English translation — שיחת ש"פ האזינו, שבת שובה ה'תשמ"ג.

English translation 1

In the Ten Days of Repentance,

אין די עשרת ימי תשובה,

English translation 2

whose essence is repentance,

וואס ענינם איז תשובה,

English translation 3

Shabbat is especially distinguished.

איז שבת ספעציעל אויסגעטיילט.

English translation 4

Because Shabbat in general

ווייל שבת בכלל

English translation 5

(throughout the year)

(בכל השנה)

English translation 6

is connected with repentance,

איז פארבונדן מיט תשובה,

English translation 7

"Shab"bat [is] the letters of "teshu"vah"

"שב"ת אותיות תש"ב"

English translation 8

(as the Alter Rebbe says in Iggeret HaTeshuvah1).

(ווי דער אלטער רבי זאגט אין אגרת התשובה 1).

English translation 9

That is, that Shabbat in general is distinguished from the days before and after it in that it is especially connected with repentance -

ד.ה. אז שבת בכלל איז אויסגעטיילט פון די ימים שלפניו ושלאחריו דערמיט וואס ער איז ספעציעל פארבונדן מיט תשובה -

English translation 10

All the more so, a Shabbat during the Ten Days of Repentance,

עאכו"כ אז א שבת אין עשרת ימי תשובה,

English translation 11

Shabbat Shuvah,

שבת שובה,

English translation 12

is connected with greater strength and vigor with repentance.

איז פארבונדן ביתר שאת וביתר עוז מיט תשובה.

English translation 13

This means that in repentance there are several levels:

דאס הייסט אז אין תשובה זיינען פאראן כו"כ דרגות:

English translation 14

In general, "all his days are in repentance"2

בכלל איז "כל ימיו בתשובה" 2

English translation 15

(as brought also in Likkutei Torah on our parshah3),

(ווי אראפגעבראכט אויך אין לקו"ת פרשתנו 3),

English translation 16

repentance must be throughout all the days of the year. On the day of Shabbat,

תשובה דארף זיין בכל ימות השנה. ביום השבת,

English translation 17

the letters "teshuv",

אותיות "תשב",

English translation 18

the matter of repentance applies even more. During the Ten Days of Repentance, repentance applies even more - "Although repentance and crying out are always beneficial,

איז נאכמער שייך דער ענין התשובה. בעשרת ימי תשובה איז נאכמער שייך תשובה - "אע"פ שהתשובה והצעקה יפה לעולם,

English translation 19

during the ten days between Rosh Hashanah and Yom Kippur they are most beneficial and are accepted immediately"4. And on this very Shabbat during the Ten Days of Repentance,

בעשרה הימים שבין ר"ה ויוהכ"פ היא יפה ביותר ומתקבלת היא מיד" 4. און אין דעם שבת בעשרת ימי תשובה גופא,

English translation 20

Shabbat Shuvah,

שבת שובה,

English translation 21

where "Shabbat [is] the letters of teshuv" - repentance is with greater strength and vigor,

וואס "שבת אותיות תשב" - איז תשובה ביתר שאת וביתר עוז,

English translation 22

higher than all other times.

העכער פאר אלע אנדערע זמנים.

English translation 23

From this it is also understood,

דערפון איז אויך מובן,

English translation 24

that there is an elevation in the repentance of Shabbat Shuvah even relative to the repentance on Yom Kippur - because Shabbat is the source from which all days are blessed5,

אז ס'איז דא אן עילוי אין דער תשובה פון שבת שובה אפילו לגבי דער תשובה ביום הכפורים - ווייל שבת מיני' מתברכין כולי' יומי 5,

English translation 25

and consequently, since Shabbat Shuvah always blesses Yom Kippur which falls in the following week, it also includes the repentance of Yom Kippur,

ובמילא היות אז שבת שובה איז אלעמאל מברך יוהכ"פ שבשבוע הבא כולל אויך די תשובה פון יוהכ"פ,

English translation 26

there is an elevation in the repentance on Shabbat Shuvah which has the power to bless the repentance of Yom Kippur.

איז דא אן עילוי אין דער תשובה בשבת שובה וואס האט בכח צו מברך זיין די תשובה שביוהכ"פ.

English translation 27

That is, that although simply, on Yom Kippur is the highest level of repentance,

ד.ה. אז אע"פ וואס בפשטות איז ביוהכ"פ די העכסטע דרגא אין תשובה,

English translation 28

as the Rambam rules in the halakhah6 that of the entire year, the essence of the matter of repentance is on Yom Kippur,

ווי דער רמב"ם פסקנ'ט אין הלכה 6 אז מכל השנה איז עיקר ענין התשובה ביוהכ"פ,

English translation 29

- however, since Shabbat is the source from which all days are blessed,

- וויבאלד אבער אז שבת מיני' מתברכין כולי' יומי,

English translation 30

it is understood that there is an elevation in the repentance of Shabbat Shuvah relative to the repentance on Yom Kippur.

איז מובן אז ס'איז דא אן עילוי אין דער תשובה פון שבת שובה לגבי התשובה ביוהכ"פ.

English translation 31

All matters are "for the sake of Israel"7,

אלע ענינים זיינען דאך "בשביל ישראל" 7,

English translation 32

in order that Israel should perform their service to their Master.

בכדי ישראל זאלן טאן עבודתם לקונם.

English translation 33

Thus it is also understood regarding that which Shabbat Shuvah contains within itself the most elevated repentance,

אזוי איז אויך מובן בנוגע דערצו וואס שבת שובה האט אין זיך די תשובה הכי נעלית,

English translation 34

higher than the repentance of the entire year,

העכער פון דער תשובה בכל השנה,

English translation 35

even higher than Yom Kippur - that this is for the sake of Israel,

ביז אויך העכער פון יוהכ"פ - אז דאס איז בשביל ישראל,

English translation 36

in order that Jews should utilize this Shabbat to perform repentance in this manner. And from this it is also understood that a Jew has on Shabbat Shuvah the powers to be able to do this in actuality.

בכדי אז אידן זאלן אויסנוצן דעם שבת אויף טאן תשובה באופן זה. ומזה אויך מובן אז א איד האט בשבת שובה די כחות אויף קענען דאס טאן בפועל.

English translation 37

And simply

ובפשטות

English translation 38

(according to the level of the matter about which we speak):

(לפי ערך הענין וועגן וועלכן מ'רעדט):

English translation 39

Shabbat, its essence is delight,

שבת איז דאך ענינו עונג,

English translation 40

"and you shall call Shabbat a delight"8.

"וקראת לשבת עונג" 8.

English translation 41

In contrast, Yom Kippur is simply not particularly connected with delight.

משא"כ יוהכ"פ איז בפשטות ניט פארבונדן במיוחד מיט עונג.

English translation 42

From this it is understood that the repentance on Shabbat Shuvah contains within itself the elevation relative to the repentance even on Yom Kippur - that this is done out of delight,

איז דערפון מובן אז די תשובה בשבת שובה האט אין זיך דעם עילוי לגבי דער תשובה אפילו ביוהכ"פ - אז דאס ווערט געטאן מתוך עונג,

English translation 43

as will be explained.

כדלקמן.

English translation 44

And although, of course, Yom Kippur is also connected with delight,

ואע"פ אז כמובן איז אויך יוהכ"פ פארבונדן מיט עונג,

English translation 45

and on the contrary - more with delight than Shabbat,

ואדרבה - מער מיט עונג ווי שבת,

English translation 46

because Yom Kippur is "a Shabbat of solemn rest"9. And as explained in Chassidut10 that on Yom Kippur there is the revelation of the innermost aspect of Atik,

ווייל יוהכ"פ איז "שבת שבתון" 9. וכמבואר אין חסידות 10 אז ביוהכ"פ איז דא דער גילוי פון פנימיות עתיק,

English translation 47

which is connected with the entry on Yom Kippur into the Holy of Holies. And this also applies today

וואס דאס איז פארבונדן מיט דער כניסה ביוהכ"פ אין קודש הקדשים. און דאס איז נוגע אויך היינט

English translation 48

(when there is no physical Beit HaMikdash),

(ווען ס'איז ניטא דער ביהמ"ק הגשמי),

English translation 49

because "and I will dwell in their midst"11 within each and every one12 in the spiritual Beit HaMikdash that exists in every Jew,

ווייל "ושכנתי בתוכם" 11 בתוך כאו"א 12 אין דעם ביהמ"ק רוחני וואס איז דא בא יעדער איד,

English translation 50

- which is connected with the matter of delight -

- וואס דאס איז פארבונדן מיט ענין העונג -

English translation 51

However, according to the simple law and according to what is stated in the simple meaning of the verse,

איז אבער ע"פ דין בפשטות און ע"פ הנאמר אין פסוק בפשטות,

English translation 52

Shabbat specifically is connected with delight,

איז שבת דוקא פארבונדן מיט עונג,

English translation 53

"and you shall call Shabbat a delight".

"וקראת לשבת עונג".

English translation 54

And based on this, it would seemingly appear that there is a contradiction between the revealed aspect of Torah and the inner aspect of Torah. However, in truth it is not so. Because there cannot be a contradiction between the revealed aspect of Torah and the inner aspect of Torah,

ועפ"ז קומט לכאורה אויס אז ס'איז דא א סתירה צווישן נגלה דתורה מיט פנימיות התורה. איז אבער באמת ניט אזוי. ווייל ס'קען ניט זיין קיין סתירה צווישן נגלה דתורה און פנימיות התורה,

English translation 55

because they are both a part of one Torah:

דערפאר וואס זיי זיינען ביידע א חלק פון א תורה אחת:

English translation 56

The revealed aspect of Torah is the body of Torah and the inner aspect of Torah is the soul of Torah13.

נגלה דתורה איז גופא דתורה און פנימיות התורה איז נשמתא דתורה 13.

English translation 57

And according to what is written14 "and this is the Torah, a man",

וע"פ מש"כ 14 "וזאת התורה אדם",

English translation 58

it is understood that Torah is compared to a living man15,

איז מובן אז תורה איז געגליכן צו אן אדם חי 15,

English translation 59

where a living man consists of a body and a soul. And not as if they are two separate things,

וואס אן אדם חי באשטייט פון א גוף ונפש. און ניט ווי זיי זיינען צוויי זאכן,

English translation 60

that a soul is found in a body in the manner of a soul being found in a vessel,

אז ס'געפינט זיך א נפש אין א גוף בדוגמא ווי די נפש וואלט זיך געפונען אין א כלי,

English translation 61

in which case they remain two separate things,

וואס דעמולט בלייבן זיי צוויי באזונדערע זאכן,

English translation 62

Rather, they become one thing:

נאר זיי ווערן איין זאך:

English translation 63

The body is entirely permeated by the soul,

דער גוף איז אינגאנצן דורכגענומען מיט דער נפש,

English translation 64

and there is no part of the body that is not enlivened by the soul.

און ס'איז ניטא קיין איין חלק אין גוף וואס ווערט ניט באלעבט דורך דער נפש.

English translation 65

And likewise, the soul is entirely clothed in the body and gives it life and sustains it with a physical vitality. Until the body and soul become one thing.

וכמו"כ די נפש איז אינגאנצן אנגעטאן אין גוף און איז אים מחי' ומקיים מיט א חיות בשרי. ביז אז דער גוף ונפש ווערן איין זאך.

English translation 66

This too is in Torah,

עד"ז איז אויך בתורה,

English translation 67

"This is the Torah, man",

"זאת התורה אדם",

English translation 68

so the body of Torah and the soul of Torah are one thing. The revealed part of Torah is the body of the inner dimension of Torah, and the inner dimension of Torah is the soul of the revealed part of Torah.

אז גופא דאורייתא און נשמתא דאורייתא זיינען איין זאך. נגלה דתורה איז דער גוף פון פנימיות התורה און פנימיות התורה איז די נשמה פון נגלה דתורה.

English translation 69

And consequently it is understood that there cannot be any contradiction between the revealed part of Torah and the inner dimension of Torah.

ובמילא איז מובן אז ס'איז ניט שייך קיין סתירה צווישן נגלה דתורה און פנימיות התורה.

English translation 70

It is true that each of the two parts of Torah

אמת טאקע אז יעדערער פון די צוויי חלקי התורה

English translation 71

(the revealed and the inner)

(נגלה און פנימיות)

English translation 72

has its own particular rules of study — this is analogous to how in the revealed part of Torah itself, the laws of monetary matters have their rules of study and the laws of prohibitions have their rules of study,

האט זיינע באזונדערע כללי הלימוד - איז עס ע"ד ווי אין נגלה דתורה גופא האבן דיני ממונות זייער כללי הלימוד און דיני איסורים זייער כללי הלימוד,

English translation 73

and "we do not derive monetary law from prohibitory law"16;

און "ממונא מאיסורא לא ילפינן" 16;

English translation 74

And moreover — Aggadah has its rules of study and Halachah has other rules —

ועד"ז און נאכמער - האט אגדה אירע כללי הלימוד און הלכה האט אנדערע כללים -

English translation 75

Nevertheless, we see that sometimes the halachah in the revealed part of Torah is decided based on what is stated in Aggadah,

אעפ"כ זעט מען אז אמאל פסקנ'ט מען די הלכה בנגלה דתורה ע"פ הנאמר אין אגדה,

English translation 76

and even based on what is stated in the Zohar. As we find in many places in the Beis Yosef that he decides a halachah based on a Zohar,

ביז ע"פ האמור אין זהר. ווי מ'געפינט בכ"מ אין בית יוסף אז ער פסקנ'ט א הלכה ע"פ א זהר,

English translation 77

and he notes the source alongside it.

און ער צייכנט דערביי אן דעם מקור.

English translation 78

And likewise we find in the Rambam, laws whose source is in the Zohar.

ועד"ז געפינט מען אין רמב"ם הלכות וואס מקורם איז אין זהר.

English translation 79

That is, from a matter that is stated in the Zohar,

ד.ה. אז פון אן ענין וואס שטייט אין זהר,

English translation 80

and at length

ובארוכה

English translation 81

(relatively),

(לפי ערך),

English translation 82

a halachah is extracted,

נעמט מען ארויס א הלכה,

English translation 83

which becomes one halachah for everyone,

וואס ווערט א הלכה אחת פאר אלעמען,

English translation 84

both for people of the revealed and for people of the inner dimension of Torah.

סיי פאר אנשי נגלה און סיי פאר אנשי פנימיות התורה.

English translation 85

From this it is also understood that when we speak of people of the revealed and people of the inner dimension of Torah,

וואס מזה איז אויך מובן אז דאס וואס מ'זאגט אנשי נגלה און אנשי פנימיות התורה,

English translation 86

it does not mean that these are exclusively people of the revealed and those exclusively people of the inner dimension of Torah,

איז ניט די כוונה אז די זיינען בלויז אנשי נגלה און די בלויז אנשי פנימיות התורה,

English translation 87

but rather that this is their primary matter. However, certainly each of them also has the other matter,

נאר אז דאס איז עיקר ענינם. אבער זיכער האט יעדערער פון זיי אויך דעם אנדער ענין,

English translation 88

because it is one Torah, and heaven forbid to say that a Jew has only a part of it.

ווייל ס'איז א תורה אחת און ח"ו זאגן אז א איד האט נאר א חלק דערפון.

English translation 89

And that which is stated17 that there can be one who learns one part of Torah in a previous incarnation and in this incarnation he should learn another part of Torah — the meaning is not that in this incarnation he learns only that part of Torah,

און דאס וואס עס שטייט 17 אז ס'קען זיין איינער וואס זאל לערנען איין חלק בתורה בגלגול הקודם און בגלגול זה זאל ער לערנען אן אנדער חלק בתורה - איז ניט דער פירוש אז בגלגול זה לערנט ער בלויז דעם חלק בתורה,

English translation 90

and not at all another part of Torah. One cannot say that this incarnation absolves him from a part of Torah, heaven forbid.

און כלל ניט אן אנדער חלק בתורה. מ'קען ניט זאגן אז גלגול זה ווייסט פון אים אפ א חלק בתורה ח"ו.

English translation 91

Rather, the meaning is,

נאר דער פירוש איז,

English translation 92

in what his primary study consists.

אין וואס עס באשטייט עיקר לימודו.

English translation 93

Analogous to "in what he was more careful"18.

ע"ד במאי הוי זהיר טפי 18.

English translation 94

And likewise, as this is regarding the service in the line of Yissachar,

וע"ד ווי דאס איז בנוגע צו דער עבודה בקו פון יששכר,

English translation 95

dwellers of the tent,

יושבי אוהל,

English translation 96

and the service in the line of Zevulun,

און די עבודה בקו פון זבולון,

English translation 97

businesspeople,

בעלי עסק,

English translation 98

masters of good deeds:

מארי עובדין טבין:

English translation 99

It is not the simple meaning that Yissachar does only the service in his line and Zevulun only in his line,

איז ניט דער פשט אז יששכר טוט בלויז די עבודה בקו שלו און זבולון בלויז בקו שלו,

English translation 100

rather each one also does the second service,

נאר יערער איינער טוט אויך די צווייטע עבודה,

English translation 101

but primarily the service of each one consists in his line.

אבער בעיקר באשטייט עבודת כל אחד אין זיין קו.

English translation 102

As the Alter Rebbe explains in Iggeres HaKodesh19,

ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין אגה"ק 19,

English translation 103

that regarding dwellers of the tent who are primarily occupied with the study of Torah,

אז בא יושבי אהל וואס זיינען זיך עוסק בעיקר אין לימוד התורה,

English translation 104

there must also be acts of kindness,

דארף אויך זיין גמילות חסדים,

English translation 105

charity,

צדקה,

English translation 106

as our Sages said20

כמאחז"ל 20

English translation 107

(in the revealed part of Torah)

(אין נגלה דתורה)

English translation 108

"Whoever says I have only Torah, even Torah he does not have,

כל האומר אין לי אלא תורה אפילו תורה אין לו,

English translation 109

rather Torah and acts of kindness",

אלא תורה וגמ"ח,

English translation 110

that is, if he does not have acts of kindness,

ד.ה. אז אויב ס'איז ניטא ביי אים גמ"ח,

English translation 111

he is not even in the category of Yissachar.

איז ער אפילו ניט בגדר יששכר.

English translation 112

And the meaning of this is not that in the type of Yissachar there must be acts of kindness in another incarnation — that is contrary to the simple meaning of the halachah. Rather, there must be with them acts of kindness in this incarnation

וואס דער פירוש אין דעם איז ניט אז בסוג יששכר דארף זיין גמ"ח בגלגול אחר - דאס איז היפך פשטות ההלכה. נאר ס'דארף בא זיי זיין גמ"ח בגלגול זה

English translation 113

(when they have the study of Torah).

(ווען ס'איז בא זיי דא לימוד התורה).

English translation 114

Likewise, regarding masters of good deeds there must also be study of Torah,

עד"ז דארף בא מארי עובדין טבין אויך זיין לימוד התורה,

English translation 115

at least one verse in the morning, one verse in the evening,

עכ"פ פסוק א' שחרית פסוק א' ערבית,

English translation 116

and with this he fulfills "This book of the Torah shall not depart from your mouth"21,

און דערמיט איז ער מקיים דעם "לא ימוש ספר התורה הזה מפיך" 21,

English translation 117

as the Gemara in Menachos22 derives from this verse that there must be at least one verse in the morning, etc.

ווי די גמרא אין מנחות 22 לערנט אפ פון דעם פסוק אז ס'דארף זיין עכ"פ פסוק א' שחרית כו'.

English translation 118

From this it is understood that when he has one verse in the morning, one verse in the evening,

וואס מזה מובן אז בשעת ביי אים איז דא פסוק א' שחרית פסוק א' ערבית,

English translation 119

not only does he have Torah,

איז ניט נאר וואס ביי אים איז דא תורה,

English translation 120

but he learns Torah in the manner of "shall not depart etc. from your mouth",

נאר ער לערנט די תורה באופן פון "לא ימוש גו' מפיך",

English translation 121

because the Torah that he learned

ווייל די תורה וואס ער האט געלערנט

English translation 122

(one verse)

(פסוק א')

English translation 123

spreads over the entire day.

ווערט נתפשט על כל היום כולו.

English translation 124

From this it is also understood regarding Yissachar,

וואס דערפון איז אויך מובן בנוגע צו יששכר,

English translation 125

that the acts of kindness that he has spread over the entire day.

אז דאס וואס ביי אים איז דא גמ"ח ווערט נתפשט על כל היום כולו.

English translation 126

There is only a difference in what his primary matter consists:

ס'איז נאר דער חילוק אין וואס עס באשטייט עיקר ענינו:

English translation 127

Regarding Yissachar, their primary service consists in the study of Torah,

בא יששכר באשטייט עיקר עבודתם אין לימוד התורה,

English translation 128

but they also have acts of kindness,

אבער בא זיי איז אויך דא גמ"ח,

English translation 129

and regarding Zevulun, their primary service consists in masters of good deeds,

און בא זבולון באשטייט עיקר עבודתם אין מארי עובדין טבין,

English translation 130

supporters of Torah and the like, but they also have the study of Torah.

תומכי תורה וכיו"ב אבער בא זיי איז אויך דא לימוד התורה.

English translation 131

And this is also regarding the people of the revealed and the people of the inner dimensions of the Torah - that it is not the simple meaning that the one who studies the revealed aspect of the Torah does not study the inner dimensions of the Torah at all, Heaven forbid,

ועד"ז איז אויך בנוגע צו אנשי נגלה און אנשי פנימיות התורה - אז ס'איז ניט דער פשט אז דער וואס לערנט נגלה דתורה לערנט כלל ניט קיין פנימיות התורה ח"ו,

English translation 132

and likewise the one who studies the inner dimensions of the Torah does not study the revealed aspect of the Torah at all, Heaven forbid,

ועד"ז דער וואס לערנט פנימיות התורה לערנט כלל ניט קיין נגלה דתורה ח"ו,

English translation 133

but certainly each one studies both things,

נאר זיכער לערנט יעדערער ביידע זאכן,

English translation 134

because they are one thing,

ווייל זיי זיינען איין זאך,

English translation 135

there is only a difference in what constitutes his primary essence.

ס'איז נאר א חילוק אין וואס באשטייט עיקר ענינו.

English translation 136

And the necessity to study both parts of the one Torah,

און דער הכרח צו לערנען ביידע חלקים פון תורה אחת,

English translation 137

the revealed aspect of the Torah and the inner dimensions of the Torah - is even more so in these generations of ours,

נגלה דתורה און פנימיות התורה - איז נאכמער בימינו אלו,

English translation 138

because now it is "a mitzvah to reveal this wisdom"23,

ווייל איצטער איז "מצוה לגלות זאת החכמה" 23,

English translation 139

and there must be a dissemination of the wellsprings with greater vigor and strength.

און ס'דארף זיין הפצת המעינות ביתר שאת וביתר עוז.

English translation 140

And likewise we see also on the other hand,

ועד"ז זעט מען אויך לאידך גיסא,

English translation 141

that there must also be the study of the revealed aspect of the Torah - as we see by the great luminaries that by them the order was that first they studied the revealed aspect of the Torah and afterwards they came to the study of the inner dimensions of the Torah.

אז ס'דארף זיין אויך לימוד נגלה דתורה - ווי מ'זעט בא די מאורות הגדולים אז בא זיי איז גאר געווען דער סדר אז פריער האבן זיי געלערנט נגלה דתורה און דערנאך זיינען זיי צוגעקומען צו לימוד פנימיות התורה.

English translation 142

And based on all this it is understood that there cannot be any contradiction between the revealed aspect of the Torah and the inner dimensions of the Torah.

וע"פ כל זה איז מובן אז ס'קען ניט זיין קיין סתירה צווישן נגלה דתורה און פנימיות התורה.

English translation 143

And this is also understood regarding our matter:

ועד"ז איז אויך מובן בנוגע לעניננו:

English translation 144

According to the revealed aspect it comes out that on Yom Kippur the primary matter is teshuvah

ע"פ נגלה קומט אויס אז ביוהכ"פ איז עיקר ענין התשובה

English translation 145

(in relation to the entire year).

(לגבי כל השנה כולה).

English translation 146

According to the inner dimensions of the matters it comes out that on Shabbat Shuvah,

ע"פ פנימיות הענינים קומט אויס אז בשבת שובה,

English translation 147

from which Yom Kippur is blessed,

וואס מיני' מתברך יוהכ"פ,

English translation 148

there is an elevation in teshuvah even relative to Yom Kippur.

איז דא אן עילוי אין תשובה אפילו לגבי יוהכ"פ.

English translation 149

Likewise - according to the revealed aspect, specifically Shabbat is connected with delight,

עד"ז - ע"פ נגלה איז דוקא שבת פארבונדן מיט עונג,

English translation 150

"and you shall call the Shabbat a delight"24. Except when Yom Kippur falls on the day of Shabbat,

"וקראת לשבת עונג" 24. א חוץ ווען יוהכ"פ איז חל ביום השבת,

English translation 151

then Yom Kippur also has the aspect of delight. And on the contrary - an additional delight,

וואס דעמולט האט אויך יוהכ"פ דעם ענין העונג. ואדרבה - נאך א תוספת עונג,

English translation 152

because there is the "I benefited" of Yom Kippur25 which adds to the matters of Shabbat. But even then the primary delight is connected with it being Shabbat.

ווייל ס'איז דא דער "אהני לי'" פון יוהכ"פ 25 וואס גיט צו אין די עניני שבת. אבער אויך דעמולט איז עיקר העונג פארבונדן דערמיט וואס עס איז שבת.

English translation 153

And according to the inner dimensions of the matters it comes out that also Yom Kippur is connected with delight.

וע"פ פנימיות הענינים קומט אויס אז אויך יוהכ"פ איז פארבונדן מיט עונג.

English translation 154

Which seemingly these two matters are in contradiction with each other.

וואס לכאורה זיינען די צוויי ענינים בסתירה זל"ז.

English translation 155

One says,

זאגט מען,

English translation 156

that since this is the body of the Torah and this is the soul of the Torah - they are not a contradiction with each other,

אז היות דאס איז גופא דאורייתא און דאס איז נשמתא דאורייתא - זיינען זיי ניט קיין סתירה זל"ז,

English translation 157

and on the contrary - they are one thing.

ואדרבה - זיי זיינען איין זאך.

English translation 158

And the elevation in the teshuvah on Shabbat Shuvah even relative to the teshuvah on Yom Kippur

און דער עילוי אין דער תשובה בשבת שובה אפילו לגבי דער תשובה ביוהכ"פ

English translation 159

(as it is according to the inner dimensions of the matters)

(ווי ס'איז ע"פ פנימיות הענינים)

English translation 160

is also understood how the matter is according to the revealed aspect,

איז אויך מובן ווי דער ענין איז ע"פ נגלה,

English translation 161

that Shabbat's essence is delight,

אז שבת איז ענינו עונג,

English translation 162

consequently the teshuvah on Shabbat Shuvah is connected with delight. Which this is not present on Yom Kippur

במילא איז די תשובה בשבת שובה פארבונדן מיט עונג. וואס דאס איז ניטא ביוהכ"פ

English translation 163

(according to the revealed aspect),

(ע"פ נגלה),

English translation 164

and all the more so not on the other days of the Ten Days of Repentance.

ועאכו"כ ניט אין די אנדערע טעג פון די עשי"ת.

English translation 165

And from this side the teshuvah on Shabbat Shuvah has an elevation relative to the teshuvah during the Ten Days of Repentance and even on Yom Kippur.

וואס מצד זה האט די תשובה בשבת שובה אן עילוי לגבי דער תשובה בעשי"ת און אפילו ביוהכ"פ.

English translation 166

And one should connect this with what is explained in Chassidus26 regarding Yom Kippur,

ויש לקשר זה עם המבואר בחסידות 26 בנוגע צו יוהכ"פ,

English translation 167

that it is called27 "Yom HaKippurim",

אז ער ווערט אנגערופן 27 "יום הכפורים",

English translation 168

like Purim,

אזוי ווי פורים,

English translation 169

but with a letter khaf of comparison - because Purim accomplishes the same matters that are accomplished on Yom Kippur in a higher manner:

אבער מיט א כ"ף הדמיון - ווייל פורים טוען זיך אויף די זעלבע ענינים וואס ווערן אויפגעטאן ביוהכ"פ אויף א העכערן אופן:

English translation 170

On Yom Kippur all matters are connected with spirituality:

ביוהכ"פ זיינען אלע ענינים פארבונדן מיט רוחניות:

English translation 171

there are the five afflictions28,

עס זיינען פאראן די ה' עינויים 28,

English translation 172

and Jews down here are then like angels,

און אידן דא למטה זיינען דעמולט דומה למלאכים,

English translation 173

until this is also expressed in their garments,

ביז אז דאס דריקט זיך אויך אויס אין זייערע לבושים,

English translation 174

that one wears a kittel,

אז מ'טראגט א קיטל,

English translation 175

and one of the reasons for this is,

וואס איינער פון די טעמים על זה איז,

English translation 176

because one is then like angels29,

ווייל מ'איז דעמולט דומה למלאכים 29,

English translation 177

for by angels there is no eating and drinking;

וואס בא מלאכים אין שם אכילה ושתי';

English translation 178

However on the day of Purim there is also the matter of the lot

משא"כ ביום הפורים איז אויך דא דער ענין הגורל

English translation 179

(like on Yom Kippur)

(ווי ביוהכ"פ)

English translation 180

etc. - but then all matters are connected with physical matters,

וכו' - אבער דעמולט זיינען אלע ענינים פארבונדן מיט ענינים גשמיים,

English translation 181

with eating and drinking,

מיט אכילה ושתי',

English translation 182

until not just eating and drinking but in a manner that is above measure and limitation

ביז ניט סתם אכו"ש נאר אין אן אופן שלמעלה ממדידה והגבלה

English translation 183

(more than at other times,

(מערער ווי בשאר הזמנים,

English translation 184

even on a Festival),

אפילו ביו"ט),

English translation 185

"a person is obligated to become intoxicated on Purim until he does not know"30,

"חייב אינש לבסומי בפוריא עד דלא ידע" 30,

English translation 186

with a "feast and joy"31.

מיט א "משתה ושמחה" 31.

English translation 187

And therefore Purim is higher than Yom Kippur,

וואס דעריבער איז פורים העכער פון יוהכ"פ,

English translation 188

because on Purim all matters come down and take hold also in the physicality of the world. And therefore Yom Kippur is only "Kippurim".

ווייל בפורים קומען אלע ענינים אראפ און נעמען דורך אויך גשמיות העולם. און דערפאר איז יוהכ"פ נאר "כפורים".

English translation 189

Likewise it can be said in the elevation of

עד"ז י"ל אין דעם עילוי פון

English translation 190

(the teshuvah of)

(דער תשובה ב)

English translation 191

Shabbat Shuvah relative to

שבת שובה לגבי

English translation 192

(the teshuvah of)

(דער תושבה ב)

English translation 193

Yom Kippur:

יוהכ"פ:

English translation 194

On Yom Kippur the matter of teshuvah is connected with spiritual matters - with the five afflictions,

ביוהכ"פ איז ענין התשובה פארבונדן מיט ענינים רוחניים - מיט די ה' עינויים,

English translation 195

there is then no eating and drinking,

ס'איז דעמולט ניטא קיין אכילה ושתי',

English translation 196

Jews are then like angels etc.;

אידן זיינען דעמולט דומה למלאכים וכו';

English translation 197

However on Shabbat Shuvah

משא"כ בשבת שובה

English translation 198

(the Shabbat from which Yom Kippur is blessed)

(דער שבת וואס מיני' מתברך יוהכ"פ)

English translation 199

it is specifically connected with physical delight,

איז דאך פארבונדן דוקא מיט עונג גשמי,

English translation 200

that it is a mitzvah to delight in it with eating and drinking,

וואס מצוה לענגו באכילה ושתי,

English translation 201

and not just eating and drinking,

און ניט סתם אכו"ש,

English translation 202

but fatty meat and aged wine

נאר בשר שמן ויין ישן

English translation 203

(similar to on Purim - eating and drinking more than at other times).

(בדוגמא ווי בפורים - אכו"ש מער ווי בשאר זמנים).

English translation 204

And accordingly, the teshuvah of Shabbos Shuvah is connected with physical matters,

ובמילא איז די תשובה בשבת שובה פארבונדן מיט ענינים גשמיים,

English translation 205

not like on Yom Kippur when it is connected only with spiritual matters — therefore there is a superiority in the teshuvah of Shabbos Shuvah over the teshuvah of Yom Kippur.

ניט ווי ביוהכ"פ ווען ס'איז פארבנודן נאר מיט ענינים רוחניים - דעריבער איז דא אן עילוי אין דער תשובה בשבת שובה לגבי דער תשובה ביוהכ"פ.

