English translation — שיחח אור ליום ב' פ' נצבים-וילך, ח"י אלול ה'תשמ"ב

English translation 1

He commanded to play the melody of three movements. Avinu Malkeinu.

צוה לנגן ניגון שלש תנועות. אבינו מלכנו.

English translation 2

We begin with a "word of the kingdom"1.

פותחין בדבר מלכות 1.

English translation 3

For today is the eighteenth of Elul,

וואס היינט איז דאך ח"י אלול,

English translation 4

the birthday of the Alter Rebbe,

דער יום הולדת פון דער אלטער רבי,

English translation 5

and even earlier –

און נאך פריער –

English translation 6

the Baal Shem Tov2.

דער בעש"ט 2.

English translation 7

Thus there is the "word of the kingdom" of the Baal Shem Tov and of the Alter Rebbe,

איז דאך דא דער "דבר מלכות" פון דעם בעש"ט און פון דעם אלטן רבי'ן,

English translation 8

and of both together,

און פון ביידן צוזאמען,

English translation 9

connected also with the weekly Torah portion,

פארבונדן אויך מיט פרשת השבוע,

English translation 10

as the Alter Rebbe said3 that one must live with the time,

ווי דער אלטער רבי האט געזאגט 3 אז מ'דארף לעבן מיט דער צייט,

English translation 11

with the weekly Torah portion that is studied at that time. So the Chassidic portion of the week

מיט פרשת השבוע וואס מלערנט אין דער צייט. איז די חסידישע פרשה פון דער וואך

English translation 12

(the Oral Torah on the weekly portion),

(תורה שבעל-פה אויף פרשת השבוע),

English translation 13

which is in Likkutei Torah, Parshat Nitzavim4,

וואס דאס איז אין לקוטי תורה פ' נצבים 4,

English translation 14

where he begins: "You are standing today, all of you, before Hashem your G-d."

וואס ער הויבט דארטן אן "אתם נצבים היום כולכם לפני הוי' אלקיכם".

English translation 15

Discourse (in the manner of a talk)

מאמר (כעין שיחה)

English translation 16

beginning "You are standing, all of you, etc."

ד"ה אתם נצבים כולכם גו'.

English translation 17

When speaking about a birthday of the two great luminaries,

בשעת מ'רעדט וועגן א יום הולדת פון שני המאורות הגדולים,

English translation 18

it is understood and also simple that this is a matter of the highest level. And there is an incomparable difference between their birthday and the birthday of other people,

איז מזה מובן וגם פשוט אז דאס איז אן ענין הכי נעלה. און ס'איז דא א חילוק באין ערוך צווישן דעם יום הולדת פון אנדערע מענטשן,

English translation 19

and all the more so of a non-Jew,

ועאכו"כ פון אן אינו יהודי,

English translation 20

as the distinction between Israel and the nations;

כהבדלת בין ישראל לעמים;

English translation 21

Along with this, however,

ביחד עם זה אבער,

English translation 22

since according to the true Torah, the term "birthday" is used not only regarding "your heads,"

וויבאלד אז לויט תורת אמת נוצט מען דעם לשון "יום הולדת" ניט נאר בנוגע צו "ראשיכם",

English translation 23

but also regarding "drawer of your water"

נאר אויך בנוגע צו "שואב מימיך"

English translation 24

(in the language of Scripture5),

(בלשון הכתוב 5),

English translation 25

and even more –

ביז נאכמער –

English translation 26

we find the concept of a birthday in the Chumash regarding a non-Jew6,

מ'געפינט דעם ענין פון יום הולדת אין חומש בנוגע צו אן אינו יהודי 6,

English translation 27

And "birthday" is the term in the Holy Language used regarding the birth day of every person,

און "יום הולדת" איז דער שם בלשון הקודש וואס מ'נוצט בנוגע צום געבורטס-טאג פון יעדן מענטשן,

English translation 28

for according to the teaching of the Baal Shem Tov,

וואס כתורת הבעש"ט,

English translation 29

as the Alter Rebbe brings in Shaar HaYichud VeHaEmunah at its beginning,

ווי דער אלטער רבי ברענגט אין שער היחוד והאמונה בתחלתו,

English translation 30

a person's name which is called in the Holy Language brings into being, sustains, and expresses the content of the matter –

איז שמו אשר יקראו לו בלה"ק איז מהווה מחי" ומקיים און גיט ארויס דעם תוכן הענין –

English translation 31

It is therefore understood that along with the fact that the birthday of the two great luminaries is a matter of the highest level and there is an incomparable and many times incomparable difference between their birthday and the birthday of a "drawer of your water,"

איז מזה מובן אז ביחד עם זה וואס דער יום הולדת פון שני המאורות הגדולים איז אן ענין הכי נעלה און ס'איז דא א חילוק באין ערוך און כמה פעמים אין ערוך צווישן זייער יום הולדת מיטן יום הולדת פון "שואב מימיך",

English translation 32

all the more so of a non-Jew,

עאכו"כ פון אן אינו יהודי,

English translation 33

where there is the distinction between Israel and the nations –

וואו ס'איז דא די הבדלה בין ישראל לעמים –

English translation 34

one must say

מוז מען זאגן

English translation 35

(according to the aforementioned teaching of the Baal Shem Tov)

(לפי תורת הבעש"ט הנ"ל)

English translation 36

that there is also a common denominator between them,

אז ס'איז אויך דא א צד השוה ביניהם,

English translation 37

between all birthdays.

צווישן אלע יום הולדת'ן.

English translation 38

Here the general question arises regarding the general concept of a person's birthday:

דא ווערט די כללות'דיקע שאלה אויף כללות ענין יום הולדת האדם:

English translation 39

A person's birthday –

יום הולדת האדם –

English translation 40

the day when the moment occurred that the person came into the world –

דער טאג ווען ס'איז געווען די רגע וואס דער אדם איז יצא לאויר העולם –

English translation 41

is celebrated with a great storm,

פראוועט מען דאך מיט א גאנצער שטורעם,

English translation 42

as my revered father-in-law, the Rebbe, publicized7 that on a person's birthday he should meditate on the purpose of his creation and make an accounting,

ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר האט מפרסם געווען 7 אז ביום הולדת האדם זאל ער זיך מתבונן זיין אין תכלית הבריאה שלו און מאכן א חשבון,

English translation 43

and one should give charity,

און מ'זאל געבן צדקה,

English translation 44

and one adds in all matters of good and holiness,

און מ'איז מוסיף בכל עניני טוב וקדושה,

English translation 45

beginning with Torah and mitzvot8,

אנהויבנדיק פון תורה ומצוות 8,

English translation 46

love of Israel and spreading Judaism, etc.;

אהבת ישראל און הפצת היהדות וכו';

English translation 47

and one makes a farbrengen, etc., etc.

און מ'מאכט א פארברענגען וכו' וכו'.

English translation 48

Previously, there was a time

מערניט וואס ס'איז געווען א ימן

English translation 49

(before my revered father-in-law, the Rebbe, revealed it)

(איידער כ"ק מו"ח אדמו"ר האט עס מגלה געווען)

English translation 50

when the birthday was utilized in a hidden manner. But even then, it was utilized with full force. This is evident from the fact that among the Rebbes, the birthday was a special day for saying a new discourse. And knowing the preparations of the Rebbe

ווען מ'האט אויסגענוצט דעם יום הולדת באופן חשאי. אבער אויך דעמולט האט מען עס גענוצט מיטן גאנצן תוקף. כמובן דערפון וואס בא די רביים איז דער יום הולדת געווען א יום המיוחד אויף צו זאגן א נייעם מאמר. וואס וויסנדיק די הכנות פון דעם רבי'ן

English translation 51

(the Mitteler Rebbe)

(מהורש"ב)

English translation 52

regarding saying a new discourse,

נ"ע בנוגע צו זאגן א נייעם מאמר,

English translation 53

that it was connected with auspicious days,

אז דאס איז געווען פארבונדן מיט ימים מסוגלים,

English translation 54

auspicious days and auspicious events,

יומין זכאין ומאורעות זכאין,

English translation 55

and one of the events was a birthday,

וואס איינער פון די מאורעות איז געווען יום הולדת,

English translation 56

so that regardless of whether it was on Shabbat or a weekday,

אז ניט קוקנדיק צי ס'איז געווען ביום השבת אדער ביום חול,

English translation 57

he would then say a discourse special in honor of, because of, and on account of that day8 –

האט ער דעמולט געזאגט א מאמר מיוחד לכבוד ומשום ומצד דעם טאג 8 –

English translation 58

it is therefore understood the great force with which the birthday was celebrated

איז מזה מובן דער גודל התוקף מיט וועלכע מ'האט געפראוועט יום הולדת

English translation 59

(even before its revelation by my revered father-in-law, the Rebbe).

(אויך לפני דעם גילוי דערפון ע"י כ"ק מו"ח אדמו"ר).

English translation 60

And then came the time,

און דערנאך איז געקומען די צייט,

English translation 61

for whatever reason,

מאיזה סיבה שתהי',

English translation 62

that the concept of a birthday was publicized9. And then it became a good and proper thing for each and every one to celebrate the birthday with full storm and force.

אז מ'האט מפרסם געווען דעם ענין פון יום הולדת 9. און דעמולט איז געווארן א דבר טוב ונכון לכל אחד ואחת צו פראווען דעם יום הולדת מיטן גאנצן שטורעם ותוקף.

English translation 63

And it is no wonder that for thousands of years the concept of a birthday was in concealment –

און ס'איז קיין פלא ניט וואס טויזנטער יארן איז דער ענין פון יום הולדת געווען בחשאי –

English translation 64

so what is it that suddenly became the storm that is made of the matter of the birthday,

איז וואס איז מיט-א-מאל געווארן דער שטורעם וואס מ'מאכט פון ענין היום הולדת,

English translation 65

that one makes of it a whole matter and content, etc. –

אז מ'מאכט פון דעם א גאנצן ענין ותוכן וכו' –

English translation 66

Because such is the order in the entire Torah and mitzvot10,

ווייל אזוי איז דער סדר אין גאנץ תורה ומצוות 10,

English translation 67

and therefore it also descends into the customs of Israel,

וואס דערפאר קומט עס אזוי אויך אראפ אין מנהגי ישראל,

English translation 68

which is also Torah10:

וואס איז אויך תורה הוא 10:

English translation 69

The order of the giving of the Torah to the Jewish people was such that initially the Ten Commandments were given to the Jewish people. However, they include within themselves the entire Torah,

דער סדר פון נתינת התורה צו אידן איז געווען אזוי אז בתחלה איז געגעבן געווארן צו אידן די עשרת הדברות. וואס זיי זיינען אבער כולל אין זיך כל התורה כולה,

English translation 70

all 613 commandments11,

אלע תרי"ג מצוות 11,

English translation 71

as it states in the Yerushalmi12 on the verse13 "from this side and from that side they were written",

ווי עס שטייט אין ירושלמי 12 עה"פ 13 "מזה ומזה הם כתובים",

English translation 72

that the tablets of stone included within themselves the entire Torah,

אז די לוחות האבן אין זיך כולל געווען כל התורה כולה,

English translation 73

even that which an advanced student will innovate in the end of all generations14.

ביז מה שתלמיד ותיק עתיד לחדש בסוף כל הדורות 14.

English translation 74

That is:

דאס הייסט:

English translation 75

Initially the Jewish people received the Ten Commandments openly, and within this itself there was a distinction between the commandments which "we heard from the mouth of the Almighty"15,

בתחלה האבן אידן גענומען בגלוי די עשרת הדברות און אין דערויף גופא איז געווען דער חילוק צווישן די דברות וואס "מפי הגבורה שמענום" 15,

English translation 76

and the commandments which were later heard from Moshe Rabbeinu,

און די דברות וואס מ'האט דערנאך געהערט פון משה רבינו,

English translation 77

as explained in the Written Torah16 the distinctions in this,

כמבואר אין תורה שבכתב 16 די חילוקים בזה,

English translation 78

with the differences of opinion regarding this17;

מיט די חילוקי דעות שבזה 17;

English translation 79

on the other hand, however,

לאידך גיסא אבער,

English translation 80

the Ten Commandments included within themselves in concealment

האבן די עשה"ד כולל געווען אין זיך בהעלם

English translation 81

(in secret)

(בחשאי)

English translation 82

the entire Torah,

כל התורה כולה,

English translation 83

until that everything that an advanced student will innovate was given to Moshe at Sinai:

ביז אז כל מה שתלמיד ותיק עתיד לחדש ניתן למשה מסיני:

English translation 84

even though the innovation was stated to Moshe at Sinai,

אע"פ וואס דער חידוש איז נאמר למשה מסיני,

English translation 85

the Torah of Truth says that this is an innovation of that advanced student which he innovated some time,

זאגט אבער תורת אמת אז דאס איז א חידוש פון דעם תלמיד ותיק וואס ער האט מחדש געווען כמה זמן,

English translation 86

some generations,

כמה דורות,

English translation 87

after the giving of the Torah;

לאחרי מתן תורה;

English translation 88

when the advanced student innovates it, however,

בשעת דער תלמיד ותיק איז דאס אבער מחדש,

English translation 89

it is revealed as a part,

ווערט עס דעמולט א חלק,

English translation 90

also openly,

אויך בגלוי,

English translation 91

of the Torah that Moshe received at Sinai,

פון דער תורה וואס משה קיבל מסיני,

English translation 92

with all the storm that is connected with it,

מיטן גאנצן שטורעם וואס איז דערמיט פארבונדן,

English translation 93

as the Rambam rules a definitive halachah in his book Yad HaChazakah18,

ווי דער רמב"ם פסק'נט א הלכה פסוקה בספרו יד החזקה 18,

English translation 94

that when a custom of Israel is accepted by the majority of the Jewish people,

אז בשעת א מנהג ישראל ווערט אנגענומען בא רוב בני ישראל,

English translation 95

and likewise regarding laws and decrees of the great ones of Israel –

ועד"ז בנוגע צו דינים וגזירות פון גדולי ישראל –

English translation 96

they receive the force of a negative commandment and a positive commandment from the Torah.

באקומען זיי א תוקף פון א מצות לא תעשה און א מצות עשה מן התורה.

English translation 97

Likewise regarding our matter –

עד"ז איז אויך בנוגע לעניננו –

English translation 98

birthday:

יום הולדת:

English translation 99

even though for thousands of years the matter of birthday was in secret,

אע"פ וואס טויזנטער יארן איז דער ענין פון יום הולדת געווען בחשאי,

English translation 100

when the time came, however,

ווען ס'איז אבער געקומען דער זמן,

English translation 101

it was revealed,

האט מען דאס מגלה געווען,

English translation 102

and it receives the force of a custom of Israel which is Torah,

און דעמולט באקומט עס א תוקף פון א מנהג ישראל וואס תורה הוא,

English translation 103

with all the storm that is connected with it.

מיטן גאנצן שטורעם וואס איז דערמיט פארבונדן.

English translation 104

Until that this becomes a complete storm for each and every one,

ביז אז דאס ווערט א גאנצער שטורעם בא כל אחד ואחת,

English translation 105

until also for non-Jews. And for all,

ביז אויך בא ניט אידן. און ביי אלעמען,

English translation 106

from "your heads" to "the drawer of your water" to non-Jews,

פון "ראשיכם" ביז "שואב מימיך" ביז בא ניט אידן,

English translation 107

it is called by the same name –

ווערט עס אנגערופן מיטן זעלבן נאמען –

English translation 108

"birthday"

"יום הולדת"

English translation 109

(as above),

(כנ"ל),

English translation 110

not from the agreement of the world from the language of concealment and hiding19,

ניט מצד הסכם העולם מלשון העלם והסתר 19,

English translation 111

rather it is so according to Torah,

נאר אזוי איז ע"פ תורה,

English translation 112

Until that the matter of birthday is brought down into the Written Torah,

ביז אז דער ענין פון יום הולדת ווערט אראפגעבראכט אין תורה שבכתב,

English translation 113

which even the Sadducees admit to. Which proves how much it is simple and revealed to the eyes of all that on the day of a person's birth a stormy matter is opened even for non-Jews,

וואס אפילו הצדוקים מודים בה. וואס באווייזט אויף וויפל ס'איז פשוט ונגלה לעין כל אז ביום הולדת האדם ווערט אויפגעטאן א שטורעמדיקער ענין אפילו בא ניט אידן,

English translation 114

and certainly for Jews.

ועאכו"כ בא אידן.

English translation 115

It is entirely incomprehensible:

איז אינגאנצן ניט פארשטאנדיק:

English translation 116

What is then the storm in this matter of birthday,

וואס איז שוין אזוי דער שטורעם אין דעם ענין פון יום הולדת,

English translation 117

that it is celebrated because years ago on this day the child was born,

וואס מ'פייערט אים דערפאר וואס מיט יארן צוריק איז ביום זה געבארן געווארן דער קינד,

English translation 118

i.e., that he then came out into the air of the world:

ד.ה. אז ער איז דעמולט ארויס לאויר העולם:

English translation 119

Birth in the Holy Tongue means –

הולדת אין לשון הקודש מיינט –

English translation 120

the moment when the child goes out into the air of the world.

דער רגע ווען דער קינד גייט ארויס לאויר העולם.

English translation 121

The reality is,

די מציאות איז,

English translation 122

and so it is according to halachah,

און אזוי איז ע"פ הלכה,

English translation 123

that the vast majority of children who are born are viable offspring. Consequently it is understood that even before the child came out into the air of the world he is complete,

אז רובא דרובא פון קינדער וואס ווערן געבארן זיינען זרעא חייא וקיימא. במילא איז מובן אז נאך איידער דער קי קינד איז יצא לאויר העולם איז ער בשלימות,

English translation 124

as is known

כידוע

English translation 125

(as the Torah says,

(ווי תורה זאגט,

English translation 126

and as is already known even to non-Jews),

און ווי ס'איז שוין אויך באוואוסט אפילו בא ניט אידן),

English translation 127

that already in gestation all the limbs and all the sinews of the fetus are completed,

אז שוין בעיבור איז נגמרו כל אברי וכל גידי הולד,

English translation 128

until even also its hairs and nails20.

ביז אפילו אויך די שערות וצפרנים שלו 20.

English translation 129

And there is seemingly no difference,

און ס'איז ניטא לכאורה קיין חילוק,

English translation 130

not only regarding the existence of the body of the fetus between before the time it came out into the air of the world and after this,

ניט נאר בנוגע צו מציאות גוף הולד בין לפני הזמן שיצא לאויר העולם ללאחרי זה,

English translation 131

but also regarding the activity of the person:

נאר אויך בנוגע צו פעולת האדם:

English translation 132

the fetus has activities in its mother's womb just as when it came out into the air of the world,

דער ולד האט פעולות בבטן אמו אזוי ווי כשהוא יצא לאויר העולם,

English translation 133

as the Gemara says21 that the fetus in gestation "eats from what its mother eats and drinks from what its mother drinks",

ווי די גמרא זאגט 21 אז דער ולד בעיבור "אוכל ממה שאמו אוכלת ושותה ממה שאמו שותה",

English translation 134

it has eating and drinking,

האט ער אכילה ושתי',

English translation 135

and certainly it also goes where its mother goes. The Gemara does not even need to explain and innovate this. The Gemara innovates that it also has eating and drinking –

ועאכו"כ אז ער איז אויך הולך וואו אמו הולכת. דאס דארף די גמרא אפילו ניט מסביר און מחדש זיין. די גמרא איז מחדש אז ער האט אויך אכילה ושתי' –

English translation 136

like eating and drinking after it came out into the air of the world.

ווי אכילה ושתי' לאחרי שיצא לאויר העולם.

English translation 137

There is only a difference in the manner in which the fetus receives the eating and drinking:

ס'איז נאר א חילוק אין דעם סדר ווי דער ולד איז מקבל די אכילה ושתי':

English translation 138

whether it goes from the mouth to the navel

צי ס'גייט פון פה אין טבור

English translation 139

(as it is after it came out into the air of the world),

(ווי דאס איז לאחרי שיצא לאויר העולם),

English translation 140

or it goes directly to the navel

אדער ס'גייט גלייך אין טבור

English translation 141

(as it is before it came out into the air of the world)22,

(ווי דאס איז קודם שיצא לאויר העולם) 22,

English translation 142

as explained at length in the discourse of the old Rebbe at the end of Torah Or23.

כמבואר בארוכה אין דעם מאמר פון אלטן רבי'ן בסוף פון תורה אור 23.

English translation 143

And in addition it is already known now that the fetus in its mother's womb has a beating heart and has movements

און דערצו ווייסט מען שוין איצטער אז דער ולד במעי אמו האט א לב דופק און האט תנועות

English translation 144

(not only eating and drinking)

(ניט נאר אכילה ושתי')

English translation 145

and all the matters connected with this.

וכל הענינים הקשורים בזה.

English translation 146

So what is this storm at the moment he emerges into the world?

איז וואס איז אזוי דער שטורעם אין דער רגע וואס ער איז ארויס לאויר העולם?!

English translation 147

And especially after one sees that at the time the child goes out into the world, one must seek advice regarding the breath of the child,

ובפרט נאך ווי מ'זעט אז בשעת דער ולד גייט ארויס לאויר העולם דארף מען זוכן עצות בנוגע צו דער נשימה של הולד,

English translation 148

that one gives the child a slap on the back so that his breathing should be immediately as required.

אז מ'גיט דעם ולד א קלאפ אין רוקן כדי ס'זאל גלייך זיין די נשימה כדרוש.

English translation 149

And very many times he emerges into the world not with a smile,

און גאר א סך מאל איז ער יוצא לאויר העולם ניט מיט א שמייכל,

English translation 150

but with the opposite of a smile. So what is this great storm concerning the moment of the birth of man?

נאר מיט היפך פון א שמייכל. איז וואס איז דער גרויסער שטורעם בנוגע צו דער רגע פון הולדת האדם?

English translation 151

And regarding the birth of a Jew –

ובנוגע צו דעם געבורט פון א אידן –

English translation 152

a stormy question arises:

ווערט דאך גאר א שטורעמדיקע שאלה:

English translation 153

The Gemara says

די גמרא זאגט

English translation 154

(at the end of the tractates (Gemaras) in the Shas)

(אין סוף פון די מסכתות (גמרות) בש"ס)

English translation 155

24 that before the child emerges into the world, "a candle is lit upon his head",

24 אז איידער דער ולד יצא לאויר העולם איז "נר דלוק לו על ראשו",

English translation 156

and "they teach him the entire Torah".

און "מלמדין אותו כל התורה כולה".

English translation 157

Every tiny child understands that "a candle is lit upon his head" does not mean a physical candle,

וואס יעדער פיצל קינד פארשטייט דאך אז "נר דלוק לו על ראשו" מיינט ניט א נר גשמי,

English translation 158

that while in his mother's womb a physical candle burns there upon his head! Rather, this means a spiritual candle,

אז געפינענדיק זיך בבטן אמו ברענט דארט א נר גשמי על ראשו! נאר דאס מיינט א נר רוחני,

English translation 159

a candle with all the storm that the word candle contains within it. As it is stated in the books24 and it is explained that "a candle is lit upon his head" is analogous to "the wise man, his eyes are in his head"25,

א נר מיטן גאנצן שטורעם וואס דער ווארט נר פארמאגט אין זיך. ווי ס'שטייט אין ספרים 24 און מ'איז מבאר אז "נר דלוק לו על ראשו" איז בדוגמא ווי "החכם עיניו בראשו" 25,

English translation 160

which means precisely that which is found upon his head etc.

וואס מיינט אט דאס וואס געפינט זיך על ראשו וכו'.

English translation 161

And it is said that this candle is already a "lit candle":

און מ'זאגט אז דער נר איז שוין א "נר דלוק":

English translation 162

not that the candle has the potential to illuminate,

ניט אז דער נר האט בכח צו לייכטן,

English translation 163

but it is "a candle lit upon his head",

נאר ס'איז א "נר דלוק לו על ראשו",

English translation 164

it illuminates because it is already kindled.

ער לייכט ווייל ער איז שוין אנגעצונדן.

English translation 165

And it comes down not only "upon his head",

און ס'קומט אראפ ניט נאר "על ראשו",

English translation 166

but also "they teach him the entire Torah". That which when the child emerges into the world he must first reach [the stage] that when he begins to speak his father teaches him Torah,

נאר אויך "מלמדין אותו כל התורה כולה". דאס וואס כשיצא הולד לאויר העולם דארף ער ערשט אנקומען אז משמתחיל לדבר איז אביו מלמדו תורה,

English translation 167

and when he becomes five years old they begin to teach him Scripture,

און בשעת ער ווערט א בן חמש שנים הויבט מען מיט אים אן לערנען מקרא,

English translation 168

and when he becomes ten years old they begin to teach him Mishnah,

און בשעת ער ווערט א בן עשר שנים הויבט מען מיט אים אן לערנען משנה,

English translation 169

and fifteen years old for Gemara26 –

און בן חמש עשרה לגמרא 26 –

English translation 170

one moment before he emerges into the world he has all this and more,

איז מיט איין רגע קודם שיצא לאויר העולם האט ער דאס אלץ און נאכמער,

English translation 171

"they teach him the entire Torah"!

"מלמדין אותו כל התורה כולה"!

English translation 172

And afterwards, when he emerges into the world, "an angel comes and strikes him on his mouth and causes him to forget the entire Torah". What does this angel do in the last moment that the child is in gestation before he emerges into the world? Of course,

און דערנאך כשיצא לאויר העולם "בא מלאך וסטרו על פיו ומשכחו כל התורה כולה". וואס דאס טוט דער מלאך אין דער לעצטער רגע וואס דער ולד איז בעיבור איידער ער איז יצא לאויר העולם. כמובן,

English translation 173

a matter of "strikes him on his mouth and causes him to forget the entire Torah",

אז א זאך פון "סטרו על פיו ומשכחו כל התורה כולה",

English translation 174

as long as it can be postponed for later,

איז כל זמן מ'קען דאס אפלייגן אויף שפעטער,

English translation 175

the Omnipresent will certainly postpone it and not do it early,

וועט דער אויבערשטער דאס זיכער אפלייגן און ניט מקדים זיין,

English translation 176

so it is understood that it is done in the last moment before the child emerges into the world.

איז מובן אז מ'טוט עס אין דער לעצטער רגע איידער דער ולד איז יצא לאויר העולם.

English translation 177

And the simple reason for why it is done:

און דער טעם פאר וואס מ'טוט עס בפשטות:

English translation 178

so that afterwards the Torah should not be for him in a manner of "bread of shame"27,

בכדי דערנאך זאל ביי אים די תורה ניט זיין באופן פון "נהמא דכסופא" 27,

English translation 179

but rather he should sit and learn until he will know the entire Torah through his own effort.

נאר ער זאל זיצן און לערנען ביז וואנעט ער וועט קענען כל התורה כולה ע"י עבודת עצמו.

English translation 180

It follows from this,

קומט דערפון אויס,

English translation 181

that a moment before his emergence into the world the child has all the matters of the body –

אז א רגע לפני יציאתו לאויר העולם האט דער ולד כל עניני הגוף –

English translation 182

his body is complete with all its limbs and sinews,

זיין גוף איז בשלימות עם כל אבריו וגידיו,

English translation 183

and hair and nails,

און שערות וצפרנים,

English translation 184

and all the more so he has all the matters of the soul –

ועאכו"כ אז ער האט כל עניני הנשמה –

English translation 185

"a candle is lit upon his head",

"נר דלוק לו על ראשו",

English translation 186

which does not mean a physical candle,

וואס דאס מיינט ניט א נר גשמי,

English translation 187

but a spiritual candle that is connected to his soul,

נאר א נר רוחני וואס איז פארבונדן מיט נפשו,

English translation 188

he has the matters of the G‑dly soul,

האט ער עניני הנפש אלקית,

English translation 189

and in addition he has Torah in actuality,

און דערצו האט ער תורה בפועל,

English translation 190

not only Torah that he can learn and can become a scholar,

ניט נאר תורה וואס ער קען לערנען און קען ווערן א למדן,

English translation 191

but "they teach him the entire Torah" in actuality,

נאר "מלמדין אותו כל התורה כולה" בפועל,

English translation 192

and "they teach him" is understood regarding whom it applies,

און "מלמדין אותו" פארשטייטן מען דאך אויף וועמען דאס גייט,

English translation 193

so it is certainly a teacher who benefits,

איז דאך דאס זיכער א מלמד להועיל,

English translation 194

and if He is his teacher, the child is certainly successful;

און אז ער איז זיין מלמד איז דער ולד זיכער מצליח;

English translation 195

And a moment after this,

און א רגע לאחרי זה,

English translation 196

at the moment of birth,

אין דער רגע פון געבורט,

English translation 197

when he emerges into the world –

כשיצא לאויר העולם –

English translation 198

there is no longer "a candle lit upon his head",

איז שוין מערניט "נר דלוק לו על ראשו",

English translation 199

and "causes him to forget the entire Torah" –

און "משכחו כל התורה כולה" –

English translation 200

Now, why does one make such a great storm about the moment of the birth of man

היינט וואס מאכט מען אזא גאנצן שטורעם פון דער רגע הולדת האדם

English translation 201

(when he emerges into the world),

(כשיצא לאויר העולם),

English translation 202

and afterwards throughout all the years, when one remembers that the day of the year arrives when his moment of birth was –

און דערנאך במשך כל השנים כולם אז מ'דערמאנט זיך אז ס'קומט דער דער טאג בשנה ווען ס'איז געווען דער רגע הולדת שלו –

English translation 203

one makes a great storm,

מאכט מען א גאנצן שטורעם,

English translation 204

and one makes a farbrengen etc. –

און מ'מאכט א פארברענגען וכו' –

English translation 205

superficially, there seems to be no difference between the body of the child (with all its limbs and functions) as it is before he emerges into the world compared to after this,

ס'איז דרך לכאורה ניטא קיין חילוק צווישן גוף הולד) מיט כל אבריו ופעולותיו) ווי ער איז קודם שיצא לאויר העולם לגבי ווי לאחרי זה,

English translation 206

and from the perspective of his soul, on the contrary –

און מצד נפש שלו איז אדרבה –

English translation 207

before he emerges into the world there is "a candle lit upon his head" and "they teach him the entire Torah",

קודם שיצא לאויר העולם איז "נר דלוק לו על ראשו" און "מלמדין אותו כל התורה כולה",

English translation 208

but after this –

משא"כ לאחרי זה –

English translation 209

so what is the storm about his moment of birth? It is the opposite of what would be logical!

איז וואס איז דער שטורעם פון רגע ההולדת שלו? ס'איז דאך איפכא מסתברא!

English translation 210

And since the matter of birthday and the stir that is made then with all the practices that each and every one must do

און וויבאלד אז דער ענין פון יום הולדת און דער שטורעם וואס מ'מאכט דעמולט מיט די אלע הנהגות וואס כל אחד ואחת דארף טאן

English translation 211

(as per the instruction of my revered father-in-law, the Rebbe)

(כהוראת כ"ק מו"ח אדמו"ר)

English translation 212

is a Jewish custom that has become publicized to every Jew,

איז א מנהג ישראל וואס איז נתפרסם געווארן פאר יעדן אידן,

English translation 213

from "your heads" to "drawer of your water" –

פון "ראשיכם" ביז "שואב מימיך" –

English translation 214

it is understood that this is in force not only for exceptional individuals,

איז מובן אז דאס איז בתוקף ניט נאר פאר יחידי סגולה,

English translation 215

for the two great luminaries,

פאר שני המאורות הגדולים,

English translation 216

but also,

נאר אויך,

English translation 217

and moreover –

ואדרבה –

English translation 218

primarily for each and every one of Israel,

בעיקר בא כל אחד ואחת מישראל,

English translation 219

for the Torah speaks of the majority28,

ווייל תורה על הרוב תדבר 28,

English translation 220

that the moment of a person's birth is a stirring moment for each and every one of Israel.

אז רגע הולדת האדם איז א שטורעמדיקע רגע פאר כל אחד ואחת מישראל.

English translation 221

Consequently, the difference between the moment before he was born

במילא מוז דער חילוק צווישן דער רגע קודם שנולד

English translation 222

(before he emerged into the air of the world)

(קודם שיצא לאויר העולם)

English translation 223

and the moment after this must be a simple difference that each and every one can understand,

און דער רגע לאחרי זה זיין א פשוט'ער חילוק וואס כל אחד ואחת קען פארשטיין,

English translation 224

because it is demanded of each and every one of Israel

ווארום ס'ווערט פארלאנגט בא כל אחד ואחת מישראל

English translation 225

(also simple people)

(אויך אנשים פשוטים)

English translation 226

that when they mark their birthday,

אז בשעת זיי וועלן אפצייכענען זייער יום הולדת,

English translation 227

they should remember that on this day, several years ago, he then emerged into the air of the world. He must also understand why he does it,

זאלן זיי זיך דערמאנען אויף דעם וואס ביום זה לפני כמה שנים איז ער דעמולט ארויס לאויר העולם. דארף ער אויך פארשטיין פארוואס ער טוט עס,

English translation 228

and what constitutes the stir of this moment,

און וואס עס באשטייט דער שטורעם פון אט דער רגע,

English translation 229

with a reason that can be given for him to understand or that he understands on his own.

מיט א טעם וואס מ'קען אים געבן צו פארשטיין אדער וואס ער פארשטייט אליין.

English translation 230

The explanation of the difference

דער ביאור החילוק

English translation 231

(and simply)

(ובפשטות)

English translation 232

between the moment he emerged into the air of the world relative to before –

צווישן דער רגע שיצא לאויר העולם לגבי לפנ"ז –

English translation 233

must be derived from Torah,

דארף מען ארויסנעמען פון תורה,

English translation 234

As has been discussed many times,

כמדובר כמ"פ,

English translation 235

that the Supreme One gave the Torah to the Jewish people and said that this is "Torah is light",

אז דער אויבערשטער האט געגעבן תורה צו אידן און האט געזאגט אז דאס איז "תורה אור",

English translation 236

that it illuminates every matter. To the extent that if there is something in the world that one does not understand what it is and how it is,

אז זי באלייכט יעדער ענין. ביז אז אויב ס'איז דא עפעס א זאך בעולם וועלכע מ'פארשטייט ניט וואס דאס איז און ווי אזוי דאס איז,

English translation 237

one must "look into the Torah" –

דארף זיין אסתכל באורייתא –

English translation 238

search in the Torah,

זוך אין תורה,

English translation 239

and it will be "turn it over and turn it over"29,

וועט זיין "הפך בה והפך בה" 29,

English translation 240

until you see that everything is there. And you can also receive in the Torah the explanation of every incomprehensible matter,

ביז אז דו וועסט זען אז אלץ איז דארטן דא. און דו קענסט אויך באקומען אין תורה דעם ביאור אויף יעדן ענין בלתי מובן,

English translation 241

with the greatest questions you have about it. When you seek the answer in the Torah,

מיט די גרעסטע קשיות וואס דו האסט אין דעם. בשעת דו וועסט זוכן דעם ענטפער אין תורה,

English translation 242

it will be Torah is light,

וועט זי זיין תורה אור,

English translation 243

it will illuminate for you.

זי וועט דיר באלייכטן.

English translation 244

There are matters in the Torah that not every mind can grasp. He must come to a greater scholar than himself;

ס'זיינען דא ענינים אין תורה וואס לאו כל מוחא סביל דא. דארף ער אנקומען צו א גרעסערער למדן פון אים;

English translation 245

but from the very fact that the matter is demanded of him,

אבער דערפון גופא וואס דער ענין ווערט פארלאנגט פון אים,

English translation 246

as in our case,

בדוגמא ווי בנדו"ד,

English translation 247

birthday,

יום הולדת,

English translation 248

that it is demanded of each and every one that on this day one should contemplate the purpose of his creation,

אז ס'ווערט פארלאנגט פון יעדערן און יעדערע אז ביום זה זאל מען זיך מתבונן זיין אין תכלית בריאתו,

English translation 249

and give charity,

און געבן צדקה,

English translation 250

and increase in all matters of good and holiness,

און מוסיף זיין בכל עניני טוב וקדושה,

English translation 251

it is not merely that the matter is not according to his own powers,

ס'איז מערניט וואס דער ענין איז ניט לויט זיינע אייגענע כחות,

English translation 252

but he needs in this the help of another, a greater scholar than him –

נאר ער דארף אין דעם האבן דער הילף פון א צווייטן א גרעסערן למדן פאר אים –

English translation 253

it is understandable,

איז פארשטאנדיק,

English translation 254

that in truth he does not need to come to it with his own intellect and his own reasoning –

אז באמת דארף ער ניט אנקומען צו ווערט דאס זיינער א שכל און זיינע א סברא –

English translation 255

so simple is this.

עד כדי כך איז דאס פשוט.

English translation 256

In "Torah is light" itself, there are several ways in which "Torah is light" reveals the answer and explanation of matters:

אין תורה אור גופא זיינען פאראן כמה אופנים ווי אזוי תורה אור איז מגלה דעם ענטפער און ביאור אויף ענינים:

English translation 257

There are matters that the Torah reveals through a give-and-take.

ס'זיינען דא ענינים וואס תורה איז מגלה דורך א שקו"ט.

English translation 258

When there is a give-and-take,

בשעת ס'איז דא א שקו"ט,

English translation 259

one says thus and another thus,

זה אומר כך וזה כך,

English translation 260

he then delves deeper into the matter,

לייגט ער זיך דעמולט אריין טיפער אין דעם ענין,

English translation 261

because he hears several reasonings on the matter,

ווייל ער הערט כו"כ סברות בהענין,

English translation 262

and from the debate of the students the Torah is acquired by him

און פון פלפול התלמידים ווערט ביי אים התורה נקנית

English translation 263

(which is that the debate of the students is one of the qualities through which the Torah is acquired)30.

(וואס פלפול התלמידים איז איינע פון די מעלות שהתורה נקנית בהן) 30.

English translation 264

Then there are matters that the Torah reveals in a very simple manner,

דערנאך זיינען דא ענינים וואס תורה איז מגלה אין גאר א פשוט'ן אופן,

English translation 265

which is relevant to each and every one – and that is through a practical halachah:

וואס דאס איז שייך לכל אחד ואחת -- וואס דאס איז דורך א הלכה בפועל:

English translation 266

When it is said that the law is thus and so,

בשעת מ'זאגט אז דער דין איז כך וכך,

English translation 267

he does not need any reasoning,

דארף ער ניט האבן קיינע הסברות,

English translation 268

and from this he knows how the matter is.

און דערפון ווייסט ער ווי דער ענין איז.

English translation 269

And so in our case regarding the difference between the moment a person is born and the moment before.

ועד"ז בנדו"ד בנוגע צום חילוק צווישן רגע שנולד האדם להרגע שלפנ"ז.

English translation 270

From a practical halachah in the Torah one can simply know the difference between a fetus before it emerged into the air of the world and after it emerged into the air of the world:

פון א הלכה בפועל אין תורה קען מען וויסן בפשטות דעם חילוק צווישן הולד קודם שיצא לאויר העולם און לאחרי שיצא לאויר העולם:

English translation 271

There is a halachah in the Torah that innovates,

ס'איז דא א הלכה בתורה וואס איז מחדש,

English translation 272

that the difference between a fetus before it emerged into the air of the world and after this is –

אז דער חילוק צווישן הולד קודם שיצא לאויר העולם און לאחרי זה איז –

English translation 273

that before it emerged into the air of the world it is a fetus and "a fetus is the thigh of its mother"31,

אז קודם שיצא לאויר העולם איז ער אן עובר און "עובר ירך אמו הוא" 31,

English translation 274

and at the moment it is born

און ברגע שנולד

English translation 275

(when it emerged into the air of the world)

(כשיצא לאויר העולם)

English translation 276

it becomes an independent entity.

ווערט ער א מציאות בפני עצמו.

English translation 277

This is the difference that distinguishes the moment when it emerged into the air of the world relative to a moment before:

אט דאס איז דער חילוק וואס עס טוט אויף די רגע כשיצא לאויר העולם לגבי א רגע שלפנ"ז:

English translation 278

A moment before it emerged into the air of the world it is "a fetus is the thigh of its mother",

א רגע לפני שיצא לאויר העולם איז "עובר ירך אמו",

English translation 279

it indeed eats and drinks,

ער איז טאקע אוכל ושותה,

English translation 280

but "eats from what its mother eats and drinks from what its mother drinks";

אבער "אוכל ממה שאמו אוכלת ושותה ממה שאמו שותה";

English translation 281

and in this very moment when it emerged into the air of the world it becomes an independent entity and does all matters independently.

און אין אט דער רגע וואס יצא לאויר העולם ווערט ער א מציאות בפ"ע און טוט אלע ענינים בפ"ע.

English translation 282

He indeed cannot at that moment

ער קען טאקע דעמולט

English translation 283

(when he emerges into the air of the world)

(כשיצא לאויר העולם)

English translation 284

manage on his own, and he must come to the care of his mother for several days, months, and years thereafter,

ניט אויסקומען אליין און ער מוז אנקומען צו טיפול אמו כמה ימים וחדשים ושנים לאחרי זה,

English translation 285

and to the care of several human beings. As the Rambam elaborates in the Moreh Nevuchim32,

און צו א טיפול פון כמה בני אדם. ביז ווי דער רמב"ם איז מאריך אין מורה נבוכים 32,

English translation 286

a human being was created in a manner that he must come to the help and assistance of several human beings. For if not,

איז א מענטש באשאפן געווארן אין אן אופן וואס ער מוז אנקומען צום עזר וסיוע פון כמה בני אדם. ווארום אויב ניט,

English translation 287

he would have to plow alone,

וואלט ער געדארפט אליין אקערן,

English translation 288

sow alone,

אליין זייען,

English translation 289

sew alone, etc.,

אליין נייען וכו',

English translation 290

and he would never arrive at his purpose,

און ער וואלט קיינמאל ניט אנגעקומען צום תכלית שלו,

English translation 291

to know the knowledge of his Creator,

לדעת דעת בוראו,

English translation 292

as he explains there at length

ווי ער איז דארט מבאר בארוכה

English translation 293

(and as he also explains in his introduction to the Commentary on the Mishnah33) –

(און ווי ער איז מבאר אויך אין זיין הקדמה צו פירוש המשניות 33) –

English translation 294

but he must come to the other as an independent entity, and he is no longer "the thigh of his mother."

אבער ער דארף אנקומען צום זולת אלס א מציאות בפ"ע און ער איז ניט מער "ירך אמו".

English translation 295

That is, that although also before he emerged into the air of the world he was completely perfect,

ד.ה. אז אע"פ וואס אויך קודם שיצא לאויר העולם איז ער שלם בתכלית,

English translation 296

he had all limbs, sinews, hairs, and nails,

ער האט אלע אברים וגידים ושערות וצפרניים,

English translation 297

and also had movements, etc. –

און האט אויך תנועות וכו' –

English translation 298

but all these matters he had as "a fetus is the thigh of its mother";

אבער די אלע ענינים האט ער אלס "עובר ירך אמו";

English translation 299

when, however, the moment, as it were, arrives when he emerged into the air of the world,

ווען ס'קומט אבער די רגע כמימרא ווען יצא לאויר העולם,

English translation 300

notwithstanding that he then needs to come to his mother, etc., with all the details thereof,

איז ניט קוקנדיק וואס ער דארף דעמולט אנקומען לאמו וכו' מיט די אלע פרטים שבדבר,

English translation 301

he receives the status of an independent entity.

באקומט ער א דין פון א מציאות בפ"ע.

English translation 302

And the practical difference in this pertains to many laws.

וואס די נפק"מ בזה איז נוגע לכו"כ הלכות.

English translation 303

And based on this change mentioned above at the moment when the infant emerges into the air of the world

וע"פ דעם אויפטו הנ"ל אין דער רגע כשיצא הולד לאויר העולם

English translation 304

(relative to beforehand),

(לגבי לפנ"ז),

English translation 305

that he then becomes an independent entity –

אז ער ווערט דעמולט א מציאות בפ"ע –

English translation 306

everyone understands simply the reason why a stir is made regarding a birthday:

פארשטייט יעדערער און יעדערע בפשטות דעם טעם פארוואס מ'מאכט א שטורעם בנוגע צו יום הולדת:

English translation 307

When one tells someone that the moment you emerged into the air of the world brought about that you then became an independent existence,

בשעת מ'זאגט איינעם אז די רגע שיצאת לאויר העולם האט אויפגעטאן אז דעמולט ביסטו געווארן א זעלבסטשטענדיקע מציאות,

English translation 308

he understands simply why it is demanded of him that in each and every year, when the day on which he was born arrives, he should mark it with a stir and with several practices.

איז ביי אים מובן בפשטות פארוואס ס'ווערט פון אים פארלאנגט אז בכל שנה ושנה ווען עס קומט דער טאג ווען ער איז געבארן געווארן זאל ער דאס פארצייכענען מיט א שטורעם און כמה הנהגות.

English translation 309

Because he is reminded that this is the day when he was made to stand on his own feet,

ווייל מ'דערמאנט אים אז דאס איז דער טאג ווען מ'האט אים געמאכט שטיין אויף די אייגענע פיס,

English translation 310

he understands from this the greatness of the matter that was then brought about.

פארשטייט ער דערפון דעם גודל הענין וואס ס'האט זיך דעמולט אויפגעטאן.

