation 1642

And one must know:

און מ'דארף וויסן:

English translation 1643

The teaching of the Baal Shem Tov is alive and enduring and eternal until this day and until the end of all generations,

תורת הבעש"ט איז חי' וקיימת ונצחית עד היום הזה ועד סוף כל הדורות,

English translation 1644

just like the Ten Commandments!

אזוי ווי די עשרת הדברות!

English translation 1645

Just as the Ten Commandments will not be replaced –

אזוי ווי די עשרת הדברות לא תהיינה מוחלפות 213 –

English translation 1646

so too the teaching of the Baal Shem Tov will not be replaced! Just as the Ten Commandments are eternal –

אזוי איז תורת הבעש"ט לא תהא מוחלפת! אזוי ווי די עשרת הדברות זיינען נצחיות –

English translation 1647

so too the teaching of the Baal Shem Tov is eternal!

אזוי איז תורת הבעש"ט נצחית!

English translation 1648

The teaching of the Baal Shem Tov –

תורת הבעש"ט –

English translation 1649

includes also how it was revealed through the teachings of Chassidus Chabad by all our Rabbis and leaders,

כולל אויך ווי נתגלתה ע"י תורת חסידות חב"ד דורך אלע רבותינו נשיאינו,

English translation 1650

until the holy and pure master, our teacher and Rebbe, the leader of our generation!

ביז כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו!

English translation 1651

And through "May your springs spread forth"

און דורך יפוצו מעינותיך

English translation 1652

(from the Baal Shem Tov)

(פון דעם בעש"ט)

English translation 1653

outwardly,

חוצה,

English translation 1654

then King Moshiach will come,

איז קאתי מר דא מלכא משיחא,

English translation 1655

as the Baal Shem Tov writes in his well-known letter that Moshiach told him when the Baal Shem Tov was with him in his palace,

ווי דער בעש"ט שרייבט אין אגרת שלו הידועה 85 וואס משיח האט אים געזאגט בשעת דער בעש"ט איז ביי אים געווען בהיכלו,

English translation 1656

that also the Torah of the Baal Shem Tov will not be replaced

וואס אויך די תורה פון בעש"ט לא תהי' מוחלפת

English translation 1657

(exactly like the entirety of the teaching of the Baal Shem Tov).

(פונקט ווי כללות תורת הבעש"ט).

English translation 1658

And this is our matter –

און דאס איז אונזער ענין –

English translation 1659

to disseminate Torah and commandments and the springs until the outside.

צו מפיץ זיין תורה ומצוות און די מעינות ביז אין חוצה.

English translation 1660

Until that through this we will bring King Moshiach,

ביז אז מ'וועט דורך דעם ברענגען מלכא משיחא,

English translation 1661

very soon.

בקרוב ממש.

English translation 1662

He commanded to play the melody "Melchatchila Ariber."

צוה לנגן ניגון מלכתחילה אריבער.

English translation 1663

The "wine of Torah" in the commentary of Rashi:

דער "יינה של תורה" אין פירוש רש"י:

English translation 1664

It is stated in Yalkut Shimoni the reason why the month of Marcheshvan is called by the name "Yerach Bul":

עס שטייט אין ילקוט שמעוני 214 דער טעם פארוואס חודש מרחשון ווערט אנגערופן 215 בשם "ירח בול":

English translation 1665

"What is 'in the month of Bul,'

"מהו בירח בול,

English translation 1666

in the month that the earth produces clumps of vegetation. Another explanation: what is 'in the month of Bul,'

בירח שהארץ עושה בולין בולין. דבר אחר מהו בירח בול,

English translation 1667

in the month of the flood, lacking a mem,

בירח מבול חסר מ',

English translation 1668

corresponding to the forty days

כנגד ארבעים יום

English translation 1669

(of the descent of the flood,

(פון ירידת המבול,

English translation 1670

whose beginning was in the month of Cheshvan),

וואס התחלתם איז געווען אין חודש חשון),

English translation 1671

that even though the Holy One, blessed be He, swore that 'this is for Me like the waters of Noach,'