English translation 206

And from this is also understood the superiority of the teshuvah of Shabbos Shuvah over the teshuvah during the other Ten Days of Repentance:

ועד"ז איז אויך מובן דער עילוי פון דער תשובה בשבת שובה לגבי דער תשובה אין די אנדערע עשי"ת:

English translation 207

During all the Ten Days of Repentance one may fast. To the extent that it is known the custom of many to fast during the Ten Days of Repentance32. And also on Rosh Hashanah

אין אלע עשי"ת קען מען פאסטן. ביז אז ס'איז ידוע דער מנהג בא כו"כ צו פאסטן אין די עשי"ת 32. און אויך בראש השנה

English translation 208

(the first days of the Ten Days of Repentance)

(די ערשטע טעג פון די עשי"ת)

English translation 209

there is a distinction regarding fasting between the day and night of Rosh Hashanah33;

איז דא דער חילוק בנוגע צו פאסטן צווישן יום וליל ראש השנה 33;

English translation 210

however, on Shabbos Shuvah — there is no opinion that one should fast then.

משא"כ בשבת שובה - איז ניטא קיין דיעה אז מ'זאל דעמולט פאסטן.

English translation 211

It follows from this that the teshuvah of Shabbos Shuvah is more connected specifically with physical pleasure,

קומט דערפון אויס אז די תשובה בשבת שובה איז מערער פארבונדן מיט עונג גשמי דוקא,

English translation 212

not like during the other Ten Days of Repentance when there can be a fast, etc.

ניט ווי אין די אנדערע עשי"ת ווען ס'קען זיין א תענית כו'.

English translation 213

Therefore there is a superiority in the teshuvah of Shabbos Shuvah over the teshuvah during the rest of the Ten Days of Repentance.

וואס דערפאר איז דא אן עילוי אין דער תשובה בשבת שבה לגבי דער תשובה בשאר עשי"ת.

English translation 214

The lesson from this in the service of man:

די הוראה דערפון אין עבודת האדם:

English translation 215

When Shabbos Shuvah arrives,

בשעת ס'קומט שבת שובה,

English translation 216

when there is the superiority that teshuvah is connected with physical matters and out of pleasure,

וואס דעמולט איז דא דער עילוי וואס די תשובה איז פארבונדן מיט ענינים גשמיים ומתוך תענוג,

English translation 217

— this awakens a Jew how his service should be then. Because although Shabbos is "sanctified and stands"34,

- איז דאס מעורר א אידן ווי זיין עבודה זאל דעמולט זיין. ווייל אע"פ וואס שבת "מיקדשא וקיימא" 34,

English translation 218

the matters of Shabbos are accomplished from Above,

די ענינים פון שבת טוען זיך אפ מצ"ע,

English translation 219

nevertheless a Jew must always add through his service — there must be the "to make the Shabbos"35,

דארף אבער א איד אין דעם אלעמאל מוסיף זיין ע"י עבודתו - ס'דארף זיין דער "לעשות את השבת" 35,

English translation 220

and "one who delights the Shabbos"36,

און "מענג את השבת" 36,

English translation 221

that he adds pleasure on Shabbos. And in general — the matters of Shabbos are brought about through service before Shabbos,

אז ער גיט נאך צו עונג אין שבת. און בכללות - די ענינים פון שבת ווערן אויפגעטאן ע"י עבודה לפני שבת,

English translation 222

"whoever toiled on Shabbos eve will eat on Shabbos"37.

"מי שטרח בערב שבת יאכל בשבת" 37.

English translation 223

And therefore when Shabbos Shuvah arrives,

און דעריבער ווען ס'קומט שבת שובה,

English translation 224

when there is the superiority of teshuvah connected with physical matters and out of pleasure — this must awaken a Jew how he must do his service in order to bring about that the Shabbos be in perfection.

ווען ס'איז דא דער עילוי פון תשובה פארבונדן מיט ענינים גשמיים ומתוך תענוג - דארף דאס מעורר זיין א אידן ווי ער דארף טאן עבודתו בכדי צו אויפטאן אז דער שבת זאל זיין בשלימות.

English translation 225

So that also that which the Shabbos blesses Yom Kippur

ביז אז אויך דאס וואס דער שבת איז מברך יוהכ"פ

English translation 226

(and therefore there is then a superiority in the teshuvah even over the teshuvah of Yom Kippur)

(און דערפאר איז דעמולט דא אן עילוי אין דער תשובה אפילו לגבי דער תשובה ביוהכ"פ)

English translation 227

comes about through the service of a Jew. Because as mentioned,

קומט עס ע"י דער עבודה פון א אידן. ווייל כאמור,

English translation 228

a Jew through his service brings about that the Shabbos be in perfection,

א איד ע"י עבודתו טוט אויף אז דער שבת זאל זיין בשלימות,

English translation 229

"whoever toiled on Shabbos eve will eat on Shabbos",

"מי שטרח בערב שבת יאכל בשבת",

English translation 230

and when he brings about that the Shabbos be in perfection,

און בשעת ער טוט אויף אז דער שבת זאל זיין בשלימות,

English translation 231

he also effects that the Shabbos bless in perfection the days that follow,

פועל'ט ער אויך אז דער שבת זאל מברך זיין בשלימות די ימים שלאח"ז,

English translation 232

including also Yom Kippur.

כולל אויך יוהכ"פ.

English translation 233

The practical lesson in the service of man from Shabbos Shuvah:

די הוראה בפועל בעבודת האדם פון שבת שובה:

English translation 234

One might think that the service of teshuvah must be when he studies Torah,

איינער קען מיינען אז עבודת התשובה דארף זיין בשעת ער לערנט תורה,

English translation 235

he prays to the Above during prayer,

ער איז מתפלל צו דעם אויבערשטן בשעת התפלה,

English translation 236

when he fulfills a mitzvah;

בשעת ער איז מקיים א מצוה;

English translation 237

but when he occupies himself with his physical matters,

בשעת ער פארנעמט זיך אבער מיט ענינים גשמיים שלו,

English translation 238

eating and drinking,

אכילה ושתי',

English translation 239

strolling, etc.

טיול וכו'

English translation 240

(with all the ten matters that the Rambam enumerates38),

(מיט די אלע צען ענינים וועלכע דער רמב"ם רעכנט אויס 38),

English translation 241

then the service of teshuvah need not be.

דארף דעמולט ניט זיין עבודת התשובה.

English translation 242

Shabbos Shuvah teaches him,

לערנט אים שבת שובה,

English translation 243

that teshuvah must be in all physical matters,

אז תשובה דארף זיין אין אלע ענינים גשמיים,

English translation 244

in eating and drinking,

אין אכו"ש,

English translation 245

even eating and drinking of fatty meat and aged wine,

ביז אכו"ש פון בשר שמן און יין ישן,

English translation 246

and all out of pleasure.

און אלץ מתוך תענוג.

English translation 247

And it is not sufficient that teshuvah be in spiritual matters,

און ס'איז ניט מספיק אז תשובה זאל זיין אין ענינים הרוחניים,

English translation 248

as it is on Yom Kippur.

ווי דאס איז ביוהכ"פ.

English translation 249

Because that is no accomplishment. Rather, also when he eats and drinks and does all his physical matters, there must be teshuvah to Hashem.

ווייל דאס איז קיין אויפטו ניט. נאר אויך בשעת ער עסט און טרינקט און טוט אלע זיינע ענינים גשמיים דארף זיין תשובה לה'.

English translation 250

And since the Torah gives the instruction to every Jew on Shabbos Shuvah,

און וויבאלד אז תורה גיט די הוראה צו יעדן אידן בשבת שובה,

English translation 251

it is understood that the Torah also gives an enabling power for this,

איז מובן אז תורה גיט אויך א נתינת כח לזה,

English translation 252

that a Jew should be able to carry it out in practice.

אז א איד זאל דאס קענען דורכפירן בפועל.

English translation 253

And the superiority of Shabbos Shuvah and the lesson connected with it,

און דער עילוי פון שבת שובה און די הוראה דערמיט פארבונדן,

English translation 254

and how this is a lesson for all times — is further understood based on what is explained in the writings of the Arizal39,

און ווי דאס איז א הוראה על כל הזמנים - איז נאכמער מובן ע"פ המבואר אין כתבי האריז"ל 39,

English translation 255

that the seven days during the Ten Days of Repentance between Rosh Hashanah and Yom Kippur,

אז די שבעה ימים אין די עשי"ת בין ר"ה ויוהכ"פ,

English translation 256

which are seven consecutive days, correspond to all the seven days of the week,

וואס זיינען שבעה ימים רצופים זיינען כנגד אלע שבעה ימי השבוע,

English translation 257

and each day of the Ten Days of Repentance corresponds to that same day of the week throughout the entire year,

און כל יום פון די עשי"ת איז כנגד דעם זעלבן יום בשבוע בכל השנה כולה,

English translation 258

and one must then do teshuvah for that day throughout the entire year:

און מ'דארף דעמולט טאן תשובה אויף אט דעם יום בכל השנה כולה:

English translation 259

Sunday corresponds to every Sunday during the entire year and one must then do teshuvah for every Sunday,

יום ראשון איז כנגד יעדן יום ראשון במשך כל השנה כולה און מ'דארף דעמולט תשובה טאן אויף יעדן יום ראשון,

English translation 260

and so too regarding the rest of the days.

ועד"ז בנוגע שאר הימים.

English translation 261

And so too regarding the Shabbos of the seven days,

ועד"ז אויך בנוגע צום שבת פון די שבעה ימים,

English translation 262

which is always Shabbos Shuvah,

וואס ער איז אלעמאל שבת שובה,

English translation 263

it corresponds to all the Shabbosos during the entire year,

איז ער כנגד אלע שבתות במשך כל השנה כולה,

English translation 264

and the teshuvah on Shabbos Shuvah must be for all the Shabbosos.

און די תשובה בשבת שובה דארף זיין אויף אלע שבתות.

English translation 265

And since every Shabbos is the letters "tashuv"

והיות אז יעדער שבת איז אותיות "תשב"

English translation 266

(as above),

(כנ"ל),

English translation 267

it follows that Shabbos Shuvah is even more connected with "tashuv",

קומט אויס אז שבת שבה איז נאכמער פארבונדן מיט "תשב",

English translation 268

teshuvah,

תשובה,

English translation 269

because it corresponds to all the Shabbosos of the year,

וויבאלד אז ער איז כנגד אלע שבתות השנה,

English translation 270

and the teshuvah on this Shabbos must be for all the Shabbosos.

און די תשובה בשבת זה דארף זיין אויף אלע שבתות.

English translation 271

And since Shabbat is the source from which all days are blessed,

און וויבאלד אז שבת מיני' מתברכין כולי' יומי,

English translation 272

and all the Shabbats of the year that bless all the days of the year

און אלע שבתות השנה וואס בענטשן אלע טעג פון יאר

English translation 273

(each Shabbat blesses the week that follows it),

(יעדער שבת בענטשט דעם שבוע שלאחריו),

English translation 274

are parallel to Shabbat Shuvah — it follows that the teshuvah on Shabbat Shuvah must be in a manner that will be drawn forth upon all the days of the year.

זיינען כנגד שבת שובה - קומט אויס אז די תשובה בשבת שובה דארף זיין אין אן אופן וואס זאל נמשך ווערן על כל ימות השנה.

English translation 275

And regarding the lesson of Shabbat Shuvah — that which "all his days are in teshuvah,"

ובנוגע צו דער הוראה פון שבת שובה - אז דאס וואס "כל ימיו בתשובה",

English translation 276

must also be at the time when a Jew does all his physical matters,

דארף אויך זיין בשעת א איד טוט אלע זיינע ענינים גשמיים,

English translation 277

and this must be out of delight.

און דאס דארף זיין מתוך עונג.

English translation 278

And since in the service of teshuvah there is the principle of "double for the wise"40,

און וויבאלד אז בעבודת התשובה איז דא דער כלל פון "כפליים לתושי'" 40,

English translation 279

as the Alter Rebbe explains in Iggeret HaTeshuvah41.

ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין אגרת התשובה 41.

English translation 280

— There he speaks regarding teshuvah in Torah study,

- דארטן רעדט ער בנוגע צו תשובה בלימוד התורה,

English translation 281

that "one who was accustomed to read one page, should read two pages,

אז "הי' רגיל לקרות דף א' יקרא ב' דפים,

English translation 282

to review one chapter, should review two chapters,"

לשנות פרק א' ישנה ב' פרקים",

English translation 283

but so it is regarding teshuvah on all the mitzvot,

אבער אזוי איז בנוגע צו תשובה על כל המצוות,

English translation 284

because Talmud Torah is only one of the 248 positive commandments,

ווייל תלמוד תורה איז דאך נאר איינע פון די רמ"ח מצות עשה,

English translation 285

and there are another 247 mitzvot,

און ס'זיינען דא נאך רמ"ז מצוות,

English translation 286

regarding which the matter of teshuvah also applies,

וואס אויך בא זיי איז שייך ענין התשובה,

English translation 287

in the manner of "double for the wise." —

באופן פון כפליים לתושי'. -

English translation 288

So too regarding the manner of teshuvah of Shabbat Shuvah,

איז אזוי אויך בנוגע צו דעם אופן התשובה פון שבת שובה,

English translation 289

connected with physical matters and out of delight — that this must be in the manner of "double for the wise."

פארבונדן מיט ענינים גשמיים ומתוך עונג - אז דאס דארף זיין באופן פון כפליים לתושי'.

English translation 290

The intention in this is not that there should be "double for the wise" in the quantity of eating and drinking on Shabbat Shuvah,

די כוונה אין דעם איז ניט אז ס'זאל זיין כפליים לתושי' אין כמות האכילה ושתי' בשבת שובה,

English translation 291

but primarily in quality. And this will also bring about "double for the wise" in quantity.

נאר בעיקר אין איכות. און דאס וועט אויך פועל'ן כפליים לתושי' בכמות.

English translation 292

And even if there is lechatchilah "double for the wise" in quantity — this too is a mitzvah on Shabbat.

און אפילו אויב ס'איז דא לכתחילה כפליים לתושי' בכמות - איז דאס אויך א מצוה בשבת.

English translation 293

According to the above, one understands the greatness of the preciousness and the greatness of the elevation of this Shabbat,

ע"פ הנ"ל איז מובן דער גודל היוקר און גודל העילוי פון דעם שבת,

English translation 294

Shabbat Shuvah,

שבת שובה,

English translation 295

that then a Jew has the power to do teshuvah that is above teshuvah,

אז דעמולט האט א איד בכח צו טאן תשובה למעלה מתשובה,

English translation 296

in a manner that is higher than the teshuvah of the entire year,

באופן וואס איז העכער פון דער תשובה בכל השנה כולה,

English translation 297

and even from the Ten Days of Repentance,

און אפילו פון עשי"ת,

English translation 298

and even before Yom Kippur!

און אפילו פאר יוהכ"פ!

English translation 299

Because this is a teshuvah that goes through and is connected also with his physical matters,

ווייל דאס איז א תשובה וואס נעמט דורך און איז פארבונדן אויך מיט זיינע ענינים גשמיים,

English translation 300

and a teshuvah which he does out of delight and joy,

און א תשובה וועלכע ער טוט מתוך עונג ושמחה,

English translation 301

even physical delight and joy.

ביז עונג ושמחה גשמיים.

English translation 302

That is, although teshuvah in general is in a manner of awe,

ד.ה. אז כאטש תשובה בכלל איז באופן של יראה,

English translation 303

fear of Hashem and awe of shame etc. — on Shabbat Shuvah, together with this, the teshuvah is also out of delight and joy.

יראת ה' און יראת בושה וכו' - איז בשבת שובה צוזאמען דערמיט די תשובה אויך מתוך עונג ושמחה.

English translation 304

And as is also understood from what is explained in the aforementioned Iggeret HaTeshuvah,

וכמובן אויך מהמבואר אין אגה"ת הנ"ל,

English translation 305

that Shabbat is the letters of "teshuv" [תשוב],

אז דאס וואס שבת איז אותיות "תשב",

English translation 306

is the aspect of teshuvah ila'ah,

איז בחי' תשובה עילאה,

English translation 307

which teshuvah ila'ah is out of joy42.

וואס תשובה עילאה איז מתוך שמחה 42.

English translation 308

A question seemingly arises on this:

שטעלט זיך אויף דעם לכאורה א שאלה:

English translation 309

Since on Shabbat Shuvah there must be an even higher teshuvah than in the days of the Ten Days of Repentance that precede it

וויבאלד אז בשבת שובה דארף זיין נאך א העכערע תשובה ווי אין די טעג פון עשי"ת שלפנ"ז

English translation 310

(and more than the rest of the days of the year)

(און מערער ווי בשאר ימות השנה)

English translation 311

— then there should have been more opposite to joy,

- האט דאך דעמולט געדארפט זיין מער היפך השמחה,

English translation 312

because then the undesirable matters for which one must do teshuvah are emphasized more.

ווייל דעמולט זיינען מערער בהדגשה די ענינים בלתי רצויים אויף וועלכע מ'דארף תשובה טאן.

English translation 313

The answer to this is,

איז דער ענטפער אויף דעם,

English translation 314

that it is precisely the opposite:

אז ס'איז פונקט פארקערט:

English translation 315

When Shabbat Shuvah arrives,

בשעת עס קומט שבת שובה,

English translation 316

when one comes to a higher level in teshuvah,

ווען מ'קומט צו א העכערע דרגא אין תשובה,

English translation 317

— it is not that then additional undesirable matters are revealed in the person upon which he must do teshuvah,

- איז ניט דער פשט אז דעמולט ווערן נתגלה בא דעם אדם נאך ענינים בלתי רצויים אויף וועלכע ער דארף תשובה טאן,

English translation 318

which previously he did not see,

וואס לפנ"ז האט ער זיי ניט געזען,

English translation 319

but on the contrary — in the days of the Ten Days of Repentance that precede it, he did teshuvah on all matters upon which he needed to do teshuvah,

נאר אדרבה - אין די טעג פון עשי"ת שלפנ"ז האט ער תשובה געטאן אויף אלע ענינים אויף וועלכע ער האט געדארפט תשובה טאן,

English translation 320

and when he comes to a higher level in teshuvah on Shabbat Shuvah,

און בשעת ער קומט צו א העכערע דרגא בתשובה בשבת שובה,

English translation 321

it is because he stands on a higher level,

איז וויבאלד ער שטייט אויף א העכערע דרגא,

English translation 322

then he must do teshuvah on new matters which previously were not at all undesirable matters for him

אט דעמולט דארף ער תשובה טאן אויף נייע ענינים וואס לפנ"ז זיינען זיי כלל ניט געווען ביי אים ענינים בלתי רצויים

English translation 323

(relative to his previous state),

(לפי ערך זיין פריערדיקן מצב),

English translation 324

but according to his higher state now, he must also do teshuvah on these matters.

אבער לפי"ע זיין העכערן מצב איצטער דארף ער אויך אויף די ענינים תשובה טאן.

English translation 325

— And regarding this43, why in the Amidah prayer does one say "forgive us,"

- ועד"ז 43 פארוואס אין תפלת העמידה זאגט מען "סלח לנו",

English translation 326

for seemingly he stands then after the previous prayer,

דלכאורה שטייט ער דעמולט נאך דער תפלה לפנ"ז,

English translation 327

after Pesukei DeZimra,

נאך פסוד"ז,

English translation 328

the blessings of Shema and Shema,

ברכות ק"ש און ק"ש,

English translation 329

he has already done teshuvah on his undesirable matters,

האט ער דאך שוין תשובה געטאן אויף די ענינים בלתי רצויים שלו,

English translation 330

so what is fitting after all this to say in the Amidah prayer "forgive us"?

איז וואס פאסט לאחרי כ"ז זאגן אין תפלת העמידה "סלח לנו"?

English translation 331

It is explained,

איז מען מבאר,

English translation 332

that after the prayers before the Amidah, he indeed wiped away his undesirable matters,

אז לאחרי די תפלות פאר תפלת העמידה האט ער טאקע אפגעווישן די ענינים בלתי רצויים שלו,

English translation 333

and then when he comes to the Amidah, he is elevated to a higher standing and state,

און דערנאך אז ער קומט צו תפלת העמידה ווערט ער נתעלה צו א העכערן מעמד ומצב,

English translation 334

whereupon new matters arise in him for which he must say "forgive us,"

וואס דעמולט ווערן ביי אים נייע ענינים אויף וועלכע ער דארף זאגן "סלח לנו",

English translation 335

which specifically according to his current standing and state are matters for which he needs forgiveness,

וואס דוקא לפי זיין איצטיקן מעמד ומצב זיינען זיי ענינים אויף וועלכע ער דארף א סליחה,

English translation 336

unlike according to his previous standing and state, he did not need any forgiveness for the same matters.

משא"כ לפי זיין פריערדיקן מעמד ומצב האט ער אויף די זעלבע ענינים ניט געדארפט קיין סליחה.

English translation 337

This is not like the melancholics who say,

וואס דאס איז ניט ווי די מרה-שחורה'ניקעס וואס זאגן,

English translation 338

that even before this the matters were undesirable for him, only he did not know about them,

אז אויך לפנ"ז זיינען די ענינים בלתי רצויים ביי אים געווען נאר ער האט דערפון ניט געוואוסט,

English translation 339

and now that he is elevated he also sees the matters,

און איצטער ווען ער ווערט נתעלה זעט ער אויך די ענינים,

English translation 340

and does teshuvah on them —

און טוט אויף זיי תשובה -

English translation 341

Chassidus says:

זאגט חסידות:

English translation 342

No! Previously these matters were not at all undesirable for him. And specifically through his being elevated in his level, at that moment new matters come upon him for which he needs to have forgiveness.

ניין! פריער זיינען די ענינים כלל ניט געווען בלתי רצויים ביי אים. און דוקא דורך דעם וואס ער איז נתעלה געווארן במדריגתו איז אט דעמולט קומען צו נייע ענינים אויף וועלכע ער דארף האבן סליחה.

English translation 343

Thus say the great luminaries of the spreading of the wellsprings,

אזוי זאגן די מאורות הגדולים פון הפצת המעינות,

English translation 344

or the masters of the wellsprings — that previously these matters were not at all a deficiency for him according to his level at that time,

אדער די בעלי המעינות - אז לפנ"ז זיינען די ענינים כלל ניט געווען קיין חסרון ביי אים מצד זיין מדריגה דעמולט,

English translation 345

but now, at the time when he will be elevated to a higher level, new matters come upon him which he needs to guard with precision.

נאר איצטער בשעת ער וועט נתעלה צו א העכערע מדריגה קומען צו נייע ענינים וועלכע ער דארף באווארענען בדקות.

English translation 346

And corresponding to this is the law in the Gemara44 regarding a “Torah scholar upon whose garment a stain is found” — he is liable to a punishment of the opposite of life, unlike a stain on the garment of one who is not a Torah scholar, which is not a deficiency at all.

וע"ד דעם דין אין גמרא 44 בנוגע צו א "תלמיד חכם שנמצא רבב על בגדו" איז ער מחוייב אן עונש פון היפך החיים משא"כ א רבב אויפן בגד פון ניט קיין ת"ח איז דאס כלל ניט קיין חסרון.

English translation 347

That is, when there is a stain on the garment of one who is not a Torah scholar,

ד.ה. בשעת ס'איז דא א רבב אויף א בגד פון ניט קיין ת"ח,

English translation 348

it is not that this is a deficiency but one does not see it,

איז ניט דער פשט אז דאס איז א חסרון נאר מ'זעט אים ניט,

English translation 349

rather it is not a stain at all,

נאר דאס איז כלל ניט קיין רבב,

English translation 350

and on the contrary — it is his garment;

ואדרבה - דאס איז לבושו;

English translation 351

when the person is elevated to the level of a Torah scholar,

בשעת דער אדם ווערט נתעלה צו דער דרגא פון ת"ח,

English translation 352

then the stain on that same garment becomes a deficiency,

איז ווערט דער רבב אויף דעם זעלבן בגד א חסרון,

English translation 353

and to such an extent that the stain is the opposite of the existence of the Torah scholar,

ועד כדי כך אז דער רבב איז היפך מציאות הת"ח,

English translation 354

and therefore he receives a punishment of the opposite of existence.

וואס דערפאר קומט אים דערפאר אן עונש פון היפך המציאות.

English translation 355

In the same place where it states that for one who is not a Torah scholar a stain on his garment is not a deficiency at all,

אין דעם זעלבן ארט וואו עס שטייט אז בא ניט קיין ת"ח איז א רבב על בגדו כלל ניט קיין חסרון,

English translation 356

it states that if he becomes a Torah scholar it is a deficiency,

שטייט אז אויב ער ווערט א ת"ח איז עס א חסרון,

English translation 357

for which comes the opposite of existence.

וועלכן ס'קומט היפך המציאות.

English translation 358

And the reason for this is as above:

והטעם לזה איז כנ"ל:

English translation 359

Because he has been elevated to a higher level of Torah scholar,

וויבאלד אז ער איז נתעלה געווארן צו א העכערער מדריגה פון ת"ח,

English translation 360

new matters of precision come upon him which he must guard so that they not be present with him.

קומען צו נייע ענינים בדקות וועלכע ער דארף באווארענען אז ביי אים זאלן זיי ניט זיין.

English translation 361

An example of this in halachah:

א דוגמא לזה בהלכה:

English translation 362

In several matters one is told not to do a certain matter of good and holiness because it appears as arrogance.45 But when he stands on a more elevated level, he should indeed do it.

בכמה ענינים זאגט מען איינעם אז ער זאל ניט טאן א געוויסן ענין טוב וקדושה מצד מיחזי כיוהרא 45. בשעת ער שטייט אבער בדרגא נעלית יותר זאל ער דאס יע טאן.

English translation 363

And corresponding to this is also the matter of teshuvah:

ועד"ז איז אויך בענין התשובה:

English translation 364

In teshuvah there are many levels, one above the other. And the teshuvah that a Jew needs to do depends on his standing and situation:

אין תשובה זיינען פאראן א ריבוי דרגות זו למעלה מזו. און די תשובה וואס א איד דארף טאן איז תלוי אין מעמדו ומצבו:

English translation 365

When he is in a lower standing and situation,

בשעת ער איז במעמד ומצב פחות יותר,

English translation 366

teshuvah is required for lesser matters;

מאנט זיך א תשובה אויף דברים פחותים;

English translation 367

When he is elevated in his level,

בשעת ער ווערט נתעלה במדריגתו,

English translation 368

new matters of precision come upon him for which he needs to do teshuvah,

קומען צו נייע ענינים בדקות אויף וועלכע ער דארף תשובה טאן,

English translation 369

which, when he was in his previous standing and situation, no teshuvah was required at all for these matters,

וואס בשעת ער איז אין זיין מעמד ומצב שלפנ"ז האט זיך כלל ניט געמאנט קיין תשובה אויף די ענינים,

English translation 370

because at that time they were not a deficiency for him.

ווייל דעמולט איז דאס ביי אים ניט געווען קיין חסרון.

English translation 371

As explained in Tanya46 that “the essence of teshuvah is in the heart,

כמבואר אין תניא 46 אז "עיקר התשובה בלב,

English translation 372

and the heart has many aspects and levels, and everything is according to the person, and according to the time and place, etc.”

והלב יש בו בחי' ומדריגות רבות והכל לפי מה שהוא אדם ולפי הזמן והמקום כו'".

English translation 373

Based on this, one can explain the well-known story of the Rebbe

עפ"ז י"ל דעם ביאור אין דעם סיפור הידוע מיט רבי'ן

English translation 374

(the Rebbe Rashab)

(מהורש"ב)

English translation 375

and his son, my master, father-in-law, and teacher, the Rebbe47:

נ"ע און בנו כ"ק מו"ח אדמו"ר 47:

English translation 376

— Once, on the day after Yom Kippur, my master, father-in-law, and teacher, the Rebbe, asked his father:

- אמאל למחרת יוהכ"פ האט כ"ק מו"ח אדמו"ר געפרעגט בא זיין פאטער:

English translation 377

What must one do now? He answered him:

וואס דארף מען איצטער טאן? האט ער אים געענטפערט:

English translation 378

“Now, only now, must one do teshuvah.”

"איצטער ערשט דארפן תשובה טאן".

English translation 379

And at first glance it is not understood

ולכאורה אינו מובן

English translation 380

(as discussed many times):

(ווי גערעדט כמ"פ):

English translation 381

The Mishnah relates48 that Bava ben Buta would bring a suspensive guilt-offering every day of the year,

די משנה דערציילט 48 אז בבא בן בוטא פלעגט ברענגען אן אשם תלוי בכל יום מימות השנה,

English translation 382

except for the day after Yom Kippur,

חוץ פון מחרת יוהכ"פ,

English translation 383

because at that time there was certainly no matter for which he would need to bring a suspensive guilt-offering after the complete forgiveness and atonement of Yom Kippur.49

ווייל דעמולט איז זיכער ניט געווען שייך קיין ענין אויף וועלכן ער זאל דארפן ברענגען אן אשם תלוי נאך דער סליחה וכפרה בשלימות ביוהכ"פ 49.

English translation 384

So what is the meaning,

היינט וואס איז דער פירוש,

English translation 385

that now

אז איצטער

English translation 386

(the day after Yom Kippur)

(למחרת יוהכ"פ)

English translation 387

one must only now do teshuvah?!

דארף מען ערשט תשובה טאן?!

English translation 388

According to the above, it is understood that this is precisely the point:

ע"פ הנ"ל איז מובן אז היא הנותנת:

English translation 389

After Yom Kippur has passed,

לאחרי ווי ס'איז געווען יוהכ"פ,

English translation 390

when it was “before Hashem you shall be pure,”50

ווען ס'איז געווען "לפני הוי' תטהרו" 50,

English translation 391

and one has been elevated to a more exalted level,

און מ'איז נתעלה געווארן צו א דרגא נעלית יותר,

English translation 392

he becomes a new entity,

ווערט ער א נייע מציאות,

English translation 393

which must come to teshuvah anew,

וועלכע דארף אנקומען צו תשובה מחדש,

English translation 394

according to the measure of his current existence — now, only now, must one do teshuvah.

לפי ערך זיין איצטיקער מציאות - איצטער דארף מען ערשט תשובה טאן.

English translation 395

That is, although “all his days are in teshuvah,”

ד.ה. אז הגם "כל ימיו בתשובה",

English translation 396

and every Jew is presumed to be fit, that he has done teshuvah all his days completely — nevertheless, when he is elevated to a higher level,

און יעדער איד איז בחזקת כשרות אז ער האט געטאן תשובה בכל ימיו בשלימותה - בשעת ער ווערט אבער נתעלה צו א העכערע דרגא,

English translation 397

he must come to teshuvah for new matters which previously were not a deficiency for him at all.

דארף ער אנקומען צו תשובה אויף נייע ענינים וועלכע זיינען פריער כלל ניט געווען קיין חסרון ביי אים.

English translation 398

Based on what was explained above, it is also understood regarding Shabbos Shuvah,

ע"פ המבואר לעיל איז אויך מובן בנוגע צו שבת שובה,

English translation 399

that when one is elevated to the level of sublime teshuvah that exists on Shabbos Shuvah,

אז בשעת מ'ווערט נתעלה צו דער דרגא נעלית בתשובה וואס איז דא בשבת שובה,

English translation 400

this teshuvah then relates to new matters that come when one stands at such a very lofty level

איז די תשובה דעמולט אויף נייע ענינים וועלכע קומען צו בשעת מ'שטייט אויף אזא דרגא נעלית ביותר

English translation 401

(and not to undesirable matters from before,

(און ניט אויף ענינים בלתי רצויים פון פריער,

English translation 402

because they were already nullified through the teshuvah of the previous days).

ווייל מ'האט זיי שוין מבטל געווען ע"י התשובה בהימים שלפנ"ז).

English translation 403

And therefore, the teshuvah on Shabbos Shuvah is with joy and a good heart and with delight,

און דעריבער איז די תשובה בשבת שובה מתוך שמחה וטוב לבב ומתוך תענוג,

English translation 404

knowing that this teshuvah comes

וויסנדיק אז די תשובה קומט

English translation 405

(not from a deficiency, but)

(ניט מצד א חסרון, נאר)

English translation 406

from a virtue,

מצד א מעלה,

English translation 407

because he stands at a more elevated level. And as mentioned above,

ווייל ער שטייט בדרגא נעלית יותר. וכאמור לעיל,

English translation 408

that sublime teshuvah

אז תשובה עילאה

English translation 409

(the teshuvah of the Shabbos day)

(די תשובה ביום השבת)

English translation 410

is with joy and a good heart.

איז מתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 411

And this is the practical instruction of Shabbos Shuvah,

און דאס איז די הוראה אין מעשה בפועל פון שבת שובה,

English translation 412

that teshuvah must also be in his physical matters,

אז די תשובה דארף זיין אויך אין ענינים הגשמיים שלו,

English translation 413

and with delight and joy.

ומתוך תענוג ושמחה.

English translation 414

First and foremost, one must contemplate with intellect what constitutes the essence and elevation of Shabbos Shuvah;

וואס לכל לראש דארף מען זיך מתבונן זיין בשכל אין וואס עס באשטייט דער ענין און עילוי פון שבת שובה;

English translation 415

But afterward, this must descend into actual deed,

אבער דערנאך דארף דאס אראפקומען אין מעשה בפועל,

English translation 416

for the deed is the main thing51.

וואס המעשה הוא העיקר 51.