English translation 311

And one need not have more explanation that although before he emerged into the air of the world "an angel comes and strikes him on his mouth and causes him to forget the entire Torah,"

און מ'דארף ניט האבן מער הסברה אז כאטש לפני כשיצא לאויר העולם איז "בא מלאך וסטרו על פיו ומשכחו כל התורה כולה",

English translation 312

nevertheless, the moment he emerged into the air of the world is a most exalted moment –

פונדעסטוועגן איז די רגע שיצא לאויר העולם א רגע הכי נעלה –

English translation 313

for the Torah itself says that the custom of Israel

ווארום תורה גופא זאגט אז דער מנהג ישראל

English translation 314

(which is Torah) is,

(וואס תורה הוא) איז,

English translation 315

that this is a most exalted moment,

אז דאס איז א רגע הכי נעלה,

English translation 316

to the extent that throughout all the days of his life one must celebrate it and connect it with several good and holy matters –

ביז אז במשך כל ימי שני חייו דארף מען דאס פייערן און פארבינדן מיט כמה ענינים טובים וקדושה –

English translation 317

because he then becomes an independent entity,

ווייל ער ווערט דעמולט א מציאות בפ"ע,

English translation 318

it is understood that even if "an angel comes and strikes him on his mouth and causes him to forget the entire Torah," it is worthwhile,

איז מובן אז אפילו אויב "בא מלאך וסטרו על פיו ומשכחו כל התורה כולה" לוינט זיך דאס,

English translation 319

so that he should become an entity unto himself,

כדי ער זאל ווערן א מציאות לעצמו,

English translation 320

and afterward he will utilize that which he is an independent entity to know the entire Torah by his own power,

און דערנאך וועט ער אויסנוצן דאס וואס ער איז מציאות בפ"ע אויף וויסן כל התורה כולה בכח עצמו,

English translation 321

for then there is the superiority of his own kab,

וואס דעמולט איז דא דער עילוי פון קב שלו,

English translation 322

as "a person prefers his own kab to nine kabin of his fellow"34,

וואס "רוצה אדם בקב שלו מתשעה קבין של חבירו" 34,

English translation 323

all the more so if he toils and knows the entire Torah with the innovation that he will produce as a distinguished student.

עאכו"כ אויב ער הארעוועט און ווייסט כל התורה כולה מיטן חידוש וואס ער וועט אויפטאן אלס א תלמיד ותיק.

English translation 324

From every matter one must derive a practical directive

פון יעדער ענין דארף מען ארויסנעמען א הוראה בפועל

English translation 325

(as discussed many times):

(כמדובר כמ"פ):

English translation 326

As is said regarding the Exodus from Egypt,

ע"ד ווי מ'זאגט בנוגע צו יציאת מצרים,

English translation 327

that the remembrance of the Exodus from Egypt must be every single day,

אז זכירת יציאת מצרים דארף זיין בכל יום ויום,

English translation 328

both by day and by night35 –

סיי ביום סיי בלילה 35 –

English translation 329

with emphasis and in a revealed manner with the entire stir, however, it stands once a year,

בהדגשה ובגלוי מיטן גאנצער שטורעם שטייט עס אבער פעם אחת בשנה,

English translation 330

at the time of our freedom on the festival of Pesach –

בזמן חרותנו בחג הפסח –

English translation 331

So too regarding a birthday,

עד"ז איז אויך בנוגע צו יום הולדת,

English translation 332

the moment when he emerged into the air of the world –

די רגע ווען יצא לאויר העולם –

English translation 333

that in truth this exists in every single moment of a person's life,

אז באמת איז דאס דא בכל רגע ורגע פון חיי האדם,

English translation 334

and as our sages, of blessed memory, said36, "Each day they should be in your eyes as new,"

וכמאחז"ל 36 "בכל יום יהיו בעיניך חדשים",

English translation 335

but within the days of the year itself there is one day when this stands with more emphasis and the directive of the greatness in that he is an independent entity is more revealed,

אבער אין ימות השנה גופא איז דא איין טאג ווען דאס שטייט מיט מער הדגשה און ס'איז מער בגלוי די הוראה אין די גרויסקייט בזה וואס ער איז א מציאות בפ"ע,

English translation 336

which is on his birthday.

וואס דאס איז ביום ההולדת שלו.

English translation 337

And on the other hand –

ולאידך –

English translation 338

the remembrance of his birthday must effect in his actual deed throughout all the days of the year,

דער זכרון פון יום ההולדת שלו דארף פועל'ן במעשה בפועל שלו במשך כל ימי השנה,

English translation 339

that each and every day and each and every moment he should know the greatness of his being an independent entity –

אז בכל יום ויום ובכל רגע ורגע זאל ער וויסן די גרויסקייט פון זיין א מציאות בפ"ע –

English translation 340

each day they should be in your eyes as new.

בכל יום יהיו בעיניך חדשים.

English translation 341

And from this is understood the directive from this for each and every one:

וואס דערפון איז מובן די הוראה מזה לכאו"א:

English translation 342

When one eats, drinks, takes a walk, and studies Torah,

ווען איינער איז אוכל ושותה ומטייל און לערנט תורה,

English translation 343

when he does it in a manner of "bread of shame,"

איז בשעת ער האט עס באופן פון "נהמא דכסופא",

English translation 344

even when seemingly nothing is lacking for him in this –

איז אפילו ווען ס'פעלט לכאורה ביי אים גארניט אין דעם –

English translation 345

it does not compare and is incomparable to when this will become his own kab.

קומט עס ניט און ס'איז שלא בערך לגבי ווען דאס וועט ווערן קב שלו.

English translation 346

And therefore,

און דעריבער,

English translation 347

even when on this day he studied Torah and fulfilled mitzvos in the most elevated manner,

אפילו ווען ביום זה האט ער געלערנט תורה און מקיים געווען מצוות באופן הכי נעלה,

English translation 348

when a new day comes, however, he must feel anew that he is an independent entity,

ווען עס קומט אבער א נייעם טאג דארף ער מחדש מרגיש זיין ווי ער איז א מציאות בפ"ע,

English translation 349

and consequently perform his service in a new way with his own powers,

ובמילא טאן עבודתו באופן חדש מיט זיינע אייגענע כחות,

English translation 350

his own

קב שלו

English translation 351

(not in the manner of "bread of shame").

(ניט באופן פון "נהמא דכסופא").

English translation 352

And this is a lesson not only for children who become bar-mitzvah or bas-mitzvah,

וואס דאס איז א לימוד ניט נאר פאר קינדער וואס ווערן בר-מצוה אדער בת-מצוה,

English translation 353

who until then were supported at the table of their father and mother,

וואס ביז דעמולט זיינען זיי געווען סמוכין על שולחן אביהם ואמם,

English translation 354

they relied that the guide or instructress,

זיי האבן זיך פארלאזט אז דער מדריך אדער מדריכה,

English translation 355

teacher or instructress,

מלמד אדער מלמדת,

English translation 356

would learn with them,

וועט מיט זיי לערנען,

English translation 357

at the time they become bar-mitzvah or bas-mitzvah they must begin to perform their service with their own powers,

איז בשעת זיי ווערן בר-מצוה אדער בת-מצוה דארפן זיי אנהויבן טאן עבודתם מיט די אייגענע כחות,

English translation 358

as an independent entity –

אלס א מציאות בפ"ע –

English translation 359

Rather it is a lesson for every individual Jew,

נאר ס'איז א לימוד פאר יעדן אידן בפ"ע,

English translation 360

even when he is "seventy years old, and if with strength, eighty years"37,

אויך כשהוא "בן שבעים שנה ואם בגבורות שמונים שנה" 37,

English translation 361

"and his days were one hundred and twenty years"38:

"והיו ימיו מאה ועשרים שנה" 38:

English translation 362

At the time he wakes up in the morning he already has ready all the knowledge and all the good habits and good customs that he acquired last night before he went to sleep. Because he conducted himself in the desired manner,

בשעת ער כאפט זיך אויף אין-דער-פרי האט ער שוין פארטיקערהייט די אלע ידיעות און די אלע רגילות טובות און מנהגים טובים וואס ער האט זיי באקומען נעכטן באנאכט איידער ער איז געגאנגען שלאפן. ווארום ער האט זיך אויפגעפירט באופן הרצוי,

English translation 363

consequently he acquired knowledge in Torah,

במילא האט ער באקומען ידיעות בתורה,

English translation 364

he acquired knowledge in Torah,

ער האט באקומען ידיעות בתורה,

English translation 365

he acquired good habits in the performance of mitzvos;

ער האט באקומען רגילות טובות במעשה המצוות;

English translation 366

"one who reviews his chapter one hundred and one times"39 he already had yesterday.

"שונה פרקו מאה פעמים ואחד" 39 האט ער שוין נעכטן געהאט.

English translation 367

Similarly, "a good practice that I practiced three times"40 becomes for him a nature –

עד"ז "הנהגה טובה שנהגתי שלש פעמים" 40 ווערט דאס ביי אים א טבע –

English translation 368

habit becomes a second nature41,

הרגל נעשה טבע שני 41,

English translation 369

until habit becomes a nature simply

ביז הרגל נעשה טבע סתם

English translation 370

(as it is stated elsewhere42),

(ווי ס'שטייט אמאל 42),

English translation 371

which depends on how strong the person's habit is in this.

וואס דאס הענגט אפ ווי שטארק איז דער הרגל האדם בזה.

English translation 372

At the time he wakes up in a new day in the morning and says "Who has returned my soul to me",

בשעת ער כאפט זיך אויף אין א נייעם טאג אין-דער-פרי און ער זאגט "שהחזרת בי נשמתי",

English translation 373

they return to him a soul that is already laden with knowledge in Torah,

קערט מען אים אום א נשמה וואס זי איז שוין אנגעלאדן מיט ידיעות בתורה,

English translation 374

and that has within it so many good habits from the performance of mitzvos and from the observance of negative commandments,

און וואס זי האט אין זיך כו"כ רגילות טובות פון עשיית המצוות און פון שמירת מצות לא תעשה,

English translation 375

and "all your deeds should be for the sake of Heaven"43 and "in all your ways know Him"44.

און "כל מעשיך יהיו לשם שמים" 43 און "בכל דרכיך דעהו" 44.

English translation 376

Consequently it appears, ostensibly,

קומט במילא אויס לכאורה,

English translation 377

that at the time he wakes up today in the morning he is a great rich man.

אז בשעת ער כאפט זיך אויף היינט אין-דער-פרי איז ער א גרויסער עשיר.

English translation 378

They tell him,

זאגט מען אים אן,

English translation 379

that regarding today's new day all these things

אז לגבי היינטיקן נייעם טאג זיינען די אלע זאכן

English translation 380

(knowledge in Torah and good habits etc.)

(ידיעות בתורה און רגילות טובות וכו')

English translation 381

are not your thing that you accomplished today. Because "man is born to toil"45,

איז ניט דיינע א זאך וואס דו האסט היינט אויפגעטאן. ווארום "אדם לעמל יולד" 45,

English translation 382

you must toil today anew,

דו דארפסט היינט הארעווען פון-דאס-ניי,

English translation 383

and today become an independent entity!

און היינט ווערן א מציאות בפ"ע!

English translation 384

And you argue:

איי דו טענה'סט:

English translation 385

You are an expert who knows the entire Torah and you have amassed wealth within yourself,

ביסט א בקי היודע כל התורה כולה און דו האסט צוזאמענגעקליבן בא זיך אן עשירות,

English translation 386

that you are worth three hundred and ten worlds;

אז דו ביסט ווערט ש"י עולמות;

English translation 387

you have already accomplished everything,

דו האסט שוין אלץ אפגעטאן,

English translation 388

you are a rich man,

דו ביסט אן עשיר,

English translation 389

in Torah and mitzvos,

אין תורה ומצוות,

English translation 390

charity and all good matters –

צדקה וכל ענינים טובים –

English translation 391

But all that was yesterday! Yesterday you toiled for it;

דאס איז אבער אלץ געווען נעכטן! נעכטן האסטו אויף דעם געהארעוועט;

English translation 392

when you woke up today from sleep, however,

בשעת דו האסט זיך אבער אויפגעכאפט היינט פון שלאף,

English translation 393

since today is a new day –

וואס היינט איז א נייער טאג –

English translation 394

you must know that what is ready at hand for you –

דארפסטו וויסן אז דאס וואס בא דיר איז דא מן המוכן –

English translation 395

that is not your matter of "man is born to toil"! Today you must be an independent entity regarding your existence as it was yesterday;

ניט דאס איז דיין ענין פון "אדם לעמל יולד"! היינט דארפסטו זיין א מציאות בפני עצמה לגבי דיין מציאות ווי זי איז געווען נעכטן;

English translation 396

not only regarding your father or mother,

ניט נאר לגבי דיין פאטער אדער מוטער,

English translation 397

teacher or instructress,

מלמד אדער מדריכה,

English translation 398

but even regarding yourself as you were yesterday you must today be an independent entity.

נאר אפילו לגבי זיך אליין ווי דו ביסט געווען נעכטן דארפסטו היינט זיין א מציאות בפ"ע.

English translation 399

When a day ends,

בשעת ס'ענדיקט זיך א טאג,

English translation 400

it is then an existence and a true existence,

איז ער דעמולט א מציאות און א מציאות אמיתי,

English translation 401

because he utilized his day for learning and praying and performing mitzvos and good deeds,

ווייל ער האט אויסגענוצט זיין טאג אויף לערנען און דאוונען און טאן מצוות ומעשים טובים,

English translation 402

and afterwards this becomes his "capital",

און דערנאך ווערט דאס זיין "קאפיטאל",

English translation 403

his wealth and his assets;

זיין הון און זיינע נכסים;

English translation 404

They are indeed his assets,

זיינען זיי טאקע זיינע נכסים,

English translation 405

they are, however, assets that he toiled for yesterday. And when a new day begins,

זיי זיינען אבער נכסים וואס ער האט אויף זיי געהארעוועט נעכטן. און אז ס'הויבט זיך אן א נייער טאג,

English translation 406

whether it is on weekdays,

צי דאס איז בימות החול,

English translation 407

all the more so if it is the Sabbath day,

עאכו"כ אז דאס איז יום השבת,

English translation 408

all the more so when it is Shabbos Selichos,

עאכו"כ ווען דאס איז שבת סליחות,

English translation 409

all the more so when it is a Festival,

עאכו"כ ווען דאס איז יום טוב,

English translation 410

and from the Days of Awe,

און פון די ימים נוראים,

English translation 411

Rosh Hashanah and Yom Kippur –

ראש השנה ויום הכפורים –

English translation 412

immediately in the morning he must remind himself,

איז גלייך אין-דער-פרי דארף ער זיך דערמאנען,

English translation 413

that all that he has ready at hand is indeed his existence,

אז דאס אלץ וואס ער האט מן המוכן איז טאקע זיין מציאות,

English translation 414

but his existence of yesterday,

אבער זיין נעכטיקע מציאות,

English translation 415

and in the new day he is born anew,

און אין דעם נייעם טאג ווערט ער נולד מחדש,

English translation 416

"Who has returned my soul to me",

"שהחזרת בי נשמתי",

English translation 417

he must become an independent entity,

דארף ער ווערן א מציאות בפ"ע,

English translation 418

separated from his existence as it was yesterday.

אפגעטיילט פון זיין מציאות ווי זי איז געווען נעכטן.

English translation 419

And this is a matter that does not need to be explained to him at length,

און דאס איז א זאך וואס מ'דארף אים ניט מסביר זיין באריכות,

English translation 420

and if not, it is not understandable,

און אויב ניט איז דאס ניט פארשטאנדיק,

English translation 421

but rather every simple man or simple woman understands this,

נאר דאס פארשטייט יעדער איש פשוט אדער אשה פשוטה,

English translation 422

until even a child of five years and the like –

ביז אפילו אויך א תינוק בן חמש שנים וכיו"ב –

English translation 423

that there is an incomparable difference between something that he has in hand and something for which he must toil until he receives it,

אז ס'איז דא א חילוק שלא בערך צווישן א זאך וואס ער האט במזומן און א זאך וואס ער דארף אויף דעם הארעווען ביז ער וועט עס באקומען,

English translation 424

or at least do something until he receives it.

אדער עכ"פ עפעס טאן ביז ער וועט עס באקומען.

English translation 425

That this is a matter and a lesson in the service of man to his Maker, even for those who are perfect in their service in Torah and mitzvos in truth.

וואס דאס איז אן ענין און א הוראה אין עבודת האדם לקונו אפילו פאר די וואס זיינען שלימים בעבודתם בתורה ומצוות' אליבא דאמת.

English translation 426

Even though he could seemingly think:

אע"פ וואס ער קען לכאורה טראכטן:

English translation 427

Why does he need to toil –

וואס דארף ער הארעווען –

English translation 428

is it not enough that he will review?!

ס'איז גענוג אז ער וועט חזר'ן?!

English translation 429

What he learned previously,

וואס ער האט פריער געלערנט,

English translation 430

not to be idle, Heaven forbid,

ניט גיין בטל ח"ו,

English translation 431

but merely reviewing is enough!

אבער ס'איז גענוג בלויז חזר'ן!

English translation 432

They say,

זאגט מען,

English translation 433

that regarding the study of Torah, the law is46 that one who is able to be innovative in Torah,

אז בנוגע צו לימוד התורה איז דער דין 46 אז דער וואס קען מחדש זיין אין תורה,

English translation 434

"it is forbidden to him"47,

"לאפשה לה" 47,

English translation 435

he does not fulfill the study of Torah by merely reviewing what he already knows from before. Because he studies the Torah of Hashem,

איז ער ניט יוצא לימוד התורה דערמיט וואס ער חזר'ט בלויז איבער וואס ער ווייסט שוין פון פריער. וויבאלד אז ער לערנט תורת ה',

English translation 436

he may indeed not review a matter in Torah until he recites the blessing over the Torah,

טאר ער טאקע ניט חזר'ן אן ענין אין תורה ביז ער וועט מאכן ברכת התורה,

English translation 437

in which he says "Who chose us from all the nations and gave us His Torah" –

אין וועלכער ער זאגט "אשר בחר בנו מכל העמים ונתן לנו את תורתו" –

English translation 438

but he does not fulfill the purpose of his creation,

ער איז אבער ניט יוצא תכלית הבריאה שלו,

English translation 439

for which "the study of Torah is equivalent to all of them"48,

וואס "תלמוד תורה כנגד כולם" 48,

English translation 440

unless he toils in Torah.

סיידן ער הארעוועט אין תורה.

English translation 441

He argues:

טענה'ט ער:

English translation 442

What does this mean? Why does he need to toil? He is, after all, an expert and a scholar and a sharp mind,

וואס הייסט? צוליב וואס דארף ער הארעווען? ער איז דאך א בקי און א למדן און א חריף,

English translation 443

and the proof is that he did several matters in the moment before he went to sleep,

והראי' ער האט געטאן כמה ענינים אין דער רגע איידער ער איז געגאנגען שלאפן,

English translation 444

and also in his sleep he dreamed of matters of Torah!

און אויך אין שלאפן האט זיך אים גע'חלום'ט עניני תורה!

English translation 445

The matter of a birthday says,

זאגט דער ענין פון יום הולדת,

English translation 446

and with emphasis,

ובהדגשה,

English translation 447

that it is possible that they teach him the entire Torah and he has a working heart and a beating heart,

אז ס'קען זיין אז מלמדין אותו כל התורה כולה און ער האט א לב פועל און א לב דופק,

English translation 448

and he also eats and drinks and strolls and all matters. But a commotion is made from the moment he came into the world,

און איז אויך אוכל ושותה ומטייל וכל הענינים. מאכט מען אבער א שטורעם פון דער רגע וואס יצא לאויר העולם,

English translation 449

because then it was established that he should stand on his own feet.

ווארום דעמולט איז געווארן אז ער זאל שטיין אויף די אייגענע פיס.

English translation 450

And this then becomes a lesson –

און אט דאס ווערט דערנאך א לימוד –

English translation 451

not merely a moralizer,

ניט נאר א מוסר-זאגער,

English translation 452

but an encouragement and a giving of strength –

נאר אן עידוד און א נתינת כח –

English translation 453

that it is reminded to him,

אז מ'מאנט פון אים,

English translation 454

he arose from sleep in the morning,

ער איז אויפגעשטאנען פון שלאף אין-דער-פרי,

English translation 455

so although he knows his own virtues,

איז הגם וואס ער ווייסט מעלות עצמו,

English translation 456

he is humble,

איז ער אן עניו,

English translation 457

and in this new day he toils anew as an independent entity,

און אין דעם נייעם טאג הארעוועט ער מחדש אלס א מציאות בפ"ע,

English translation 458

not the same entity with all the virtues of the previous day.

ניט די זעלבע מציאות עם כל המעלות ביום שלפנ"ז.

English translation 459

That one who knows his own virtues is not a contradiction to humility,

וואס א יודע במעלות עצמו איז קיין סתירה ניט צו עניוות,

English translation 460

and on the contrary. As explained in the famous discourse of the Alter Rebbe49

ואדרבה. כמבואר בדרוש המפורסם פון דעם אלטן רבי'ן 49

English translation 461

(whose birthday is today)

(וואס היינט איז זיין יום הולדת)

English translation 462

regarding the matter of "And the man Moshe was very humble, more than any man on the face of the earth"50,

בענין "והאיש משה עניו מאד מכל האדם אשר על פני האדמה" 50,

English translation 463

the Alter Rebbe says a powerful word there:

זאגט דא דער אלטער רבי א געוואלדיקן ווארט:

English translation 464

"Any man"

"כל האדם"

English translation 465

("Moshe was very humble, more than any man etc.")

("משה עניו מאד מכל האדם גו'")

English translation 466

includes also non-Jews. The question arises:

איז כולל אויך ניט-אידן. ווערט די שאלה:

English translation 467

Moshe knew his own virtues,

משה האט דאך געוואוסט מעלות עצמו,

English translation 468

that he received the Torah at Sinai,

אז קיבל תורה מסיני,

English translation 469

and he brought the manna,

און האט געבראכט דעם מן,

English translation 470

and before that he redeemed our forefathers from Egypt with all the matters that he accomplished. For "And the man Moshe was very humble, more than any man on the face of the earth" is stated simply in the Chumash after he received the Torah,

און לפנ"ז גאל אבותינו ממצרים מיט אלע ענינים וואס ער האט אויפגעטאן. ווארום "והאיש משה עניו מאד מכל האדם אשר על פני האדמה" שטייט בפשטות אין חומש נאך דעם וואס ער האט מקבל געווען די תורה,

English translation 471

and after he brought the manna,

און נאך דעם וואס ער האט געבראכט דעם מן,

English translation 472

and after the Exodus from Egypt etc. –

און נאך יצי"מ וכו' –

English translation 473

how is it possible that after all this he should be "very humble, more than any man on the face of the earth"?!

איז היתכן אז לאחרי כל זה זאל ער זיין "עניו מאד מכל האדם אשר על פני האדמה"?!

English translation 474

And the Alter Rebbe explains,

און דער אלטער רבי איז מבאר,

English translation 475

that this was because Moshe thought to himself that if the same powers that were given to him had been given to another,

אז דאס איז געווען דערפאר וואס משה האט בא זיך געטראכט אז ווען די זעלבע כחות וואס מ'האט אים געגעבן וואלט מען געגעבן צו אן אנדערן,

English translation 476

even a non-Jew –

אפילו א ניט איד –

English translation 477

that other would have accomplished more than him51. And therefore it was indeed actualized,

וואלט יענער אויפגעטאן מער פאר אים 51. וואס דערפאר איז טאקע געווען בפועל,

English translation 478

as the Torah of truth testifies about him,

ווי תורת אמת איז אויף אים מעיד,

English translation 479

"very humble, more than any man on the face of the earth".

"עניו מאד מכל האדם אשר על פני האדמה".

English translation 480

And this becomes a part of the Written Torah,

און דאס ווערט א חלק פון תורה שבכתב,

English translation 481

which even the Sadducees admit to.

וואס אפילו הצדוקים מודים בה.

English translation 482

And according to how the Alter Rebbe explains at length in Tanya52 that Moshe is within every Jew,

וע"פ ווי דער אלטער רבי א"ז מבאר בארוכה אין תניא 52 אז משה איז דא בא יעדער אידן,

English translation 483

and this is relevant to the Jew in actuality –

און דאס איז נוגע צו דעם אידן בפועל –

English translation 484

there must be within every Jew at least a semblance of what was within Moshe. That knowing his own virtues, he was humble.

דארף בא יעדן אידן זיין עכ"פ מעין פון דעם ווי ס'איז געווען בא משה'ן. אז וויסנדיק מעלות עצמו איז ער געווען אן עניו.

English translation 485

And regarding our matter, this must be accomplished,

ובנוגע לעניננו דארף דאס אויפטאן,

English translation 486

that at the time he awakens from sleep in a new day he must know,

אז בשעת ער כאפט זיך אויף פון שלאף אין א נייעם טאג דארף ער וויסן,

English translation 487

that even though he has virtues in the matters that he accomplished yesterday,

אז אע"פ וואס ער האט מעלות בהענינים וואס ער האט אויפגעטאן נעכטן,

English translation 488

what he has in hand is not his purpose of "man is born to toil":

איז דאס וואט ער האט במזומן ניט דער תכלית שלו פון "אדם לעמל יולד":

English translation 489

that when a new day comes, there must be a new toil for him.

אז בשעת ס'קומט א נייער טאג דארף ביי אים זיין א נייער עמל.

English translation 490

In a different style:

ובסגנון אחר:

English translation 491

He must be independent of all his assets and great and precious wealth that he has already accumulated.

ער דארף זיין אומאפהענגיק פון אלע זיינע נכסים והון רב ויקר וואס ער האט שוין צוזאמענגעקליבן.

English translation 492

Even though this came through his own powers, his toil, his efforts, etc.,

אע"פ וואס דאס איז געקומען בכחות שלו וביגיעתו ובהשתדלותו וכו',

English translation 493

but that was yesterday,

אבער דאס איז געווען נעכטן,

English translation 494

and they are speaking with him today!

און מיט אים רעדט מען היינט!

English translation 495

This is easier to accomplish by taking into account the teaching of the Baal Shem Tov,

וואס דאס ווערט לייכטער צו פועל'ן נעמענדיק אין באטראכט תורת הבעש"ט,

English translation 496

which the Alter Rebbe brings at the beginning of Shaar HaYichud VeHaEmunah,

וועלכע דער אלטער רבי ברענגט אין אנהויב פון שער היחוד והאמונה,

English translation 497

that "He Who, in His goodness, renews each day, constantly, the work of creation"53,

אז "המחדש בטובו בכל יום תמיד מעשה בראשית" 53,

English translation 498

creation is renewed from absolute nothingness every single day and every single moment, just as in the six days of creation.

די בריאה ווערט נתחדש מאין ואפס ממש בכל יום ויום ובכל רגע ורגע אזוי ווי בששת ימי בראשית.

English translation 499

Consequently, he knows that even though he caught himself in the morning and caught himself as an expert in the entire Torah,

במילא ווייסט ער אז אע"פ וואס ער האט זיך אויפגעכאפט אין-דער-פרי און האט זיך אויפגעכאפט א בקי בכל התורה כולה,

English translation 500

and with all good deeds –

און מיט אלע מעשים טובים –

English translation 501

he has nevertheless become a new creation from absolute nothingness. So what does it mean that he relies on what he accomplished in a different creation, when he was yesterday and the day before?!

איז ער אבער געווארן א בריאה חדשה מאין ואפס ממש. איז וואס הייסט אז ער פארלאזט זיך אויף דעם וואס ער האט אויפגעטאן ביי א בריאה אחרת ווי ער איז געווען נעכטן און אייער-נעכטן?!

English translation 502

And the main thing is the deed54

ומעשה הוא העיקר 54

English translation 503

(as discussed above):

(כמדובר לעיל):

English translation 504

When one reminds a Jew to do a good deed,

בשעת מ'מאנט ביי א אידן אז ער זאל טאן א מעשה טוב,

English translation 505

and he says that he already did it yesterday and the day before and throughout the entire year. Now he wants to rest.

און ער זאגט אז ער האט שוין געטאן נעכטן און אייער-נעכטן ובמשך כל השנה כולה. איצטער וויל ער זיך אפרוען.

English translation 506

And when one already prevails upon him that a living person must go from strength to strength,

און אז מ'פועל'ט שוין אויף אים אז אן אדם חי דארף זיין א הולך מחיל אל חיל,

English translation 507

he says that it is enough that he will go from one strength to a second strength,

זאגט ער אז ס'איז גענוג אז ער וועט גיין פון איין חיל צו א צווייטן חיל,

English translation 508

but the second strength will be with the same measure and the same length, depth, and breadth as the first strength,

אבער דער צווייטער חיל וועט זיין מיט דער זעלבער מאס און מיטן זעלבן אורך עומק ורוחב ווי דער ערשטער חיל,

English translation 509

because the first strength was also in perfection.

ווארום דער ערשטער חיל איז אויך געווען בשלימות.

English translation 510

The concept of a birthday teaches him that he should know,

לערנט אים דער ענין פון יום הולדת אז ער זאל וויסן זיין,

English translation 511

that what he did yesterday and the day before, etc., he has in hand,

אז דאס וואס ער האט געטאן נעכטן און אייערנעכטן וכו' האט ער במזומן,

English translation 512

and he earned it and created that creation before he became absolute nothingness;

און ער האט דאס פארדינט און געשאפן די בריאה איידער ער איז געווארן אין ואפס ממש;

English translation 513

afterwards, however, he became absolute nothingness, and then he is created anew each day, constantly, exactly as in the six days of creation,

דערנאך איז ער אבער געווארן אין ואפס ממש און דערנאך באשאפט מען אים מחדש בכל יום תמיד פונקט ווי בששת ימי בראשית,

English translation 514

consequently, it is understood that he must do something now,

במילא איז פארשטאנדיק אז ער דארף עפעס איצטער טאן,

English translation 515

because he has just come out into the world.

ווייל ער איז אט ערשט ארויס לאויר העולם.

English translation 516

The concept of exile and redemption is analogous to conception and birth,

דער ענין פון גלות און גאולה איז בדוגמא פון עיבור און לידה,

English translation 517

as the Alter Rebbe explains in Torah Or, Parsha Va'eira55 and in many places,

ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין תורה אור פ' וארא 55 ובכ"מ,

English translation 518

and so it is also explained in Toras Chayim56 and in Ohr HaTorah there57,

און אזוי איז אויך מבואר אין תורת חיים 56 און אין אור התורה שם 57,

English translation 519

and in the discourses of our Rebbes, our leaders, after this.

ובדרושי רבותינו נשיאינו לאחרי זה.

English translation 520

So may it be His will that the addition in the service in the aforementioned manner,

איז ויה"ר אז דער צוגעבן אין דער עבודה באופן האמור,

English translation 521

that even though one reached a level in service a day before,

אז אע"פ וואס מ'האט דערגרייכט צו א דרגא בעבודה מיט א טאג פאר דעם,

English translation 522

and even on that very day itself, which he already has in hand from the morning –

און אפילו אין דעם טאג עצמו וואס ער האט שוין במזומן אין-דער-פרי –

English translation 523

he is not satisfied with this,

איז ער זיך דערמיט ניט מסתפק,

English translation 524

rather, there is in him the transition from conception to birth,

נאר ביי אים איז דא דער איבערגאנג פון עיבור ללידה,

English translation 525

that he is born anew as an independent entity,

אז ער ווערט געבוירן מחדש אלס מציאות בפ"ע,

English translation 526

and he strives that it should be "to its own side" –

און ער איז זיך משתדל אז ס'זאל זיין "לאפשה לה" –

English translation 527

he becomes a new entity through learning a new topic in Torah,

ער ווערט א נייע מציאות דורך דעם וואס ער לערנט א נייעם ענין אין תורה,

English translation 528

performs with renewed vitality all the mitzvos –

טוט מיט א באנייטן חיות אין כל המצוות כולם –

English translation 529

should also bring about that there be the transitional moment from the conception of the days of exile into the moment of the true and complete redemption,

זאל דאס אויך ברענגען אז ס'זאל זיין די איבער-גאנג רגע פון דעם עיבור דימי הגלות אין דער רגע פון גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 530

As the Rambam says58

ווי דער רמב"ם זאגט 58

English translation 531

(as discussed many times),

(כמדובר כמ"פ),

English translation 532

that at the end of the days of exile "the Torah promised that ultimately Israel will repent at the end of their exile and immediately they are redeemed." All matters come together "immediately" –

אז בסוף ימי הגלות "הבטיחה תורה שסוף ישראל לעשות תשובה בסוף גלותן ומיד הן נגאלין". קומען "מיד" אלע ענינים צוזאמען –

English translation 533

the "end He set for darkness"59,

דער "קץ שם לחושך" 59,

English translation 534

that the last remnants of exile, which is likened to conception, are burned,

אז ס'ווערן פארברענט די לעצטע שיריים פון גלות שנמשל לעיבור,

English translation 535

and immediately begins the moment of "he came out into the world" – the concept of the true redemption.

און ס'הויבט זיך גלייך אן די רגע וואס יצא לאויר העולם - דער ענין פון גאולה האמיתית.

English translation 536

And analogous to how it was "I formed you in the Garden of Eden from the east",

ובדוגמא ווי ס'איז געווען "יצירך בגן עדן מקדם",

English translation 537

then

וואס דעמולט

English translation 538

(at the time of formation)

(בזמן היצירה)

English translation 539

it was as it is stated in the Midrash60 that Adam and Chavah "were created as twenty-year-olds",

איז געווען ווי עס שטייט אין מדרש 60 אז אדם וחוה "כבני עשרים שנים נבראו",

English translation 540

in ultimate perfection –

אין תכלית השלימות –

English translation 541

so too will the birth of the future redemption come in a manner of perfection,

קומט אויך די לידה פון דער גאולה העתידה לבוא באופן פון שלימות,

English translation 542

that together with the beginning of the redemption comes also the perfection of the redemption,

אז צוזאמען מיט דער אתחלתא דגאולה קומט אויך שלימות הגאולה,

English translation 543

until the ultimate perfection.

ביז תכלית השלימות.

English translation 544

Until it descends into this lowly land:

ביז ווי ס'קומט אראפ אין ארץ הלזו התחתונה:

English translation 545

In addition to the entire Land of Israel within its borders,

נוסף אויף דעם וואס גאנץ ארץ ישראל איז לגבולותי',

English translation 546

there will also be "Hashem your G-d will expand your border"61,

האט מען אויך דעם "ירחיב ה' אלקיך את גבולך" 61,

English translation 547

the Keni, Kenizi, and Kadmoni62.

קיני קניזי וקדמוני 62.

English translation 548

And this all comes in a manner of "measure,"

און דאס קומט אלץ אין אן אופן פון "מיד",

English translation 549

because one has with oneself the completeness of the Torah and commandments,

ווארום מ'האט בא זיך שלימות התורה ומצוות,

English translation 550

together with the completeness of each Jew and all Jews,

צוזאמען מיט דער שלימות פון יעדן אידן און אלע אידן,

English translation 551

as the Alter Rebbe explains at length in the maamar that was reviewed from him in points,

ווי דער אלטער רבי איז מבאר בארוכה אין דעם מאמר וואס מ'האט פון אים גע'חזר'ט נקודות,

English translation 552

that from "your heads, your tribes" until "your wood hewer" and "your water drawer" become as one,

אז פון "ראשיכם שבטיכם" ביז "חוטב עציך" און "שואב מימיך" ווערט לאחדים כאחד,

English translation 553

and as truly one,

און כאחד ממש,

English translation 554

because they all stand in the completeness of the people,

ווארום זיי שטייען אלע אין שלימות העם,

English translation 555

until there is found no beginning and end.

עד אשר לא ימצא ראש וסוף.

English translation 556

And the main thing is the deed

און המעשה הוא העיקר

English translation 557

(as above) –

(כנ"ל) –

English translation 558

and simply:

ובפשטות:

English translation 559

one merits the moment when each Jew and all Jews are born in the true birth,

מ'איז זוכה צו דער רגע ווען יעדער איד און אלע אידן ווערן געבארן אין דער לידה האמיתית,

English translation 560

and born "as twenty-year-olds,"

און געבארן "כבני עשרים שנה",

English translation 561

in the ultimate perfection,

בתכלית השלימות,

English translation 562

with the coming of Mashiach our Righteous One,

בביאת משיח צדקנו,

English translation 563

in a manner of "measure,"

אין אן אופן פון "מיד",

English translation 564

and together with Him one goes into the completeness of the land,

און צוזאמען מיט אים גייט מען אין שלימות הארץ,

English translation 565

and into "the Sanctuary, Hashem, Your hands have established" 63,

און אין "מקדש אד' כוננו ידיך" 63,

English translation 566

and in a manner of "Nitzavim" –

און אין אן אופן פון "נצבים" –

English translation 567

"the King stands" 64,

"ניצב מלך" 64,

English translation 568

King Mashiach,

מלכא משיחא,

English translation 569

speedily in our days, literally.

במהרה בימינו ממש.

English translation 570

The above is a matter of a birthday that pertains to every person,

האמור לעיל איז אן ענין אין יום הולדת וואס איז שייך בא יעדער מענטשן,

English translation 571

all the more so to every Jew.

עאכו"כ בא יעדער אידן.

English translation 572

It is self-understood and obvious and simple,

ס'איז זעלבסטפארשטענדלעך ומובן ופשוט,

English translation 573

that it is not comparable,

אז אינו בדומה,

English translation 574

to the point that it is beyond comparison,

ביז אז ס'איז באין ערוך,

English translation 575

a birthday of an ordinary person relative to a birthday of a great one in Israel,

א יום הולדת פון סתם א מענטשן לגבי א יום הולדת פון א גדול בישראל,

English translation 576

a Nasi in Israel,

א נשיא בישראל,

English translation 577

all the more so of the Two Great Luminaries

עאכו"כ פון שני המאורות הגדולים

English translation 578

(as above).

(כנ"ל).

English translation 579

And the great elevation on the birthday of the Two Great Luminaries is also connected to the moment they came out into the world

און דער עילוי גדול ביום הולדת שני המאורות הגדולים איז אויך פארבונדן מיט דער רגע שיצאו לאויר העולם

English translation 580

(which is the matter of a birthday).

(וואס דאס איז דער ענין פון יום הולדת).

English translation 581

On the other hand:

לאידך גיסא:

English translation 582

Although their birthday is indeed incomparable to the birthday of all other people,

אע"פ וואס זייער יום הולדת איז טאקע באי"ע צו דעם יום הולדת פון שאר כל האנשים,

English translation 583

nevertheless there must also be something of this kind in each and every one.

דארף אבער אויך זיין עפעס א מעין זה בא כל אחד ואחת.

English translation 584

For example, as is said regarding Moshe Rabbeinu,

בדוגמא ווי מ'זאגט בנוגע צו משה רבינו,

English translation 585

that because he was the Faithful Shepherd, he influenced all the sheep of his pasture with his own essential matters.

אז מצד דעם וואס ער איז געווען א רעיא מהימנא האט ער משפיע געווען אין כל צאן מרעיתו פון זיינע אייגענע עיקריות'דיקע ענינים.

English translation 586

As the Alter Rebbe explains 65 on the statement of the Gemara 66 "What does Hashem your G-d ask of you but to fear [Him] etc." 67 –

ווי דער אלטער רבי איז מבאר 65 אויף מאמר הגמרא 66 "מה ה' אלקיך שואל מעמך כי אם ליראה גו'" 67 –

English translation 587

"And is fear a small matter?" And the Gemara answers that relative to Moshe it is a small matter –

"וכי יראה מילתא זוטרתא היא"? און די גמרא ענטפערט אז לגבי משה מילתא זוטרתא היא –

English translation 588

that in each and every one of Israel there is the aspect of Moshe within him,

אז בא כאו"א מישראל איז דא בחי' משה שבו,

English translation 589

and therefore there is this question from the Almighty to each one until the end of all generations –

און דעריבער איז דא די שאלה פון דעם אויבערשטן צו יעדן עד סוף כל הדורות –

English translation 590

"What does Hashem your G-d ask of you but to fear Hashem etc."

"מה ה' אלקיך שואל מעמך כי אם ליראה את ה' גו'".

English translation 591

What is the innovation in the birthday of the Two Great Luminaries and the Nesi'im in Israel?

וואס איז דער אויפטו אין דעם יום הולדת פון שני המאורות הגדולים און נשיאים בישראל?

English translation 592

Then the explanation of this is –

איז דער ביאור בזה –

English translation 593

and with an introduction:

ובהקדים:

English translation 594

In addition to what was said above regarding the innovation of the moment of a person's birth,

נוסף להאמור לעיל אין דעם אויפטו פון רגע לידת האדם,

English translation 595

that then he becomes an independent person,

אז דעמולט ווערט ער א זעלבסטשטענדיקער מענטש,

English translation 596

an entity in and of itself –

א מציאות בפ"ע –

English translation 597

there is yet another difference,

איז דא נאך א חילוק,

English translation 598

and a fundamental difference,

און א חילוק עיקרי,

English translation 599

that is innovated at the moment he comes out of his mother's womb and emerges into the world –

וואס ווערט אויפגעטאן ברגע שיצא מבטן אמו און ארויס לאויר העולם –

English translation 600

that he begins to affect and have an impact on the world. At the moment he goes out into the world, his cry is already heard in the world,

אז ער הויבט אן ווירקן און האבן א פעולה אין וועלט. אין דער רגע וואס ער גייט ארויס לאויר העולם הערט מען שוין אין וועלט זיין געשריי,

English translation 601

and he already disturbs,

און ער איז שוין מבלבל,

English translation 602

and one needs to calm him,

און מ'דארף אין איינשטילן,

English translation 603

or conversely –

אדער פארקערט –

English translation 604

he smiles and causes joy and satisfaction. That all around him are happy that the child smiles.

ער שמייכלט און ער איז גורם שמחה ונחת רוח. אז אלע ארום אים זיינען גליקלעך וואס דער קינד שמייכלט.

English translation 605

And so forth with many matters,

וכיו"ב כו"כ ענינים,

English translation 606

and every single day,

ובכל יום ויום,

English translation 607

beginning from the first moment when he comes out into the world, the child has an impact on the world.

אנהויבנדיק פון דער ערשטער רגע כשיצא לאויר העולם האט דער קינד א פעולה אין וועלט.

English translation 608

At the moment he comes out into the world, he becomes an active force,

אין רגע שיצא לאויר העולם ווערט ער א כח פעיל,

English translation 609

a thing that affects the world.

א זאך וואס ווירקט אין וועלט.

English translation 610

When the fetus was in gestation, he was an eater,

בשעת דער ולד איז געווען בעיבור איז ער געווען אוכל,

English translation 611

but he ate for himself. In addition to the fact that he eats from what his mother eats,

אבער ער האט געגעסן פאר זיך. נוסף אויף דעם וואס אוכל ממה שאמו אוכלת,

English translation 612

the eating was also for himself. He was a drinker,

איז אויך דער אוכל געווען פאר זיך. ער איז געווען א שותה,

English translation 613

in addition to it being from what his mother drinks,

איז נוסף וואס דאס איז ממה שאמו שותה,

English translation 614

it was a drinking for himself,

איז דאס געווען א שתי' פאר זיך,

English translation 615

he drank for himself. He received the heartbeat,

ער האט געטרונקען פאר זיך. ער האט באקומען דפיקת הלב,

English translation 616

and so too that which he also moves with his limbs and all the matters –

ועד"ז דאס וואס ער איז מנענע אויך מיט די אברים וכל הענינים –

English translation 617

all this was for himself.

איז דאס אלץ געווען פאר זיך.

English translation 618

His hair and nails grew until they were completed –

שערותיו וצפרניו האבן געוואקסן עד שנגמרו –

English translation 619

but they were hair and nails not as they can affect in the world,

זיי זיינען אבער געווען שערות וצפרנים ניט ווי זיי קענען אויפטאן אין וועלט,

English translation 620

rather hair and nails that add to his growth and completeness for himself;

נאר שערות וצפרנים וואס זיינען מוסיף אין זיין גדלות ושלימות פאר זיך;

English translation 621

until when his hair and nails were completed, this is a sign that he is viable offspring –

ביז אז בשעת שנגמרו שערותיו וצפרניו איז דאס א סימן אז ער איז זרעא חייא וקיימא –

English translation 622

all regarding himself,

אלץ בנוגע צו זיך,

English translation 623

not regarding the world.

ניט בנוגע צו וועלט.

English translation 624

When does he become a thing that affects in the world of the Holy One, blessed be He –

ווען ווערט ער א זאך וואס טוט אויף בעולמו של הקב"ה –

English translation 625

this is at the moment he comes out into the world. Before the youth knows to call out 68,

איז דאס ברגע כשיצא לאויר העולם. טרם ידע הנער קרוא 68,

English translation 626

before the youth knows to despise evil and choose good 69,

טרם ידע הנער למאוס ברע ובחור בטוב 69,

English translation 627

already at the first moment he comes out into the world,

שוין ברגע הראשון כשיצא לאויר העולם,

English translation 628

he affects in the world.

טוט ער אויף אין אויר העולם.

English translation 629

In this matter itself,

אין דערויף גופא,

English translation 630

as the infant acts in the world

ווי דער ולד פועל'ט אין וועלט

English translation 631

(after it has emerged into the air of the world),

(לאחרי שיצא לאויר העולם),

English translation 632

there are levels.

זיינען פאראן דרגות.

English translation 633

And this is as it is regarding the first effect of the infant's emergence into the air of the world

ע"ד ווי דאס איז בנוגע צו דעם ערשטן אויפטו פון יציאת הולד לאויר העולם

English translation 634

(as discussed above),

(כמדובר לעיל),

English translation 635

that it becomes independent,

אז ער ווערט זעלבסטשטענדיק,

English translation 636

an autonomous being,

אן עצמאי,

English translation 637

that in this itself there are levels:

אז אין דעם גופא זיינען פאראן דרגות:

English translation 638

For its independence in the first moment when it emerged into the air of the world is not comparable to its independence a few moments after this,

ס'איז דאך אינו בדומה זיין זעלבסטשטענדיקייט אין דער ערשטער רגע ווען יצא לאויר העולם לגבי זיין זעלבסטשטענדיקייט כמה רגעים לאחרי זה,

English translation 639

and all the more so some time after this.