שאע"פ שנשבע הקב"ה כי מי נח זאת לי 216,

English translation 1672

nevertheless, forty days each year the

אעפ"כ מ' יום בכל שנה היו איתם ה (י)

English translation 1673

waters made an impression in the world,

מים 217 עושים רושם בעולם,

English translation 1674

until Shlomo arose and built the Holy Temple and the forty days ceased. Therefore it is written lacking a mem

עד שעמד שלמה ובנה את בית המקדש ופסקו איתם מ' יום. לפיכך כתיב חסר מ'

English translation 1675

("Bul,"

("בול",

English translation 1676

not "Mabul")

ניט "מבול")

English translation 1677

corresponding to the forty days that ceased."

כנגד ארבעים יום שפסקו".

English translation 1678

And not only did the forty days cease,

און ניט נאר וואס פסקו אותם מ' יום,

English translation 1679

but rather it was transformed into "the earth produces clumps of vegetation"

נאר ס'איז דעמולט געווארן "הארץ עושה בולין בולין"

English translation 1680

(as the first explanation in Yalkut),

(ווי דער פירוש הראשון אין ילקוט),

English translation 1681

as Rashi explains on the verse "in the month of Bul –

ווי רש"י טייטשט אפ עה"פ "בירח בול –

English translation 1682

it is Marcheshvan, when the grass withers in the field, etc."

הוא מרחשון שהעשב בלה בשדה כו'".

English translation 1683

That is, that the earth still had benefit and blessing for good in this month

ד.ה. אז די ארץ האט נאך געהאט א תועלת וברכה לטובה בחודש זה

English translation 1684

(the opposite of the waters of the flood).

(היפך מי המבול).

English translation 1685

Based on this, it is also understandable

עפ"ז איז אויך פארשטאנדיק

English translation 1686

(in the inner aspect of the matters)

(בפנימיות הענינים)

English translation 1687

in our Rashi commentary "And the rain was upon the earth,

אין אונזער פירוש רש"י "ויהי הגשם על הארץ,

English translation 1688

and later it says 'and the flood was,'

ולהלן הוא אומר ויהי המבול,

English translation 1689

rather, when He brought them down, He brought them down with mercy,

אלא כשהורידן הורידן ברחמים,

English translation 1690

if they would repent, they would be rains of blessing, and when they did not repent, they became a flood" –

אם יחזרו יהיו גשמי ברכה וכשלא חזרו היו למבול" –

English translation 1691

so since "He brought them down with mercy," they remained forever, in their inner essence, rains of blessing. Because even at the time of "they became a flood," they were in their inner essence rains of blessing,

אז היות ווי "הורידן ברחמים" זיינען זיי אויף אלעמאל געבליבן בפנימיות גשמי ברכה. ווייל אפילו בשעת "היו למבול" זיינען זיי בפנימיות געווען גשמי ברכה,

English translation 1692

and this was revealed afterwards in the time of Shlomo, that the "flood" itself became rains of blessing –

און דאס איז נתגלה געווארן דערנאך בזמן שלמה ווי "מבול" גופא איז גשמי ברכה –

English translation 1693

until Shlomo arose and built the Holy Temple, the forty days ceased,

עד שעמד שלמה ובנה את ביהמ"ק פסקו אותם מ' יום,

English translation 1694

and from "Mabul"

און פון "מבול"

English translation 1695

(with a mem)

(מיט א מ"ם)

English translation 1696

became "Bul"

איז געווארן "בול"

English translation 1697

(without a mem).

(אן א מ"ם).

English translation 1698

That is, not that the entire word

ד.ה. ניט אז דער גאנצער ווארט

English translation 1699

(and the entire reality)

(און די גאנצע מציאות)

English translation 1700

of the flood ceased to exist,

פון מבול איז געווארן אויס,

English translation 1701

but rather from the "Mabul" itself, the mem was removed,

נאר פון דעם "מבול" גופא האט מען ארויסגענומען דעם מ"ם,

English translation 1702

and "Bul" remained,

און ס'איז געבליבן "בול",

English translation 1703

the aspect of rains of blessing that is in the flood,

דער ענין גשמי ברכה שבמבול,

English translation 1704

"the earth produces clumps of vegetation,"

"הארץ עושה בולין בולין",

English translation 1705

a matter of benefit and blessing in the earth.