English translation 417

And then,

און דעמולט,

English translation 418

when it descends into actual deed,

בשעת דאס קומט אראפ אין מעשה בפועל,

English translation 419

the study also becomes "great,"

ווערט אויך דער לימוד "גדול",

English translation 420

for great is study that leads to deed52. And furthermore:

וואס גדול לימוד שמביא לידי מעשה 52. און נאכמער:

English translation 421

immediately when he contemplates it and it is a resolved matter that this will descend into actual deed — the study becomes great.

גלייך בשעת ער איז זיך מתבונן אין דעם און ס'איז דעמולט א דבר מוחלט אז דאס וועט אראפקומען אין מעשה בפועל - ווערט גדול לימוד.

English translation 422

And the instruction regarding practice:

און די הוראה בנוגע לפועל:

English translation 423

In all matters with which a Jew is occupied,

אין אלע ענינים מיט וועלכע א איד איז פארנומען,

English translation 424

even his physical matters, eating,

אויך זיינע ענינים גשמיים, עסן,

English translation 425

drinking,

טרינקען,

English translation 426

taking a walk, etc. — there must be teshuvah to Hashem.

מטייל זיין וכו' - דארף זיין די תשובה לה'.

English translation 427

When he does his physical matters, he must indeed be occupied with them,

בשעת ער טוט זיינע ענינים גשמיים דארף ער טאקע דערמיט זיין פארנומען,

English translation 428

he must engage in his business dealings with faith53,

ער דארף זיין עוסק במשאו ומתנו באמונה 53,

English translation 429

and conduct himself according to the custom of merchants54 — indeed "without a heart and a heart"55,

און זיך פירן כמנהג התגרים 54 - טאקע "בלא לב ולב" 55,

English translation 430

but he must do this with faith — yet together with this, this very thing must be in the manner of "in all your ways know Him"56;

אבער ער דארף דאס טאן באמונה - אבער ביחד עם זה דארף דאס גופא זיין באופן פון "בכל דרכיך דעהו" 56;

English translation 431

even in his business dealings there must be teshuvah to Hashem.

אויך אין זיין משא ומתן דארף זיין דער תשוב לה'.

English translation 432

Similar to this is the explanation in a story heard from chassidim,

בדומה לזה איז דער ביאור אין א סיפור וואס מ'האט געהערט פון חסידים,

English translation 433

and it seems also from my revered father-in-law, the Rebbe.

וכמדומה אויך פון כ"ק מו"ח אדמו"ר.

English translation 434

Here we see how every detail in a story of chassidim is precise:

וואס דא זעט מען ווי יעדער פרט אין א סיפור פון חסידים איז מדוייק:

English translation 435

They tell about R. Binyamin Kletzker,

מ'דערציילט וועגן ר' בנימין קלעצקער,

English translation 436

one of the great chassidim of the Rebbes,

פון די גדולי החסידים בא די רביים,

English translation 437

who was occupied with business dealings — that once he made a calculation on paper in connection with his commerce,

וואס ער האט זיך פארנומען מיט משא ומתן - אז אמאל האט ער געמאכט א חשבון אויף פאפיר בקשר מיט זיין מסחר,

English translation 438

and on each line he wrote the figures for a part of the transactions,

ובכל שורה האט ער אנגעשריבן די ציפערן פון א חלק פון די געשעפטן,

English translation 439

and when it came to writing the total after all these lines — he wrote "there is none besides Him."

און בשעת ס'איז געקומען צו שרייבן דעם סך-הכל נאך די אלע שורות - האט ער געשריבן "אין עוד מלבדו".

English translation 440

It is self-understood that he was not making a joke, Heaven forbid,

וואס ס'איז מובן מעצמו אז ער האט זיך ניט געמאכט ח"ו,

English translation 441

but rather this was his true conduct.

נאר אזוי איז געווען אמיתית ההנהגה שלו.

English translation 442

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 443

Since he wrote,

וויבאלד אז ער האט געשריבן,

English translation 444

instead of the total,

אנשטאט דעם סך-הכל,

English translation 445

"there is none besides Him" because that is the true reality — should he not have written on each and every line,

"אין עוד מלבדו" ווייל אזוי איז אמיתית המציאות - האט ער געדארפט שרייבן אויך בכל שורה ושורה,

English translation 446

instead of the figures,

אנשטאט די ציפערן,

English translation 447

"there is none besides Him,"

"אין עוד מלבדו",

English translation 448

for that is indeed the truth?!

ווייל אזוי איז טאקע דער אמת?!

English translation 449

The explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 450

According to the law of the Torah, business dealings must be with faith,

ע"פ דין אין תורה דארף זיין משא ומתן באמונה,

English translation 451

and one must conduct himself according to the custom of merchants. Therefore, he had to write on each and every line the figures of the calculation — to know who pays,

און מ'דארף זיך פירן כמנהג התגרים. דעריבער האט ער געדארפט שרייבן בכל שורה ושורה די ציפערן פון דעם חשבון - צו וויסן ווער עס צאלט,

English translation 452

why he needs to pay and how much he pays, etc.

פארוואס ער דארף צאלן און וויפל ער צאלט וכו'

English translation 453

(not to mention on Shabbos);

(ניט אום שבת גערעדט);

English translation 454

When it comes, however, to the total — which is the overall calculation made once a year,

בשעת ס'קומט אבער צו דעם סך-הכל - וואס דאס איז דער חשבון סך-הכל וואס מ'מאכט איין מאל א יאר,

English translation 455

or once in a period, etc.

אדער איין מאל אין א תקופה וכיו"ב.

English translation 456

This is not relevant to the business dealings,

וואס דאס איז ניט נוגע צו דעם משא ומתן,

English translation 457

but rather relevant to himself, etc. — the total is "there is none besides Him."

נאר נוגע צו זיך וכו' - איז דער סך-הכל - "אין עוד מלבדו".

English translation 458

And this is like the difference between the general intention in mitzvos and the particular intention in mitzvos

וע"ד ווי דער חילוק צווישן כוונה כללית אין מצוות און כוונה פרטית אין מצוות

English translation 459

(as discussed in the previous discourses57),

(ווי גערעדט אין די פריערדיקע מאמרים 57),

English translation 460

that there is a particular intention in each mitzvah,

אז ס'איז דא די כוונה פרטית אין יעדער מצוה,

English translation 461

which is connected with the particular delight of that particular mitzvah:

וואס איז פארבונדן מיטן תענוג פרטי פון דער מצוה פרטית:

English translation 462

Afterward, one comes to the general intention in the mitzvah — in which all mitzvos are equal,

דערנאך קומט מען צו דער כוונה כללית אין דער מצוה - וואס אין דעם זיינען אלע מצוות בשוה,

English translation 463

which is analogous to the "total." Regarding the particular intention, this is a higher world,

וואס דאס איז בדוגמת ווי דער "סך-הכל". וואס לגבי דער כוונה פרטית איז דאס א העכערער עולם,

English translation 464

a different matter.

אן אנדער ענין.

English translation 465

And from this, as it is in spiritual matters

און דערפון ווי דאס איז ברוחניות הענינים

English translation 466

(in the intentions of the mitzvos)

(בא כוונות המצוות)

English translation 467

it descends downward into the physical world,

ווערט עס נשתלשל למטה אין גשמיות העולם,

English translation 468

so that there are the figures on each and every line that pertain to the particular calculation. And afterward, one comes to the total of the entirety of the matter,

אז ס'זיינען דא די ציפערן בכל שורה ושורה וואס איז נוגע צו דעם חשבון פרטי. און דערנאך קומט מען צו דעם סך-הכל פון כללות הענין,

English translation 469

which is "there is none besides Him."

וואס דאס איז "אין עוד מלבדו".

English translation 470

And corresponding to this is also the instruction of Shabbos Shuvah:

ועד"ז איז אויך די הוראה פון שבת שובה:

English translation 471

Along with this, that a person must engage in his business dealings with faith,

צוזאמען דערמיט וואס א איך דארף זיך עוסק זיין במשאו ומתנו באמונה,

English translation 472

he must also do teshuvah to Hashem.

דארף ער מיט דעם גופא טאן אין לשוב לה'.

English translation 473

And regarding this, there is also the instruction from the opposite side—from Yom Kippur:

ועד"ז איז אויך דא די הוראה לאידך גיסא - פון יוהכ"פ:

English translation 474

One might think that teshuvah needs to be done when one is occupied with physical matters,

איינער קען מיינען אז תשובה דארף מען טאן ווען מ'פארנעמט זיך מיט גשמיות,

English translation 475

with eating and drinking and the like;

מיט עסן און טרינקען וכיו"ב;

English translation 476

but when he is engaged in spiritual matters,

בשעת ער טוט אבער אין ענינים רוחניים,

English translation 477

he studies the Torah of the Holy One, blessed be He,

ער לערנט תורתו של הקב"ה,

English translation 478

for the Torah and the Holy One, blessed be He, are entirely one58,

וואס אורייתא וקוב"ה כולא חד 58,

English translation 479

he fulfills the mitzvos,

ער איז מקיים מצוות,

English translation 480

from the term tzavta (togetherness) and connection59—then why does he need to do teshuvah at that time?

מלשון צוותא וחיבור 59 - איז צוליב וואס דארף ער דעמולט תשובה טאן?

English translation 481

Yom Kippur teaches him,

לערנט אים יוהכ"פ,

English translation 482

at which time teshuvah is connected with spiritual matters—that even then he must engage in the service of teshuvah. As it is stated60, "to bring the righteous to teshuvah,"

וואס דעמולט איז תשובה פארבונדן מיט ענינים רוחניים - אז אויך דעמולט דארף ער טאן אין עבודת התשובה. וכמאמר 60 לאתבא צדיקייא בתיובתא,

English translation 483

even the righteous need to come to the service of teshuvah.

אויך צדיקים דארפן אנקומען צו עבודת התשובה.

English translation 484

In any case, regarding our subject,

עכ"פ בנוגע לעניננו,

English translation 485

Shabbos Shuvah,

שבת שובה,

English translation 486

the instruction is that even when one is occupied with physical matters, there must also be teshuvah in them.

איז די הוראה אז אויך בשעת מ'איז פארנומען מיט ענינים גשמיים דארף אין זיי אויך זיין תשובה.

English translation 487

This is an instruction for all Jews,

וואס דאס איז א הוראה פאר אלע אידן,

English translation 488

also for those who are in the camp of Yissachar,

אויך פאר די וואס זיינען בקו פון יששכר,

English translation 489

the study of Torah,

לימוד התורה,

English translation 490

who are primarily occupied with Torah study—for the matter of "his Torah is his craft" was primarily in the time of Rabbi Shimon bar Yochai61,

וועלכע פארנעמען זיך בעיקר מיט לימוד התורה - ווייל דער ענין פון "תורתו אומנתו" איז געווען בעיקר בזמן רשב"י 61,

English translation 491

but now this does not exist,

משא"כ איצטער איז דאס ניטא,

English translation 492

or is very minimal,

אדער זייער במיעוט,

English translation 493

and consequently,

ובמילא,

English translation 494

even those whose main occupation is Torah study have a minority of time when they are also occupied with physical matters

אפילו די וואס עיקר ענינם איז לימוד התורה האבן א מיעוט זמן ווען זיי פארנעמען זיך אויך מיט גשמיות

English translation 495

(as the Alter Rebbe explains in Iggeres HaKodesh,

(ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין אגה"ק,

English translation 496

as mentioned above (section)),

כנ"ל (ס"ה)),

English translation 497

so even in those times, the service of teshuvah must be present in them.

איז אויך אין די זמנים דארף בא זיי זיין עבודת התשובה.

English translation 498

And so too is the general instruction

און אזוי איז אויך די הוראה כללית

English translation 499

(from Shabbos Shuvah)

(פון שבת שובה)

English translation 500

regarding the entirety of the service of spreading the wellsprings.

בנוגע צו כללות העבודה פון הפצת המעינות.

English translation 501

For it must be "adorn yourself first and then adorn others"62—so there is the instruction beginning from how it must be in oneself:

וואס עס דארף דאך זיין "קשוט עצמך ואח"כ קשוט אחרים" 62 - איז דא די הוראה אנהויבנדיק דערפון ווי ס'דארף זיין בעצמך:

English translation 502

When one is at a farbrengen and someone pushes another,

בשעת מ'שטייט ביי א התוועדות און איינער שטופט א צווייטן,

English translation 503

and sometimes—he even "shoves" him,

און אמאל - "שטשיפעט" ער אים אויך,

English translation 504

he can justify himself by thinking that he does it for the sake of Heaven.

קען ער זיך בארעכטיקן דערמיט וואס ער מיינט אז ער טוט עס לשם שמים.

English translation 505

If this is a mitzvah—he is not such a great fool to delude himself like this,

אז דאס איז א מצוה - איז ער ניט אזא גרויסער טיפש זיך אזוי איינצורעדן,

English translation 506

but if he does it for the sake of Heaven—he does think so.

אבער אז ער טוט עס לשם שמים - טראכט ער יע.

English translation 507

One must know that even if he thinks this is for the sake of Heaven,

דארף מען וויסן אז אפילו אויב ער טראכט אז דאס איז לשם שמים,

English translation 508

the "clever one" also mixes into this,

מישט זיך אין דעם אריין אויך דער "קלוגינקער",

English translation 509

and he derives pleasure from it:

און ער האט דערפון הנאה:

English translation 510

since he is a person of power,

אזוי ווי ער איז א בעל-כח,

English translation 511

or the other is afraid of him and the like,

אדער יענער האט מורא פון אים וכיו"ב,

English translation 512

he can push him and even shove him!

קען ער אים שטופן און גאר אויך שטשיפען!

English translation 513

The one who pushes or shoves the other has forgotten that he is pushing and shoving a Jew,

דער וואס שטופט אדער שטשיפעט יענעם האט פארגעסן אז ער שטופט און שטשיפעט א אידן,

English translation 514

whose body is the vehicle for his soul, which is "literally a part of G-d above"63,

וואס דעם גוף פון דעם אידן איז מחי' זיין נשמה וואס איז א "חלק אלוקה ממעל ממש" 63,

English translation 515

and when one causes pain to the body, it causes pain to the soul,

און בשעת מ'איז מצער א גוף איז דאס מצער די נשמה,

English translation 516

as explained in many places in Chassidus,

כמבואר בכ"מ אין חסידות,

English translation 517

in Tanya64 etc.,

אין תניא 64 וכו',

English translation 518

and it is also understood and simple,

און ס'איז אויך מובן וגם פשוט,

English translation 519

that events of the body affect the soul,

אז מקרי הגוף פועל'ן אין נשמה,

English translation 520

and the soul of a Jew,

און די נשמה פון א אידן,

English translation 521

which is "literally a part of G-d above," is like the entire essence,

וואס איז א "חלק אלוקה ממעל ממש" איז אזוי ווי דער גאנצער עצם,

English translation 522

the Essence and Being,

עצמות ומהות,

English translation 523

for when you grasp a part of the essence, you grasp all of it

ווייל כשאתה תופס בחלק מן העצם אתה תופס בכולו

English translation 524

(as the Baal Shem Tov says65 in the name of Rav Saadiah Gaon)

(ווי דער בעש"ט זאגט 65 בשם הרס"ג)

English translation 525

from this it is understood whom one pushes and whom one shoves when he pushes and shoves the body of a Jew!

איז מזה מובן וועמען מ'שטופט און וועמען מ'שטשיפעט בשעת מ'שטופט און מ'שטשיפעט דעם גוף פון א אידן!

English translation 526

Thus one pushes and shoves a "part of G-d above,"

דאס שטופט מען און מ'שטשיפעט א "חלק אלוקה ממעל ממש",

English translation 527

for the essence—when you grasp a part of it, you grasp all of it!

וואס העצם כשאתה תופס בחלקו אתה תופס בכולו!

English translation 528

How does it happen that a person does this? It is because he forgot that "Hashem stands over him"66. Therefore, at the moment of the act, when he stands at the farbrengen, he must do teshuvah,

ווי קומט עס אז א איך זאל דאס טאן? איז דאס דערפאר וואס ער האט פארגעסן אז "ה' נצב עליו" 66. דעריבער דארף ער בשעת מעשה וואס ער שטייט בא דער התוועדות טאן תשובה,

English translation 529

to return to Hashem,

לשוב אל ה',

English translation 530

then he will remember that "Hashem stands over him."

וועט ער זיך דערמאנען אז "ה' נצב עליו".

English translation 531

And this is an instruction that is not so relevant later,

און דאס איז א הוראה וואס איז ניט אזוי נוגע שפעטער,

English translation 532

but on the contrary—specifically during the farbrengen,

נאר אדרבה - דוקא בשעת דער התוועדות,

English translation 533

for when one goes out into the street—he will not approach someone and push him;

ווייל בשעת מ'גייט ארויס אין גאס - וועט מען דאך ניט צוגיין צו איינעם און אים שטופן;

English translation 534

but during the farbrengen, when everyone stands together,

משא"כ בעת דער התוועדות ווען אלע שטייען צוזאמען,

English translation 535

and it is not a situation of "can a man hide in secret places and I not see him"67,

און ס'איז ניט א מצב פון וואס "אם יסתר איש במסתרים ואני לא אראנו" 67,

English translation 536

it could be that one might push the other—then one must do teshuvah,

קען זיין אז מ'זאל שטופן דעם צווייטן - דארף מען דעמולט תשובה טאן,

English translation 537

then one remembers that "Hashem stands over him."

דערמאנט מען זיך אז "ה' נצב עליו".

English translation 538

And so too is the instruction when there is the "adorn others"—spreading the wellsprings outward:

און אזוי איז אויך די הוראה בשעת ס'איז דא דער "קשוט אחרים" - הפצת המעינות חוצה:

English translation 539

When one goes out into the street to speak with another Jew who externally appears to be occupied only with physical matters,

בשעת מ'גייט ארויס אין גאס רעדן מיט נאך א אידן וואס בחיצוניות ווייזט אויס אז ער האט צו טאן נאר מיט ענינים גשמיים,

English translation 540

one should not be deterred from speaking with him about teshuvah and about the highest levels of teshuvah,

דארף מען זיך ניט אפשרעקן פון רעדן מיט אים וועגן תשובה און וועגן די העכסטע דרגות אין תשובה,

English translation 541

as this is on Shabbos Shuvah—

ווי דאס איז בשבת שובה -

English translation 542

Because this itself is taught on Shabbos Shuvah,

ווייל דאס גופא לערנט שבת שובה,

English translation 543

that the work of teshuvah must also be in physical matters,

אז עבודת התשובה דארף זיין אויך אין ענינים גשמיים,

English translation 544

and out of delight and joy.

ומתוך עונג ושמחה.

English translation 545

And one should not make calculations whether that person is up to it,

און מ'זאל ניט מאכן קיין חשבונות צי יענער האלט דערביי,

English translation 546

and what that person's intention is, etc., etc. — rather, one must tell him the entire truth,

און וואס יענעם'ס כוונה איז וכו' וכו' - נאר מ'דארף אים זאגן דעם גאנצן אמת,

English translation 547

that he must do teshuvah,

אז ער דארף תשובה טאן,

English translation 548

and the meaning of teshuvah is to return to Hashem and to oneself.

און דער פירוש אין תשובה איז אומקערן זיך לה' און צו זיך.

English translation 549

From this itself is understood the greatness of the delight and joy connected with such teshuvah — because there is no greater delight and joy than the delight and joy one has from finding oneself.

וואס דערפון גופא איז מובן דער גודל העונג והשמחה פארבונדן מיט אזא תשובה - ווייל ס'איז ניטא קיין גרעסערער עונג ושמחה פון דעם עונג ושמחה וואס מ'האט פון דעם וואס מ'געפינט זיך אליין.

English translation 550

And if that person argues:

און אז יענער טענה'ט:

English translation 551

"But it has been so many years that I have not been up to it."

ס'איז דאך אזויפיל יארן וואס ער האלט ניט דערביי.

English translation 552

One says to him:

זאגט מען אים:

English translation 553

On the contrary — from the greatness of the delight and joy that one has at the moment he returns to his father or to himself after having been away for a short while, it is certainly understandable how great is the delight and joy at the moment he returns to his Father in Heaven and to himself after having been away for an extended period of time!

אדרבה - פון דעם גודל העונג והשמחה וואס איינער האט בשעת ער קערט זיך אום צו אביו אדער צו זיך נאך דעם וואס ער איז געווען אוועק לשעה קלה - איז דאך פארשטאנדיק דער גודל העונג והשמחה בשעת ער קערט זיך אום צו אביו שבשמים און צו זיך נאך דעם וואס ער איז געווען אוועק א משך זמן!

English translation 554

And as for the fact that in the intervening time he was in a different state and condition — he should not be affected by it. And especially since it is not his fault, because he is a captive infant.

און דאס וואס בהזמן בינתיים איז ער געווען במעמד ומצב אחר - דארף ער דערפון ניט נתפעל ווערן. ובפרט אז ס'איז לא באשמתו ווייל ער איז א תינוק שנשבה.

English translation 555

And after he does teshuvah, "we do not mention to him a thing or half a thing"68.

און נאך דעם וואס ער טוט תשובה איז "אין מזכירין לו דבר וחצי דבר" 68.

English translation 556

And in general — when one goes to speak with another Jew and wishes to influence him to do teshuvah,

ובכלל - בשעת מ'גייט רעדן מיט א צווייטן אידן און מ'וויל אויף אים פועל'ן צו טאן תשובה,

English translation 557

to return to Hashem and to himself,

אומקערן זיך לה' און צו זיך,

English translation 558

it is not the way to speak with him in a negative manner,

איז ניט דער דיך צו רעדן מיט אים באופן שלילי,

English translation 559

but rather to speak with him on the side of good.

נאר רעדן מיט אים בצד הטוב.

English translation 560

Not like the preachers of old who used to speak about what was created on the second day of Maaseh Bereishis,

ניט ווי אמאליקע מגידים וואס פלעגן רעדן וועגן דאס וואס איז נברא געווארן ביום שני פון מעשה בראשית,

English translation 561

by which one sends that person away — our Nesi'im say,

וואס דערמיט שיקט מען יענעם אפ - זאגן רבותינו נשיאינו,

English translation 562

that the conduct of Chassidus,

אז הנהגת החסידות,

English translation 563

and this is the Torah of Chassidus,

און דאס איז תורת החסידות,

English translation 564

is that one should speak on the side of good:

אז מ'זאל רעדן בצד הטוב:

English translation 565

One should explain to that person the very great virtue that he possesses,

מ'זאל יענעם מסביר זיין די גאר גרויסע מעלה וואס ער פארמאגט,

English translation 566

and that "ashreinu mah tov chelkeinu"69 with all three expressions in this,

און אז "אשרנו מה טוב חלקנו" 69 מיט די אלע דריי לשונות בזה,

English translation 567

that he is good himself,

אז ער איז טוב אליין,

English translation 568

and he has a soul that is literally a part of G-d above,

און ער האט א נשמה וואס איז א חלק אלוקה ממעל ממש,

English translation 569

and the essence — when you grasp a part of it, you grasp all of it,

והעצם כשאתה תופס בחלקו אתה תופס בכולו,

English translation 570

and one only needs to reveal it in him.

און מ'דארף עס נאר מגלה זיין ביי אים.

English translation 571

It can be that his true reality has been concealed by himself,

ס'קען זיין אז זיין אמת'ע מציאות איז פארדעקט געווארן דורך אים אליין,

English translation 572

by another, or by the surroundings — but this is only a concealment,

דורך א צווייטן אדער דורך דעם ארום - אבער דאס איז נאר א פארדעקונג,

English translation 573

and when one removes it,

און בשעת מ'נעמט עס אראפ,

English translation 574

his true reality will be revealed.

וועט נתגלה זיין אמת'ע מציאות.

English translation 575

And when one speaks with that person in such a manner,

און בשעת מ'רעדט מיט יענעם באופן כזה,

English translation 576

it opens a wide opening so that one can speak with him about all matters in a way that he will accept them with delight and joy,

עפנט עס אויף א פתח רחב אז מ'זאל מיט אים קענען רעדן וועגן אלע ענינים אזוי אז ער זאל דאס מקבל זיין בעונג ובשמחה,

English translation 577

in all matters of Torah and mitzvos in actual practice.

אין אלע ענינים פון תומ"צ בפועל ממש.

English translation 578

Beginning with the campaigns:

אנהויבנדיק פון די מבצעים:

English translation 579

Ahavas Yisrael and Achdus Yisrael. And especially in these days.

אהבת ישראל און אחדות ישראל. ובפרט בימים אלו.

English translation 580

Chinuch of oneself and chinuch of others. As is known, chinuch applies not only to those who are of the age of chinuch,

חינוך עצמו און חינוך זולתו. כידוע אז חינוך איז שייך ניט נאר בא די וואס זיינען בגיל החינוך,

English translation 581

but also to those who are older — as understood from the saying of our Sages, of blessed memory70, "Who is wise? One who learns from every person." And the simple meaning of this is,

נאר אויך בא די וואס זיינען עלטער דערפון - כמובן פון דעם מאחז"ל 70 "איזהו חכם הלומד מכל אדם". וואס דער פירוש הפשוט אין דעם איז,

English translation 582

that one must learn from "every person,"

אז מ'דארף לערנען פון "כל אדם",

English translation 583

as per the simple language of the Mishnah,

כפשטות לשון המשנה,

English translation 584

which does not depart from its simple meaning. And if he does not see what he can learn from someone,

וואס אין ענין יוצא מדי פשוטו. און אויב ער זעט ניט וואס ער קען לערנען פון איינעם,

English translation 585

it is not that there is nothing to learn from that person,

איז ניט דער פשט אז ס'איז ניטא וואס צו לערנען פון יענעם,

English translation 586

but rather that he himself lacks wisdom.

נאר אז ביי אים פעלט חכמה.

English translation 587

And from this one comes to the specific campaigns:

און דערפון קומט מען צו די מבצעים פרטיים:

English translation 588

Torah,

תורה,

English translation 589

Tefillin,

תפילין,

English translation 590

Mezuzah,

מזוזה,

English translation 591

Tzedakah,

צדקה,

English translation 592

A house full of books — Yavneh and its sages,

בית מלא ספרים - יבנה וחכמי',

English translation 593

Shabbos Kodesh and Yom Tov candles,

נרות שבת קודש ויו"ט,

English translation 594

Kashrus of food and drink, and Taharas Hamishpachah,

כשרות האכו"ש און טהרת המשפחה,

English translation 595

And especially in this matter that the time has occasioned — that every Jew should have a letter in one of the general Sifrei Torah,

ובמיוחד אין דעם ענין שהזמן גרמא - אז יעדער איך זאל האבן אן אות אין איינער פון די ספרי תורה כלליים,

English translation 596

that each one should be from "the people who are written in the book"

כאו"א זאל זיין פון "עם הנכתב בספר"

English translation 597

(also openly).

(אויך בגלוי).

English translation 598

And also in this matter — providing each one who needs it with all the things one must have on Erev Yom Kippur,

און אויך אין דעם ענין - צושטעלן כאו"א וואס נויטיקט זיך אין דעם מיט אלע זאכן וואס מ'דארף האבן בערב יוהכ"פ,

English translation 599

for "whoever eats on the ninth, Scripture accounts it to him as if he fasted on the ninth and the tenth"71,

וואס "כל האוכל בתשיעי מעלה עליו הכתוב כאילו התענה תשיעי ועשירי" 71,

English translation 600

and from Motza'ei Yom Kippur,

און פון מוצאי יוהכ"פ,

English translation 601

and afterwards — the Four Species and all the matters that one needs for the festival of Sukkos,

און דערנאך - די ד' מינים און אלע ענינים וועלכע מ'דארף האבן פאר חג הסוכות,

English translation 602

Zeman Simchaseinu,

זמן שמחתנו,

English translation 603

so that one can celebrate it with true joy and delight.

אז מ'זאל דאס קענען פראווען מתוך שמחה ועונג אמיתיים.

English translation 604

And even if it seems that the work,

און אפילו אויב ס'דוכט זיך אויס אז די עבודה,

English translation 605

and the work of speaking with a Jew who is in a state and condition connected with physicality,

און די עבודה פון רעדן מיט א אידן וואס געפינט זיך אין א מעמד ומצב פארבונדן מיט גשמיות,

English translation 606

as above,

כנ"ל,

English translation 607

is difficult —

איז א שווערע -

English translation 608

One should know that it is Shabbos Shuvah,

זאל מען וויסן אז ס'איז שבת שובה,

English translation 609

and on the day of Shabbos, "all your work is done"72,

און ביום השבת איז כל מלאכתך עשוי' 72,

English translation 610

and one does all matters out of delight,

און מ'טוט אלע ענינים מתוך עונג,

English translation 611

consequently there is nothing to fear,

במילא איז ניטא וואס צו שרעקן זיך,

English translation 612

and on the contrary.

ואדרבה.

English translation 613

And through the service and the totality of our deeds and our service now in the time of exile,

און דורך דער עבודה און כללות מעשינו ועבודתינו איצטער בזמן הגלות,

English translation 614

we hasten even more to the true and complete redemption,

איילט מען נאכמער צו די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 615

speedily in our actual days,

במהרה בימינו ממש,

English translation 616

the day that is entirely Shabbat and rest for the life of the worlds73.

דעם יום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים 73.

English translation 617

It was spoken many times that from every single detail in a matter that a Jew sees or hears, there is a lesson in the service of Hashem.

דובר כמ"פ אז פון יעדער פרט ופרט אין אן ענין וועלכן א איד זעט אדער הערט איז דא א הוראה בעבודת ה'.

English translation 618

Because since "for my sake was the world created"74,

ווייל וויבאלד אז "בשבילי נברא העולם" 74,

English translation 619

and "I was created to serve my Maker"75,

און "אני נבראתי לשמש את קוני" 75,

English translation 620

therefore every thing that occurs in the world that the Jew sees or hears is for his sake,

דערפאר איז יעדער זאך וואס טרעפט בעולם וואס דער איד זעט אדער הערט איז בשבילו,

English translation 621

in order to serve his Maker with it. This is the well-known teaching of the Baal Shem Tov76,

בכדי דערמיט משמש זיין את קונו. וואס דאס איז דאך תורת הבעש"ט הידועה 76,

English translation 622

that in every thing that a Jew sees or hears, there is in it,

אז אין יעדער זאך וואס א איד זעט אדער הערט איז אין דעם דא,

English translation 623

and consequently he must take from it,

ובמילא דארף ער דערפון ארויסנעמען,

English translation 624

a lesson in his service to his Maker.

א הוראה בעבודתו לקונו.

English translation 625

So too it is understood regarding the specific determination of pure days in the days of the month,

אזוי איז אויך מובן בנוגע צו דער קביעות מיוחדת פון ימים זכאין בימי החודש,

English translation 626

that in this as well there is a lesson in the service of Hashem.

אז אין דעם איז אויך דא א הוראה בעבודת ה'.

English translation 627

So too regarding Shabbat Shuvah:

אזוי אויך בנוגע צו שבת שובה:

English translation 628

Shabbat Shuvah always occurs during the Ten Days of Repentance.

שבת שובה קומט אלעמאל אויס בעשי"ת.

English translation 629

But in this itself there can be differences in which day of the month it occurs.

אבער אין דערויף גופא קענען זיין חילוקים אין וועלכן יום בחודש דאס קומט אויס.

English translation 630

In the determination of this year it occurs on the eighth of Tishrei77, which is a day after which is the ninth of Tishrei,

בקביעות שנה זו קומט עס אויס שמיני בתשרי 77 וואס א טאג נאך דעם איז תשיעי בתשרי,

English translation 631

the eve of Yom Kippur,

ערב יוהכ"פ,

English translation 632

and "one who eats on the ninth, Scripture accounts it to him as if he fasted on the ninth and the tenth"

וואס "האוכל בתשיעי מעלה עליו הכתוב כאילו התענה תשיעי ועשירי"

English translation 633

(as above),

(כנ"ל),

English translation 634

and afterwards comes the tenth of Tishrei,

און דערנאך קומט עשירי בתשרי,

English translation 635

Yom Kippur.

יוהכ"פ.

English translation 636

There must be in this a specific lesson

דארף אין דעם זיין א הוראה מיוחדת

English translation 637

(in addition to the general lesson of Shabbat Shuvah discussed above at length).

(בנוסף צו דערהוראה כללית פון שבת שובה המדוברת לעיל בארוכה).

English translation 638

And the concept:

והענין:

English translation 639

The specific concept of the eighth of Tishrei in the annals of Israel need not be sought,

דע ענין מיוחד פון שמיני בתשרי בדברי ימי ישראל דארף מען ניט זוכן,

English translation 640

because it is stated in the verse

ווייל עס שטייט אין פסוק

English translation 641

(as discussed many times78):

(כמדובר כמ"פ 78):

English translation 642

It is related in the Tanakh79 that the dedication of the first Holy Temple was "seven days and seven days, fourteen days",

עס ווערט דערציילט אין תנ"ך 79 אז חנוכת ביהמ"ק הראשון איז געווען "שבעת ימים ושבעת ימים ארבעה עשר יום",

English translation 643

and the second seven days began on the fifteenth of Tishrei80,

וואס די צווייטע שבעת ימים האבן זיך אנגעהויבן ט"ו בתשרי 80,

English translation 644

and since these seven days were consecutive, it follows that the eighth of Tishrei was the first day of the dedication of the first Holy Temple.