ועאכו"כ כמה זמן לאחרי זה.

English translation 640

That is, at the moment it emerged into the air of the world, it is indeed, according to halachah, an independent entity,

ד.ה. אז ברגע שיצא לאויר העולם איז ער טאקע ע"פ הלכה א מציאות בפ"ע,

English translation 641

nevertheless, its independence becomes greater and greater with the years as it grows up.

פונדעסטוועגן ווערט זיין זעלבסטשטענדיקייט אלץ מערער און מערער מיט די יארן ווען ער וואקסט אויף.

English translation 642

At the moment it emerged into the air of the world, it is an independent entity,

ברגע שיצא לאויר העולם איז ער א מציאות בפ"ע,

English translation 643

but "to sell from the property of his father" one must wait until he becomes 20 years old,

אבער "למכור בנכסי אביו" דארף מען ווארטן ביז ער ווערט 20 יאר אלט,

English translation 644

as the Gemara 70 rules

ווי די גמרא 70 פסק'נט

English translation 645

(as is also explained at length in Likkutei Torah of the Alter Rebbe 71,

(כמבואר בארוכה אויך אין לקוטי תורה פון דעם אלטן רבי'ן 71,

English translation 646

whose birthday is today).

וואס היינט איז זיין יום הולדת).

English translation 647

Obligated in Torah and mitzvos,

מחוייב בתורה ומצוות,

English translation 648

with all the reward connected to them –

מיטן גאנצער שכר דערמיט פארבונדן –

English translation 649

one must wait until he becomes bar-mitzvah or bas-mitzvah. Trading with movable property and the like –

דארף מען ווארטן ביז ער ווערט בר-מצוה אדער בת-מצוה. האנדלען מיט מטלטלין וכיו"ב –

English translation 650

one must wait six years etc.

דארף מען ווארטן שש שנים וכו'.

English translation 651

With all the levels as the Gemara enumerates there.

מיט די אלע דרגות ווי די גמרא רעכנט דארטן אויס.

English translation 652

And likewise, regarding the second matter that the infant's emergence into the air of the world accomplishes –

עד"ז איז אויך בנוגע צום צווייטן ענין וואס יציאת הולד לאויר העולם טוט אויף –

English translation 653

that it affects the world –

אז ער ווירקט אין וועלט –

English translation 654

there are also many levels in this:

איז אויך אין דעם דא כו"כ דרגות:

English translation 655

At the moment it emerged into the air of the world, it becomes an active force in the world –

ברגע שיצא לאויר העולם ווערט ער א כח פעיל בעולם –

English translation 656

something that affects the world around it. But in this manner of activity there are also levels,

א זאך וואס ווירקט אין דעם עולם שמסביבו. אבער אין דעם אופן הפעולה איז אויך פאראן דרגות,

English translation 657

level upon level,

דרגא על גבי דרגא,

English translation 658

going from strength to strength,

הולך מחיל אל חיל,

English translation 659

until when he becomes a twenty-year-old, he can already effect action regarding his father's property,

ביז ווען ער ווערט א בן עשרים שנה קען ער שוין פועל זיין בנכסי אביו,

English translation 660

and whose authority his father's property should belong to, and the like.

און וועמענ'ס רשות נכסי אביו זאלן געהערן וכיו"ב.

English translation 661

And likewise, in the matter in which every Jew is obligated –

עד"ז אויך אין דעם ענין אין וועלכן יעדער איד איז מחוייב –

English translation 662

to make for Him, blessed be He, a dwelling place in the lower realms –

לעשות לו ית' דירה בתחתונים –

English translation 663

there are levels in the same person himself:

זיינען דא דרגות אין דעם זעלבן מענטשן גופא:

English translation 664

There is how he does it at the first moment when the infant emerged into the air of the world –

ס'איז דא ווי ער טוט עס אויף ברגע הראשון כשיצא התינוק לאויר העולם –

English translation 665

at which time several matters and halachos are brought into effect,

וואס דעמולט ווערן אויפגעטאן כמה ענינים והלכות,

English translation 666

such as, for example, halachos connected with saving a life and the like,

ווי לדוגמא הלכות פארבונדן מיט פיקוח נפש וכיו"ב,

English translation 667

that because the infant is an entity in the world,

אז מצד דעם וואס דער תינוק איז א מציאות בעולם,

English translation 668

this necessitates a certain relationship toward it regarding saving a life and the like,

איז דאס מכריח א געוויסן יחס צו אים בנוגע צו פקו"נ וכיו"ב,

English translation 669

as is known the halachah and the practical difference between an infant after it is born and a fetus.

וכידוע די הלכה און די נפק"מ צווישן א תינוק לאחר שנולד און עובר.

English translation 670

When one fulfills the halachah,

וואס בשעת מ'איז מקיים די הלכה,

English translation 671

because the existence of the infant in the world necessitates it,

מצד דעם וואס מציאות התינוק בעולם איז דאס מכריח,

English translation 672

a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms is made.

ווערט א דירה לו ית' בתחתונים.

English translation 673

In the making of a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms itself, it is not comparable whether the dwelling place in the lower realms is brought about through his very existence in the world,

אין מאכן א דירה לו ית' בתחתונים גופא איז אינו דומה צי די דירה בתחתונים ווערט אויפגעטאן דורך זיין עצם מציאות בעולם,

English translation 674

without any effort on his part,

אן קיין השתדלות מצדו,

English translation 675

or whether it is brought about through his action and service,

אדער דאס ווערט אויפגעטאן דורך מעשה ועבודה שלו,

English translation 676

even the action of a minor,

אפילו מעשה פון א קטן,

English translation 677

for the action of a minor is also an action 72.

וואס א מעשה פון א קטן איז אויך א מעשה 72.

English translation 678

And it is not comparable how the dwelling place in the lower realms is brought about through the action of the minor, or how it is brought about also through his speech and thought,

ועד"ז אינו דומה ווי די דירה בתחתונים ווערט אויפגעטאן ע"י מעשה הקטן אדער ווי דאס ווערט אויפגעטאן אויך דורך זיין דיבור און מחשבה,

English translation 679

for which one must already have that he be an adult.

וואס דערצו דארף מען שוין האבן אז ער זאל זיין א גדול.

English translation 680

And likewise, there is also a difference in the making of a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms between people themselves:

עד"ז איז אויך א חילוק אין דעם אויפמאכן א דירה לו ית' בתחתונים צווישן בני אדם גופא:

English translation 681

Every Jew has the mission and obligation to make a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms. And in the language of the Mishnah 73 "I was created to serve my Maker,"

יעדער איד האט די שליחות און חיוב צו מאכן א דירה לו ית' בתחתונים. ובלשון המשנה 73 "אני נבראתי לשמש את קוני",

English translation 682

it is explained in the commentaries on the Mishnah and Gemara, and in Midrashim, and Mussar, and Chassidus, and Kabbalah,

איז אין פירושי המשנה וגמרא און אין מדרשים ומוסר וחסידות וקבלה מבואר,

English translation 683

that the service of one's Maker consists primarily in making for Him, blessed be He, a dwelling place in the lower realms. Making the world such that it be "for habitation He created it" 74 of the Supernal Man. For this, many actions are needed,

אז דער שימוש לקונו באשטייט בעיקר אין לעשות לו ית' דירה בתחתונים. מאכן פון דער וועלט אז זי זאל זיין "לשבת יצרה" 74 פון דעם אדם העליון. וואס אויף דעם דארף מען האבן כו"כ פעולות,

English translation 684

study of Torah and fulfillment of mitzvos,

לימוד התורה וקיום מצוות',

English translation 685

"all your deeds should be for the sake of Heaven" and "in all your ways know Him."

"כל מעשיך יהיו לשם שמים" און "בכל דרכיך דעהו".

English translation 686

It is, however, understood that there is a difference in how this is done by one from the category of "hewers of your wood" and "drawers of your water" compared to how this is done by one from "your heads, your tribes." The obligation in this that rests upon one who was given greater powers is not comparable to that of one who was not given such great powers.

ס'איז אבער מובן אז ס'איז דא א חילוק ווי דאס טוט אויף איינער מסוג פון "חוטב עציך" און "שואב מימיך" לגבי ווי דאס טוט אויף איינער פון "ראשיכם שבטיכם". ס'איז אינו דומה דער חיוב בזה וואס ליגט אויף דעם וואס מ'האט אים געגעבן גרעסערע כחות לגבי דעם וואס מ'האט ניט געגעבן אזוינע גרויסע כחות.

English translation 687

And all the more so regarding a Jew who was given the greatest powers that can possibly be –

ועאכו"כ בנוגע צו א אידן וואס מ'האט אים געגעבן די גרעסטע כחות וואס ס'קען נאר זיין –

English translation 688

a new soul,

א נשמה חדשה,

English translation 689

like the Alter Rebbe,

ווי דער אלטער רבי,

English translation 690

who can then bring about,

וואס דעמולט קען ער אויפטאן,

English translation 691

being a new soul,

זייענדיק א נשמה חדשה,

English translation 692

a novelty in the entire world 75.

א חידוש אין דער גאנצער וועלט 75.

English translation 693

A world where Tannaim and Amoraim existed previously,

אין א וועלט וואס דארטן זיינען פריער געווען תנאים ואמוראים,

English translation 694

and even earlier –

און נאך פריער –

English translation 695

Moshe Rabbeinu and the Avot etc. –

משה רבינו און די אבות וכו' –

English translation 696

then comes a new soul that descended below, a soul in a body,

ווערט דערנאך א נשמה חדשה וואס ירדה למטה נשמה בגוף,

English translation 697

and down here it then came into the world. And since it is a new soul,

און דא למטה איז זי דערנאך יצא לאויר העולם. און וויבאלד אז זי איז א נשמה חדשה,

English translation 698

it is understood,

איז מובן,

English translation 699

that the very essence of the matter that the soul came into the world,

אז דער עצם ענין וואס די נשמה איז צוגעקומען אין וועלט,

English translation 700

necessitates that a novelty come into the world.

איז מכריח אז ס'דארף צוקומען א חידוש אין וועלט.

English translation 701

And accordingly, the greatness of the elevation of the birthday of the two great luminaries,

וואס עפ"ז איז פארשטאנדיק דער גודל העילוי פון דער יום הולדת פון די שני המאורות הגדולים,

English translation 702

the Nesiim of Israel,

נשיאי ישראל,

English translation 703

relative to the birthday of each individual –

לגבי יום הולדת פון כאו"א –

English translation 704

because by virtue of the greater powers that were given to them,

ווארום מצד די גרעסערע כחות וואס מ'האט זיי געגעבן,

English translation 705

until the Alter Rebbe came as a new soul,

ביז בא דער אלטער רבי א נשמה חדשה,

English translation 706

their very birth

איז דער עצם הולדת שלהם

English translation 707

(that the soul descended into a body),

(וואס נשמת ירדה בגוף),

English translation 708

which at the moment he came into the world, opens and affects the world,

וואס דאס איז ברגע שיצא לאויר העולם טוט אויף און ווירקט אין וועלט,

English translation 709

in making a dwelling place for Him, blessed be He, in the lower realms,

אין מאכן א דירה לו ית' בתחתונים,

English translation 710

in a way that is greater than this is for each individual.

באי"ע מערער ווי דאס איז בא כאו"א.

English translation 711

And this is as it was with Moshe Rabbeinu:

וע"ד ווי דאס איז געווען בא משה רבינו:

English translation 712

At the time Moshe Rabbeinu was born it says "and she saw him that he was good"76,

בשעת משה רבינו איז געבארן געווארן שטייט "ותרא אותו כי טוב הוא" 76,

English translation 713

that when he was born "the entire house was filled with light"77,

אז ווען נולד "נתמלא הבית כולו אורה" 77,

English translation 714

derived from the word "good" in the verse

אפגעלערנט פון דעם ווארט "טוב" אין פסוק

English translation 715

("and she saw him that he was good"),

("ותרא אותו כי טוב הוא"),

English translation 716

for good is the matter of light.

וואס טוב איז דער ענין פון אור.

English translation 717

That is, at the moment Moshe came into the world, he affected the world,

ד.ה. אז אין דער רגע וואס יצא משה לאויר העולם האט ער געווירקט אין וועלט,

English translation 718

that the entire house was filled with light.

אז נתמלא הבית כולו אורה.

English translation 719

And this is also regarding the birthday of the Baal Shem Tov and the Alter Rebbe. And actually, this is even more so with the two great luminaries:

ועד"ז איז אויך בנוגע צו דעם יום הולדת פון דעם בעש"ט און אלטן רבי'ן. און אייגנטלעך איז דאס נאכמערער בא די שני המאורות הגדולים:

English translation 720

The matter of light in its simple sense does not bring about any novelty in existence. It is only that when it is not light, one does not know where,

די זאך פון אור בפשטות טוט ניט אויף קיין חידוש אין מציאות. ס'איז מערניט וואס בשעת ס'איז ניט ליכטיק ווייס מען ניט וואו,

English translation 721

what,

וואס,

English translation 722

is found,

ס'געפינט זיך,

English translation 723

and when one finds an object, one does not know what it is,

און אז מ'געפינט אך זאך ווייס מען ניט וואס דאס איז,

English translation 724

because there is darkness in the room.

ווייל ס'איז חושך בחדר.

English translation 725

When there is darkness in the room,

בשעת ס'איז חושך בחדר,

English translation 726

he sees,

זעט ער,

English translation 727

for example,

לדוגמא,

English translation 728

that there is an open space,

אז ס'איז דא אן אפענער ארט,

English translation 729

a void,

א חלל,

English translation 730

he does not know if it is a door,

ווייס ער ניט צי דאס איז א דלת,

English translation 731

or a window,

צי א חלון,

English translation 732

or a pit etc.,

אדער א בור וכיו"ב,

English translation 733

he only knows that there is a void.

ער ווייס נאר אז ס'איז א חלל.

English translation 734

And this is also regarding all the objects in the house,

ועד"ז איז אויך בנוגע צו אלע חפצים בבית,

English translation 735

that when there is darkness, he cannot see what each thing is.

אז בשעת ס'איז חושך קען ער ניט זען וואס יעדער זאך איז.

English translation 736

All the more so, he does not know the color of the objects,

עאכו"כ אז ער ווייסט ניט די צבע פון די חפצים,

English translation 737

whether it is a white color or a black color. For these two colors are from one extreme to the other –

צי דאס איז א צבע לבן אדער א צבע שחור. וואס די צוויי צבעים זיינען מן הקצה אל הקצה –

English translation 738

not to mention that he also does not discern the intermediate colors,

מ'רעדט שוין ניט אז ער דערקענט אויך ניט די צבעים שבינתיים,

English translation 739

within one extreme itself,

אין איין קצה גופא,

English translation 740

to such an extent he cannot distinguish when there is darkness.

עד כדי כך קען ער זיך ניט פאנאנדער-קלייבן ווען ס'איז חושך.

English translation 741

What does light do? It reveals the existence as it is.

וואס טוט אויף אור? זי איז מגלה די מציאות מ'זאל איר זען ווי זי איז.

English translation 742

From a Jew, however, more is demanded,

פון א אידן מאנט מען אבער מערער דערפון,

English translation 743

more than merely revealing an existence as it truly is –

מערער ווי בלויז מגלה זיין א מציאות ווי זי איז באמת –

English translation 744

rather that he become a partner with the Holy One, blessed be He, in the work of creation78.

נאר אז ער זאל ווערן א שותף להקב"ה במעשה בראשית 78.

English translation 745

And being a partner can be in several ways:

וואס א שותף קען מען זיין אויף כמה אופנים:

English translation 746

One can be a partner who is not exactly similar to the other partner. He is a partner in a manner that in the things that exist, he has the same portion in them as the other partner. And it can be a partner in a higher manner:

מ'קען זיין א שותף וואס איז ניט ממש בדומה צום צווייטן שותף. ער איז א שותף אין אן אופן אז אין די זאכן וואס זיינען דא האט ער אין זיי דעם זעלבן חלק ווי דער צווייטער שותף. און ס'קען זיין א שותף אויף א העכערן אופן:

English translation 747

Exactly like the first partner. Before he became a partner,

פונקט אזוי ווי דער ערשטער שותף. איידער ער איז געווארן א שותף,

English translation 748

he built the entire thing,

האט ער אויפגעבויט די גאנצע זאך,

English translation 749

the entire business of the entire enterprise,

דעם גאנצן עסק פון דעם גאנצן געשעפט,

English translation 750

or the entire existence –

צי די גאנצע מציאות –

English translation 751

then when the second enters into partnership with the first,

איז בשעת דער צווייטער גייט אריין אין שותפות מיט דעם ערשטן,

English translation 752

it is not only that he is a partner in the thing that the first built,

איז ניט נאר וואס ער איז א שותף אין דער זאך וואס דער צווייטער האט אויפגעבויט,

English translation 753

that he also becomes a master there,

אז ער ווערט דארט אויך א בעה"ב,

English translation 754

but he also brings about there new matters,

נאר ער טוט דארטן אויף אויך ענינים חדשים,

English translation 755

even new and also great matters.

ביז ענינים חדשים וגם גדולים.

English translation 756

And this is also regarding that a Jew must be a partner with the Holy One, blessed be He, in the work of creation,

ועד"ז איז אויך בנוגע צו דעם וואס א איד דארף זיין א שותף להקב"ה במעשה בראשית,

English translation 757

that he is not only a partner in that he is a master over the work of creation,

אז ער איז ניט נאר א שותף מיט דעם וואס ער איז בעה"ב אויף מעשה בראשית,

English translation 758

but just as the first "partner",

נאר אזוי ווי דער ערשטער "שותף",

English translation 759

the Most High,

דער אויבערשטער,

English translation 760

created the entire existence of the work of creation,

האט אויפגעמאכט די גאנצע מציאות פון מעשה בראשית,

English translation 761

so too does the second partner,

אזוי אויך טוט אויף דער צוויטער שותף,

English translation 762

a Jew,

א איד,

English translation 763

bring about new and also great matters in the work of creation.

ענינים חדשים וגם גדולים אין מעשה בראשית.

English translation 764

And this is what the Nesiim, who are the great luminaries, bring about:

וואס אט דאס טוען אויף די נשיאים וועלכע זיינען מאורות הגדולים:

English translation 765

They are a luminary. The meaning of luminary is,

זיי זיינען א מאור. וואס דער אפטייטש פון מאור איז,

English translation 766

that it is the source of light.

אז דאס איז דער מקור אויף אור.

English translation 767

That is, they do not only do what light does,

ד.ה. זיי טוען ניט נאר וואס אור אור טוט אויף,

English translation 768

reveal the existence,

מגלה המציאות,

English translation 769

but a luminary –

נאר א מאור –

English translation 770

is the source of light,

איז דער מקור פון אור,

English translation 771

it brings about a new matter.

דאס טוט אויף אן ענין חדש.

English translation 772

The Baal Shem Tov is the Nasi and founder of Chassidus in general

דער בעש"ט איז דער נשיא ומייסד פון חסידות הכללית

English translation 773

(he founded a new matter).

(ער האט מייסד געווען אן ענין חדש).

English translation 774

And the Alter Rebbe is the creator, formator, and maker of Chassidus Chabad.

און דער אלטער רבי איז דער בורא ומייצר ועושה פון חסידות חב"ד.

English translation 775

And they are not merely lights,

און זיי זיינען ניט נאר מאורות סתם,

English translation 776

but the great lights:

נאר מאורות הגדולים:

English translation 777

their matters as lights are revealed in a manner of greatness,

עניניהם אלס מאורות ווערן אויפגעטאן אין אן אופן פון גדלות,

English translation 778

until it becomes lights to illuminate,

ביז וואנעט אז ס'ווערט נרות להאיר,

English translation 779

spreading so as to cause further spreading.

טופח על מנת להטפיח.

English translation 780

And it is known what our Nesi'im said79, that that which is said "and the righteous shall live by his faith"80,

וכידוע וואס רבותינו נשיאינו האבן געזאגט 79 אז דאס וואס מ'זאגט "וצדיק באמונתו יחי'" 80,

English translation 781

do not read "yichyeh" but "yechayeh",

אל תקרא יחי' אלא יחי',

English translation 782

is this only at the beginning of the service, when one makes the other into a living entity,

איז דאס נאר בתחלת העבודה בשעת מ'מאכט אבער דעם צווייטן פאר א לעבעדיקן מציאות,

English translation 783

afterwards he must live by his own power and his own service,

דארף ער דערנאך לעבן בכח עצמו ובעבודת עצמו,

English translation 784

and he must be like a good student,

און ער דארף זיין ווי א תלמיד טוב,

English translation 785

who then receives within himself something of the qualities of his teacher. As is seen simply:

וואס דעמולט באקומט ער אין זיך מעין די תכונות פון זיין רב. ווי מ'זעט עס בפשטות:

English translation 786

One who learns from someone who is immersed in breadth of knowledge,

דער וואס לערנט ביי איינעם וואס קאכט זיך אין בקיאות,

English translation 787

the student also becomes immersed in breadth of knowledge. One who learns from someone who is immersed in pilpul,

קאכט זיך דער תלמיד אויך אין בקיאות. דער וואס לערנט ביי איינעם וואס קאכט זיך אין פלפול,

English translation 788

"uprooting mountains and grinding them against each other"81,

"עוקר הרים וטוחנן זה בזה" 81,

English translation 789

the student also becomes immersed in pilpul. And if he is a true student, this becomes his manner of study. One who learns from someone who is immersed specifically in study on the spot,

קאכט זיך דער תלמיד אויך אין פלפול. און אויב ער איז א תלמיד אמיתי ווערט דאס זיין אופן הלימוד. דער וואס לערנט ביי איינעם וואס יענער קאכט זיך אין לימוד דוקא על אתר,

English translation 790

not uprooting mountains and bringing them together and grinding them against each other,

ניט עוקר הרים און ברענגט זיי צוזאמען וטוחנן זה בזה,

English translation 791

but rather he is immersed specifically in the lesson on that folio,

נאר ער קאכט זיך דוקא אין דעם שיעור אויף דעם דף,

English translation 792

and there itself it should be with utmost precision and utmost clarity and utmost light etc. etc. –

און דארטן גופא זאל זיין בתכלית הדיוק ותכלית הבירור און תכלית האור וכו' וכו' –

English translation 793

so too does the quality of the student become.

ווערט אזוי אויך די תכונה פון דעם תלמיד.

English translation 794

For this is what every luminary wants,

וואס דאס וויל יעדער מאור,

English translation 795

that his students should become a spreading,

אז תלמידיו זאל ווערן א טופח,

English translation 796

lights to illuminate. Until in a manner of spreading so as to cause further spreading.

נרות להאיר. ביז אין אן אופן פון טופח על מנת להטפיח.

English translation 797

And in our case –

ובנדו"ד –

English translation 798

the great lights –

די מאורות הגדולים –

English translation 799

is in general:

איז בכללות:

English translation 800

the Nasi and founder of Chassidus in general,

דער נשיא ומייסד פון חסידות הכללית,

English translation 801

and the creator, former, and maker of Chassidus Chabad,

און דער בורא ומייצר ועושה פון חסידות חב"ד,

English translation 802

and the Nasi of Chassidus Chabad until the end of all generations –

און דער נשיא פון חסידות חב"ד עד סוף כל הדורות –

English translation 803

want their students to be like them,

ווילן אז תלמידיהם זאלן זיין כיוצא בהם,

English translation 804

in the matter in which they were immersed and in which they revealed.

אין דעם ענין אין וועלכן זיי האבן זיך געקאכט און אין וועלכן זיי האבן אויפגעטאן.

English translation 805

Here, however, the question arises:

דא ווערט אבער די שאלה:

English translation 806

Who can be compared to him and who is equal to him –

מי ידמה לו ומי ישוה לו –

English translation 807

how can one compare oneself to them?

ווי אזוי קען מען זיך צו זיי פארגלייכן?

English translation 808

It is said that we know more than this:

זאגט מען אז מ'ווייסט יתירה מזה:

English translation 809

It is stated in Shulchan Aruch Yoreh Deah82,

ס'שטייט אין שולחן ערוך יורה דעה 82,

English translation 810

that if one compares himself to Moshe Rabbeinu, he incurs a penalty,

אז אויב איינער גלייכט זיך צו משה רבינו קומט דערפאר א קנס,

English translation 811

a punishment.

אן עונש.

English translation 812

Along with this it is said

ביחד עם זה זאגט מען

English translation 813

(as discussed above),

(כמדובר לעיל),

English translation 814

that every Jew must know that for him it is a small matter to fulfill that which "Hashem your G-d asks of you". Because he is similar to Moshe Rabbeinu,

אז יעדער איד דארף וויסן אז ביי אים איז מילתא זוטרתא צו מקיים זיין דאס וואס "ה' אלקיך שואל מעמך". דערפאר וואס ער איז בדומה צו משה רבינו,

English translation 815

and has within him Moshe Rabbeinu.

און האט אין זיך משה רבנו.

English translation 816

And this is understood regarding every faithful shepherd in every generation,

עד"ז איז פארשטאנדיק בנוגע צו יעדער רעיא מהימנא בכל דור ודור,

English translation 817

until the Baal Shem Tov and the Alter Rebbe,

ביז צום בעש"ט און דעם אלטער רבי,

English translation 818

and the Nasi of our generation,

און נשיא דורינו,

English translation 819

His Holiness, my teacher and father-in-law, the Rebbe.

כ"ק מו"ח אדמו"ר.

English translation 820

From this is understood the practical directive that each one takes from the birthday of the two great lights.

דערפון איז מובן די הוראה בנוגע לפועל וואס כאו"א נעמט ארויס פון דער יום הולדת פון שני המאורות הגדולים.

English translation 821

For seemingly there is a storm:

דלכאורה ווערט דאך א שטורעם:

English translation 822

We speak about a birthday of the two great lights,

מ'רעדט וועגן א יום הולדת פון שני המאורות הגדולים,

English translation 823

and then it is said that from this one must learn regarding the birthday of a little child?!

און דערנאך זאגט מען אז דערפון דארף מען אפלערנען בהנוגע צו דעם יום הולדת פון א פיצל קינד?!

English translation 824

It is said,

זאגט מען,

English translation 825

that one must indeed know that one who compares himself to them, Heaven forbid,

אז מ'דארף טאקע וויסן אז דער וואס גלייכט זיך צו זיי ח"ו,

English translation 826

in addition to being a fool,

איז נוסף לזה וואס ער איז א טיפש,

English translation 827

the Torah of Life emphasizes that he incurs a punishment for it,

איז תורת חיים מדגיש אז ס'קומט אים דערפאר אן עונש,

English translation 828

for how does it even occur to him to do this,

ווייל ווי קומט עס גאר אז ער זאל דאס טאן,

English translation 829

consequently one must warn him not to do such foolishness –

במילא דארף מען אים באווארענען אז ער זאל ניט טאן אזא טפשות –

English translation 830

Together with this it is said,

צוזאמען דערמיט זאגט מען,

English translation 831

that by every Jew it is a small matter, the matter of "to fear Hashem your G-d" and

אז בא יעדער איד איז א מילתא זוטרתא דער ענין פון "ליראה את ה' אלקיך" און

English translation 832

(as the verse continues)

(ווי ער איז ווייטער ממשיך אין פסוק)

English translation 833

"to walk in all His ways",

"ללכת בכל דרכיו",

English translation 834

with several more matters of revelation in the world.

מיט נאך כמה ענינים פון אויפטאן אין וועלט.

English translation 835

That is, it is a small matter regarding actualizing and revealing in practice in the world –

ד.ה. אז ס'איז מילתא זוטרתא בנוגע לפועל צו אויפטאן בפועל אין וועלט –

English translation 836

because every Jew is similar to the faithful shepherd,

ווייל יעדער איד איז בדומה צו רעיא מהימנא,

English translation 837

and has within him something of him.

און האט אין זיך מעין פון אים.

English translation 838

And based on this it is understood how one can learn from the birthday of the two great lights regarding the birthday of a little child.

וואס עפ"ז איז מובן ווי מ'קען אפלערנען פון יום הולדת שני המאורות הגדולים בהנוגע צו דעם יום הולדת פון א פיצל קינד.

English translation 839

When he turns one year old, one must give charity in his merit. The father,

בשעת ער ווערט אלט איין יאר דארף מען געבן לזכותו צדקה. דער פאטער,

English translation 840

the mother,

די מוטער,

English translation 841

or one of them,

אדער איינע פון זיי,

English translation 842

should study a matter in Torah.

זאל לערנען אן ענין אין תורה.

English translation 843

And the main point,

און דער עיקר,

English translation 844

and it is the essential:

והוא העיקר:

English translation 845

the father and mother should contemplate the great fortune that the Almighty has given them and granted them a soul from above with a holy body,

דער פאטער און מוטער זאלן זיך מתבונן זיין אין דעם גרעסטן גליק וואס דער אויבערשטער האט זיי געגעבן און זיי געשענקט א נשמה מלמעלה מיט א גוף קדוש,

English translation 846

and has entrusted them with the deposit that they should educate him "in the way of the world of Beis El",

און האט זיי פארטרויט דעם פקדון אז זיי זאלן אים מחנך זיין "בדרך העולם בית א-ל",

English translation 847

in the correct path "which he will command his children and his household after him, and they shall guard the way of Hashem"83,

אין ריכטיקן דרך "אשר יצוה את בניו ואת ביתו אחריו ושמרו דרך ה'" 83,

English translation 848

And this should come down to them in actual deed –

און דאס זאל בא זיי אראפקומען אין א מעשה בפועל –

English translation 849

that no matter how much they have done, and with effort and toil, so that the child should grow as a Jewish child needs to grow –

אז וויפל זיי האבן געטאן א סך און מיט השתדלות ויגיעה אז דער קינד זאל וואקסן ווי אידיש קינד דארף וואקסן –

English translation 850

a new reality is created,

ווערט א מציאות חדשה,

English translation 851

a new approach and a new effort in the education of this child,

א נייער צוגאנג און א נייע השתדלות אין דעם חינוך פון דעם קינד,

English translation 852

incomparable to the effort that the parents had until the child's birthday.

שלא בערך לגבי די השתדלות וואס די עלטערן האבן געהאט ביז דעם יום הולדת פון דעם קינד.

English translation 853

That the parents, through their conduct with the child, can effect a novelty even in a one-year-old child.

וואס די עלטערן דורך זייער הנהגה מיטן קינד קענען אויפטאן א חידוש אפילו ביי א קינד בן שנתו.

English translation 854

One argues that this is not understood.

טענה'ט מען אז מ'פארשטייט דאס ניט.

English translation 855

And even though one argues that it is not understood,

ואע"פ וואס מ'טענה'ט אז מ'פארשטייט דאס ניט,

English translation 856

the Torah of truth says that this is the reality,

זאגט אבער תורת אמת אז אזוי איז די מציאות,

English translation 857

that as soon as a child is born, it is already then relevant how the parents conduct themselves with him.

אז גלייך ווי א קינד ווערט געבארן איז שוין דעמולט נוגע ווי אזוי די עלטערן פירן זיך אויף מיט אים.

English translation 858

Furthermore:

נאך מער:

English translation 859

It is relevant how the parents conduct themselves for nine months before the child is born. And this is relevant to the child and the child's children until the end of all generations!

ס'איז נוגע ווי די עלטערן פירן זיך אויף ניין חדשים איידער דער קינד ווערט געבארן. און דאס איז נוגע דעם קינד און קינדס קינדער עד סוף כל הדורות!

English translation 860

And at the moment the child becomes an independent entity, the moment he emerges into the air of the world,

און בשעת דער קינד ווערט א' מציאות בפ"ע ברגע שיצא לאויר העולם,

English translation 861

even when he has no revealed intellect to be influenced by the conduct of his father and mother –

איז אפילו ווען ער האט ניט קיין שכל בגלוי אויף ווערן א מושפע פון די הנהגה פון זיין פאטער און מוטער –

English translation 862

the Torah of truth says,

זאגט תורת אמת,

English translation 863

that in addition to what is understood simply,

אז נוסף אויף דעם וואס ס'איז פארשטאנדיק בפשטות,

English translation 864

that it is relevant to the child what kind of food and drink is given to him,

אז ס'איז נוגע צום קינד וואס פאר אן אכילה ושתי' מ'גיט אים,

English translation 865

that it is kosher as it needs to be kosher for a Jewish child,

אז דאס איז כשר ווי ס'דארף זיין כשר פאר א אידיש קינד,

English translation 866

for this becomes blood and flesh, as his flesh,

ווארום דאס ווערט דם ובשר כבשרו,

English translation 867

consequently it is understood with simple intellect

במילא איז מובן בשכל הפשוט

English translation 868

(one need not come to hints and studies for this),

(דערצו דארף מען ניט אנקומען צו רמזים ולימודים),

English translation 869

that since his food and drink becomes blood and flesh as his flesh,

אז וויבאלד אכו"ש שלו ווערט דם ובשר כבשרו,

English translation 870

there is a difference for the child what becomes blood and flesh as his flesh83 –

איז א נפק"מ פארן קינד וואס עס ווערט דם ובשר כבשרו *83 –

English translation 871

One says further:

זאגט מען נאכמערער:

English translation 872

that how the mother and father conduct themselves in the presence and situation of a tiny child has an effect upon him.

אז ווי אזוי די מוטער און דער פאטער פירן זיך אויף במעמד ומצב פון א פיצל קינד האט עס אויף אים א ווירקונג.

English translation 873

And as the story in the Gemara84: "Seven sons did Kimchit have and all of them served as High Priests,

וכסיפור הגמרא 84 "שבעה בנים היו לה לקמחית וכולן שמשו בכהונה גדולה,

English translation 874

the Sages said to her: What did you do that you merited this?

אמרו לה חכמים מה עשית שזכית לכך,

English translation 875

She said to them: All my days, the beams of my house never saw the braids of my hair."

אמרה להם מימי לא ראו קורות ביתי קלעי שערי".

English translation 876

A High Priest must be after Bar Mitzvah,

א כהן גדול דארף זיין נאך בר-מצוה,

English translation 877

he must be after twenty years of age,

ער דארף זיין נאך בן עשרים שנה,

English translation 878

he must be an adult,

ער דארף זיין א מבוגר,

English translation 879

and he must be a priest who is "greater than his brethren"85 –

און ער דארף זיין א כהן "הגדול מאחיו" 85 –

English translation 880

one says here that that which the seven sons of Kimchit became High Priests was connected with that which "the beams of my house never saw the braids of my hair"!

זאגט מען דא אז דאס וואס די שבעה בנים פון קמחית זיינען געווארן כהנים גדולים איז דאס געווען פארבונדן דערמיט וואס "מימי לא ראו קורות ביתי קלעי שערי"!

English translation 881

Not that a stranger did not see the hair of her head,

ניט אז א פרעמדער האט ניט געזען שערות ראשה,

English translation 882

rather "the beams of my house" did not see it. No one was in the house,

נאר "קורות ביתי" האבן דאס ניט געזען. קיינער איז ניט געווען אין הויז,

English translation 883

but there was the One Above,

דארטן איז אבער געווען דער אויבערטשער,

English translation 884

with the Torah of the One Above, with the commandments of the One Above –

מיט דעם אויבערשטן"ס תורה מיט דעם אויבערשטן'ס מצוות –

English translation 885

this affected her conduct,

האט דאס געווירקט אויף איר הנהגה,

English translation 886

and this brought it about that her child, at around twenty years or more,

און דאס האט געבראכט אז איר קינד אין צוואנציק יאר ארום אדער נאכמער,

English translation 887

therefore became a High Priest! And not only one child, but seven children!

איז דערפאר געווארן א כהן גדול! און ניט נאר איין קינד נאר זיבן קינדער!

English translation 888

Why does the Oral Torah relate this –

צוליב וואס דערציילט עס תורה שבעל-פה –

English translation 889

what happened, happened? There was a Jewish woman,

מאי דהוה הוה? ס'איז געווען א אידישע פרוי,

English translation 890

named Kimchit,

געהייסן קמחית,

English translation 891

a great righteous woman,

א גרויסע צדקנית,

English translation 892

she conducted herself in such and such a manner, etc., etc. –

זי האט זיך אויפגעפירט אזוי און אזוי וכו' וכו' –

English translation 893

what is the relevance now?

איז למאי נפק"מ איצטער?

English translation 894

One says,

זאגט מען,

English translation 895

that this became a part of Torah, from the word hora'ah (teaching)86,

אז דאס איז געווארן א חלק פון תורה מלשון הוראה 86,

English translation 896

and Torah whose essence is Torah or (light);

און תורה וואס ענינה איז תורה אור;

English translation 897

this illuminates the path for a Jewish mother and for a Jewish girl until the end of all generations:

דאס באלייכט די וועג פאר א אידישע מוטער און פאר א אידישע מיידל עד סוף כל הדורות:

English translation 898

That when she is in her house,

אז בשעת זי געפינט זיך בביתה,

English translation 899

where there is nothing more than she and the beams of her house –

וואס דארטן איז מערניט ווי זי און קורות ביתה –

English translation 900

of course the One Above,

זעלבסטפארשטענדלעך דער אויבערשטער,

English translation 901

this need not be explained –

דאס דארף מען ניט מסביר זיין –

English translation 902

but she declares that there is nothing more there than she and the beams of her house,

זי שרייט אבער אז ס'געפינט זיך דארט מערניט ווי זי און קורות ביתה,

English translation 903

so what is so relevant about the precision, etc., etc.?

איז וואס איז אזוי נוגע דער דיוק וכו' וכו'?

English translation 904

The Torah of life relates,

דערציילט תורת חיים,

English translation 905

a teaching for life,

הוראה בחיים,

English translation 906

how much this is relevant –

אויף וויפל דאס איז נוגע –

English translation 907

not only relevant to oneself,

ניט נאר נוגע צו זיך,

English translation 908

that habit becomes nature:

וואס הרגל נעשה טבע:

English translation 909

if the hair is seen when no one is in the room,

אויב עס זעען זיך די שערות ווען קיינער איז ניטא אין צימער,

English translation 910

then afterwards one cannot restrain oneself,

איז דערנאך קען מען זיך ניט איינהאלטן,

English translation 911

or one forgets oneself,

אדער מ'פארגעסט זיך,

English translation 912

and one does the same when another person is present. Afterwards one does it also in the courtyard,

און מ'טוט דאס זעלבע ווען נאך אימצער איז דא. דערנאך טוט מען דאס אויך אין הויף,

English translation 913

afterwards one does it in the street. For it has become a habit,

דערנאך טוט מען דאס אין גאס. ווארום ס'איז געווארן א הרגל,

English translation 914

until she does not notice it at all –

ביז זי באמערקט דאס גארניט –

English translation 915

The Torah says further:

זאגט תורה נאכמער:

English translation 916

that afterwards this is also relevant to children,

אז דערנאך איז דאס אויך נוגע צו קינדער,

English translation 917

and consequently also to children's children. As is understood from the aforementioned story:

און במילא אויך צו קינדס קינדער. ווי פארשטאנדיק פון דעם סיפור הנ"ל:

English translation 918

When her son became a High Priest

בשעת איר זון איז געווארן א כהן גדול

English translation 919

(due to her aforementioned conduct),

(מצד איר הנהגה הנ"ל),

English translation 920

the law regarding the High Priesthood87 is,

איז דאך דער דין אין כהונה גדולה 87,

English translation 921

that his son

אז בנו

English translation 922

(of the High Priest)

(של הכה"ג)

English translation 923

takes precedence over all other priests

איז קודם לכל שאר הכהנים

English translation 924

(whether he can fill his place).

(איב ער קען זיין ממלא מקומו).

English translation 925

The above is the general lesson derived from the birthday of the two great luminaries: *

האמור לעיל איז די הוראה כללית וואס מ'נעמט ארויס פון יום הולדת פון שני המאורות הגדולים: *

English translation 926

That which is stated regarding this day,

דאס וואס מ'שטייט אין דעם טאג,

English translation 927

which is not merely a birthday,

וואס ער איז ניט סתם א יום הולדת,

English translation 928

but the birthday of the two great luminaries –

נאר יום הולדת פון שני המאורות הגדולים –

English translation 929

is in addition to that which, simply, this must arouse one to increase in the study of their Torah,

איז נוסף לזה וואס בפשטות דארף דאס מעורר זיין אז מ'זאל מוסיף זיין בלימוד תורתם,

English translation 930

and to conduct oneself according to the path "which He has taught us from His ways, and we will walk in His paths",

און זיך אויפפירן לויט דער הנהגה "אשר הורנו מדרכיו ונלכה באורחותיו",

English translation 931

and as the Alter Rebbe then continues 88 "netzach selah va'ed",

און ווי דער אלטער רבי איז דערנאך ממשיך 88 "נצח סלה ועד",

English translation 932

which has no cessation. As the Gemara says in Eruvin 89,

וואס אין לו הפסק. ווי די גמרא זאגט אין עירובין 89,

English translation 933

that any place where one of these terms appears

אז כל מקום וואו עס שטייט איינע פון די לשונות

English translation 934

(netzach,

(נצח,

English translation 935

selah or va'ed)

סלה אדער ועד)

English translation 936

has no cessation. And here the Alter Rebbe says all three terms –

איז אין לו הפסק. און דא זאגט דער אלטער רבי אלע דריי לשונות –

English translation 937

One adds another point:

זאגט מען נאך אן ענין:

English translation 938

That in each and every Jew there is something of the matter that exists in the two great luminaries. Because they invested themselves and gave themselves over to every Jew and to all Jews until the end of all generations. One only desires that this work be accomplished until the end of all generations. One only desires that this work be accomplished by one's own power,

אז בא כאו"א איז דא מעין הענין וואס איז דא בא די שני המאורות הגדולים. ווארום זיי האבן זיך אריינגעטאן און אפגעגעבן זיך צו יעדער אידן און אלע אידן עד סוף כל הדורות. מ'וויל נאר האבן אז די עבודה זאל אויפגעטאן ווערן עד סוף כל הדורות. מ'וויל נאר האבן אז די עבודה זאל אויפגעטאן ווערן בכח עצמו,

English translation 939

i.e., that each one should begin to do with his own powers to reveal within himself that which the two great luminaries accomplished regarding the world,

ד.ה. אז יעדערער זאל אנהויבן טאן מיט די אייגענע כחות אויף מגלה זיין אין זיך דאס וואס שני המאורות הגדולים האבן אויפגעטאן בנוגע צו וועלט,

English translation 940

Consequently, he will stir up the world. Because he does not go by his own power,

במילא וועט ער אויפשטוועמען די וועלט. ווארום ער גייט ניט בכח עצמו,

English translation 941

he goes with the Baal Shem Tov who is within him,

ער גייט מיטן בעש"ט וואס איז דא אין אים,

English translation 942

he goes with the Alter Rebbe who is within him.

ער גייט מיטן אלטער רבי וואס איז דא אין אים.

English translation 943

And especially since this is also connected with that which he has in his memory from the teachings of the Baal Shem Tov,

ובפרט אז דאס איז אויך פארבונדן דערמיט וואס ער האט בזכרונו פון תורת הבעש"ט,

English translation 944

and from the teachings of the Alter Rebbe,

און פון דער תורה פון אלטן רבי'ן,

English translation 945

which then remains always preserved in the power of memory and in the faculty of his memory. As the Alter Rebbe explains in Likkutei Torah, the discourse "Ve'hadarta Pnei Zaken" 90,

וואס דעמולט בלייבט עס אלעמאל שמור בכח הזכרון ובמוח הזכרון שלו. ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין לקוטי תורה ד"ה והדרת פני זקן 90,

English translation 946

That when one remembers a matter in his memory,

אז בשעת איינער געדענקט אן ענין בזכרונו,

English translation 947

even when he studies another matter or does another matter,

איז אפילו ווען ער לערנט א צווייטן ענין אדער ער טוט א צווייטן ענין,

English translation 948

the first matter is preserved in the power of memory,

איז דער ערשטער ענין שמור בכח הזכרון,

English translation 949

and in this there is no forgetfulness. Forgetfulness does not reach there.

און אין דעם איז ניטא קיין שכחה. שכחה דערגרייכט ניט אהינצו.

English translation 950

And as the Alter Rebbe also brings this down practically in his Hilchos Talmud Torah 91,

און ווי דער אלטער רבי ברענגט עס אויך אראפ להלכה אין הלכות תלמוד תורה שלו 91,

English translation 951

that even one who is naturally forgetful,

אז אפילו איינער וואס איז א שכחן בטבעו,

English translation 952

and he knows and there is no doubt that he will forget a matter that he learned –

און ער ווייסט און ס'איז קיין ספק ניט אז ער וועט פארגעסן אן ענין וואס ער האט געלערנט –

English translation 953

he must know that "there is no forgetfulness before the throne of Your glory" 92:

דארף ער וויסן אז "אין שכחה לפני כסא כבודך" 92:

English translation 954

That which he forgot, his physical body forgot,

דאס וואס ער האט פארגעסן האט עס פארגעסן זיין גוף הגשמי,

English translation 955

the lower levels of his soul;

די דרגות התחתונות שבנשמה שלו;

English translation 956

but the higher level of his soul,

אבער די דרגא העליונה פון זיין נשמה,

English translation 957

which is the essence of the soul,

וואס דאס איז עיקר ענין הנשמה,

English translation 958

the aspect of chayah, yechidah –

בחי' חי' יחידה –

English translation 959

there there is no forgetfulness,

דארטן איז ניט קיין שכחה,

English translation 960

"there is no forgetfulness before the throne of Your glory". Once he learned a matter,

"אין שכחה לפני כסא כבודך". ער האט איינמאל געלערנט אן ענין,

English translation 961

it is there preserved in its entirety forever.