אן ענין של תועלת וברכה בארץ.

English translation 1706

Moreover –

נאכמער –

English translation 1707

also the letter mem of "Mabul" will be revealed and transformed

אויך דעם אות מ"ם פון "מבול" וועט נתגלה ווערן און נתהפך ווערן

English translation 1708

(in the future to come)

(לע"ל)

English translation 1709

to good and holiness in a most elevated manner.

לטוב וקדושה באופן נעלה ביותר.

English translation 1710

For also the letter mem is a letter in the holy tongue,

ווארום אויך דער אות מ"ם איז אן אות אין לשון הקודש,

English translation 1711

with which the world was created. And especially regarding the letter mem, it is stated in the Zohar that the world should have been created with the letter mem,

שבו נברא העולם. ובמיוחד וועגן אות מ"ם שטייט אין זהר 218 אז די וועלט האט געדארפט באשאפן ווערן מיטן אות מ"ם,

English translation 1712

"The letter mem entered and said before Him: Master of the world,

"עאלת אות מ' אמרה קמי' רבון עלמא,

English translation 1713

may it be favorable before You to create the world with me, through whom 'King' is called

ניחא קמך למברי בי עלמא דבי אתקריאת מלך

English translation 1714

(and the acronym of 'King' is a mem)

(וואס ר"ת פון "מלך" איז א מ"ם)

English translation 1715

etc."

כו'".

English translation 1716

So the explanation in this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 1717

It is explained in the discourses that speak about the ark of Noach that it was similar to the future to come

ס'איז מבואר אין די דרושים 219 וואס רעדן וועגן תיבת נח אז דאס איז געווען מעין לע"ל

English translation 1718

(as discussed above),

(כמדובר לעיל),

English translation 1719

that the ark of Noach

אז תיבת נח

English translation 1720

(which was square)

(וואס איז געווען מרובעת)

English translation 1721

is analogous to a closed mem,

איז בדוגמא ווי א מ"ם סתומה,

English translation 1722

which is a square

וואס איז א מרובע

English translation 1723

("ם"),

("ם"),

English translation 1724

and the ark of Noach

און תיבת נח

English translation 1725

(in the manner of a closed mem)

(באופן פון מ"ם סתומה)

English translation 1726

effected in all levels and matters,

האט געפועל'ט בכל הדרגות והענינים,

English translation 1727

in "lower, second, and third stories, etc.,"

אין "תחתיים שניים ושלישיים כו'" 220,

English translation 1728

as explained in the discourses in Likkutei Torah for the portions,

כמבואר אין די מאמרים אין לקו"ת לג' פרשיותי 221,

English translation 1729

because there it was similar to the future to come,

ווייל דארטן איז געווען מעין לע"ל,

English translation 1730

when there will be the revelation of the closed mem,

ווען ס'וועט זיין דער גילוי פון מ"ם סתומה,

English translation 1731

"for the increase of the dominion."

"למרבה המשרה" 222.

English translation 1732

And it is explained that the time of exile is connected with an open mem,

ומבואר 223 אז זמן הגלות איז פארבונדן מיט מ"ם פתוחה,

English translation 1733

"in the walls of Jerusalem which are breached, etc.,"

"בחומות ירושלים אשר הם פרוצים גו'" 224,

English translation 1734

it stands at the end of the word

שטייט בסוף התיבה

English translation 1735

("they")

("הם")

English translation 1736

an open mem,

א מ"ם פתוחה,

English translation 1737

because during the time of exile there is a breach, etc.;

ווייל בזמן הגלות איז דא א פריצה כו';

English translation 1738

and the future redemption is connected with a closed mem,

און גאולה העתידה איז פארבונדן מיט מ"ם סתומה,

English translation 1739

"to increase the authority,"

"למרבה המשרה",

English translation 1740

a closed mem in the middle of the word. And the task of the redemption will be that instead of the open mem of exile,

א מ"ם סתומה באמצע התיבה. און דער אויפטו פון דער גאולה וועט זיין אז אנשטאט דעם מ"ם פתוחה פון גלות,

English translation 1741

it will become "to increase the authority,"

וועט ווערן "למרבה המשרה",

English translation 1742

the closed mem

דער מ"ם סתומה

English translation 1743

(which refers to the redemption).