און וויבאלד אז די שבעת ימים זיינען געווען רצופים קומט אויס אז שמיני בתשרי איז געווען יום ראשון פון חנוכת ביהמ"ק הראשון.

English translation 645

- And all the days of the dedication of the Temple were great, which were celebrated with great joy.

- וואס אלע ימי חנוכת הבית זיינען גדולים וועלכע מ'האט געפראוועט בשמחה גדולה.

English translation 646

As is understood from what the Sages relate81 that at the dedication of the first Holy Temple there was such great joy,

כמובן פון דעם וואס חז"ל דערציילן 81 אז בחנוכת ביהמ"ק הראשון איז געווען אזא גרויסע שמחה,

English translation 647

that on Yom Kippur they did not fast,

ביז אז ביוהכ"פ האט מען ניט געפאסט,

English translation 648

rather they ate and drank in a manner of a feast and joy.

נאר מ'האט געגעסן און געטרונקען באופן פון משתה ושמחה.

English translation 649

Until that at the time when they had a doubt whether it was correct to do so,

ביז אז בשעת מ'האט געהאט א ספק צי ס'איז געווען ריכטיק אזוי צו טאן,

English translation 650

a heavenly voice went forth from above and said "you are all invited to the life of the World to Come"82,

איז ארויס א בת קול מלמעלה און האט געזאגט "כולכם מזומנים לחיי עוה"ב" 82,

English translation 651

that it is not only not detrimental, Heaven forbid,

אז ס'איז ניט נאר ניט גורע ח"ו,

English translation 652

but on the contrary - the joy at that time was even higher than the fast on Yom Kippur.

נאר אדרבה - די אכו"ש דעמולט איז געווען נאך העכער פון דעם תענית ביוהכ"פ.

English translation 653

And from this is understood the most supreme elevation of the days of the dedication of the first Holy Temple.

וואס מזה מובן דער עילוי נעלה ביותר פון די ימי חינוך ביהמ"ק הראשון.

English translation 654

And all the more so that among the days of the dedication themselves there is a special elevation on the first day of the dedication of the Temple.

ועאכו"כ אז צווישן די ימי החינוך גופא איז דא אן עילוי מיוחד אין יום ראשון דחינוך הבית.

English translation 655

And it is similar to how it was during the seven days of the consecration

וע"ד ווי דאס איז געווען בא די שבעת ימי המילואים

English translation 656

(dedication),

(חינוך),

English translation 657

and the twelve days when the princes offered their offerings,

און די י"ב ימים ווען די נשיאים האבן מקריב געווען קרבנות שלהם,

English translation 658

in the Tabernacle:

אין דעם משכן:

English translation 659

All the days of the consecration had a most supreme elevation. So much so that the offering of the prince of the tribe of Ephraim on the Shabbat day superseded Shabbat83,

אלע ימי המילואים האבן געהאט אן עילוי נעלה ביותר. ביז אז הקרבת נשיא שבט אפרים ביום השבת האט דוחה געווען שבת 83,

English translation 660

even though it was an individual offering, etc.

כאטש דאס איז געווען א קרבן יחיד וכו'

English translation 661

(as was discussed once at length84 how this is according to the revealed,

(ווי גערעדט אמאל בארוכה 84 ווי דאס איז ע"פ נגלה,

English translation 662

according to the homiletic, etc.).

ע"פ דרוש וכו').

English translation 663

Similar to the elevation of that which the dedication of the first Holy Temple superseded Yom Kippur.

ע"ד דער עילוי פון דעם וואס חנוכת ביהמ"ק הראשון האט דוחה געווען יוהכ"פ.

English translation 664

Nevertheless, the first day of the consecration,

אעפ"כ האט דער יום ראשון דמילואים,

English translation 665

and similarly the seventh day of the consecration,

ועד"ז דער יום השביעי דמילואים,

English translation 666

and the twelfth day,

און דער יום י"ב,

English translation 667

had a special elevation. Therefore on the first day and on the twelfth day are enumerated all the offerings that the princes brought on all the days,

געהאט אן עילוי מיוחד. וואס דערפאר ווערט אויסגערעכנט ביום ראשון וביום י"ב די אלע קרבנות וואס די נשיאים האבן געבראכט בכל הימים,

English translation 668

as explained in many places85.

כמבואר בכ"מ 85.

English translation 669

Similarly also in the dedication of the first Holy Temple,

עד"ז איז אויך בחנוכת ביהמ"ק הראשון,

English translation 670

that although all the days of the dedication had a most supreme elevation,

אז כאטש אלע ימי החינוך האבן געהאט אן עילוי נעלה ביותר,

English translation 671

nevertheless the first day

האט אבער דער יום ראשון

English translation 672

(the eighth of Tishrei)

(שמיני בתשרי)

English translation 673

had a special elevation.

געהאט אן עילוי מיוחד.

English translation 674

- From the virtues of the first day of the dedication of the first Holy Temple:

- פון די מעלות ביום ראשון דחנוכת ביהמ"ק הראשון:

English translation 675

Because then is the beginning of the dedication,

וויבאלד אז דעמולט איז די התחלה פון דעם חינוך,

English translation 676

there is the principle that "all beginnings are difficult"86,

איז דאך דא דער כלל אז "כל התחלות קשות" 86,

English translation 677

and consequently "according to the pain is the reward"87,

ובמילא איז "לפום צערא אגרא" 87,

English translation 678

then there is a more supreme elevation than on the other days.

דעמולט איז דא אן עילוי נעלה יותר ווי בשאר הימים.

English translation 679

It is that "these days are remembered and performed"88,

ס'איז דאך "הימים האלה נזכרים ונעשים" 88,

English translation 680

every year on the eighth of Tishrei all the matters that occurred on the eighth of Tishrei, the first day of the dedication of the first Holy Temple, are repeated,

יעדער יאר שמיני בתשרי חזר'ן זיך איבער אלע ענינים וואס זיינען געווען בשמיני בתשרי יום ראשון דחנוכת ביהמ"ק הראשון,

English translation 681

and this must come down into "and performed",

און דאס דארף אראפקומען אין "ונעשים",

English translation 682

into a lesson in actual deed.

אין א הוראה במעשה בפועל.

English translation 683

The question arises:

שטעלט זיך די שאלה:

English translation 684

The Beis HaMikdash is not here today

דער ביהמ"ק איז דאך היינט ניטא

English translation 685

(physically),

(בגשמיות),

English translation 686

and one can remember the Beis HaMikdash as it once was — but how is a practical instruction for Shemini Atzeres of this year connected to the education of the Beis HaMikdash?

און מ'קען זיך דערמאנען וועגן דעם ביהמ"ק ווי דאס איז אמאל געווען - ווי איז אבער שייך א הוראה במעשה בפועל בשמיני בתשרי בשנה זו פארבונדן מיטן חינוך ביהמ"ק:

English translation 687

The answer to this is from the haftarah of this Shabbos

האט מען דעם ענטפער אויף דעם פון דער הפטורה דשבת זו

English translation 688

(Shabbos Shuvah).

(שבת שובה).

English translation 689

The haftarah pertains to all Jews — as we see that the custom of Israel is to also review the haftarah after "Shnayim Mikra v'Echad Targum"89. In the Gemara90 it only states regarding "Shnayim Mikra v'Echad Targum,"

וואס די הפטורה איז שייך צו אלע אידן - ווי מ'זעט אז מנהג ישראל איז צו מעביר זיין אויך די הפטורה נאך "שנים מקרא ואחד תרגום" 89. אין גמרא 90 שטייט טאקע נאר וועגן "שנים מקרא ואחד תרגום",

English translation 690

but we see that the custom of Israel is to also say the haftarah.

אבער מ'זעט אז מנהג ישראל איז צו זאגן אויך דער הפטורה.

English translation 691

And this applies to all of Israel. Not only regarding the one who says the haftarah. Since he will say it publicly and communally, he is obligated to review the haftarah beforehand91 so that it should be for him

און דאס רעדט זיך וועגן כל ישראל. ניט נאר וועגן דעם וואס זאגט די הפטורה. וואס וויבאלד ער וועט עס זאגן בפומבי ובציבור איז ער מחוייב צו איבערקוקן פריער די הפטורה 91 כדי עס זאל ביי אים זיין

English translation 692

(similar to what is stated regarding the song of our parshah92)

(ע"ד ווי עס שטייט לגבי דער שירה פון אונזער פרשה 92)

English translation 693

in a manner of "and He put it in their mouths,"

אין אן אופן פון "ויודעה את בנ"י שימה בפיהם",

English translation 694

but rather regarding all Jews. For the custom of Israel is to also review the haftarah.

נאר וועגן אלע אידן. וואס מנהג ישראל איז צו מעביר זיין אויך די הפטורה.

English translation 695

And certainly all are obligated to hear the haftarah,

ועאכו"כ אז אלע זיינען מחוייב צו הערן די הפטורה,

English translation 696

just like the reading of the Torah.

אזוי ווי קריאת התורה.

English translation 697

And additionally, we see the importance and status of the haftarah — it is stated in the haftarah of this Shabbos93 "and we will render the bulls of our lips"94.

ונוסף לזה זעט מען די חשיבות און גדרות פון הפטורה - שטייט אין דער הפטורה פון היינטיקן שבת 93 "ונשלמה פרים שפתינו" 94.

English translation 698

There are several versions of the prayer where this verse is said every day,

ס'זיינען דא כמה נוסחאות בתפלה וואו מ'זאגט דעם פסוק בכל יום,

English translation 699

and versions where it is also said on Shabbos;

און נוסחאות וואו מ'זאגט עס אויך ביום השבת;

English translation 700

but on this Shabbos it is even more emphasized because it is said in the haftarah with the blessings before and after.

אבער בשבת זו איז דאס נאכמער בהדגשה וויבאלד אז מ'זאגט עס אין דער הפטורה מיט ברכות לפני' ולאחרי'.

English translation 701

In "V'nishlemah" there are many interpretations. Two of the interpretations are: (a)

וואס אין "ונשלמה" זיינען פאראן א ריבוי פירושים. צוויי פון די פירושים זיינען: (א)

English translation 702

"V'nishlemah" from the term payment,

"ונשלמה" מלשון תשלומין,

English translation 703

that through "our lips"

אז דורך "שפתינו"

English translation 704

(in this time)

(בזמן הזה)

English translation 705

we pay for the bulls that were offered in the Beis HaMikdash. (b)

צאלט מען אפ פאר די פרים וועלכע מ'האט מקריב געווען אין ביהמ"ק. (ב)

English translation 706

"V'nishlemah" from the term completion,

"ונשלמה" מלשון שלימות,

English translation 707

that through this we complete what the offering of the sacrifices accomplished in the Beis HaMikdash.

אז דורך דעם טוט מען אויף בשלימות דאס וואס הקרבת הקרבנות האבן אויפגעטאן אין ביהמ"ק.

English translation 708

That is, not in a b'dieved manner,

ד.ה. ניט באופן פון בדיעבד,

English translation 709

but l'chatchilah and l'chatchilah d'l'chatchilah,

נאר מלכתחילה און מלכתחילה דלכתחילה,

English translation 710

and hiddur d'hiddur.

והידור דהידור.

English translation 711

Based on this, it is also understood that "our lips" must be similar to the "bulls" that were offered in the Beis HaMikdash:

עפ"ז איז אויך מובן אז דער "נשלמה שפתינו" דארף זיין בדומה צו די "פרים" וועלכע מ'האט מקריב געווען אין ביהמ"ק:

English translation 712

Just as the bulls had to be offered in the Beis HaMikdash,

כשם ווי די פרים האט מען געדארפט מקריב זיין אין ביהמ"ק,

English translation 713

and not outside the Beis HaMikdash,

און ניט מחוץ לביהמ"ק,

English translation 714

for if one offers them outside the Sanctuary it is the opposite of the matter,

וואס אויב מ'איז דאס מקריב חוץ למקדש איז דאס היפך הענין,

English translation 715

and it is connected with a severe prohibition etc.,

און ס'איז פארבונדן מיט אן איסור חמור וכו',

English translation 716

but they had to be offered in the Beis HaMikdash.

נאר מ'האט עס געדארפט מקריב זיין אין ביהמ"ק.

English translation 717

And it is not sufficient that there is an existence of the Beis HaMikdash,

און ס'איז ניט מספיק אז ס'איז דא א מציאות של ביהמ"ק,

English translation 718

and the bull and the owner of the bull are in a second place,

און דער פר און בעל הפר געפינען זיך במקום שני,

English translation 719

but the bull and the owner of the bull must be in the Beis HaMikdash and there the offering must take place —

נאר דער פר און בעל הפר דארפן זיין אין ביהמ"ק און דארטן דארף זיין די הקרבה -

English translation 720

So too regarding "and we will render the bulls of our lips" in this time,

אזוי איז אויך בנוגע צו דער "ונשלמה שפתינו" בזמן הזה,

English translation 721

that it must be in the Beis HaMikdash.

אז ס'מוז זיין אין דעם ביהמ"ק.

English translation 722

And it is not sufficient that one sees or knows about the Beis HaMikdash above,

און ס'איז ניט מספיק אז מ'זעט אדער מ'ווייסט וועגן דעם ביהמ"ק של מעלה,

English translation 723

but "our lips" must be in a Beis HaMikdash down here.

נאר ס'דארף זיין "שפתינו" אין א ביהמ"ק דא למטה.

English translation 724

From this it is proven that even now there is a Beis HaMikdash.

וואס מזה מוכח אז אויך איצטער איז דא א ביהמ"ק.

English translation 725

— And a Beis HaMikdash in completeness,

- און א ביהמ"ק בשלימות,

English translation 726

so that now "and we will render the bulls of our lips" can be in completeness.

וואס דערפאר קען איצטער זיין "ונשלמה פרים שפתינו" בשלימות.

English translation 727

And especially since "and we will render the bulls of our lips" is

ובפרט אז "ונשלמה פרים שפתינו" איז

English translation 728

(like all things stated in the Torah)

(אזוי ווי אלע זאכן וואס שטייען אין תורה)

English translation 729

both a command,

סיי א ציווי,

English translation 730

that there should be "and we will render the bulls of our lips,"

אז ס'זאל זיין "ונשלמה פרים שפתינו",

English translation 731

and a promise,

און סיי א הבטחה,

English translation 732

that surely there will be "and we will render the bulls of our lips,"

אז ס'וועט זיכער זיין "ונשלמה פרים שפתינו",

English translation 733

consequently it gives strength that one can fulfill even now the "and we will render the bulls of our lips" in the Beis HaMikdash which is also present now.

במילא גיט עס כח אז א איך זאל קענען אויפטאן אויך איצטער דעם "ונשלמה פרים שפתינו" אין ביהמ"ק וואס איז אויך איצטער דא.

English translation 734

That is, that the Supreme One dwells and rests within each and every one of Israel:

ד.ה. אז דער אויבערשטער איז שורה ושוכן בתוך כאו"א מישראל:

English translation 735

Thus it is said "the heavens and the heavens of heavens cannot contain You,"

אזוי זאגט מען אז "שמים ושמי השמים לא יכלכלוך",

English translation 736

but when it comes to a Jew,

אבער בשעת ס'רעדט זיך וועגן א איד,

English translation 737

who has a part of G-d from above literally,

וואס ער האט א חלק אלוקה ממעל ממש,

English translation 738

and the essence is that when you grasp his part you grasp the whole — there the Supreme One Himself dwells and rests.

ועצם כשאתה תופס בחלקו אתה תופס בכולו - איז דארטן דער אויבערשטער אליין שורה ושוכן.

English translation 739

And on the contrary — the primary dwelling of the Shechinah is specifically within each and every one of Israel,

ואדרבה - דער עיקר השראת השכינה איז דוקא בתוך כאו"א מישראל,

English translation 740

and from this it is drawn also into the dwelling of the Shechinah in a physical Beis HaMikdash — as understood from the phrase "and I will dwell in their midst,"

און דערפון ווערט עס נמשך אויך אין השראת השכינה אין א ביהמ"ק גשמי - כמובן פון דעם לשון "ושכנתי בתוכם,

English translation 741

"in it" is not said, but rather "in their midst,"

בתוכו לא נאמר אלא בתוכם,

English translation 742

"in the midst of each and every one of Israel,"

בתוך כאו"א מישראל",

English translation 743

which is a phrase of Chazal,

וואס דאס איז דאך א לשון חז"ל,

English translation 744

from the Shelah,

פון של"ה,

English translation 745

and it implies there that it is from the Zohar — it is seemingly not understood:

ומשמע שם אז דאס איז פון זהר - איז לכאורה ניט מובן:

English translation 746

Why did he also need to use a negative phrase,

פארוואס דארף ער אויך נוצן א לשון של שלילה,

English translation 747

"in it is not said" — he could have initially said "and I will dwell in their midst — in the midst of each and every one of Israel"?

"בתוכו לא נאמר" - ער האט געקענט לכתחילה זאגן "ושכנתי בתוכם - בתוך כאו"א מישראל"?

English translation 748

Only with this does he emphasize that without the matter of "And I will dwell in their midst — within each and every one" the matter of "And I will dwell in it" in the physical Beit HaMikdash cannot exist — "It does not say 'in it' but rather 'in their midst,'

נאר דערמיט איז ער מדגיש אז אן דעם ענין פון "ושכנתי בתוכם - בתוך כאו"א" קען ניט זיין דער ענין פון "ושכנתי בתוכו" אין דעם ביהמ"ק הגשמי - "בתוכו לא נאמר אלא בתוכם,

English translation 749

within each and every one,"

בתוך כאו"א",

English translation 750

and specifically when there is the "And I will dwell in their midst, within each and every one" can there be the indwelling of the Divine Presence "in it."

און דוקא בשעת ס'איז דא דער "ושכנתי בתוכם בתוך כאו"א" קען זיין השראת השכינה "בתוכו".

English translation 751

That is, the main aspect of the indwelling of the Divine Presence is within each and every Jew.

ד.ה. אז דער עיקר ענין פון השראת השכינה איז בתוך כאו"א מישראל.

English translation 752

And how does a Jew make a Sanctuary for Hashem,

און ווי מאכט אויף א איד א ביהמ"ק לה',

English translation 753

regarding which the Holy One, blessed be He, should say "And I will dwell in their midst — within each and every one"?

וואס אויף דעם זאל דער אויבערשטער זאגן "ושכנתי בתוכם - בתוך כאו"א"?

English translation 754

This is through the fact that there is the "Let them take for Me a portion — for My name"95,

איז דאס דורך דעם וואס ס'איז דא דער "ויקחו לי תרומה - לי לשמי" 95,

English translation 755

that all matters that he does he dedicates to the Holy One, blessed be He,

אז אלע ענינים וואס ער טוט "גיט" ער אפ צו דעם אויבערשטן,

English translation 756

meaning that all his matters are permeated with holiness and G‑dliness — because he does them all for the sake of Heaven etc.

ד.ה. אז אלע זיינע ענינים זיינען דורכגענומען מיט קדושה און אלקות - ווייל ער טוט זיי אלע לשם שמים וכו'.

English translation 757

From himself and from the thirteen96,

פון זיך און פון די י"ג 96,

English translation 758

fifteen97 things of his,

ט"ו 97 דברים שלו,

English translation 759

which include within themselves all matters,

וואס זיינען כולל אין זיך אלע ענינים,

English translation 760

he dedicates to the Holy One, blessed be He,

גיט ער אפ צו דעם אויבערשטן,

English translation 761

and he dedicates it in a manner of giving,

און גיט דאס אפ אין אן אופן של נתינה,

English translation 762

for "one who gives gives with a generous eye."98

וואס כל הנותן בעין יפה נותן 98.

English translation 763

On the other hand — it is not the interpretation that he gives away everything he has and remains with nothing,

לאידך גיסא - ס'איז ניט דער פירוש אז ער גיט אפ אלץ וואס ער האט און בלייבט מיט גארניט,

English translation 764

rather he gives from his things,

נאר ער גיט אפ פון זיינע זאכן,

English translation 765

but with him it also remains.

אבער ביי אים בלייבט אויך.

English translation 766

As this was simply regarding the Mishkan:

ווי דאס איז געווען בפשטות באם משכן:

English translation 767

Even though the Jews gave the thirteen

אע"פ וואס אידן האבן געגעבן די י"ג

English translation 768

(fifteen)

(ט"ו)

English translation 769

things for the Mishkan, certainly a multitude of silver and gold remained with them,

דברים פארן משכן איז בא זיי זיכער געבליבן א ריבוי כסף וזהב,

English translation 770

as is understood from what the Gemara relates in Bechorot99 about the great multitude of silver and gold that the Jews received through the spoils of Egypt and the spoils of the sea.

כמובן פון דעם וואס די גמרא דערציילט אין בכורות 99 דער ריבוי גדול כסף וזהב וואס אידן האבן באקומען דורך ביזת מצרים און ביזת הים.

English translation 771

And corresponding to this is also in the service of man in his spiritual Sanctuary — that he need not give away everything he has to charity and the like,

ועד"ז איז אויך בעבודת האדם אין זיין ביהמ"ק הרוחני - אז ער דארף ניט אוועקגעבן אלץ וואס ער האט לצדקה וכיו"ב,

English translation 772

as the Rambam rules100,

ווי דער רמב"ם פסק'נט 100,

English translation 773

that one should not give to charity more than a fifth or a tenth;

אז מ'זאל ניט געבן לצדקה מערער ווי א חומש אדער מעשר;

English translation 774

but on the other hand — through the fact that he gives away the fifth or tenth, he elevates all the rest of his matters,

אבער לאידך גיסא - דורך דעם וואס ער גיט אפ דעם חומש אדער מעשר איז ער מעלה שאר כל הענינים שלו,

English translation 775

as the Alter Rebbe explains.101

ווי דער אלטער רבי איז מבאר 101.

English translation 776

And through this he makes his spiritual Sanctuary,

און דורך דעם מאכט ער אויף זיין ביהמ"ק רוחני,

English translation 777

regarding which the Holy One, blessed be He, says "And I will dwell in their midst — within each and every one."

אויף וועלכן דער אויבערשטער זאגט "ושכנתי בתוכם - בתוך כאו"א".

English translation 778

From this it is understood how there is the "we remember and do" and the instruction of the Eighth of Tishrei, as it was the first time at the inauguration of the first Beit HaMikdash on the Eighth of Tishrei, every year

עפ"ז איז מובן ווי ס'איז דא דער "נזכרים ונעשים" און די הוראה פון שמיני בתשרי ווי דאס איז געווען בפעם הראשונה בא חנוכת ביהמ"ק הראשון בשמיני בתשרי בכל שנה ושנה

English translation 779

(also in the present time)

(אויך בזמן הזה)

English translation 780

— because the spiritual Sanctuary within each Jew exists also now,

- ווייל דער ביהמ"ק רוחני בא יעדן אידן איז דא אויך איצטער,

English translation 781

— and on the contrary — this is the primary Sanctuary.

- ואדרבה - דאס איז דער עיקר ביהמ"ק.

English translation 782

"And I will dwell in their midst — it does not say 'in it' but rather 'in their midst,'

"ושכנתי בתוכם - בתוכו לא נאמר אלא בתוכם,

English translation 783

within each and every one."

בתוך כאו"א".

English translation 784

And the instruction of the Eighth of Tishrei, the first day of the inauguration of the first Beit HaMikdash, is — that the spiritual Sanctuary within each one is already built,

און די הוראה פון שמיני בתשרי. דער יום ראשון פון חינוך ביהמ"ק הראשון איז - אז דער ביהמ"ק הרוחני בא יעדן איז שוין אויפגעבויט,

English translation 785

through the "Let them take for Me for My name"

דורך דעם "ויקחו לי לשמי"

English translation 786

(as above),

(כנ"ל),

English translation 787

and everything is already ready,

און ס'איז שוין אלץ גרייט,

English translation 788

a Jew now needs to inaugurate the Sanctuary within him,

א איד דארף איצטער שוין מחנך זיין דעם ביהמ"ק שבו,

English translation 789

which inauguration comes after the building. And through this, an additional higher elevation is brought about in the Sanctuary.

וואס דער חינוך קומט לאחרי הבנין. און דורך דעם אויפטאן נאך א העכערן עילוי אין דעם ביהמ"ק.

English translation 790

As this was regarding the physical Beit HaMikdash, that the inauguration brought about an elevation in the Sanctuary

ווי דאס איז געווען בא דעם ביהמ"ק בפשטות אז דער חינוך האט אויפגעטאן אן עילוי אין דעם ביהמ"ק

English translation 791

(as above).

(כנ"ל).

English translation 792

And the inauguration must be in a more elevated manner, because it is connected with the inauguration of the first Beit HaMikdash

און דער חינוך דארף נאך זיין באופן נעלה יותר וויבאלד אז דאס איז פארבונדן מיט חינוך ביהמ"ק הראשון

English translation 793

(which began on the Eighth of Tishrei):

(וואס האט זיך אנגעהויבן שמיני בתשרי):

English translation 794

Even though in general "the glory of this latter House shall be greater than that of the first,"102 nevertheless the first Temple has in it an advantage over the second Temple, in that it was from the outset in a most elevated manner,

אע"פ וואס בכללות איז "גדול יהי' כבוד הבית הזה האחרון מן הראשון" 102 אבער דער בית ראשון האט אין זיך א מעלה לגבי דעם בית שני אז זי איז מלכחילה געווען באופן נעלה ביותר,

English translation 795

and its inauguration was in a manner of expansion and great joy;

און דער חינוך זיינער איז געווען באופן של התרחבות ושמחה גדולה;

English translation 796

in contrast, the inauguration of the second Temple was out of poverty and constriction,

משא"כ דער חינוך פון בית שני איז געווען מתוך עניות וצמצום,

English translation 797

as related in the words of our Sages.

כמסופר בחז"ל.

English translation 798

And there were ascents and descents,

און דארטן זיינען געווען עליות וירידות,

English translation 799

at first there was a state of poverty,

בתחלה איז געווען א מצב של עניות,

English translation 800

afterwards "they became wealthy"103 etc.

דערנאך "העשירו" 103 וכו'.

English translation 801

And it was thus physically because it was thus spiritually there.

וואס ס'איז אזוי געווען בגשמיות דערפאר וואס אזוי איז געווען דארטן ברוחניות.

English translation 802

From this is also the instruction when the Eighth of Tishrei comes every year,

דערפון איז אויך די הוראה ווען ס'קומט שמיני בתשרי בכל שנה ושנה,

English translation 803

when "we remember and do" the matters that occurred on the Eighth of Tishrei in the time of the first Temple — that a person must inaugurate his spiritual Sanctuary from the outset in a manner of expansion and with great joy

ווען "נזכרים ונעשים" די ענינים וואס זיינען געווען שמיני בתשרי בזמן בית ראשון - אז א איך דארף לכתחילה מחנך זיין ביהמ"ק רוחני באופן של התרחבות ובשמחה גדולה

English translation 804

(as it was in the first Temple).

(ווי ס'איז געווען בבית ראשון).

English translation 805

And the matter of the inauguration of the Sanctuary in service is — inauguration in its simple sense,

וואס דער ענין פון חינוך ביהמ"ק אין עבודה איז - חינוך כפשוטו,

English translation 806

as explained in Chassidus in the discourses of Chanukah104 that the inauguration of the Mishkan and the inauguration of the Beit HaMikdash are connected with the matter of inauguration in its simple sense,

כמבואר אין חסידות בדרושי חנוכה 104 אז חנוכת המשכן און חנוכת ביהמ"ק איז פארבונדן מיט ענין החינוך כפשוטו,

English translation 807

"Train a youth according to his way."105

"חנוך לנער ע"פ דרכו" 105.

English translation 808

And the lesson of the Eighth of Tishrei comes as an addition to the general lesson of Shabbos Shuvah

און די הוראה בשמיני בתשרי קומט בהוספה צו דער הוראה כללית פון שבת שובה

English translation 809

(as discussed above at length),

(כמדובר לעיל בארוכה),

English translation 810

which occurs this year on the Eighth of Tishrei,

וואס קומט אויס בשנה זו בשמיני בתשרי,

English translation 811

that the work of teshuvah must also be in all physical matters that a Jew does,

אז עבודת התשובה דארף זיין אויך אין אלע ענינים גשמיים וואס א איד טוט,

English translation 812

and from joy and happiness.

ומתור עונג ושמחה.

English translation 813

What is the connection between them

וואס דער קשר ביניהם

English translation 814

(between the inauguration of the Beis HaMikdash (the first) and the lesson of Shabbos Shuvah mentioned above)

(צווישן חנוכת ביהמ"ק (הראשון) און די הוראה פון שבת שובה הנ"ל)

English translation 815

is further emphasized by this,

איז נאכמער מודגש בזה,

English translation 816

that the matter of the Beis HaMikdash and the service of the offerings

וואס דער ענין פון ביהמ"ק און עבודת הקרבנות

English translation 817

("and we will render [the] bulls [of] our lips")

("ונשלמה פרים שפתינו")

English translation 818

in this time — especially on the day of Shabbos,

אין זמן זה - במיוחד ביום השבת,

English translation 819

because then the main matter is prayer, which comes in place of the offerings,

ווייל דעמולט איז עיקר ענין התפלה וואס קומט במקום קרבנות,

English translation 820

and the general matter of Shabbos is similar to the general matter of the Beis HaMikdash,

און כללות ענין השבת איז בדוגמת כללות ענין פון ביהמ"ק,

English translation 821

as explained in many places,

כמבואר בכ"מ,

English translation 822

and it is also understood simply.

און ס'איז אויך מובן בפשטות.

English translation 823

And may it be His will that through this that Jews will perform their service in the aforementioned manner,

ויה"ר אז דורך דעם וואס אידן וועלן טאן עבודתם באופן הנ"ל,

English translation 824

and through all of our deeds and service,

און דורך כללות מעשינו ועבודתינו,

English translation 825

we should further hasten the inauguration of the third Beis HaMikdash,

זאל מען נאכמער צואיילן די חנוכת ביהמ"ק השלישי,

English translation 826

which already stands built above 106,

וואס ער שטייט שוין בנוי למעלה 106,

English translation 827

and we only need to bring it down and reveal it below,

און מ'דארף אים נאר אראפברענגען און מגלה זיין למטה,

English translation 828

which can be immediately,

וואס דאס קען דאך זיין גלייך,

English translation 829

instantly and at once,

תיכף ומיד,

English translation 830

in a manner of "I will hasten it",

באופן פון "אחישנה",

English translation 831

and we bring Jews to the Holy Land,

און מ'ברענגט אידן אין ארץ הקודש,

English translation 832

to Jerusalem,

אין ירושלים,

English translation 833

to the third Beis HaMikdash in a manner of "with the clouds of heaven",

אין ביהמ"ק השלישי באופן פון "ארו עם ענני שמיא",

English translation 834

which is instantly and at once.

וואס דאס איז תיכף ומיד.

English translation 835

We only need to finish with the last small jugs,

מ'דארף נאר פארענדיקן מיט די לעצטע פכים קטנים,

English translation 836

and then immediately comes the true and complete redemption,

און דעמולט קומט גלייך די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 837

as it was by our father Yaakov,

ע"ד ווי ס'איז געווען בא יעקב אבינו,

English translation 838

that after he would have gathered the small jugs, immediately there would have been "and saviors shall ascend Mount Zion" 107.

אז נאך דעם וואס ער וואלט צוזאמענגעקליבן די פכים קטנים וואלט גלייך געווען "ועלו מושיעים על הר ציון" 107.

English translation 839

And so too now — that "behold He stands behind our wall" 108,

ועד"ז איז אויך איצטער - אז "הנה זה עומד אחר כתלינו" 108,

English translation 840

and we only need to finish the last small things in exile,

און מ'דארף נאר פארענדיקן די לעצטע קלייניקייטן אין גלות,

English translation 841

the small jugs,

די פכים קטנים,

English translation 842

and then immediately comes the redemption,

און דעמולט קומט גלייך די גאולה,

English translation 843

in a manner of "immediately they are redeemed" 109,

באופן פון "מיד הן נגאלין" 109,

English translation 844

"Today — if you hearken to His voice" 110.

"היום - אם בקולו תשמעו" 110.

English translation 845

He commanded to play a melody and said the maamar beginning "Shuvah Yisrael etc."

צוה לנגן ואמר מאמר ד"ה שובה ישראל גו'.

English translation 846

As usual, on studying a verse in the weekly portion with Rashi's commentary,

כרגיל אויף אפלערנען א פסוק אין פרשת השבוע מיט פירוש רש"י,

English translation 847

and in a manner that it should be understandable even for a five-year-old studying Scripture — even the questions that arise by a five-year-old studying Scripture,

און אין אן אופן אז דאס זאל זיין פארשטאנדיק אפילו פאר א בן חמש למקרא - אפילו די שאלות וואס ווערן נתעורר בא א בן חמש למקרא,

English translation 848

are addressed in Rashi's commentary on the Torah.