איז דאס דארטן שמור בשלימותו אלעמאל.

English translation 962

And the main thing is action,

און דער עיקר איז מעשה,

English translation 963

the action is the main thing.

המעשה הוא העיקר.

English translation 964

The Nasi of our generation stirred up that one should engage in the dissemination of the wellsprings outward in all languages,

נשיא דורינו האט אויפגעשטורעמט אז מ'זאל זיך עוסק זיין אין הפצת המעינות חוצה אויף אלע-ערליי לשונות,

English translation 965

which is connected with the dissemination of Judaism in its simple sense.

וואס דאס איז פארבונדן מיט הפצת היהדות כפשוטה.

English translation 966

And in practice: –

ובפועל: –

English translation 967

One should do in the dissemination of Judaism and the dissemination of the wellsprings outward, founded on Ahavas Yisrael. As is known the wonder of Ahavas Yisrael by the Baal Shem Tov,

מ'זאל טאן אין הפצת היהדות און הפצת המעינות חוצה מיוסד אויף אהבת ישראל. כידוע די הפלאה פון אהבת ישראל בא דעם בעש"ט,

English translation 968

and by the Alter Rebbe and by the Nesi'im and their successors in every generation,

און בא דעם אלטן רבי'ן און בא די נשיאים וממלאי מקומם שבכל דור ודור,

English translation 969

as already printed in Kuntres Ahavas Yisrael.

ווי שוין געדרוקט אין קונטרס אהבת ישראל.

English translation 970

And since he has Ahavas Yisrael,

און וויבאלד אז ער האט אהבת ישראל,

English translation 971

therefore he educates himself. When a new day arrives, he becomes a new reality,

דערפאר איז ער זיך אליין מחנך. אז ס'קומט צו א נייער טאג ווערט ער א מציאות חדשה,

English translation 972

a new reality with all the storm. He utilizes what he has prepared from yesterday's toil so that his new reality today should be with greater strength and greater vigor. But Heaven forbid to be satisfied with the prepared that he has from yesterday,

אן א מציאות חדשה מיטן גאנצן שטורעם. ער נוצט אויס וואס ער האט מזומן פון נעכטיקער הארעוואניע כדי די מציאות חדשה זיינע היינט זאל זיין ביתר שאת וביתר עוז. אבער ח"ו זיך צו באגנוגענען מיטן מזומן וואס ער האט פון נעכטן,

English translation 973

as discussed above at length.

כמדובר לעיל בארוכה.

English translation 974

And he also educates the other,

און ער איז מחנך אויך דעם צווייטן,

English translation 975

because he is connected and permeated with Ahavas Yisrael,

ווייל ער איז פארבונדן און ווערט דורכגענומען מיט אהבת ישראל,

English translation 976

"and you shall love your fellow as yourself" 93.

"ואהבת לרעך כמוך" 93.

English translation 977

And this comes down into all these general matters,

און דאס קומט אראפ אין די אלע ענינים כלליים,

English translation 978

which are details regarding the two matters of Ahavas Yisrael and education:

וואס זיינען פרטים לגבי די צוויי ענינים פון אהבת ישראל און חינוך:

English translation 979

Torah,

תורה,

English translation 980

Tefillin, Mezuzah,

תפילין מזוזה,

English translation 981

Tzedakah,

צדקה,

English translation 982

a house full of books,

בית מלא ספרים,

English translation 983

Yibaneh and Chachamai,

יבנה וחכמי',

English translation 984

candles of Shabbos Kodesh and Yom Tov,

נרות שבת קודש ויו"ט,

English translation 985

Kashrus of food, drink, and utensils, and Taharas Hamishpachah. And the campaign that is time-dependent –

כשרות האכו"ש און טהרת המשפחה. און דער מבצע שהזמן גרמא –

English translation 986

to see that every Jew should have a letter in one of the general Sifrei Torah.

זען אז יעדער איד זאל האבן אן אות אין איינער פון די ספרי תורה כללים.

English translation 987

And this will further hasten the coming of Mashiach Tzidkeinu –

און דאס וועט נאכמער צואיילן ביאת משיח צדקנו –

English translation 988

as explained in several books,

כמבואר בכמה ספרים,

English translation 989

in Maor Einayim 94 and elsewhere,

אין מאור עינים 94 ועוד,

English translation 990

that every Jew has within him a spark of Mashiach.

אז יעדער איד האט אין זיך א ניצוץ פון משיח'ן.

English translation 991

As has been discussed many times95, when it stands thus in the revealed aspect of the Torah:

וכמדובר כמ"פ 95 אז עס שטייט אזוי אין נגלה דתורה:

English translation 992

The Rambam rules96 that "a star shall go forth from Yaakov"97 refers to Moshiach Tzidkeinu. And in the Yerushalmi98 it stands that someone said about "a star shall go forth from Yaakov" that this is connected to an existence of a Jew,

דער רמב"ם פסק'נט 96 אז "דרך כוכב מיעקב" 97 מיינט משיח צדקנו. און אין ירושלמי 98 שטייט וואס איינער האט געזאגט אויף "דרך כוכב מיעקב" אז דאס איז פארבנודן מיט א מציאות פון א אידן,

English translation 993

without any difference what kind of Jew this is;

אן קיין חילוק וואס פאר א איד דאס איז;

English translation 994

if he is a Jew –

איז ער א איד –

English translation 995

"a star shall go forth from Yaakov" applies to him. Thus says the revealed aspect of the Gemara!

שטייט אויף אים "דרך כוכב מיעקב". אזוי זאגט נגלה פון גמרא!

English translation 996

And the Maor Einayim interprets it,

און דער מאור עינים טייטשט עס אפ,

English translation 997

that every Jew has within himself a spark of Moshiach. Just as Moshiach has within himself a spark of every Jew,

אז יעדער איד האט אין זיך א ניצוץ פון משיח'ן. פונקט ווי משיח האט אין זיך א ניצוץ פון יעדער אידן,

English translation 998

which is why he is a general soul. And in both of them

וואס דערפאר איז ער א נשמה כללית. און אין ביידן פון זיי

English translation 999

(in Moshiach,

(אין משיח,

English translation 1000

and in each and every one of Israel)

און אין כאו"א מישראל)

English translation 1001

is the matter of Yechidah.

איז דער ענין פון יחידה.

English translation 1002

And a Jew must reveal within himself the spark of Moshiach that is within him. And one of the revelations of this is –

און א איד דארף מגלה זיין אין זיך דעם ניצוץ משיח שבקרבו. וואס איינער פון די גילויים דערפון איז –

English translation 1003

that a Jew goes around and cries out "We want Moshiach now",

אז א איד גייט ארום און שרייט "ווי וואנט משיח נאו",

English translation 1004

and cries it out in English. Because this is the language which, for various and sundry reasons, is closer and more heartfelt to him than if he were to say it in another language. Until he will return to his true language,

און שרייט עס אויף ענגליש. ווארום דאס איז דער לשון וואס מצד סיבות שונות ומשונות איז דאס אים נעענטער און הארציקער ווי ער זאל עס זאגן אין אן אנדער לשון. ביז ער וועט זיך אומקערן צו זיין אמת'ן לשון,

English translation 1005

the Holy Tongue,

לשון הקודש,

English translation 1006

will nevertheless take time,

וועט דאך נעמען צייט,

English translation 1007

and we need Moshiach now,

און מ'דארף האבן משיח עכשיו,

English translation 1008

one cannot wait until he changes his language and returns to his true language,

קען מען ניט ווארטן ביז ער וועט איבערבייטן זיין לשון און וועט זיך אומקערן צו זיין לשון אמיתי,

English translation 1009

we need Moshiach already now –

מ'דארף האבן משיח שוין עכשיו –

English translation 1010

he must cry out now that Moshiach should come,

דארף ער שרייען איצטער אז משיח זאל קומען,

English translation 1011

"I await him every day that he will come"99,

"אחכה לו בכל יום שיבוא" 99,

English translation 1012

so if he will cry it out in the Holy Tongue,

איז אויב ער וועט עס שרייען בלשון הקודש,

English translation 1013

he does not understand it,

פארשטייט ער דאס ניט,

English translation 1014

it is not as heartfelt for him when he says it in a language he does not understand. They tell him:

ס'איז ניט אזוי הארציק ביי אים ווען ער זאגט עס אין א לשון וואס ער פארשטייט ניט. זאגט מען אים:

English translation 1015

Cry it out in English,

שריי דאס אויף ענגליש,

English translation 1016

as long as the content is in it!

אבי דער תוכן זאל זיין אין דעם!

English translation 1017

And then all the sparks of Moshiach gather together,

און דעמולט קלייבן זיך צוזאמען די אלע ניצוצות פון משיח'ן,

English translation 1018

and it becomes the great torch,

און ס'ווערט די גרויסע אבוקה,

English translation 1019

which hastens to burn the remnants of the exile,

וואס זי איילט צו דעם פארברענען די שיריים פון גלות,

English translation 1020

and it becomes the torch that illuminates the twofold and manifold darkness of the exile,

און זי ווערט די אבוקה וואס מאכט ליכטיק דעם חושך כפול ומכופל פון דעם גלות,

English translation 1021

until it becomes "see a great light"100:

ביז ס'ווערט "ראו אור גדול" 100:

English translation 1022

That which a moment before was "those who walk in darkness"100 in the darkness of the exile –

דאס וואס מיט א רגע לפנ"ז איז געווען "ההולכים בחושך" 100 אין דעם חושך פון דעם גלות –

English translation 1023

for Jews there was already "and for all the children of Israel there was light in their dwellings"101,

איז ביי אידן שוין געווען "ולכל בני ישראל הי' אור במושבותם" 101,

English translation 1024

even when they were in the house of an Egyptian,

אפילו ווען זיי זיינען געווען אין א בית פון א מצרי,

English translation 1025

even there they could see everything. And see the possessions of that Egyptian.

אפילו דארטן האבן זיי אלץ געקענט זען. און זען נכסים פון דעם מצרי.

English translation 1026

Why did he see it? It is as the Baal Shem Tov explains simply,

פארוואס האט ער דאס געזען? איז עס ווי דער בעש"ט איז מבאר בפשטות,

English translation 1027

that everything is by Divine Providence,

אז יעדער זאך איז בהשגחה פרטית,

English translation 1028

and therefore when something is shown to him by Divine Providence,

און דעריבער אז מ'באווייזט אים א זאך בהשגח"פ,

English translation 1029

it is certainly because he needs to accomplish something with it. And then

איז דאס זיכער דערפאר וואס ער דארף דערמיט אויפטאן. און דעמולט

English translation 1030

(when the possessions of the Egyptians were shown to the Jews within the darkness) –

(ווען מ'האט באוויזן אידן די נכסים פון די מצריים בתוך החושך) –

English translation 1031

the accomplishment through it by the Jews was that which "and you shall empty out Egypt"102.

איז געווען דער אויפטו דערמיט דורך אידן דאס וואס "ונצלתם את מצרים" 102.

English translation 1032

And so it is in every generation and in every place and in every situation.

ועד"ז איז בכל דור ובכל מקום ובכל מצב.

English translation 1033

And then one goes with the torches and with the voice of smoke and with the blast of the shofar and with the great shofar103 speedily in our days, literally –

און דעמולט גייט מען מיט די לפידים און מיטן קול עשן און מיט תרועת שופר און מיט שופר גדול 103 במהרה בימינו ממש –

English translation 1034

to the Holy Temple,

לבית המקדש,

English translation 1035

together with Moshiach and together with the Shechinah in exile,

צוזאמען מיט משיח'ן און צוזאמען מיט שכינתא בגלותא,

English translation 1036

"and everlasting joy upon their heads"104.

"ושמחת עולם על ראשם" 104.

English translation 1037

As mentioned above,

כאמור לעיל,

English translation 1038

the Baal Shem Tov and the Alter Rebbe are called "the two great luminaries". And the simple reason for this title

ווערן דער בעש"ט און אלטער רבי אנגערופן "שני המאורות הגדולים". וואס דער טעם בפשטות אויף דעם תואר

English translation 1039

("the great luminary")

("מאור הגדול")

English translation 1040

is first and foremost –

איז לכל לראש –

English translation 1041

after their Torah,

ע"ש תורתם,

English translation 1042

Torah Ohr.

תורה אור.

English translation 1043

Only afterwards does it descend into their leadership as Nesi'ei Yisrael in a manner of ongoing influence until the end of all generations,

נאר דערנאך קומט עס אראפ אין זייער הנהגה אלס נשיאי ישראל אין אן אופן פון פעולה נמשכת עד סוף כל הדורות,

English translation 1044

Just as their Torah is studied with the same intensity until the end of all generations,

פונקט ווי זייער תורה ווערט געלערנט מיטן זעלבן שטורעם עד סוף כל הדורות,

English translation 1045

and on the contrary –

ואדרבה –

English translation 1046

in a manner of "it has no cessation":

אין אן אופן פון "לאפשא לה":

English translation 1047

one delves deeper and deeper,

מען פארטיפט זיך נאך מער און נאך מער,

English translation 1048

and consequently one understands it more,

ובמילא פארשטייט מען דאס מערער,

English translation 1049

deeper, broader, and longer.

טיפער ברייטער און ליינגער.

English translation 1050

Regarding the Torah of the Alter Rebbe,

בנוגע צו דער תורה פון אלטן רבי'ן,

English translation 1051

it begins,

הויבט זי דאך אן,

English translation 1052

first and foremost,

לכל לראש,

English translation 1053

from the Torah Shebichtav of Chassidus Chabad –

פון תורה שבכתב של חסידות חב"ד –

English translation 1054

the book of Tanya105.

ספר התניא 105.

English translation 1055

And regarding the Torah of the Baal Shem Tov –

ובנוגע תורת הבעש"ט –

English translation 1056

one finds a wondrous thing that although in the times of the Alter Rebbe the book "Toldot" already existed, in which several teachings of the Baal Shem Tov are brought,

געפינט מען א דבר פלא אז אע"פ אז אין די צייטן פון אלטן רבי'ן איז שוין געווען דער ספר פון "תולדות" וואס דארט ברענגען זיך כמה תורות פון בעש"ט,

English translation 1057

nevertheless the Alter Rebbe explicitly mentions

אעפ"כ דערמאנט דער אלטער רבי בפירוש

English translation 1058

(only)

(בלויז)

English translation 1059

the book Tzava'at HaRivash,

דעם ספר צוואת הריב"ש,

English translation 1060

which is in his well-known Igeret HaKodesh106 "to understand...

וואס דאס איז אין אגרת הקודש שלו הידועה 106 "להבין..

English translation 1061

what is written in the book called Tzava'at HaRivash...

מ"ש בספר הנק' צוואת הריב"ש..

English translation 1062

they are collected sayings of his pure words which were gathered glean after glean and they did not know to direct the language accurately, but the intention is the absolute truth."

הם לקוטי אמרותיו הטהורות שלקטו לקוטי בתר לקוטי ולא ידעו לכוין הלשון על מתכונתו אך המכוון הוא אמת לאמיתו".

English translation 1063

When one looks at the beginning of the two books –

בשעת מען גיט א קוק אין די התחלה פון די צוויי ספרים –

English translation 1064

the title page of Tanya

דער שער בלאט פון תניא

English translation 1065

(in the part that was written by the Alter Rebbe himself107)

(אין דעם חלק וואס איז געשריבן געווארן דורכן אלטן רבי'ן אליין 107)

English translation 1066

and at the beginning of the book Tzava'at HaRivash –

און אין דער התחלה פון ספר צוואת הריב"ש –

English translation 1067

And although the book was written by his students –

וואס אע"פ אז דער ספר האט געשריבן תלמידיו –

English translation 1068

they are nevertheless students of the Baal Shem Tov,

זיינען זיי דאך תלמידי הבעש"ט,

English translation 1069

it is understood,

איז פארשטאנדיק,

English translation 1070

that there is an order of precedence and posteriority in the book –

אז עס איז דא א סדר פון קדימה ואיחור אין דעם ספר –

English translation 1071

One sees,

זעט מען,

English translation 1072

that they are,

אז זיי זיינען,

English translation 1073

seemingly,

לכאורה,

English translation 1074

contradictory matters:

ענינים הפכים:

English translation 1075

On the "gate" of Tanya, the Alter Rebbe presents in a few lines the content of the book of Tanya –

אויפן "שער" פון תניא גיט דער אלטער רבי ארויס אין א פאר שורות דעם תוכן פון ספר התניא –

English translation 1076

"Based on the verse108 'For this matter is very near to you, in your mouth and in your heart, to do it,'

"מיוסד על פסוק 108 כי קרוב אליך הדבר מאוד בפיך ובלבבך לעשותו,

English translation 1077

to explain well how it is very near, in a long and short way, with the help of Hashem."

לבאר היטב איך הוא קרוב מאד בדרך ארוכה וקצרה בעזה"י",

English translation 1078

Which has a connection to this week,

וואס דאס האט א שייכות לשבוע זה,

English translation 1079

because "For this matter is very near to you etc." is a verse in the weekly portion –

ווארום "כי קרוב אליך גו'" איז א פסוק אין פרשת השבוע –

English translation 1080

Parshat Nitzavim109;

פ' נצבים 109;

English translation 1081

And the beginning of Tzava'at HaRivash109 is:

און די התחלה פון צוואת הריב"ש 109 איז:

English translation 1082

"I have set110 Hashem before me always,

"שויתי 110 ה' לנגדי תמיד,

English translation 1083

'Shiviti' is a term of equanimity,

שויתי לשון השתוות,

English translation 1084

in every occurrence, everything is equal to him,"

בכל דבר המאורע הכל שוה אצלו",

English translation 1085

because since "Hashem is before me always,"

ווארום וויבאלד אז הוי' לנגדי תמיד",

English translation 1086

then "every matter that befalls him...

איז דאך "כל דבר שיארע לו..

English translation 1087

is from Him, blessed be He,"

הוא מאתו יתברך",

English translation 1088

and consequently, it makes no difference to him whatever happens.

ובמילא מאכט עס ביי אים ניט קיין חילוק וואס עס זאל נאר טרעפן.

English translation 1089

Afterwards, he continues in section 3111 as it is now divided –

דערנאך איז ער ממשיך אין סימן ג' 111 ווי מ'האט עס איצט פאנאנדערגעטיילט –

English translation 1090

although it is not always consistent –

כאטש ס'איז ניט אלעמאל מתאים –

English translation 1091

Regarding the first two sections, we have already spoken once;

אויף די ערשטע צוויי סעיפים האט מען שוין אמאל גערעדט;

English translation 1092

now we will focus on the third section –

וועט מען זיך איצט שטעלן אויפן דריטן סעיף –

English translation 1093

And this is his language:

וז"ל:

English translation 1094

"And every person must serve Hashem with all his strength

"וכל האדם צריך לעבוד השי"ת בכל כחו

English translation 1095

[another version:

[א צווייטער נוסח:

English translation 1096

his aspects],

בחינותיו],

English translation 1097

and the intention is that sometimes a person goes and speaks with people, and then he cannot study, and he must be attached to Hashem and unify unifications. And likewise, when a person travels on a road and cannot pray and study in his usual manner

והכוונה כי לפעמים אדם הולך ומדבר עם בני אדם ואז אינו יכול ללמוד וצריך להיות דבוק בהשי"ת וליחד יחודים. וכן כשהאדם הולך בדרך ואינו יכול להתפלל וללמוד כדרכו

English translation 1098

The precision of "in his usual manner" is:

דער דיוק פון "כדרכו" איז:

English translation 1099

Even when one is a traveler on a road, the matter of study and prayer must exist,

אפילו ווען מ'איז א הולך בדרך דארף זיין דער ענין הלימוד ותפלה,

English translation 1100

only not "in his usual manner"

נאר ניט "כדרכו"

English translation 1101

(as required):

(כדבעי):

English translation 1102

Study can only be in a manner of "reviewing,"

דער לימוד קען נאר זיין אין אן אופן פון "למיגרס",

English translation 1103

but not for pilpul,

אבער ניט לפלפולא,

English translation 1104

as our Sages, of blessed memory, said111 on the verse112 "Do not become agitated on the way";

כמאחז"ל 111 עה"פ 112 "אל תרגזו בדרך";

English translation 1105

and similarly regarding prayer,

ועד"ז בנוגע לתפלה,

English translation 1106

that there cannot be the Amidah prayer

אז עס קען ניט זיין קיין תפילת העמידה

English translation 1107

(which must be while standing,

(וואס מוז זיין בעמידה,

English translation 1108

not when one is a "traveler"),

ניט ווען מ'איז א "הולך"),

English translation 1109

only the prayers that are applicable when one is walking –

נאר בלויז די תפלות וועלכע זיינען שייך ווען מ'איז בהליכה –

English translation 1110

"And he must serve Him in other ways."

וצריך לעבוד אותו באופנים אחרים".

English translation 1111

Afterwards, he adds,

דערנאך איז ער מוסיף,

English translation 1112

that even though he is in a situation where "he cannot pray and study in his usual manner,"

אז אע"פ אז ער איז אין א מצב וואס "אינו יכול להתפלל וללמוד בדרכו",

English translation 1113

or even more –

אדער נאך מער –

English translation 1114

that "he cannot study

אז "אינו יכול ללמוד

English translation 1115

(at all),"

(כלל) ",

English translation 1116

but he can only unify unifications,

נאר ער קען בלויז מייחד זיין יחודים,

English translation 1117

then –

איז –

English translation 1118

"he should not distress himself over this,

"ואל יצער את עצמו בזה,

English translation 1119

Hashem desires that they serve Him in all ways"

השי"ת רוצה שיעבדוהו בכל האופנים"

English translation 1120

(and consequently, for him too, there is no difference).

(ובמילא איז אויך ביי אים קיין חילוק ניט).

English translation 1121

A parenthetical remark:

מאמר המוסגר:

English translation 1122

As mentioned above,

כאמור לעיל,

English translation 1123

this passage was separated from the previous section. But it is not clear whether it should be so. Also:

האט מען די פיסקא אפגעטיילט פון פריערדיקן סעיף. אבער ס'איז ניט ברור צי עס דארף אזוי זיין. אויך:

English translation 1124

The wording

דער לשון

English translation 1125

(as it is printed)

(ווי ס'איז געדרוקט)

English translation 1126

at the beginning of the section, "And every person" –

בתחלת הסעיף "וכל האדם" –

English translation 1127

is not smooth...

איז ניט גלאטיק..

English translation 1128

Therefore, it is highly probable to say,

דערפאר איז קרוב לודאי לומר,

English translation 1129

that it should be as in "Ohr Torah" of the Maggid,

אז עס דארף זיין ווי אין "אור תורה" פון דעם מגיד,

English translation 1130

where there113 both sections are brought

וואס דארטן 113 ווערן געבראכט ביידע סימנים

English translation 1131

(2-3) –

(ב-ג) –

English translation 1132

and also section 4

און אויך דעם סימן שלאח"ז

English translation 1133

(section 4) –

(ס"ד) –

English translation 1134

in one continuum;

בהמשך אחד;

English translation 1135

and instead of "And every person,"

און אנשטאט "וכל האדם",

English translation 1136

it says –

שטייט –

English translation 1137

"And likewise a person."

"וכן האדם".

English translation 1138

And based on this, the continuation of the language is entirely smooth:

ועפ"ז איז דער המשך הלשון אינגאנצן גלאטיק:

English translation 1139

Earlier he says that "in every occurrence, everything is equal to him" because "every matter that befalls him...

פריער זאגט ער ווי "בכל דבר המאורע הכל שוה אצלו" וויבאלד "כל דבר שיארע לו..

English translation 1140

is from Him, blessed be He,"

הוא מאתו יתברך",

English translation 1141

i.e., that the Most High brings the person to various situations etc., and in all situations it must be "equal to him";

ד.ה. אז דער אויבערשטער ברענגט דעם אדם צו פארשידענע מצבים כו' און צי אלע מצבים דארפן זיין "שוה אצלו";

English translation 1142

and afterwards he continues, "And likewise a person must serve Hashem with all his strength

און דערנאך איז ער ממשיך "וכן האדם צריך לעבור השי"ת בכל כחו

English translation 1143

(and in all his aspects)...

(ובכל בחינותיו)..

English translation 1144

because Hashem desires that they serve Him in all ways."

מפני שהשי"ת רוצה שיעבדו אותו בכל האופנים".

English translation 1145

In any case, we derive from this that there must be "I have set Hashem before me always"

עכ"פ נעמט מען דערפון ארויס אז עס דארף זיין "שויתי ה' לנגדי תמיד"

English translation 1146

(in addition to the simple interpretation,

(נוסף כפי פירוש הפשוט,

English translation 1147

also according to the explanation of general Chassidut –)

אויך לויטן טייטש פון חסידות הכללית –)

English translation 1148

"from the term equanimity,"

"מלשון השתוות",

English translation 1149

that because from the perspective of the Most High everything is equal,

וואס מצד דערויף וואס מצד דעם אויבערשטן איז אלץ בשווה,

English translation 1150

it thus follows also for the person –

קומט אזוי ארויס אויך ביים אדם –

English translation 1151

"and likewise a person must serve Hashem" –

"וכן האדם צריך לעבוד השי"ת" –

English translation 1152

in a manner of "equanimity,"

אין אן אופן פון "השתוות",

English translation 1153

in all situations, even when he is "traveling on a road";

אין אלע מצבים אפילו ווען ער איז "הולך בדרך";

English translation 1154

and to such an extent is his equanimity,

און עד כדי כך איז ביים אים די השתוות,

English translation 1155

that he is not even distressed by this.

אז ער איז זיך אפילו ניט מצטער מזה.

English translation 1156

The content of the "gate" of Tanya is seemingly exactly the opposite –

דער תוכן פון דעם "שער" פון תניא איז לכאורה פונקט א פארקערטע –

English translation 1157

regarding the distinctions of levels:

וועגן חילוקי דרגות:

English translation 1158

The Alter Rebbe says that the entire book comes to explain

דער אלטער רבי זאגט אז דער גאנצער ספר קומט מסביר זיין

English translation 1159

(and "to explain well")

(און "לבאר היטב")

English translation 1160

how it is "close to you" and "very,"

ווי אזוי ס'איז "קרוב אליך" און "מאד",

English translation 1161

and both in "your mouth,"

און סיי אין "פיך",

English translation 1162

and in "your heart,"

סיי אין "בלבבך",

English translation 1163

and also –

און סיי –

English translation 1164

"to do it";

"לעשותו";

English translation 1165

and for this one must arrive at a "long and short path"

און דערצו דארף מען אנקומען צו א "דרך ארוכה וקצרה"

English translation 1166

(which proves that there are two paths –

(וואס דאס באווייזט אז עס זיינען דא צוויי דרכים –

English translation 1167

a long path and a short path),

א דרך ארוכה ודרך קצרה),

English translation 1168

and one must have

און מען דארף האבן

English translation 1169

(as he concludes)

(ווי ער איז מסיים)

English translation 1170

the "help of Hashem, blessed be He."

אן "עזר השם יתברך".

English translation 1171

What is the matter,

וואס דער ענין,

English translation 1172

"to explain well" all these details of distinctions mentioned above,

"לבאר היטב" די אלע פרטי חילוקים הנ"ל,

English translation 1173

is the opposite of the approach that for him everything is in equanimity:

איז היפך פון דעם צוגאנג אז ביי אים איז אלץ בהשתוות:

English translation 1174

When for him all matters are in equanimity,

ווען ביי אים זיינען אלע ענינים בהשתוות,

English translation 1175

there is no difference regarding which service it speaks of –

איז קיין נפק"מ ניט וועגן וועלכער עבודה עס רעדט זיך –

English translation 1176

whether "your mouth,"

צי "פיך",

English translation 1177

"your heart" or "to do it";

"בלבבך" אדער "לעשותו";

English translation 1178

no difference what kind of "path" this is:

קיין נפק"מ ניט וואס פאר א "דרך" דאס איז:

English translation 1179

if it is a long path,

איז דאס א דרך ארוכה,

English translation 1180

he goes in the long path,

גייט ער אין דער דרך ארוכה,

English translation 1181

a short path –

א דרך קצרה –

English translation 1182

he goes in the short path. There is for him no difference even if this is "beyond the sea" or "in the heavens." And even more:

גייט ער אין דער דרך קצרה. ס'איז ביי אים קיין נפק"מ ניט אפילו אויב דאס איז "מעבר לים" אדער "בשמים". און נאך מער:

English translation 1183

he is not even distressed by this

ער איז זיך אפילו ניט מצטער מזה

English translation 1184

("and let him not distress himself over this").

("ואל יצער את עצמו בזה").

English translation 1185

It turns out,

קומט אויס,

English translation 1186

that the beginning of the two books are seemingly,

אז די התחלה פון די צוויי ספרים זיינען לכאורה,

English translation 1187

a thing and its opposite.

א דבר והיפוכו.

English translation 1188

And although the Tzava'at HaRivash is only "gleanings after gleanings" from the students of the Baal Shem Tov –

און אע"פ אז צוואת הריב"ש איז בלויז "לקוטי בתר לקוטי" פון תלמידי הבעש"ט –

English translation 1189

nevertheless the Alter Rebbe says,

זאגט דאך אבער דער אלטער רבי,

English translation 1190

as above,

כנ"ל,

English translation 1191

that only the wording "they did not know to direct...

אז בלויז דעם לשון "לא ידעו לכוין..

English translation 1192

according to its exact form"

על מתכונתו"

English translation 1193

[as the Alter Rebbe explains114 "and what the compiler wrote, the divine inspiration did not know to direct the wording precisely"],

[ווי דער אלטער רבי איז מבאר 114 "ומ"ש המלקט שרתה לא ידע לכוין הלשון בדקדוק"],

English translation 1194

because it is not a matter of divine inspiration,

ווייל עס איז ניט קיין ענין פון השראה,

English translation 1195

but of enclothing,

נאר התלבשות,

English translation 1196

but the "intention is true to its truth."

אבער דער "מכוון הוא אמת לאמיתו".

English translation 1197

And one sees in practice,

און מ'זעט בפועל,

English translation 1198

that when one studies the section in Tzava'at HaRivash it brings to a movement of equanimity and "and let him not distress himself";

אז בשעת מען לערנט דעם סעיף אין צוואת הריב"ש ברענגט עס צו א תנועה פון השתוות און "ואל יצער את עצמו";

English translation 1199

However, when one studies properly the "gate" of Tanya,

משא"כ אז מען לערנט דורך כדבעי דעם "שער" פון תניא,

English translation 1200

it provokes in a Jew that he should "gird his loins" and prepare himself to toil to understand what is written in Tanya,

מאנט דאס ארויס בא א אידן אז ער זאל "אונטערגארטלן די לענדן" און גרייטן זיך הארעווען צו פארשטיין וואס שטייט אין תניא,

English translation 1201

that the toil to understand shows that for him not everything is in equanimity,

וואס דער הארעווען צו פארשטיין ווייזט אז ביי אים איז ניט אלץ בהשתוות,

English translation 1202

and even more –

און נאך מער –

English translation 1203

this is connected with distress

דאס איז פארבונדן מיט צער

English translation 1204

(the opposite of "and let him not distress etc.").

(דער היפך פון "ואל יצער כו'").

English translation 1205

Because if he does not understand properly, this distresses him.

ווייל טאמער ער פארשטייט ניט כדבעי איז דאס אים מצער.

English translation 1206

And the distress is not because he does not know the intention of the study of the book of Tanya –

און דער צער איז ניט דערפאר ווייל ער ווייס ניט די כוונתו פון לימוד ספר התניא –

English translation 1207

on the contrary:

אדרבה:

English translation 1208

When one studies Tanya with someone,

בשעת מען לערנט מיט איינעם תניא,

English translation 1209

one educates him,

איז מען אים מחנך,

English translation 1210

that he should toil in it to the point of distress –

אז ער זאל הארעווען אין דעם עד כדי צער –

English translation 1211

why does he not understand better than he understood in the morning? Several hours have passed,

פארוואס פארשטייט ער ניט בעסער ווי ער האט פארשטאנען אינדערפרי? עס זיינען אדורך עטלעכע שעה,

English translation 1212

he should surely understand more and better! It is not understandable:

דארף ער דאך פארשטיין מער און בעסער! איז ניט פארשטאנדיק:

English translation 1213

How is it,

ווי קומט עס,

English translation 1214

that on one hand it is said that the Baal Shem Tov and the Alter Rebbe are the "two great luminaries" who were born on the same day;

אז פון איין זייט זאגט מען אז דער בעש"ט און אלטער רבי זיינען די "שני המאורות הגדולים" וועלכע זיינען געבארן געווארן אין דעם זעלבן טאג;

English translation 1215

Although the Baal Shem Tov was born47 years before the Alter Rebbe –

אע"פ אז דער בעש"ט איז געבארן געווארן 47 יאר איידער דער אלטער רבי –

English translation 1216

nevertheless, the soul of the Alter Rebbe already existed,

איז אבער די נשמה פון אלטן רבי'ן שוין געווען,

English translation 1217

but –

נאר –

English translation 1218

above;

למעלה;

English translation 1219

And all the more so regarding the Alter Rebbe,

ועאכו"כ בנוגע דעם אלטן רבי'ן,

English translation 1220

that at the time he was born,

וואס בשעת ער איז געבארן געווארן,

English translation 1221

both souls were below –

זיינען געווען ביידע נשמות למטה –

English translation 1222

the influence from the Baal Shem Tov was drawn

ס'איז געווען די פעולה נמשכת פון דעם בעש"ט

English translation 1223

(and all the more so the words of the Baal Shem Tov,

(ועאכו"כ דברי הבעש"ט,

English translation 1224

that the words of the righteous,

שדברי צדיקים,

English translation 1225

and all the more so of the leaders,

ועאכו"כ נשיאים,

English translation 1226

endure forever)

קיימים לעד)

English translation 1227

and the soul of the Alter Rebbe was revealed –

און נשמת אדה"ז בגלוי –

English translation 1228

and both effected their effect;

און ביידע האבן פועל געווען פעולתם;

English translation 1229

And nevertheless, there is the difference between them from one extreme to the other in their teachings,

און אעפ"כ איז דא דער חילוק צווישן זיי מן הקצה אל הקצה בתורתם,

English translation 1230

That the teaching of the Baal Shem Tov is in a manner of "and let him not distress himself" and "I have set...

אז תורת הבעש"ט איז אין אן אופן פון "ואל יצער את עצמו" און "שויתי..

English translation 1231

a language of equanimity",

לשון השתוות",

English translation 1232

And the Alter Rebbe in a manner –

און דער אלטער רבי אין אן אופן –

English translation 1233

explicitly yes to be distressed,

בפירוש יא מצטער זיין,

English translation 1234

because it is a "long and short path",

ווארום ס'איז א "דרך ארוכה וקצרה",

English translation 1235

and it must be "close to you" which demands that he not flee,

און עס דארף זיין "קרוב אליך" וואס פאדערט אז ער זאל ניט אנטלויפן,

English translation 1236

but he must do what is dependent on him so that it becomes "close to you"

נאר ער דארף טאן התלוי בו אז עס זאל ווערן "קרוב אליך"

English translation 1237

(It is only that he is promised,

(עס איז נאר וואס מען איז אים מבטיח,

English translation 1238

that if he will only do,

אז אויב ער וועט נאר טאן,

English translation 1239

it will be with the help of Hashem, blessed be He" –

וועט זיין בעזר השי"ת" –

English translation 1240

the Above will help him that he will surely attain this;

דער אויבערשטער וועט אים העלפן אז ער וועט זיכער דערגרייכן דאס;

English translation 1241

since the Torah of truth says that "the matter is very close to you").

וויבאלד אז תורת אמת זאגט אז ס'איז "קרוב אליך הדבר מאד").

English translation 1242

The explanation of this will be understandable according to a matter that has been discussed about it several times. And this is also connected with the explanation regarding the vowel points

דער ביאור בזה וועט זיין פארשטאנדיק לויט אן ענין וואס מ'האט גערעדט וועגן דעם כמה פעמים. און דאס איז אויך פארבונדן מיטן ביאור בנוגע צו די נקודות

English translation 1243

(the letters)

(האותיות)

English translation 1244

about which there was lengthy discussion at the previous farbrengen114,

וועגן וועלכע מ'האט גערעדט בארוכה אין דער פריערדיקער התוועדות *114,

English translation 1245

and I was pleased that a whole commotion was made about it,

און איך בין געווען צופרידן אז מ'האט געמאכט אויף דעם א גאנצן שטורעם,

English translation 1246

which is similar to the aforementioned matter

וואס דאס איז מעין דער ענין הנ"ל

English translation 1247

(in the explanation of the mediation between the Tzava'at HaRivash and the Sha'ar of the Tanya),

(אין דער ביאור התיווך פון צוואת הריב"ש מיטן שער פון תניא),

English translation 1248

as will come at the end of the explanation:

כפי שיבואו בסוף הביאור:

English translation 1249

It was discussed then that the order of the vowel points as printed in the Siddurim "Tehillat Hashem" was made because it was found that way in Sefer HaPardes115 etc.

מ'האט דעמולט גערעדט אז דער סדר הנקודות ווי ס'איז געדרוקט אין די סידורים "תהלת ה'" האט מען געמאכט דערפאר וואס מ'האט אזוי געפונען אין ספר הפרדס 115 וכו'.

English translation 1250

But one thing had to be changed,

נאר מ'האט געדארפט משנה זיין איין זאך,

English translation 1251

that instead of where previously comes a kubutz,

אז אנשטאט דערויף וואס פריער קומט א קובץ,

English translation 1252

three diagonal dots,

דריי נקודות באלכסון,

English translation 1253

and then a shuruk

און דערנאך א שורק

English translation 1254

(or as it is called –

(אדער ווי ס'ווערט גערופן –

English translation 1255

a melupum),

א מלאופם),

English translation 1256

a vav with a dot

א וא"ו מיט א נקודה

English translation 1257

(a yud)

(א יו"ד)

English translation 1258

in its middle,

באמצעיתו,

English translation 1259

as is printed in the Siddur "Tehillat Hashem" –

ווי ס'איז געדרוקט אין סידור "תהלת ה'" –

English translation 1260

it must be the opposite:

דארף זיין פארקערט:

English translation 1261

the melupum must come first and then the kubutz.

ס'דארף פריער קומען דער מלאופם און דערנאך דער קובץ.

English translation 1262

And the reason was then given for this –

און מ'האט דעמולט געזאגט דערויף דער טעם –

English translation 1263

because it states in the books of grammar,

ווייל ס'שטייט אין ספרי הדקדוק,

English translation 1264

that the melupum is the major vowel of it –

אז מלאופם איז די תנועה קטנה שלה –

English translation 1265

a shuruk

א שורק

English translation 1266

(the three diagonal dots).

(די דריי נקודות באלכסון).

English translation 1267

It is understood that first must come a major vowel and then its minor vowel. For the previous vowel points, the major vowel comes first and then its minor vowel:

איז מובן אז פריער דארף קומען א תנועה גדולה און דערנאך איר תנועה קטנה. בא די פריערדיקע נקודות קומט פריער די תנועה גדולה און דערנאך איר תנועה קטנה:

English translation 1268

first kamatz and then its minor vowel – patach,

פריער קמץ און דערנאך תנועה קטנה שלה – פתח,

English translation 1269

first tzeirei and then its minor vowel –

פריער צירה און דערנאך תנועה קטנה שלה –

English translation 1270

segol.

סגול.

English translation 1271

And likewise there is also in cholam and chirik the major vowel and its minor vowel.

ועד"ז איז דא אויך אין חולם און חירק די תנועה גדולה און תנועה קטנה שלה.

English translation 1272

A whole uproar was made about this:

האט מען אויף דעם געמאכט א גאנצן טומל:

English translation 1273

That which was previously placed a kubutz

דאס וואס מ'האט פריער געשטעלט א קובץ

English translation 1274

(three diagonal dots)

(דריי נקודות באלכסון)

English translation 1275

and then a melupum

און דערנאך א מלאופם

English translation 1276

(or shuruk) –

(אדער שורק) –

English translation 1277

this order stands in Tikkunei Zohar116,

שטייט אזוי דער סדר אין תיקוני זהר 116,

English translation 1278

and even more:

און נאך מער:

English translation 1279

there it also gives a reason for this,

דארטן שטייט אויך א טעם אויף דעם,

English translation 1280

that it is connected with the order of the Sefirot:

אז ס'איז פארבונדן מיט סדר הספירות:

English translation 1281

a kubutz

א קובץ

English translation 1282

(three diagonal dots)

(שלש נקודות באלכסון)

English translation 1283

corresponds to the Sefirah of Hod,

גייט אויף ספירת ההוד,

English translation 1284

and a melupum

און א מלאופם

English translation 1285

(a vav with a dot in the middle)

(וא"ו עם נקודה באמצע)

English translation 1286

corresponds to the Sefirah of Yesod

גייט אויף ספירת היסוד

English translation 1287

(as the reasons for this are explained in the books of Kabbalah),

(כמבואר די טעמים על זה אין ספרי הקבלה),

English translation 1288

and the Sefirah of Hod precedes the Sefirah of Yesod.

און ספירת ההוד איז פאר ספירת היסוד.

English translation 1289

So what does it mean that the discussion was concluded at the farbrengen,

איז וואס הייסט אז מ'האט מסיים געווען דעם רעדן אין פארברענגען,

English translation 1290

that from now on it is worthwhile to print all these vowel points as they are now in the Siddur,

אז מכאן ולהבא איז כדאי אז מ'זאל דרוקן די אלע נקודות אזוי ווי זיי זיינען איצטער אין סידור,

English translation 1291

except for these two vowel points,

א חוץ פון אט די צוויי נקודות,

English translation 1292

that 115) Sha'ar HaNekudot at its beginning. 116) Tikkun

אז 115) שער הנקודות בתחלתו. 116) ת"ע

English translation 1293

(129,

(קכט,

English translation 1294

section 1 and onward).

סע"א ואילך).

English translation 1295

The explanation of this is

איז דער ביאור בזה

English translation 1296

(as discussed several times):

(כמדובר כמ"פ):

English translation 1297

It is true that in Tikkunei Zohar the order is first the kubutz and then the melupum,

אמת טאקע אז אין תיקוני זהר שטייט דער סדר פריער דער קובץ און דער נאך דער מלאופם,

English translation 1298

and the reason –

און דער טעם –

English translation 1299

because kubutz is "the eighth" and melupum "the ninth",

ווייל קובץ איז "שמינאה" און מלאופם "תשיעאה",

English translation 1300

kubutz is the Sefirah of Hod and melupum is the Sefirah of Yesod,

קובץ איז ספירת ההוד און מלאופם איז ספירת היסוד,

English translation 1301

However, when it comes to printing the order of the vowel points in a Siddur,

בשעת ס'רעדט זיך אבער וועגן דרוקן סדר הנקודות אין א סידור,

English translation 1302

which a Siddur is a thing equal for every soul,

וואס א סידור איז א דבר השוה לכל נפש,

English translation 1303

and the Siddur begins with "Modeh ani lefanecha",

און דער סידור הויבט זיך אן מיט "מודה אני לפניך",

English translation 1304

which when one says it in the morning upon first arising from sleep,

וואס בשעת מ'זאגט דאס אינדערפרי ערשט אויפשטייענדיק פון שלאף,

English translation 1305

everyone is like a child –

איז יעדערער בדוגמא ווי א קטן –

English translation 1306

therefore there the order of the vowel points must be according to grammar and pronunciation simply for a child,

דעריבער דארף דארטן זיין דער סדר הנקודות ע"ד הדקדוק וההברה בפשטות פאר א קטן,

English translation 1307

And this is,

און דאס איז,

English translation 1308

that first must come the melupum and then the kubutz –

אז פריער דארף קומען דער מלאופם און דערנאך דער קובץ –

English translation 1309

because as stated,

ווארום כאמור,

English translation 1310

a melupum is a major vowel and a kubutz is its minor vowel –

א מלאופם איז א תנועה גדולה און א קובץ איז א תנועה קטנה שלה –

English translation 1311

a minor vowel cannot come before its major vowel.

קען דאך א תנועה קטנה ניט קומען פאר א איר תנועה גדולה.

English translation 1312

And in other terms:

ובאותיות אחרות:

English translation 1313

a major vowel is called a king and a minor vowel –

א תנועה גדולה ווערט אנגערופן א מלך און א תנועה קטנה –

English translation 1314

a servant of that king –

אן עבד פון דעם מלך –

English translation 1315

as it also states in Kabbalah117. –

ווי עס שטייט אויך אין קבלה 117. –

English translation 1316

So how can a servant come before his king?! –

איז ווי קען קומען אן עבד פאר זיין מלך?! –

English translation 1317

Rather, simply, the melupum must come first and then the kubutz.

נאר בפשטות דארף קומען פריער דער מלאופם און דערנאך דער קובץ.

English translation 1318

And as this also emerges from the simple pronunciation of the vowel points:

און ווי דאס קומט אויך ארויס בפשטות ההברה פון די נקודות:

English translation 1319

a major vowel is longer than a minor vowel,

א תנועה גדולה איז ארוכה יותר ווי א תנועה קטנה,

English translation 1320

and a minor vowel is shorter

און א תנועה קטנה איז קצרה יותר

English translation 1321

(relative to a major vowel at least).