(וואס גייט אויף דער גאולה).

English translation 1744

And likewise it can be explained also regarding the mem of "Mabul,"

ועד"ז י"ל אויך בנוגע צו דעם מ"ם פון "מבול",

English translation 1745

in addition to that which during the time of Solomon the rains of blessing were revealed in the flood,

נוסף לזה וואס בזמן שלמה זיינען נתגלה געווארן די גשמי ברכה אין מבול,

English translation 1746

the "bul" of "Mabul" –

דער "בול" פון "מבול" –

English translation 1747

that the mem of "Mabul,"

אז דער מ"ם פון "מבול",

English translation 1748

which is an open mem,

וואס איז א מ"ם פתוחה,

English translation 1749

will become a closed mem in the future redemption.

וועט ווערן א מ"ם סתומה בגאולה העתידה.

English translation 1750

For this is also connected with the sign of the covenant that the Almighty gave after the flood,

וואס דאס איז אויך פארבונדן מיטן אות ברית וואס דער אויבערשטער האט געגעבן נאכן מבול,

English translation 1751

"I have set My bow in the cloud, etc.,"

"את קשתי נתתי בענן גו'" 225,

English translation 1752

which is indeed connected with the statement of the Zohar

וואס דאס איז דאך פארבונדן מיטן מאמר הזהר 226

English translation 1753

(and as discussed earlier)

(און ווי גערעדט פריער 227)

English translation 1754

that "do not wait for the feet of Mashiach until this bow is seen in the world adorned with bright colors."

אז "לא תצפי לרגלי משיח עד דיתחזי האי קשת בעלמא מתקשטא בגווני נהירין".

English translation 1755

And as discussed earlier, this is the matter that through the flood a refinement occurred in the world,

און ווי גערעדט פריער 227 איז דאס דער ענין וואס ע"י המבול איז געווארן א זיכוך בעולם,

English translation 1756

and consequently one can refine and transform the cloud so that there should be in the world a bow "with bright colors,"

ובמילא קען מען מזכך זיין ומהפך זיין דעם ענן אז ס'זאל זיין בעולם א קשת "בגווני נהירין",

English translation 1757

with shining colors.

מיט לייכטנדיקע פארבן.

English translation 1758

From this one also sees how from the flood there subsequently emerges the matter of the bow which is connected with the future redemption

וואס דערפון זעט מען אויך ווי פון מבול קומט דערנאך ארויס דער ענין הקשת וואס איז פארבונדן מיט דער גאולה העתידה

English translation 1759

(when the mem of "Mabul" becomes a closed mem).

(ווען דער מ' פון "מבול" ווערט א מ"ם סתומה).

English translation 1760

And may it be His will that very soon there should come "the feet of Mashiach,"

ויה"ר אז בקרוב ממש זאל קומען "רגלי משיח",

English translation 1761

that "do not wait for the feet of Mashiach until this bow is seen in the world adorned with bright colors."

וואס "לא תצפי לרגלי משיח עד דיתחזי האי קשת בעלמא מתקשטא בגווני נהירין".

English translation 1762

For the term "titzpi" is more than the term

וואס דער לשון "תצפי" איז נאכמער ווי דער לשון

English translation 1763

"for Your salvation we hope all day" *227.

"לישועתך קוינו כל היום" *227.

English translation 1764

That is, that however much there was the "for Your salvation we hope all day," it is surpassed in this through "titzpi l'raglei Mashiach" at the time of "this bow is seen in the world adorned with bright colors."