ווערן באווארנט אין פירוש רש"י על התורה.

English translation 849

For since Rashi himself gave the rule 111 that "I have come only for the plain meaning of Scripture",

ווארום וויבאלד אז רש"י אליין האט ארויסגעגעבן דעם כלל 111 אז "אני לא באתי אלא לפשוטו של מקרא",

English translation 850

it is necessary to say,

איז מוכרח צו זאגן,

English translation 851

that Rashi's commentary is also for a five-year-old who studies Chumash according to its plain meaning,

אז פירוש רש"י איז אויך פאר א בן חמש וואס לערנט חומש כפשוטו,

English translation 852

without the matter of "a ten-year-old for Mishnah",

אן דעם ענין פון "בן עשר למשנה",

English translation 853

and certainly not "a fifteen-year-old for Gemara" 112.

ועאכו"כ ניט "בן חמש עשרה לגמרא" 112.

English translation 854

And although in Rashi's commentary there are also matters from the other parts of the Torah,

און אע"פ אז אין פירוש רש"י זיינען אויך פאראן ענינים פון שאר חלקי התורה,

English translation 855

and as we find several great books — both in quantity and in quality — from the true great ones of Israel,

און ווי מען געפינט כמה ספרים גדולים - סיי בכמות און סיי באיכות - פון גדולי ישראל האמיתיים,

English translation 856

who explain matters in Rashi's commentary according to halachah, remez, and derush,

וועלכע זיינען מפרש ענינים בפירוש רש"י ע"ד ההלכה הרמז והדרוש,

English translation 857

until as his honor, my father-in-law, the Rebbe, said in the name of the old Rebbe 113 that in Rashi's commentary on the Torah there is "the wine of the Torah" and he explained that this means matters of the secrets of the Torah

ביז ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר האט געזאגט בשם דעם אלטן רבי'ן 113 אז אין פירוש רש"י על התורה איז דא "יינה של תורה" און האט מפרש געווען אז דאס מיינט ענינים פון רזין דאורייתא

English translation 858

(which is called wine 114),

(וואס ווערט אנגערופן יין 114),

English translation 859

and as we find in books which explain matters in Rashi's commentary on the Torah according to the secret,

און ווי מען געפינט אין ספרים וועלכע זיינען מבאר ענינים אין פירוש רש"י על התורה ע"ד הסוד,

English translation 860

it is not because they did not know, Heaven forbid, the plain meaning of Rashi

איז ניט דערפאר אז זיי האבן ניט געוואוסט ח"ו פשוטו פון רש"י

English translation 861

(according to the plain meaning of Scripture),

(לויט פשוטו של מקרא),

English translation 862

rather this is an additional matter in Rashi's commentary;

נאר דאס איז אן ענין נוסף אין פירוש רש"י;

English translation 863

its essence and beginning of Rashi's commentary is the plain meaning of Scripture.

עיקרו והתחלתו של פירוש רש"י איז פשוטו של מקרא.

English translation 864

In chapter 32

אין קאפיטל לב

English translation 865

(and the entire portion of Haazinu is only one chapter)

(וואס גאנץ פרשת האזינו איז בלויז איין קאפיטל)

English translation 866

verse 44 states:

פסוק מד שטייט:

English translation 867

"And Moshe came and spoke all the words of this song in the ears of the people — he and Hoshea bin Nun."

"ויבא משה וידבר את כל דברי השירה הזאת באזני העם - הוא והושע בן נון".

English translation 868

Rashi quotes the end of the verse "he and Hoshea bin Nun",

איז רש"י מעתיק דעם סיום הפסוק "הוא והושע בן נון",

English translation 869

and explains:

און איז מפרש:

English translation 870

"It was a Shabbos of a pair,

"שבת של דיוזגי היתה,

English translation 871

he took permission from this one and gave to that one, Moshe appointed for him an interpreter who would expound in his lifetime so that Israel would not say, 'In the lifetime of your teacher you had no right to lift your head.'" Then Rashi continues with a vav hachibur:

נטלה רשות מזה ונתנה לזה העמיד לו משה מתורגמן שיהא דורש בחייו כדי שלא יאמרו ישראל בחיי רבך לא הי' לך להרים ראש". דערנאך איז רש"י ממשיך מיט א וא"ו המוסיף:

English translation 872

"And why is he called here Hoshea" — as we have already learned 115 that Moshe changed his name from Hoshea to Yehoshua,

"ולמה קוראו כאן הושע" - ווי מען האט שוין געלערנט 115 אז משה האט געביטן זיין נאמען פון הושע צו יהושע,

English translation 873

and from then on — which was 38-39 years earlier — he is everywhere called Yehoshua,

און פון דעמולט - וואס דאס איז געווען מיט 38-39 יאר פריער - ווערט ער אומעטום אנגערופן יהושע,

English translation 874

should he here,

האט ער דא,

English translation 875

on this "Shabbos of a pair" when he was equal to Moshe,

אין דעם "שבת של דיוזגי" ווען ער איז געווען שווה צו משה'ן,

English translation 876

certainly have been called Yehoshua

זיכער געדארפט אנגערופן ווערן יהושע

English translation 877

(not Hoshea)?

(ניט הושע)?

English translation 878

Rashi answers:

ענטפערט רש"י:

English translation 879

"To say that his pride did not swell, that although greatness was given to him, he humbled himself as at his beginning" before he was called Yehoshua.

"לומר שלא זחה דעתו עליו שאע"פ שנתנה לו גדולה השפיל עצמו כאשר מתחלתו" איידער מ'האט עם אנגערופן יהושע".

English translation 880

Rashi took this explanation from the Gemara116,

דעם פירוש האט רש"י גענומען פון גמרא 116,

English translation 881

the Sifri117 — but since Rashi does not say "our Sages expounded" or even "our Sages said", it is evident

ספרי 117 - אבער וויבאלד רש"י זאגט ניט "דרשו רבותינו" אדער אפילו "אמרו רבותינו" - איז מוכח,

English translation 882

that this explanation is the plain meaning of the words "he and Hoshea bin Nun";

אז דער פירוש איז דער פירוש הפשוט פון די ווערטער "הוא והושע בן נון";

English translation 883

it is not like the places where Rashi says that the explanation is taken from Chazal,

ס'איז ניט ווי די ערטער וואס רש"י זאגט אז דער פירוש איז גענומען פון חז"ל,

English translation 884

which proves that for that explanation one needs to come to support from Midrash etc.

וואס דאס באווייזט אז צו דעם פירוש דארף מען אנקומען צו א סיוע פון מדרש וכו';

English translation 885

In our case, however,

בנדו"ד אבער,

English translation 886

even though Rashi uses the same words of Chazal,

אע"פ אז רש"י באנוצט זיך מיט די זעלבע ווערטער פון חז"ל,

English translation 887

Rashi takes the explanation

נעמט רש"י דעם פירוש

English translation 888

(not from Chazal, but)

(ניט פון חז"ל, נאר)

English translation 889

from the plain meaning of Scripture:

פון פשוטו של מקרא:

English translation 890

when one learns the verse with the words "he and Hoshea bin Nun" one must explain them "it was a Shabbat of Diuzgei etc."

ווען מען לערנט דעם פסוק מיט די ווערטער "הוא והושע בן נון" מוז מען זיי מפרש זיין "שבת של דיוזגי כו'".

English translation 891

It is perplexing:

איז תמוה:

English translation 892

from where is the compulsion in the plain meaning of Scripture,

פון וואנעט איז דער הכרח אין פשוטו של מקרא,

English translation 893

from the words "he and Hoshea bin Nun",

פון די ווערטער "הוא והושע בן נון",

English translation 894

to all these details that Rashi says in his commentary —

צו די אלע פרטים וואס רש"י זאגט בפירושו -

English translation 895

(a) that "it was a Shabbat of Diuzgei" — and "Diuzgei" means two pairs

(א) אז "שבת של דיוזגי היתה" - וואס "דיוזגי" מיינט צוויי פארלעך

English translation 896

(two couples),

(שני זוגים),

English translation 897

i.e., that there are four people,

ד.ה. אז עס זיינען דא פיר מענטשן,

English translation 898

(b) that Yehoshua had an interpreter,

(ב) אז יהושע האט געהאט א מתורגמן,

English translation 899

(ג) אז דאס האט אים משה צוגעשטעלט

English translation 900

(Moshe set up for him),

(העמיד לו משה),

English translation 901

(d) that this was "so that he would expound in his lifetime",

(ד) דאס איז געווען "שיהא דורש בחייו",

English translation 902

(e) and the reason for this — "so that Yisrael would not say, 'In the lifetime of your teacher you did not have permission to raise your head'",

(ה) און דער טעם דערויף - "כדי שלא יאמרו ישראל בחיי רבך לא הי' לך להרים ראש",

English translation 903

Where do all these details stand in the words "he and Hoshea bin Nun"?!

וואו שטייען די אלע פרטים אין די ווערטער "הוא והושע בן נון"?!

English translation 904

Also, one must understand:

אויך דארף מען פארשטיין:

English translation 905

Why does Rashi explain the reason why "it calls him here Hoshea" in the same discourse beginning and in continuation of the matter of "Shabbat of Diuzgei etc." — and moreover with a vav hachibur

פארוואס איז רש"י מפרש דעם טעם פארוואס "קוראו כאן הושע" אין דעם זעלבן דיבור המתחיל ובהמשך צו דעם ענין פון "שבת של דיוזגי כו'" - און דערצו נאך מיט א וא"ו המוסיף

English translation 906

("and why etc.")?!

("ולמה כו'")?!

English translation 907

Seemingly, this is an entirely separate matter:

לכאורה איז דאס אינגאנצן א באזונדער ענין:

English translation 908

Suppose Rashi had not said that "Shabbat of Diuzgei etc. Moshe set up for him an interpreter etc." — would Rashi nevertheless have had to explain why "it calls him here Hoshea"?

נניח אז רש"י וואלט ניט געזאגט אז "שבת של דיוזגי כו' העמיד לו משה מתורגמן כו'" - וואלט רש"י בלאו הכי געדארפט מפרש זיין פארוואס "קוראו כאן הושע"?

English translation 909

One of the reasons why we chose to speak about this Rashi commentary is — because it follows what was discussed in the farbrengen of Shabbat Parshat

איינער פון די טעמים פארוואס מ'האט אויסגעקליבן צו ריידן אויף דעם פירוש רש"י איז - ווייל עס קומט בהמשך צו דעם וואס ס'האט זיך גערעדט אין דער התוועדות פון ש"פ

English translation 910

(Nitzavim)

(נצבים)

English translation 911

Vayeilech118 regarding the Rashi commentary

וילך 118 בנוגע דעם פירוש רש"י

English translation 912

(at the beginning of Parshat Vayeilech)

(בר"פ וילך)

English translation 913

on "I can no longer go out and come in" — "I am not permitted, for permission was taken from me and given to Yehoshua",

אויף "לא אוכל עוד לצאת ולבא" - "איני רשאי שנטלה ממני הרשות ונתנה ליהושע",

English translation 914

and it was mentioned that there in Parshat Vayeilech Rashi does not bring down the matter of "it was a Shabbat of Diuzgei".

און מ'האט דערמאנט אז דארטן אין פ' וילך בריינגט ניט רש"י אראפ דעם ענין פון "שבת של דיוזגי היתה".

English translation 915

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 916

Since Rashi brings there that "permission was taken from him and given to Yehoshua" — similar to what he says in our parshah that "permission was taken from this one and given to that one" — why does he not bring there the other details that Rashi brings here,

וויבאלד אז רש"י ברענגט דארטן אז "נטלה ממנו הרשות ונתנה ליהושע" - ע"ד ווי ער זאגט בפרשתנו אז "נטלה הרשות מזה ונתנה לזה" - פארוואס ברענגט ער ניט דארט די אנדערע פרטים וואס רש"י ברענגט דא,

English translation 917

that "it was a Shabbat of Diuzgei...

אז "שבת של דיוזגי היתה...

English translation 918

Moshe set up for him an interpreter etc."?

העמיד לו משה מתורגמן כו'"?

English translation 919

Because,

ווארום,

English translation 920

the order of study for a five-year-old is,

דער סדר הלימוד פאר א בן חמש איז,

English translation 921

that one cannot rely on what will be learned later

אז מען קען זיך ניט פארלאזן אויף וואס מ'וועט שפעטער לערנען

English translation 922

(when the matter will appear a second time),

(ווען דער ענין וועט שטייען צום צווייטן מאל),

English translation 923

rather one must say all the details immediately the first time.

נאר מ'דארף זאגן אלע פרטים גלייך ביים ערשטן מאל.

English translation 924

Granted, the third matter in Rashi:

בשלמא דעם דריטן ענין אין רש"י:

English translation 925

"And why does it call him here Hoshea",

"ולמה קוראו כאן הושע",

English translation 926

is a question that arises only in our parshah;

איז א קשיא וואס שטעלט זיך ערשט אין אונזער פרשה;

English translation 927

but the first two matters in Rashi — "it was a Shabbat of Diuzgei etc. Moshe set up for him an interpreter etc." — should he have brought them in Parshat Vayeilech?

אבער די ערשטע צוויי ענינים אין רש"י - "שבת של דיוזגי היתה כו' העמיד לו משה מתורגמן כו'" - האט ער געדארפט ברענגען אין פ' וילך?

English translation 928

The question is even greater:

די קשיא איז נאך גרעסער:

English translation 929

The Gemara and Sifri — the source of these two matters in Rashi's commentary — indeed say this explanation on the verse "He called Yehoshua etc. Moshe and Yehoshua went and stood in the Tent of Meeting" which is in Parshat Vayeilech119.

די גמרא און ספרי - דער מקור פון די צוויי ענינים אין פירוש רש"י - זאגן טאקע דעם פירוש אויפן פסוק "קרא את יהושע גו' וילך משה ויהושע ויתיצבו באוהל מועד" וואס שטייט אין פ' וילך 119.

English translation 930

So how can this be:

איז דאך כלפי לייא:

English translation 931

In the Gemara and Sifri, which explain according to the halachic method — where according to the method of derush and halachah it is sometimes correct to place a matter only when it is stated a second time — because of the fact that then a question of "redundancy" arises or because of a precise reading and change in the matter as it appears a second time — in our case, the matter is stated there for the first time

אין גמרא וספרי וועלכע זיינען מפרש ע"ד ההלכה - וואס ע"ד הדרוש וההלכה איז רעכט אמאל צו שטעלן אן ענין ערשט ווען דאס ווערט געזאגט צום צווייטן מאל - מצד דערויף וואס דעמולט שטעלט זיך א שאלה פון "יתור" אדער מצד א דיוק ושינוי אין דעם ענין ווי עס שטייט צום צווייטן מאל - איז בנדו"ד ווערט דער ענין דארט געזאגט צום ערשטן מאל

English translation 932

(in Parshat Vayeilech);

(אין פ' וילך);

English translation 933

And Rashi,

און רש"י,

English translation 934

who explains the plain meaning of Scripture,

וואס איז מפרש פשוטו של מקרא,

English translation 935

in which one must say everything immediately the first time — states the matter only in Parshat Haazinu!

אין וועלכן מ'דארף זאגן אלץ גלייך צום ערשטן מאל - זאגט דעם ענין ערשט אין פ' האזינו!

English translation 936

We already once addressed this Rashi commentary — twelve years ago

מ'האט זיך שוין געשטעלט אמאל אויף דעם פירוש רש"י - מיט צוועלף יאר צוריק

English translation 937

(5731)

(תשל"א)

English translation 938

— but the explanation that was given then is not exactly according to the plain meaning

- אבער דער ביאור וואס מ'האט דעמולט געזאגט איז ניט לפי פשוטו ממש

English translation 939

(and therefore there was the lengthy explanation).

(און דערפאר איז געווען די אריכות הביאור).

English translation 940

They debated and argued about this, etc.

מ'האט זיך וועגן דעם גע'פלפול'ט און געדונגען וכו';

English translation 941

But the matter is,

די זאך איז אבער,

English translation 942

that one forgets that one is connected with Rashi's commentary, which is according to the plain meaning. And therefore,

אז מ'פארגעסט אז מ'איז פארבונדן מיט פירוש רש"י וואס איז ע"ד הפשט. און דעריבער,

English translation 943

even though according to the halachah, etc., it works out differently, etc.,

אע"פ וואס ע"ד ההלכה כו' קומט אויס באופן אחר כו',

English translation 944

according to the plain meaning, the matter is initially in a different manner. And as will be explained below.

איז ע"ד הפשט דער ענין מלכתחילה באופן אחר. וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 945

Here is also the place to answer a matter that has been written and printed about recently,

כאן המקום אויך צו פארענטפערן אן ענין וואס מען שרייבט און דרוקט וועגן אים לאחרונה,

English translation 946

and they debate it with a great commotion and seek to "split a hair",

און מ'פלפול'ט זיך בזה מיט א גאנצער טומל און מען זוכט "שפאלטן א האר",

English translation 947

and I also went along with it, etc.

און אויך איך האב דערמיט מיטגעהאלטן וכו' -

English translation 948

Whereas,

בה בשעה,

English translation 949

if one had thought into this matter as it is simply,

אז מען וואלט זיך אריינגעטראכט אין דעם ענין ווי ער איז בפשטות,

English translation 950

one would have realized,

וואלט מען זיך געכאפט,

English translation 951

that the matter is initially in a different manner,

אז דער ענין איז מלכתחילה באופן אחר,

English translation 952

so that the question is fundamentally unfounded.

אזוי אז די קושיא מעיקרא ליתא.

English translation 953

And this is in connection with the matter of writing a Sefer Torah,

און דאס איז בקשר מיטן ענין פון כתיבת ס"ת,

English translation 954

— about which they asked120:

- וואס מ'האט געפרעגט 120:

English translation 955

From the verse121 "And now, write for yourselves this song," we derive that "it is a positive commandment for every single Jewish man to write a Sefer Torah for himself"122 — and seemingly:

פון דעם פסוק 121 "ועתה כתבו לכם את השירה הזאת" לערנט מען אפ אז "מצות עשה על כל איש ואיש מישראל לכתוב ס"ת לעצמו" 122 - ולכאורה:

English translation 956

The command "And now, write for yourselves, etc." was said on the seventh of Adar,

דער ציווי "ועתה כתבו לכם גו'" איז געזאגט געווארן בז' אדר,

English translation 957

the day of Moshe's passing123;

יום פטירת משה 123;

English translation 958

On the tenth of Nissan, the Jews crossed the Jordan124,

בעשירי בניסן זיינען אידן אריבער דעם ירדן 124,

English translation 959

and in the intervening days, the Jews were occupied with the mourning for Moshe

און אין די ימים שבינתיים זיינען אידן געווען פארנומען מיט אבלו של משה

English translation 960

(thirty days)

(שלשים יום)

English translation 961

125 — so when did they have time to finish writing an entire Sefer Torah?

125 - היינט ווען האבן זיי געהאט צייט צו פארענדיקן שרייבן א גאנצע ס"ת?

English translation 962

And especially since they would have needed a vast multitude of parchment and ink, etc.,

ובפרט אז מ'האט געדארפט האבן א ריבוי עצום של קלף ודיו כו',

English translation 963

in order to write more than six hundred thousand Sifrei Torah.

כדי צו שרייבן מער ווי ששים רבוא ספרי תורה.

English translation 964

And even though regarding the parchment and ink one can answer that the Jews prepared it beforehand,

און אע"פ אז בנוגע צו דעם קלף ודיו קען מען פארענטפערן אז אידן האבן עס מלכתחילה צוגעגרייט,

English translation 965

as Rashi brings down126 that "Rabbi Tanchuma explained: Yaakov Avinu foresaw with ruach hakodesh that Israel would build the Mishkan in the desert, and he brought cedars to Egypt and planted them, and commanded his sons to take them with them when they left Egypt" —

ע"ד ווי רש"י ברענגט אראפ 126 אז "פירש רבי תנחומא יעקב אבינו צפה ברוה"ק שעתידין ישראל לבנות משכן במדבר והביא ארזים למצרים ונטעם וצוה לבניו לטלם עמהם כשיצאו ממצרים" -

English translation 966

But it remains incomprehensible:

אבער עס בלייבט ניט פארשטאנדיק:

English translation 967

When did the Jews have time to finish writing the Sifrei Torah?

ווען האבן אידן געהאט צייט צו פארענדיקן שרייבן די ספרי תורה?

English translation 968

And they wanted to answer127 that the Jews wrote the portions that Moshe told them throughout the entire time,

און מ'האט געוואלט פארענטפערן 127 אז אידן האבן די גאנצע צייט געשריבן די פרשיות וועלכע משה האט זיי געזאגט,

English translation 969

and consequently, they only had left to write the last sections of the book of Devarim.

ובמילא איז זיי געבליבן צו שרייבן בלויז די לעצטע סדרות פון ספר דברים.

English translation 970

To which the question is immediately raised128:

וואס אויף דעם ווערט גלייך די שאלה 128:

English translation 971

This answer can only be given according to the opinion129 that "the Torah was given scroll by scroll",

דעם תירוץ קען מען ענטפערן נאר לויטן מ"ד 129 "תורה מגילה מגילה ניתנה",

English translation 972

but not according to the opinion129 that "the Torah was given sealed".

אבער ניט לויטן מ"ד 129 "תורה חתומה ניתנה".

English translation 973

And even according to the opinion "scroll by scroll" — the question remains:

ואפילו לויטן מ"ד "מגילה מגילה ניתנה" - בלייבט די שאלה:

English translation 974

How did the Jews sanctify the Names that were written before the command "And now, write for yourselves"? And further.

ווי האבן אידן מקדש געווען די שמות וועלכע מ'האט געשריבן קודם הציווי "ועתה כתבו לכם". ועוד.

English translation 975

I waited the entire time,

איך האב די גאנצע צייט געווארט,

English translation 976

that perhaps someone would realize that the question is fundamentally without basis.

טאמער וועט זיך איינער כאפן ווי די קשיא האט מלכתחילה קיין ארט ניט.

English translation 977

And in any case, the "editorial board" of the journals,

ועכ"פ די "מערכת" פון די קובצים,

English translation 978

whose purpose is to seek flaws, etc.,

וואס זייער ענין איז צו זוכן חסרונות כו',

English translation 979

because the one who wrote the matter is a party to the matter,

ווייל דער וואס האט געשריבן דעם ענין איז א נוגע בדבר,

English translation 980

he does not always see the flaws,

זעט ער ניט אלעמאל די חסרונות,

English translation 981

therefore the "editorial board" must seek the flaws,

דערפאר דארף די "מערכת" זוכן די חסרונות,

English translation 982

and point them out and correct them;

און מגי' זיין און פארריכטן;

English translation 983

but along with this, they must seek an answer to the questions —

אבער ביחד עם זה דארפן זיי זוכן אן ענטפער אויף די שאלות -

English translation 984

the editorial board also did not realize this.

איז אויך די מערכת האט זיך אויף דעם ניט געכאפט.

English translation 985

So the explanation of this is:

איז דער ביאור בזה:

English translation 986

According to the plain meaning of Scripture, one is not compelled to say that the Jews finished writing the Sifrei Torah before the entry into the Land.

ע"פ פשוטו של מקרא איז מען ניט מחוייב צו זאגן אז אידן האבן פארענדיקט שרייבן די ספרי תורה קודם הכניסה לארץ.

English translation 987

The Jews were indeed commanded "And now, write for yourselves this song"130,

אידן זיינען טאקע נצטווה געווארן "ועתה כתבו לכם את השירה הזאת" 130,

English translation 988

but the actual fulfillment was only later,

אבער דער קיום בפועל איז געווען ערשט שפעטער,

English translation 989

when they received the possibility for it.

ווען זיי האבן באקומען די מעגלעכקייט אויף דעם.

English translation 990

The Sefer Torah that Moshe Rabbeinu wrote and gave to the Levi'im to place in the Ark,

די ס"ת וואס משה רבינו האט געשריבן און געגעבן צו די בני לוי אויף אריינלייגן אין ארון,

English translation 991

and regarding this, the thirteen Sifrei Torah that Moshe wrote — and even though Rashi does not bring this down,

ועד"ז די י"ג ס"ת שכתב משה - וואס אע"פ אז רש"י ברענגט עס ניט אראפ,

English translation 992

it is, however, brought in the words of Chazal131,

ווערט עס אבער געבראכט בדברי חז"ל 131,

English translation 993

— are connected with Moshe,

- זיינען פארבונדן מיט משה,

English translation 994

and consequently, they were completed in his lifetime,

ובמילא זיינען זיי פארענדיקט געווארן בחייו,

English translation 995

But regarding what every Jew had to write a Sefer Torah for himself,

אבער דאס וואס יעדער איד האט געמוזט שרייבן א ס"ת לעצמו,

English translation 996

it is not stated anywhere that this was done immediately.

שטייט ניט אין ערגעץ אז דאס איז גלייך געטאן געווארן.

English translation 997

And consequently, the entire discussion falls away from the outset.

ובמילא פאלט אראפ מלכתחילה די גאנצע שקלא וטריא.

English translation 998

Regarding this, they took a stand on the matter of "Yom Tov of Rosh Hashanah that falls on Shabbat" where we do not blow the shofar because of the decree of Rabbah "lest one carry it in his hand, etc., and carry it four cubits in the public domain"132 — they once asked133:

עד"ז האט מען זיך געשטעלט אין דעם ענין פון "יו"ט של ר"ה שחל להיות בשבת" וואס אין תוקעין משום גזירה דרבה "שמא יטלנו בידו כו' ויעבירנו ד' אמות ברה"ר" 132 - האט מען אמאל געפרעגט 133:

English translation 999

Why was this decree not also decreed regarding eating a kezayit of matzah on the night of Pesach,

פארוואס האט מען ניט גוזר געווען אט די גזירה אויך בנוגע צו אכילת כזית מצה בליל פסח,

English translation 1000

that when the first night of Pesach falls on Shabbat, one should not eat the kezayit of matzah lest one carry it four cubits?

אז ווען ליל ראשון של פסח איז חל בשבת זאל מען ניט עסן די כזית מצה שמא יעבירנו ד' אמות?

English translation 1001

And it was explained about this134,

און מ'האט דערויף מבאר געווען 134,

English translation 1002

based on what is explained in Chassidus135 the reason for why we do not blow shofar on Rosh HaShanah that falls on Shabbos,

ע"פ המבואר אין חסידות 135 דעם טעם פון דעם וואס מ'איז ניט תוקע בר"ה שחל להיות בשבת,

English translation 1003

that this is because Shabbos accomplishes the same matter that the shofar blast does,

אז דאס איז מצד דערויף וואס שבת טוט אויף דעם זעלבן ענין וואס תק"ש,

English translation 1004

and consequently, in such a fixed time,

ובמילא אין אזא קביעות,

English translation 1005

one need not come to the blowing of the shofar.

דארף מען ניט אנקומען צו תקיעת שופר.

English translation 1006

However, regarding Pesach,

משא"כ ביי פסח,

English translation 1007

since Shabbos does not accomplish what matzah

וואס שבת טוט ניט אויף דאס וואס מצה

English translation 1008

(and the other matters of Pesach)

(ושאר עניני פסח)

English translation 1009

accomplish,

טוען אויף,

English translation 1010

one must also in that fixed time eat the olive's bulk of matzah, etc.

דארף מען אויך אין דער קביעות עסן די כזית מצה וכו'.

English translation 1011

They asked about this136:

האט מען דערויף געפרעגט 136:

English translation 1012

That Shabbos accomplishes what the shofar blast needs to accomplish,

דאס וואס שבת טוט אויף דאס וואס תקיעת שופר דארף אויפטאן,

English translation 1013

is because the Torah then says not to blow a shofar;

איז מצד דערויף וואס תורה הייסט דעמאלט ניט בלאזן קיין שופר;

English translation 1014

if so,

טא אויב אזוי,

English translation 1015

let the Torah say that one should not eat the olive's bulk of matzah on the night of Pesach that falls on Shabbos,

זאל תורה זאגן אז מען זאל ניט עסן די כזית מצה בליל פסח שחל בשבת,

English translation 1016

and that itself would accomplish that one would not need to come to the eating of matzah?

און דאס גופא וואלט אויפגעטאן אז מען זאל ניט דארפן אנקומען צו אכילת מצה?

English translation 1017

And it is similar to what was discussed many times

וע"ד ווי מ'האט גערעדט כמ"פ

English translation 1018

(and also in the farbrengen of Erev Rosh HaShanah)

(און אויך אין דער התועדות פון ערב ר"ה)

English translation 1019

regarding the recitation of Tachanun,

בנוגע צו אמירת תחנון,

English translation 1020

that on the days when the Torah says not to recite Tachanun,

אז אין די ימים ווען תורה הייסט אז מ'זאל ניט זאגן תחנון,

English translation 1021

the matter is not lacking, G-d forbid,

פעלט ניט ח"ו דער ענין,

English translation 1022

rather then it is accomplished through the day itself—

נאר דעמולט טוט זיך דאס אויף ע"י דעם טאג מצ"ע -

English translation 1023

And if so, let the Torah say regarding this, in our case,

וא"כ זאל תורה עד"ז זאגן בנדו"ד,

English translation 1024

that one should not eat the olive's bulk of matzah on the night of Pesach that falls on Shabbos,

אז מען זאל ניט עסן די כזית מצה בליל פסח שחל בשבת,

English translation 1025

and that itself would accomplish that one would not need to come to the eating of matzah?

און דאס גופא וואלט אויפגעטאן אז מ'זאל ניט דארפן אנקומען צו אכילת מצה?

English translation 1026

But the entire question does not even arise from the outset:

אבער די גאנצע קשיא הויבט זיך מלכתחילה ניט אן:

English translation 1027

That which is said, that Shabbos accomplishes what the shofar blast needs to accomplish,

דאס וואס מען זאגט אז שבת טוט אויף דאס וואס תקיעת שופר דארף אויפטאן,

English translation 1028

is not the reason for it—the Torah's command not to blow the shofar

איז ניט די סיבה אויף דעם - דער ציווי התורה צו ניט בלאזן שופר

English translation 1029

(that the Torah's command causes Shabbos to accomplish the drawing down that comes through the shofar blast)

(אז דער ציווי התורה טוט אויף אז שבת זאל אויפטאן די המשכה שע"י תק"ש)

English translation 1030

—rather, Shabbos itself accomplishes it,

- נאר שבת בעצם טוט עס אויף,

English translation 1031

the Torah merely reveals that Shabbos has within it this matter, that it accomplishes the same matter as the shofar blast,

תורה איז בלויז מגלה אז שבת האט אין זיך אט דעם ענין אז זי טוט אויף דער זעלבער ענין ווי תק"ש,

English translation 1032

—and consequently, one then need not blow a shofar.

- ובמילא דארף מען דעמאלט ניט בלאזן קיין שופר.

English translation 1033

And consequently, there is no place to ask that the Torah should declare that on Shabbos one should not eat the olive's bulk of matzah and through this the matter of eating matzah should be accomplished—because Shabbos does not have the matter of matzah, etc.

ובמילא האט קיין ארט ניט צו פרעגן אז תורה זאל אנזאגן אז מען זאל שבת ניט עסן די כזית מצה און דורך דעם זאל אויפגעטאן ווערן דער ענין פון אכילת מצה - ווייל שבת האט ניט דעם ענין פון מצה כו'.

English translation 1034

What the error is, from the fact that two matters were mixed together—that which the Torah accomplishes a matter,

וואס דער טעות איז פון דאס וואס מ'האט צוזאמענגעמישט די צוויי ענינים - דאס וואס תורה טוט אויף אן ענין,

English translation 1035

and that which the Torah reveals a matter.

און דאס וואס תורה איז מגלה אן ענין.

English translation 1036

It is similar to the two modes that exist regarding signs:

ס'איז ע"ד די צוויי אופנים וואס זיינען פאראן אין סימנים:

English translation 1037

A) Signs which are merely revealing a matter,

א) סימנים וועלכע זיינען בלויז מגלה אן ענין,

English translation 1038

like the signs of a lost object—it is not that the signs cause the item to become his—it does not even arise—rather they merely reveal who lost the item.

ווי די סימנים פון א מציאה - איז דאך ניט דער פשט אז די סימנים טוען אויף אז די זאך זאל ווערן זיינע - ס'הויבט זיך ניט אן - נאר זיי זיינען בלויז מגלה ווער ס'האט פארלארן די זאך.

English translation 1039

B) Signs that accomplish a matter.

ב) סימנים וואס טוען אויף אן ענין.

English translation 1040

And it is similar to the two opinions137 regarding the signs of kosher animals—chewing the cud and having split hooves—whether they are merely revealing that this is a kosher animal,

וע"ד די צוויי סברות 137 בנוגע די סימנים פון בהמות טהורות - מעלי גרה ומפריסי פרסה - צי זיי זיינען בלויז מגלה אז דאס איז א בהמה טהורה,

English translation 1041

or the signs themselves cause it to be a kosher animal.

אדער די סימנים גופא טוען אויף אז דאס זאל זיין א בהמה טהורה.