(לגבי א תנועה גדולה עכ"פ).

English translation 1322

Therefore a major vowel is a king and a minor vowel –

וואס דערפאר איז א תנועה גדולה א מלך און א תנועה קטנה –

English translation 1323

a servant,

אן עבד,

English translation 1324

because just as a king simply is greater than a servant,

ווייל פונקט ווי א מלך בפשטות איז גרעסער פון אן עבד,

English translation 1325

and moreover –

און נאכמער –

English translation 1326

the servant derives from the king,

דער עבד נעמט זיך פון דעם מלך,

English translation 1327

so too a major vowel is greater than a minor vowel,

אזוי איז אויך א תנועה גדולה גרעסער פאר א תנועה קטנה,

English translation 1328

and the minor vowel derives from it.

און די תנועה קטנה נעמט זיך פון איר.

English translation 1329

And as it also states in Tikkunei Zohar and in many places,117

און ווי ס'שטייט אויך אין תקוני זהרייי ובכ"מ, 117

English translation 1330

So a sign for the five major vowels is "Pituchei Chotam",

אז א סימן אויף די חמש תנועות גדולות איז "פיתוחי חותם",

English translation 1331

which the two words have five vowel points:

וואס די צוויי ווערטער האבן פינף נקודות:

English translation 1332

a chirik

א א חירק

English translation 1333

(under the pei-aleph)

(אונטערן פ"א)

English translation 1334

and then a yud-reish

און דערנאך א יו"ר

English translation 1335

("pi(tuchei)").

("פי(תוחי)").

English translation 1336

then a melupum

דערנאך א מלאופם

English translation 1337

(the vav after the tav in "Pituchei").

(דער וא"ו נאכן תי"ו אין "פיתוחי").

English translation 1338

then a tzeirei

דערנאך א צירה

English translation 1339

(under the chet).

(אונטערן חי"ת).

English translation 1340

then a cholam

דערנאך א חולם

English translation 1341

(the vav in "Chotam").

(דער וא"ו אין "חותם").

English translation 1342

and then a kamatz

און דערנאך א קמץ

English translation 1343

(under the tav of "Chotam").

(אונטערן תי"ו פון "חותם").

English translation 1344

and then come the small vowel points

און דערנאך קומען די נקודות

English translation 1345

(vowels)

(תנועות)

English translation 1346

small,

קטנות,

English translation 1347

which are not among the five,

וואס זיי זיינען ניט אין די פינף,

English translation 1348

they are servants to the five.

זיי זיינען עבדים צו די פינף.

English translation 1349

And according to Kabbalah, indeed the order is first a kovetz and then a melupum

וע"פ קבלה איז טאקע דער סדר פריער א קובץ און דערנאך א מלאופם

English translation 1350

(as this is in the sefirot,

(ווי דאס איז אין ספירות,

English translation 1351

first Hod and then Yesod),

פריער הוד און דערנאך יסוד),

English translation 1352

as it states in the aforementioned Tikkunei Zohar.

ווי עס שטייט אין תקו"ז הנ"ל.

English translation 1353

Since the source for this order is in Tikkunei Zohar,

וואס וויבאלד אז דער מקור אויף דעם סדר איז אין תקו"ז,

English translation 1354

it is understood,

איז מובן,

English translation 1355

that according to all opinions in Kabbalah,

אז לויט אַלע שיטות אין קבלה,

English translation 1356

both the opinion of the Ramak,

סיי שיטת הרמ"ק,

English translation 1357

which is in Sefer HaPardes,

וואס דאס איז אין ספר הפרדס,

English translation 1358

and the opinion of the Arizal,

סיי שיטת האריז"ל,

English translation 1359

which is in the Siddur of the Arizal in the kavanot of the Arizal of the Shemoneh Esrei

וואס דאס איז אין סידור האריז"ל אין די כוונות האריז"ל פון שמונה עשרה

English translation 1360

(the Amidah prayer),

(תפלת העמידה),

English translation 1361

and in the Siddur of the Arizal,

און אין סידור האריז"ל,

English translation 1362

in Shaar HaKavanot118 etc.,

אין שער הכוונות 118 וכו',

English translation 1363

which are all connected and founded on Tikkunei Zohar –

וואס זיי זיינען אלע פארבונדן און מיוסד אויף תקו"ז –

English translation 1364

is that according to all of them, the kovetz must come first

איז לויט זיי אלע מוז שטייען פריער דער קובץ

English translation 1365

(three dots diagonally),

(שלש נקודות באלכסון),

English translation 1366

and then the melupum

און דערנאך דער מלאופם

English translation 1367

(a dot in the middle of a vav) –

(נקודה באמצע הוא"ו) –

English translation 1368

both in the Ramak's Kabbalah,

סיי אין רמ"ק"ס קבלה,

English translation 1369

and in the Arizal's Kabbalah,

סיי אין אריז"ל'ס קבלה,

English translation 1370

and in Chassidut,

סיי אין חסידות,

English translation 1371

as Chassidut teaches matters according to Chassidut;

ווי חסידות לערנט ענינים ע"פ חסידות;

English translation 1372

Afterwards, however, there is where one teaches the matters according to the simple meaning,

דערנאך איז אבער דא ווי מ'לערנט די ענינים ע"פ פשט,

English translation 1373

where there the melupum comes first and then the kovetz,

וואס דארטן קומט פריער דער מלאופם און דערנאך דער קובץ,

English translation 1374

as above.

כנ"ל.

English translation 1375

And it is not the explanation that there is a dispute:

און ס'איז ניט דער פירוש אז ס'איז דא א מחלוקת:

English translation 1376

that according to the simple meaning the melupum comes first and then the kovetz,

אז ע"ד הפשט קומט פריער דער מלאופם און דערנאך דער קובץ,

English translation 1377

and according to Kabbalah the kovetz comes first and then the melupum. And the explanation:

און ע"פ קבלה קומט פריער דער קובץ און דערנאך דער מלאופם. והביאור:

English translation 1378

When one finds himself in the world of the simple meaning,

בשעת איינער געפינט זיך אין עולם הפשט,

English translation 1379

i.e., that he stands in smallness of intellect and the like,

ד.ה. אז ער שטייט בקטנות המוחין וכיו"ב,

English translation 1380

or at the beginning of the day and at the beginning of the service etc. –

אדער בתחלת היום ובתחלת העבודה וכו' –

English translation 1381

then the order of his service is

איז דעמולט סדר עבודתו

English translation 1382

even according to the Torah of Kabbalah,

אפילו לויט תורת הקבלה,

English translation 1383

in the world of the simple meaning,

אין עולם הפשט,

English translation 1384

the world of Asiyah. And there the melupum comes first and then the kovetz.

עולם העשי'. און דארטן קומט פריער דער מלאופם און דערנאך דער קובץ.

English translation 1385

Afterwards, when he goes further and higher and deeper in his service,

דערנאך אז ער גייט ווייטער און העכער און טיפער בעבודתו,

English translation 1386

he comes from the world of Asiyah into the world of Yetzirah and into the world of Beriyah,

קומט ער פון עולם העשי' אין עולם היצירה און אין עולם הבריאה,

English translation 1387

until he comes to the world of Amida,

ביז ער קומט אין עולם העמידה,

English translation 1388

the world of Atzilut,

עולם האצילות,

English translation 1389

where there are the kavanot in the Name of Hashem as they are in the world of the sefirot. And there the kovetz comes first and then the melupum.

וואס דארטן זיינען דא די כוונות אין שם הוי' ווי זיי זיינען אין עולם הספירות. און דארטן קומט פריער דער קובץ און דערנאך דער מלאופם.

English translation 1390

Afterwards, however, the storm arises on the above –

דערנאך ווערט אבער דער שטורעם אויף הנ"ל –

English translation 1391

where does it state in Nigleh that both matters can be?

וואו שטייט עס אין נגלה אז ס'קענען זיין ביידע ענינים?

English translation 1392

In Nigleh it states119 "These and those are the words of the living God",

אין נגלה שטייט 119 "אלו ואלו דברי אלקים חיים",

English translation 1393

that both the first opinion and the second opinion are "words of the living God". As for example,

אז סיי די ערשטע שיטה און סיי די צווייטע שיטה איז "דברי אלקים חיים". ווי לדוגמא,

English translation 1394

both the opinion of Beit Shammai and the opinion of Beit Hillel are "words of the living God";

סיי שיטת בית שמאי און סיי שיטת בית הלל איז "דברי אלקים חיים";

English translation 1395

but the halacha is like Beit Hillel120. It is not the explanation that in one place the halacha is like Beit Shammai and in one place –

אבער די הלכה איז כבית הלל 120. ס'איז ניט דער פשט אז אין איין ארט איז די הלכה כב"ש און איין ארט –

English translation 1396

like Beit Hillel,

כב"ה,

English translation 1397

rather "Beit Shammai in a place of Beit Hillel is not a teaching121". Consequently

נאר "ב"ש במקום ב"ה אינו משנה 121 ". במילא

English translation 1398

(regarding Beit Shammai and Beit Hillel)

(בנוגע צו ב"ש וב"ה)

English translation 1399

the halacha is like Beit Hillel. –

איז הלכה כב"ה. –

English translation 1400

This is what seemingly states in Nigleh.

אט דאס שטייט לכאורה אין נגלה.

English translation 1401

It seemingly follows from this also regarding our matter that it cannot be –

קומט לכאורה אויס עפ"ז אויך בנדו"ד אז ס'קען ניט זיין –

English translation 1402

according to Nigleh –

ע"פ נגלה –

English translation 1403

both matters

ביידע ענינים

English translation 1404

(the order of the vowel points and the order of service according to Kabbalah and according to the simple meaning)

(סדר הנקודות וסדר העבודה ע"פ קבלה און ע"פ פשט)

English translation 1405

together –

צוזאמען –

English translation 1406

is the halacha either like one or like the other?

ס'איז הלכה אדער ווי איינער אדער ווי דער צווייטער?

English translation 1407

The One Above helped,

האט דער אויבערשטער געהאלפן,

English translation 1408

that in Nigleh there is a second reality,

אז אין נגלה שטייט א צווייטע מציאות,

English translation 1409

where there one sees that there is halacha according to two opinions:

וואס דארטן זעט מען ווי ס'זיינען דא הלכה כשני דיעות:

English translation 1410

The Gemara says122 that in the place of Rav the law is that one must conduct himself like Rav,

די גמרא זאגט 122 אז באתרא דרב איז דער דין אז מ'דארף זיך פירן כרב,

English translation 1411

and in the place of Shmuel one must conduct himself like Shmuel.

און באתרא דשמואל דארף מען זיך פירן כשמואל.

English translation 1412

That is:

דאס הייסט:

English translation 1413

at the same time in the

אין דער זעלבער צייט אין דער

English translation 1414

same country they conducted themselves in two separate cities in two separate ways. For in the country itself there was a city where there Rav was the head of the yeshiva,

זעלבער מדינה האט מען זיך געפירט אין צוויי באזונדערע שטעט אויף צוויי באזונדערע אופנים. ווארום אין דער מדינה גופא איז געווען א שטאט וואס דארטן איז רב געווען דער ראש ישיבה,

English translation 1415

and in a second city where there Shmuel was the local authority –

און אין א צווייטער שטאט וואס דארטן איז שמואל געווען דער מרא דאתרא –

English translation 1416

they conducted themselves in the place of Rav like Rav and in the place of Shmuel like Shmuel. And moreover –

האט מען זיך געפירט באתרא דרב כרב ובאתרא דשמואל כשמואל. און נאכמער –

English translation 1417

Rav himself then instructed that in the place of Shmuel one must conduct himself like Shmuel,

רב אליין האט דעמולט געהייסן אז באתרא דשמואל דארף מען זיך פירן כשמואל,

English translation 1418

and Shmuel instructed that in the place of Rav one must conduct himself like Rav.

און שמואל האט געהייסן אז באתרא דרב דארף מען זיך פירן כרב.

English translation 1419

I.e., due to the change of place there is a change in how the halacha should be –

ד.ה. מצד שינוי המקום ווערט א שינוי ווי די הלכה דארף זיין –

English translation 1420

in one place halacha in one manner and in a second place –

במקום אחד הלכה באופן אחד ובמקום שני –

English translation 1421

halacha in a second manner.

הלכה באופן שני.

English translation 1422

And this is also understood in our matter –

ועד"ז איז אויך מובן בנדו"ד –

English translation 1423

regarding the place

בנוגע צו אתרא

English translation 1424

(location)

(מקום)

English translation 1425

in the spiritual sense. As the Rambam writes in the book Yad HaChazakah

במובן הרוחני. ווי דער רמב"ם שרייבט אין ספר יד החזקה 123

English translation 1426

(as opposed to the spheres and the like),

(אנטקעגן די גלגלים וכיו"ב),

English translation 1427

that when one says "place" regarding spirituality,

אז בשעת מ'זאגט מקום בנוגע צו רוחניות,

English translation 1428

it does not mean a physical place,

מיינט דאס ניט מקום גשמי,

English translation 1429

but rather place with the meaning of level and rank –

נאר מקום מיט דער פירוש מעלה ודרגא –

English translation 1430

that due to the change of level and rank there is a distinct order and law.

אז מצד שינוי המעלה והדרגא איז דא א באזונדער סדר און הלכה.

English translation 1431

And all the more so and a fortiori:

ובמכ"ש וק"ו:

English translation 1432

If a physical place can cause a change in law from place to place,

אויב מקום גשמי קען מאכן א שינוי אין הלכה ממקום למקום,

English translation 1433

then certainly spiritual service, a level

איז זיכער אז עבודה רוחנית, מעלה

English translation 1434

(place)

(מקום)

English translation 1435

spiritual –

רוחנית –

English translation 1436

can cause a change in law from place to place:

קען מאכן א שינוי בהלכה ממקום למקום:

English translation 1437

When one is in the place

בשעת מ'געפינט זיך באתרא

English translation 1438

(in level and rank)

(במעלה ודרגא)

English translation 1439

of Kabbalah,

פון קבלה,

English translation 1440

then the order of the vowels is as printed in the intentions in the Siddur of the Arizal

איז דעמולט דער סדר הנקודות ווי געדרוקט אין די כוונות אין סידור האריז"ל

English translation 1441

(first a kubutz and then a melupum).

(פריער א קובץ און דערנאך א מלאופם).

English translation 1442

When one is in the place of Pshat,

בשעת מ'געפינט זיך באתרא דפשט,

English translation 1443

the world of Pshat,

עולם הפשט,

English translation 1444

the level and rank of Pshat,

מעלה ודרגת הפשט,

English translation 1445

then the order of the vowels is as understood simply by a child,

איז דער סדר הנקודות ווי מובן בפשטות פאר א קטן,

English translation 1446

that first comes the melupum and then the kubutz.

אז פריער קומט דער מלאופם און דערנאך דער קובץ.

English translation 1447

That is to say:

דאס הייסט:

English translation 1448

At the same time that in one level

אין דער זעלבער צייט וואס אין איין דרגא

English translation 1449

(the level of Kabbalah)

(דרגת הקבלה)

English translation 1450

the order is in one manner,

איז דער סדר באופן אחד,

English translation 1451

in a second level

איז אין א צווייטער דרגא

English translation 1452

(the level of Pshat)

(דרגת הפשט)

English translation 1453

the order is in another manner.

דער סדר באופן אחר.

English translation 1454

Even when it concerns the same person,

אפילו ווען ס'רעדט זיך וועגן דעם זעלבן מענטש,

English translation 1455

who has to do with both worlds,

וואס ער האט צו טאן מיט ביידע עולמות,

English translation 1456

there is for him a time when he is in the level of service according to Kabbalah,

איז ביי אים אבער דא א צייט ווען ער געפינט זיך אין דער דרגא בעבודה ע"פ קבלה,

English translation 1457

and a time in the level of service according to Pshat

און א צייט אין דער דרגת העבודה ע"פ פשט

English translation 1458

(such as the beginning of service and the like) –

(ע"ד תחלת העבודה וכיו"ב) –

English translation 1459

then according to the place in which he finds himself, so is the law as the order that is appropriate must be for this place.

איז לויט דער אתרא אין וועלכע ער געפינט זיך אזוי איז די הלכה ווי דער סדר המתאים דארף זיין לאתרא זה.

English translation 1460

As the matter of "in the place of Rav the law is like Rav and in the place of Shmuel the law is like Shmuel" is simply:

ווי דער ענין פון באתרא דרב הלכה כרב ובאתרא דשמואל הלכה כשמואל איז בפשטות:

English translation 1461

It does not concern a Jew who lived all his days in the place of Rav,

ס'רעדט זיך ניט וועגן א איד וואס האט געלעבט כל ימיו באתרא דרב,

English translation 1462

or in the place of Shmuel,

אדער באתרא דשמואל,

English translation 1463

but rather a Jew who came from the place of Rav to the place of Shmuel,

נאר וועגן א איד וואס איז געקומען פון אתרא דרב אין אתרא דשמואל,

English translation 1464

or from the place of Shmuel to the place of Rav –

אדער פון אתרא דשמואל אין אתרא דרב –

English translation 1465

they told him that according to the Shulchan Aruch he must conduct himself like Rav in the place of Rav,

האט מען אים געזאגט אז ע"פ שולחן ערוך דארף ער זיך פירן ווי רב באתרא דרב,

English translation 1466

and like Shmuel in the place of Shmuel,

און ווי שמואל באתרא דשמואל,

English translation 1467

afterwards he went on that same day to the place of Shmuel –

דערנאך איז ער אוועקגעגאנגען באותו יום באתרא דשמואל, –

English translation 1468

the Shulchan Aruch tells him that he must conduct himself like Shmuel.

זאגט אים שו"ע אז ער דארף זיך פירן כשמואל.

English translation 1469

Torah says that not only are "these and those the words of the living God",

תורה זאגט אז ניט נאר וואס "אלו ואלו דברי אלקים חיים",

English translation 1470

and together with this however "Beit Shammai in the place of Beit Hillel does not change" –

וביחד עם זה אבער "ב"ש במקום ב"ה אינו משנה" –

English translation 1471

but there is yet another manner:

נאר ס'איז דא נאך א צווייטער אופן:

English translation 1472

Due to the distinction in place there is a distinction in law according to the place,

מצד דעם חילוק במקום איז דא א חילוק אין הלכה לפי המקום,

English translation 1473

in every place the law is –

בכל מקום איז די הלכה –

English translation 1474

the law according to the revealed –

הלכה ע"פ נגלה –

English translation 1475

as it comes out there.

ווי דארטן קומט אויס.

English translation 1476

And this is also regarding place in spirituality,

עד"ז איז אויך בנוגע צו אתרא ברוחניות,

English translation 1477

levels in service –

דרגות בעבודה –

English translation 1478

that the law as to what should be the order of the vowels depends on which level he finds himself:

אז די הלכה ווי ס'דארף זיין סדר הנקודות ווענדט זיך אין וועלכער דרגא ער געפינט זיך:

English translation 1479

When he prays the silent prayer,

בשעת ער דאווענט תפלת העמידה,

English translation 1480

and prays it with the intentions of the Arizal,

און דאווענט דאס מיט כוונת האריז"ל,

English translation 1481

then for him the kubutz must come first and then the melupum.

דארף ביי אים פריער קומען דער קובץ און דערנאך דער מלאופם.

English translation 1482

When he learns Aleph Beit,

בשעת ער לערנט אל"ף בי"ת,

English translation 1483

or he learns with his child Aleph Beit,

אדער ער לערנט מיט זיין קינד אל"ף בי"ת,

English translation 1484

even when he learns with himself Aleph Beit,

אפילו ווען ער לערנט מיט זיך אל"ף בי"ת,

English translation 1485

the Aleph Beit of his service of Hashem –

אל"ף בי"ת פון זיין עבודת ה' –

English translation 1486

then indeed the melupum is a large movement and the kubutz is a small movement,

איז דאך מלאופם א תנועה גדולה און קובץ א תנועה קטנה,

English translation 1487

therefore the large one must come first and then its small one.

במילא דארף פריער קומען די גדולה און דערנאך איר קטנה.

English translation 1488

At first glance one could still argue with this etc.,

לכאורה קען מען זיך מיט דעם נאך שפארן וכו',

English translation 1489

that the above

אז האמור לעיל

English translation 1490

(regarding the place of Rav the law is like Rav etc.)

(בנוגע צו אתרא דרב הלכה כרב וכו')

English translation 1491

is connected with customs etc. –

איז פארבונדן מיט מנהגים וכו' –

English translation 1492

We find the same matter explicitly in the commandment of reading the Megillah,

געפינט מען דעם זעלבן ענין בפירוש בא מצות קריאת המגילה,

English translation 1493

that there is a distinction in actual law regarding when one must read the Megillah which depends on the place where one is:

אז ס'איז דא א חילוק אין הלכה בפועל ווען מ'דארף לייענען די מגילה וואס ווענדט זיך אין דעם מקום וואו מ'געפינט זיך:

English translation 1494

If he is in a city surrounded by a wall, Torah tells him:

געפינט ער זיך אין אן עיר מוקפת חומה זאגט אים תורה:

English translation 1495

You must read the Megillah on the fifteenth of Adar,

דו דארפסט לייענען די מגילה בחמשה עשר באדר,

English translation 1496

and on the fourteenth you may not make a blessing on the reading of the Megillah. If he is in a village or in a town and the like, Torah tells him:

און בי"ד טארסטו ניט מאכן קיין ברכה אויף קריאת המגילה. געפינט ער זיך אין א כפר אדער אין א כרך וכיו"ב זאגט אים תורה:

English translation 1497

You must read the Megillah on the fourteenth,

דו דארפסט לייענען 124 מגילה בי"ד,

English translation 1498

and on the fifteenth you may not make a blessing.

און בחמשה עשר טארסטו ניט מאכן קיין ברכה.

English translation 1499

And there are also distinctions in laws regarding a city dweller,

און ס'איז אויך דא חילוקי דינים 125 בנוגע צו א בן עיר,

English translation 1500

a village dweller,

א בן פרזות,

English translation 1501

who traveled to a city surrounded by a wall before Purim,

וועלכער איז אוועקגעפארן אין אן עיר מוקפת חומה פאר פורים,

English translation 1502

or a dweller of a city surrounded by a wall traveled to a city,

אדער בן עיר מוקפת חומה איז אוועקגעפארן אין אן עיר,

English translation 1503

a village.

פרזות.

English translation 1504

That this is not being discussed regarding a custom,

וואס דאס רעדט זיך ניט בנוגע צו א מנהג,

English translation 1505

but regarding a commandment. And this is even more so than in the aforementioned matter of "in the place of Rav, the halacha is like Rav, etc.":

נאר בנוגע צו א מצוה. און דאס איז נאכמערער ווי אין דעם ענין הנ"ל פון באתרא דרב הלכה כרב וכו':

English translation 1506

There, there is a dispute in a matter between Rav and Shmuel,

דארטן איז דא א פלוגתא בדבר בין רב ושמואל,

English translation 1507

but in the place of Rav, one conducts himself like Rav, and in the place of Shmuel, like Shmuel;

נאר באתרא דרב פירט מען זיך כרב און באתרא דשמואל כשמואל;

English translation 1508

not so here

משא"כ דא

English translation 1509

(regarding the reading of the Megillah according to the place)

(בנוגע צו מקרא מגילה לפי המקום)

English translation 1510

there is no dispute at all,

איז גאר קיין פלוגתא ניטא,

English translation 1511

it is ab initio that the law is that the reading of the Megillah on which day depends on the place. The same Jew,

ס'איז לכתחילה אזוי דער דין אז קריאת המגילה באיזה יום הענגט אפ אין דעם מקום. דער זעלבער איד,

English translation 1512

the same commandment,

די זעלבע מצוה,

English translation 1513

the same miracle,

דער זעלבער נס,

English translation 1514

the same blessings,

די זעלבע ברכות,

English translation 1515

all the matters,

כל הענינים,

English translation 1516

all the laws –

כל ההלכות –

English translation 1517

nevertheless, the Torah tells him,

אעפ"כ זאגט אים תורה,

English translation 1518

that when one reads depends on what kind of place you find yourself in.

אז ווען מ'זאל לייענען הענגט אפ אין וואס פאר א מקום דו געפינסט זיך.

English translation 1519

And about this,

ועד"ז,

English translation 1520

and even more so, all the more so, is regarding a spiritual place,

און נאך במכ"ש וק"ו איז בנוגע צו מקום רוחני,

English translation 1521

spiritual service,

עבודה רוחנית,

English translation 1522

the level and degree in which he finds himself –

מעלה ודרגא אין וועלכע ער געפינט זיך –

English translation 1523

that the level in service in which he finds himself can make a difference as to how there the halacha and order should be.

אז די דרגא בעבודה אין וועלכע ער געפינט זיך קען מאכן א שינוי ווי דארטן דארף זיין די הלכה און סדר.

English translation 1524

And this is even more so than by Rav and Shmuel

און דאס איז נאכמערער ווי בא רב ושמואל

English translation 1525

(where in the place of Rav, the halacha is like Rav, etc.),

(וואס באתרא דרב הלכה כרב וכו'),

English translation 1526

where there is a dispute,

וואס דארטן איז דא א פלוגתא,

English translation 1527

but regarding the order of the vowel points there is no dispute at all

נאר בנוגע צו סדר הנקודות איז גאר קיין פלוגתא ניטא

English translation 1528

(between Kabbalah and the plain meaning),

(צווישן קבלה און פשט),

English translation 1529

just as it is regarding the reading of the Megillah.

ע"ד ווי דאס איז בנוגע צו מקרא מגילה.

English translation 1530

According to the above, it is understood,

ע"פ כהנ"ל איז מובן,

English translation 1531

that when one prints an Alef

אז בשעת מ'דרוקט אן אל"ף

English translation 1532

Beis with vowel points,

בי"ת מיט נקודות,

English translation 1533

and one prints this at the beginning of a siddur,

און מ'דרוקט דאס אין אנהויבס פון א סידור,

English translation 1534

not to mention when one prints an Alef Beis by itself,

ווער רעדט נאך ווען מ'דרוקט אן אל"ף בי"ת בפני עצמו,

English translation 1535

and one needs to teach it to a child,

און מ'דארף דאס לערנען מיט א קינד,

English translation 1536

and the child will ask:

און דער קינד וועט פרעגן:

English translation 1537

Why does a kamatz come first and then a patach,

פארוואס שטייט פריער א קמץ און דערנאך א פתח,

English translation 1538

one will tell him:

וועט מען אים זאגן:

English translation 1539

Because a kamatz is a large vowel,

ווייל א קמץ איז א תנועה גדולה,

English translation 1540

and one needs to pronounce the syllable at length. And a patach is a small vowel,

און מ'דארף זאגן די הברה בארוכה. און א פתח איז א תנועה קטנה,

English translation 1541

and one needs to pronounce the vowel briefly.

און מ'דארף זאגן די תנועה בקצרה.

English translation 1542

And so on with the vowel points afterwards;

ועד"ז די נקודות לאח"ז;

English translation 1543

then when one comes to the vowel points of melafom and kubutz

דערנאך אז מ'וועט קומען צו די נקודות פון מלאופם און קובץ

English translation 1544

(or shuruk),

(אדער שורק),

English translation 1545

one will tell the child the same thing,

וועט מען זאגן דעם קינד די זעלבע זאך,

English translation 1546

that melafom is a long syllable and kubutz is a short syllable –

אז מלאופם איז א הברה בארוכה און קובץ איז א הברה בקצרה –

English translation 1547

consequently, one must also print the order this way,

במילא דארף מען אויך אזוי דרוקן דעם סדר,

English translation 1548

because in this place,

ווארום באתרא זה,

English translation 1549

the place of the plain meaning,

אתרא דפשט,

English translation 1550

the order must be according to the plain meaning.

דארף זיין דער סדר ע"פ פשט.

English translation 1551

And there is no contradiction that in the same siddur the intentions of the silent prayer will appear,

און ס'איז קיין סתירה ניט אז אין דעם זעלבן סידור וועט שטייען די כוונות פון תפלת העמידה,

English translation 1552

because in the silent prayer he has come to the level of the World of Emanation,

ווארום בתפלת העמידה איז ער געקומען צו די דרגא פון עולם האצילות,

English translation 1553

in the World of the Sefiros,

אין עולם הספירות,

English translation 1554

and there the order is first a kubutz and then a melafom.

און דארטן איז דער סדר פריער א קובץ און דערנאך א מלאופם.

English translation 1555

What was here the parenthetical statement

וואס דא איז געווען דער מאמר המוסגר

English translation 1556

(that was asked):

(וואס מ'האט געפרעגט):

English translation 1557

If the order of the vowel points in the siddur is according to the plain meaning –

אויב דער סדר הנקודות אין סידור איז ע"ד הפשט –

English translation 1558

why was the sheva inserted immediately after the segol? In grammar books it says that the sheva is a servant to servants,

פארוואס האט מען אריינגעשטעלט דעם שבא גלייך נאכן סגול? אין ספרי דקדוק שטייט אז דער שבא איז אן עבד לעבדים,

English translation 1559

it should have come after all the servants,

האט ער געדארפט קומען נאך אלע עבדים,

English translation 1560

at the very end

גאר לבסוף

English translation 1561

(after the kubutz and melafom)?

(נאכן קובץ און מלאופם)?

English translation 1562

According to Kabbalah,

ע"פ קבלה,

English translation 1563

as it is stated in the Tikkunei Zohar,

ווי עס שטייט אין תקו"ז,

English translation 1564

the sheva must indeed be there,

דארף דער שבא דארטן טאקע זיין,

English translation 1565

as he says in the Tikkunei Zohar,

ווי ער זאגט אין תקו"ז,

English translation 1566

that sheva corresponds to the sefirah of Gevurah,

אז שבא איז כנגד ספירת הגבורה,

English translation 1567

consequently it must come after the sefirah of Chesed,

במילא דארף זיי קומען נאך ספירת החסד,

English translation 1568

which is the segol. Therefore the sheva comes after the segol –

וואס דאס איז דער סגול. דעריבער קומט דער שבא נאכן סגול –

English translation 1569

but since in the siddur one follows according to how it is in the realm of the plain meaning,

וויבאלד אבער אז אין סידור גייט מען לויט ווי דאס איז אין עולם הפשט,

English translation 1570

should they have placed the sheva at the end,

האט מען געדארפט שטעלן דעם שבא לבסוף,

English translation 1571

as above?

כנ"ל?

English translation 1572

So the explanation in this is,

איז דער ביאור בזה,

English translation 1573

that there is a difference between the sheva and the order of kubutz and melafom:

אז ס'איז דא א נפק"מ צווישן שבא מיט דעם סדר פון קובץ און מלאופם:

English translation 1574

Regarding the order of kubutz and melafom, according to Kabbalah it is one order and according to the plain meaning another order;

בנוגע צו דעם סדר פון קובץ און מלאופם איז לויט קבלה איין סדר און לויט פשט אן אנדער סדר;

English translation 1575

not so regarding that the sheva should come before the segol, it can

משא"כ בנוגע צו דעם אז דער שבא זאל קומען פארן סגול קען

English translation 1576

be explained how this is also consistent in the plain meaning

מען מסביר זיין ווי דאס איז אויסגעהאלטן אויך אין פשט

English translation 1577

(and in Kabbalah the order is necessarily so).

(און אין קבלה איז מוכרח אזוי דער סדר).

English translation 1578

And the explanation in this –

וההסברה בזה –

English translation 1579

and with a preface regarding the essence of the vowel point sheva:

ובהקדים בנוגע צו דעם מהות פון נקודת שבא:

English translation 1580

There are those who have come up with a wild invention,

ס'זיינען דא אזוינע וואס בא זיי איז איינגעפאלן א ווילדע המצאה,

English translation 1581

that a sheva has no pronunciation. The language is indeed stated thus in several places,

אז א שבא האט ניט קיין הברה. עס שטייט טאקע אזוי דער לשון בכ"מ,

English translation 1582

but the reality is not so,

אבער די מציאות איז ניט אזוי,

English translation 1583

it is precisely the opposite:

ס'איז פונקט דער היפך:

English translation 1584

When one says,

בשעת מ'זאגט,

English translation 1585

for example,

לדוגמא,

English translation 1586

the word "Bereishis",

דעם ווארט "בראשית",

English translation 1587

in the Beis there is a pronunciation

איז אין דעם בי"ת דא א הברה

English translation 1588

(just as the Reish has a pronunciation,

(אזוי ווי דער רי"ש האט א הברה,

English translation 1589

under which there is a tzeirei),

וואס אונטער אים איז דא א צירה),

English translation 1590

one does not say "Reishis",

ניט מ'זאגט "ראשית",

English translation 1591

but "Bereishis",

נאר "בראשית",

English translation 1592

the Beis is heard.

הערט זיך דער בי"ת.

English translation 1593

And since it is heard, it must have a vowel. What kind of vowel does the Beis have?

און וויבאלד אז ער הערט זיך מוז ער האבן א תנועה. וואס פאר א תנועה האט דער בי"ת?

English translation 1594

A sheva is under it. Only that since one avoids effort,

שטייט אונטער דעם א שבא. נאר אזוי ווי מ'פארשפארט טירחא,

English translation 1595

it is not relevant,

ס'איז ניט נוגע,

English translation 1596

it is self-understood –

ס'איז מעצמו מובן –

English translation 1597

one does not place a sheva there,

שטעלט מען דארטן ניט קיין שבא,

English translation 1598

because it is self-understood due to the Beis being at the beginning of the word.

ווייל ס'איז מעצמו מובן דערפאר וואס דער בי"ת איז בתחלת התיבה.

English translation 1599

And so too in the intention of the silent prayer, a sheva appears,

ועד"ז אויך אין כוונת תפילת העמידה שטייט א שבא,

English translation 1600

because it has a vowel.

ווייל זי האט א תנועה.

English translation 1601

Only in this itself there are two types of sheva –

נאר אין דערויף גופא זיינען דא צוויי מיני שבא –

English translation 1602

a sheva nach and a sheva na:

א שבא נח און א שבא נע:

English translation 1603

a sheva nach –

א שבא נח –

English translation 1604

as for example the tav in the word "et". And a sheva na –

ווי בדוגמא דער תי"ו אין דעם ווארט "את". און א שבא נע –

English translation 1605

as for example the bet in "bereshit".

ווי בדוגמת דער בי"ת אין "בראשית".

English translation 1606

And likewise in "bereshit" itself there is at the beginning of the word a sheva na –

ועד"ז אין "בראשית" גופא איז דא בתחלת התיבה א שבע נע –

English translation 1607

the bet,

דער בי"ת,

English translation 1608

and at the end of the word a sheva nach –

און בסוף התיבה א שבע נח –

English translation 1609

the letter tav.

דער אות תי"ו.

English translation 1610

But both by a sheva nach and by a sheva na one hears a vowel. In "bereshit" one hears both the bet and the tav.

אבער סיי ביי א שבא נח און סיי בא א שבא נע הערט מען א תנועה. אין "בראשית" הערט מען סיי דעם בי"ת און סיי דעם תי"ו.

English translation 1611

And that there are no vowel points under the bet and tav –

און דאס וואס ס'זיינען ניטא קיינע נקודות אונטער דעם בי"ת און תי"ו –

English translation 1612

does not negate that they have a vowel. If they did not have a vowel one would not be able to hear them!

איז ניט שולל דאס וואס זיי האבן א תנועה. אויב זיי וואלטן ניט געהאט קיין תנועה וואלט מען זיי ניט געקענט הערן!

English translation 1613

And as explained the matter of the vowel points in grammar books,

וכמבואר דער ענין פון די תנועות הנקודות אין ספרי דקדוק,

English translation 1614

founded on what is stated in the Pardes and in Kabbalah –

מיוסד אויף דעם וואס ס'שטייט אין פרדס און אין קבלה –

English translation 1615

that the vowels in the letters

אז די תנועות אין די אותיות

English translation 1616

(which are through the points)

(וואס ווערן דורך די נקודות)

English translation 1617

are like the soul in the body:

זיינען כנשמה בגוף:

English translation 1618

A body without a soul remains lying in place,

א גוף אן א נשמה בלייבט ליגן אויפן ארט,

English translation 1619

there is no movement in it,

ס'איז אין דעם ניטא קיין תנועה,

English translation 1620

it has no motion. When one places into the body a soul it has movement,

ס'האט ניט קיין באוועגונג. בשעת מ'שטעלט אריין אין דעם גוף א נשמה האט דאס א תנועה,

English translation 1621

the body can move.

דער גוף קען זיך באוועגן.

English translation 1622

Likewise regarding vowels and letters:

עד"ז בנוגע צו תנועות און אותיות:

English translation 1623

When a letter has no vowel it remains lying in place,

בשעת אן אות האט ניט קיין תנועה בלייבט זי ליגן אויפן ארט,

English translation 1624

it has no vowel and motion;

זי האט ניט קיין תנועה און באוועגונג;

English translation 1625

when however one places under the letter a point,

בשעת אבער מ'שטעלט אונטער דעם אות א נקודה,

English translation 1626

it moves the letter:

באוועגט דאס דעם אות:

English translation 1627

The letter stands with a kamatz –

שטייט דער אות מיט א קמץ –

English translation 1628

the letter has that kind of vowel. It stands with a patach –

האט דער אות אזא מין תנועה. שטייט דאס מיט א פתח –

English translation 1629

it has a different vowel.

האט זיי אן אנדער תנועה.

English translation 1630

Likewise it is also regarding the sheva:

עד"ז איז אויך בנוגע צו דעם שבא:

English translation 1631

When one places under a letter a sheva the letter receives a vowel and it moves. When one says "bereshit" one hears both the bet and the tav.

בשעת מ'שטעלט אונטער אן אות א שבא באקומט דער אות א תנועה און זיי באוועגט זיך. בשעת מ'זאגט "בראשית" הערט זיך סיי דער בי"ת און סיי דער תי"ו.

English translation 1632

There is only a difference that the bet is heard with a sheva na and the tav –

ס'איז בלויז א נפק"מ אז דער בי"ת הערט זיך מיט א שבא נע און דער תי"ו –

English translation 1633

with a sheva nach,

מיט א שבא נח,

English translation 1634

but in both of them there is a vowel.

אבער אין ביידע פון זיי איז דא א תנועה.

English translation 1635

And that the sheva is called in many places "servant of servants"

און דאס וואס שבא ווערט אנגערופן בכ"מ "עבד לעבדים"

English translation 1636

(as above) –

(כנ"ל) –

English translation 1637

is because it cannot be a vowel by itself:

איז דאס דערפאר וואס זי קען ניט זיין קיין תנועה בפני עצמה:

English translation 1638

There can be a word that has only a kamatz. A word that has only a patach –

ס'קען זיין א ווארט וואס האט נאר א קמץ. א ווארט וואס האט נאר א פתח –

English translation 1639

as for example "ha lahem tagmelu zot",

ווי לדוגמא "ה לה' תגמלו זאת 126 ",

English translation 1640

it stands in several books of the Masorah that the hei is a word by itself,

שטייט בכמה ספרי מסורה 127 אז דער ה"א איז א תיבה בפ"ע,

English translation 1641

and its vowel point is a patach.

און נקודתה איז א פתח.

English translation 1642

And likewise regarding other vowel points.

ועד"ז בנוגע צו עוד נקודות.

English translation 1643

And as he brings in the discourses of the shofar blowing,

און ווי ער ברענגט אין די דרושים פון תקיעת שופר 128,

English translation 1644

that when there is a group of people it can be in kamatz,

אז בשעת ס'איז דא א חברה פון א מענטשן קען דאס זיין בקמץ,

English translation 1645

in patach,

בפתח,

English translation 1646

in tzeirei or in melupum etc. –

בצירה אדער במלאופם וכו' –

English translation 1647

that there too one must have a lesson why one places it in that order.

וואס אויך דארטן דארף מען האבן א לימוד פארוואס שטעלט מען דאס אין דעם סדר.

English translation 1648

However not so regarding a sheva,

משא"כ אבער בנוגע צו א שבא,

English translation 1649

it cannot be a vowel by itself,

קען זיי ניט זיין א תנועה בפ"ע,

English translation 1650

it must have a vowel before it.

זיי מוז האבן א תנועה לפני זה.

English translation 1651

Usually a sheva comes together in the same letter with a patach,

ע"ד הרגיל קומט א שבא צוזאמען אין דעם זעלבן אות מיט א פתח,

English translation 1652

or with a kamatz or with a segol.

אדער מיט א קמץ אדער מיט א סגול.

English translation 1653

And so too regarding the kamatz,

און אזוי אויך בנוגע צו דער קמץ,

English translation 1654

patach and segol,

פתח און סגול,

English translation 1655

they can be in two ways:

קענען זיי זיין אויף צוויי אופנים:

English translation 1656

either as vowel points by themselves,

אדער אלס נקודות בפ"ע,

English translation 1657

or in combination with the vowel point of sheva. One cannot combine them with a melupum

אדער בצירוף מיט נקודת שבא. מ'קען זיי ניט מצרף זיין מיט א מלאופם

English translation 1658

(shuruk)

(שורק)

English translation 1659

or with a kubutz,

אדער מיט א קבוץ,

English translation 1660

only with a sheva.

נאר מיט א שבא.

English translation 1661

All this is as it is according to the simple explanation for a child.

וואס כל זה איז ווי דאס איז ע"ד הפשט פאר א קטן.

English translation 1662

Based on this it follows that according to the simple explanation it is understood and it is upheld that the sheva should come specifically after the segol –

עפ"ז קומט אויס אז ע"ד הפשט איז מובן און ס'איז אויסגעהאלטן אז דער שבא זאל קומען נאכן סגול דוקא –

English translation 1663

because a sheva comes together in one letter with the three vowel points kamatz,

ווארום א שבא קומט צוזאמען אין איין אות מיט די דריי נקודות קמץ,

English translation 1664

patach and segol,

פתח און סגול,

English translation 1665

consequently it is fitting that after one speaks about the vowel points with which a sheva comes together in the same letter,

במילא פאסט אז נאך דעם וואס מ'רעדט וועגן די נקודות מיט וועלכע א שבא קומט צוזאמען אין דעם זעלבן אות,

English translation 1666

i.e. after the kamatz,

ד.ה. נאך דעם קמץ,

English translation 1667

patach and segol –

פתח און סגול –

English translation 1668

it is appropriate according to the simple explanation that one should place the sheva immediately after them.

האט אן ארט ע"ד הפשט אז מ'זאל גלייך דערנאך שטעלן דעם שבא.

English translation 1669

When one places the sheva after the kamatz –

ווען מ'שטעלט דעם שבא נאכן קמץ –

English translation 1670

the sheva is in the middle,

איז דער שבא אינמיטן,

English translation 1671

it is not before the vowel points with which it comes together in one letter,

ס'איז ניט פאר די נקודות מיט וועלכע זיי קומט צוזאמען אין איין אות,

English translation 1672

and not at the end of the vowel points;

און ניט צום סוף פון די נקודות;

English translation 1673

however not so when one places it after the segol it comes immediately after the vowel points with which it comes together.

משא"כ בשעת מ'שטעלט דאס נאכן סגול קומט זיי גלייך נאך די נקודות מיט וועלכע זיי קומט צוזאמען.

English translation 1674

It follows,

קומט אויס,

English translation 1675

that regarding placing the sheva after the segol,

אז בנוגע צו שטעלן דעם שבא נאכן סגול,

English translation 1676

as it is necessary according to Kabbalah,

ווי ס'איז מוכרח ע"פ קבלה,

English translation 1677

it is understandable and upheld according to the simple explanation.

איז פארשטאנדיק און אויסגעהאלטן ע"ד הפשט.

English translation 1678

Therefore, the order in the points in the Siddur was arranged in such a way

דעריבער האט מען אזוי אויסגעשטעלט דעם סדר אין די נקודות אין סידור

English translation 1679

(that immediately after the Segol, the Sheva should come) –

(אז גלייך נאכן סגול זאל קומען דער שבא) –

English translation 1680

because according to Kabbalah, the order is thus necessary,

ווארום ע"פ קבלה איז אזוי מוכרח דער סדר,

English translation 1681

and according to the simple interpretation, this is understandable and consistent,

און ע"ד הפשט איז דאס פארשטאנדיק און אויסגעהאלטן,

English translation 1682

and it provides an explanation in that a Kamatz,

און ס'גיט א הסברה אין דעם וואס א קמץ,

English translation 1683

Patach, and Segol can be in two ways:

פתח און סגול קענען זיין אויף צוויי אופנים:

English translation 1684

in and of themselves,

בפ"ע,

English translation 1685

or one can combine them with a Sheva,

אדער מ'קען זיי מצרף זיין מיט א שבא,

English translation 1686

but not with a Melupum or Kubutz –

אבער ניט מיט א מלאופם אדער קבוץ –

English translation 1687

is why must one demonstrate contrivances and arrange the order of the vowel points opposite to how it stands in Kabbalah! Thus the order was arranged.

איז וואס דארף מען באווייזן קונצן און אויסשטעלן דעם סדר הנקודות פארקערט פון ווי עס שטייט אין קבלה! האט מען אזוי אויסגעשטעלט דעם סדר.

English translation 1688

Through this, one sees that the simple interpretation and Kabbalah come together exactly. And it is not the simple interpretation that they exist

וואס דערביי זעט מען אז פשט און קבלה קומען ממש צוזאמען. און ניט דער פשט אז זיי זיינען דא

English translation 1689

in specific people,

בא באזונדערע מענטשן,

English translation 1690

or on specific days,

אדער אין באזונדערע טעג,

English translation 1691

certainly not in specific hours –

עכ"פ אין באזונדערע שעות –

English translation 1692

rather, it can be in the same hour in the same person.