ד.ה. אז וויפל ס'איז נאר געווען דער "לישועתך קוינו כל היום" קומט צו נאכמער בזה ע"י "תצפי לרגלי משיח" בשעת "דיתחזי האי קשת בעלמא מתקשטא בגווני נהירין".

English translation 1765

And based on this, a question is resolved that one can ask regarding the recitation of "for Your salvation we hope all day" three times a day:

ועפ"ז ווערט מתורץ א שאלה וואס מ'קען פרעגן אויף אמירת "לישועתך קוינו כל היום" ג' פעמים ביום:

English translation 1766

If one says "for Your salvation we hope all day" in the morning,

אויב מ'זאגט "לישועתך קוינו כל היום" בבוקר,

English translation 1767

it refers to the entire day

גייט דאך דאס אויפן גאנצן יום

English translation 1768

("all day"),

("כל היום"),

English translation 1769

why must one say it again in the Minchah prayer and again in the Maariv prayer?

איז צוליב וואס דארף מען דאס נאכאמאל זאגן בתפלת מנחה און ווידער אמאל בתפלת מעריב?

English translation 1770

The explanation of this is –

איז דער ביאור בזה –

English translation 1771

in addition to that which by saying it in the Minchah prayer one demonstrates that if Mashiach has not yet come, heaven forbid, after the morning prayer,

נוסף לזה וואס דורך זאגן דאס בתפלת מנחה באווייזט מען אז אויב משיח איז נאך ניט געקומען ח"ו לאחרי תפלת שחרית,

English translation 1772

the hope for this has not been weakened

איז ניט אפגעשוואכט געווארן די האפענונג לזה

English translation 1773

("we hoped").

("קוינו").

English translation 1774

But this is not entirely a sufficient explanation,

אבער דאס איז ניט אינגאנצן קיין ביאור מספיק,

English translation 1775

because for this very reason he already said it in the morning –

ווייל משום זה עצמו האט ער דאס שוין געזאגט בבוקר –

English translation 1776

the explanation of this is understood based on the above:

איז דער ביאור בזה מובן ע"פ הנ"ל:

English translation 1777

In "kivinu" itself there are levels. There is a simple "kivinu,"

אין "קוינו" גופא זיינען פאראן דרגות. ס'איז דא "קוינו" סתם,

English translation 1778

then there is a deeper "kivinu" –

דערנאך איז פאראן א טיפערער "קוינו" –

English translation 1779

as is expressed in the term tzipiyah. And consequently, even when one said it in the morning,

ווי ס'ברענגט זיך ארויס אין לשון צפי'. ובמילא אפילו בשעת מ'האט עס געזאגט בבוקר,

English translation 1780

afterwards,

איז דערנאך,

English translation 1781

when the Minchah prayer comes,

ווען ס'קומט תפלת מנחה,

English translation 1782

he says it with an even deeper "kivinu"

זאגט ער דאס מיט נאך א טיפערן "קוינו"

English translation 1783

(in the manner that he awaits this)

(ע"ד ווי ער איז מצפה אויף דעם)

English translation 1784

and so forth.

וכו'.

English translation 1785

The lesson from the above discussion is twofold:

די הוראה פון המדובר לעיל איז א צווייענדיקע:

English translation 1786

First and foremost, one must study Chassidus,

לכל לראש דארף מען לערנען חסידות,

English translation 1787

and also the discourses that speak about the aforementioned matters.

און אויך די מאמרים וואס רעדן וועגן די ענינים הנ"ל.

English translation 1788

For this is the matter of "may your springs spread forth" within oneself. And so one must also effect this in others.

וואס דאס איז דער ענין פון יפוצו מעינותיך בא זיך. און אזוי דארף מען אויך פועל'ן ביי אנדערע.