English translation 1042

And the practical difference138:

און די נפק"מ בנוגע לפועל 138:

English translation 1043

If an animal is born from a non-kosher animal but it has the signs of chewing the cud and having split hooves;

אויב עס ווערט געבארן א בהמה פון א בהמה טמאה אבער עס האט די סימנים פון מעלי גרה ומפריסי פרסה;

English translation 1044

if the signs cause the animal to be kosher,

אויב די סימנים טוען אויף אז די בהמה זאל זיין טהורה,

English translation 1045

it is a kosher animal;

איז עס א בהמה טהורה;

English translation 1046

but if the signs are only a matter of clarification—it is a non-kosher animal.

אויב אבער די סימנים זיינען בלויז אן ענין פון גילוי מילתא - איז עס א בהמה טמאה.

English translation 1047

And similarly, there are two types regarding testimony139:

ועד"ז זיינען פאראן צוויי סוגים אין עדות 139:

English translation 1048

A) Witnesses of clarification,

א) עדי בירור,

English translation 1049

like testimony that testifies that a field belongs to so-and-so,

ע"ד ווי עדות וואס זיינען מעיד אז א פעלד באלאנגט צו פלוני,

English translation 1050

it is not that their testimony causes the field to belong to him—the field became his through his inheriting it or buying it,

איז ניט דער פשט אז זייער עדות טוט אויף אז די שדה זאל געהערן צו אים - די פעלד איז געווארן זיינע דורך דעם וואס ער האט עס גע'ירש'נט אדער געקויפט,

English translation 1051

and the witnesses merely reveal that it is his field.

און די עדות זיינען בלויז מגלה אז עס איז זיין שדה.

English translation 1052

B) Testimony that accomplishes a matter. As the later authorities140 explain,

ב) עדות וואס טוען אויף אן ענין. ווי אחרונים 140 זיינען מסביר,

English translation 1053

that witnesses of betrothal are witnesses of effectuation—they accomplish the betrothal. When one betroths a woman without witnesses,

אז עדי קידושין זיינען עדי קיום - זיי טוען אויף די קידושין. בשעת מ'איז מקדש אן אשה אן עדות,

English translation 1054

"we are not concerned for his betrothal"141,

איז "אין חוששין לקידושיו" 141,

English translation 1055

because without witnesses of betrothal there is no betrothal.

ווייל אן עדי קידושין איז ניטא קיין קידושין.

English translation 1056

And similarly in our matter:

ועד"ז בעניננו:

English translation 1057

It is not that the Torah causes Shabbos to accomplish the matter of the shofar blast,

ס'איז ניט דער פשט אז תורה טוט אויף אז שבת זאל אויפטאן דעם ענין פון תק"ש,

English translation 1058

rather the Torah merely reveals that Shabbos is the matter of delight,

נאר תורה איז בלויז מגלה אז שבת איז דער ענין פון עונג,

English translation 1059

and consequently it accomplishes the matter of the shofar blast;

ובמילא טוט זי אויף דעם ענין פון תק"ש;

English translation 1060

however, the matter of Pesach—is not present in Shabbos.

משא"כ דער ענין פון פסח - איז ניטא אין שבת.

English translation 1061

Similarly, regarding Rashi's commentary on "he and Hoshea bin Nun":

עד"ז איז בנוגע צו דעם פירוש רש"י אויף "הוא והושע בן נון":

English translation 1062

It was indeed discussed about this twelve years ago,

מ'האט טאקע גערעדט אין דעם מיט צוועלף יאר צוריק,

English translation 1063

but when one contemplates how the matter is according to the simple meaning,

בשעת אבער מען טראכט זיך אריין ווי דער ענין איז בפשטות,

English translation 1064

it is inherently understood from the outset.

איז דאס מלכתחילה מובן.

English translation 1065

Here the commotion immediately begins:

דא הויבט זיך גלייך אן דער טומל:

English translation 1066

Because one spoke once in a different manner,

וויבאלד מ'האט גערעדט אמאל באופן אחר,

English translation 1067

how can one now say otherwise?

ווי קען מען איצט זאגן אנדערש?

English translation 1068

But,

אבער,

English translation 1069

as spoken several times,

ווי גערעדט כמה פעמים,

English translation 1070

additional explanations can still come in this matter. Why does one not allow,

קען דאך צוקומען נאך פירושים אין דעם ענין. פארוואס פארגינט מען ניט,

English translation 1071

that over the course of twelve years no more understanding in learning has come to me...

אז במשך צוועלף יאר איז ביי מיר ניט צוגעקומען מער פארשטאנד אין לערנען...

English translation 1072

And it is not because I consider myself a great humble person,

און ס'איז ניט דערפאר וואס איך האלט זיך פאר אן עניו גדול,

English translation 1073

but as I earlier

נאר ווי איך האב פריער

English translation 1074

(section thirty)

(סעיף לו)

English translation 1075

prefaced,

מקדים געווען,

English translation 1076

that one finds books of the true great ones of Israel,

אז מען געפינט ספרים פון גדולי ישראל האמיתיים,

English translation 1077

who explained Rashi's commentary on the Torah according to the way of halachah and homiletics etc.;

וואס האבן מפרש געווען פירוש רש"י על התורה ע"ד ההלכה והדרוש כו';

English translation 1078

And this applies to our matter:

ועד"ז בעניננו:

English translation 1079

the explanation that was spoken twelve years ago is not according to its literal meaning exactly;

דער ביאור וואס ס'האט זיך גערעדט מיט צוועלף יאר צוריק איז ניט לפי פשוטו ממש;

English translation 1080

The explanation of Rashi's commentary according to its literal meaning,

דער ביאור בפרש"י לפי פשוטו,

English translation 1081

is in a different manner,

איז באופן אחר,

English translation 1082

and in a manner that it is understandable from the outset to comprehend five for the scriptural verse,

און אין אן אופן אז עס איז פארשטאנדיק מלכתחילה להבן חמש למקרא,

English translation 1083

and as will be explained below.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1084

In connection with the notes of Father on the Zohar of our Torah portion,

בקשר מיט די הערות פון טאטן אויפן זהר פון פרשתנו,

English translation 1085

it is because this Shabbat is "from which all days are blessed" - the days of the coming week,

איז היות אז שבת זה מיני' מתברכין כולי' יומין - יומין פון שבוע הבא,

English translation 1086

including the day of passing-hillula of the Rebbe Maharash,

כולל דעם יום הסתלקות-הילולא פון דעם רבי'ן מהר"ש,

English translation 1087

on "one"

ב"אח"ד"

English translation 1088

(numerical value thirteen)

(גימטריא י"ג)

English translation 1089

of Tishrei which this year becomes one hundred years from his passing-hillula - we will stop on a note in our Torah portion that speaks about the passing-hillula of Rashbi

בתשרי וואס בשנה זו ווערט עס מאה שנה מהסתלקות-הילולא שלו - וועט מען זיך אפשטעלן אויף א הערה בפרשתנו וואס רעדט וועגן הסתלקות-הילולא פון רשב"י

English translation 1090

(as recounted at length in the Zohar of our Torah portion).

(כמסופר בארוכה בזהר פרשתנו).

English translation 1091

In the Zohar of our Torah portion it states that Rashbi said about himself in connection with his passing,

אין זהר פרשתנו 142 שטייט אז רשב"י האט געזאגט אויף זיך בקשר מיט הסתלקותו,

English translation 1092

"In Him my soul shall glory,

"בה' תתהלל נפשי 143,

English translation 1093

and see that my soul cleaves in Him, clings in Him, attaches in Him and I have striven etc."

וראו דהא נשמתי בי' אחידא בי' להטא בי' אתדבקת ואשתדלת כו'".

English translation 1094

Father stands on this in his notes and explains,

שטעלט זיך דער טאטע אויף דעם אין זיינע הערות 144 און איז מבאר,

English translation 1095

that "three expressions,

אז "הג' לשונות,

English translation 1096

cleaves,

אחידא,

English translation 1097

clings,

להיטא,

English translation 1098

attaches,

אתדבקת,

English translation 1099

correspond to the three lines":

י"ל לנגד הג' קוין":

English translation 1100

"cleaves" is in the aspect of kindness,

"אחידא" איז בחי' חסד,

English translation 1101

Abraham,

אברהם,

English translation 1102

"clings in the left line,

"להיטא בקו השמאל,

English translation 1103

might fire,

גבורה אש,

English translation 1104

and it clings in fire",

ולהט הוא באש",

English translation 1105

Isaac,

יצחק,

English translation 1106

and "attaches is in the middle line Tiferet,

און "אתדבקת הוא בקו האמצעי ת"ת,

English translation 1107

for there is actual attachment,

ששם הוא התדבקות ממש,

English translation 1108

the body of unity which is through Jacob Tiferet",

גוף היחוד שהוא ע"י יעקב ת"ת",

English translation 1109

whose "bed was perfect" etc.

וואס "מטתו שלמה" 145 וכו'.

English translation 1110

And afterwards he says a fourth expression "and I have striven",

און דערנאך זאגט ער א פערטן לשון "ואשתדלת",

English translation 1111

which "corresponds to Malchut",

וואס "י"ל לנגד מל'",

English translation 1112

the Congregation of Israel.

כנסת ישראל.

English translation 1113

He does not, however, explain how this is in the service of man,

ער איז אבער ניט מבאר ווי דאס איז אין עבודת האדם,

English translation 1114

in action which is the main thing,

אין המעשה הוא העיקר,

English translation 1115

relying that one will understand it on his own. And as will be explained below.

פארלאזנדיק זיך אז מ'וועט עס אליין פארשטיין. וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1116

All these matters,

די אלע ענינים,

English translation 1117

our Torah portion

פרשתנו

English translation 1118

(parshas Haazinu),

(פ' האזינו),

English translation 1119

Rashbi and the Rebbe Maharash have a connection between themselves - in all of them the matter of "from the outset over" is emphasized

רשב"י און דער רבי מהר"ש האבן א קשר צווישן זיך - ביי אלע איז מודגש דער ענין פון "מלכתחילה אריבער"

English translation 1120

(as the well-known saying of the Rebbe Maharash),

(כפתגם הידוע פון דעם רבי'ן מהר"ש 146),

English translation 1121

and in common parlance - a Baal Shem-like conduct.

ובלשון העולם - א בעל-שם'סקע הנהגה.

English translation 1122

Rashbi was "accustomed to miracles",

רשב"י איז געווען "מלומד בנסים" 147,

English translation 1123

which a conduct in a miraculous manner is simply what the world calls a "Baal Shem-like conduct".

וואס א הנהגה באופן פון נסים איז בפשטות וואס דער עולם רופט אן א "בעל-שם'סקע הנהגה".

English translation 1124

As for the Rebbe Maharash, his conduct was in the manner of "from the outset over"

באם רבי'ן מהר"ש איז געווען הנהגתו באופן פון "מלכתחילה אריבער"

English translation 1125

(as his saying),

(כפתגם שלו),

English translation 1126

and as is known that with him there was a Baal Shem-like conduct.

וכידוע אז ביי אים איז געווען א בעל-שם'סקע הנהגה 148.

English translation 1127

- And this is also the content of "Give ear, O heavens..

- און און דאס איז אויך דער תוכן פון "האזינו השמים..

English translation 1128

and hear, O earth"

ותשמע הארץ" 149

English translation 1129

(as spoken in the previous gathering):

(ווי גערעדט אין דער פריערדיקער התוועדות 150):

English translation 1130

The order of the world is from the light to the heavy,

סדר העולם איז מן הקל אל הכבד,

English translation 1131

that first comes earth and then heaven. And as the prophet Isaiah said "Hear, O heavens and give ear, O earth" - by heavens the term hearing which indicates distance,

אז פריער קומט ארץ און דערנאך שמים. און ווי ישעי' הנביא האט געזאגט 151 "שמעו שמים והאזיני ארץ" - בא שמים לשון שמיעה וואס ווייזט אויף ריחוק,

English translation 1132

and by earth the term giving ear,

און ביי ארץ לשון האזנה,

English translation 1133

which indicates closeness - because Isaiah was "distant from the heavens" and "close to the earth",

וואס ווייזט אויף קירוב - ווייל ישעי' איז געווען "רחוק מן השמים" און "קרוב לארץ" 152,

English translation 1134

as this is according to the usual order of the world;

ווי דאס איז ע"ד הרגיל בסדר העולם;

English translation 1135

However, parshas Haazinu begins

משא"כ פרשת האזינו הויבט זיך אן

English translation 1136

(as Moses our teacher says)

(ווי משה רבינו זאגט)

English translation 1137

"Give ear, O heavens..

"האזינו השמים..

English translation 1138

and hear, O earth",

ותשמע הארץ",

English translation 1139

by heavens the term giving ear,

בא שמים לשון האזנה,

English translation 1140

closeness,

קירוב,

English translation 1141

and by earth the term hearing,

און ביי ארץ לשון שמיעה,

English translation 1142

distance - because Moses our teacher was "close to the heavens" and "distant from the earth" - from the outset over,

ריחוק - ווייל משה רבינו איז געווען "קרוב לשמים" און "רחוק מן הארץ" - מלכתחילה אריבער,

English translation 1143

immediately heavens in closeness,

גלייך שמים בקירוב,

English translation 1144

and then earth which is distant.

און דערנאך ארץ וואס איז רחוק.

English translation 1145

And thus one also sees the matter of from the outset over in the second verse of parshas Haazinu "My doctrine shall drop as the rain, my speech shall flow as the dew"

און אזוי זעט מען אויך דעם ענין פון מלכתחילה אריבער אין דעם צווייטן פסוק פון פרשת האזינו "יערוף כמטר לקחי תזל כטל אמרתי"

English translation 1146

(as spoken recently):

(ווי גערעדט דעמולט):

English translation 1147

In the discourses of parshas Haazinu one brings on this verse the saying of our sages of blessed memory that "the Congregation of Israel asked improperly..

אין די דרושים פון פ' האזינו 153 ברענגט מען אויף דעם פסוק דעם מאחז"ל 154 אז "כנסת ישראל שאלה שלא כהוגן..

English translation 1148

and He shall come as rain to us",

ויבוא כגשם לנו" 155,

English translation 1149

and "the Holy One, blessed be He, answered her properly" - "I shall be as dew to Israel".

און "הקב"ה השיבה כהוגן" - "אהי' כטל לישראל" 156.

English translation 1150

And one explains that the difference between rain

און מ'איז מבאר אז דער חילוק צווישן גשם

English translation 1151

(rain)

(מטר)

English translation 1152

and dew is:

און טל איז:

English translation 1153

rain is connected with the service from below,

גשם איז פארבונדן מיט עבודת המטה,

English translation 1154

rain comes through that which "a mist ascends from the earth";

גשם ווערט דורך דעם וואס "אד יעלה מן הארץ" 157;

English translation 1155

however, dew is drawn from above,

משא"כ טל ווערט נמשך מלמעלה,

English translation 1156

therefore "dew is not withheld".

דערפאר איז "טל לא מיעצר" 158.

English translation 1157

And since a Jew stands higher than all matters,

און וויבאלד אז א איד שטייט העכער פאר אלע ענינים,

English translation 1158

therefore, when he prays for rain

דעריבער בשעת ער בעט פאר גשם

English translation 1159

(rain)

(מטר)

English translation 1160

this is "not proper,"

איז דאס "שלא כהוגן",

English translation 1161

it does not fit! Rather, it must be "Ah, like dew to Israel" - from the outset, above,

ס'פאסט ניט! נאר ס'דארף זיין "אהי' כטל לישראל" - לכתחילה אריבער,

English translation 1162

like dew that is drawn from above,

גלייך טל וואס ווערט נמשך מלמעלה,

English translation 1163

above,

אריבער,

English translation 1164

and entirely from the outset because one is above.

און גאר מלכתחילה אזוי ווייל מ'איז אריבער.

English translation 1165

This also shows the concept of "from the outset, above" in the portion Shelach - in the portion Vezot Haberachah:

עד"ז זעט מען אויך דעם ענין פון מלכתחילה אריבער אין דער פרשה שלאח"ז - פ' וזאת הברכה:

English translation 1166

On the verse

אויפן פסוק

English translation 1167

(in the portion Vezot Haberachah)

(אין פ' וזאת הברכה 159)

English translation 1168

"Until the last sea," our sages say, "Do not read 'the last sea' but rather 'the last day,'

"עד הים האחרון" זאגן חז"ל 160 "אל תקרי הים האחרון אלא היום האחרון,

English translation 1169

the Holy One, blessed be He, showed him all the events that are destined to occur to Israel until the dead are revived." From this it is also understood that the blessing of Moses,

הראהו הקב"ה כל המאורעות שעתידין ליארע לישראל עד שיחיו המתים". וואס דערפון איז אויך מובן אז ברכת משה,

English translation 1170

"And this is the blessing with which Moses blessed, etc." was a blessing "until the last day,"

"וזאת הברכה אשר ברך משה גו'" איז געווען א ברכה "עד היום האחרון",

English translation 1171

until the end of all generations.

עד סוף כל הדורות 161.

English translation 1172

One must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 1173

What relevance did it have in the time of Moses that which happens in the end of days,

וואס איז געווען נוגע בזמן משה דאס וואס ס'טוט זיך באחרית הימים,

English translation 1174

"until the last day"? When one blesses Jews, the blessing is surely regarding the specific time in which one finds oneself,

"עד היום האחרון"? בשעת מ'בענטשט אידן איז דאך די ברכה בנוגע צו דעם זמן מיוחד אין וועלכן מ'געפינט זיך,

English translation 1175

and afterward, when another time arrives,

און דערנאך בשעת ס'קומט אן אנדער זמן,

English translation 1176

another generation,

אן אנדער דור,

English translation 1177

another era - a blessing is needed for that generation,

אן אנדער תקופה - נויטיקט זיך א ברכה פאר יענעם דור,

English translation 1178

for that era - so what does it mean that the blessing of Moses was "until the last day"?!

פאר יענע תקופה - היינט וואס הייסט אז ברכת משה איז געווען "עד היום האחרון"?!

English translation 1179

Rather, the answer to this is that here there was a conduct in the manner of "from the outset, above,"

נאר דער ענטפער אויף דעם איז - אז דא איז געווען א הנהגה באופן פון מלכתחילה אריבער,

English translation 1180

where one takes everything at once,

וואס דעמולט נעמט מען גלייך אלץ,

English translation 1181

all matters until the end of all generations,

אלע ענינים עד סוף כל הדורות,

English translation 1182

"until the last day"!

"עד היום האחרון"!

English translation 1183

The lesson from all the above in practical deed:

די הוראה מכל האמור לעיל אין מעשה בפועל:

English translation 1184

Standing in this Shabbat that is blessed on the 13th of Tishrei,

שטייענדיק אין דעם שבת וואס מיני' מתברך י"ג תשרי,

English translation 1185

the day of the hillula-hishtalkut of the Rebbe Maharash,

דער יום הילולא-הסתלקות פון דעם רבי'ן מהר"ש,

English translation 1186

when then "all the toil of man that his soul toiled in his life" is elevated above until its root,

וואס דעמולט ווערן נתעלה "כל עמל האדם שעמלה נפשו בחייו" למעלה ביז אין שרשו,

English translation 1187

and from there it is drawn down to the lowest level,

און פון דארטן ווערט עס נמשך ביז למטה-מטה,

English translation 1188

and especially in this year that it is one hundred years from the year of his histalkut,

ובמיוחד בשנה זו וואס ס'ווערט מאה שנה משנת הסתלקותו,

English translation 1189

for one hundred years is a special perfection,

וואס מאה שנה איז א שלימות מיוחדת,

English translation 1190

For the concept of the Rebbe Maharash is "from the outset, above,"

וואס ענינו פון דעם רבי'ן מהר"ש איז מלכתחילה אריבער,

English translation 1191

And especially since this Shabbat

ובפרט נאך אז דער שבת

English translation 1192

(which is blessed on the day of his histalkut)

(וואס מיני' מתברך יום הסתלקותו)

English translation 1193

is Shabbat of the portion Haazinu,

איז שבת פ' האזינו,

English translation 1194

which also emphasizes the concept of "from the outset, above" -

וואס איז אויך מדגיש דעם ענין פון מלכתחילה אריבער -

English translation 1195

Therefore, the Rebbe Maharash arouses and gives every Jew the lesson and strength to conduct themselves in a manner of "from the outset, above."

איז דער רבי מהר"ש מעורר און גיט יעדן אידן די הוראה און כח צו זיך אויפפירן אין אן אופן פון מלכתחילה אריבער.

English translation 1196

And just as the Rebbe Maharash gives a lesson and strength regarding how the conduct of a Jew should be,

און אזוי ווי דער רבי מהר"ש גיט א הוראה און כח ווי ס'דארף זיין די הנהגה פון א איד,

English translation 1197

so too does he give a lesson and strength in the study of Torah -

אזוי אויך גיט ער א הוראה און כח אין לימוד התורה -

English translation 1198

That in addition to the fact that each one has a letter in the Torah,

אז נוסף לזה וואס יעדערער האט אן אות אין תורה,

English translation 1199

and studies Torah,

און לערנט תורה,

English translation 1200

the study of Torah should be in a manner that it includes and within it is intermingled all parts of the Torah together,

זאל דער לימוד התורה זיין אין אן אופן אז דאס זאל כולל זיין און אין דעם איז בלול אלע חלקי התורה צוזאמען,

English translation 1201

pshat, remez, drush, and sod.

פשט רמז דרוש און סוד.

English translation 1202

As we see in the Torah of the Rebbe Maharash,

ווי מ'זעט עס בתורה פון דעם רבי'ן מהר"ש,

English translation 1203

that with him all parts of the Torah are intermingled together.

אז ביי אים איז בלול אלע חלקי התורה צוזאמען.

English translation 1204

This is also found with the Tzemach Tzedek

ע"ד ווי מ'געפינט עס אויך בא דעם צ"צ

English translation 1205

(as discussed many times).

(כמדובר כמ"פ).

English translation 1206

It is not a matter of making distinctions between the great luminaries - but in a matter that is relevant to practical deed in the service of a Jew,

ס'איז ניט קיין ענין מאכן חילוקים צווישן די מאורות הגדולים - אבער אין אן ענין וואס איז נוגע למעשה בפועל בעבודה פון א אידן,

English translation 1207

one may do so

קען מען דאס טאן

English translation 1208

(as discussed many times).

(ווי גערעדט כמ"פ).

English translation 1209

One sees in practice a difference between the Torah of the Tzemach Tzedek and the Rebbe Maharash and the Torah of other Nesiim of Chassidus Chabad,

מ'זעט בפועל א חילוק צווישן די תורה פון צ"צ און רבי'ן מהר"ש מיט די תורה פון אנדערע נשיאי חסידות חב"ד,

English translation 1210

that with the Tzemach Tzedek and the Rebbe Maharash one finds intermingled nigleh with chassidus and all parts of the Torah,

אז בא דעם צ"צ און רבי'ן מהר"ש געפינט מען בלול נגלה מיט חסידות וכל חלקי התורה,

English translation 1211

unlike in the Torah of the other Nesiim.

משא"כ בתורה פון די אנדערע נשיאים.

English translation 1212

In the chassidus of the Alter Rebbe one finds little or nothing of nigleh.

אין די חסידות פון דעם אלטן רבי'ן געפינט מען ווייניק אדער גארניט פון נגלה.

English translation 1213

And all the more so with the Mitteler Rebbe

ועאכו"כ בא דעם מיטעלן רבי'ן

English translation 1214

(who is lengthy in explanations in chassidus?).

(וואס ער איז מאריך אין ביאורים בחסידות?).

English translation 1215

And this is also with the Rebbe N"a and with K"k M"a Admo"r Nasi Doreinu. They bring down sayings of our sages,

ועד"ז בא דעם רבי'ן נ"ע און בא כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו. זיי ברענגען אראפ מאמרי חז"ל,

English translation 1216

but not more;

אבער ניט מערער;

English translation 1217

Unlike in the chassidus of the Tzemach Tzedek and the Rebbe Maharash, one sees that there is intermingled from all parts of the Torah together,

משא"כ אין די חסידות פון צ"צ און רבי'ן מהר"ש זעט מען אז ס'איז דארטן בלול פון אלע חלקי התורה צוזאמען,

English translation 1218

Mikra,

מקרא,

English translation 1219

Mishnah,

משנה,

English translation 1220

Kabbalah,

קבלה,

English translation 1221

chassidus, etc.

חסידות וכו'.

English translation 1222

This itself is also a Baal Shem Tov concept.

וואס דאס גופא איז אויך א בעל-שם'סקער ענין.

English translation 1223

And actually, one sees this more with the Rebbe Maharash than with the Tzemach Tzedek:

און אייגנטלעך זעט מען דאס נאכמערער בא דעם רבי'ן מהר"ש ווי בא דעם צ"צ:

English translation 1224

For with the Tzemach Tzedek, not all the maamarim are in the aforementioned manner,

באם צ"צ זיינען ניט אלע מאמרים באופן הנ"ל,

English translation 1225

intermingled from all parts of the Torah.

בלול פון כל חלקי התורה.

English translation 1226

From this one has the lesson and the giving of strength - regarding how the study of Torah should be for every Jew - that it should be in a manner that within it is intermingled all parts of the Torah together,

וואס דערפון האט מען די הוראה און נתינת כח - ווי לימוד התורה דארף זיין בא יעדן אידן - אז דאס דארף זיין אין אן אופן אז אין דעם איז בלול כל חלקי התורה צוזאמען,

English translation 1227

Mikra,

מקרא,

English translation 1228

Mishnah,

משנה,

English translation 1229

nigleh,

נגלה,

English translation 1230

chassidus,

חסידות,

English translation 1231

Kabbalah, etc., pshat, remez,

קבלה וכו', פשט, רמז,

English translation 1232

drush, and sod.

דרוש און סוד.

English translation 1233

And even if one claims that in a previous gilgul he studied a certain part of the Torah,

און אפילו אויב איינער טענה'ט אז בגלגול לפנ"ז האט ער געלערנט א געוויסן חלק בתורה,

English translation 1234

consequently he does not need to study it in this gilgul

במילא דארף ער דאס ניט לערנען בגלגול זה

English translation 1235

(ostensibly) -

(לכאורה) -

English translation 1236

Firstly:

איז ערשטנס:

English translation 1237

Who knows what was done with him in a previous gilgul.

ווער ווייס וואס מיט אים האט זיך געטאן אין א גלגול לפנ"ז.

English translation 1238

And even if he does know - in these days there is no practical difference,

און אפילו אויב ער ווייסט יע - איז בימים אלו קיין נפק"מ ניט,

English translation 1239

because Mashiach comes immediately in this world,

ווייל משיח קומט גלייך בעולם הזה,

English translation 1240

"Behold, He stands behind our wall",

"הנה זה עומד אחר כתלינו",

English translation 1241

and consequently one must immediately grab and learn all parts of the Torah,

און במילא דארף מען גלייך אריינכאפן און לערנען אלע חלקי התורה,

English translation 1242

there is no more time to wait for anything;

ס'איז מער ניטא קיין צייט אויף וואס צו ווארטן;

English translation 1243

And one must also immediately open up in all worlds that they should be ready for this "to perfect the world through the kingdom of the Almighty" at the coming of Mashiach our righteous one

און מ'דארף אויך גלייך אויפטאן אין אלע עולמות אז זיי זאלן זיין גרייט צו דעם "לתקן עולם במלכות שד"י" 162 בביאת משיח צדקנו

English translation 1244

(which will be immediately)

(וואס וועט גלייך זיין)

English translation 1245

- which one opens up in the worlds through the matter of the Torah,

- וואס מ'טוט אויף אין עולמות דורך דעם ענין התורה,

English translation 1246

because He looked into the Torah and created the world,

ווייל אסתכל באורייתא וברא עלמא 163,

English translation 1247

and in order to open up in all four worlds, plain meaning, allusion,

ובכדי אויפטאן אין אלע ד' עולמות, פשט, רמז,

English translation 1248

homiletic interpretation and secret - therefore one now urges,

דרוש און סוד - דעריבער מאנט זיך איצטער,

English translation 1249

when Mashiach is coming very soon,

ווען משיח קומט אט אט,

English translation 1250

to learn all parts of the Torah.

צו לערנען אלע חלקי התורה.

English translation 1251

And it can be said that this is also the reason why the Rebbe, my teacher and father-in-law, the Admor, insisted that there should be the study of the Alef-Beis,

וי"ל אז דאס איז אויך דער טעם פארוואס כ"ק מו"ח אדמו"ר האט זיך געקאכט אז ס'זאל זיין דער לימוד אל"ף בי"ת,

English translation 1252

and together with this also the study of the wellsprings,

וביחד עם זה אויך דער לימוד פון די מעינות,

English translation 1253

secrets and secrets of secrets of the Torah,

רזין ורזי דרזין דאורייתא,

English translation 1254

and to learn it with tranquility etc. -

און לערנען דאס מיט א שקו"ט וכו' -

English translation 1255

Because it was the time immediately before the redemption as one sees all the signs of the redemption tangibly,

ווייל ס'איז געווען דער זמן גלייך פאר די גאולה ווי מ'זעט אלע סימני הגאולה במוחש,

English translation 1256

and one sees the state of double and multiplied darkness,

און מ'זעט דעם מצב פון חושך כפול ומכופל,

English translation 1257

and especially the very last events,

ובפרט די מאורעות הכי אחרונות,

English translation 1258

consequently this compels that very soon comes the ascent and redemption from this darkness,

במילא איז דאס מכריח אז אט אט קומט די עלי' און גאולה פון דעם חושך,

English translation 1259

As is known the parable that the Rebbe, my teacher and father-in-law, gave about a revolving wheel,

כידוע דער משל וואס כ"ק מו"ח האט געגעבן פון א גלגל החוזר 164,

English translation 1260

that when the wheel reaches the lowest point it can reach,

אז בשעת דער גלגל קומט אן לנקודה הכי תחתונה וואו ער קען דערגרייכן,

English translation 1261

it can only be elevated higher;

קען ער נאר נתעלה ווערן העכער;

English translation 1262

when it finds itself at its midpoint,

בשעת ער געפינט זיך באמצעיתו,

English translation 1263

one can turn it either down,

קען מען אים דרייען אדער אראפ,

English translation 1264

or up. When it finds itself however at its lowest point,

אדער ארויף. בשעת ער געפינט זיך אבער בנקודה התחתונה שלו,

English translation 1265

then however one turns it - it is an ascent,

איז ווי מ'זאל אים נאר דרייען - איז דאס אן עלי',

English translation 1266

Consequently when one sees the double and multiplied darkness this compels that the redemption must already come immediately -

במילא בשעת מ'זעט דעם חושך כפול ומכופל איז דאס מכריח אז ס'מוז שוין גלייך קומען די גאולה -

English translation 1267

Therefore he insisted that the study of the Torah should be in all manners and in all parts, plain meaning

דעריבער האט ער זיך געקאכט אז לימוד התורה זאל זיין אין כל האופנים און אין אלע חלקים, פשט

English translation 1268

(Alef-Beis)

(אל"ף בי"ת)

English translation 1269

together with secrets of secrets,

צוזאמען מיט רזין דרזין,

English translation 1270

in order to prepare all these worlds for this "to perfect the world through the kingdom of the Almighty".

בכדי צוגרייטן די אלע עולמות צו דעם "לתקן עולם במלכות שד"י".

English translation 1271

And as the Rebbe, my teacher and father-in-law, the Admor, said many times that the redemption comes immediately and at once,

און ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר האט כמ"פ געזאגט אז די גאולה קומט תיכף ומיד,

English translation 1272

"Behold, He stands behind our wall",

"הנה זה עומד אחר כתלינו" 165,

English translation 1273

and one only needs to polish the buttons of the uniform,

און מ'דארף נאר צופוצן די קנעפ פון דעם מונדיר 166,

English translation 1274

and prepare oneself to stand in the parade before the King of kings, the Holy One, blessed be He,

און גרייטן זיך צו שטיין אין דעם פאראד פאר דעם מלך מלכי המלכים הקב"ה,

English translation 1275

which each one receives,

וואס ער באקומט כאו"א,

English translation 1276

And one goes immediately all together to the Holy Land,

און מ'גייט גלייך אלע צוזאמען אין ארץ הקודש,

English translation 1277

and there specifically to Jerusalem the holy city,

און דארטן גופא אין ירושלים עיר הקודש,

English translation 1278

and there specifically - to the third Holy Temple,

און דארטן גופא - אין ביהמ"ק השלישי,

English translation 1279

"the Sanctuary, O Lord, which Your hands have established",

"מקדש אד' כוננו ידיך" 167,

English translation 1280

Speedily in our days, literally, and with joy and a good heart.

במהרה בימינו ממש ומתוך שמחה וטוב לבב.