נאר ס'קען זיין אין דער זעלבער שעה בא דעם זעלבן מענטשן.

English translation 1693

As one sees this in prayer:

ווי מ'זעט דאס אין דאוונען:

English translation 1694

He begins praying from "Hodu LaHashem Kiru Bishmo." Moreover –

ער הויבט אן דאוונען פון "הודו לה' קראו בשמו". נאכמער –

English translation 1695

he begins from "Modeh Ani Lefanecha,"

ער הויבט אן פון "מודה אני לפניך",

English translation 1696

which is nothing more than simple thanksgiving, the plain meaning,

מערניט ווי הודאה בעלמא, פשט,

English translation 1697

the lowest level, below which there is no lower level;

תחתון שאין תחתון למטה ממנו;

English translation 1698

afterwards, in the same prayer,

דערנאך אין דער זעלבער תפלה,

English translation 1699

in the continuation of the prayer,

בהמשך התפלה,

English translation 1700

he reaches the Silent Prayer,

קומט ער ביז צו תפלת העמידה,

English translation 1701

at which time he stands as a servant before his Master,

וואס דעמולט שטייט ער כעבדא קמי מרי 129,

English translation 1702

like a simple servant and a faithful servant,

ווי אן עבד פשוט און אן עבד נאמן 130,

English translation 1703

Kabbalah,

קבלה,

English translation 1704

on a superior level.

בדרגא עליונה.

English translation 1705

Concerning this, it is also necessary to explain regarding what was previously discussed about what is stated in the Testament of the Baal Shem Tov and in the Beginning and Gate of the Tanya –

וואס עד"ז יש לבאר אויך בנוגע צו דעם וואס ס'האט זיך פריער גערעדט וועגן דעם וואס ס'שטייט אין צוואת הריב"ש און אין דער התחלה ושער פון תניא –

English translation 1706

and as will be explained further on.

וכפי שיתבאר לקמן.

English translation 1707

May it be His will that from being now in the world of the simple interpretation,

ויה"ר אז פון זייענדיק איצטער אין עולם הפשט,

English translation 1708

where the deed is the main thing –

וואס המעשה הוא העיקר –

English translation 1709

that in this very thing, one should have revealed the world of standing,

זאל מען אין דעם גופא האבן בגלוי דער עולם העמידה,

English translation 1710

the world of the Sefirot,

עולם הספירות,

English translation 1711

Through the fact that one studies the inner dimension of the Torah,

דורך דעם וואס מ'לערנט פנימיות התורה,

English translation 1712

"Know the God of your father and serve Him with a whole heart,"

"דע את אלקי אביך ועבדהו בלב שלם" 131,

English translation 1713

as he says in the Epistle of the Holy Baal Shem Tov,

ווי ער זאגט אין אגה"ק 132,

English translation 1714

that the knowledge of the order of the chain of descent is a lofty and exalted commandment,

אז די ידיעות פון סדר השתלשלות איז א מצוה רמה ונשאה,

English translation 1715

or great and exalted,

אדער רבה ונשאה,

English translation 1716

as the variant readings in this matter.

ווי די גירסאות בזה 133.

English translation 1717

That this will be in completeness revealed in the true and complete redemption,

וואס דאס וועט זיין בשלימות בגלוי בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 1718

when it will be "a new Torah from Me shall go forth,"

ווען ס'וועט זיין "תורה חדשה מאתי תצא 134 ",

English translation 1719

similar to how the Torah of the new souls was at the end of the time of the exile.

בדוגמא ווי ס'איז געווען די תורה פון די נשמות חדשות נאך אין סוף זמן הגלות.

English translation 1720

And may it be indeed speedily in our days, literally.

און ס'זאל זיין טאקע במהרה בימינו ממש.

English translation 1721

And Mashiach will teach Torah to the entire world,

און משיח ילמד תורה את כל העולם כולו 135,

English translation 1722

the explanation of which is not,

וואס דער פירוש אין דעם איז ניט,

English translation 1723

that then one will not study the simple meaning of Scripture. The simple meaning of Scripture one must

אז דעמולט וועט מען ניט לערנען פשוטו של מקרא. פשוטו של מקרא מוז מען

English translation 1724

study,

לערנען,

English translation 1725

for it is a law in the Torah that Scripture does not depart from its simple meaning,

דאס איז דאך א דין אין תורה אז אין מקרא יוצא מידי פשוטו 136,

English translation 1726

he must know the simple interpretation. Rather, as he says in the Epistle of the Holy Baal Shem Tov,

דארף ער וויסן דעם פשט. נאר ווי ער זאגט אין אגה"ק 137,

English translation 1727

that "it is possible and close to the matter that they will know from the inner dimension of the Torah all the bodies of the revealed Torah." One will know from the inner dimension of the Torah the laws with the simple interpretation, etc.

אז "אפשר וקרוב הדבר שידעו מפנימיות התורה כל גופי התורה הנגלית". מ'וועט וויסן פון פנימיות התורה די הלכות מיטן פשט וכו'.

English translation 1728

One must, however, also have the simple meaning;

מ'מוז אבער אויך האבן פשוטו;

English translation 1729

Then, however, there will also be "they will comprehend the knowledge of their Creator according to the capacity of man,"

דעמולט וועט אבער אויך זיין דעם "ישיגו דעת בוראם כפי כח האדם",

English translation 1730

as a created being can possess and understand it,

ווי א נברא קען דאס פארמאגן און פארשטיין,

English translation 1731

as he says at the conclusion and seal of the book Yad HaChazakah in the Laws of Kings and Their Wars,

ווי ער זאגט אין סיום וחותם פון ספר יד החזקה אין הל' מלכים ומלחמותיהם,

English translation 1732

where at its end he speaks, after all, about King Mashiach,

וואס דארטן בסופו רעדט ער דאך וועגן מלך המשיח,

English translation 1733

who "will wage the wars of Hashem, etc., and build the Temple in its place,

וואס "ילחם מלחמת ה' כו' ובנה מקדש במקומו,

English translation 1734

and gather the dispersed of Israel,"

וקבץ נדחי ישראל 138 ",

English translation 1735

"and the kingship will be Hashem's,"

"והיתה לה' המלוכה 139 ",

English translation 1736

And speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 1737

In the manner as discussed previously in the service of man –

על דרך ווי גערעדט פריער אין עבודת האדם –

English translation 1738

prayer,

תפלה,

English translation 1739

that there is how one is occupied with it while one finds oneself in the world of the "simple interpretation" and how one is occupied with prayer according to the intentions, etc.,

אז עס איז פאראן ווי מ'איז זיך עוסק אין דעם בשעת מען געפינט זיך אין עולם ה"פשט" און ווי מ'איז זיך עוסק אין תפלה ע"פ הכוונות כו',

English translation 1740

which causes a change in the person,

וואס דאס מאכט א שינוי אין דעם אדם,

English translation 1741

According to the difference between the time when one says "Modeh Ani" or "Hodu LaHashem Kiru Bishmo" –

ע"ד דער חילוק צווישן דעם זמן ווען מען זאגט "מודה אני" אדער "הודו לה' קראו בשמו" –

English translation 1742

the aspect of thanksgiving,

בחי' הודאה,

English translation 1743

or when he is already holding at the Verses of Praise,

אדער ווען ער האלט שוין פסוקי דזמרה,

English translation 1744

the Blessings of the Shema,

ברכות ק"ש,

English translation 1745

the Shema and the Silent Prayer –

ק"ש און שמו"ע –

English translation 1746

which according to law there is a difference and change in the movements of his body

וואס ע"פ דין איז א חילוק ושינוי אין תנועות גופו

English translation 1747

(like the differences in laws regarding when one may initiate a greeting of peace or merely respond with peace),

(ווי די חילוקי דינים ווען מען מעג פותח זיין בשלום אדער בלויז עונה זיין שלום),

English translation 1748

So too in the study of Torah:

איז עד"ז אין לימוד התורה:

English translation 1749

The beginning of study is from "at five years old for Scripture,"

די התחלת הלימוד איז פון "בן חמש למקרא",

English translation 1750

afterwards "at ten years old for Mishnah, at fifteen years old for Gemara," etc.,

דערנאך "בן עשר למשנה בן חמש עשרה לגמרא 140 " וכו',

English translation 1751

and only afterwards does one reach the matter of "his heart is anxious within him" which makes him worthy that one should give him "the secrets of Torah,"

און ערשט דערנאך דערגרייכט מען דעם ענין פון "לבו דואג בקרבו 141 " וואס מאכט אים ראוי אז מען זאל אים געבן "רזי תורה",

English translation 1752

and afterwards he reaches the secrets of secrets.

און דערנאך קומט ער צו רזי דרזין.

English translation 1753

As stated several times,

כאמור כמה פעמים,

English translation 1754

just as there are differences during the course of the days of a person's life,

פונקט ווי עס זיינען דא די חילוקים במשך ימי חיי האדם,

English translation 1755

so too can there be

עד"ז קענען אויך זיין

English translation 1756

the differences during the course of the year in the same person –

די חילוקים במשך השנה ביים זעלבן מענטשן –

English translation 1757

when he stands in various situations:

בשעת ער שטייט אין פארשידענע מצבים:

English translation 1758

Sometimes he is in a situation where he can attain the deepest matters,

אמאל שטייט ער אין א מצב אז ער קען זיך צוטראגן צו די טיפסטע ענינים,

English translation 1759

up to the secrets of secrets;

ביז רזין דרזין;

English translation 1760

and sometimes,

און אמאל,

English translation 1761

due to the fact that he is not rested,

מצד דערויף וואס ער איז ניט אויסגערוט,

English translation 1762

hungry and thirsty,

רעב וצמא,

English translation 1763

or he has confusions and the like that he cannot overcome –

אדער ער האט בלבולים וכיו"ב וואס ער קען ניט איבערקומען –

English translation 1764

even though also in this situation he is obligated in the study of Torah,

איז אע"פ אז אויך אין דעם מצב איז ער מחוייב בלימוד התורה 142,

English translation 1765

nevertheless,

פונדעסטוועגן,

English translation 1766

he is only suited for a study that does not require the greatest depth.

איז ער נאר שייך צו א לימוד וואס פאדערט ניט קיין עיון הכי גדול.

English translation 1767

And as discussed many times –

וכמדובר כמ"פ –

English translation 1768

this is an explicit story –

דאס איז א בפירוש'ער סיפור –

English translation 1769

a great deed –

מעשה רב –

English translation 1770

in the Gemara,

אין גמרא,

English translation 1771

the revealed part of Torah:

נגלה דתורה:

English translation 1772

The Gemara relates that Abaye said:

די גמרא דערציילט אז אביי האט געזאגט 143:

English translation 1773

"If my mother told me, 'Bring me the kutach,' I would not have studied":

"אי אמרה לי אם קריב כותחא לא תנאי":

English translation 1774

At the time that "mother"

בשעת "אם"

English translation 1775

(the one who raised him)

(די וואס האט אים געהאדעוועט)

English translation 1776

asked him to hand her the "kutach"

האט ביי אים געבעטן צו דערלאנגען דעם "כותח"

English translation 1777

(a dairy dish) –

(א מאכל של חלב) –

English translation 1778

which Abaye had to do, being obligated in her honor –

וואס אביי האט עס געמוזט טאן זייענדיק מחוייב בכבודה –

English translation 1779

he could not apply himself to the study of Torah "to raise the tradition in accordance with the halachah,"

האט ער ניט געקענט זיך צוטראגן צו לימוד התורה "לאסוקי שמעתתא אליבא דהלכתא 144 ",

English translation 1780

as he was accustomed to do regularly.

ווי ער פלעגט טאן ע"ד הרגיל.

English translation 1781

With this one will also understand what the Rivash brings, that the RaSh MiKinon said "I pray according to the knowledge of this child,"

דערמיט וועט מען אויך פארשטיין וואס דער ריב"ש ברענגט 145 דאס וואס הר"ש מקינון האט געזאגט "אני מתפלל לדעת זה התינוק",

English translation 1782

which is seemingly: *

דלכאורה: *

English translation 1783

This is speaking about a great one in Israel –

דאס רעדט זיך דאך וועגן א גדול בישראל –

English translation 1784

now how is it possible to say that he prays "according to the knowledge of this child"?

היינט ווי איז שייך צו זאגן אז ער איז מתפלל "לדעת זה התינוק"?

English translation 1785

The question is even greater:

די שאלה איז נאך גרעסער:

English translation 1786

In "The Root of the Mitzvah of Prayer," the Tzemach Tzedek cites the aforementioned statement. And even though he then explains that one must have knowledge of the intentions etc. –

אין "שרש מצות התפלה 146 " ברענגט דער צ"צ אראפ דעם אויבנדערמאנטן מאמר. און אע"פ אז ער איז דערנאך מסביר אז מען דארף האבן די ידיעת הכוונות כו' –

English translation 1787

But in the same chapter he brings the manner of praying "according to the knowledge of this child."

אבער אין דעם זעלבן פרק ברענגט ער דעם אופן פון מתפלל זיין "לדעת זה התינוק".

English translation 1788

So the explanation in this is,

איז דער ביאור בזה,

English translation 1789

that due to several reasons a situation can be created,

אז מצד כמה סיבות קען זיך שאפן א מצב,

English translation 1790

even for a great one in Israel,

אפילו ביי א גדול בישראל,

English translation 1791

that he has confusions etc. and his prayer is in a manner of "according to the knowledge of this child."

אז ער האט בלבולים כו' און זיין תפלה איז אין אן אופן פון "לדעת זה התינוק".

English translation 1792

And as it is brought in the book Shivchei HaBesht –

און ווי עס ברענגט זיך אין ספר שבחי הבעש"ט –

English translation 1793

That several matters are brought from there,

וואס מען ברענגט כמה ענינים פון דארט,

English translation 1794

and there is a rationale that the author of the book Shivchei HaBesht took many pieces of knowledge from the Old Rebbe;

און עס איז דא א סברא אז דער מחבר פון ספר שבחי הבעש"ט האט גענומען א ריבוי ידיעות פון אלטן רב 147;

English translation 1795

That there were times by the Baal Shem Tov when he did not have the greatness of intellect and was occupied in matters of Torah and Mitzvot in their simple sense

אז עס פלעגט זיין זמנים ביי דעם בעש"ט ווען ער האט ניט געהאט קיין גדלות המוחין און האט זיך עוסק געווען אין עניני תומ"צ כפשוטם

English translation 1796

(not according to the secrets of Torah).

(ניט ע"פ רזי תורה).

English translation 1797

And in the same way as one finds by each and every one,

וע"ד ווי מען געפינט ביי כל אחד ואחד,

English translation 1798

there are moments when one has several confusions regarding the study of Torah,

עס זיינען פאראן רגעים ווען מ'האט כמה בלבולים אויף לימוד התורה,

English translation 1799

and especially if one is occupied with communal needs,

ובפרט אויב מ'איז אן עוסק בצרכי צבור,

English translation 1800

that notwithstanding the greatness of the elevation of one occupied with communal needs to the point that it exempts him from the study of Torah,

וואס ניט קוקנדיק אויפן גודל העילוי פון עוסק בצ"צ ביז אז דאס באפרייט אים פון לימוד התורה,

English translation 1801

to the point that he is like one whose Torah is his craft or even more,

ביז אז ער איז ווי איינער וואס תורתו אומנתו אדער נאכמער,

English translation 1802

As is known the difference between the Babylonian and Jerusalem Talmud,

כידוע דער חילוק צווישן בבלי וירושלמי,

English translation 1803

that in the Jerusalem Talmud it says "one occupied with communal needs is like one occupied with Torah" –

אז אין ירושלמי 147 שטייט "העוסק בצ"צ כעוסק בד"ת" –

English translation 1804

as the Alter Rebbe cites in his Shulchan Aruch;

ווי דער אלטער רבי ברענגט אראפ בשולחנו 148;

English translation 1805

however, from the Babylonian Talmud it emerges that one occupied with communal needs is superior to one whose Torah is his craft,

משא"כ פון בבלי קומט אויס 149 אז א עוסק בצ"צ איז עדיף פון תורתו אומנתו,

English translation 1806

Nevertheless, in practice one cannot be occupied in Torah or pray properly. And in the language of the aforementioned teachings of the Baal Shem Tov in the Testament of the Rivash,

אעפ"כ קען מען בשעת מעשה ניט עוסק זיין בתורה אדער מתפלל זיין כדבעי. ובלשון די תורת הבעש"ט הנ"ל אין צוואת הריב"ש,

English translation 1807

that when one is "speaking with people...

אז ווען מ'איז "מדבר עם בני אדם..

English translation 1808

he cannot study";

אינו יכול ללמוד";

English translation 1809

he can only unify unifications in his thought,

ער קען נאר מיחד זיין יחודים במחשבתו,

English translation 1810

but in practice he cannot speak in Torah or pray.

אבער ער קען בעת מעשה ניט מדבר זיין בתורה אדער מתפלל זיין.

English translation 1811

And likewise it is also by the great ones of Israel,

ועד"ז איז אויך ביי גדולי ישראל,

English translation 1812

that even though from their own essence they are suited to the most elevated matters up to the secrets of secrets,

וואס אע"פ אז מצד עצמם זיינען זיי שייך צו ענינים הכי נעלים ביז רזין דרזין,

English translation 1813

due to the fact that they have connected themselves with the world and want to effect in the world,

איז מצד דערויף וואס זיי האבן זיך פארבונדן מיטן עולם און ווילן פועל זיין בעולם,

English translation 1814

there must be by them times when they act in the way of the simple meaning,

דארף ביי זיי זיין זמנים וואס זיי טוען אין דרך הפשט,

English translation 1815

times when they act in the way of homiletic interpretation,

זמנים וואס זיי טוען אין דרך הדרוש,

English translation 1816

or hint or secret.

אדער רמז אדער סוד.

English translation 1817

This is also one of the explanations in the story of the Rebbe Maharash with the Tzemach Tzedek:

דאס איז אויך איינע פון די הסברים אין דעם סיפור פון דעם רבי'ן מהר"ש מיטן צ"צ 150:

English translation 1818

The Tzemach Tzedek said that there is an end for the year –

דער צ"צ האט געזאגט אז ס'איז דא א קץ אויפן יאר –

English translation 1819

5608 –

תר"ח –

English translation 1820

5608.

תר"ח.

English translation 1821

When the year passed and it still had not come,

בשעת ס'איז א דורך דעם יאר ועדיין לא בא,

English translation 1822

the Rebbe Maharash

האט דער רבי מהר"ש

English translation 1823

(who was not yet the leader of the generation)

(וואס ער איז נאך ניט געווען דער נשיא הדור)

English translation 1824

asked the Tzemach Tzedek

געפרעגט ביים צ"צ

English translation 1825

(the leader)

(דער נשיא)

English translation 1826

where is the end. The Tzemach Tzedek answered him:

וואו איז דער קץ. האט אים דער צ"צ געענטפערט:

English translation 1827

The Likkutei Torah has been printed.

עס האט זיך אפגעדרוקט דעם לקו"ת.

English translation 1828

The Rebbe Maharash then said:

האט דער רבי מהר"ש דערויף געזאגט:

English translation 1829

I want Moshiach in its simple sense.

מיר וויל האבן משיח'ן כפשוטו.

English translation 1830

So at first glance it is not understandable:

איז אין פלוג ניט פארשטאנדיק:

English translation 1831

The Tzemach Tzedek was then the leader of the generation

דער צ"צ איז דאך דעמאלט געווען דער נשיא הדור

English translation 1832

(for a leader is one,

(ווארום א נשיא איז איינער,

English translation 1833

"one matter for a generation");

"דבר אחד לדור 151 ");

English translation 1834

on the other hand,

ולאידך,

English translation 1835

the Maharash was also already in the majority of his greatness,

איז אויך דער מהר"ש שוין געווען ברוב גדלותו,

English translation 1836

and the Tzemach Tzedek knew and estimated with whom he was speaking –

און דער צ"צ האט געוואוסט און משער געווען מיט וועמען ער רעדט –

English translation 1837

It is a dilemma:

איז ממה נפשך:

English translation 1838

If the printing of the Likkutei Torah is the end –

אויב דער אפדרוקן דעם לקו"ת איז דער קץ –

English translation 1839

What did the Maharash answer him? And on the other hand:

וואס האט אים דער מהר"ש געענטפערט? ולאידך:

English translation 1840

The Tzemach Tzedek also knew that the coming of Mashiach means Mashiach in its simple sense,

דער צ"צ האט אויך געוואוסט אז ביאת משיח מיינט משיח כפשוטו,

English translation 1841

as the explicit halachah in the Rambam,

ווי דער בפירוש'ער הלכה אין רמב"ם,

English translation 1842

that there must come a flesh and blood person,

אז עס דארף קומען איינער א בשר ודם,

English translation 1843

who is "engrossed in Torah and occupied with mitzvot like David his father..

וואס איז "הוגה בתורה ועוסק במצות כדוד אביו..

English translation 1844

and will wage the wars of the Lord" with the entire storm;

וילחם מלחמת ה'" מיטן גאנצן שטורעם;

English translation 1845

today what connection does this have to the printing of the Likkutei Torah?

היינט וואס פאר א שייכות האט דאס צום אפדרוקן דעם לקו"ת?

English translation 1846

And since the Nasi of our generation publicized this and knew that it would go out in a public manner,

און וויבאלד נשיא דורנו האט דאס מפרסם געווען און געוואוסט אז עס וועט ארויסגיין בפרסום,

English translation 1847

it is certain that there is an explanation for this that is understandable to everyone.

איז זיכער אז עס איז דא אויף דעם א הסברה המובנת לכאו"א.

English translation 1848

So the explanation in this is,

איז דער ביאור בזה,

English translation 1849

that it depends in which "world" one is speaking:

אז עס ווענדט זיך אין וועלכן "עולם" מען רעדט:

English translation 1850

In a Nasi there are two matters:

אין א נשיא זיינען פאראן צוויי ענינים:

English translation 1851

A) As he stands by himself,

א) ווי ער שטייט בפני עצמו,

English translation 1852

B) As the Nasi becomes connected with the generation,

ב) ווי דער נשיא ווערט פארבונדן מיטן דור,

English translation 1853

that the connection of a Nasi with the generation is not that they remain as two separate matters that are connected between themselves,

וואס דער פארבונד פון א נשיא מיטן דור איז ניט אז זיי בלייבן ווי צוויי באזונדערע ענינים וואס זיינען פארבונדן צווישן זיך,

English translation 1854

but rather they become one matter –

נאר זיי ווערן איין ענין –

English translation 1855

in the language of Rashi:

בלשון רש"י 152:

English translation 1856

"the Nasi is everything",

"הנשיא הוא הכל",

English translation 1857

or in the language of the Rambam that the king is "the heart of the entire congregation of Israel".

אדער בלשון הרמב"ם 153 אז דער מלך איז "לב כל קהל ישראל".

English translation 1858

And this is the difference:

און דאס איז דער חילוק:

English translation 1859

As the Nasi –

ווי דער נשיא –

English translation 1860

the Tzemach Tzedek –

צ"צ –

English translation 1861

stands for himself,

שטייט פאר זיך,

English translation 1862

the printing of the Likkutei Torah is the coming of Mashiach in actuality. Because for himself,

איז דער דרוקן דעם לקו"ת איז דאס ביאת משיח בפועל. ווייל פאר זיך,

English translation 1863

he is in the world of secrets

איז ער אין עולם דרזין

English translation 1864

(where there is the matter of the coming of Mashiach –

(וואס דארט איז דער ענין פון ביאת המשיח –

English translation 1865

the revelation of secrets

גילוי רזי

English translation 1866

of Torah),

תורה),

English translation 1867

and by him the world of secrets is not above in the world of Atzilut,

און ביי אים איז עולם דרזין ניט למעלה אין עולם האצילות,

English translation 1868

but rather it is located here below.

נאר עס געפינט זיך דא למטה.

English translation 1869

And as explained in Likkutei Torah in the discourses of Rosh Hashanah,

וכמבואר בלקו"ת בדרושי ר"ה 154,

English translation 1870

regarding the four worlds Atzilut, Beriah, Yetzirah, Asiyah,

בנוגע צו די ד' עולמות אבי"ע,

English translation 1871

that it is not the simple meaning that each world is located in a different place

אז ס'איז ניט דער פשט אז יעדער עולם געפינט זיך אין אן אנדער ארט

English translation 1872

(so that even the world of Atzilut is located here below).

(ביז אז אויך עולם האצילות געפינט זיך דא למטה).

English translation 1873

And as he brings the parable for this from the speech of man,

און ווי ער ברענגט דער משל דערויף פון דיבור האדם,

English translation 1874

that in this speech there is the speech itself –

אז אין דעם דיבור איז פאראן דעם דיבור עצמו –

English translation 1875

the movement of his lips constitutes an action;

עקימת שפתיו הוי מעשה;

English translation 1876

afterwards there is how the matter stands earlier –

דערנאך איז פאראן ווי דער ענין שטייט נאך פריער –

English translation 1877

in his thought and wisdom,

במחשבתו וחכמתו,

English translation 1878

and even earlier –

און נאך פריער –

English translation 1879

in the source of intellect

אין מקור השכל

English translation 1880

(will);

(רצון);

English translation 1881

that all these matters exist simultaneously in one place and "in one subject".

וואס די אלע ענינים זיינען דא בבת אחת במקום אחד ו"בנושא אחד".

English translation 1882

And as another example is brought in another place –

און ווי עס ברענגט זיך נאך א דוגמא במקום אחר –

English translation 1883

from Moses our teacher at the time when he spoke with Pharaoh king of Egypt:

פון משה רבינו בשעת ער האט גערעדט מיט פרעה מלך מצרים:

English translation 1884

Pharaoh king of Egypt was in the nakedness of the land.

פרעה מלך מצרים איז געווען אין ערות הארץ.

English translation 1885

That is, not simply the world of Asiyah,

ד.ה. ניט סתם עולם העשי',

English translation 1886

but rather in the world of Asiyah itself,

נאר אין עולם העשי' גופא,

English translation 1887

in the nakedness of the land,

אין ערות הארץ,

English translation 1888

"in the midst of the land";

"בקרב הארץ";

English translation 1889

On the other hand, Moses our teacher is a soul of Atzilut,

לאידך איז משה רבינו א נשמה דאצילות,

English translation 1890

that is, that here below he was in the aspect of Atzilut,

ד.ה. אז דא למטה איז ער געווען בבחינת אצילות 155,

English translation 1891

and especially Moses, of whom "the taste does not cease between them" –

ובפרט משה וואס "לא פסיק טעמא בינייהו 156 " –

English translation 1892

as he was above, so he is below.

ווי ער איז געווען למעלה אזוי איז ער למטה.

English translation 1893

Nevertheless, Moses our teacher –

אעפ"כ האט משה רבינו –

English translation 1894

the world of Atzilut –

עולם האצילות –

English translation 1895

spoke with Pharaoh king of Egypt;

גערעדט מיט פרעה מלך מצרים;

English translation 1896

they spoke with one another,

זיי האבן גערעדט איינער מיטן צווייטן,

English translation 1897

each one heard what the other said,

יעדערער האט געהערט וואס דער צווייטער האט געזאגט,

English translation 1898

and even more –

און נאך מער –

English translation 1899

the words had an influence upon the other.

די רייד האבן געהאט א השפעה אויפן צווייטן.

English translation 1900

And not only did Moses have an influence upon Pharaoh –

און ניט נאר אז משה האט געהאט א השפעה אויף פרעה –

English translation 1901

that is no wonder;

דאס איז קיין פלא ניט;

English translation 1902

that Atzilut has an influence upon Asiyah –

אז אצילות האט א השפעה אויף עשי' –

English translation 1903

but also Pharaoh had an influence upon Moses;

נאר אויך פרעה האט געהאט א השפעה אויף משה'ן;

English translation 1904

and therefore he said "I will not continue to see your face".

און דערפאר האט ער געזאגט 157 "לא אוסיף עוד ראות פניך".

English translation 1905

That is, Pharaoh effected upon the words of Moses,

ד.ה. פרעה האט פועל געווען אויף די דיבורים פון משה'ן,

English translation 1906

whose speech is indeed the Shechinah speaking from within his throat.

וואס זיין דיבור איז דאך שכינה מדברת מתוך גרונו 158.

English translation 1907

To return to our subject –

אויף אומקערן זיך לעניננו –

English translation 1908

regarding the difference

בנוגע דעם חילוק

English translation 1909

between the beginning of the Testament of the Baal Shem Tov and the "Gate" of the Tanya –

צווישן דער התחלה פון צוואת הריב"ש און דעם "שער" פון תניא –

English translation 1910

this is also connected to in which "world"

איז דאס אויך פארבונדן אין וועלכן "עולם"

English translation 1911

(in Chassidus itself)

(אין חסידות גופא)

English translation 1912

one stands:

מען שטייט:

English translation 1913

The explanation in this:

דער ביאור אין דעם:

English translation 1914

In Chassidus there is a beginning –

אין חסידות איז פאראן א התחלה –

English translation 1915

in the language of the Nasi of our generation:

בלשון נשיא דורנו:

English translation 1916

general Chassidus;

חסידות הכללית;

English translation 1917

and a continuation –

און א המשך –

English translation 1918

as the Nasi of our generation calls it:

ווי נשיא דורנו רופט עס אן:

English translation 1919

Chabad Chassidus.

חסידות חב"ד.

English translation 1920

In general Chassidus the "general" is emphasized,

אין חסידות הכללית איז מודגש דעם "כלל",

English translation 1921

and in Chabad Chassidus one already hears details,

און אין חסידות חב"ד הערט זיך שוין פרטים,

English translation 1922

wisdom, understanding, knowledge.

חכמה בינה דעת.

English translation 1923

From this emerges the difference in the intention of the mitzvot,

דערפון קומט ארויס דער חילוק אין כוונת המצות,

English translation 1924

as mentioned earlier that the Mitteler Rebbe elaborates that there are two types of intentions in mitzvot:

ווי דערמאנט פריער 159 וואס דער מיטעלער רבי איז מאריך 160 אז עס זיינען פאראן צוויי מיני כוונות במצות:

English translation 1925

There is the particular intention of each mitzvah,

ס'איז דא די כוונה פרטית פון יעדער מצוה,

English translation 1926

and there is the general intention,

און עס איז פאראן די כוונה כללית,

English translation 1927

which is equal in all the mitzvot:

וואס זי איז שווה בכל המצוות:

English translation 1928

It is the same general intention in a light mitzvah as in a severe one,

ס'איז די זעלבע כוונה כללית ביי א מצוה קלה כבחמורה,

English translation 1929

whether in a mitzvah that existed at the time when the Holy Temple stood and whether in a mitzvah that exists no more than in the diaspora and is connected with outside forces

סיי ביי א מצוה וואס איז פאראן בשעה שביהמ"ק הי' קיים און סיי ביי א מצוה וואס זיי איז דא מער ניט ווי אין חו"ל און פארבונדן מיט לעו"ז

English translation 1930

(impurity and the like) –

(טומאה וכיו"ב) –

English translation 1931

the opposite of the Land of Israel,

דער היפך פון א"י,

English translation 1932

the altar,

מזבח,

English translation 1933

the Holy of Holies etc.

קדש הקדשים וכו'.

English translation 1934

That the general intention is connected with the simplicity of the Essence.

וואס די כוונה כללית איז פארבונדן מיט פשיטות העצמות.

English translation 1935

On the verse "He prays for this child to know,"

ע"ד "מתפלל לדעת זה התינוק",

English translation 1936

that an infant does not know of any levels,

וואס א תינוק ווייס ניט פון קיינע מדריגות,

English translation 1937

but only of the Essence and Being itself.

נאר בלויז פון עצמות ומהות אליין.

English translation 1938

He knows that there is an Essence and Being,

ער ווייס אז ס'איז דא עצמות ומהות,

English translation 1939

and that he has a connection with the Essence and Being. And this is equal for all –

און אז ער האט א שייכות מיט עצמות ומהות. און דאס איז בשווה ביי אלעמען –

English translation 1940

one cannot divide, Heaven forbid, in the Essence and Being,

מ'קען ניט מחלק זיין ח"ו אין עצמות ומהות,

English translation 1941

that there is how an infant "takes" it and how a master of the secrets of the Torah takes it.

אז ס'איז דא ווי א תינוק "נעמט" עס און ווי א בעל רזי תורה נעמט אים.

English translation 1942

And therefore,

און דערפאר,

English translation 1943

from the aspect of general Chassidus emerges the service of "I have set [the Lord before me always]... the language of equanimity,"

איז מצד חסידות הכללית קומט ארויס די עבודה פון "שויתי..

English translation 1944

the language of equanimity,"

לשון השתוות",

English translation 1945

all services are equal for him,

אלע עבודות זיינען ביי אים בשווה,

English translation 1946

until that "he should not distress himself over this."

ביז אז "אל יצער את עצמו בזה".

English translation 1947

And this is "a very great level"

און דאס איז "מדרגה גדולה מאד"

English translation 1948

(as he says there),

(ווי ער זאגט דארטן),

English translation 1949

that therefore one can be "attached to the Lord in his thought and unify unifications"

וואס דערפאר קען מען זיין "דבוק בהשי"ת במחשבתו וליחד יחודים"

English translation 1950

(even when one is "walking and speaking

(אפילו ווען מ'איז "הולך ומדבר

English translation 1951

with people") –

עם בני אדם") –

English translation 1952

that the world of thought in its perfection is the world of Atzilut,

וואס עולם המחשבה בשלימות איז עולם האצילות,

English translation 1953

as explained in many places.

כמבואר בכ"מ 161.

English translation 1954

Sometimes it is said that in particularity, thought is –

אמאל רעדט זיך אז בפרטיות איז מחשבה –

English translation 1955

the world of Beriah,

עולם הבריאה,

English translation 1956

but the supernal thought is the world of Atzilut.

אבער מחשבה עילאה איז עולם האצילות.

English translation 1957

Afterwards, however, there is when one studies Chassidus Chabad,

דערנאך איז אבער דא ווי מ'לערנט חסידות חב"ד,

English translation 1958

which is on the level of the particular intention in the commandments,

וואס דאס איז ע"ד די כוונה פרטית שבמצוות,

English translation 1959

that therefore the approach to this is in an opposite manner:

וואס דערפאר איז דער צוגאנג לזה באופן הפכי:

English translation 1960

It is his understanding and comprehension,

עס איז זיין הבנה והשגה,

English translation 1961

which has an order:

וואס האט א סדר:

English translation 1962

first comes Chochmah –

פריער קומט חכמה –

English translation 1963

the point of intellect;

די נקודת השכל;

English translation 1964

afterwards the point descends into Binah –

דערנאך קומט די נקודה אראפ אין בינה –

English translation 1965

understanding and comprehension;

הבנה והשגה;

English translation 1966

and only afterwards does it descend into Daat.

און דערנאך ערשט קומט עס אראפ אין דעת.

English translation 1967

And therefore the order of service is a "long and short path,"

און דעריבער איז דער סדר עבודה א "דרך ארוכה וקצרה",

English translation 1968

whereby one must beware that it is "very close to you, this matter."

וואס מען דארף דערביי באווארענען אז ס'איז "קרוב אליך הדבר מאד".

English translation 1969

When one is holding by the "general" intention, one does not need to beware of this. Then it is not only "very close to you, this matter"

בשעת מ'האלט ביי דער כוונה "כללית" דארף מען דאס ניט באווארענען. דעמאלט איז עס ניט נאר "קרוב אליך הדבר מאד"

English translation 1970

(a second thing that is near to him)

(א צווייטע זאך וואס איז נאענט צו אים)

English translation 1971

but this is the person himself

נאר דאס איז דער מענטש אליין

English translation 1972

(one only needs to reveal it;

(מען דארף עס נאר מגלה זיין;

English translation 1973

When, however, it is speaking about Chabad in the soul

בשעת ס'רעדט זיך אבער וועגן חב"ד שבנפש

English translation 1974

(the "outside" of the person)

(דער "חוצה" שבאדם 162)

English translation 1975

precisely there one needs to beware that nevertheless it is "very close to you, this matter."

אט דא דארף מען באווארענען אז אעפ"כ איז עס "קרוב אליך הדבר מאד".

English translation 1976

Nevertheless, it is said that the births of the Baal Shem Tov and the Alter Rebbe are on the same day,

אעפ"כ זאגט מען אז די הולדת פון בעש"ט און אלטן רבי'ן זיינען אין דעם זעלבן טאג,

English translation 1977

Because general Chassidus needs

ווייל חסידות הכללית דארף

English translation 1978

(afterwards)

(דערנאך)

English translation 1979

to descend into Chassidus Chabad.

אראפקומען אין חסידות חב"ד.

English translation 1980

As explained in many talks of our leaders, that Chassidus Chabad is the explanation of the teachings of the Baal Shem Tov.

כמבואר בכמה שיחות פון רבותינו נשיאינו אז חסידות חב"ד איז דער ביאור פון תורת הבעש"ט.

English translation 1981

Until the Rebbe, of blessed memory, says,

ביז אז דער רבי נ"ע זאגט 163,

English translation 1982

that the essential matter of "may your springs spread forth outward" began after Petersburg. That the precise point in this is "your springs" –

אז דער עיקר ענין פון "יפוצו מעינותיך חוצה" האט זיך אנגעהויבן נאך פעטערבורג. וואס דער דיוק בזה איז "מעינותיך" –

English translation 1983

from that –

פון דעם –

English translation 1984

the Baal Shem Tov;

דעם בעש"ט;

English translation 1985

and furthermore –

און נאכמער –

English translation 1986

these are the springs of the Baal Shem Tov:

דאס איז די מעינות פון בעש"ט:

English translation 1987

It is not like the waters of a river that come out from the spring,

ס'איז ניט ווי מי הנהר וואס קומען ארויס פון דעם מעין,

English translation 1988

and from the river one draws water into a barrel

און פון דעם נהר שעפט מען ארויס מים א חבית

English translation 1989

(a large vessel,

(כלי גדולה,

English translation 1990

and afterwards one pours it into a small vessel,

און דערנאך גיסט מען עס אריבער אין א כלי קטנה,

English translation 1991

until it reaches a child who studies Chassidus –

ביז עס קומט אן צו א קינד וואס לערנט חסידות –

English translation 1992

One says no! These are the springs of the Baal Shem Tov himself.

זאגט מען ניין! דאס זיינען די מעינות פון דעם בעש"ט גופא.

English translation 1993

And when did the essential

און ווען האט זיך אנגעהויבן דער עיקר

English translation 1994

(and true)

(ואמיתית)

English translation 1995

matter of "may your springs spread forth outward" begin –

הענין פון "יפוצו מעינותיך חוצה" –

English translation 1996

that "your springs"

אז "מעינותיך"

English translation 1997

(of the Baal Shem Tov)

(דהבעש"ט)

English translation 1998

should stand in a manner of "spreading forth" from the "spreading forth"

זאלן שטיין אין אן אופן פון "יפוצו" פון דער "יפוצו"

English translation 1999

(of the springs as they are)

(של המעינות כמו שהם)

English translation 2000

should be in "outward" –

זאל זיין אין "חוצה" –

English translation 2001

this is from the 19th of Kislev

איז דאס פון י"ט כסלו

English translation 2002

(through the Alter Rebbe).

(ע"י אדמו"ר הזקן).

English translation 2003

From all the above it is understood,

מכל הנ"ל איז פארשטאנדיק,

English translation 2004

how these two matters are not a contradiction,

ווי די צוויי ענינים זיינען ניט קיין סתירה,

English translation 2005

but both matters need to be:

נאר עס דארפן זיין ביידע ענינים:

English translation 2006

Also after one has Chassidus Chabad,

אויך נאך דעם ווי מ'האט חסידות חב"ד,

English translation 2007

there must be the "I have set [the Lord before me always]... the language of equanimity,"

דארף זיין דער "שויתי..

English translation 2008

the language of equanimity,"

לשון השתוות",

English translation 2009

and not because one separates oneself

און ניט דערפאר ווייל מען שיידט זיך אפ

English translation 2010

(and goes away)

(און מען גייט אוועק)

English translation 2011

from the world –

פון וועלט –

English translation 2012

the Baal Shem Tov says no! It must be "you shall surely help him."

זאגט דער בעש"ט ניין! עס דארף זיין "עזוב תעזוב עמו 164 ".

English translation 2013

And not because one does not pick with whom one has to deal –

און ניט ווייל מען קלייבט זיך ניט פאנאנדער מיט וועמען מ'האט צו טאן –

English translation 2014

the Baal Shem Tov precedes:

איז דער בעש"ט מקדים:

English translation 2015

"When you see the donkey of your enemy –

"כי תראה חמור שונאך –

English translation 2016

when you look...

כאשר תסתכל..

English translation 2017

at your materiality...

בהחומר שלך..

English translation 2018

you will see...

תראה..

English translation 2019

that it hates the soul";

שהוא שונא את הנשמה";

English translation 2020

and nevertheless he should not be afraid of it,

און אעפ"כ דארף ער זיך ניט שרעקן פון אים,

English translation 2021

and not because should he break it through fasts and afflictions,

און ניט דערפאר זאל ער אים ברעכן ע"י תעניות וסיגופים,

English translation 2022

but –

נאר –

English translation 2023

"you shall surely help him."

"עזוב תעזוב עמו".

English translation 2024

And when one goes out into the world –

און בשעת מען גייט ארויס בעולם –

English translation 2025

in the language of the Baal Shem Tov:

בלשון הבעש"ט:

English translation 2026

"When a person walks on the road and cannot pray and learn in his usual way,"

"כשהאדם הולך בדרך ואינו יכול להתפלל וללמוד כדרכו",

English translation 2027

and all the more so when he is "speaking with people,"

ועאכו"כ ווען ער איז "מדבר עם בני אדם",

English translation 2028

which requires an enclothing,

וואס דאס פאדערט א התלבשות,

English translation 2029

and in order to affect the other, there must be words that come from the heart –

און כדי צו פועל'ן אויפן צווייטן מוז דאך זיין דברים היוצאים מן הלב –

English translation 2030

my soul went out in His word –

נפשי יצאה בדברו 165 –

English translation 2031

then "he cannot learn"

איז דעמולט "אינו יכול ללמוד"

English translation 2032

(at all),

(כלל),

English translation 2033

and all the more so –

ועד"ז –

English translation 2034

to pray –

להתפלל –

English translation 2035

to pray.

להתפלל.

English translation 2036

But nevertheless, this too is for him a matter of divine service;

אבער אעפ"כ איז אויך דאס ביי אים אן ענין פון עבודת ה';

English translation 2037

And even more:

און נאך מער:

English translation 2038

From the perspective of that which one hears the simplicity of the Essence –

מצד דערויף וואס מען דערהערט פשיטות העצמות –

English translation 2039

As "Havayah" stands in a manner of "I have set" and equanimity –

ווי "הוי'" שטייט אין אן אופן פון "שויתי" והשתוות –

English translation 2040

He has no distress from this

איז ביי אים ניטא קיין צער דערפון

English translation 2041

("And he should not distress himself over this").

("ואל יצער את עצמו בזה").

English translation 2042

Because when he does have distress,

ווייל ווען ביי אים איז יע פאראן צער,

English translation 2043

This is a sign that he does not stand in simplicity,

איז דאס א סימן אז ער שטייט ניט אין פשיטות,

English translation 2044

But he distinguishes between one manner of service and a second manner of service.

נאר ער איז מחלק צווישן איין אופן העבודה און א צווייטן אופן העבודה.

English translation 2045

And since the manner of service

אין וויבאלד דער אופן העבודה

English translation 2046

(which from the perspective of general Chassidus)

(שמצד חסידות הכללית)

English translation 2047

Is a general matter that derives from the simplicity of the Essence,

איז אן ענין כללי וואס נעמט זיך פון פשיטות העצמות,

English translation 2048

It pertains to and pervades every particular of the person.

איז דאס שייך צו און נעמט דורך יעדן פרט של האדם.

English translation 2049

Since we have already mentioned the matter of speech –

אז מ'דערמאנט שוין וועגן ענין הדיבור –

English translation 2050

We will also rectify another matter in speech,

וועט מען אויך מתקן זיין נאך אן ענין שבדיבור,

English translation 2051

And by way of introduction:

ובהקדמה:

English translation 2052

It is stated in Chassidus,

ס'שטייט אין חסידות 166,

English translation 2053

And one sees this also simply,

און מ'זעט דאס אויך בפשטות,

English translation 2054

That during speech, new matters are generated from the aspect of speech.

אז בשעת הדיבור ווערן נתחדש נייע ענינים מצד הדיבור.

English translation 2055

Thus Chassidus says regarding the virtue of speech,

אזוי זאגט חסידות בנוגע צו מעלת הדיבור,

English translation 2056

Even over the virtue of thought:

אפילו אויף מעלת המחשבה:

English translation 2057

Although one thought includes within itself a multitude of speeches, etc., etc.,

אע"פ וואס א מחשבה אחת איז כולל אין זיך א ריבוי דיבורים וכו' וכו',

English translation 2058

With all the virtues that exist in thought –

מיט אלע מעלות וואס זיינען דא אין מחשבה –

English translation 2059

Nevertheless, there is an advantage in speech that does not exist in thought,

איז אבער דא אן עילוי אין דיבור וואס איז ניטא במחשבה,

English translation 2060

That when he brings forth the matter in speech,

אז בשעת ער טראגט ארויס דעם ענין בדיבור,

English translation 2061

The very fact that it comes down in speech

איז דאס גופא וואס דאס קומט אראפ בדיבור,

English translation 2062

Sometimes brings forth new matters within that matter.

ברענגט אמאל ארויס ענינים חדשים אין דעם ענין.