English translation 1789

Afterwards –

דערנאך –

English translation 1790

and this is the main point,

והוא העיקר,

English translation 1791

as the Rebbe Maharash said that we want Mashiach our righteousness literally below ten handbreadths –

ווי דער רבי מהר"ש האט געזאגט 228 אז מ'וויל האבן משיח צדקנו כפשוטו למטה מעשרה טפחים –

English translation 1792

Mashiach must come in actual reality and bring the redemption literally.

דארף קומען משיח בפועל ממש און ברענגען די גאולה כפשוטו.

English translation 1793

And this is hastened through studying about Mashiach,

וואס דאס איז מען נאכמער ממהר דורך לערנען וועגן משיח'ן,

English translation 1794

for then "whoever engages in the study of the laws of, etc., it is as if"

וואס דעמולט ווערט "כל העוסק בתורת כו' כאילו

English translation 1795

"etc." he actualizes this matter. And further –

כו'" ווי ער טוט אויף דעם ענין 229. און נאכמער –

English translation 1796

as it states in the Tanchuma

ווי עס שטייט אין תנחומא 230

English translation 1797

(as discussed many times)

(כמדובר כמ"פ 231)

English translation 1798

regarding the Holy Temple,

בנוגע צום ביהמ"ק,

English translation 1799

that through engaging in the study of the laws of the Temple,

אז דורך דעם עסק בתורת הבית איז

English translation 1800

(not only is it as if he built it,

(ניט נאר וואס כאילו בנאו,

English translation 1801

with a kaf of comparison, but)

מיט א כ"ף הדמיון, נאר)

English translation 1802

the building of My House is not nullified

בנין ביתי אינו בטל

English translation 1803

(says the Almighty).

(זאגט דער אויבערשטער).

English translation 1804

And may it be His will that this should be so in actual reality literally,

ויה"ר אז דאס זאל אזוי זיין בפועל ממש בפשטות,

English translation 1805

and especially when one connects it with the study of Rashi's commentary on the Torah,

ובפרט אז מ'פארבינדט עס מיט לימוד פירוש רש"י על התורה,

English translation 1806

whose essence is the plain meaning

וואס ענינו איז פשטות

English translation 1807

(of the verses) –

(הכתובים) –

English translation 1808

Then our righteous Mashiach will come simply,

אז משיח צדקנו זאל קומען בפשטות,

English translation 1809

taking out every Jew from exile simply,

אין ארויסנעמען יעדן אידן פון גלות בפשטות,

English translation 1810

"And you will be gathered one by one, O children of Israel"

"ואתם תלוקטו לאחד אחד בני ישראל" 232

English translation 1811

(as Rashi (whose essence is the simple meaning) brings it down in his commentary on the Torah).

(ווי רש"י (וואס ענינו איז פשטות) ברענגט עס אראפ בפירושו על התורה 233).

English translation 1812

"And behold, one like a son of man came with the clouds of heaven" simply,

"וארו עם ענני שמיא" 234 בפשטות,

English translation 1813

one will fly simply,

מ'וועט פליען בפשטות,

English translation 1814

and come to the Land of Israel in its completeness simply,

און קומען אין ארץ ישראל בשלימותה בפשטות,

English translation 1815

and in a manner of crossing over from the outset –

ובאופן פון מלכתחילה אריבער –

English translation 1816

that it will be "the Lord your God will enlarge your territory" simply,

אז ס'וועט זיין "ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 235 בפשטות,

English translation 1817

and in a manner of Mashiach "now."

און אין אן אופן פון משיח "נאו".

English translation 1818

He began to play the melody "We Want Mashiach Now" niet niet nikavo. He instructed to play a joyous melody,

התחיל לנגן "ווי וואנט משיח נאו" ניעט ניעט ניקאווא. צוה לנגן שמח"ת ניגון,

English translation 1819

and he himself began to play the melody of the hakafot of his father, of blessed memory.

והתחיל בעצמו לנגן ניגון הקפות דאביו ז"ל.

English translation 1820

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1821

Those who need to make a final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1822

will certainly make a final blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 1823

After the afternoon prayer he began to play "He will build the Holy Temple," etc.

אחר תפלת מנחה התחיל לנגן שיבנה ביהמ"ק כו'.