English translation 1281

The explanation in Rashi's commentary:

דער ביאור אין פירוש רש"י:

English translation 1282

Rashi focuses on the words,

רש"י שטעלט זיך אויף די ווערטער,

English translation 1283

because the question that Rashi is bothered by here in the verse is –

ווייל די שאלה וואס רש"י ארט דא אין פסוק איז –

English translation 1284

Why does the verse say the words "he and Hoshea bin Nun"? Seemingly these words are superfluous –

צוליב וואס זאגט דער פסוק די ווערטער "הוא והושע בן נון"? לכאורה זיינען די ווערטער איבעריק –

English translation 1285

One understands by itself that Hoshea bin Nun was there,

מען פארשטייט פון זיך אליין אז הושע בן נון איז דארט געווען,

English translation 1286

because Moses went to say the song to all the Jews,

ווארום משה איז דאך געגאנגען צו זאגן די שירה צו אלע אידן,

English translation 1287

and especially since "his attendant Joshua bin Nun etc. would not depart from the tent" –

ובפרט אז "משרתו יהושע בן נון גו' לא ימיש מתוך האהל" 168 –

English translation 1288

So what does the verse innovate by saying "he and Hoshea bin Nun"?

היינט וואס איז דער פסוק מחדש מיטן זאגן "הוא והושע בן נון"?

English translation 1289

It is not at all comparable to Parshat Vayelech,

ס'איז אינגאנצן ניט גלייך צו פ' וילך,

English translation 1290

where it is mentioned

וואס עס ווערט דערמאנט

English translation 1291

(several times)

(עטליכע מאל)

English translation 1292

that Moses called Joshua –

אז משה האט גערופן יהושע 169 –

English translation 1293

because there the verse itself relates that this was because at that time they had already told Joshua several things:

ווייל דארט דערציילט דער פסוק גופא אז דאס איז געווען דערפאר וואס מ'האט דעמולט אנגעזאגט יהושע כמה דברים:

English translation 1294

"Be strong and courageous, for you shall bring this people etc." and afterwards the Almighty told him "for you shall bring the children of Israel etc.",

חזק ואמץ כי אתה תבוא את העם הזה גו'" און דערנאך האט דער אויבערשטער אים געזאגט 169 "כי אתה תביא את בנ"י גו'",

English translation 1295

it is understandable why Joshua is singled out.

איז פארשטאנדיק פארוואס מען טיילט אויס יהושע.

English translation 1296

But in our portion one does not find any speech that would have a connection specifically to Joshua –

אבער אין אונזער סדרה געפינט מען ניט קיין דיבור וואס זאל האבן א שייכות צו יהושע דוקא –

English translation 1297

So what is the emphasis in the verse "he and Hoshea bin Nun"?

היינט וואס איז די הדגשה אין פסוק "הוא והושע בן נון"?

English translation 1298

To this Rashi answers "It was a day of rest from the burden etc." That the verse comes to teach that on that day Joshua completely equaled himself to Moses;

אויף דעם ענטפערט רש"י "שבת של דיוזגי היתה כו'" 170. אז דער פסוק קומט לערנען אז אין יענעם טאג האט זיך יהושע אינגאנצן אויסגעגליכן מיט משה'ן;

English translation 1299

and since one does not find in the later verses any special matter regarding Joshua –

און אזוי ווי מען געפינט ניט אין די שפעטערדיקע פסוקים קיין ענין מיוחד בנוגע צו יהושע'ן –

English translation 1300

therefore Rashi teaches,

לערנט דעריבער רש"י,

English translation 1301

that the "he and Hoshea bin Nun" refers to the "and He spoke" of the verse itself.

אז דער "הוא והושע בן נון" באציט זיך צו דעם "וידבר" פון דעם פסוק גופא.

English translation 1302

The verse states: "And Moses came and spoke all the words of this song in the ears of the people –

ד.ה. דער פסוק זאגט "ויבא משה וידבר את כל דברי השירה הזאת באזני העם –

English translation 1303

he and Hoshea the son of Nun":

הוא והושע בן נון":

English translation 1304

Not only did Moses speak "all the words of this song in the ears of the people,"

ניט נאר האט משה גערעדט "כל דברי השירה הזאת בעיני העם",

English translation 1305

but "

נאר "

English translation 1306

(he)

(הוא)

English translation 1307

and Hoshea the son of Nun" –

והושע בן נון" –

English translation 1308

also Joshua

אויך יהושע האט

English translation 1309

(afterward)

(דערנאך)

English translation 1310

spoke the song "in the ears of the people."

גערעדט די שירה "באזני העם".

English translation 1311

And this is also what Rashi continues: "Moses appointed for him an interpreter who would expound during his lifetime":

און דאס איז אויך וואס רש"י איז ממשיך "העמיד לו משה מתורגמן שיהא דורש בחייו":

English translation 1312

By Moses we find,

ביי משה'ן געפינט מען,

English translation 1313

that he spoke with the Jews through an interpreter,

אז ער האט גערעדט מיט אידן מיט א מתורגמן,

English translation 1314

as it is stated: "And Aaron your brother shall be your prophet,"

ווי עס שטייט 171 "ואהרן אחיך יהי' נביאך",

English translation 1315

and regarding this, Rashi later brings down the "order of Mishnah" how Moses our teacher taught the Jews,

ועד"ז דערנאך ברענגט דאך רש"י 172 אראפ דעם "סדר משנה" ווי משה רבינו האט געלערנט מיט אידן,

English translation 1316

that after Moses

אז נאך דעם ווי משה האט

English translation 1317

(himself)

(אליין)

English translation 1318

taught Aaron etc.

געלערנט מיט אהרן כו'

English translation 1319

(in total –

(סך-הכל –

English translation 1320

four times),

ד' פעמים),

English translation 1321

then Aaron taught all the people;

האט דערנאך אהרן געלערנט מיט כל העם;

English translation 1322

And since Joshua spoke to the Jews on that day exactly like Moses –

און וויבאלד אז יהושע האט יענעם טאג גערעדט צו אידן פונקט ווי משה –

English translation 1323

"he and Hoshea the son of Nun" –

"הוא והושע בן נון" –

English translation 1324

this compels us to say,

איז דאס מכריח צו זאגן,

English translation 1325

that also Joshua spoke to the Jews through an interpreter.

אז אויך יהושע האט גערעדט צו אידן מיט א מתורגמן.

English translation 1326

And based on this, the precision of Rashi "It was a Shabbat of Diuzge" will be understood –

ועפ"ז יובן דיוק ל' רש"י "שבת של דיוזגי היתה" –

English translation 1327

that "Diuzge" means

וואס "דיוזגי" מיינט

English translation 1328

(as above)

(כנ"ל)

English translation 1329

two pairs,

צוויי זוגים,

English translation 1330

which together is four people –

וואס צוזאמען איז דאס פיר מענטשן –

English translation 1331

because both Moses and Joshua had an interpreter

ווייל סיי משה און סיי יהושע האבן געהאט א מתורגמן

English translation 1332

(together –

(צוזאמען –

English translation 1333

four people).

פיר מענטשן).

English translation 1334

In this, Rashi is precise that "Moses appointed for him an interpreter" –

דערביי איז רש"י מדייק אז "העמיד לו משה מתורגמן" –

English translation 1335

because everything that Joshua had, he received from Moses. As we learned in the previous portion that Moses told him: "Be strong and courageous, for you shall bring this people,"

ווייל אלץ וואס יהושע האט געהאט האט ער באקומען פון משה'ן. ווי מ'האט געלערנט אין דער פריערדיקע סדרה אז משה האט אים געזאגט "חזק ואמץ כי אתה תבוא את העם הזה",

English translation 1336

and regarding this, it is concerning all his matters,

ועד"ז איז בנוגע לכל עניניו,

English translation 1337

that everything he received from Moses. From this it is understandable also in our matter,

אז אלץ האט ער מקבל געווען פון משה'ן. איז דערפון פארשטאנדיק אויך בעניננו,

English translation 1338

that Moses set up for him an interpreter.

אז משה האט אים צוגעשטעלט א מתורגמן.

English translation 1339

According to the above, it is also answered why Rashi does not bring the matter of "It was a Shabbat of Diuzge etc. he appointed for him an interpreter etc." earlier in Parshat Vayelech –

ע"פ הנ"ל איז אויך פארענטפערט פארוואס רש"י ברענגט ניט דעם ענין פון "שבת של דיוזגי היתה כו' העמיד לו מתורגמן כו'" פריער אין פ' וילך –

English translation 1340

Because the necessity for this matter,

ווייל דער הכרח אויף דעם ענין,

English translation 1341

that Joshua spoke to the Jews exactly like Moses,

אז יהושע האט גערעדט צו אידן פונקט ווי משה,

English translation 1342

is specifically from our verse: "And he spoke etc. he and Hoshea the son of Nun";

איז דוקא פון אונזער פסוק "וידבר גו' הוא והושע בן נון";

English translation 1343

But in Parshat Vayelech there is no necessity in the simple meaning of the verse for this –

משא"כ אין פ' וילך איז ניטא קיין הכרח בפשוטו של מקרא אויף דעם –

English translation 1344

there Joshua is mentioned

דארט ווערט יהושע דערמאנט

English translation 1345

(only)

(בלויז)

English translation 1346

to tell him "Be strong and courageous etc."

אויף אנזאגט אים "חזק ואמץ גו'"

English translation 1347

(as above),

(כנ"ל),

English translation 1348

but not,

אבער ניט,

English translation 1349

that at that very time,

אז אין יענעם זמן גופא,

English translation 1350

he already became equal to Moses.

איז ער שוין געווארן בשווה צו משה'ן.

English translation 1351

It remains, however, not understood:

עס בלייבט אבער ניט פארשטאנדיק:

English translation 1352

If so,

אויב אזוי,

English translation 1353

why does Rashi bring down there

פארוואס ברענגט רש"י דארט אראפ

English translation 1354

(in Parshat Vayelech)

(בר"פ וילך)

English translation 1355

that "The authority was taken from me

אז "נטלה ממני

English translation 1356

(from Moses)

(פון משה'ן)

English translation 1357

and given to Joshua" –

הרשות ונתנה ליהושע" –

English translation 1358

from which it is implied,

וואס דערפון איז משמע,

English translation 1359

that already from then the authority passed to Joshua?

אז שוין פון דעמולט איז די רשות אריבער צו יהושע'ן?

English translation 1360

Rashi already warned about this there in its place:

האט דאס שוין רש"י באווארנט דארטן על אתר:

English translation 1361

Immediately after Rashi's commentary on "I can no longer go out and come in,"

גלייך נאך דעם פירוש רש"י אויף "לא אוכל עוד לצאת ולבוא",

English translation 1362

that "I am not permitted, for the authority was taken from me and given to Joshua" –

אז "איני רשאי שנטלה ממני הרשות ונתנה ליהושע" –

English translation 1363

Rashi continues:

איז רש"י ממשיך:

English translation 1364

"And Hashem said to me –

"וה' אמר אלי –

English translation 1365

this is the explanation of 'I can no longer go out and come in,'

זהו פירוש לא אוכל עוד לצאת ולבוא,

English translation 1366

because Hashem said to me,"

לפי שה' אמר אלי",

English translation 1367

and the continuation of the verse is "

און דער המשך הפסוק איז "

English translation 1368

(And Hashem said to me)

(וה' אמר אלי)

English translation 1369

You shall not cross this Jordan";

לא תעבור את הירדן הזה";

English translation 1370

that is, that what "I can no longer go out and come in" –

ד.ה. אז דאס וואס "לא אוכל לצאת ולבוא" –

English translation 1371

"I am not permitted, for the authority was taken from me and given to Joshua" –

"איני רשאי שנטלה ממני הרשות ונתנה ליהושע" –

English translation 1372

is "because Hashem said to me: You shall not cross this Jordan"...

איז "לפי שה' אמר אלי אל תעבור את הירדן הזה"...

English translation 1373

From this itself it is understandable,

איז דערפון גופא פארשטאנדיק,

English translation 1374

that the authority given to Joshua is not because of the present time,

אז וואס ניתנה הרשות ליהושע איז ניט צוליב דעם איצטיקן זמן,

English translation 1375

that he should already receive the "authority" to speak to the Jews immediately on that same day,

אז ער זאל שוין באקומען די "רשות" צו ריידן מיט די אידן תומ"י באותו יום,

English translation 1376

but it begins only after the death of Moses.

נאר עס הויבט זיך אן ערשט נאך מיתת משה.

English translation 1377

But in our verse –

משא"כ אין אונזער פסוק –

English translation 1378

"And he spoke etc. he and Hoshea the son of Nun" –

"וידבר גו' הוא והושע בן נון" –

English translation 1379

it is revealed that "It was a Shabbat of Diuzge etc. Moses appointed for Joshua an interpreter who would expound during his lifetime."

האט זיך אויפגעטאן אז "שבת של דיוזגי היתה כו' העמיד לו משה מתורגמן ליהושע שיהא דורש בחייו".

English translation 1380

There is no difficulty why the Gemara brings the matter of "Shabbat of Diuzge" on the verse in Parshat Vayelech

ס'איז קיין קשיא ניט פארוואס די גמרא בריינגט דעם ענין פון "שבת של דיוזגי" אויפן פסוק אין פ' וילך

English translation 1381

(as above),

(כנ"ל),

English translation 1382

because:

ווייל:

English translation 1383

(a) The Gemara is not to teach the verses according to the simple meaning of the verse,

(א) די גמ' איז ניט אויסן צו לערנען די פסוקים ע"פ פשוטו של מקרא,

English translation 1384

but the Gemara brings this in continuation of other matters related to Moses our teacher that occurred on that same day,

נאר די גמרא בריינגט דאס בהמשך צו נאך ענינים בקשר למשה רבינו שאירעו באותו יום,

English translation 1385

(b) And furthermore:

(ב) ועוד:

English translation 1386

After the verse in Haazinu says that Joshua received the "authority" to speak to the Jews on that same day exactly like Moses –

נאך דעם ווי דער פסוק אין האזינו זאגט אז יהושע האט באקומען די "רשות" צו ריידן מיט אידן באותו יום פונקט ווי משה'ן –

English translation 1387

this reveals,

איז דאס מגלה,

English translation 1388

that also in Parshat Vayelech the interpretation is likewise;

אז אויך פ' וילך איז אויך אזוי דער פשט;

English translation 1389

that what was given to Joshua "the authority" (172a) which is indeed on the same day as the events of Parshat Haazinu –

אז דאס וואס מ'האט געגעבן יהושע'ן "הרשות" 172א) וואס דאס איז דאך דעם זעלבן טאג ווי די מאורעות דפ' האזינו –

English translation 1390

is not only because of the time after the death of Moses,

איז ניט נאר צוליב דעם זמן וואס נאך מיתת משה,

English translation 1391

but it was actualized immediately on that same day.

נאר ס'איז ארויס בפועל תיכף באותו יום.

English translation 1392

And therefore:

און דעריבער:

English translation 1393

In the Gemara –

אין גמרא –

English translation 1394

which a "fifteen-year-old for Gemara" has already learned Parshat Haazinu, –

וואס א "בן חמש עשרה לגמרא" האט שוין געלערנט פ' האזינו, –

English translation 1395

one can say the matter of "It was a Shabbat of Diuzge" already on the verse of Parshat Vayelech;

קען מען זאגן דעם ענין פון "שבת של דיוזגי היתה" שוין אויפן פסוק דפ' וילך;

English translation 1396

However, Rashi,

משא"כ רש"י,

English translation 1397

who comes to teach the verses in order,

וואס קומט לערנען די פסוקים על הסדר,

English translation 1398

according to the plain meaning of the text,

ע"פ פשוטו של מקרא,

English translation 1399

needs to bring this matter only in chapter Haazinu,

דארף ער ברענגען דעם ענין ערשט אין פ' האזינו,

English translation 1400

because only from the verse "he and Hoshea bin Nun" is there a proof that "the Shabbat of Diuzgei was."

ווייל ערשט פון דעם פסוק "הוא והושע בן נון" איז דער הכרח אז "שבת של דיוזגי היתה".

English translation 1401

Nevertheless, it is not understandable:

סוף-סוף איז אבער ניט פארשטאנדיק:

English translation 1402

Since the verse in chapter Vayelech says that "I can no longer go out and come in

וויבאלד דער פסוק אין פ' וילך זאגט אז "לא אוכל עוד לצאת ולבוא

English translation 1403

(according to Rashi)

(לפי ש)

English translation 1404

and the Lord said to me, 'You shall not cross this Jordan'" –

וה' אמר אלי לא תעבור הירדן הזה" –

English translation 1405

then Joshua was given the "authority" only because "you shall not cross this Jordan"

אז מ'האט געגעבן יהושע'ן די "רשות" בלויז דערפאר וואס "לא תעבור את הירדן הזה"

English translation 1406

(for the time after the death of Moses) –

(פארן זמן פון נאך מיתת משה) –

English translation 1407

then why did Joshua already speak with the Jews during the lifetime of Moses

היינט פארוואס האט לפועל יהושע שוין גערעדט מיט אידן בחיי משה

English translation 1408

("that he should expound during his lifetime")?

("שיהא דורש בחייו")?

English translation 1409

Therefore Rashi must add the reason –

דערפאר מוז רש"י מוסיף זיין דעם טעם –

English translation 1410

"so that they should not say, 'During the lifetime of your master you had no right to lift your head'":

"כדי שלא יאמרו בחיי רבך לא הי' לך להרים ראש":

English translation 1411

The entire intention of "Diuzgei" –

דער גאנצער מכוון פון "דיוזגי" –

English translation 1412

that he should expound during his lifetime –

שיהא דורש בחייו –

English translation 1413

was only to safeguard the time after the passing of Moses:

איז געווען בלויז צו באווארענען דעם זמן נאך הסתלקות משה:

English translation 1414

so that the Jews would then obey Joshua and not say "during the lifetime of your master you had no right to lift your head,"

כדי אז אידן זאלן דעמולט פאלגן יהושע'ן און ניט זאגן "בחיי רבך לא הי' לך להרים ראש",

English translation 1415

he had to expound to the Jews during the lifetime of Moses.

האט ער געמוזט דורש זיין צו אידן בחיי משה.

English translation 1416

Based on this, however, it becomes difficult:

עפ"ז ווערט אבער שווער:

English translation 1417

Since the entire purpose of Joshua expounding during the lifetime of Moses is to magnify him in the eyes of the Jews,

וויבאלד אז די גאנצע כוונה פון דעם אז יהושע זאל דורש זיין בחיי משה איז צו אים מגדיל זיין ביי אידן,

English translation 1418

then –

איז –

English translation 1419

"why does it call him here Hoshea"?!

"ולמה קוראו כאן הושע"?!

English translation 1420

The yud of Joshua indeed indicates the greatness that was given to him –

דער יו"ד פון יהושע באווייזט דאך אויף דער גדלות וואס מ'האט אים געגעבן –

English translation 1421

"Y-ah shall save you from the counsel of the spies,"

"י-ה יושיעך מעצת מרגלים" 173,

English translation 1422

and as it indeed was afterward in practice,

און ווי ס'איז טאקע געווען דערנאך בפועל,

English translation 1423

that even though the ten spies spoke in one manner,

אז אע"פ אז די צען מרגלים האבן געזאגט אויף איין אופן,

English translation 1424

האט ער

English translation 1425

(together with Caleb)

(צוזאמען מיט כלב)

English translation 1426

opposed all of them and spoke the opposite;

זיך קעגנגעשטעלט זיי אלעמען און געזאגט פארקערט;

English translation 1427

So if one wishes to bring out the greatness of Joshua,

איז אויב מ'וויל ארויסבריינגען די גדלות פון יהושע,

English translation 1428

he should have specifically been called "Joshua" –

האט מען אים בדוקא געדארפט אנרופן "יהושע" –

English translation 1429

"why does it call him here Hoshea"?

"ולמה קוראו כאן הושע"?

English translation 1430

Rashi answers –

פארענטפערט רש"י –

English translation 1431

"to say that his mind did not become haughty over him, that even though greatness was given to him, he humbled himself as at his beginning":

"לומר שלא זחה דעתו עליו שאע"פ שנתנה לו גדולה השפיל עצמו כאשר מתחילתו":

English translation 1432

That which "it calls him here Hoshea" is not the action of Moses –

דאס וואס "קוראו כאן הושע" איז ניט פעולתו של משה –

English translation 1433

Moses,

משה האט אים,

English translation 1434

on the contrary,

פארקערט,

English translation 1435

sought to magnify him –

געזוכט מגדיל זיין –

English translation 1436

rather, this was done by Joshua,

נאר דאס האט יהושע אויפגעטאן,

English translation 1437

through the fact that "he humbled himself";

דורך דעם וואס "השפיל עצמו";

English translation 1438

When Joshua saw that "greatness was given to him,"

בשעת יהושע האט געזען אז "נתנה לו גדולה",

English translation 1439

he could not content himself with his humility until now –

האט ער זיך ניט געקענט באגנוגענען מיט זיין עניוות שעד עתה –

English translation 1440

because when a matter of greatness comes, one cannot be certain, etc.;

ווארום וויבאלד עס קומט צו נאך אן ענין של גדלות קען מען ניט זיין זיכער כו';

English translation 1441

rather, he had to add in his lowliness,

נאר ער האט געדארפט מוסיף זיין אין זיין שפלות,

English translation 1442

to ensure that it should not become "his mind became haughty over him." And consequently –

צו פארזיכערן אז עס זאל ניט ווערן "זחה דעתו עליו". ובמילא –

English translation 1443

"he humbled himself as at his beginning."

"השפיל עצמו כאשר מתחילתו".

English translation 1444

And therefore specifically here it calls him Hoshea:

און דערפאר איז דוקא כאן קוראו הושע:

English translation 1445

At other times it is not so strongly relevant to guard oneself so much;

אין אנדערע זמנים איז ניט אזוי שטארק נוגע צו באווארענען זיך כ"כ;

English translation 1446

specifically when "greatness was given to him" did he need to guard himself with an addition of a matter of lowliness.

דוקא ווען "נתנה לו גדולה" האט ער זיך געדארפט באווארענען מיט א תוספת ענין של שפלות.

English translation 1447

From this there is also a lesson in the service of the Lord:

פון דעם האט מען אויך די הוראה אין עבודת ה':

English translation 1448

One must guard oneself that it should be "his mind did not become haughty over him":

מען מוז זיך באווארענען אז עס זאל זיין "לא זחה דעתו עליו":

English translation 1449

One may think to himself:

איינער קען ביי זיך טראכטן:

English translation 1450

I am an emissary of the Rebbe the Nasi,

איך בין א שליח פון דעם רבי'ן דער נשיא,

English translation 1451

learned in Tomchei Temimim,

געלערנט אין תומכי תמימים,

English translation 1452

knowledgeable in several maamarim,

בקי אין כמה מאמרים,

English translation 1453

and I am occupied with the spreading of the wellsprings and the campaigns,

און איז זיך עוסק אין הפצת המעינות און די מבצעים,

English translation 1454

and in addition

און דערצו

English translation 1455

(he says to himself)

(זאגט ער צו זיך)

English translation 1456

the Almighty has blessed me with sons and sons of sons occupied with Torah and mitzvot;

האט מיר דער אויבערשטער געבענטשט מיט בנים ובני בנים עוסקים בתורה ומצוותי';

English translation 1457

He indeed knows that it is not, heaven forbid, "my power and the might of my hand has made me this wealth,"

ער ווייסט טאקע אז ס'איז ניט ח"ו "כחי ועוצם ידי עשה לי את החיל הזה" 174,

English translation 1458

rather this is all the blessing of the Holy One, blessed be He,

נאר דאס איז אלץ ברכתו של הקב"ה,

English translation 1459

"the blessing of the Lord, it enriches" –

"ברכת ה' היא תעשיר" 174* –

English translation 1460

but nevertheless,

אבער דאך,

English translation 1461

the Almighty

האט דער אויבערשטער אים

English translation 1462

(specifically)

(דוקא)

English translation 1463

blessed him;

געבענטשט;

English translation 1464

so it is a sign that he

איז דאך א סימן אז ער

English translation 1465

(specifically)

(דוקא)

English translation 1466

is worthy of the blessing.

איז ראוי צו דער ברכה.

English translation 1467

And consequently he may not belittle the blessing of the Holy One, blessed be He, who has chosen him,

ובמילא טאר ער ניט מזלזל זיין בברכתו של הקב"ה וועלכער האט אים אויסגעקליבן,

English translation 1468

from the entire world,

פון דער גאנצער וועלט,

English translation 1469

to give the blessing!

אויף געבן די ברכה!

English translation 1470

For this there is the lesson,

אויף דעם איז די הוראה,

English translation 1471

that specifically because "greatness was given to him,"

אז דוקא דערפאר וואס "נתנה לו גדולה",

English translation 1472

one must first guard oneself that "his mind did not become haughty over him."

דארף מען זיך ערשט באווארענען אז "לא זחה דעתו עליו".

English translation 1473

Surely every Jew receives all good,

זיכער קומט יעדער אידן כל טוב,

English translation 1474

a sealing and a good final sealing in all the wishes of his heart. And as the Gemara says,

א חתימה וגמר חתימה טובה בכל משאלות לבבו. און ווי די גמרא זאגט,

English translation 1475

that if only one is a son of Abraham, Isaac, and Jacob, then "even if you do for them like the feast of Solomon in his time, you have not fulfilled your obligation toward them."

אז אויב נאר מ'איז א בן אברהם יצחק ויעקב איז "אפילו אתה עושה להם כסעודת שלמה בשעתו לא יצאת ידי חובתך עמהן" 175.

English translation 1476

There is indeed an advice,

ס'איז טאקע דא אן עצה,

English translation 1477

when one stipulates beforehand a condition that one will give less –

ווען מען רעדט אפ פריער א תנאי אז מ'וועט געבן ווינציקער –

English translation 1478

but this depends on both sides,

אבער דאס איז תלוי אין ביידע צדדים,

English translation 1479

both must agree to the condition;

ביידע דארפן מסכים זיין אויף דעם תנאי;

English translation 1480

and Jews indeed want all good,

און אידן ווילן דאך כל טוב,

English translation 1481

and consequently they receive children, life, and ample sustenance. If not in their own merit,

ובמילא קומט זיי בני חיי ומזוני רויחי. אויב ניט בזכות עצמו,

English translation 1482

then in the merit that he is a son of Abraham, Isaac, and Jacob,

איז בזכות זה וואס ער איז בן אברהם יצחק ויעקב,

English translation 1483

the merit of the fathers –

זכות אבות –

English translation 1484

but nevertheless, it comes to him.

אבער דאך קומט דאס אים.

English translation 1485

And as the Alter Rebbe says,

און ווי דער אלטער רבי 176 זאגט,

English translation 1486

that what-now Nebuchadnezzar –

אז מה-דאך נבוכדנאצר –

English translation 1487

"Because he walked three steps in honor of the Holy One, blessed be He –

"בשביל שהלך ג' פסיעות לכבוד השי"ת –

English translation 1488

they decreed for him kingship over the entire world and for his descendants after him until three generations."

פסקו לו מלוכה על כל העולם ולזרעו אחריו עד ג' דורות" 177.

English translation 1489

– which is completely beyond comparison:

– וואס דאס איז שלא בערך לגמרי:

English translation 1490

With Nebuchadnezzar there was no great effort –

ביי נבוכדנאצר איז ניט געווען קיין גרויסע טירחא –

English translation 1491

he merely walked three steps;

ער איז בלויז געגאנגען ג' פסיעות;

English translation 1492

and for that he received

און דערפאר האט ער באקומען

English translation 1493

(not simply children, life, and sustenance,

(ניט סתם בני חיי ומזוני,

English translation 1494

but a matter beyond comparison to that –)

נאר אן ענין שלא בערך לזה –)

English translation 1495

"kingship over the world and for his descendants after him until three generations" –

"מלוכה על העולם ולזרעו אחריו עד ג' דורות" –

English translation 1496

for each step,

פאר יעדער פסיעה,

English translation 1497

a generation of kingship,

א דור מלוכה,

English translation 1498

then all the more so a Jew,

איז דאך עאכו"כ א איד,

English translation 1499

of whom "there is no person from Israel whom the Place has not honored with this,"

וואס "אין לך אדם מישראל שלא כיבד המקום בכך",

English translation 1500

and all the more so that "they are full of mitzvot like a pomegranate,"

ועאכו"כ אז "מלאין מצוות כרמון" 178,

English translation 1501

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1502

he does much more than this for the Most High,

ער טוט אסאך מער דערפון פארן אויבערשטן,

English translation 1503

then surely he deserves incomparably more than "kingship over the entire world...

קומט דאך אים באין ערוך מער ווי "מלוכה על כל העולם...

English translation 1504

until three generations,"

עד ג' דורות",

English translation 1505

and certainly he receives children, life, and sustenance as mentioned above,

און זיכער אז ער באקומט בני חיי ומזוני כנ"ל,

English translation 1506

in everything that he needs.

אין אלץ וואס ער נויטיקט זיך.

English translation 1507

But nevertheless,

אבער אעפ"כ,

English translation 1508

he should not become "haughty in spirit,"

דארף דערפון ניט זיין "זחה דעתו עליו",

English translation 1509

rather he must be in a state of self-nullification.

נאר ער מוז זיין בביטול.

English translation 1510

And on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1511

specifically through this self-nullification one becomes a vessel to receive greatness.

דוקא דורך דעם ביטול ווערט מען א כלי צו באקומען גדלות.

English translation 1512

And as it is with Joshua,

וע"ד ווי ביי יהושע'ן,

English translation 1513

who on that day became equal to Moses –

וואס אין יענעם טאג איז ער געווארן בשווה צו משה'ן –

English translation 1514

this was expressed first and foremost in that "he humbled himself as at the beginning":

האט זיך דאס אויסגעדריקט לכל לראש אין דעם וואס "השפיל עצמו כאשר מתחילתו":

English translation 1515

Just like Moses,

פונקט ווי משה,

English translation 1516

whose greatness is in that "the man Moses was very humble, more than any person upon the face of the earth";

איז דאך מעלתו אין דעם וואס "והאיש משה עניו מאוד מכל האדם אשר על פני האדמה" 179;

English translation 1517

he indeed knew all his virtues,

ער האט טאקע געוואוסט אלע זיינע מעלות,

English translation 1518

but along with this he was "very humble, more than any person, etc.,"

אבער ביחד עם זה איז ער געווען "עניו מאוד מכל האדם גו'" 180,

English translation 1519

so too with Joshua,

איז עד"ז ביי יהושע'ן,

English translation 1520

the servant of Moses,

משרת משה,

English translation 1521

that on that day he became equal to Moses in the matter of self-nullification,

אז אין יענעם טאג איז ער געווארן גלייך מיט משה'ן בענין הביטול,

English translation 1522

so that "even though greatness was given to him, he humbled himself as at the beginning."

אז "אע"פ שנתנה לו גדולה השפיל עצמו כאשר מתחילתו".

English translation 1523

And on the contrary:

ואדרבה:

English translation 1524

specifically through the fact that he possessed this self-nullification,

דוקא דורך דעם וואס ביי אים איז געווען דער ביטול,

English translation 1525

in the likeness of the "very humble" of Moses,

בדוגמא צום "עניו מאוד" של משה,

English translation 1526

he received from Moses the greatness to be able to speak with the entire people.

האט ער באקומען פון משה'ן די גדלות אויף קענען ריידן מיט כל העם.

English translation 1527

For simply,

ווארום בפשטות,

English translation 1528

the words "he and Hoshea the son of Nun" refer not only to "he spoke all the words of this song, etc.,"

איז די ווערטער "הוא והושע בן נון" באציען זיך ניט נאר צו דעם "וידבר את כל דברי השירה גו'",

English translation 1529

but also to "Moses came,"

נאר אויך צו "ויבא משה",

English translation 1530

that is, that the "Moses came" was in a manner of "he and Hoshea the son of Nun" –

ד.ה. אז דער "ויבא" איז געווען אין אן אופן פון "הוא והושע בן נון" –

English translation 1531

Joshua equal to Moses,

יהושע בשווה למשה,

English translation 1532

and afterward there was the "he spoke...

און דערנאך איז געווען דער "וידבר...

English translation 1533

he and Hoshea the son of Nun":

הוא והושע בן נון":

English translation 1534

The inner explanation of this is:

וואס דער פירוש הפנימי בזה איז:

English translation 1535

Through the fact that Joshua came with Moses –

דורך דעם וואס יהושע איז געקומען מיט משה –

English translation 1536

he possessed the self-nullification in the likeness of the self-nullification and humility of Moses –

ביי אים איז געווען דער ביטול בדוגמת הביטול והעניוות של משה –

English translation 1537

he received the greatness of Moses to be able afterward to speak with Jews

האט ער באקומען די גדלות של משה אויף קענען דערנאך ריידן מיט אידן

English translation 1538

("he spoke")

("וידבר")

English translation 1539

just like Moses.

פונקט ווי משה.