English translation 2063

And as Chassidus explains,

און ווי חסידות 167 איז מבאר,

English translation 2064

That "my soul went forth in His speech,"

אז נפשי יצאה בדברו,

English translation 2065

Speech can touch the essence of the soul,

דיבור קען אנרירן עצם הנפש,

English translation 2066

And through that which the matter comes forth in revelation in speech, a new thing is revealed that was not previously in his thought nor in his intellect,

און דורך דעם וואס דער ענין קומט ארויס בגילוי בדיבור ווערט נתגלה א דבר חדש וואס איז פריער ניט געווען ניט במחשבתו און ניט בשכלו,

English translation 2067

Or even not in the source of the intellect.

אדער גאר ניט אין מקור השכל.

English translation 2068

Thus when it concerns practical halachah –

איז בשעת ס'רעדט זיך וועגן הלכה למעשה –

English translation 2069

One may not rule a halachah unless "he says it twice between himself and himself,"

טאר מען ניט פסק'נען א הלכה סיידן "אמרה ד' פעמים בינו לבין עצמו 168 ",

English translation 2070

Afterwards one must look into the sources,

דערנאך דארף מען קוקן אין מקורות,

English translation 2071

The early authorities and later authorities, etc.;

ראשונים ואחרונים וכו';

English translation 2072

When it does not concern practical halachah, however, and particularly when one warns from the outset,

בשעת ס'רעדט זיך אבער ניט וועגן הלכה למעשה. ובפרט נאך אז מ'איז מזהיר לכתחילה,

English translation 2073

That we are not stating halachos here,

אז מ'זאגט דא ניט קיין הלכות,

English translation 2074

We are not ruling laws,

ניט מ'פסק'נט דינים,

English translation 2075

We are only teaching a matter in Torah –

מ'לערנט בלויז אן ענין אין תורה –

English translation 2076

Then when a matter is generated during speech,

איז בשעת ס'ווערט נתחדש אן ענין בשעת הדיבור,

English translation 2077

Not only may one say it,

איז ניט נאר מ'מעג עס זאגן,

English translation 2078

But if it is indeed a thing that has a place,

נאר אויב דאס איז טאקע א זאך וואס האט אן ארט,

English translation 2079

One must not conceal it.

דארף מען דאס ניט מעלים זיין.

English translation 2080

This was said not from the perspective that it concerns exceptional individuals,

וואס דאס איז געזאגט געווארן ניט מצד דעם וואס ס'רעדט זיך וועגן יחידי סגולה,

English translation 2081

But regarding everyone,

נאר בנוגע צו יעדערן,

English translation 2082

Because everyone belongs to the species of the speaker. Upon this the question arises:

ווארום יעדערע געהערט צו מין המדבר. ווערט אויף דעם די שאלה:

English translation 2083

Why is the human species praised with the matter of speech,

פארוואס איז מען משבח מין האדם מיטן ענין הדיבור,

English translation 2084

What is the advantage in speech?

וואס איז דער עילוי אין דיבור?

English translation 2085

Chassidus explains

איז חסידות מבאר

English translation 2086

(as above),

(כנ"ל),

English translation 2087

That "his soul went forth in his speech,"

אז נפשו יצא בדברו,

English translation 2088

This can touch the essence of the soul,

דאס קען אנרירן אין עצם הנפש,

English translation 2089

And new matters are generated during speech that were not in his thought and in his intellect,

און ס'ווערן נתחדש ענינים חדשים בשעת הדיבור וואס זיינען ניט געווען במחשבה ובשכל שלו,

English translation 2090

Possibly even not in the source of the intellect,

אפשר גאר ניט במקור השכל,

English translation 2091

As above.

כנ"ל.

English translation 2092

Since this was said regarding everyone who belongs to the species of the speaker,

וויבאלד אז דאס איז געזאגט געווארן בנוגע צו יעדערער וואס געהערט צו מין המדבר,

English translation 2093

Consequently, "I am the Lord in their midst":

במילא איז אני הק' בתוכם:

English translation 2094

It sometimes happens that during speaking,

ס'טרעפט אמאל אז בשעת'ן רעדן,

English translation 2095

And knowing that we are not ruling a law,

און וויסנדיק אז מ'פסק'נט ניט קיין דין,

English translation 2096

A reasoning or a matter based upon the words of our Sages, may their memory be blessed, falls in,

פאלט אריין א סברא אדער אן ענין מיוסד על דברי חז"ל,

English translation 2097

But not a matter that is certain regarding practical halachah –

אבער ניט אן ענין וואס ס'איז זיכער אזוי בנוגע להלכה למעשה –

English translation 2098

Which it is impossible to pass over this matter,

וואס דער ענין אי אפשר לעבור על זה,

English translation 2099

And it is also certain that since it concerns the continuation of the speech,

און ס'איז אויך זיכער אז וויבאלד ס'רעדט זיך בהמשך הדיבור,

English translation 2100

And one is speaking about a different matter –

און מ'רעדט וועגן א צווייטן ענין –

English translation 2101

It has no place,

האט ניט קיין ארט,

English translation 2102

And there is no time to speak about this with all kinds of safeguards and all –

און ס'איז ניטא די צייט אויף רעדן בזה מיט אלע מיני באווארענישן און אלע –

English translation 2103

Kinds of questions,

ערליי קשיות,

English translation 2104

And to negate all kinds of questions and contradictions, etc.

און שולל זיין אלע מיני קשיות וסתירות וכו'.

English translation 2105

This is how it was regarding several matters that were spoken about,

וואס אזוי איז געווען בנוגע צו כמה ענינים וואס ס'האט זיך גערעדט,

English translation 2106

And afterwards people bothered about them,

און דערנאך האט מען זיך דערצו געטשעפעט,

English translation 2107

That since a matter was spoken about that was generated in the midst of speech,

וואס וויבאלד אז ס'האט זיך גערעדט אן ענין וואס איז נתחדש געווארן באמצע הדיבור,

English translation 2108

Consequently, there was no time to safeguard and say:

איז במילא ניט געווען צייט צו באווארענען און זאגן:

English translation 2109

Listen,

הערט זיך איין,

English translation 2110

This was just generated and one must contemplate it,

דאס איז ערשט נתחדש געווארן און אין דעם דארף מען זיך מתבונן זיין,

English translation 2111

And afterwards one must look into the early authorities and later authorities,

און דערנאך דארף מען קוקן אין ראשונים ואחרונים,

English translation 2112

And afterwards you will see whether it is upheld.

און דערנאך וועט איר זען צי ס'איז אויסגעהאלטן.

English translation 2113

Because –

ווארום –

English translation 2114

Because it is indeed a novelty that is close to certain that it has a place in Torah,

ווארום ס'איז דאך א חידוש וואס קרוב לודאי אז דאס האט אן ארט אין תורה,

English translation 2115

Since it is based upon the speech that was before this.

ווייל ס'איז מיוסד אויפן דיבור וואס איז געווען לפנ"ז.

English translation 2116

And if there is a thing that lacks a word or an explanation and the like –

און טאמער ס'איז דא א זאך וואס פעלט א ווארט אדער א ביאור וכיו"ב –

English translation 2117

One relies that they will understand it themselves and explain it.

פארלאזט מען זיך אז מ'וועט עס אליין פארשטיין און מבאר זיין.

English translation 2118

As mentioned, etc.

כמדובר כמ"פ,

English translation 2119

So recently the custom has become that when one finds a difficulty, it is "like one who finds great spoil,"

אז ס'איז געווארן לעצטנס דער מנהג אז בשעת מ'געפינט א קשיא ווערט עס "כמוצא שלל רב 169 ",

English translation 2120

and he resolves it:

און ער איז זיך מיישב:

English translation 2121

He finds a difficulty,

געפונען א קשיא,

English translation 2122

he closes the entire matter,

פארמאכט ער דעם גאנצן ענין,

English translation 2123

and begins to seek a difficulty in another thing!

און הויבט אן זוכן א קשיא. אין א צווייטער זאך!

English translation 2124

It is not a trick to find the difficulty. The trick is afterwards to find the resolution.

ס'איז ניט א קונץ געפינען די קשיא. דער קונץ איז דערנאך געפינען דעם תירוץ.

English translation 2125

It could be that this is a genuine difficulty that has no resolution,

קען זיין אז דאס איז א קשיא אמיתית וואס האט ניט קיין תירוץ,

English translation 2126

because it is a refutation –

ווייל דאס איז א תיובתא –

English translation 2127

but before one decides thus,

אבער איידער מ'איז אזוי מחליט,

English translation 2128

trouble yourself and not "like one who finds great spoil,"

זיי זיך מטריח און ניט "כמוצא שלל רב",

English translation 2129

you have found the difficulty,

האסט געפונען די קשיא,

English translation 2130

trouble yourself afterwards, perhaps one can have an explanation for it.

זיי זיך דערנאך מטריח אפשר קען מען האבן אויף דעם א ביאור.

English translation 2131

This was also regarding what was discussed in the matter of "A lion came up, this is Nebuchadnezzar, as it is written, 'A lion came up from its thicket,'"

עד"ז איז אויך געווען בנוגע צו דעם וואס ס'האט זיך גערעדט 170 אין דעם ענין פון "עלה ארי' זה נבוכדנאצר דכתיב 171 עלה ארי' מסובכו 172 ",

English translation 2132

where it was discussed that Nebuchadnezzar is "ari" lacking a hei.

וואס מ'האט גערעדט אז נבוכדנאצר איז "ארי" חסר ה"א.

English translation 2133

Immediately the difficulty was found,

האט מען געפונען גלייך די קשיא,

English translation 2134

that "A lion came up from its thicket" states "ari" with a hei.

אז "עלה ארי' מסוככו" שטייט "ארי'" מלא ה"א.

English translation 2135

Not "ari,"

ניט "ארי",

English translation 2136

but "ari."

נאר "ארי'".

English translation 2137

What was the point in what was discussed:

וואס איז געווען דער ענין אין דעם וואס מ'האט גערעדט:

English translation 2138

The point was innovated during the discourse,

דער ענין איז נתחדש געווארן בשעת הדיבור,

English translation 2139

consequently one needed to add one word,

במילא האט מען געדארפט מוסיף זיין איין ווארט,

English translation 2140

that Nebuchadnezzar –

אז נבוכדנאצר –

English translation 2141

Nebuchadnezzar in himself is "ari" lacking a hei;

נבוכדנצר מצד עצמו איז "ארי" חסר ה"א;

English translation 2142

or that ostensibly it should have stated "ari" without a hei.

אדער אז לכאורה האט געדארפט שטיין "ארי" אן א ה"א.

English translation 2143

Since it was not qualified by saying "in himself" or "ostensibly" etc. –

אזוי ווי מ'האט עס ניט באווארנט דורך זאגן "מצד עצמו" אדער "לכאורה" וכו' –

English translation 2144

the difficulty was found,

האט מען געפונען די קשיא,

English translation 2145

that in all the books it states "A lion came up from its thicket," "ari" with a hei.

אז עס שטייט אין אלע ספרים "עלה ארי' מסובכו" "ארי'" מיט א ה"א.

English translation 2146

Think into it,

טראכט זיך אריין,

English translation 2147

perhaps a word is missing somewhere,

אפשר פעלט דא ערגעץ א ווארט,

English translation 2148

it was a slip of the tongue or a slip of the pen and the like.

ס'איז געווען א פליטת הפה אדער פליטת הקולמוס וכיו"ב.

English translation 2149

There was no time,

איז ניט געווען קיין צייט,

English translation 2150

and immediately one went off to seek another difficulty!

און מ'איז גלייך אוועקגעגאנגען זוכן א צווייטע קשיא!

English translation 2151

This was also regarding the matter of "abundant in festivals" that was discussed in the farbrengen of before this.

עד"ז איז אויך געווען בנוגע צו דעם ענין פון "מרובה במועדות" וואס מ'האט גערעדט אין די התוועדות שלפנ"ז 173.

English translation 2152

That while discussing it, a stormy difficulty immediately came to mind during the speaking:

וואס בשעת ס'האט זיך גערעדט וועגן דעם איז גלייך איינגעפאלן בשעת'ן רעדן א שטורעמ'דיקע קשיא:

English translation 2153

"Abundant in festivals" is stated regarding the month of Tishrei,

"מרובה במועדות" שטייט אויף חודש תשרי 174,

English translation 2154

and ostensibly it should have been stated

ולכאורה האט עס געדארפט שטיין

English translation 2155

(also)

(אויך)

English translation 2156

regarding the month of Nisan –

אויף חודש ניסן –

English translation 2157

because it is an explicit Mishnah that Rosh Chodesh Nisan is the New Year for the Festivals. And Chassidus explains in the discourses of Rosh Hashanah,

ווייל ס'איז א בפירוש'ע משנה 175 אז ראש חודש ניסן איז ראש השנה לרגלים. און חסידות איז מבאר אין דרושי ראש השנה,

English translation 2158

in the discourses of the month of Tishrei,

אין דרושים פון חודש תשרי 176,

English translation 2159

the letters of Rashi,

אותיות רש"י 177,

English translation 2160

that this is called Rosh Hashanah,

אז דאס ווערט אנגערופן ראש השנה,

English translation 2161

because it includes within itself all the days of the year,

ווייל דאס איז כולל אין זיך כל ימות השנה,

English translation 2162

just as a head includes within itself all the limbs.

ע"ד ווי א ראש איז כולל אין זיך אלע איברים.

English translation 2163

And in Ateres Rosh he adds further,

און אין עטרת ראש 178 איז ער נאך מוסיף,

English translation 2164

that not only does the head include within itself all the limbs of the body and they stand at the head,

אז ניט נאר וואס דער ראש איז כולל אין זיך אלע אברי הגוף און זיי שטייען בראש,

English translation 2165

but even when the limbs afterwards stand in their place,

נאר אפילו ווען די אברים שטייען דערנאך במקומם,

English translation 2166

they are led by the head. And accordingly it also follows that the New Year for the Festivals,

ווערן זיי אנגעפירט פון ראש. וואס עפ"ז קומט אויך אויס אז דער ראש השנה לרגלים,

English translation 2167

Rosh Chodesh Nisan,

ראש חודש ניסן,

English translation 2168

includes within itself all the festivals and leads them even as they are in their place –

איז כולל אין זיך אלע רגלים און פירט מיט זיי אן אויך ווי זיי געפינען זיך במקומם –

English translation 2169

then certainly regarding the month of Nisan it should have stated "abundant in festivals."

האט דאך אויף חודש ניסן זיכער געדארפט שטיין "מרובה במועדות".

English translation 2170

When discussing the month of Tishrei,

בשעת ס'רעדט זיך וועגן חודש תשרי,

English translation 2171

there are then –

איז דעמולט –

English translation 2172

indeed –

טאקע –

English translation 2173

Indeed there many festivals,

טאקע דא א סך מועדות,

English translation 2174

then however the Festival of Shavuot is not present,

דעמולט איז אבער ניטא חג השבועות,

English translation 2175

the Festival of Pesach. When discussing however the month of Nisan, then the Festival of Pesach is present,

חג הפסח. בשעת ס'רעדט זיך אבער וועגן חודש ניסן איז דעמולט דא חג הפסח,

English translation 2176

and the Festival of Shavuot, all the festivals of the month of Tishrei,

און חג השבועות אין אלע מועדות פון חודש תשרי,

English translation 2177

Rosh Hashanah and Yom Kippur,

ר"ה ויוהכ"פ,

English translation 2178

all the more so Zeman Simchaseinu, –

עאכו"כ זמן שמחתנו, –

English translation 2179

because it is the head of the festivals that includes all the festivals and leads them even as they are in their place.

ווייל ער איז דער ראש לרגלים וואס איז כולל כל הרגלים און פירט מיט זיי אן אויך ווי זיי געפינען זיך במקומם.

English translation 2180

And then it will be answered automatically why one does not say Tachanun the entire month of Nisan in its entirety,

און דעמולט וועט פארענטפערט ווערן בדרך ממילא פארוואס מ'זאגט ניט קיין תחנון כל החודש ניסן כולו,

English translation 2181

unlike in the month of Tishrei one does not say Tachanun only from Yom Kippur and onward,

משא"כ בחודש תשרי זאגט מען ניט קיין תחנון נאר פון יוהכ"פ און ווייטער,

English translation 2182

but during the Ten Days of Repentance,

אבער בעשרת ימי תשובה,

English translation 2183

between Rosh Hashanah and Yom Kippur,

בין ר"ה ליוהכ"פ,

English translation 2184

the weekdays,

ימות החול,

English translation 2185

one does say Tachanun –

זאגט מען יע תחנון 179 –

English translation 2186

which ostensibly:

דלכאורה:

English translation 2187

That which one does not say Tachanun from Yom Kippur until the end of the month is because of the reason that the month of Tishrei is "abundant in festivals,"

דאס וואס מ'זאגט ניט קיין תחנון פון יוהכ"פ ביז סוף החודש איז מצד דעם טעם וואס חודש תשרי איז "מרובה במועדות 179 ",

English translation 2188

one should not have said Tachanun during the entire month of Tishrei,

האט מען ניט געדארפט זאגן תחנון בכל חודש תשרי,

English translation 2189

no less than in the month of Nisan

ניט ווייניקער ווי בחודש ניסן

English translation 2190

(when the entire month one does not say Tachanun)?

(ווען כל החודש זאגט מען ניט קיין תחנון 180)?

English translation 2191

According to the above,

ע"פ הנ"ל,

English translation 2192

then the month of Nissan is the head of the festivals,

אז חודש ניסן איז ראש לרגלים,

English translation 2193

and consequently it is more abundant in festivals in quality like the month of Tishrei,

ובמילא איז ער מערער מרובה במועדות באיכות ווי חודש תשרי,

English translation 2194

this is understandable simply. And even more so from the month of Tishrei:

איז דאס פארשטאנדיק בפשטות. און נאך במכ"ש פון חודש תשרי:

English translation 2195

How much more so that since from the aspect of "abundant in festivals" in quantity in the month of Tishrei they do not say Tachanun,

מה-דאך אז מצד "מרובה במועדות" בכמות בחודש תשרי זאגט מען ניט קיין תחנון,

English translation 2196

that is, that quantity causes that they should not say Tachanun,

ד.ה. אז כמות פועל'ט אז מ'זאל ניט זאגן קיין תחנון,

English translation 2197

all the more so that that which the month of Nissan is abundant in festivals in quality should have caused that they would then not say Tachanun.

איז עאכו"כ אז דאס וואס חודש ניסן איז מרובה במועדות באיכות האט געדארפט פועל'ן אז מ'זאל דעמולט ניט זאגן קיין תחנון.

English translation 2198

And even though that which the Mishnah says that Rosh Chodesh Nissan is the New Year for the festivals regarding the festival in it –

ואע"פ אז דאס וואס די משנה זאגט אז ראש חודש ניסן איז ראש השנה לרגלים בנוגע צו דעם רגל שבו –

English translation 2199

but in the Mishnah it states simply that this applies to Rosh Chodesh Nissan

אבער אין משנה שטייט בפשטות אז דאס גייט אויף ר"ח ניסן

English translation 2200

("On the first of Nissan"),

("באחד בניסן"),

English translation 2201

that Rosh Chodesh Nissan is the head of all the festivals.

אז ר"ח ניסן איז דער קאפ פון אלע מועדות.

English translation 2202

Therefore, when it was discussed regarding "abundant in festivals," it immediately occurred that ostensibly this should also apply to the month of Nissan more than to the month of Tishrei.

וואס דעריבער בשעת ס'האט זיך גערעדט וועגן "מרובה במועדות" איז גלייך איינגעפאלן אז לכאורה דארף דאס שטייען אויך חודש ניסן מערער ווי אויף חודש תשרי.

English translation 2203

And even if one would say that the expression "abundant in festivals" is not suited to the month of Nissan,

ואפילו אז מ'זאל זאגן אז דער לשון "מרובה במועדות" איז ניט צוגעפאסט צו חודש ניסן,

English translation 2204

because it had –

ווייל ס'האט –

English translation 2205

It should have been an expression of quality,

ס'האט געדארפט שטיין א לשון פון איכות,

English translation 2206

of superiority,

פון מעלה,

English translation 2207

not an expression of quantity,

ניט א לשון פון כמות,

English translation 2208

"abundant" –

"מרובה" –

English translation 2209

but this itself is a difficulty:

איז אבער הא גופא קשיא:

English translation 2210

Should one use an expression of quality for the month of Nissan and not an expression of quantity –

זאל מען זאגן א לשון פון איכות אויף חודש ניסן און ניט א לשון פון כמות –

English translation 2211

Is there more quality in Nissan than there is in Tishrei?!

איכות איז דא אין ניסן מערער ווי ס'איז דא אין תשרי?!

English translation 2212

And especially since the expression "abundant in festivals" also contains within itself the meaning of quality.

ובפרט אז דער לשון "מרובה במועדות" האט אין זיך אויך דעם אפטייטש פון איכות.

English translation 2213

And as mentioned,

וכאמור,

English translation 2214

even if one would want to argue that it means only quantity –

אפילו אז מ'זאל זיך וועלן דינגען אז ס'מיינט מערניט ווי כמות –

English translation 2215

it still remains unanswered:

בלייבט נאך אלץ ניט פארענטפערט:

English translation 2216

Why does one not use an expression of quality regarding the month of Nissan,

פארוואס נוצט מען ניט א לשון פון איכות בנוגע צו חודש ניסן,

English translation 2217

in which in quality there are more festivals in the month of Nissan than in the month of Tishrei,

וואס באיכות איז דא מערער מועדים בחודש ניסן ווי בחודש תשרי,

English translation 2218

to the extent that they then do not say Tachanun the entire month?

ביז אז מ'זאגט דעמולט ניט קיין תחנון א גאנצן חודש?

English translation 2219

As they had then not said the entire lengthy discussion –

אזוי ווי מ'האט דעמולט ניט געזאגט די גאנצע אריכות –

English translation 2220

immediately he fell upon the find,

איז גלייך נפל על המציאה,

English translation 2221

raised it and shouted that it is mine,

הגבי"ה און געשריען אז שלי,

English translation 2222

found a difficulty:

געפונען א קשיא:

English translation 2223

They had said that "abundant in festivals" applies to the month of Nissan –

מ'האט געזאגט אז "מרובה במועדות" שטייט אויף חודש ניסן –

English translation 2224

it actually applies to the month of Tishrei. And so it is stated in the old Rema's Shulchan Aruch and from Rabbi Nachum Dubrovner,

עס שטייט גאר אויף חודש תשרי. און אזוי שטייט אין אלטן רמב"ן'ס שו"ע 181 און פון ר' נחמי' דובראוונער 181,

English translation 2225

with sources and so forth and so forth,

מיט מראי מקומות וכו' וכו',

English translation 2226

and so it is brought even in the talks as well!

און אזוי ווערט געבראכט גאר אין שיחות אויך!

English translation 2227

It lacked only that one word,

ס'האט געפעלט מערניט ווי דער איין ווארט,

English translation 2228

that ostensibly it should have been stated also regarding the month of Nissan. Exactly as in the matter of "Ari,"

אז לכאורה האט אזוי געדארפט שטיין אויך בנוגע צו חודש ניסן. פונקט אזוי ווי בא דעם ענין פון "ארי'",

English translation 2229

that ostensibly it should have been stated "Ari" without the letter Hei regarding Nebuchadnezzar!

אז לכאורה האט געדארפט שטיין "ארי" חסר ה"א בנוגע צו נבוכדנאצר!

English translation 2230

And regarding this, it is also in several other matters that were discussed.

ועד"ז איז אויך אין נאך כמה ענינים וואס ס'האט זיך גערעדט.

English translation 2231

And also in the matter that was discussed regarding the expression "for a day that is entirely long,"

און אויך אין דעם ענין וואס ס'האט זיך גערעדט 182 וועגן דעם לשון "ליום שכולו ארוך 183 ",

English translation 2232

and "so that your days may be lengthened,"

און "למען יאריכון ימיך 184 ",

English translation 2233

that ostensibly there should have been an expression of multitude,

אז לכאורה האט געדארפט שטיין א לשון פון ריבוי,

English translation 2234

many days,

א סך טעג,

English translation 2235

not an expression of length,

ניט א לשון פון אריכות,

English translation 2236

long days –

לאנגע טעג –

English translation 2237

because what does "long days" mean? And they also brought the proof

ווייל וואס הייסט לאנגע טעג? און מ'האט געבראכט אויך דעם די ראי'

English translation 2238

(that ostensibly there should have been an expression of multitude)

(אז לכאורה האט געדארפט שטיין א לשון פון ריבוי)

English translation 2239

from the verse "so that your days may be multiplied –

פון דעם פסוק 185 "למען ירבו ימיכם –

English translation 2240

your days and the days of your children,"

ימיכם וימי בניכם",

English translation 2241

specifically the expression of multitude.

דוקא דער לשון ריבוי.

English translation 2242

Regarding this, they asked the question:

האט מען אויף דעם געפרעגט די שאלה 186:

English translation 2243

How is it possible –

היתכן –

English translation 2244

There are so many verses in the Chumash

ס'זיינען דא כו"כ פסוקים אין חומש

English translation 2245

(regarding the commandment of honoring father and mother and so forth and so forth –

(בא מצות כיבוד אב ואם וכו' וכו' –

English translation 2246

a multitude of verses)

א ריבוי פסוקים)

English translation 2247

where the expression "so that your days may be lengthened" is stated?

וואו עס שטייט דער לשון "למען יאריכון ימיך"?

English translation 2248

Here too there is the same thing

איז דא אויך די זעלבע זאך

English translation 2249

(as discussed earlier regarding "Ari" and "abundant in festivals"):

(ווי גערעדט פריער בנוגע צו "ארי'" און "מרובה במועדות"):

English translation 2250

They did not ask the question

מ'האט ניט געפרעגט די שאלה

English translation 2251

(in that farbrengen)

(אין יענער התוועדות)

English translation 2252

that specifically the expression "so that your days may be multiplied etc.,"

אז דוקא דער לשון "למען ירבו ימיכם גו'",

English translation 2253

an expression of multitude,

א לשון פון ריבוי,

English translation 2254

is found in the verse,

געפינט מען אין פסוק,

English translation 2255

whereas an expression of length,

משא"כ א לשון פון אריכות,

English translation 2256

"so that your days may be lengthened,"

"למען יאריכון ימיך",

English translation 2257

is not found in the verse;

געפינט מען ניט אין פסוק;

English translation 2258

they asked about the meaning of the word "your days may be lengthened,"

מ'האט געפרעגט אויף דעם אפטייטש פון ווארט "יאריכון ימיך",

English translation 2259

that this means long –

אז דאס מיינט לאנגע –

English translation 2260

ostensibly:

דלכאורה:

English translation 2261

When one blesses a Jew with length of days and good years, one means thereby simply that he should live many,

בשעת מ'בענטשט א אידן מיט אריכות ימים ושנים טובות מיינט מען דערביי בפשטות אז ער זאל לעבן א סך,

English translation 2262

a multitude of years,

א ריבוי יארן,

English translation 2263

he will have many days –

וועט ער האבן א סך טעג –

English translation 2264

there should have been also here the expression of multitude,

האט געדארפט אויך דעם שטיין דער לשון פון ריבוי,

English translation 2265

"may be multiplied." And as we indeed find that sometimes it is stated thus in the verse.

"ירבו". און ווי מ'געפינט טאקע אז אמאל שטייט אזוי אין פסוק.

English translation 2266

If one finds that sometimes the phrase "they shall lengthen your days" appears in a verse,

אויב מ'געפינט אז אמאל זאל שטיין אין פסוק דער לשון "יאריכון ימיך" –

English translation 2267

one must also have an explanation there as to why,

דארף מען אויך דארטן האבן א ביאור פארוואס,

English translation 2268

just as one must have an explanation there for the phrase "for a day that is entirely long" in the Oral Torah,

פונקט ווי מ'דארף דארטן האבן א ביאור אויף דעם לשון "ליום שכולו ארוך" אין תושבע"פ

English translation 2269

(for what difference does it make where the phrase appears,

(ווארום למאי נפק"מ וואו דער לשון שטייט,

English translation 2270

whether in the Oral Torah or in the Written Torah –

צי אין תושבע"פ אדער אין תושב"כ –

English translation 2271

if it is an incomprehensible phrase, one must understand in both places why he uses this specific phrase).

אויב דאס איז א לשון בלתי מובן דארף מען פארשטיין אין ביידע ערטער פארוואס ער נוצט דעם לשון דוקא).

English translation 2272

Why was the proof brought from the verse "so that your days may be multiplied, etc."? –

פארוואס האט מען געבראכט די ראי' פון פסוק "למען ירבו ימיכם גו'"? –

English translation 2273

Because if the phrase "your days may be multiplied" (a phrase of multiplicity) had never stood even once in the Written Torah,

ווייל אויב עס וואלט קיין איין און איינציקער מאל ניט געשטאנען אין תושב"כ דער לשון פון "ירבו ימיכם"

English translation 2274

(a phrase of multiplicity).

(א לשון פון ריבוי).

English translation 2275

then one would have no choice and must say that "they shall lengthen your days" has two interpretations:

האט מען דעמאלט קיין ברירה ניט און מ'מוז זאגן אז "יאריכון ימיך" האט צוויי אפטייטשן:

English translation 2276

one interpretation –

איין אפטייטש –

English translation 2277

long days,

לאנגע טעג,

English translation 2278

and a second interpretation –

און א צווייטער אפטייטש –

English translation 2279

many days. And the proof –

א סך טעג. והראי' –

English translation 2280

that there is no other expression:

אז ס'איז ניטא קיין אנדער אויסדרוק:

English translation 2281

But when one explicitly finds an expression in the Written Torah "so that your days may be multiplied",

בשעת אבער כ'געפינט בפירוש אן אויסדרוק אין תושב"כ "למען ירבו ימיכם",

English translation 2282

and here the only interpretation is –

און דא איז דער איינציקער אפטייטש –

English translation 2283

the interpretation of many days. –

אפטייטש א סך טעג. –

English translation 2284

the question arises:

ווערט די שאלה:

English translation 2285

why does one say "they shall lengthen your days",

פארוואס זאגט מען "יאריכון ימיך",

English translation 2286

"for a day that is entirely long",

"ליום שכולו ארוך",

English translation 2287

and not a phrase of multiplicity.

און ניט א לשון פון ריבוי.

English translation 2288

And may it be His will that by every Jew and by all Jews there should be both things

ויה"ר אז בא יעדער איד און ביי אלע אידן זאל זיין ביידע זאכן

English translation 2289

(since one is occupied with a good matter) –

(וויבאלד אז מ'איז זיך עוסק בענין טוב) –

English translation 2290

first of all, they should have many days,

צום אלעם ערשטן זאל בא זיי זיין א סך טעג,

English translation 2291

and then comes the second service,

און דערנאך קומט די צווייטע עבודה,

English translation 2292

that each day in and of itself should be a long day,

אז יעדער טאג בפ"ע זאל זיין א יום ארוך,

English translation 2293

and in the language of the old Rebbe in Torah Or, that "at its beginning it is long":

ובלשון פון דעם אלטן רבי'ן אין תורה אור 187 אז "בתחלתו הוא ארוך":

English translation 2294

the very first moment of the day,

גלייך דער ערשטער רגע פון טאג,

English translation 2295

is for him not a moment that contains no more than sixty seconds,

איז דאס ביי אים ניט א רגע וואס אנטהאלט מערניט ווי זעכציק שניות,

English translation 2296

and an hour of sixty minutes –

און. א שעה פון זעכציק מינוט –

English translation 2297

rather it is a moment,

נאר דאס איז א רגע,

English translation 2298

and an hour that is filled with a multitude of matters of good and holiness.

און א שעה וואס איז אנגעפילט מיט א ריבוי ענינים פון טוב וקדושה.

English translation 2299

One asks the question –

פרעגט מען די שאלה –

English translation 2300

where does one find such a thing in the plain sense?

וואו געפינט מען אזא זאך בפשטות?

English translation 2301

There is a great story,

איז דא א מעשה רב,

English translation 2302

which is written in the writings of the AriZal,

וואס שטייט אין כתבי האריז"ל 188,

English translation 2303

that happened with the AriZal

וואס ס'האט זיך געטראפן מיטן אריז"ל

English translation 2304

(and afterwards this is brought down in several places –

(און דערנאך ברענגט זיך דאס אראפ בכ"מ –

English translation 2305

in Likkutei Torah and in the discourses of our Nesiim):

בלקוטי תורה 189 און אין דרושי רבותינו נשיאינו):

English translation 2306

By the AriZal there was a midday sleep of two or three hours

בא דעם אריז"ל איז געווען א שינה של צהרים ב' או ג' שעות

English translation 2307

(according to all the versions that exist in this matter).

(ווי די אלע גירסאות וואס זיינען אין דעם דא).

English translation 2308

And afterwards he said that during those two or three hours he came to know matters of the secrets of the Torah which, in speech, would take

און דערנאך האט ער געזאגט אז במשך די ב' או ג' שעות האט ער זיך דערוואוסט ענינים פון רזי תורה וואס בדיבור וועט דאס נעמען

English translation 2309

(the AriZal)

(דעם אריז"ל)

English translation 2310

sixty or eighty years

ס' או פ' שנה

English translation 2311

(according to the versions on this)

(ווי די גירסאות בזה 190)

English translation 2312

to articulate.

צו ארויסזאגן.

English translation 2313

One sees from this that it is possible that two or three hours can contain within themselves sixty or eighty years.

זעט מען דערפון אז ס'קען זיין אז צוויי דריי שעה זאלן אנטהאלטן אין זיך זעכציק אדער אכציק יאר.

English translation 2314

And one cannot argue about this that it is an interpretation according to Kabbalah and the like –

און מ'קען זיך אין דעם ניט דינגען אז דאס איז א פירוש ע"פ קבלה וכיו"ב –

English translation 2315

because here we are not speaking about interpretations of verses,

ווייל דא רעדט זיך ניט וועגן פירושים אין פסוקים,

English translation 2316

or midrashim of our Sages and the like,

אדער מדרשי חז"ל וכיו"ב,

English translation 2317

rather one is relating a great story. It has no connection to the distinction of interpretation according to the plain meaning, hint,

נאר מ'דערציילט א מעשה רב. ס'האט קיין שייכות ניט צו חילוק פון פירוש ע"ד הפשט, רמז,

English translation 2318

homiletic interpretation and secret, etc.

דרוש וסוד וכו'.

English translation 2319

This speaks of how the AriZal studied Torah with students,

דאס רעדט זיך ווי דער אריז"ל האט געלערנט תורה מיט תלמידים,

English translation 2320

and as it is recounted in his chronicles,

און ווי עס ווערט דערציילט אין דברי ימיו,

English translation 2321

the praises of the AriZal –

שבחי האריז"ל –

English translation 2322

the AriZal,

האריז"ל,

English translation 2323

how he studied and where he studied and with whom he studied and how much time it took, etc.

ווי אזוי ער האט געלערנט און וואו ער האט געלערנט און מיט וועמען ער האט געלערנט און וויפל צייט ס'האט גענומען וכו'.

English translation 2324

And afterwards they recorded his language,

און דערנאך האט מען פארשריבן זיין לשון,

English translation 2325

and in several places his golden language is written,

ובכ"מ שטייט לשונו הזהב,

English translation 2326

the exact language.

דער לשון בדיוק.

English translation 2327

From this it is also understandable,

וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק,

English translation 2328

that since it is related to people like us,

אז וויבאלד מ'דערציילט דאס צו אנשים כערכנו,

English translation 2329

everyone has a connection to it,

האט יעדערער דערצו א שייכות,

English translation 2330

And as one sees in the plain sense,

און ווי מ'זעט בפשטות,

English translation 2331

even among non-Jews

אפילו בא ניט אידן

English translation 2332

(to distinguish),

(להבדיל),

English translation 2333

that sometimes when he has a pure intellect,

אז אמאל בשעת ער האט א שכל זך,

English translation 2334

and so forth through the special qualities that bring about that there should be an intellect without confusions and without dross –

וכיו"ב דורך די סגולות וואס ברענגען אז ס'זאל זיין א שכל אן בלבולים און אן סיגים –

English translation 2335

he can grasp and apprehend,

קען ער כאפן און תופס זיין,

English translation 2336

and apprehend it in its truth,

און תופס זיין לאמיתתו,

English translation 2337

matters for which another would need a multitude of time for them.

ענינים וואס א צווייטער דארף האבן א ריבוי זמן אויף דעם.

English translation 2338

And all the more so that this is so among Jews.

ועאכו"כ אז אזוי איז בא אידן.

English translation 2339

And especially after the Jew gives charity,

ובפרט נאך אז דער איד גיט צדקה,

English translation 2340

about which "and charity exalts a nation",

וואס "וצדקה תרומם גוי 191 ",

English translation 2341

as the old Rebbe brings this down in Torah Or at its beginning,

ווי דער אלטער רבי ברענגט דאס אראפ אין תורה אור בתחלתו 192,

English translation 2342

and the Tzemach Tzedek elaborates on this in his commentary in Or HaTorah

און דער צ"צ איז מאריך בזה בביאורו באור התורה

English translation 2343

(Likkutei Torah, section of the portions) –

(לקו"ת לג' פרשיות 193) –

English translation 2344

that through charity his mind and heart become pure a thousand times as much.

אז דורך צדקה נעשה מוחו ולבו זכים אלף פעמים ככה.

English translation 2345

One could think that this is a matter of exaggeration –

קען מען דאך מיינען אז דאס איז אן ענין של גוזמא –

English translation 2346

the Tzemach Tzedek brings down on this a midrash,

ברענגט דער צ"צ אראפ 193 אויף דעם א מדרש,

English translation 2347

that in the midrash it says "a thousand people enter Scripture etc. one emerges from them for teaching." What is meant there is a thousand in actuality and one in actuality. And he brings it down and interprets with this the "a thousand times as much" that charity does in his mind and heart,

אז אין מדרש 194 שטייט "אלף בני אדם נכנסין למקרא כו' יוצא מהם אחד להוראה". וואס דארטן איז דער פשט טויזנט בפועל און אחד בפועל. און ער ברענגט דאס אראפ און טייטשט דערמיט אפ דעם אלף פעמים ככה וואס צדקה טוט אויף אין מוחו ולבו,

English translation 2348

that his mind and heart become a thousand times as much refined through charity, it is understood that this also means a thousand times in actuality

אז זיין מוח ולב ווערט טויזנט מאל אזויפיל זך דורך צדקה איז מובן אז אויך דאס מיינט טויזנט מאל בפועל

English translation 2349

(not an exaggeration).

(ניט א גוזמא).

English translation 2350

And after his mind and heart become refined a thousand times as much

און נאכדעם וואס מוחו ולבו ווערן זכים אלף פעמים ככה

English translation 2351

(through the giving of charity)

(דורך נתינת הצדקה)

English translation 2352

he must in actuality sit down to learn Torah.

דארף ער בפועל זיך זעצן לערנען תורה.

English translation 2353

It does not say that he receives it as a gift,

ס'שטייט ניט אז ער באקומט דאס געשענקטערהייט,

English translation 2354

it is only that his mind and heart become refined a thousand times as much,

ס'איז מערניט וואס מוחו ולבו נעשים זכים אלף פעמים ככה,

English translation 2355

they become purer and without confusions,

זיי ווערן לייטערער און אן בלבולים,

English translation 2356

consequently he can better absorb an intellectual matter. Afterwards however,

במילא קען ער בעסער קולט זיין אן ענין שבשכל. דערנאך אבער,

English translation 2357

in order that he –

בכדי ער –

English translation 2358

he should receive the teaching and for that the understanding in the study of Gemara,

ער זאל באקומען די הוראה און פאר דעם די הבנה בלימוד הגמרא,

English translation 2359

and for that in Mishnah,

און פאר דעם במשנה,

English translation 2360

and for that in Scripture –

און פאר דעם מקרא –

English translation 2361

he must learn in actuality literally,

מוז ער לערנען בפועל ממש,

English translation 2362

and with exertion,

און מיט א יגיעה,

English translation 2363

because "if I have not exerted myself and I have found, do not believe,"

ווארום "לא יגעתי ומצאתי אל תאמין 195 ",

English translation 2364

if it is "I have not exerted myself" the Gemara says that it cannot be "and I have found,"

אויב ס'איז "לא יגעתי" זאגט די גמרא אז ס'קען ניט זיין "ומצאתי",

English translation 2365

there is no such reality. He has given charity,

ניטא אזא מציאות. ער האט געגעבן צדקה,

English translation 2366

done all the matters –

געטאן כל הענינים –

English translation 2367

in actuality literally however it is necessary that he should sit down to learn.

בפועל ממש דארף מען אבער האבן אז ער זאל זיך זעצן לערנען.

English translation 2368

What this means is everyone,

וואס דאס מיינט מען יעדן איינעם,

English translation 2369

eveneven a person occupied with communal needs,

אפילו אן עסקן בצרכי ציבור,

English translation 2370

even one who runs around in a flustered manner,

אפילו אזא וואס לויפט ארום א צעטומלטער,

English translation 2371

because he must pay debts,

ווארום ער דארף צאלן חובות,

English translation 2372

and as it says in the Tzavaat HaRivash of blessed memory

און ווי ס'שטייט אין צוואת הריב"ש ז"ל

English translation 2373

(as discussed above)

(כמדובר לעיל)

English translation 2374

that "sometimes a person goes and speaks with people and then he cannot learn etc. and likewise when a person travels on the road and cannot pray and learn in his usual manner"

אז "לפעמים אדם הולך ומדבר עם בני אדם ואז אינו יכול ללמוד כו' וכן כשהאדם הולך בדרך ואינו יכול להתפלל וללמוד כדרכו"

English translation 2375

(as appropriate) –

(כדבעי) –

English translation 2376

it is however a certain thing that he can find a free time when then he will sit down to learn Torah.

איז אבער א זיכערע זאך אז ער קען געפינען א זמן פנוי וואס דעמולט וועט ער זיך זעצן לערנען תורה.

English translation 2377

And then he has the blessing that he will accomplish in one hour that which, were it not for the situation that he is occupied with charity –

און דעמולט האט ער די ברכה אז ער וועט אויפטאן אין איין שעה דאס וואס לולא דעם מצב וואס ער איז זיך עוסק בצדקה –

English translation 2378

he would have needed a thousand hours literally!

וואלט ער געדארפט האבן טויזנט שעה בפשטות!

English translation 2379

Thus says the Alter Rebbe,

אזוי זאגט דער אלטער רבי,

English translation 2380

whose birthday and fortune prevails today.

וואס היינט איז זיין יום הולדת ומזלו גובר 196.

English translation 2381

And from one subject to another on the same subject:

ומענין לענין באותו ענין:

English translation 2382

Since we are already speaking about charity,

אז מ'רעדט שוין וועגן צדקה,

English translation 2383

it is customary in these days

איז רגיל בימים אלו

English translation 2384

(before the month of Tishrei),

(פאר חודש תשרי),

English translation 2385

as it was also in the past year,

ווי ס'איז אויך געווען בשנה העברה,

English translation 2386

to mention the matter that is time-dependent

צו דערמאנען וועגן דעם ענין שהזמן גרמא

English translation 2387

(as also mentioned in the previous farbrengen)

(ווי אויך דערמאנט אין דער פריערדיקער התוועדות)

English translation 2388

–

197 –

English translation 2389

that one should provide for every Jew the needs of the festival,

אז מ'זאל באזארגן פאר יעדן אידן די צרכי החג,

English translation 2390

and also needs of Rosh Hashanah and the eve of Yom Kippur and the conclusion of Yom Kippur,

און אויך צרכים פון ראש השנה און ערב יום הכפורים און מוצאי יום הכפורים,

English translation 2391

that every Jew should be able to fulfill on Rosh Hashanah the matter of "eat rich foods and drink sweet drinks etc. for the day is holy to our Lord,"

אז יעדער איד זאל קענען מקיים זיין בר"ה דעם ענין פון "אכלו משמנים ושתו ממתקים גו' כי קדוש היום לאדונינו 198 ",

English translation 2392

and likewise regarding the needs of the eve of Yom Kippur and the meal of the conclusion of Yom Kippur,

און אזוי אויך בנוגע צו די צרכים פון ערב יוהכ"פ און סעודת מוצאי יוהכ"פ,

English translation 2393

about which it is said "go eat your bread with joy etc. for God has already accepted your deeds" –

וואס מ'זאגט אויף דעם "לך אכול בשמחה לחמך גו' כי כבר רצה האלקים את מעשיך 198* " –

English translation 2394

that this should be in a manner that it should be accessible to every Jew,

אז דאס זאל זיין אין אן אופן אז דאס זאל איינגיין יעדער אידן,

English translation 2395

for which one must remove from him worries and confusions etc. –

וואס דערצו דארף מען ביי אים צונעמען דאגות ובלבולים וכו'. –

English translation 2396

is –

איז –

English translation 2397

is everyone who can do in this,

איז יעדערער וואס קען טאן אין דעם,

English translation 2398

and those who until now have not done,

און די וואס האבן ביז איצטער ניט געטאן,

English translation 2399

should they now seek a way how to do in this –

זאלן זיי איצטער זוכן א וועג ווי צו טאן אין דעם –

English translation 2400

to provide all the ways which he knows or can find out about,

אויף באווארענען די אלע וועגן וועלכע ער ווייס אדער ער קען זיך דערוויסן,

English translation 2401

that they should have the needs of the festival,

אז זיי זאלן האבן צרכי החג,

English translation 2402

needs of Rosh Hashanah, eve of Yom Kippur,

צרכי ר"ה ערב יוהכ"פ,

English translation 2403

conclusion of Yom Kippur.