English translation 1540

And so it is in our matter:

ועד"ז בעניננו:

English translation 1541

Specifically through being in a state of self-nullification –

דוקא דורך דעם וואס מ'איז בביטול –

English translation 1542

"my spirit is not haughty" –

לא זחה דעתו עליי –

English translation 1543

this is the vessel to receive even more blessings

איז דאס די כלי אויף באקומען נאך מער ברכות

English translation 1544

(and greatness),

(וגדלות),

English translation 1545

and it is only good for Israel,

און ס'איז אך טוב לישראל 181,

English translation 1546

and he finds life all the days. And one receives a good writing and sealing,

וימצאהו חיים כל הימים הימים. און מ'באקומט א כתיבה וחתימה טובה,

English translation 1547

written and sealed immediately for life in the book of the completely righteous,

נכתבין ונחתמין לאלתר לחיים בספרן של צדיקים גמורים 182,

English translation 1548

as discussed earlier,

ווי גערעדט פריער,

English translation 1549

that in the verse it only says "righteous,"

אז אין פסוק שטייט נאר "צדיקים",

English translation 1550

and the Oral Torah adds to this "completely righteous,"

און תושבע"פ איז אין דעם מוסיף "צדיקים גמורים",

English translation 1551

that the Most High fulfills the wishes of the heart of every Jew,

אז דער אויבערשטער איז ממלא משאלות לבב פון יעדער אידן,

English translation 1552

until the most essential matter –

ביז דער ענין הכי עיקרי –

English translation 1553

the wishes of his heart of every Jew,

די משאלות לבבו פון יעדער אידן,

English translation 1554

for the complete redemption,

אויף דער גאולה שלימה,

English translation 1555

and in a manner of "may our eyes behold."

און אין אן אופן פון "ותחזינה עינינו" 183.

English translation 1556

And this should be immediately and at once,

און דאס זאל זיין תיכף ומיד,

English translation 1557

in the language of the Rambam –

בלשון הרמב"ם –

English translation 1558

"immediately they are redeemed,"

"מיד הן נגאלין",

English translation 1559

and especially since we stand in the time of the supernal will of Shabbat Shuvah.

ובפרט אז מ'שטייט בזמן פון רעוא דרעוין פון שבת שובה.

English translation 1560

And the question of how can Mashiach come on the day of Shabbat,

און די שאלה ווי קען משיח קומען ביום השבת,

English translation 1561

it is after all a question of boundaries, etc. –

ס'איז דאך א שאלה פון תחומין וכו' 184 –

English translation 1562

even if this will be a question,

איז אפילו אויב דאס וועט זיין א שאלה,

English translation 1563

the Tishbite will resolve difficulties and problems

איז תשבי יתרץ קושיות ואבעיות 185

English translation 1564

(as discussed multiple times).

(כמדובר כמ"פ 186).

English translation 1565

And the main point,

און דער עיקר,

English translation 1566

that Mashiach should come and every Jew and all Jews should go out from exile,

אז משיח זאל קומען און יעדער איד און אלע אידן זאלן ארויסגיין פון גלות,

English translation 1567

together with the Divine Presence in exile,

צוזאמען מיט שכינתא בגלותא,

English translation 1568

and go into the true and complete redemption,

און גיין אין די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1569

and speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1570

The explanation in the Zohar of our portion,

דער ביאור אין דער זהר פון פרשתנו,

English translation 1571

and with an introduction:

ובהקדים:

English translation 1572

Everything is indeed with Divine providence –

יעדער זאך איז דאך בהשגחה פרטית –

English translation 1573

one must understand:

דארף מען פארשטיין:

English translation 1574

Since the entire lengthy narrative about the passing of Rabbi Shimon bar Yochai is in the Zohar of Parshat Haazinu,

וויבאלד אז דער גאנצער אריכות הסיפור וועגן הסתלקות רשב"י איז אין זהר פ' האזינו,

English translation 1575

there must be a connection between the time when we read Parshat Haazinu and the passing of Rabbi Shimon bar Yochai,

דארף זיין א קשר צווישן דער זמן ווען מ'לייענט פ' האזינו מיט הסתלקות רשב"י,

English translation 1576

And in particular according to the Torah of the Alter Rebbe, then one must live with the time,

ובפרט ע"פ תורת אדה"ז 187 אז מ'דארף לעבן מיט דער צייט,

English translation 1577

with the weekly portion that one learns at that time,

מיט דער פרשה וואס מ'לערנט אין דער צייט,

English translation 1578

which is also connected to the Zohar of the weekly portion,

וואס דאס איז אויך פארבונדן מיט דער זהר פון דער פרשה,

English translation 1579

because one learns

ווייל מ'לערנט

English translation 1580

(for example)

(לדוגמא)

English translation 1581

the Zohar of Parshat Haazinu simply in the week when one learns in Torah Parshat Haazinu –

זהר פ' האזינו בפשטות אין דער וואך ווען מ'לערנט בתורה פ' האזינו –

English translation 1582

there must be a connection between the time and that which is discussed in the Zohar of Parshat Haazinu,

דארף זיין א קשר צווישן דעם זמן מיט דאס וואס רעדט זיך אין זהר פ' האזינו,

English translation 1583

regarding the histalkut of Rashbi.

וועגן הסתלקות רשב"י.

English translation 1584

And seemingly:

ולכאורה:

English translation 1585

The histalkut of Rashbi is on Lag BaOmer,

הסתלקות רשב"י איז בל"ג בעומר 188,

English translation 1586

but Parshat Haazinu never occurs during the time of Lag BaOmer,

משא"כ פ' האזינו קומט קיינמאל ניט אויס אין דעם זמן פון ל"ג בעומר,

English translation 1587

rather specifically during the Ten Days of Repentance or during the days between Yom Kippur and the festival of Sukkot –

נאר גאר אין די עשי"ת אדער אין די ימים בין יוהכ"פ וחג הסוכות –

English translation 1588

so why is the entire lengthy account of the histalkut of Rashbi told specifically in the Zohar of Parshat Haazinu?!

היינט פארוואס ווערט דער גאנצער אריכות הסיפור פון הסתלקות רשב"י דערציילט דוקא אין זהר פ' האזינו?!

English translation 1589

The explanation of this will be understood based on what was discussed above regarding the matter of “and we will render the words of our lips as bulls.”

דער ביאור בזה וועט מען פארשטיין ע"פ המדובר לעיל בענין "ונשלמה פרים שפתינו":

English translation 1590

In the time of the Temple, one needed to have the offering of sacrifices in actuality. However, when one is in a situation where one cannot offer sacrifices,

בזמן הבית האט מען געדארפט האבן הקרבת קרבנות בפועל. בשעת מ'געפינט זיך אבער אין א מצב וואס מ'קען ניט מקריב זיין קרבנות,

English translation 1591

in the time of exile,

בזמן הגלות,

English translation 1592

the Torah gives advice for this,

גיט תורה אן עצה אויף דעם,

English translation 1593

that “and we will render the words of our lips as bulls.”

אז "ונשלמה פרים שפתינו".

English translation 1594

In this itself, however, there are two modes:

אין דעם גופא זיינען אבער פאראן צוויי אופנים:

English translation 1595

(a) Our Sages of blessed memory say that “whoever engages in the study of the Torah of the burnt offering, it is as if he has offered a burnt offering.”

(א) חז"ל זאגן 189 אז "כל העוסק בתורת כו' כאילו הקריב כו'".

English translation 1596

(b) And sometimes one says even more,

(ב) און אמאל זאגט מען נאכמער,

English translation 1597

that not only can one accomplish “as if” like the offering of sacrifices,

אז ניט נאר וואס מ'קען אויפטאן "כאילו" ווי הקרבת קרבנות,

English translation 1598

but rather the very same matter,

נאר ממש דעם זעלבן ענין,

English translation 1599

without an “as if” –

אן א "כאילו" –

English translation 1600

as our Sages of blessed memory said, prayers were instituted in place of sacrifices,

כמאחז"ל 190 תפלות במקום קרבנות תקנום,

English translation 1601

without an “as if.”

אן א "כאילו".

English translation 1602

And regarding this it is also stated concerning Selichot,

ועד"ז שטייט אויך בנוגע צו סליחות 191,

English translation 1603

that “King David knew that the Holy Temple would be destroyed and the sacrifices would be nullified, etc., and King David was distressed for Israel, with what would atonement be made for their sins, and the Holy One, blessed be He, said to David, etc., ‘Let them stand before Me as one united group and confess, etc., and say before Me the order of Selichah, and I will answer them,’”

אז "הי' דוד יודע שעתיד ביהמ"ק להיות חרב והקרבנות יהיו בטלים כו' והי' דוד מצטער על ישראל במה יהי' כפרה לעונותיהם ואמר הקב"ה לדוד כו' יעמדו לפני יחד באגודה אחת ויתודו כו' ויאמרו לפני סדר סליחה ואני אענה אותם"

English translation 1604

(as has already been printed).

(ווי ס'איז שוין געדרוקט 192).

English translation 1605

Which is literally in place of sacrifices,

וואס דאס איז ממש במקום קרבנות,

English translation 1606

without an “as if.”

אן א "כאילו".

English translation 1607

Every matter is reflected in halachah,

יעדער זאך שפיגלט זיך אפ אין הלכה,

English translation 1608

so too this matter:

אזוי אויך דער ענין 193:

English translation 1609

The law is that a convert who converts “requires circumcision, immersion, and the presentation of a sacrifice,”

דער דין איז אז א גר שנתגייר "צריך מילה וטבילה והרצאת קרבן" 194,

English translation 1610

and specifically through this he becomes a complete convert.

און דוקא דורך דעם ווערט ער א גר בשלימות.

English translation 1611

“In the present time

"בזמן הזה

English translation 1612

(when the Holy Temple does not exist)

(ווען ס'איז ניטא דער ביהמ"ק)

English translation 1613

when there is no sacrifice, he requires circumcision and immersion,” and he becomes a convert without bringing a sacrifice,

שאין שם קרבן צריך מילה וטבילה" 195 און ער ווערט א גר אן ברענגען א קרבן,

English translation 1614

even though this

אע"פ וואס דאס

English translation 1615

(the offering of the sacrifice by the convert)

(הקרבת הקרבן ע"י הגר)

English translation 1616

is a commandment that the convert must fulfill,

איז א מצוה וואס דער גר דארף מקיים זיין,

English translation 1617

and a condition in conversion is that the convert accepts upon himself the yoke of commandments.

און א תנאי אין גירות איז אז דער גר איז מקבל אויף זיך עול מצוות.

English translation 1618

From this one sees that in the present time one can accomplish completely without the offering of the sacrifice that which the offering of the sacrifice accomplished in the time of the Temple.

וואס דערפון זעט מען אז בזמן הזה קען מען אויפטאן בשלימות אן הקרבת הקרבן דאס וואס הקרבת הקרבן האט אויפגעטאן בזמן הבית.

English translation 1619

And it can be said that this is the explanation of why sometimes one says only that “whoever engages in the study of the Torah of the burnt offering, it is as if he has offered a burnt offering,”

וי"ל אז דאס איז דער ביאור פארוואס אמאל זאגט מען נאר אז "כל העוסק בתורת כו' כאילו הקריב כו'",

English translation 1620

and sometimes that one accomplishes the matter completely

און אמאל אז מ'טוט אויף דעם ענין בשלימות

English translation 1621

(without an “as if”).

(אן א "כאילו").

English translation 1622

(This passage is not clear.)

(קטע זה אינו ברור).

English translation 1623

Based on this, it can also be said regarding the connection of the time of

עפ"ז י"ל אויך בנוגע צו דעם קשר פון דער זמן פון

English translation 1624

(the Zohar of)

(זהר)

English translation 1625

Parshat Haazinu with the histalkut of Rashbi

פ' האזינו מיט הסתלקות רשב"י

English translation 1626

(which the Zohar of Parshat Haazinu discusses):

(וואס רעדט זיך זהר פ' האזינו):

English translation 1627

The histalkut of Rashbi

הסתלקות רשב"י

English translation 1628

(which was on Lag BaOmer)

(וואס איז געווען בל"ג בעומר)

English translation 1629

is connected with many elevations,

איז פארבונדן מיט כמה עילויים,

English translation 1630

including also that then is revealed the “One who works salvations in the midst of the earth” through all the toil that Rashbi toiled in his life

כולל אויך דעם וואס דעמולט טוט זיך אויף דער "פועל ישועות בקרב הארץ" 196 ע"י כל עמלו וואס רשב"י עמל בחייו

English translation 1631

(as explained in Iggeret HaKodesh).

(כמבואר אין אגה"ק 197).

English translation 1632

Until it is known that on Lag BaOmer the middle Rebbe would perform miracles, etc. –

ביז כידוע אז בל"ג בעומר פלעגט דער מיטעלער רבי פראווען מופתים 198 וכו'. –

English translation 1633

What does one do when one needs to attain the elevations connected with the histalkut of Rashbi at another time when it is not Lag BaOmer?

וואס טוט מען ווען מ'דארף אנקומען צו די עילויים פארבונדן מיט הסתלקות רשב"י בזמן אחר ווען ס'איז ניט ל"ג בעומר?

English translation 1634

For this the advice is that one should engage in the Torah that discusses the histalkut of Rashbi,

איז אויף דעם די עצה אז מ'זאל זיך עוסק זיין בתורה וואס רעדט וועגן הסתלקות רשב"י,

English translation 1635

which then is in the manner of “as if he has offered a burnt offering,”

וואס דעמולט איז ע"ד ווי "כאילו הקריב כו'",

English translation 1636

Which in general, one of the essential matters of Rashbi

וואס בכללות איינער פון די ענינים עיקריים פון רשב"י

English translation 1637

(which is drawn forth in the manner of “One who works salvations in the midst of the earth” at the time of his histalkut)

(וואס ווערט נמשך באופן פון "פועל ישועות בקרב הארץ" בזמן הסתלקותו)

English translation 1638

is –

איז –

English translation 1639

that which Rashbi said about himself, “I can exempt the entire world from judgment.”

דאס וואס רשב"י האט אויף זיך געזאגט 199 אז "יכול אני לפטור את כל העולם כולו מן הדין".

English translation 1640

For which one needs specifically to attain at the time when one reads Parshat Haazinu:

וואס דערצו דארף מען במיוחד אנקומען אין דעם זמן ווען מ'לייענט פ' האזינו:

English translation 1641

Parshat Haazinu is always read either during the Ten Days of Repentance,

פ' האזינו לייענט מען אלעמאל אדער אין די עשרת ימי תשובה,

English translation 1642

or during the four days between Yom Kippur and the festival of Sukkot,

אדער אין די ד' ימים בין יוהכ"פ וחג הסוכות,

English translation 1643

when one must first do teshuvah

ווען מ'דארף ערשט תשובה טאן

English translation 1644

(as per the saying of the Rebbe of blessed memory,

(כפתגם פון דעם רבי'ן נ"ע,

English translation 1645

as above).

כנ"ל).

English translation 1646

For when is there a more important time than this time to attain the “I can exempt the entire world from judgment.”

וואס ווען איז דא א וויכטיקער זמן ווי דעם זמן אז מ'דארף אנקומען צו דעם "יכול אני לפטור את כל העולם כולו מן הדין".

English translation 1647

Therefore,

דעריבער,

English translation 1648

in order to effect the elevation connected with the passing of Rashbi,

בכדי אויפטאן דעם עילוי פארבונדן מיט הסתלקות רשב"י,

English translation 1649

that "I am able to exempt the entire world from judgment,"

אז "יכול אני לפטור את כל העולם כולו מן הדין",

English translation 1650

at this time

אין דעם זמן

English translation 1651

(of the Ten Days of Repentance or during the four days between Yom Kippur and Sukkot) –

(פון עשי"ת אדער אין די ד' ימים בין יוהכ"פ וחגה"ס) –

English translation 1652

one then studies Torah,

לערנט מען דעמולט אין תורה,

English translation 1653

in the Zohar of Parshat Haazinu

אין זהר פ' האזינו

English translation 1654

(which is studied at this time),

(וואס מ'לערנט בזמן זה),

English translation 1655

about the passing of Rashbi.

וועגן הסתלקות רשב"י.

English translation 1656

And from this it is understood why specifically in the Zohar of Parshat Haazinu it speaks at length about the passing of Rashbi.

וואס עפ"ז איז מובן פארוואס אין זהר פ' האזינו דוקא רעדט זיך בארוכה וועגן הסתלקות רשב"י.

English translation 1657

And since Rashbi is the one who exempts the entire world from judgment

און וויבאלד אז רשב"י איז דער וואס איז פוטר כל העולם כולו מן הדין

English translation 1658

(which is aroused when one studies Torah (in the Zohar) about the passing of Rashbi),

(וואס דאס איז מען מעורר בשעת מ'לערנט בתורה (בזהר) וועגן הסתלקות רשב"י),

English translation 1659

it is understood that he does it in perfection,

איז מובן אז ער טוט עס אויף בשלימות,

English translation 1660

not only in a manner that there should not be any punishment, Heaven forbid,

ניט נאר אין אן אופן אז ס'זאל ניט זיין קיין עונש ח"ו,

English translation 1661

but that the entire matter of judgment is nullified,

נאר אז דער גאנצער ענין של דין ווערט אויס,

English translation 1662

For Rashbi is indeed "the righteous one, foundation of the world," –

ווארום רשב"י איז דאך "צדיק יסוד עולם" 200, –

English translation 1663

the ultimate good,

תכלית הטוב,

English translation 1664

so when he says "I am able to exempt the entire world from judgment," one cannot say that he exempts the entire world from judgment not in ultimate perfection,

איז בשעת ער זאגט "יכול אני לפטור את כל העולם כולו מן הדין" קען מען ניט זאגן אז ער פטר'ט כל העולם כולו מן הדין ניט בתכלית השלימות,

English translation 1665

and a trace of that judgment remains, Heaven forbid, –

און ס'בלייבט ח"ו א רושם פון דעם דין, –

English translation 1666

less than what would have been if the judgment had existed,

ווייניקער ווי וואס ס'וואלט געווען אויב עס וואלט געווען דער דין,

English translation 1667

for the judgment completely erases the undesirable matter,

וואס דער דין ווישט אינגאנצן אראפ דעם ענין בלתי רצוי,

English translation 1668

and no trace of it remains –

און ס'בלייבט דערפון קיין רושם ניט –

English translation 1669

but certainly Rashbi exempts the entire world from judgment in ultimate perfection,

נאר זיכער פטר'ט רשב"י את כל העולם כולו מן הדין בתכלית השלימות,

English translation 1670

no trace of it remains. And on the contrary –

ס'בלייבט ניט קיין רושם דערפון. ואדרבה –

English translation 1671

there is even an additional elevation because Rashbi is the one who brings it about.

ס'קומט נאך צו אן עילוי וויבאלד אז רשב"י איז דאס ממשיך.

English translation 1672

And it is similar to what is explained regarding Rosh Hashanah that falls on Shabbat, when we do not blow the shofar,

וע"ד המבואר בנוגע צו יו"ט של ר"ה שחל להיות בשבת וואס דעמולט אין תוקעין,

English translation 1673

that the matters that the shofar blowing accomplishes are not lacking at all,

אז ס'פעלט כלל ניט די ענינים וואס תק"ש טוט אויף,

English translation 1674

because Shabbat itself brings about the matter.

ווייל שבת מצ"ע איז ממשיך דער ענין.

English translation 1675

And on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1676

when Shabbat itself accomplishes the matter that the shofar blowing accomplishes in other years,

בשעת שבת מצ"ע טוט אויף דער ענין וואס תק"ש טוט אויף בשאר השנים,

English translation 1677

it is with an even higher elevation –

איז דאס מיט נאך א העכערער עילוי –

English translation 1678

because when there is actual shofar blowing by a person, it is not necessarily that it is accomplished in perfection,

ווייל בשעת ס'איז דא תק"ש שופר בפועל ע"י האדם איז דאך לאו דוקא אז דאס טוט זיך אויף בשלימות,

English translation 1679

for not every mind can bear to concentrate on all the intentions and fulfill the commandment in the utmost beauty and so forth;

ווארום לאו כל מוחא סביל דא צו מכוון זיין אלע כוונות און מקיים זיין די מצוה בתכלית ההידור וכו';

English translation 1680

however, when Shabbat accomplishes it by itself,

משא"כ בשעת שבת טוט עס אויף מצ"ע,

English translation 1681

it is certainly accomplished in a manner of beauty from beauty,

טוט זיך דאס אויף זיכער אין אן אופן פון הידור מן ההידור,

English translation 1682

and from the outset,

און מלכתחילה,

English translation 1683

and from the outset from the outset and so forth.

ולכתחילה מלכתחילה וכו'.

English translation 1684

And from this that Rashbi says "I am able to exempt the entire world from judgment," it is also understood,

און דערפון וואס רשב"י זאגט "יכול אני לפטור את כל העולם כולו מן הדין" איז אויך מובן,

English translation 1685

that he exempts in ultimate perfection from judgment in all levels and in all worlds where the matter of judgment exists

אז ער פטר'ט בתכלית השלימות מן הדין בכל הדרגות ובכל העולמות וואס ס'איז נאר דא דער ענין הדין

English translation 1686

(even in the most subtle),

(אפילו בדקות דדקות),

English translation 1687

as is known that the matter of judgment exists in all levels,

כידוע אז דער ענין הדין איז דא בכל הדרגות,

English translation 1688

one above the other. And accordingly, there must be exemption from judgment in every single level.

זו למעלה מזו. ובמילא דארף זיין לפטור מן הדין בכל דרגא ודרגא.

English translation 1689

And it is similar to what was discussed earlier regarding the matter of "Return, O Israel, unto the Lord your God," that in this there are many levels, one above the other.

וע"ד ווי גערעדט פריער 201 בענין "שובה ישראל עד הוי' אלקיך" אז אין דעם זיינען פאראן כו"כ דרגות זו למעלה מזו.

English translation 1690

Until even among the righteous there is the matter of judgment in subtlety,

ביז אז אויך בא צדיקים איז דא דער ענין הדין בדקות,

English translation 1691

as he relates in Pri Etz Chaim that "once my teacher, of blessed memory, saw the soul of a righteous, great sage who was being judged when they wished to elevate him to the great, supernal level, and they punished him because once he was concentrating on the holiness of Uva Letzion, saying 'no harm came to the void, nor was it born for confusion,' and then through that concentration he forgot and diverted his mind from the tefillin, etc.,"

ווי ער דערציילט אין פרי עץ חיים 202 אז "פעם א' ראה מורי ז"ל נשמת צדיק חכם גדול שהי' דנין אותו כשהי' רוצין להעלותו למדרגה העליונה גדולה והי' מענשין אותו על שפעם א' הי' מכוין בקדושת ובא לציון באומרו לא נגע לריק ולא נלד לבהלה ואז ע"י אותה כוונה שכח והסיח דעתו מן התפילין כו'",

English translation 1692

which is the matter of judgment in subtlety.

וואס דאס איז דער ענין הדין בדקות.

English translation 1693

And all the more so when it speaks about ascending from one state and condition to a state and condition higher than this,

ועאכו"כ בשעת ס'רעדט זיך וועגן עולה זיין פון איין מעמד ומצב צו א מעמד ומצב באי"ע לזה,

English translation 1694

for which one must come to immersion in the river of fire between these states and conditions,

וואס דערצו דארף מען אנקומען צו טבילה בנהר דינור בין ב' מעמדים ומצבים אלו,

English translation 1695

or to pass through a pillar in between and so forth,

אדער צו דורכגיין אן עמוד בינתיים וכו',

English translation 1696

which are all matters of judgment as they are in subtlety above.

וואס דאס איז אלץ ענין הדין ווי דאס איז בדקות למעלה 203.

English translation 1697

And since Rashbi says that "I am able to exempt the entire world from judgment," it is understood that he exempts all judgments in all levels,

און היות אז רשב"י זאגט אז "יכול אני לפטור את כל העולם כולו מן הדין" איז מובן אז ער פטר'ט אלע דינים בכל הדרגות,

English translation 1698

also in the highest levels.

אויך בדרגות הכי עליונות.

English translation 1699

And the power for this he has from the fact that he stands above all these levels

וואס דער כח לזה האט ער דערפון וואס ער שטייט העכער פאר די אלע דרגות

English translation 1700

(and especially at the time of his passing,

(ובמיוחד בשעת הסתלקותו,

English translation 1701

about which it speaks in the Zohar of Parshat Haazinu) –

וועגן וועלכע עס רעדט זיך אין זהר פ' האזינו) –

English translation 1702

"My soul cleaves to Him, shines in Him, attaches to Him, and strives, etc.,"

"נשמתי בי' אחידא בי' להיטא בי' אתדבקת ואשתדלת כו'",

English translation 1703

the soul of Rashbi is connected with Essence and Being. Until it is stated in another place that "Who is the face of the Lord God –

נשמת רשב"י איז פארבונדן מיט עצמות ומהות. ביז ווי ס'שטייט במקום שני 204 אז "מאן פני האדון הוי' –

English translation 1704

this is Rashbi,"

דא רשב"י",

English translation 1705

and "I am a sign in the world,"

און "אנא סימנא בעלמא" 205,

English translation 1706

Rashbi is more than a sign for Essence and Being,

רשב"י איז מערניט ווי א סימן אויף עצמות ומהות,

English translation 1707

and it is known what is stated in the name of the old Rebbe that by Rashbi there was no destruction –

וידוע וואס ס'שטייט בשם פון אלטן רבי'ן 206 אז בא רשב"י איז קיין חורבן ניט געווען –

English translation 1708

therefore,

דעריבער,

English translation 1709

standing connected with Essence and Being,

שטייענדיק פארבונדן מיט עצמות ומהות,

English translation 1710

above all matters,

העכער פאר כל הענינים,

English translation 1711

Rashbi can effect the "I am able to exempt the entire world from judgment,"

קען רשב"י אויפטאן דעם "יכול אני לפטור את כל העולם כולו מן הדין",

English translation 1712

judgment in all levels and in all worlds until above the highest.

דין בכל הדרגות ובכל העולמות ביז למעלה מעלה.

English translation 1713

And based on this, it is understood why he uses here in the Zohar all these four expressions,

ועפ"ז איז מובן פארוואס ער נוצט דא אין זהר די אלע פיר לשונות,

English translation 1714

"achida,

"אחידא,

English translation 1715

lahita,

להיטא,

English translation 1716

itdabkat,

אתדבקת,

English translation 1717

ishtadelut",

אשתדלת",

English translation 1718

which correspond to ChaGa"T and Malchut,

וואס זיינען כנגד חג"ת און מלכות,

English translation 1719

which include within themselves all levels –

וואס זיי זיינען כולל אין זיך אלע דרגות –

English translation 1720

because Rashb"i, specifically at the time of his passing

ווייל רשב"י במיוחד בעת הסתלקותו

English translation 1721

(when regarding him it is "my soul is achida etc.")

(ווען ביי אים איז "נשמתי בי' אחידא וכו'")

English translation 1722

draws down the exemption of the entire world from judgment in all levels and in all worlds,

איז ממשיך דעם לפטור את כל העולם כולו מן הדין בכל הדרגות ובכל העולמות,

English translation 1723

which are all included in ChaGa"T and Malchut.

וואס זיינען אלע כלול אין חג"ת און מלכות.

English translation 1724

And one must connect the above discussion, that Rashb"i accomplished, with the fact that in most Chassidic discourses of Lag BaOmer, the discussion is about the accomplishment of Rashb"i regarding others in the matter of drawing down rains here below:

ויש לקשר המדובר לעיל וואס רשב"י האט אויפגעטאן מיט דעם וואס אין רוב מאמרי חסידות פון ל"ג בעומר רעדט זיך וועגן דער אויפטו פון רשב"י לגבי אנדערע בענין המשכת גשמים דא למטה:

English translation 1725

Others drew down rains through the matter of prayer,

אנדערע האבן ממשיך געווען גשמים ע"י ענין התפלה,

English translation 1726

at which time one stands below and prays that rains should be drawn down from above. And therefore, even after one has prayed for this, one must subsequently pray that the rains be drawn down in a desirable manner etc.

וואס דעמולט שטייט מען למטה און מ'איז מתפלל אז ס'זאל נמשך ווערן מלמעלה גשמים. און דערפאר איז אפילו נאך דעם וואס מ'איז אויף דעם מתפלל דארף מען דערנאך מתפלל זיין אז די גשמים זאלן נמשך ווערן באופן רצוי וכו'.

English translation 1727

It is always connected with exertion;

ס'איז אלץ פארבונדן מיט א טירחא;

English translation 1728

Not so Rashb"i,

משא"כ רשב"י,

English translation 1729

whose essence was "his Torah was his craft",

וואס ענינו איז געווען "תורתו אומנתו",

English translation 1730

drew down rains through the matter of Torah,

האט ממשיך געווען גשמים ע"י ענין התורה,

English translation 1731

at which time he stands above the entire matter of rains,

וואס דעמולט שטייט ער העכער פאר דעם גאנצן ענין פון גשמים,

English translation 1732

he stands beyond,

ער שטייט אריבער,

English translation 1733

and is the master over it,

און איז בעה"ב אויף דעם,

English translation 1734

therefore, immediately through the utterance of Torah,

דעריבער איז גלייך ע"י אמירת תורה,

English translation 1735

without any additional effort and exertion, rains are drawn down,

אן קיין איבעריקע השתדלות וטירחא ווערן נמשך גשמים,

English translation 1736

"and I will give your rains in their time."

"ונתתי גשמיכם בעתם" 207.

English translation 1737

And through this –

און דורך דעם –

English translation 1738

all blessings,

אלע ברכות,

English translation 1739

as explained in the Ramban on the verse, that the blessing of "and I will give your rains in their time" includes within itself all blessings. And especially as the Baal Shem Tov interprets "and I will give your rains in their time",

כמבואר אין רמב"ן עה"פ אז די ברכה פון "ונתתי גשמיכם בעתם" איז כולל אין זיך אלע ברכות. ובפרט ווי דער בעש"ט טייטשט אפ "ונתתי גשמיכם בעתם",

English translation 1740

that this refers to all physical matters. And certainly it is drawn down in spirituality.

אז דאס גייט אויף אלע ענינים גשמיים. און זיכער אז ס'ווערט נמשך ברוחניות.

English translation 1741

And all this is drawn down in a revealed and manifest good below ten handbreadths, in children, life, and sustenance with ease, and in all of them with ease.

און דאס ווערט אלץ נמשך בטוב הנראה והנגלה למטה מעשרה טפחים אין בני חיי ומזוני רויחי ובכולם רויחי.

English translation 1742

And from this "and I will give your rains in their time" also comes "and I will give peace in the land, and you shall lie down and none shall make you afraid, and I will cause evil beasts to cease out of the land, neither shall the sword go through your land",

און פון דעם "ונתתי גשמיכם בעתם" קומט אויך דער "ונתתי שלום בארץ ושכבתם ואין מחריד גו' חרב לא תעבור בארצכם" 208,

English translation 1743

not even a sword of peace,

אפילו ניט קיין חרב של שלום 209,

English translation 1744

And even in the time of exile, "and I will walk among you uprightly",

און נאך בזמן הגלות איז "ואולך אתכם קוממיות" 210,

English translation 1745

one stands with an erect posture,

מ'שטייט בקומה זקופה 211,

English translation 1746

and one goes "with a high hand",

און מ'גייט "ביד רמה" 212,

English translation 1747

"with our young and with our old, with our sons and with our daughters",

בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו" 213,

English translation 1748

"a great congregation shall return here",

"קהל גדול ישובו הנה" 214,

English translation 1749

to our holy land,

אין ארצנו הקדושה,

English translation 1750

a good and spacious land,

ארץ טובה ורחבה,

English translation 1751

And "their silver and their gold with them",

און "כספם וזהבם אתם" 215,

English translation 1752

both literally,

סיי כפשוטו,

English translation 1753

and all the more so according to the interpretation that this refers to Torah and commandments,

ועאכו"כ לויט דער פירוש אז דאס גייט אויף תורה ומצוות,

English translation 1754

that one has the perfection of Torah and its commandments,

אז מ'האט שלימות התורה ומצוותי',

English translation 1755

and also the perfection of the land,

און אויך שלימות הארץ,

English translation 1756

"a land which the eyes of the Lord your God are upon it from the beginning of the year even unto the end of the year",

"ארץ אשר גו' עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה" 216,

English translation 1757

and the perfection of the people,

און שלימות העם,

English translation 1758

And there will be "and kings shall be your foster fathers and their queens your nursing mothers",

און ס'ווערט דער "והיו מלכים אומניך ושרותיהם מיניקותיך" 217,

English translation 1759

And one goes into the true and complete redemption through Mashiach our righteousness,

און מ'גייט אין די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו,

English translation 1760

and with joy and a good heart,

ומתוך שמחה וטוב לבב,

English translation 1761

and speedily in our actual days.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1762

His Holiness, our Master, Teacher, and Rebbe, may he live for many good days, Amen, began to sing "He will build the Holy Temple, speedily in our days."

כ"ק אדמו"ר שליט"א התחיל לנגן שיבנה ביהמ"ק במהרה בימינו.

English translation 1763

Afterwards he said:

אח"כ אמר:

English translation 1764

Those who need to make a final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 1765

will certainly make a final blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 1766

He gave the foods to R. M.Y., may he live.

נתן המזונות לר' מ.י. שיחי'.

English translation 1767

After the afternoon prayer, he began to sing "He will build the Holy Temple, speedily in our days."

אחר תפלת מנחה התחיל לנגן שיבנה ביהמ"ק במהרה בימינו.