מוצאי יוהכ"פ.

English translation 2404

To this comes an additional point that one must provide:

אין דעם קומט צו נאך א הוספה וואס מ'דארף באווארענען:

English translation 2405

There is a law that one who is weak, it is a question whether he may fast on Yom Kippur.

ס'איז דא א דין 199 אז דער וואס איז שוואך איז א שאלה צי ער מעג פאסטן יום כפור.

English translation 2406

What follows from this is understood that in the preparations for Yom Kippur it is also included that everyone should be strong in the Ten Days of Repentance. Consequently one must provide that he also then should not have any thirst and any hunger etc.,

וואס עפ"ז איז מובן אז אין די הכנות צו יוהכ"פ גייט אויך אריין אז יעדערער זאל זיין שטארק אין עשרת ימי תשובה. במילא דארף מען אים באווארענען ער זאל אויך דעמולט ניט האבן קיין צמאון און קיין רעבון וכו',

English translation 2407

i.e. simply –

ד.ה. בפשטות –

English translation 2408

he should have all his needs.

ער זאל האבן כל צרכיו.

English translation 2409

And if this concerns a head of a household –

און אויב דאס רעדט זיך וועגן א בעל משפחה –

English translation 2410

then in order that his eating and drinking should be accessible to him,

איז כדי אז אים זאל איינגיין זיין עסן און טרינקען,

English translation 2411

he must be secure and calm that his household members have what to eat and drink. Consequently one must also provide this.

דארף ער זיין זיכער און רואיק אז זיינע בני בית האבן וואס צו עסן און טרינקען. במילא דארף מען דאס אויך באווארענען.

English translation 2412

And regarding this as mentioned,

ועד"ז כאמור,

English translation 2413

also regarding the rich foods and sweet drinks on Rosh Hashanah,

אויך בנוגע צו די משמנים וממתקים בר"ה,

English translation 2414

and also regarding the meal of the eve of Yom Kippur and the meal of the conclusion of Yom Kippur.

און אויך בנוגע צו סעודת ערב יוהכ"פ און סעודת מוצאי יוהכ"פ.

English translation 2415

And all the more so regarding the needs of the festival in the time of our joy.

ועאכו"כ בנוגע צו צרכי החג בזמן שמחתנו.

English translation 2416

And in particular, after this year,

ובפרט נאך היינטיקער יאר,

English translation 2417

which begins with a Shabbat,

וואס ער הויבט זיך אן מיט א שבת,

English translation 2418

"And on your day of rejoicing –

"וביום שמחתכם –

English translation 2419

these are the Shabbatot,"

אלו שבתות 200 ",

English translation 2420

the first day of Rosh Hashanah is on the day of Shabbat,

דער ערשטער טאג ר"ה איז ביום השבת,

English translation 2421

and likewise the first day of Sukkot,

ועד"ז דער ערשטער טאג סוכות,

English translation 2422

and likewise Shemini Atzeret is also on the day of Shabbat,

ועד"ז שמיני עצרת איז אלץ ביום השבת,

English translation 2423

all matters must be in a manner of "all your work is done" and out of delight

דארפן אלע ענינים זיין באופן פון כל מלאכתך עשוי 201 און מתוך תענוג 202

English translation 2424

(since it is the day of Shabbat).

(וויבאלד אז ס'איז יום השבת).

English translation 2425

Therefore, the determination of this year emphasizes even more that one should be protected through the matter of charity,

דעריבער איז די קביעות פון שנה זו נאכמער מדגיש אז מ'זאל באווארענען דורך ענין הצדקה,

English translation 2426

so that for every Jew with whom there is a concern,

אז בא יעדן אידן וואס ביי אים איז א חשש,

English translation 2427

a doubt or a doubt of a doubt –

א ספק וספק ספיקא –

English translation 2428

a doubt that it could be that with him this is lacking –

ספיקא אז ס'קען זיין אז ביי אים פעלט דאס –

English translation 2429

that with him all matters should be in a manner of "all your work is done" and out of delight.

אז ביי אים זאלן אלע ענינים זיין באופן פון כל מלאכתך עשוי' און מתוך תענוג.

English translation 2430

Therefore, it is also customary

דערפאר איז אויך נהוג

English translation 2431

(as it was also in previous years and on several occasions)

(ווי ס'איז אויך געווען פאר-א-יארן ובכמה פעמים)

English translation 2432

that a collection is made connected to the eighteenth of Elul.

אז מ'מאכט א מגבית פארבונדן מיט ח"י אלול.

English translation 2433

And whoever increases is praiseworthy.

וכל המרבה הרי זה משובח.

English translation 2434

And afterwards,

און דערנאך,

English translation 2435

after the final blessing –

לאחרי ברכה אחרונה –

English translation 2436

they will distribute,

וועט מען טיילן,

English translation 2437

through the tanks,

דורך די טאנקיסטן,

English translation 2438

to each and every one a dollar,

לכל אחד ואחת א דאלאר,

English translation 2439

as a mission of a mitzvah to give it

אלס שליחות מצוה אויף אפגעבן אים

English translation 2440

(or its equivalent)

(אדער חילופו)

English translation 2441

to charity.

לצדקה.

English translation 2442

And whoever will add upon this, a blessing will come upon him.

און דער וואס וועט מוסיף זיין אויף דעם איז תבוא עליו ברכה.

English translation 2443

And this should be the close and appropriate preparation for saying "To You, Lord, is the righteousness,"

און דאס זאל זיין די הכנה קרובה ומתאימה אויף דעם זאגן "לך אד' הצדקה 203 ",

English translation 2444

And very soon, may one see this;

ובקרוב ממש זאל מען דאס זען;

English translation 2445

even before Shabbat Selichot,

נאך פאר שבת סליחות,

English translation 2446

all the more so before Motzaei Shabbat Selichot,

עאכו"כ פאר מוצאי שבת סליחות,

English translation 2447

all the more so before Rosh Chodesh Selichot –

עאכו"כ פאר ר"ח הסליחות –

English translation 2448

may one see the greatest charity and the true charity of the Holy One, blessed be He,

זאל מען זען די גרעסטע צדקה און די אמת'ע צדקה של הקב"ה,

English translation 2449

that in exchange for that which "the Holy One, blessed be He, performed charity with Israel by scattering them among the nations" –

אז תמורת זה וואס "צדקה עשה הקב"ה עם ישראל שפיזרן לבין האומות 204 " –

English translation 2450

He will perform the charity that He takes them out from among the nations,

וועט ער טאן די צדקה וואס ער נעמט זיי ארויס מבין האומות,

English translation 2451

in a manner of "and you will be gathered one by one, O children of Israel":

אין אן אופן פון "ואתם תלוקטו לאחד אחד בני ישראל 205 ":

English translation 2452

the Almighty Himself takes every Jew by the hand and leads him out of exile,

דער אויבערשטער אליין נעמט יעדער איד פארן האנט און פירט אים ארויס פון גלות,

English translation 2453

"with our young and with our old, with our sons and with our daughters,"

"בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו 206 ",

English translation 2454

the entire people of Israel in its entirety,

כל עם ישראל בכללותו,

English translation 2455

in a manner of "congregation,"

אין אן אופן פון "קהל",

English translation 2456

and the Divine Presence together with King Moshiach together with every Jew and all Jews –

ושכינתא צוזאמען מיט מלכא משיחא צוזאמען מיט יעדער איד און אלע אידן –

English translation 2457

go in a manner of vitality,

גיין אין אן אופן פון חיות,

English translation 2458

which comes from the matter of the eighteenth of Elul,

וואס דאס קומט פון דעם ענין פון ח"י אלול,

English translation 2459

it brings vitality into all matters of Elul,

ער ברענגט אריין א חיות אין אלע ענינים פון אלול 207,

English translation 2460

all the more so into "to Him they said, 'Say, I will sing,'"

עאכו"כ אין "לה' ויאמרו לאמר אשירה 208 ",

English translation 2461

the acronym of Elul –

ר"ת אלול –

English translation 2462

Elul,

אלול 209,

English translation 2463

which refers to the tenth song,

וואס דאס גייט דאך אויף די שירה העשירית 210,

English translation 2464

which will be at the coming of Moshiach our righteousness.

וואס זי וועט זיין בביאת משיח צדקנו.

English translation 2465

And all these matters will be speedily in our days, literally,

און די אלע ענינים וועלן זיין במהרה בימינו ממש,

English translation 2466

and with the good that is seen and revealed,

ובטוב הנראה והנגלה,

English translation 2467

with a writing and sealing for a good and sweet year below ten handbreadths.

מיט א כתיבה וחתימה טובה לשנה טובה ומתוקה למטה מעשרה טפחים.

English translation 2468

Afterwards, he said:

אח"כ אמר:

English translation 2469

Presumably, they will distribute the slips for the collection as usual,

מסתמא וועט מען פאנאנדערטיילן די צעטלען פארן מגבית כרגיל,

English translation 2470

and whoever wants will also write his name together with his mother's name.

און דער וואס וועט וועלן וועט אויך אנשרייבן שמו בצירוף שם אמו.

English translation 2471

Since there are still several melodies that one is accustomed to sing –

אזוי ווי ס'זיינען דא נאך כמה ניגונים וואס מ'איז רגיל צו זינגען –

English translation 2472

some will write slips,

וועלן א טייל שרייבן צעטלען,

English translation 2473

and some will give the slips,

און א טייל וועלן געבן די צעטלעך,

English translation 2474

and afterwards immediately join in the singing of the customary melodies, etc.

און דערנאך גלייך אריינכאפן זיך אין די נגינה פון די ניגונים הרגילים וכו'.

English translation 2475

And when one stands in a movement of joy, this is a preparation for crowning the King with joy,

און בשעת מ'שטייט אין א תנועה של שמחה איז דאס א הכנה צו הכתרת המלך בשמחה,

English translation 2476

and it is a preparation for the service of God with joy and with a good heart,

און ס'איז א הכנה צו עבודת ה' בשמחה ובטוב לבב,

English translation 2477

as was mentioned in the reading of the previous Shabbat,

ווי מ'האט דערמאנט אין די קריאה פון דעם שבת שלפנ"ז 211,

English translation 2478

"from them all days are blessed."

דמיני' מתברכין כולהו יומי 212.

English translation 2479

Until there will be joy in its simple sense,

ביז אז ס'וועט זיין שמחה בפשטות,

English translation 2480

because with every Jew there will be children, life, and ample sustenance, and in all of them ample,

ווארום בא יעדער איד וועט זיין בני חיי ומזוני רויחי ובכולם רויחי,

English translation 2481

without any confusing matters,

אן קיינע ענינים המבלבלים,

English translation 2482

and out of joy they will do all these aforementioned matters,

ומתוך שמחה וועט מען טאן אין די אלע ענינים האמורים,

English translation 2483

and whoever adds is praiseworthy,

וכל המוסיף הרי זה משובח,

English translation 2484

until they will go out of joy and out of dancing and joy,

ביז אז מ'וועט גיין מתוך שמחה און מתוך ריקוד ושמחה,

English translation 2485

together with the Divine Presence, with David, King Moshiach,

צוזאמען מיט שכינתא מיט דוד מלכא משיחא,

English translation 2486

whose essence is "leaping and dancing,"

וואס ענינו איז "מפזז ומכרכר 213 ",

English translation 2487

and the Rambam brings this down as a final ruling at the end of the laws connected to the time of our rejoicing,

און דער רמב"ם ברענגט דאס אראפ אלס א פסק דין אין סוף פון די הלכות פארבונדן מיט זמן שמחתנו 214,

English translation 2488

because they will go with "everlasting joy upon their heads."

ווארום מ'וועט גיין מיט "שמחת עולם על ראשם".

English translation 2489

His Holiness, the Rebbe, shlita, began to play the melody of Simchat of his father, of blessed memory.

כ"ק אדמו"ר שליט"א התחיל לנגן ניגון שמח"ת דאביו ז"ל.

English translation 2490

He instructed to play the melody "Melchitah Ariber. Hop Kozak,"

צוה לנגן ניגון מלכתחילה אריבער. האפ קאזאק,

English translation 2491

and he hinted –

ורמז –

English translation 2492

and he hinted with his holy hand that they should whistle.

ורמז בידו הק' שישרקו.

English translation 2493

He began to play "We Want Moshiach Now."

התחיל לנגן "ווי וואנט משיח נאו".

English translation 2494

He instructed to play "May it be Your will, etc., that the Holy Temple be built, etc."

צוה לנגן "יהי רצון מלפניך כו' שיבנה ביהמ"ק כו'".

English translation 2495

He began to play "Niet Niet Nikavo,"

התחיל לנגן ניעט ניעט ניקאווא,

English translation 2496

and he hinted with his holy hand that they should whistle.

ורמז בידו הק' שישרקו.

English translation 2497

Afterwards, he said:

אח"כ אמר:

English translation 2498

Those who need to recite the final blessing,

די וואס דארפן מאכן א ברכה אחרונה,

English translation 2499

will surely recite the final blessing.

וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

English translation 2500

Presumably, the tanks will go up and take dollars to distribute to each one a dollar.

מסתמא וועלן ארויפגיין די טאנקיסטן און נעמען דאלארן אויף פאנאנדערטיילן יעדערן צו א דאלאר.

English translation 2501

And as discussed many times,

און ווי גערעדט כמ"פ,

English translation 2502

here the matter is not of quantity,

דא איז ניט דער ענין פון כמות,

English translation 2503

but rather that one should take a dollar and give it

נאר אז מ'זאל נעמען א דאלאר און אפגעבן אים

English translation 2504

(or its equivalent)

(אדער חילופו)

English translation 2505

for a matter of charity. And how good it is –

אויף אן ענין של צדקה. ומה טוב –

English translation 2506

no later than tomorrow morning,

ניט שפעטער ווי מארגן אינדערפרי,

English translation 2507

and to add –

און מוסיף זיין –

English translation 2508

each one according to the generosity of his heart.

כל אחד כפי נדבת לבו.

English translation 2509

Now is also the time to again mention the proposal that was discussed earlier,

איצטער איז אויך דער זמן אויף נאכאמאל דערמאנען די הצעה וואס ס'האט זיך גערעדט פריער 215,

English translation 2510

that each day of the weekdays until Hoshana Rabbah, and it is included –

אז בכל יום מימות החול ביז הושענא רבה והוא בכלל –

English translation 2511

each one should add in the giving of charity according to the generosity of his heart,

זאל יעדערער מוסיף זיין אין נתינת הצדקה כפי נדבת לבו,

English translation 2512

in a manner of without a vow,

אין אן אופן פון בלי נדר,

English translation 2513

for which it is good that one should not give the same amount each and every time.

וואס דערפאר איז מה טוב אז מ'זאל ניט געבן דעם זעלבן סכום בכל פעם ופעם.

English translation 2514

And great is charity, which brings the redemption closer –

וגדולה צדקה שמקרבת את הגאולה 216 –

English translation 2515

that this should further hasten the "I will hasten it" and the coming of Mashiach our righteousness,

אז דאס זאל נאכמער צואיילן אין דעם "אחישנה 217 " און ביאת משיח צדקנו,

English translation 2516

and in a manner of "a beast from the heavens",

און אין אן אופן פון "ארו עם ענני שמיא 218 ",

English translation 2517

that every Jew and all Jews should fly "like doves to their windows",

אז יעדער איד און אלע אידן 219 זאלן פליען "כיונים אל ארובותיהם 220 ",

English translation 2518

through that which the Most High will lead them "one by one",

דורך דעם וואס דער אויבערשטער וועט זיי פירן "לאחד אחד",

English translation 2519

Which now, in an instant, like the blink of an eye, one stands in –

וואס דעמולט איז ברגע כמימרא שטייט מען אין –

English translation 2520

Jerusalem –

ירושלים –

English translation 2521

Jerusalem,

ירושלים,

English translation 2522

"the city that is united together",

"עיר שחוברה לה יחדיו 221 ",

English translation 2523

the complete Jerusalem.

ירושלים השלימה.

English translation 2524

And in a manner of rest from all the nations around them.

און אין אן אופן פון מנוחה מכל העמים אשר סביבותיהם.

English translation 2525

And on the contrary –

ואדרבה –

English translation 2526

instead of all the commotion that now exists,

תמורת דעם גאנצן טומל וואס איז איצטער דא,

English translation 2527

let there be the advantage of light from darkness and the advantage of wisdom from foolishness. One should not lie in foolishness and in darkness,

זאל זיין כיתרון האור מן החושך און יתרון החכמה מן הסכלות 222. מ'זאל ניט ליגן אין סכלות און אין חושך,

English translation 2528

but rather lie in "Torah is light" and in the rulings of our Torah, the Torah of truth,

נאר ליגן אין "תורה אור" און אין פסקי דינים פון תורתנו תורת אמת,

English translation 2529

which is also the Torah of life,

וואס זיי איז אויך תורת חיים,

English translation 2530

instruction in life,

הוראה בחיים,

English translation 2531

and this Torah shall not be replaced,

ותורה זו לא תהא מוחלפת 223,

English translation 2532

for it is eternal as an instruction in every place and in every time.

ווארום זיי איז נצחית אלס א הוראה בכל מקום ובכל זמן.

English translation 2533

And then one will stand with might with "the pride of Yaakov, whom He loved forever",

און דעמולט וועט מען שטיין בתוקף מיט "גאון יעקב אשר אהב סלה 224 ",

English translation 2534

and this brings to "and I will grant peace in the land, and a sword shall not pass through your land",

און דאס ברענגט צו "ונתתי שלום בארץ גו' וחרב לא תעבור בארצכם 225 ",

English translation 2535

even not a sword of peace,

אפילו ניט קיין חרב של שלום 225*,

English translation 2536

from the "UN" and the similar matters to this,

פון "יו-ען" און די איע ענינים הדומים לזה,

English translation 2537

with the spokesmen of the seventy nations etc.,

מיט די דיעה-זאגערס פון די שבעים אומות וכו',

English translation 2538

who say,

וואס זאגן,

English translation 2539

or think,

אדער מיינען,

English translation 2540

indeed peace –

טאקע שלום –

English translation 2541

even a sword of peace "shall not pass through your land".

איז אפילו חרב של שלום "לא תעבור בארצכם".

English translation 2542

For the Land of Israel, the Most High Himself chose from all the lands,

ווארום ארץ ישראל האט דער אויבערשטער אליין אויסגעקליבן מכל הארצות,

English translation 2543

and "You have chosen us",

און "אתה בחרתנו 227 ",

English translation 2544

the Most High Himself chose the Jews from among all the peoples,

דער אויבערשטער אליין האט אויסגעקליבן אידן צווישן אלע פעלקער,

English translation 2545

and gave the Land of Israel within its borders to the Jewish people.

און האט אפגעגעבן ארץ ישראל לגבולותי' צו דעם אידישן פאלק 228.

English translation 2546

And although by His will He gave over a part of it for a brief moment under the authority of others –

און אע"פ וואס ברצונו האט ער א טייל דערויף אפגעגעבן אויף א רגע קטן ברשות פון אנדערע –

English translation 2547

this is more than a part,

איז דאס מערניט ווי א טייל,

English translation 2548

and more than in a temporary manner,

און מערניט ווי בדרך עראי,

English translation 2549

for a brief moment,

לרגע קטן,

English translation 2550

"for a brief moment I forsook you",

"רגע קטן עזבתיך 229 ",

English translation 2551

and it is more than "for the Lord your God is testing you to know whether you love the Lord your God".

און ס'איז מערניט "כי מנסה ה' אלקיכם אתכם לדעת הישכם אוהבים את ה' אלקיכם 230 ".

English translation 2552

Therefore it is understandable,

וואס דערפאר איז פארשטאנדיק,

English translation 2553

that when one stands with might,

אז בשעת מ'שטייט בתוקף,

English translation 2554

and the parts that the Most High gave to the Jews,

און די חלקים וואס דער אויבערשטער האט אפגעגעבן אידן,

English translation 2555

and especially after giving with open miracles,

ובפרט נאך אפגעגעבן מיט נסים גלויים,

English translation 2556

until "and all the peoples of the earth shall see that the name of the Lord is called upon you –

ביז אז "וראו כל עמי הארץ כי שם ה' נקרא עליך –

English translation 2557

upon you and they shall fear you",

עליך ויראו ממך 231 ",

English translation 2558

fear of respect –

יראת הכבוד –

English translation 2559

this will surely bring that the Jews will stand with a "pride of Yaakov",

וועט דאס זיכער ברענגען אז אידן וועלען שטיין מיט א "גאון יעקב",

English translation 2560

while still being in the last days of the exile,

נאך זייענדיק אין די לעצטע טעג פון גלות,

English translation 2561

And they will proclaim that it is not "my power and the might of my hand" Heaven forbid,

און מ'וועט מכריז זיין אז ס'איז ניט "כח ועוצם ידי 232 " ח"ו,

English translation 2562

but rather "we will make mention of the name of the Lord our God",

נאר "אנחנו בשם ה' אלקינו נזכיר 233 ",

English translation 2563

and "in the name of our God we will raise our banner",

און "בשם אלקינו נדגול 234 ",

English translation 2564

and therefore one goes with the power and mission from the Most High,

און דערפאר גייט מען מיט דעם כח און שליחות פון דעם אויבערשטן,

English translation 2565

who commanded to prepare vessels in nature,

וואס ער האט געהייסן אנגרייטן כלים אין טבע,

English translation 2566

but we know that the victory belongs to "the Lord God of Hosts",

אבער מיר ווייסן אז דער נצחון געהערט צו "ה' אלקי הצבאות 235 ",

English translation 2567

whose "mercies are upon all His works",

וואס "רחמיו על כל מעשיו 236 ",

English translation 2568

He also wants that the nations of the world –

וויל ער אויך אז די אומות העולם –

English translation 2569

who are still not yet lovers of Israel,

וועלכע זיינען דערוויילע נאך ניט קיין אוהבי ישראל,

English translation 2570

that there should be among them "they shall flee before you",

זאל בא זיי זיין "ינוסו לפניך 237 ",

English translation 2571

completely,

גאנצערהייט,

English translation 2572

but flee,

אבער אנטלאפן,

English translation 2573

all the more so not touch the Jews.

עאכו"כ ניט אנרירן אידן.

English translation 2574

And upon the remaining nations of the world, let it affect them that "their mazal sees",

און אויף די איבעריקע אוה"ע זאל אויף זיי פועל זיין וואס "מזלייהו חזו 238 ",

English translation 2575

that "Your people are all righteous",

אז "עמך כולם צדיקים 239 ",

English translation 2576

and that every Jew belongs to "a kingdom of priests and a holy nation",

און אז יעדער איד געהערט צו "ממלכת כהנים וגוי קדוש 240 ",

English translation 2577

and consequently it is the greatest honor,

ובמילא איז א כבוד הכי גדול,

English translation 2578

and this is the mission of the nations of the world –

און דאס איז די שליחות פון אוה"ע –

English translation 2579

to help the Jews,

צו ארויסהעלפן אידן,

English translation 2580

And furthermore:

און נאכמער:

English translation 2581

"and kings shall be your foster fathers and their princesses your nursing mothers" –

"והיו מלכים אמניך ושרותיהם מניקותיך 241 " –

English translation 2582

they made him a king,

מ'האט אים געמאכט פאר א מלך,

English translation 2583

and their princesses for princesses of nations and leaders –

און שרותיהם פאר שרות אומות און מנהיגים –

English translation 2584

so that they should recognize that their purpose is,

כדי אז זיי זאלן אנערקענען אז זייער ענין איז,

English translation 2585

that kings must be "your foster fathers" and "their princesses your nursing mothers". To help the Jews in all matters of Judaism,

אז מלכים דארפן זיין "אומניך" און "שרותיהם מניקותיך". ארויסהעלפן אידן אין אלע זאכן פון אידישקייט,

English translation 2586

Because of this, one needs to have true rest,

וואס צוליב דעם דארף מען האבן מנוחה אמיתית,

English translation 2587

so that it should be "and you shall lie down and none shall make you afraid,"

אז ס'זאל זיין "ושכבתם ואין מחריד 242 ",

English translation 2588

for the nations of the world ensure that no one should bother Jews in any place where they are,

ווארום אוה"ע היטן אויס אז קיינער זאל זיך ניט טשעפען מיט אידן בכל מקום שהם,

English translation 2589

all the more so in the Holy Land and within the borders of the Holy Land.

עאכו"כ אין ארץ הקודש און אין די גבולות פון ארץ הקודש.

English translation 2590

– Jews –

– אידן –

English translation 2591

Jews only need to stand in a manner that it is evident that they belong to "a kingdom of priests and a holy nation."

אידן דארפן נאר שטיין אין אן אופן אז ס'זאל זיין ניכר אז זיי געהערן צו "ממלכת כהנים וגוי קדוש".

English translation 2592

Like the well-known story in Tractate Zevachim,

ווי דער סיפור הידוע אין מסכת זבחים 243,

English translation 2593

as also discussed in the previous farbrengen,

ווי גערעדט אויך אין דער פריערדיקער התוועדות 244,

English translation 2594

that a king rises from his place and helps out a Jew,

אז א מלך שטייט אויף ממקומו און העלפט ארויס א איד,

English translation 2595

that in addition to his having all necessary matters,

אז נוסף וואס ער האט אלע ענינים הכרחיים,

English translation 2596

he should also stand in a manner of "splendor,"

זאל ער אויך שטיין אין אן אופן פון "תפארת",

English translation 2597

in a manner that it is evident even before the eyes of all the nations,

אין אן אופן אז ס'זאל זיין ניכר אפילו לעיני כל האומות,

English translation 2598

that he belongs to "a kingdom of priests,"

אז ער געהערט צו "ממלכת כהנים",

English translation 2599

for he is from a "holy nation."

ווארום ער איז פון א "גוי קדוש".

English translation 2600

From the story that the Gemara tells simply,

וואס פון דעם סיפור וואס די גמרא דערציילט בפשטות,

English translation 2601

it is understood,

איז מובן,

English translation 2602

that this is the case regarding every Jew.

אז אזוי איז בנוגע צו יעדער איד.

English translation 2603

And in addition to that, through the fact that a Jew stands with strength, he brings about that there should be "and I will grant peace in the land," to the extent that even a sword of peace "shall not pass through your land," etc. –

ונוסף לזה וואס דורך דעם וואס א איד שטייט בתוקף טוט ער אויף אז ס'זאל זיין "ונתתי שלום בארץ" ביז באופן אז אפילו חרב של שלום "לא תעבור בארצכם" וכו' –

English translation 2604

through the conduct of Jews, it is also brought about that even when "darkness shall cover the earth" and kingdoms provoke one another yesterday,

איז דורך די הנהגה פון אידן ווערט אויך אויפגעטאן אז אפילו ווען "החושך יכסה ארץ 245 " און מלכיות מתגרות זו בזו 246 נעכטן,

English translation 2605

he brings about that also among them and in the entire world there should be peace.

טוט ער אויף אז אויך בא זיי ובכל העולם זאל זיין שלום.

English translation 2606

And the main thing is the deed:

והמעשה הוא העיקר:

English translation 2607

Every Jew must conduct himself in a way that is fitting for "a kingdom of priests and a holy nation,"

יעדער איד דארף זיך אויפפירן ווי ס'איז מתאים פאר "ממלכת כהנים וגוי קדוש",

English translation 2608

for as it is stated in this week's portion,

ווארום ווי ס'שטייט אין היינטיקער סדרה,

English translation 2609

the weekly Torah portion,

פרשת השבוע,

English translation 2610

that Jews have entered "into the covenant of the Lord your God,"

אז אידן זיינען אריינגעגאנגען "בברית ה' אלקיך 247 ",

English translation 2611

an eternal covenant,

א ברית עולם,

English translation 2612

and the essence of a covenant is that nothing can interfere with it, God forbid,

וואס ברית איז דאך ענינה אז קיין זאך קען דאס ניט שטערן ח"ו 248,

English translation 2613

not even weaken it,

אפילו ניט מחליש זיין,

English translation 2614

for the nation stands together with the King,

ווארום דער עם שטייט צוזאמען מיטן מלך,

English translation 2615

and "there is no king without a nation,"

און "אין מלך בלא עם 249 ",

English translation 2616

consequently they become one reality,

במילא ווערן זיי איין מציאות,

English translation 2617

Israel and the Holy One, blessed be He, are entirely one,

ישראל וקוב"ה כולא חד 250,

English translation 2618

and this effects in this lowly world also in time –

און דאס פועל'ט בעולם הזה התחתון אויך בזמן –

English translation 2619

the exile –

הגלות –

English translation 2620

the exile,

הגלות,

English translation 2621

that the kings of the earth and the princes of the earth truly think nothing against Jews, God forbid,

אז מלכי ארץ און שרי ארץ טראכטן גארניט באמת קעגן אידן ח"ו,

English translation 2622

all the more so that they do nothing to harm Judaism and to harm Jews, God forbid, in all their dwelling places,

עאכו"כ אז זיי טוען גארניט אויף שעדיקן אידישקייט און שעדיקן אידן ח"ו בכל מושבותיהם,

English translation 2623

all the more so in the Holy Land,

עאכו"כ בארץ הקודש,

English translation 2624

"a land which the Lord your God cares for; the eyes of the Lord your God are always upon it, from the beginning of the year to the end of the year."

"ארץ אשר גו' תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה 251 ".

English translation 2625

This is brought about through the fact that one will there

וואס דאס טוט מען אויף דורך דעם וואס מ'וועט דארטן

English translation 2626

(in the Holy Land)

(אין ארץ הקודש)

English translation 2627

stand with strength in the observance of Shabbat and the study of Torah and proper education and the observance of the entire Torah and all its commandments,

שטיין מיט א תוקף אין שמירת שבת און לימוד התורה און חינוך הכשר און שמירת כל התורה ומצוותי' כולה,

English translation 2628

this will surely bring about the matter that "if Israel were to keep one Shabbat properly, the son of David would come,"

וועט דאס זיכער ממשיך זיין דעם ענין אז "אילו היו ישראל משמרין שבת אחת כתיקונה הי' בן דוד בא 252 ",

English translation 2629

in the true and complete redemption through our righteous Mashiach.

בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

English translation 2630

And the moments that one must still be in exile,

און די רגעים וואס מ'דארף נאך זיין אין גלות,

English translation 2631

as the words of the leader of our generation,

כדברי נשיא דורינו 253,

English translation 2632

that not with our will did we go into exile and not with our will and strength will we go out of exile,

אז ניט מיט אונזער רצון זיינען מיר געגאנגען אין גלות און ניט מיט אונזער רצון וכח וועלן מיר ארויס פון גלות,

English translation 2633

rather the Almighty will take us out. One must know and say before the eyes of all the nations,

נאר דער אויבערשטער וועט אונז ארויסנעמען. דארף מען וויסן זיין און זאגן לעיני כל העמים,

English translation 2634

that no non-Jew and no nation or kingdom has any control over matters of Judaism,

אז קיין גוי און קיין עם ומלוכה האט ניט קיין שליטה אויף ענינים פון אידישקייט,

English translation 2635

all the more so that Jews cannot change anything in this.

עאכו"כ אז אידן קענען אין דעם גארניט משנה זיין.

English translation 2636

And out of joy and goodness of heart, one will study Torah and fulfill the commandments,

ומתוך שמחה וטוב לבב וועט מען לערנען תורה און מקיים זיין מצוות,

English translation 2637

and with increase in the final days of exile.

ובהוספה אין די לעצטע טעג פון גלות.

English translation 2638

And this will burn even more quickly the exile-ness that one fears from the "alien god that is within you,"

און דאס וועט נאך שנעלער פארברענען די גלות'קייט וואס מ'האט מורא פאר דעם "אל זר אשר בקרבך 254 ",

English translation 2639

because one fears the non-Jewishness that still remains in some Jews, may the Merciful One protect us,

דערפאר וואס מ'האט מורא פאר די גוי'שקייט וואס איז נאך געבליבן בא עטלעכע אידן ר"ל,

English translation 2640

due to the fact that they grew up in spiritual exile and they will go out into a personal redemption and a personal freedom,

מצד דעם וואס זיי זיינען אויסגעוואקסן אין גלות רוחנית און זיי וועלן ארויס אין א גאולה פרטית און א חירות פרטית,

English translation 2641

which is connected to everyone who engages in Torah,

וואס דאס איז פארבונדן מיט כל העוסק בתורה,

English translation 2642

as our Sages, of blessed memory, said: "There is no free person except for one who engages in the study of Torah,"

כמאחז"ל 255 "אין לך בן חורין אלא מי שעוסק בתלמוד תורה",

English translation 2643

and one who engages in Torah in a manner that it brings –

און אן עוסק בתורה אין אן אופן אז ס'איז מביא –

English translation 2644

brings to action,

מביא לידי מעשה,

English translation 2645

the fulfillment of the commandments in practice,

קיום המצוות בפועל,

English translation 2646

as the Torah says and as is ruled in the Shulchan Aruch,

ווי תורה זאגט און ווי אפגעפסק'נט אין שו"ע,

English translation 2647

beginning from the first section of the Shulchan Aruch,

אנהויבנדיק פון דעם ערשטן חלק אין שו"ע,

English translation 2648

the section Orach Chaim,

חלק אורח חיים,

English translation 2649

and there itself in the laws of Shabbat –

און דארטן גופא אין הלכות שבת –

English translation 2650

for the new year that comes upon us and upon all Israel begins on the day of Shabbat,

וואס ר"ה הבא עלינו ועל כל ישראל הויבט זיך אן ביום השבת,

English translation 2651

"on the day of your rejoicing –

"ביום שמחתכם –

English translation 2652

these are the Shabbats,"

אלו שבתות",

English translation 2653

and specifically in section 334 –

ובפרט אין סימן שכט 256 –

English translation 2654

that one stands with strength against non-Jews so that "the land should not be easy to be conquered before them," God forbid,

אז מ'שטייט מיט א תוקף קעגן גוים שלא "תהא הארץ נוחה ליכבש לפניהם" ח"ו,

English translation 2655

through the fact that one stands with pride and with strength also in natural ways,

דורך דעם וואס מ'שטייט מיט א שטאלצקייט און מיט א שטארקייט אויך בדרכי הטבע,

English translation 2656

then it is a certain thing that one will not need to come to use the weapons in practice,

איז דעמולט א זיכערע זאך אז מ'וועט ניט דארפן אנקומען צו נוצן די כלי נשק בפועל,

English translation 2657

for "in seven ways they shall flee before you,"

ווארום "בשבעה דרכים ינוסו לפניך 257 ",

English translation 2658

And all these kings of the land who stand on the side will yet help in their fleeing,

און די אלע מלכי ארץ וואס שטיין מן הצד וועלן נאך ארויסהעלפן אין זייער אנטלויפן,

English translation 2659

and help Jews in their pride and in their Judaism,

און ארויסהעלפן אידן אין זייער שטאלצקייט און אין זייער אידישקייט,

English translation 2660

Until, as mentioned,

ביז, כאמור,

English translation 2661

that one sees that every Jew should stand in a manner and in a state and situation of glory.

אז מ'זעט אז יעדער איד זאל שטיין אין אן אופן און אין א מעמד ומצב פון תפארת.

English translation 2662

And very soon the nations of the world will bring each one from his country every Jew from his country,

ובקרוב ממש וועלן די אוה"ע ברענגען יעדערער ממדינתו יעדער איד ממדינתו,

English translation 2663

as one brings a "gift in a pure vessel,"

ווי מ'ברענגט א "מנחה בכלי טהור 257 ",

English translation 2664

as it is said in the haftarah of the time of our joy.

ווי מ'זאגט אין דער הפטורה פון זמן שמחתנו.

English translation 2665

And simply –

ובפשטות –

English translation 2666

they help bring out Jews in all matters of Judaism,

זיי העלפן ארויס אידן אין אלע ענינים פון אידישקייט,

English translation 2667

That every matter of Judaism diminishes and weakens our sin,

וואס יעדער ענין פון אידישקייט איז ממעט און מחליש דעם חטאינו,

English translation 2668

until our sin becomes nullified in the majority,

ביז אז דער חטאינו ווערט בטל ברוב,

English translation 2669

until it becomes completely nullified,

ביז אז ער ווערט בטל אינגאנצן,

English translation 2670

And immediately they are redeemed,

ומיד הן נגאלין,

English translation 2671

with the true and complete redemption,

בגאולה האמיתית והשלימה,

English translation 2672

through our righteous Messiah,

ע"י משיח צדקנו,

English translation 2673

and speedily in our days, literally.

ובמהרה בימינו ממש.

English translation 2674

As mentioned above,

כאמור לעיל,

English translation 2675

presumably the tanks will go up and take the dollars and distribute to each one a dollar according to the matters stated above.

מסתמא וועלן ארויפגיין די טאנקיסטן און נעמען די דאלארן און טיילן צו יעדערן א דאלאר ע"פ הדברים האמורים לעיל.

English translation 2676

And it should also be like the measure of the Torah portion of today –

און ס'זאל אויך זיין ווי דער שיעור חומש פון היינטיקן –

English translation 2677

Today's day

היינטיקן טאג 258

English translation 2678

(from the second to the third when the portions of Nitzavim and Vayelech are connected) –

(פון שני ביז שלישי ווען פרשת נצבים און וילך זיינען מחובר) –

English translation 2679

"And the Lord your God will circumcise your heart and the heart of your offspring, etc.,"

"ומל ה' אלקיך את לבבך ואת לבב זרעך גו'",

English translation 2680

In which there is also the hint to the month of Elul,

וואס אין דעם איז אויך דא דער רמז אויף חודש אלול,

English translation 2681

as is known that "your heart and the heart" is the acronym of Elul,

כידוע אז "את לבבך ואת לבב" איז ר"ת אלול 259,

English translation 2682

And the acronym of Elul has in it an elevation relative to the other acronyms of Elul:

און דער ר"ת פון אלול האט אין זיך אן עילוי לגבי שאר הר"ת פון אלול:

English translation 2683

This is the only acronym of Elul that comes entirely from above to below.

דאס איז דער איינציקער ר"ת פון אלול וואס קומט אינגאנצן באתעדל"ע.

English translation 2684

But not so with all the remaining acronyms of Elul, there is also a grasp of the hand of man:

משא"כ בא די אלע איבעריקע ראשי תיבות פון אלול איז אויך דא אחיזת ידי אדם:

English translation 2685

"I am my beloved's and my beloved is mine" and on the contrary –

"אני 260 לדודי ודודי לי 261 " ואדרבה –

English translation 2686

The beginning of this, "I am my beloved's" –

די התחלה דערפון "אני לדודי" –

English translation 2687

emphasizes the service of man,

איז מדגיש עבודת האדם,

English translation 2688

an awakening from below to above.

אתעדל"ת.

English translation 2689

Similarly, "sending portions a man to his fellow and gifts to the poor" –

עד"ז "משלוח 262 מנות איש לרעהו ומתנות לאביונים 263 " –

English translation 2690

this is entirely from a Jew.

איז דאס אינגאנצן פון א אידן.

English translation 2691

Similarly, "I will appoint for you a place to which he shall flee" –

עד"ז "אנה 264 לידו ושמתי לך מקום אשר ינוס שמה 265 " –

English translation 2692

there must be the "he shall flee there,"

דארף זיין דער "ינוס שמה",

English translation 2693

the service of man.

עבודת האדם.

English translation 2694

And even the acronym "To the Lord, and they said to say, I will sing,"

ואפילו די ר"ת "לה' ויאמרו לאמר אשירה",

English translation 2695

which refers to the future redemption –

וואס גייט אויף די גאולה העתידה –

English translation 2696

this is a song of human beings.

איז דאס א שירה פון בני אדם.

English translation 2697

The acronym that is hinted in today's measure of the Torah portion,

די ר"ת וואס איז נרמז אין היינטיקן שיעור חומש,

English translation 2698

"And the Lord your God will circumcise your heart and the heart of your offspring" however –

"ומל ה' אלקיך את לבבך ואת לבב זרעך" אבער –

English translation 2699

the Almighty does entirely,

טוט דער אויבערשטער אינגאנצן,

English translation 2700

not waiting for any matters.

ניט ווארטנדיק אויף קיינע ענינים.

English translation 2701

Consequently it also comes out,

במילא קומט עס אויך ארויס,

English translation 2702

as the Almighty can do this –

ווי דער אויבערשטער קען דאס טאן –

English translation 2703

in an instant, literally, below ten handbreadths,

ברגע כמימרא ממש למטה מעשרה טפחים,

English translation 2704

and with goodness and kindness,

ובטוב ובחסד,

English translation 2705

and with the revealed and manifest good,

ובטוב הנראה והנגלה,

English translation 2706

And immediately afterward it becomes "and immediately they are redeemed." –

און ס'ווערט גלייך דערנאך "ומיד הן נגאלין". –

English translation 2707

And –

און –

English translation 2708

And all Jews go into the true and complete redemption,

און אלע אידן גיין אין די גאולה האמיתית והשלימה,

English translation 2709

as it is also stated in the verse "And the Lord your God will circumcise your heart and the heart of your offspring,"

ווי ס'שטייט אויך אין דעם פסוק "ומל ה' אלקיך את לבבך ואת לבב זרעך",

English translation 2710

your heart and the heart of your offspring go together,

לבבך און לבב זרעך גייען צוזאמען,

English translation 2711

because it is "and he shall turn the heart of the fathers to the children and the heart of the children to their fathers,"

ווארום ס'איז "והשיב לב אבות על בנים ולב בנים על אבותם 266 ",

English translation 2712

and all Jews stand together,

און אלע אידן שטייען צוזאמען,

English translation 2713

"with our young ones and with our elders, etc., with our sons and with our daughters,"

"בנערינו בזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו",

English translation 2714

from "your heads, your tribes" to "your hewer of wood" and "your drawer of water,"

פון "ראשיכם שבטיכם" ביז "חוטב עציך" און "שואב מימיך",

English translation 2715

and all generations,

און אלע "דזשענעריישענס",

English translation 2716

but on the contrary they all unite together in a manner that it should be like as I am written so I am called,

נאר אדרבה זיי פאראייניצן זיך אלע צוזאמען אין אן אופן אז ס'זאל זיין כמו שאני נכתב כך אני נקרא 267,

English translation 2717

This also brings about,

פועל'ט דאס אויך,

English translation 2718

that even in the last days of exile,

אז נאך אין די לעצטע טעג פון גלות,

English translation 2719

not looking at what "darkness shall cover the earth" –

ניט קוקנדיק וואס "החושך יכסה ארץ" –

English translation 2720

"kings shall be your foster fathers"

ווערט "מלכים אומניך"

English translation 2721

(as discussed above),

(כמדובר לעיל),

English translation 2722

consequently they also fulfill the commandments incumbent upon them,

במילא זיינען זיי אויך מקיים די מצוות התלויות עליהם,

English translation 2723

their seven commandments,

די שבע מצוות שלהם,

English translation 2724

consequently the "to inhabit He created it" is fulfilled,

במילא ווערט דער "לשבת יצרה",

English translation 2725

That "to inhabit He created it" is the content of the seven commandments of the children of Noah –

וואס "לשבת יצרה" איז דער תוכן פון די שבע מצות בני נח –

English translation 2726

that it should be simply the settlement of the world,

אז ס'זאל זיין בפשטות ישוב העולם,

English translation 2727

to inhabit He created it,

לשבת יצרה,

English translation 2728

and all the more so the dwelling of the supernal man,

ועאכו"כ לשבת פון דעם אדם העליון,

English translation 2729

that His kingship is recognizable in every place and in every person,

אז ס'איז ניכר מלכותו בכל מקום ובכל אינש ואינש,

English translation 2730

Until in a manner that it becomes the beginning and foretaste of "to serve Him with one accord,"

ביז אין אן אופן אז ס'ווערט דער התחלה ומעין פון "לעבדו שכם אחד 268 ",

English translation 2731

that the nations of the world begin to conduct themselves in peace and righteousness with one another,

אז די אומות העולם הויבן זיך אן פירן בשלום ובצדק זו עם זו,

English translation 2732

and all the more so that they fulfill their role in the last days of exile in helping Jews in matters of Judaism,

ועאכו"כ אז זיי זיינען ממלא תפקידם אין די לעצטע טעג פון גלות אין ארויסהעלפן אידן אין ענינים פון אידישקייט,

English translation 2733

and complete what was before the exile,

און פארענדיקן וואס פריער דעם גלות,

English translation 2734

and bring them

און ברענגען זיי

English translation 2735

(the Jews)

(די אידן)

English translation 2736

as one brings a gift in a pure vessel,

ווי מ'ברענגט א מנחה בכלי טהורה,

English translation 2737

And afterward one comes to the state and situation that "for all the children of Israel there was light in their dwellings" while still being in the straits and boundaries of exile,

און דערנאך קומט מען צו דעם מעמד ומצב וואס "לכל בני ישראל הי' אור במושבותם" נאך זייענדיק אין די מיצרים וגבולים פון גלות,

English translation 2738

And in an instant, literally, it immediately comes that "and the children of Israel went out with an upraised hand,"

און ברגע כמימרא קומט גלייך אז "ובני ישראל יוצאים ביד רמה 269 ",

English translation 2739

because even earlier one stands in a manner of "upright" –

ווארום אויך פריער שטייט מען אין אן אופן פון "קוממיות 270 " –

English translation 2740

with an erect stature in all matters of Torah and His commandments,

בקומה זקופה 271 בכל עניני תורה ומצוותי',

English translation 2741

and likewise in all matters of the Holy Land and of a holy nation.

אזוי אויך אין אלע ענינים פון ארץ הקודש און פון גוי קדוש.

English translation 2742

– And as mentioned –

– וכאמור –